Issuu on Google+

Vakblad voor het uitvoerend bouwbedrijf

maart 2014 - jaargang 25

Op naar 100% afvalscheiding 01_cover.indd 1

17-03-14 09:31


17 april van 16.30 tot 17.30 uur

Stofvrij werken in de praktijk Technische oplossingen en ervaringen op de bouwplaats

Informatief en interactief www.bouwwebinar.nl

Partner:

Inschrijven en meer informatie: www.bouwwebinar.nl


www.renault.nl

MOCHT ER ’NS EEN DINGETJE ZIJN DAN HEEFT U DE ZEKERHEID VAN RENAULT PRO+

RENAULT PRO+ MET SERVICE, ONDERHOUD EN FINANCIERING OP MAAT DE RENAULT TRAFIC LEASE AL VANAF € 65,- PER WEEK

Met de Renault Trafic hoeft u zich nergens druk over te maken. U heeft namelijk de zekerheid van Renault PRO+. Uw vaste contactpersoon biedt voor elk probleem de juiste oplossing. Zoals het leveren van maatwerk door onder andere op- en ombouw of vervangend vervoer met haalen brengservice. Zo verliest u nauwelijks tijd. Want tijd is geld.

DRIVE THE CHANGE

Aanbiedingen geldig van 05-01-2014 t/m 05-05-2014. Trafic vanaf € 17.790,-. Trafic vanafprijs van € 65,- per week is gebaseerd op Trafic dCi 90 gesloten bestel L1H1 T27 Générique. Vanafprijzen zijn exclusief BTW, BPM en kosten rijklaar maken. Het weekbedrag van € 65,- wordt berekend d.m.v. een vast percentage van de netto catalogusprijs en het voordeel van financial lease (60 maanden bij 4,9%). Financial Lease 1,9%, 4,9% of 6,9% en het voordeel is niet van toepassing op leaserent, (inter)nationale rentals, fleetjaarafspraken en dealerorders en indien een leasemaatschappij zichzelf uitsluit van deze actie. Op elke nieuwe Renault Trafic geldt een fabrieksgarantie van 2 jr. zonder kilometerbeperking en 12 jr. plaatwerkgarantie. Getoonde modellen kunnen afwijken van standaarduitvoering. Drukfouten, prijs- en specificatiewijzigingen voorbehouden. Voor meer informatie en/of de voorwaarden bel gratis 0800- 0303, kijk op renault.nl of vraag uw Renault Bedrijfswagen dealer.Bedragen zijn afgerond op hele euro’s. Rentewijzigingen en drukfouten voorbehouden.

Min./max. verbruik: 6,8 - 8,0 l/100 km. Resp. 14,7 - 12,5 km /l. CO2 178 - 210 g/km.

100008118 BS 230x310 Adv VU Pro+stier.indd 1

28-02-14 14:48


annemer

Helemaal anders Onder het motto ‘Beter Bouwen Doe Je Samen’ wil ontwikkelaar/bouwer VORM uit Papendrecht verbeteringen op de bouwplaats doorvoeren. Ambitieus is de doelstelling om vanaf 2015 een afvalvrije bouwplaats te hebben. Milieu­ vriendelijk het streven naar optimale logistiek en 30 procent CO2-reductie. Goed voor de bedrijfsvoering is het voornemen de faalkosten te elimi­ neren. Fijn voor het personeel zijn de inspanningen om het aantal onge­ vallen te verminderen en de mede­ werkertevredenheid te verhogen. Prettig voor de business is dat VORM de klanttevredenheid wil vergroten. De bouwer is dus goed bezig. Tegelij­ kertijd is er niet veel nieuws onder de zon. Al de bovengenoemde punten gaan over zaken die in een heden­ daags bedrijf vanzelfsprekend zouden moeten zijn. Dat we er toch een dra­ gend artikel van maken (zie pagina 8, 9 en 11) is om het feit dat eigentijdse bedrijfsvoering in de bouw niet van­ zelfsprekend is. Toch moet het uit­ voerende bouwbedrijf wezenlijke vernieuwingen gaan doorvoeren. Dat vindt althans Margriet Drijver (zie pagi­ na 40 en 41) van Actieteam Menselijk Potentieel. Volgens haar is de bouw totaal niet aantrekkelijk voor hoger opgeleide jongeren. Zijn ze technisch geschoold, dan kiezen ze voor chemie of ICT. Hebben ze een achtergrond in sales of communicatie, dan komt de bouw helemaal niet im Frage. Hoogste tijd dus het helemaal anders te doen. En wat let u: een nieuwe lente, een nieuw geluid nietwaar? Peter de Winter P.dewinter@eisma.nl

4

04-05_inhoud.indd 4

6 Ketelhuis

Steigerbouw

EPC 0,4

De constructie drogen vanuit de kern met behulp van mobiele ketelhuizen, aangesloten op de vloer­ verwarming. Dat doet ­Jorritsma bij de bouw van een woonzorgcentrum. Voordelen: betere kwaliteit, kortere bouwtijd, minder verwarmingskosten.6

Iedereen die steigers mon­ teert moet met ingang van 2017 beschikken over een erkend diploma of bran­ checertificaat. In de over­ gangsperiode tot 1 januari 2017 bestaat de gelegen­ heid zich te laten scholen of kan een EVC-traject 14 worden gevolgd. 

Verlaging van de EPC naar 0,4 is de laatste tussen­ stap op weg naar 0. Welke gevolgen heeft die verla­ ging voor aannemers? “We gaan heel snel grootscha­ lige intrede van driebladig glas zien”, aldus Harm Valk van Nieman Raadgevende 16­ Ingenieurs. 

Ondertussen op Aannemervak.nl 4 Lees het laatste nieuws 4 Inschrijven voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief 4 Regelmatig uitvoeringstips, blogs en video’s 4 Reageer op artikelen aannemervak.nl

facebook.com/aannemervak

twitter.com/aannemervak

Aannemer maart 2014

17-03-14 12:07


Maandelijks vaktijdschrift voor de bouwondernemer. Een uitgave van Eisma Bouwmedia. Redactie Aannemer Eisma Bouwmedia, Postbus 361, 7000 AJ Doetinchem aannemer@eisma.nl aannemervak.nl Hoofdredactie Peter de Winter, tel.: (088) 294 49 08 p.dewinter@eisma.nl Redactie Margriet Brus, tel.: (088) 294 49 13 m.brus@eisma.nl Paul Diersen, tel.: (088) 294 49 12 p.diersen@eisma.nl Viola Huurnink, tel.: (088) 294 49 10 v.huurnink@eisma.nl Eindredactie Sandra Abbink, Gerrit Kobus DTP ZeeDesign, Witmarsum Aan Aannemer werkten mee Janet de Graaf, Richard olde Hartman, Ellen Holler, Marcel Koerts, KPMG Meijburg & Co, Tony Tati, ir. Patrick van de Ven, Ton Verheijen, ing. Henk Wegkamp, Henk Wind

14

Uitgever Rex Bierlaagh Directie Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, financieel directeur Gerbert Tiecken, uitgeefdirecteur Advertenties Jeroen van der Molen, Commercieel manager Voor informatie over tarieven, afsluitdata e.d. Karin Krabbenborg, tel.: (088) 294 49 34 Sacha Harders, tel.: (088) 294 49 33

Bij de voorplaat Bouwbedrijf VORM streeft op de bouwplaats het Hart van Groenewoud in Spijkenisse naar volledige scheiding van af­ val. So far so good: “We zitten op 70 procent van de bouw en tot nu toe is er geen container voor bouw- en sloopafval”, zegt uitvoerder Henk Vermeulen. Foto cover: Roel Dijkstra

16

6  Jorritsma Bouw scoort op

20 Ventilatie in veel woningen

kwaliteit en efficiency met inzet mobiele ketelhuizen

onder de maat. Oorzaak en oplossingen

8  Beter Bouwen Doe Je Samen: op weg naar de afvalvrije bouwplaats in 2015

12 Houtrot: de oorzaken, hoe aanpakken en hoe voorkomen

14 Veilige steigerbouw met nieuwe scholingsstructuur

16 EPC in 2015 naar 0,4; de vertaling naar de bouwkundige invulling

22 Inklapbare bak voor vouw- of rolsteiger

23 Opdrachten plaatsen via de app

24 Liftstoringen en lekkage door foutieve constructie dakterras

26 Productnieuws 30 Update 33 Built4U renovatieconcept: betaalbare upgrade tot passiefwoning

34 Mkb-ondernemer ontdekt cloud computing

36 Arbiter: geen link tussen geluidsproblematiek en verweten uitvoeringsfouten

38 Regels rond inhoudingen bestelauto van de zaak

39 Snellere afhandeling schadeclaims

40 Actieteam Menselijk Potentieel pleit voor modern personeelsbeleid

42 Productspecificatie wel of niet leidend? De mediator bemiddelt

Abonnementen Inge van Ditshuizen, Marketing Strateeg Bouwmedia • Per jaar € 309,00 (excl. 6% btw) • Proefabonnement (3 nrs.) € 34,00 (excl. 6% btw) • Introductiejaarabonnement € 231,75 (excl. 6% btw) • Studentenjaarabonnement € 99,00 (incl. 6% btw) Abonnementsprijzen België en overig buitenland op aanvraag bij Klantenservice, tel.: (088) 226 66 47. Betaling abonnementen via automatische incasso of acceptgiro Rabobank Leeuwarden-Noordwest Friesland, Postbus 769, 8901 BN Leeuwarden Banknr: 0365061395 IBAN: NL81RABO0365061395 BIC : RABONL2U Klantenservice Voor opgave abonnementen, wijzigingen en informatie: Eisma mediagroep abonneeservice, postbus 2238, 5600 CE Eindhoven tel.: (088) 226 66 47, abonneren@eisma.nl Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via de website of bij onze Klantenservice. Abonnementen l­open automatisch door, tenzij uiterlijk 30 dagen voor de vervaldatum bij onze Klantenservice wordt opgezegd. Dit kan schriftelijk, telefonisch of per e-mail. Ook voor informatie over uw lopende abonnement kunt u contact opnemen met onze Klantenservice. Algemene voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op­ geslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samen­gesteld, evenwel kun­ nen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van deze uitgave wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren’. Leveringsvoorwaarden www.eismamediagroep.nl © 2014 Eisma Bouwmedia, Doetinchem Druk Veldhuis Media

5

04-05_inhoud.indd 5

17-03-14 12:08


annemer

Mobiele ketelhuizen aangesloten op vloerverwarming

Drogen vanuit de kern Jorritsma Bouw sluit tijdens de bouw van woonzorg­centrum Erasmushiem in Leeuwarden twee mobiele ketelhuizen aan op de vloerverwarming, om de constructie gelijkmatig te drogen vanuit de kern. De methode zorgt voor betere kwaliteit, kortere bouwtijd en minder verwarmings­kosten in het stookseizoen. Het hele proces wordt gemonitord. Tekst: Paul Diersen Beeld: Tiedema, Jorritsma Bouw, Paul Diersen

Rein Tiedema: “De meet- en regeltechniek in dit project is echt uniek.”

6

06-07_jorritsmadroogtechniek.indd 6

E

rasmushiem is een groot project (twee keer 14.000 m2) met di­ verse typen zorgwoningen voor verschillende doelgroepen. Allemaal zijn ze volledig voorzien van vloerver­ warming; in totaal ligt er 160.000 me­ ter leiding in de gebouwen. Tiedema Droogtechniek uit Sneek leverde twee mobiele ketelhuizen van 1000 kW en 700 kW die tijdens de bouw worden aangesloten op de vloerverwarming. Het initiatief voor de toepassing komt van hoofdaannemer Jorritsma Bouw, die een manier zocht om het gebouw op temperatuur te houden in het stookseizoen. “We denken in de zo­ mer na over hoe we in de winter gaan bouwen”, zegt uitvoerder Theo Huis­

ma. “Het is in feite een doorwerk­ oplossing, ja. We hebben onszelf ­afgevraagd bij de start van de bouw hoe we zouden gaan afbouwen op het moment dat de winter invalt. Nu hebben we niet echt een winter dit jaar, maar het seizoen is wel heel ­ nat geweest en dat had ons parten gespeeld. Voor de bouwkwaliteit is dit daarom ook veel beter, daar is het ons om te doen. Je droogt vanuit de kern. Dat gaat zeker bij anhydrietvloeren, die een lange droogtijd hebben, veel sneller.” Volledige vloerverwarming Het aansluiten van mobiele ketelhui­ zen op de vloerverwarming in nieuw­

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:33


Bij het programmeren van het tempe­ ratuurverloop zijn allerlei zekerheden ingebouwd als de maximum en mini­ mum temperatuur. Bij overschrijding hiervan, of bijvoorbeeld bij storingen, volgt direct een melding per e-mail en/of sms. “In die zin is het meteen ook een vorm van risicobeheersing”, zegt Huisma.

bouwprojecten zag leverancier Rein Tiedema zeven jaar geleden al in het Verenigd Koninkrijk. “De laatste twee jaar zie je het in Nederland ook al meer voorkomen, omdat steeds vaker woningen volledig worden uitgerust met vloerverwarming. Dat is ook een vereiste voor deze methode overi­ gens. Ik moet het Jorritsma nageven: ze denken goed vooruit. De bouw is over het algemeen nog niet zover. Op het moment dat de vorst zich aan­ dient, staat bij mij de telefoon meteen roodgloeiend. Iedereen wil dan hea­ ters hebben. Maar een met diesel ge­ stookte heater verbruikt zo 20 à 25 liter per uur en je ziet soms zelfs dat de bouw op zo’n moment nog niet eens dicht is. Dat loopt dan snel in de papieren.” Protocol Drogen met behulp van vloerverwar­ ming moet begrijpelijkerwijs met be­

leid, omdat er anders scheuren kun­ nen ontstaan in de vloer. Daarom is er een opstookprotocol opgesteld waar­ in dit staat beschreven, op basis van informatie van het Bedrijfschap Af­ bouw (BA-richtlijn 2.1). Tiedema: “We hebben aanvankelijk de temperatuur van de installatie met 5 °C per dag la­ ten oplopen naar 40 °C en vervolgens weer afgebouwd naar 20 °C. De tem­ peratuur in de ruimte is daardoor nu continu 10 tot 15 °C.” Een krachtige opvoerpomp zorgt voor het rondpompen van 15.000 liter wa­ ter door de leidingen. De hele verwarming is geprogram­ meerd en via een samen met installa­ teur Bekkema Bruinsma ontwikkelde webmodule dag en nacht inzichtelijk voor een klein aantal betrokkenen, waaronder Huisma en Tiedema. “De meet- en regeltechniek in dit project is echt uniek”, zegt Tiedema. “Dat doen we voor het eerst.”

In nieuwbouwproject Erasmushiem ligt 160 kilometer aan vloerverwarming.

Tijdsbesparing Het principe van drogen vanuit de kern van de constructie is beter voor de kwaliteit, zegt Tiedema: “Je droogt niet met heaters vanuit de ruimte, waarbij je hitte naar de kern brengt, maar vanuit de kern zelf. Dat bouw­ vocht wil eruit. Dat kost minder ener­ gie en geeft dus minder stookkosten. Bij de oplevering is al je bouwvocht uit de constructie.” Deuren, keukens, gips en fijne af­ bouwmaterialen – leveranciers stellen eisen aan de mate van vochtigheid van een project met betrekking tot het geven van garantie. Het gelijkmatiger en sneller drogen van de bouw bete­ kent daarom dat veel afbouwwerk­ zaamheden eerder – soms zelfs veel eerder – kunnen beginnen. Ultiem voorbeeld: in de derde week van februari is het spackwerk al op de plafonds aangebracht, laat uitvoerder Huisma zien tijdens een ronde over de bouw. “Dit had anders pas over een paar maanden gekund.” De planning is door deze methode dan ook flink ingedrukt, wat ook weer algemene kosten scheelt. Huisma: “De oplevering staat gepland voor de bouwvak. Dat was anders tegen de Kerst geweest.”

Uitvoerder Theo Huisma behoort tot een select groepje personen dat toegang heeft tot de module waarin het hele temperatuurverloop is geprogrammeerd.

7

06-07_jorritsmadroogtechniek.indd 7

17-03-14 09:34


annemer

Aannemer streeft naar afvalvrije bouwplaats

Op naar 100% gescheiden inzamelen ‘Beter Bouwen Doe Je Samen’. Onder die noemer is ontwikkelaar en bouwer VORM uit Papendrecht hard bezig met het doorvoeren van verbeteringen op de bouwplaats. Zo wordt op het project Hart van Groenewoud in Spijkenisse volop ingezet op gescheiden inzamelen en recyclen van afval. Doel: afvalvrij zijn in 2015. Tekst: Paul Diersen Beeld: Roel Dijkstra, VORM

A

an ambitie geen gebrek: VORM streeft naar perfectie op de bouwplaats, zo zegt het bedrijf zelf. De zeven doelstellingen – zie kader – staan allemaal in het teken van duurzaamheid, veiligheid en kwaliteit. Dat zijn in feite de drie hoofddoelen. Spil in het verbetertraject is innovatiemanager Cora Jongenotter. Op de bouwplaats van het door VORM zelf ontwikkelde project is het aan haar en uitvoerder Henk Vermeulen – en met hulp van diverse partners, dat mag niet onvermeld blijven – om de ambities om te zetten in daden. Want op kantoor kunnen nog zulke mooie doelstellingen worden geformuleerd: het moet wél gebeuren op de werkvloer. Lean te vaag Precies dat laatste schortte er aan toen de bouwer voor het eerst aan de slag ging met lean-methodieken, zegt Jongenotter. “We hebben lean-trainingen gehad, waarbij er aandacht is geweest voor het reduceren van faalkosten en het verkorten van de doorlooptijd, maar voor ons bedrijf was dat toch te vaag.” Uitvoerder Henk Vermeulen: “Het kwam op de jongens vooral over als: ‘we moeten hard werken’.” De zoektocht naar een manier om deze materie beter naar de eigen praktijk te vertalen, leidde vorig jaar tot ‘Beter Bouwen Doe Je Samen’. Het platform voor ontwikkelingen die binnen en buiten VORM spelen, zoals het

Volledige scheiding van afval: VORM zet grote stappen in Spijkenisse.

8

08-09-11_coverstory.indd 8

Aannemer maart 2014

17-03-14 13:12


Doelstellingen Beter Bouwen Doe Je Samen van VORM kent zeven doelstellingen: • Afvalvrije bouwplaats in 2015 – Kwantificeren van het ontstaan, voorkomen en verwerken van afval met als doel een afvalvrije bouwplaats in 2015. • Optimale logistiek – Optimaliseren van de logistiek op de bouwplaats door het analyseren van vervoersbewegingen en deze zo veel mogelijk verminderen. • 30% minder CO2-uitstoot – Het realiseren van een reductie op de CO2-uitstoot van 30% in 2015 ten opzichte van het basisjaar in 2010. • Minder ongevallen – IF, afkorting van Injury Factor, wat staat voor het aantal ongevallen met verzuim te relateren aan het aantal gewerkte uren. Door bewustwording te creëren die van belang is tijdens het bouwproces, verlagen van de IF. • Faalkosten verlagen – De faalkosten in beeld brengen, de oorzaken hiervan opsporen en deze onnodige kosten terug­ dringen. • Medewerkertevredenheid verhogen – In beeld brengen wat de verbeterpunten zijn om op die manier de tevredenheid bij de medewerkers te verhogen. • Klanttevredenheid verhogen – De beoordeling verhogen binnen de verwachtingen en wensen van de klant.

ideaal van de afvalvrije bouwplaats. “Er kwamen steeds meer dossiers binnen de onderneming die duidelijk voor verbetering vatbaar zijn”, zegt Jongenotter. “Daar is Beter Bouwen Doe Je Samen uitgerold. Omstreeks juni vorig jaar hebben we de zeven doelstel-

Uitvoerder Henk Vermeulen. “Zodra je gaat nadenken over afval-

Cora Jongenotter, spil in het innovatie-

scheiding in de praktijk, blijkt het vaak te kunnen, zeker met een

traject: “Afvalverwerker Vliko brengt ook

positieve inzet.”

echt kennis in, in dit project.”

lingen geformuleerd voor dit traject.” Het zijn doelstellingen die allemaal onderling ook wel weer verband houden. Via de website beterbouwendoejesamen.nl en in samenwerking met tal van partners – leveranciers, bouwpartners, kennisinstituten – deelt VORM de opgedane ervaringen met de buitenwereld. Afvalvrij Hart van Groenewoud in Spijkenisse – dat bestaat uit vier blokken met appartementen en boven-benedenwoningen – vormt de pilot. Direct op alle doelstellingen met zevenmijlslaarzen stappen zetten, is begrijpelijkerwijs niet haalbaar, al gebeurt er al van alles (zie kader volgende pagina). Op deze specifieke bouwplaats maakt VORM vooral vaart met de ambitie van de afvalvrije bouwplaats in 2015. Een utopie? En waarom moet het überhaupt, een bouwplaats zonder afval? “Afval is iets dat voor de klant geen waarde heeft en waarvoor de klant niet wil betalen”, zegt Jongenotter. Een echte lean-gedachte is om alles dat niet direct klantwaarde heeft, te elimineren. “Daarnaast is er de milieubelasting die we proberen terug te dringen.” Voldoende argumenten om er werk van te maken. Gescheiden inzamelen VORM werkt op dit thema nauw samen met afvalverwerker Vliko. De afvalvrije bouwplaats is een ambitieus doel, beamen Jongenotter en Vermeulen. “Normaal gesproken gaat 70% weg als bouw- en sloopafval”, zegt laatstgenoemde, “en wordt 30% gescheiden ingezameld. We wilden dat hier aanvankelijk omdraaien. Omdat we ons realiseerden dat die 30%

een escape kon zijn, is besloten om direct en volledig te gaan voor 100% gescheiden inzamelen en recycling door Vliko.” So far so good: “De bouw is nu 70% gevorderd en er is nog steeds geen container voor bouw- en sloopafval”, zegt de uitvoerder. Hij was aanvankelijk sceptisch over de ambitie, geeft hij toe. “Dat kan niet, was mijn eerste reactie. Maar het zorgt toch voor een andere mindset. Zodra je gaat nadenken over afvalscheiding in de praktijk,

Hart van Groenwoud is het pilotproject voor Beter Bouwen Doe Je Samen.

Discussie over afval. “Het zorgt voor een goede sfeer, de strijd om de 100% scheiding.”

9

08-09-11_coverstory.indd 9

17-03-14 13:12


ONZE NIEUWE HUURGIDS LIGT VOOR U KLAAR! Met meer dan 300 vestigingen in Europa en het grootste assortiment machines en gereedschappen, hebben we alles in huis voor al uw projecten. Topklasse materieel dat aan alle veiligheidseisen voldoet. Alt캐d ruim beschikbaar, bedr캐fsklaar en snel geleverd. Ook op locatie. Professionele ondersteuning, deskundig advies en training door onze medewerkers.

Vraag de GRATIS HUURGIDS online aan op www.boels.com en ontvang een t.w.v.

HUUR J50.CHEQUE* *k캐k voor de voorwaarden op www.boels.com

M E E R D A N 115 V E S T I G I N G E N I N N E D E R L A N D !


De ‘afvalstraat’ op het Hart van Groenewoud met dertien containers op rij. “We zitten op 70% van de bouw en tot dusver is er geen container voor bouw- en sloopafval.”

blijkt het vaak te kunnen, zeker met een positieve inzet. Ook de medewerkers gaan er in mee. Het is leuk, er ontstaat discussie en het zorgt voor

Wat er nog meer gebeurt… Naast de verregaande afvalscheiding werkt VORM op nog meer manieren concreet aan de doelstellingen op het project Hart van Groenewoud. • Bouwplaatsmedewerkers krijgen allemaal diverse lean-trainingen, waarbij de theorie is gelinkt aan de praktijk. Deze trainingen gaan onder meer over plannen en standaard foutvrij werken. De trainingmodules worden gegeven in samenwerking met Joris Belt van Craft LEAN management. • Scherpe focus op veiligheid. In samenwerking met veiligheidsorganisatie Aboma wordt daarop gehamerd. Voor het niet dragen van de helm geldt lik-opstukbeleid (na drie waarschuwingen verwijdering van de bouwplaats). Ook is er volop aandacht voor stofvrij werken en valbescherming. • Er is continu mogelijkheid voor iedereen om verbeterpunten aan te dragen tijdens een vast gezamenlijk overleg op donderdag. Dat kan al iets heel kleins zijn dat medewerkers het werken gemakkelijker maakt, zoals het coderen van diverse lengten onderstempeling. Medewerkers komen hier zelf mee en voelen zich daardoor ook meer verantwoordelijk. • Stagiairs doen onderzoek naar de logistiek op de bouwplaats. Is deze efficiënt? Kan het beter?

een goede sfeer: de strijd om de 100% afvalscheiding.” Het betekent niet dat het allemaal gemakkelijk is. En ook op de bouwplaats geldt het cliché van de laatste loodjes, zo legt Vermeulen uit. “We gaan de laatste 30% van de bouw in. De afbouw, een fase met relatief veel afval. Het wordt een uitdaging.” Ook richting leveranciers en bouwpartners zijn er nog stappen te zetten om hen te motiveren voor minder afval te zorgen. “Ze lopen nog wel eens te zoeken naar de bouw- en sloopafvalcontainer. ‘Die is er niet’, zeggen we dan. Dan word je nog wel eens raar aangekeken.” Ruimte Er is een levensgroot voordeel bij het Hart van Groenewoud: er is volop ruimte voor de groene ambities van VORM. Er staan dertien containers op rij. “Het lijkt wel een afvalstraat zoals je die bij gemeentewerven ziet”, zegt Vermeulen. Hij somt op: “Puin, papier, hout, drie soorten isolatie, metaal, foam, fole, tapijt – de laatste paar weet ik zo snel niet uit mijn hoofd. We zijn steeds in dialoog met de afvalverwerker. Hebben we een nieuw soort afval? Dan komt er een container bij.” Toch wil de gemeente als de steigers weg zijn, aan de slag met de buitenruimte, waar nu de containers staan. En wat nu als er beperkte ruimte is,

Ook bezig met verbetering? Slimmere logistiek, planning, recycling, kwaliteitsborging – u bent met uw bedrijf ook bezig met verbeteringen op de bouwplaats? De redactie van Aannemer staat altijd open voor tips, hoe klein of groot uw bedrijf ook is. Mail naar aannemer@eisma.nl.

bij bijvoorbeeld een renovatieproject? Dan zou je kunnen werken met rolcontainers, is al eens geopperd tijdens de overleggen tussen bouwer en afvalverwerker. “Voor Vliko is dit eveneens nieuw en vooruitstrevend”, zegt Jongenotter. “Zij brengen ook echt kennis in, in dit project.” Vliko recyclet alle ingezamelde afvalstromen tot volwaardige grondstoffen voor nieuwe producten. Van hout wordt weer spaanplaat voor de bouw gemaakt. Folie krijgt een nieuw leven in de vorm van kunststofgranulaat, een verpakkingsmateriaal van nieuwe bouwmaterialen. “In feite kunnen we met een 100% afvalscheiding dus al spreken van ‘grondstofcontainers’ in plaats van afvalcontainers.” beterbouwendoejesamen.nl Aannemer maart 2014

08-09-11_coverstory.indd 11

11

17-03-14 13:12


annemer

Oorzaken houtschade niet als gebreken herstellen

Hout en houtbescherming: voortschrijdend inzicht Hout heeft als gevelmateriaal voor- en nadelen. Het grootste voordeel is dat het gebruik van hout relatief weinig energie kost en dat hout herwinbaar is. Uit oogpunt van duurzaamheid een grote plus. Nadeel is het terugkerende schilderonderhoud en de kans op houtrot. Een juiste toepassing en de onderhoudsfrequentie terugdringen, betekent een verdere verduurzaming. Het is belangrijk de oorzaak van houtverval aan te pakken. Dus bijvoorbeeld eerst de lekke Tekst en beeld: Cees Dijkstra

W

anneer hout niet wordt geschilderd, zal het na verloop van tijd verweren. Het wordt grijs en de structuur wordt aan het oppervlak meer open. Cellen breken af en het hout kan, afhankelijk van de ligging en belasting, groen uitslaan. Op zich kan hout prima onafgewerkt worden toegepast. Voorwaarde is wel dat het water niet op het hout kan blijven staan. De afwatering moet minimaal 20째 tot 30째 zijn. Het hout mag verder geen scheuren en andere gebreken vertonen. Op die plaatsen kan water namelijk gemakkelijk in het hout trekken en op den duur voor houtrot (schimmelaantasting) zorgen. Meranti In Nederland zijn er tientallen, mogelijk honderden gebouwen met onbehandelde houten kozijnen en ramen. Bij openbare gebouwen, woningen en zorginstellingen zijn hiermee goede

12

12-13_houtrot.indd 12

dakgoot herstellen en houtrot saneren en vervolgens pas het schilderwerk uitvoeren.

ervaringen opgedaan; over de uitstraling zijn de meningen verdeeld. De houtsoorten iroko en merbau kunnen uitstekend onafgewerkt worden toegepast. Andere gangbare houtsoorten zijn hiervoor te kwetsbaar, ook meranti. Deze houtsoort is er in diverse kwaliteiten en met het oog is niet vast te stellen of het een duurzame of minder duurzame kwaliteit betreft. Vooral de lichte houtsoorten zijn gevoelig voor aantasting door schimmels. Herstel en schilderen Aangetast hout moet bij onderhoud altijd volledig worden verwijderd. Bij plaatselijke aantasting, bijvoorbeeld bij verbindingen, moet het z처 ruim worden verwijderd dat ook een deel van het gezonde hout wordt weggehaald. Bij verweerd en vergrijsd hout moet het hout altijd mechanisch en volledig worden weggeschuurd, eveneens tot en met de toplaag van het gezonde hout.

Als eerste laag op kaal geschuurd hout kan in de onderhoudspraktijk het beste een verdunde alkydgrondverf worden aangebracht. Deze verdunning wordt aangeraden, omdat door het poreuze karakter van de ondergrond de eerste afwerklaag enigszins in het hout kan trekken. Hierna kan verder worden geschilderd met een watergedragen acrylaat. Wordt een volledig alkydsysteem aangebracht, dan is de onderhoudsfrequentie vaak korter dan bij acrylaat. Alkyds worden na verloop van tijd namelijk steeds harder en brosser, en zullen daardoor eerder gebreken vertonen. Acryl is wat dat betreft duurzamer, maar het toepassen gebeurt nog steeds mondjesmaat. Binnen Binnen mogen uitsluitend watergedragen verfproducten worden toegepast. Schilders voeren binnenshuis, relatief

Aannemer maart 2014

17-03-14 11:52


gezien, echter amper schilderwerk uit. De binnenzijde van geveltimmerwerk krijgt de laatste decennia dan ook steeds minder aandacht. Op zich is dat niet erg. In de gevel is tegenwoordig immers op grote schaal isolatieglas toegepast. Vloeibaar vocht in de vorm van condenswater komt dan ook steeds minder voor. Inwatering kan worden voorkomen, door het kitwerk in orde te houden. Schade door een te hoge vochtigheidsgraad binnen en damptransport door houtconstructies komt in de praktijk bovendien niet voor. Vroeger dacht men dat binnen een dampdicht systeem moest worden toegepast en buiten een dampopen verfsysteem, maar die kennis is achterhaald. Oorzaak buiten Vaak is de laagdikte van verflagen buiten veel groter dan binnen, vooral bij bovendorpels en stijlen bij oudere woningen. Desondanks ontstaat er binnen geen houtrot. Het gaat pas mis wanneer vloeibaar vocht in het hout kan dringen. Dat is vooral het geval bij onvoldoende beglazingsafdichting en bij open verbindingen. Daarnaast zijn constructiefouten aanleiding tot houtrot. Bij boeidelen wanneer de delen strak tegen elkaar zijn geplaatst en zijn afgedicht, bij hoekverbindingen en bij langsverbindingen en stuiknaden. Hetzelfde geldt voor gootbetimmeringen. Vaak ziet men op dezelfde plaatsen houtrotschade en meestal is de oorzaak van inwatering buiten terug te vinden.

Daardoor hebben zij nu het voordeel van een langer onderhoudsinterval.

Authentiek ongeschilderd naaldhout, nog steeds in prima staat.

Onderhoudsinterval Van Maastricht tot Terschelling, de woningen zijn vaak technisch hetzelfde. Ook de verfsystemen en de onderhoudsintervallen zijn vrijwel gelijk. Er is geen streek in Nederland aan te wijzen waar het onderhoud doorgaans een jaar langer wordt uitgesteld of waar het er duidelijk beter bijstaat. Wel zijn er verschillen tussen beheerders van gebouwen. Sommige woningcorporaties hebben ge誰nvesteerd in goede houten kozijnen en de juiste detaillering en beglazingssystemen.

Ongeschilderd hardhout. Wanneer hier een verbinding open staat, is dat geen probleem omdat het hout na neerslag kan drogen.

Oorzaken aanpakken Het is dan ook de moeite waard vast te stellen wat belangrijke oorzaken zijn van houtverval (zie kader). Vervolgens is het van belang deze oorzaken niet als gebreken te herstellen, maar zo aan te pakken dat niet weer schade kan ontstaan. Voor bijvoorbeeld ondeugdelijke glasaansluitingen be足 tekent dit afwaterend en zonder af te messen afkitten. Inwaterende houtverbindingen kunnen preventief worden aangepakt door frezen, harsen en afdichten met een elastisch materiaal, maar dat is kostbaar. Daarom gebeurt dit steeds minder. Beter is het om neuslatten toe te passen en deze door middel van contramallen aan te brengen. Verbindingen worden zodoende beschermd, evenals de dorpels. Het herstellen van de afwatering kan vaak ook door neuslatten toe te passen of door gebruik te maken van metalen dorpelafdekkers. Scherpe kanten ten slotte kunnen ook dwingen tot voortijdig onderhoud. Vooral bij onderdorpels van ramen en bij stapel- en tussendorpels bij (bergings)deuren is nog op tal van plaatsen sprake van verfschade op de kanten. Om schade op deze plaatsen te voorkomen, is het van belang de kanten voldoende af te ronden. Schade wordt hersteld door de kanten voldoende kaal te schuren en af te ronden, en vervolgens goed te behandelen.

Oorzaken houtaantasting Belangrijke oorzaken van houtaantasting zijn vooral: - ondeugdelijke glasaansluitingen; - inwaterende houtverbindingen; - onvoldoende afwatering; - te strakke en stuikende verbindingen bij boeidelen, windveren en betimmeringen; - onvoldoende ontluchting van beglazing, panelen en betimmeringen; - scherpe kanten. En daarnaast: - onvoldoende omtrekspeling van draaiende delen; - onvoldoende dampremming aan de binnenzijde van constructies bij panelen; - het buiten afkitten van de negge langs kozijnen.

Voldoende omtrekspeling bij ramen voorkomt dat water blijft staan tussen onderdorpel van het raam en onderdorpel van het kozijn.

13

12-13_houtrot.indd 13

17-03-14 11:52


annemer

Overgangsperiode tot 2017

Richtlijn en scholing óók voor mkb-aannemer Wie veronderstelt dat scholing van steigermonteurs alleen van belang is voor gespecialiseerde steigermontage­ bedrijven, heeft het mis. Ook de monteur van de lokale aannemer wordt geacht straks te beschikken over een erkend diploma of branchecertificaat. Voor het bedrijf dat zichzelf respecteert, zal dat geen probleem zijn. Tekst: Marcel Koerts, Directeur Opleidingsbedrijf VSB Beeld: VSB/Beta PR

H

et bouwen van een steiger, standaard of complex, is een vak apart en voor steigermontage wordt veelal een beroep gedaan op gespecialiseerde steigerbedrijven in de bouw, industrie, (petro)chemie, scheepsbouw en offshore. En ook al bouw je de steiger voor eigen gebruik, zoals bijvoorbeeld een metselbedrijf of voegbedrijf doet, het blijft een werkplek voor mensen die ook graag na het werk weer heelhuids naar huis willen. Een grote verantwoordelijkheid dus voor diegenen die de steigers monteren. Dat er met name op de kleinere bouwplaatsen het nodige aan schort en er nog steeds op onveilige wijze wordt gewerkt, tonen de

14

14-15_steigerbouw.indd 14

jaarlijkse inspectieresultaten van de Inspectie SZW (Arbeidsinspectie) helaas telkens weer aan. Er is een mentaliteitsverandering voor nodig om de montage van steigers te gaan beschouwen als een vak en niet als noodzakelijk kwaad, alvorens de kosten voor de bouw ervan ook op de rekening kunnen worden gezet. Dat betekent op termijn een mentaliteitsverandering van de opdrachtgever/ klant, maar vooral ook van de aannemer, zzp’er of ozp’er zelf. Laten we eens beginnen met steigerbouw volledig serieus te nemen en alle facetten van het bouwproces te gaan waarderen. Dit begint bij de kennis en vaardigheid van de monteur. Nieuwe scholingsstructuur De Richtlijn Steigers is een (digitaal) document, waarin ingegaan wordt op het bouwen van en werken op steigers, alsmede de geldende wet- en regelgeving. Doel is om een veilig steigergebruik te waarborgen. Ieders verantwoordelijkheden zijn duidelijk vastgelegd. Een richtlijn die niet alleen wordt gehanteerd door de steigerbedrijven, maar vooral ook door opdrachtgevers en Inspectie SZW. Dat geldt ook voor de nieuwe scho-

lingsstructuur rond steigerbouw. Die houdt in dat iedereen die steigers monteert in de overgangsperiode tot 1 januari 2017 de gelegenheid heeft om monteurs óf een diploma te laten behalen óf een branchecertificaat. Vervolgens vindt registratie hiervan plaats op één centrale plek, het Centraal Diploma Register, waar ook de VCA-certificaten staan geregistreerd. Zo wil men bereiken dat er goed opgebouwde, veilige steigers worden gebouwd en dat er geen fraude meer plaatsvindt met pasjes of certificaten. Een bijkomend resultaat is de erkenning van steigermontage als een vak. Meerwaarde dus voor de baas én werknemer. Verandert er veel? Ja en nee. Voor die werknemers die veel ervaring hebben met steigermontage en/of al beschikken over ‘steigerpasjes’ of ‘certificaten Steigerbouwer A/B’ of vergelijkbaar, betekent het dat men de kennis en vaardigheden moet aantonen. Voor diegene die geen ervaring hebben en geen papieren, betekent het dat men geschoold of getraind moet worden, maar dan wel via het leren-werkentraject (BBL) of door cursussen/trainingen mét persoonscertificering. Dit is niet anders dan dat de schilder, met-

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:36


Iedereen die steigers monteert, heeft in de overgangsperiode tot 1 januari 2017 de gelegenheid om monteurs óf een diploma te laten behalen óf een branchecertificaat.

selaar, tegelzetter, voeger of andere vakmensen ook dienen te beschikken over een erkend bewijs dat men het vak verstaat. Opleidingsmogelijkheden Er zijn verschillende wegen om aan te tonen dat de monteur over adequate kennis en kunde beschikt en deze zijn veelal deels gesubsidieerd. Voor hen zonder of met weinig ervaring: men kan lerend werken in de bedrijven en

opgaan voor een MBO-diploma (vergelijkbaar met het vroegere LTS/MTS) via de zogenaamde BBL-opleidingen. Ook kan worden deelgenomen aan een training/cursus om een certificaat mét persoonscertificering te behalen. Onder het regime van de Bouw-cao worden de scholingskosten deels vergoed en voor de BBL-opleiding bestaat er daarnaast nog een subsidieregeling Praktijkleren. Voor hen met veel ervaring bestaat

Waar terecht? Voor meer informatie over de EVC-trajecten of leren/ werken (BBL-opleiding) in algemene zin, kan men terecht bij Fundeon, het kenniscentrum voor de Bouw. Bij Opleidingsbedrijf VSB – een landelijk initiatief van de steigerbranche en samenwerkend met diverse erkende opleiders – kan men terecht voor BBL-scholing, cursussen en trainingen mét persoonscertificering en EVCmodules. Geheel in lijn met de Richtlijn Steigers dus.

een goed (en onder Bouw-cao eveneens gesubsidieerd) alternatief: de EVC-methode, het beoordelen van Eerder Verworven Competenties. Dit is overigens geen traject ‘dat we wel even gaan halen’. Er moet wel degelijk samen met het bedrijf een gedetailleerde invulling worden gerealiseerd van een dossier dat de ervaring van de werknemer goed in beeld brengt. Maar dit leidt uiteindelijk, zo nodig met bijscholing, wel tot een erkend branchecertificaat of zelfs een MBOdiploma! Diverse mogelijkheden dus voor de functies hulpmonteur, monteur, eerste monteur en voorman en, zoals gezegd, veelal met diverse subsidiemogelijkheden.

15

14-15_steigerbouw.indd 15

17-03-14 09:36


annemer Tekst: Paul Diersen Beeld: Nieman Raadgevende Ingenieurs, Finstral

De verlaging van de EPC naar 0,4 is de laatste tussenstap op weg naar 0 die puur bouwkundig kan worden bereikt, zonder het duurzaam opwekken van energie. Welke gevolgen heeft de verlaging concreet voor aannemers? “We gaan heel snel de grootschalige intrede van driebladig glas zien”, zegt Harm Valk van Nieman Raadgevende Ingenieurs.

‘0,4 kan zonder duurzaam opwekken’

Laatste tussenstap op weg naar EPC = 0 D e EPC voor nieuwe woningen gaat per 2015 naar 0,4 en ook de EPC-eisen voor nieuwe utiliteitsgebouwen worden aangescherpt. Dat is een al lang geplande stap in de

Velve Lindenhof Enschede (2011-2013), gerealiseerd volgens Passief Bouwen, alle woningen hebben een EPC < 0,4 zonder PV-panelen. Ontwerp: Beltman Architecten; realisatie: Te Pas Bouw/DGV.

16

16-17-19_harmvalk.indd 16

aanloop naar 2020, wanneer nieuwe gebouwen energieneutraal moeten zijn. Een stap die eind vorig jaar toch nog op even op losse schroeven kwam te staan. Het kabinet wilde er wegens de crisis eigenlijk niet aan om de bouw niet met hogere kosten op te zadelen en een aantal brancheverenigingen was op basis van datzelfde argument tegen. Door een meerderheid in de Tweede Kamer voor een motie van SP en PvdA komt de verlaging er niettemin toch. Minister Blok heeft recent in een brief aan de Tweede Kamer bevestigd dat de aanscherping doorgaat. Het is de laatste tussenstap op weg naar gebouwen met een EPC-waarde van 0 die puur bouwkundig kan worden bereikt, zonder duurzaam energie op te wekken, zo duidt senior adviseur Harm Valk van Nieman Raadgevende Ingenieurs de verlaging. “Een gebouw heeft altijd energie nodig,

voor verwarmen, koelen, ventilatie, tapwater en verlichting. Dus al isoleer je met Rc 200, een EPC van 0 halen kan niet zonder duurzaam energie op te wekken.” Alle daken volleggen met PV-panelen om zo een betere EPC-score te halen is wat Valk betreft echter niet de goede manier. “Er zijn bedrijven die dat als oplossing zien voor de energievraag en ook op die manier aan 0,4 willen komen, maar dat is mijns inziens de foute insteek. Begin met zo goed mogelijk isoleren, zorg voor een slim ventilatiesysteem, goede oriëntatie en een compacte woning. Als de schil optimaal is en de installatie state of the art, heb je minder PV-panelen nodig. Een EPC van rond de 0,4 is dan het maximale wat je bouwkundig kunt bereiken zonder duurzaam energie op te wekken. Je houdt dan ook de mogelijkheid over om het gebouw later echt energieneutraal te maken.”

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:37


­ eganegrondvloer blijft 3,5 m2k/W; b de gevel gaat naar 4,5 m2k/W en voor het dak geldt straks 6,0 m2k/W. Deze differentiatie komt voort uit een onderzoek onder leiding van Valk uit 2013, waarin is gekeken naar de praktische mogelijkheden om de Rc-waarde te verhogen. Door het dak gaat relatief meer warmte verloren dan door de vloer, waardoor het logisch is om het dak wat zwaarder te isoleren. Het rapport getiteld ‘Onderzoek hoogwaardige thermische schil’ en de daarvan afgeleide brochure ‘Bouwen aan een goede schil’ zijn te down­ loaden op de website van het Lenteakkoord voor Energiezuinige Nieuwbouw (www.lente-akkoord.nl).

Harm Valk: “Een qv;10-getal van 0,4 zal snel de standaard worden in de bouw.”

Project Welemanstraat Borne (2012). Met een beperkte hoeveelheid PV-panelen krijgen deze passiefwoningen een EPC van 0. Ontwerp: Beltman Architecten; realisatie: Oude Lenferink Bouw.

Rc-waarde Wat voor concrete gevolgen heeft de verlaging? In de eerste plaats zorgt een EPC van 0,4 voor een betere thermische schil. De minimaal vereiste isolatiewaarde gaat namelijk gelijktijdig omhoog. Waarschijnlijk zal dit gedifferentieerd zijn: geen verhoging van Rc = 3,5 m2k/W naar 5,0 m2k/W, maar een verhoging per bouwdeel: de

U-waarde “Met alleen een goede Rc-waarde ben je er echter niet”, zegt Valk. “We gaan heel snel de grootschalige intrede van driebladig glas zien op de bouw. Driebladig glas is de afgelopen twee jaar snel goedkoper en daarmee kosten­ efficiënter geworden. De zwakke plekken in de schil blijven ramen en deuren, maar als het detail goed wordt gemaakt en de kozijnen goed in de gevel liggen – dat wil zeggen in lijn met de isolatielaag – blijft veel warmte binnen.” Een lastige verandering is dit voor de bouw helemaal niet. “Het glaspakket wordt wat zwaarder, het kozijnhout wat dikker. Het is peanuts.” Qv;10 Een derde belangrijk aspect van de schil is de luchtdichtheid. “Het is een fabeltje dat de mate van luchtdichtheid onderdeel zou zijn van de ventilatie van een gebouw. Alsof een kier in de constructie gezond zou zijn. Geenszins: door een kier komt geen lucht of juist heel veel, het zorgt voor discomfort en bovendien is er kans op

De brochure ‘Bouwen aan een goede schil’ van het Lente-akkoord Energie­zuinige Nieuwbouw.

inwendige condensatie en energie­ verlies. Kortom: een goed gebouw is luchtdicht. Of kierdicht. Dat is een duidelijkere benaming.”

4

Koplopers versus bezemwagen “De EPC is eigenlijk de bezemwagen van het peloton”, zegt Harm Valk. “Hij komt voort uit het Bouw­ besluit; de minimale wettelijk eisen voor een gebouw. Koplopers zijn al veel verder. Al 15 jaar adviseert Nieman projecten die een EPC van bijna 0 hebben. Voorbeelden te over.” Niettemin is er een grote groep bouwers die puur de regelgeving volgt en tegenstand biedt tegen elke verlaging, ziet Valk. “Dat zag je eind ­vorig jaar weer gebeuren. Er wordt

verwezen naar een rapport waaruit het geringe effect van de verlaging van 0,8 naar 0,6 zou blijken. Maar daar is iets anders gebeurd. Bij die verlaging hebben bouwbedrijven massaal gebruikgemaakt van een escape: het nauwkeurig berekenen van bijvoorbeeld hun psi-waarden. Dat is veel werk en verhoogt dus de prijs van de berekening. Daarom rekende men tot die tijd met forfaitaire waarden, die altijd aan de veilige kant zitten. Wordt de EPC-eis scher-

per, dan kun je besluiten om 150 euro aan extra energiebesparende maatregelen te stoppen in élke ­woning, of om één keer voor alle woningen de psi-waardes in de berekening op te nemen. Dat laatste is dus volop gebeurd. De conclusie dat de verlaging niet werkt, is daarom onjuist. Je moet het omdraaien: men bouwde al met 0,7, maar er zat lucht in de EPC-berekening. Die lucht zit er nu niet meer.”

17

16-17-19_harmvalk.indd 17

17-03-14 09:37


Vernieuwde Purilan van Ubbink:

PURILAN PLUS

Voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit!

Kies voor kwaliteit die voldoet aan de eisen van deze tijd!

Ubbink, dat bouwt wel zo makkelijk! www.ubbink.nl/purilanplus UBB Adv PurilanPlus 230x310 contour.indd 1

21-10-13 10:14


annemer

Een qv;10-getal van 0,4 zal snel de standaard worden in de bouw, zegt Valk. “Dat ligt binnen het bereik van elke bouwer.” Aannemers moeten dan wel hun kozijnen goed afplakken op het binnenblad en aandacht besteden aan de kap. Naden van een millimeter tussen bouwdelen dichtpurren is niet effectief, omdat die pur nooit de gehele kier zal vullen en er dus een luchtlek blijft. In plaats daarvan is het soms ­beter om een naad van 5 mm aan te houden en die te vullen met flexibele pur. Als andere belangrijke aandachtspunten noemt Valk de doorvoeren en het hang- en sluitwerk. “Je kunt wel kozijnen met dubbele kierdichting plaatsen, maar als deze niet goed zijn gesteld, werkt het niet.” Psi-waarden Een aspect waar aannemers veel op kunnen winnen zijn de lineaire warmteverliezen ofwel psi-waarden. “Het loont de moeite om bij grondgebonden woningen goede aansluitdetails te ontwerpen. Een goed voorbeeld is het kozijn, dat in één lijn met de isolatielaag moet worden geplaatst. Te veel naar binnen of naar buiten zorgt voor grotere warmteverliezen.” Installaties Naast deze aspecten voor een goede schil zijn een state of the art-installatie

Vleuterweide, Utrecht (2012). Realisatie van een hoogwaardige thermische schil binnen de gebruikelijke geveldikte door toepassing van isolatiemateriaal met gunstige thermische kwaliteit.

en goede ventilatie belangrijk. “Het is én én. Wat is een goede installatie? Nog steeds kun je bij een EPC van 0,4 af met een goede cv-ketel en een afzuigbox, al zal die laatste wel geregeld moeten zijn en niet meer lawaai moeten maken dan 30 dB. Of kies voor balansventilatie.” “Als je dit alles in twee woorden wilt zeggen kom je uit bij: passiefbouw. Of:

Active house. Ze leggen wat andere accenten, maar beide concepten beginnen met een goede thermische schil. Dat is stap 1. Een grote stapel PV-panelen toepassen om aan een EPC van 0,4 te komen, is niet de goede manier. Tenzij je een geometrisch vreemd gebouw hebt of een ongunstige oriëntatie. Dan zit je natuurlijk direct op achterstand.”

Factsheet over drievoudig glas en geïsoleerde kozijnen In de Lente-akkoord factsheet ‘Drievoudig glas en geïsoleerde kozijnen – Ervaringen en aandachtspunten’ wordt de actuele stand van zaken rond drievoudig glas en de bijbe­ horende geïsoleerde kozijnen beschreven. Hierin komen de bevindingen uit de praktijk aan bod. De publicatie is gratis te downloaden vanaf de website van het Lente-­ akkoord en is geschreven met de input van diverse bouwexperts, die ervaring hebben met zeer energiezuinige bouwprojecten. Ook het lezen waard: de publicatie ‘30 voorbeeldprojecten energiezuinige woningbouw’, met daarin voorbeelden van projecten met een EPC van 0,4 of minder. Kozijnen met triple glas van Finstral.

Lente-akkoord.nl Aannemer maart 2014

16-17-19_harmvalk.indd 19

19

17-03-14 09:37


annemer

Onvoldoende ventilatie, ongezonde woningen

Ventilatiezorgen Om het binnenklimaat in woningen gezond en comfortabel te houden, zijn er in het Bouwbesluit voorschriften opgenomen over het benodigde ventilatievolume. Veel woningen voldoen niet aan deze eisen. Tekst en beeld: Henk Wegkamp, Dantuma-Wegkamp B.V.

E

en groot aantal woningen beschikt niet over het vereiste ventilatievolume. Dat werd mij onlangs duidelijk na meting van dit ventilatievolume in diverse woningen, naar aanleiding van klachten over matige tot extreme schimmelvorming. Het resultaat was zorgelijk. Een aantal oorzaken zijn aan te wijzen: 1. Bewoners zijn zich niet bewust van de noodzaak van voldoende ventilatie. 2. Slecht ontworpen en aangebrachte ventilatiesystemen. 3. Niet ingeregelde ventilatie. 4. Onvoldoende aandacht van de architect voor het aspect ventilatie. 5. Onvoldoende aandacht van de aannemer voor het ventilatiesysteem. 6. Geen controle van ventilatiesystemen. 1. Noodzaak Ventilatie is een beladen thema. Zeker na de, volgens mij geënsceneerde Zembla-uitzending (Ziek door je eigen huis, red.). Hier is naar mijn mening zeer ten onrechte balansventilatie kapot gemaakt. Bewoners ervaren ventilatie zeer verschillend. Vooroordelen en clichés – als onnodig, kost te veel warmte-energie, te duur, word je ziek van – hoor je maar al te vaak. Het wordt daarom tijd dat we bewoners beter voorlichten. Ook is het raadzaam de ventilatie bewoneronafhankelijk te laten werken. Dit kan door CO2- en vochtsensoren in te bouwen. De luchtkwaliteit heeft dan altijd een voldoende goed niveau. 2. Fouten Er zijn nog steeds installateurs die ventilatiesystemen gewoonweg slecht aanleggen. Ervan uitgaande dat iedereen goed werk wil leveren, moet dat een gebrek aan kennis zijn. Veelvoorkomende (ontwerp)fouten zijn: - De inblaasopeningen bij balansventilatie bevinden zich direct boven de zithoek of eetkamertafel, waardoor de luchtstromen als tocht worden ervaren. - Er is sprake van een te kleine diameter van de buizen, waardoor de luchtsnelheid te groot wordt. Dit zorgt voor meer installatiegeluid en meer stroomgebruik. Als de buisdiameter kleiner wordt, moet de lucht sneller door de buis stromen om dezelfde hoeveelheid lucht aan te voeren. Wordt de luchtsnelheid twee keer zo groot, dan neemt de weerstand van de lucht in de buis in het kwadraat toe. Het stroomverbruik neemt toe tot de macht

20

20-21_wegkamp.indd 20

3 en schiet dus omhoog. Samenvattend kun je stellen: luchtsnelheid x 2 = (weerstand)2 = (stroomverbruik)3. - Roosters bij mechanische ventilatie met natuurlijke toevoer zijn in één gevel aangebracht. Alle koude frisse lucht komt dus op één plaats in de ruimte en zorgt in de buurt van dit rooster voor grote tochteffecten. Bewoners lossen dit op door de roosters te sluiten, waarmee de ventilatie weg is. De verse luchttoevoer moet over de gevels verdeeld worden. - Er is sprake van vervuilde buizen door het niet afsluiten van de buizen tijdens de bouw (zie foto 1 en 2). - Er is sprake van beschadigde buizen tijdens de bouw (zie foto 3). 3. Niet ingeregeld Veel ventilatiesystemen zijn niet ingeregeld. De unit staat op fabrieksstand en de ventielen worden met de hand op gevoel aangebracht. Bij controle met een nuldrukcompensatie-debietmeter – zie foto 4 en 5 – wordt dan duidelijk dat de volumestromen volstrekt niet voldoen. Meetresultaten Onderstaand een overzicht van meetresultaten waaronder de luchtvolumes in onlangs gecontroleerde woningen. Hier­ uit bleek dat in meerdere woningen geen enkele venti­latie aanwezig is. Bij mechanische ventilatie met natuurlijke toevoer dient in het toilet, de badkamer en de keuken lucht afgezogen te worden en wordt via roosters lucht toegevoerd. In veel woningen functioneren niet alle afvoeren. De hieronder vet gemarkeerde getallen geven de volumestroom in liters per seconde weer. Dit betreft alle afzuigopeningen en het teken voor het getal moet daarom een minteken zijn. Bij enkele metingen staat er zelfs een plus, wat duidt op het inblazen van lucht in plaats van afzuigen. Woning 1: Toilet 1: 17,3 °C; RV 60%; -9,8 l/s; 09:32 uur Badkamer: 17,5 °C; RV 60%; -0,2 l/s; 09:38 uur Toilet 2: 17,1 °C; RV 59%; -4,0 l/s; 09:45 uur Keuken: 17,8 °C; RV 63%; +10,1 l/s; 09:48 uur Totale ventilatie in deze woning is 14,1 dm3/s. Woning 2: Badkamer: 16,8 °C; RV 65%; +0,0 l/s; 10:07 uur Keuken: 18,0 °C; RV 58%; +0,0 l/s; 10:12 uur Toilet: 17,5 °C; RV 52%; +3,0 l/s; 10:15 uur Totale ventilatie in deze woning is 3,0 dm3/s.

Aannemer maart 2014

17-03-14 11:50


1

2

3

Verse lucht moet straks door deze vervuilde buizen.

4 Het afdoppen van ventilatiebuizen is noodzakelijk.

5

Platgetrapte buizen resulteren vaak in lekke buizen.

6

7

Nuldrukcompensatie-debietmeter

Veel ventilatiesystemen zijn niet

Schimmelvorming op de koudebrug

De klachten over condensatie-

over de inblaas- of afzuigopening

ingeregeld; de volumestromen

door te hoge luchtvochtigheid.

problemen komen uiteindelijk bij de

plaatsen en meten.

voldoen niet.

Wettelijke eisen De wettelijke eisen betreffende de ventilatie van bestaande woningen volgen uit Bouwbesluit-artikel 3.37 Aansturingsartikel en onderstaand artikel 3.38. Artikel 3.38 Luchtverversing verblijfsruimte, toiletruimte en badruimte 1. Een verblijfsruimte heeft een voorziening voor luchtverversing met een volgens NEN 8087 bepaalde capaciteit van ten minste 0,7 dm3/s per m2 vloeroppervlakte met een minimum van 7 dm3/s. 2. Een verblijfsruimte heeft een voorziening voor luchtverversing met een volgens NEN 8087 bepaalde capaciteit van ten minste de in tabel 3.37 aangegeven capaciteit per persoon. 3. Onverminderd het eerste en tweede lid heeft een verblijfsruimte met een opstelplaats voor een kooktoestel als bedoeld in artikel 4.42 of met een opstelplaats voor een open verbrandingstoestel voor warm water een voorziening voor luchtverversing met een volgens NEN 8087 bepaalde capaciteit van ten minste 21 dm3/s. Een opstelplaats voor een kooktoestel of een warmwatertoestel met een nominale belasting van meer dan 15 kW, of voor een warmwatertoestel dat geen open verbrandingstoestel is, blijft hierbij buiten beschouwing. 4. Een voorziening voor luchtverversing voor meer dan één verblijfsruimte heeft een capaciteit die ten minste voldoet aan de hoogste waarde die volgens het eerste tot en met het derde lid is bepaald voor een op die voorziening aangewezen verblijfsruimte. 5. Een voorziening voor luchtverversing voor een verblijfsgebied, dat bestaat uit meer dan één gemeenschappelijke verblijfsruimte heeft, in afwijking

aannemer terecht.

van het vierde lid, een capaciteit die ten minste voldoet aan de som van de waarden die volgens het eerste tot en met derde lid is bepaald voor de op die voorziening aangewezen verblijfsruimten. 6. Een voorziening voor luchtverversing van een toiletruimte heeft een volgens NEN 8087 bepaalde capaciteit van ten minste 7 dm3/s en van een badruimte van ten minste 14 dm3/s. Een woning met een totaaloppervlak aan verblijfsruimten van 60 m2 moet: 60 m2 x 0,7 dm3/s.m2 = 42 dm3/s ventilatievolume hebben. Dit volume wordt afgezogen in: wc = 7 dm3/s + bad = 14 dm3/s + keuken = 21 dm3/s = 42 dm3/s. 4. Architect De architect moet in zijn ontwerp veel meer rekening houden met goed functionerende ventilatievoorzieningen en hij moet deze ook in het bestek opnemen. Inclusief de controle van de ventilatievolumes. 5. Aannemer De aannemer laat de installatie nu bijna altijd volledig over aan de installateur. Dat dit niet altijd tot goede resultaten leidt, blijkt wel. De klachten over condensatie of schimmel komen wel bij de aannemer terecht (zie foto 6 en 7). De aannemer moet meer kennis op dit gebied ontwikkelen of onafhankelijk advies inwinnen. 6. Controle Alle hierboven beschreven problemen zijn te voorkomen als we de ventilatie standaard bij oplevering of klachten gaan controleren. Meten is weten.

21

20-21_wegkamp.indd 21

17-03-14 11:51


annemer

Hulpmiddel bij veilig werken op hoogte

Steigerbak houdt werkvloer schoon Een inklapbare bak om aan de binnenkant van de vouwof rolsteiger te hangen. Het was er nog niet, althans niet in deze vorm. Wienese Klimmaterialen voegde de steigerbak toe aan haar assortiment, zodat ook bouwers van een schone werkvloer kunnen genieten. Tekst: Hein van Gennip/Viola Huurnink Beeld: Wienese Klimmaterialen De inklapbare steigerbak voorkomt op de werkvloer rondslingerende spullen.

D

e inklapbare steigerbak is typisch zo’n ‘dingetje – met alle respect – dat het werken op hoogte gemakkelijker en veiliger maakt. Vorig jaar introduceerde Wienese Klimmaterialen nog een ander ‘dingetje’: de Ladderlimb (zie Aannemer februari 2013). Een hulpmiddel om een emmer of werktas aan een ladder te hangen. Dat levert een extra paar handen én een veilige

Steigerbak specificaties - Voor aluminium vouw- en rolsteigers - Maximale belasting: 40 kg - Hoogte: 535 mm - Breedte: 520 mm - Diepte bak: 330 mm - Diepte ingeklapt: 120 mm - Gewicht: 2 kg - Met handvat; draagt als een koffertje

22

22_productsteigerbak.indd 22

werkplek op. Die Ladderlimb haalde Wienese uit het buitenland; de inklapbare steigerbak is een eigen ontwikkeling. Toepasbaar op alle voorkomende aluminium vouw- en rolsteigers. Een koffertje “Er bestaan niet-inklapbare opbergsystemen over de hele breedte van een rolsteiger”, weet René Trenaman, accountmanager bij Wienese. “Erg groot en lastig te transporteren.” De inklapbare steigerbak weegt 2 kg, meet ingeklapt 535 x 520 x 120 mm, draagt als een koffertje en kan op de steiger mee door het luik. Uitgeklapt biedt de 330 mm diepe bak – belastbaar tot 40 kg – plaats aan allerlei bouwattributen, zoals een doos schroeven en gereedschap. Spullen die anders op de werkvloer rondslingeren met het gevaar dat de bouwer struikelt. “De steigerbak voorkomt tevens dat er wat naar beneden valt.

Een blijvend risico, omdat kantplanken in de praktijk helaas te weinig worden toegepast.” Binnen handbereik Ergonomisch is de inklapbare steigerbak zeker ook niet te onderschatten. Omdat het hulpmiddel zowel links als rechts van de werkvloer kan worden geplaatst, zijn alle gereedschappen/ benodigdheden altijd binnen hand­ bereik. Tijdens het werk hoeft er niet elke keer te worden gebukt om iets op te rapen. “Werkgevers moeten de voorwaarden scheppen om werknemers veilig op hoogte te laten werken. Daar hoort een vrije werkvloer ter voorkoming van struikel- en valgevaar bij. Een hulpmiddel zoals de inklapbare steigerbak draagt daar zeker toe bij”, besluit Trenaman. De prijs: nog geen 100 euro excl. btw. wienese.nl

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:39


annemer

Volgende stap voor digitale aannemer

Opdrachten via de app Aannemer Jos Bloem uit Siddeburen werkt al enige jaren naar volle tevredenheid met een in eigen beheer ontwikkelde afgeschermde pagina op zijn website, waarop zijn veelal vaste opdrachtgevers kunnen inloggen en direct onderhoudsopdrachten kunnen plaatsen. Voor zijn volgende stap – een mobiele app – zoekt hij gelijkgestemden. Tekst en beeld: Paul Diersen

H

et is zijn ideaal: een opdrachtgever die een onderhoudsklus voor hem heeft, maakt met zijn telefoon een foto van de betreffende klus. Via een app op de mobiele telefoon gaat de foto meteen naar Jos Bloem, die snel kan reageren en de

klus meteen kan inplannen. Andersom kan Bloem na gedane werkzaamheden een foto maken en deze toesturen als bewijs van oplevering en de klus direct factureren. Voor hem een enorme potentiële besparing. “Ik ben laatst naar Winschoten (ca. 25 km, red.) gereden om een plafond te bekijken. Samen met een schilder. Je constateert dat het plafond 2 bij 3 meter is, hoeveel materiaal je nodig hebt en dat is het dan wel. Via een app zou ik de foto kunnen bekijken en daarop kunnen reageren.” Alleen maar reageren op een foto en daar een prijs op baseren is juist iets waar vergelijkingswebsites nog wel eens om worden verfoeid, maar voor Bloem is de praktijk anders. “Negentig procent van mijn klanten zijn vaste opdrachtgevers, van wie ik de situatie ken. En al zou ik voor zo’n plafond een paar gipsplaten te veel meenemen, dan scheelt me dat nog steeds.” Opdrachten via website Jos Bloem stond begin vorig jaar in dit blad als treffend voorbeeld van een kleine ‘digitale aannemer’ die de voordelen van het gebruik van een tablet kan laten zien. Bloem Houthuis, zijn aannemersbedrijf, heeft veel vaste (professionele) opdrachtgevers die hem voor allerlei onderhouds- en reparatiewerken weten te vinden.

Zij kunnen nu ook al op zijn website inloggen en daar klussen plaatsen. Alle informatie over offerte en materialen en alle onderlinge communicatie wordt bijgehouden in dat systeem, dat gelinkt is aan een e-mailaccount. Het voorkomt miscommunicatie en biedt Bloem veel efficiencyvoordelen. Volgende stap De app is voor hem de logische volgende stap. “Ik heb lang gezocht naar een app als deze en steeds gedacht dat zoiets er toch wel moest zijn. Maar nee dus. Om de app succesvol uit te rollen zou het natuurlijk fantastisch zijn om op termijn landelijke dekking te hebben.” Bloem zoekt hiervoor kleine aannemersbedrijven uit andere regio’s die ook gebruik willen maken van de app. “Hierdoor bijten we elkaar niet en kunnen we elkaar versterken bij het continu verbeteren van dit concept. Dit is van wezenlijk belang bij het bedienen van de klant.” Jos Bloem zoekt jonge, enthousiaste aannemers met dezelfde bedrijfsgrootte (3 - 10 man), die openstaan voor vernieuwing en mee willen werken en denken in dit proces. “De app loopt dan via één systeem op dezelfde afgeschermde server.” bloemhouthuis.nl Aannemer maart 2014

23_appjosbloem.indd 23

23

17-03-14 09:40


annemer

Van druppels lekwater tot waterstroompjes

Ondeugdelijke afvoer oorzaak wateroverlast Vanwege waterlekkage kan een gebouweigenaar zijn nieuwe parkeergarage niet meer gebruiken. Als het druppelen van lekwater overgaat in waterstroompjes is het overduidelijk: herstel is hard nodig. Maar is injecteren wel de oplossing? Tekst en beeld: ir. Patrick van de Ven, TechnoConsult B.V.

E

en 19e-eeuwse villa in de binnenstad wordt gebruikt als kantoorruimte. In 2010 laat de eigenaar nieuwbouw uitvoeren. Achter het hoofdgebouw worden een uitbouw en een parkeerkelder gerealiseerd. Boven de parkeerkelder is vervolgens een dakterras ingericht met planten- en waterbakken. Enkele maanden na oplevering lekt het dak van de kelder. Aanvankelijk druppelt lekwater via de oplegging van de betonplaten naar binnen. Later dringt er ook water binnen via een leidingdoorvoer. Als het druppelen overgaat in stroompjes, raakt de eigenaar bezorgd. Niet zozeer vanwege de waterplassen, maar vooral omdat het lekwater de autolift in de parkeerkelder ontregelt. Deze slaat door het lekwater telkens op storing en de garantie op de lift dreigt hierdoor te vervallen. De aannemer wil de lekken dichten via injecteren. De eigenaar twijfelt over deze aanpak en wil een onafhankelijk onderzoek. TechnoConsult staat de partijen bij met advies.

Via de oplegging van de betonplaten stroomt lekwater naar binnen.

Terrasdak Het is duidelijk dat de lekkages verband houden met regenen sneeuwval. In natte periodes zijn de emmers onder

Het water zorgt bij de doorvoer van de leidingen voor kalkuitbloei en corrosie.

24

24-25_bouwschade.indd 24

de lekkageplekken namelijk helemaal met water gevuld. Tekeningen bieden inzicht in de opbouw van het terrasdak. De dakconstructie van de parkeerkelder bestaat uit breedplaatvloeren, opgelegd op stalen I-profielen. Op de betonnen constructie is isolatiemateriaal aanwezig, met daarop de dakbedekking. Dit pakket is opgebouwd uit drainagelaag, weefseldoek, zand en tegels. Volgens de tekeningen is de nieuwbouw geheel los gehouden van het originele hoofdgebouw. De aannemer geeft aan dat eerst de dakbedekking is aangebracht, waarna het terras is ingericht. De plantenbakken en waterpartijen zijn als losse elementen op het dak geplaatst. Wortelgroei door de waterdichte laag is daardoor uitgesloten en ook de waterbakken zijn niet de oorzaak. Voor wandcontactdozen en verlichting zijn elektraleidingen aanwezig. Deze zijn onder meer in mantelbuizen opgenomen in het zandpakket. Alle leidingen worden op ÊÊn locatie door de vloer gevoerd naar de ondergelegen kelder. De doorvoer is vochtig en het lekwater heeft geleid tot kalk­uitbloei en corrosie van de kabelgoot. Lekkende aansluitingen De bouwadviseur vervolgt zijn onderzoek op het dakterras. Tegels, zand en het weefseldoek worden hierbij verwijderd. Het zandpakket is op diverse plaatsen erg vochtig. De vrijgekomen dakbedekking vertoont geen gebreken die tot de lekkages leiden. Wel sluit de dakbedekking niet waterdicht aan op de doorvoer van de elektraleidingen. Het terrasdak sluit rondom aan op opgaand gevelwerk, waartegen de dakbedekking is opgezet. Loodstroken overlappen deze opstaande randen. De dakbedekking is ter plaatse van de opstanden onthecht. Achter de onthechte dakbedekking is vocht vastgesteld. Onder meer via deze aansluitingen is het water dus in de constructie gedrongen. In de terrastegels zijn lijngoten verwerkt. Daarnaast bevinden zich afvoerputten in de tegelafwerking. Deze goten en putten voeren het regenwater af en monden daarbij uit op

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:41


Dakbedekking

Weefselllaag

Terrastegels

Drainagelaag

Zandbed Isolatie

Druklaag Breedplaatvloer

De tekeningen blijken niet gedetailleerd genoeg voor de aanleg van een deugdelijke waterafvoer.

de standleidingen. De aansluitingen van de hemelwater­ afvoeren blijken waterdicht. Bij het onderzoek komt vast te staan dat er naast deze hemelwaterafvoeren in het tegelwerk, geen afvoerpunten op het dak van de parkeerkelder aanwezig zijn. De tegels van het dakterras zijn enkel in het zandpakket gelegd en vormen geen waterdichte laag. Via de open voegen tussen de tegels dringt dus regen- en smeltwater door het zandpakket tot in de drainagelaag. Het water dat eenmaal onder de tegels in het pakket is gedrongen, wordt niet afgevoerd. Hierdoor is langzaam het waterpeil op het dak gestegen. Zodoende kan het water onder de lood­ stroken dringen en komt het via de opleggingen van de vloerplaten in de daaronder gelegen parkeerkelder.

Via de open voegen tussen de tegels dringt

Herstel Injecteren van het betonnen dak is geen oplossing voor de wateroverlast. Zouden de aansluitingen eenmaal zijn geïnjecteerd, dan zou het water via andere wegen alsnog naar binnen stromen. Het water wordt immers ingesloten door de opstanden rondom het terrasdak.

­water tot in de drainagelaag, waar het niet meer weg kan.

Het advies dat de deskundige uitbrengt, is om waterafvoeren aan te brengen in het vlak van de dakbedekking. Dit is immers de waterkerende laag die het water van het dak moet afvoeren. De lijngoten in het tegelwerk kunnen ­behouden blijven, maar er moeten maatregelen worden getroffen om het water dat onder de drainagelaag terechtkomt af te voeren richting hemelwaterafvoer. Tevens moet de doorvoer van de elektraleidingen waterdicht worden uitgevoerd. Bij de aanpassing moet de waterkering van deze doorvoer tot bovenzijde tegelwerk worden opgezet. De ontwerptekeningen geven de opbouw van het dak­ pakket correct weer. De tekeningen blijken echter niet ­gedetailleerd genoeg voor de aanleg van een deugdelijke waterafvoer. In de terrastegels zijn lijngoten en afvoerputten verwerkt, die het regenwater afvoeren.

technoconsult.nl

25

24-25_bouwschade.indd 25

17-03-14 09:41


annemer

Nieuw bouwproduct? Mail dan naar bouwproducten@eisma.nl of bericht ons via: Bouwproducten.nl, Postbus 361, 7000 AJ Doetinchem.

Thermoshirt en thermobroek Het Assent-assortiment van Rehamij is uitgebreid met Don- en Ural-thermokleding waartoe zowel een thermoshirt als een thermobroek behoren. Beide kledingstukken zijn geschikt om te gebruiken als eerste laag van een drielagensysteem. Door het dragen van dit shirt en deze broek wordt het vocht snel getransporteerd naar de tweede laag, waardoor het lichaam warm en droog blijf. De thermokleding is gemaakt van 100% polyester Cooldry en beschikbaar in de maten M tot en met 2XL. Daarbij zijn de shirts en broeken verpakt in een speciale boxverpakking. bouwproducten.nl, infonr. 25510

Antislipelementen Omdat uitglijden en vallen op de werkplek de op één na meest voorkomende oorzaak is van arbeidsongevallen in Europa, brengt Dipaq een assortiment antislip-elementen van Vigil. Afhankelijk van het vervuilingsniveau waaraan de ondergrond is blootgesteld, zijn de elementen voorzien van een siliciumcarbide-laag met een drietal antislipgradaties. De gebruiker kan kiezen uit: offshore, industrial en commercial. De producten uit het brede assortiment zijn eenvoudig aan te brengen en voorzien van 10 jaar fabrieksgarantie tegen corrosie, delaminatie en slijtage. Toepassingen zijn onder meer te vinden op trappen, vloeren, ladders en loopvlakken.

Thermisch onderbreken De Thermo Break van Plaka Nederland is een thermische ontkoppelingsplaat die geschikt is voor het thermisch onderbreken van een staal op staal- of staal op betonconstructie; beide onderdelen blijven echter wel mechanisch met elkaar verbonden. De platen hebben een hoge isolerende werking en een lage warmtegeleidingscoëfficiënt, waarmee deze effectief het warmteverlies en interne condensatie reduceren. Verder kunnen de Thermo Break-platen een maximale belasting aan van 96 N/mm². Type 300 gaat tot een maximale belasting van 300 N/mm². Plaka maakt de platen op maat en voorziet deze van gaten volgens meegeleverde tekening. bouwproducten.nl, infonr. 25426

bouwproducten.nl infonr. 25565

Schuifpuien De serie Methermo-schuifpuien van Metaglas is uitgebreid met een hoekopstelling waarbij de hoek volledig is te openen. De hoekopstelling vergroot het contact tussen binnen en buiten en biedt diverse ontwerpmogelijkheden. Zo zijn de vaste en schuivende elementen onbeperkt aan elkaar te koppelen waardoor bijzondere glasgevels zijn te realiseren. Kenmerkend voor de schuifpuien is onder meer de slanke detaillering en het feit dat de aluminium profielen volledig zijn in te bouwen in wanden, vloeren en plafonds. Alleen de overlap van de schuifelementen van 48 mm breed is zichtbaar. Door de lichte bediening zijn deze schuifpuien bovendien geschikt voor en beschikbaar in extra grote afmetingen. bouwproducten.nl, infonr. 25428

26

26-29_productnieuws.indd 26

Aannemer maart 2014

17-03-14 13:14


Wandselector voor BIM De Gyproc-wandsystemen zijn via de digitale Gyproc-wandselector direct te downloaden als Bouw Informatie Model (BIM). De gebruiker genereert hiermee tijdwinst en kan kostenefficiënter werken. Bovendien is de werkvoorbereiding nauwkeuriger uit te voeren. Verder zijn mogelijke (constructie)fouten in een vroeg stadium automatisch te herkennen. Met behulp van de wandselector is, op basis van gewenste prestaties zoals brand en geluid, het juiste wandsysteem te vinden. Daarbij informeert en adviseert de selector over de gekozen oplossing, hetgeen een belangrijke reden voor het bedrijf was de systemen ook beschikbaar te stellen als BIM-model. bouwproducten.nl, infonr. 25536

Draadsnijmachines De draagbare draadsnijmachine model 600-I weegt maar 5,7 kg en is geschikt voor het draadsnijden van pijpen met een diameter van ⅛” tot 1¼”. Met een pijpcapaciteit van ⅛” tot 2” is model 690-I (9,6 kg) de nieuwste 2”-aandrijfmachine. Dit model is uitgerust met het Ridgid-ontkoppelingssysteem voor snijknoppen: het snel wisselen van de 1½”-snijkop, 2”-snijkop en snijkopadapter gebeurt via een draai-en ontgrendelmechanisme. Beide machines zijn vooral geschikt voor onderhouds- en herstelwerken waarbij de gebruiker zich moet verplaatsen. De machines zijn gebouwd met een gegoten tandwielhuis, hebben een behuizing van glasvezelversterkt kunststof, ergonomische handgrepen en een steunarm met een V-bek, die de pijp of buis goed vastklemt om losschieten te vermijden. bouwproducten.nl, infonr. 25544

Advertentie

Haakse slijper met 150 mm-schijf De 18 V-range van Metabo is uitgebreid met een accu-haakse slijper: de W 18 LTX 150. Door toepassing van een 150 mm Flexia­ rapid-schijf (in plaats van een 125 mm-schijf) zijn tot 40% diepere, maar ook meer doorslijpsneden te maken. Het gereedschap is uitgerust met een elektromotor met een toerental van 8000 min-1, verschillende beveiligingsfuncties en een stoffilter dat zonder gereedschap is aan te brengen. Verder maakt het gebruik van een Li-ion-accupakket met 5,2 Ah en voorziet het in een ergonomisch gepositioneerde schakelaar. De meegeleverde doorslijpbeschermclip is bij doorslijpwerkzaamheden eenvoudig op de beschermkap te plaatsen.

SuperCut od: Edition Wo €379,-

bouwproducten.nl infonr. 25517

Het krachtigste renovatiesysteem ter wereld FEIN SuperCut Construction op stroom en accu (18V) nu in Systainer voor een aantrekkelijke prijs Prijs is excl. btw.

FEIN Nederland

Tel: 0180-441600

Web: www.fein.nl

27

26-29_productnieuws.indd 27

17-03-14 13:14


annemer

Dakbaan met witte leislag Derbigum heeft het gamma witte dakbedekking uitgebreid met Derbicolor FR White: een bitumineuze uitvoering die voorzien is van een reflecterende, witte leislag. Door de witte kleur reflecteert de dakbedekking de zonnestralen en draagt zo bij aan een passieve koeling in het gebouw. De ecologische dakbanen zijn vuur­ bestendig en voorzien van een kwalitatief hoogwaardig APP-TPO bitumineusmembraan. Daarbij hebben deze een bewezen levensduur van meer dan 30 jaar. Sinds 1 januari 2013 bestaat de mogelijkheid subsidie aan te vragen volgens de Energie Investerings Aftrek (EIA) 2013 bij dakisolatie in combinatie met witte dakbedekking. In voorkomende gevallen is bovendien gebruik te maken van de MIA- of Vamil-regelingen. bouwproducten.nl, infonr. 25548

Betonslijpmachines De GBR 15 CA Professional en de GBR 15 CAG Professional van Bosch zijn betonslijpmachines voor het slijpen van respectievelijk grote oppervlakken en randen. De robuuste machines zijn voorzien van een 1500 W-motor die dankzij de Constant-Electronic ook onder belasting een snel resultaat biedt. De eerste versie is uitgevoerd met een metalen afdekkap en geschikt voor toepassingen waarbij een hoge en snelle materiaalwissel is gewenst. De CAG heeft een beschermkap die de gebruiker kan openen waardoor de diamantkomschijf de randen van het plafond, de vloer en muren beter kan bereiken. Beide machines zijn op een stofafzuiging

aan te sluiten en uitgevoerd met een rubberen handvat met kleine omtrek. bouwproducten.nl, infonr. 25580

Primer Met Griffon P-01 Surface Primer zijn poreuze en korrelige ondergronden voor te behandelen en te verstevigen, bijvoorbeeld voorafgaand aan lijm- of coatwerkzaamheden. Hierbij zet de primer slecht te verwijderen (stof)deeltjes – zoals cementsluier – vast en beschermt de verbinding tegen vochtbelasting vanuit de ondergrond. Griffon P-01 Surface is onder meer geschikt voor (bak)steen, beton, gas/cellen­ beton, gips en hout. Daarbij is het product te combineren met onder andere montagelijmen (Poly Max), bouwlijmen (Construct Fiber) of coatings (HBS-200 Liquid Rubber). De primer is geschikt voor zowel binnen- als buitentoepassingen. bouwproducten.nl infonr. 25578

Gevelisolatiesystemen Onder de naam REDArt biedt Rockwool een buitengevelisolatiesysteem dat brandveilig is uitgevoerd. Een belangrijk voordeel van dit systeem is de relatief hoge esthetische waarde. Zo biedt het bedrijf rondom REDArt een rijk palet aan kleuren en afwerkingsmogelijkheden. Hierbij valt te denken aan verschillende soorten pleisters en gevelstenen. Door de uitgebreide mogelijkheden zijn de gevelisolatiesystemen te gebruiken voor het realiseren van een passende uitstraling, behorende bij een bepaalde woning of bepaald type bedrijfspand. Daarbij zijn de systemen zowel in nieuwbouw- als renovatieprojecten te gebruiken. De systemen zijn uitsluitend te plaatsen door gecertificeerde medewerkers van Rockwool. bouwproducten.nl, infonr. 25552

28

26-29_productnieuws.indd 28

Aannemer maart 2014

17-03-14 13:14


Spouwankers Hakron heeft zijn pakket spouwankers uitgebreid met onder meer slag- en schroefspouwankers, koppelankers, isolatiebevestigingen en toebehoren zoals ISO-clips, kraanpluggen en hamerboren. Tot de uitbreidingen behoren ook de prefab spouwankers, de schroefspouwankers type PUWelle en PU-Welle D. De spouwankers zijn geschikt voor uiteenlopende toepassingen zoals inmetselen en lijmen in binnen- en buitenspouwblad, het inboren en vastzetten van isolatie en het inschroeven in binnenspouwblad. Daarbij zijn de spouwankers beschikbaar in verschillende kwaliteiten. Bijvoorbeeld in roestvast staal A4 (toepasbaar t/m milieuklasse MX 4) en roestvast staal A2 (toepasbaar t/m milieuklasse MX3 incl. MX3.2). Op aanvraag zijn de spouwankers ook beschikbaar in verzinkte uitvoering. bouwproducten.nl, infonr. 25551

Luchtverwarmers De Elan-serie luchtverwarmers van Brink Climate Systems omvat drie modellen met een capaciteit van respectievelijk 10, 16 en 25 kW. Alle toestellen zijn eenvoudig aan elkaar te koppelen tot duo-toestel en te combineren met accessoires zoals een WTW-kloksturing. Bij de ontwikkeling is bovendien rekening gehouden met de afmetingen, waardoor de nieuwe 2.0-serie precies past op het grondvlak van de oude luchtverwarmers. Naar wens zijn de toestellen te koppelen aan een koelunit, opdat zowel het verwarmen als koelen van lucht voor nieuwbouwwoningen op dezelfde plaats is te regelen. Deze energiezuinige luchtverwarmers zijn een-

voudig te onderhouden, omdat alle serviceonderdelen vanaf de voorkant bereikbaar zijn. bouwproducten.nl, infonr. 25569

Instelbare vloertegel Onder de naam Dynamic Tiles biedt Allan Innovations een van bovenaf in hoogte instelbare verhoogde vloertegel met een afmeting van 600 mm Ă&#x2014; 600 mm. De dikte bedraagt 21 mm. De tegels zijn snel in hoogte in te stellen waarbij de hoogte kan variĂŤren van 5 tot 15 cm. Daarnaast zijn de tegels eenvoudig in de juiste afmeting te verzagen en relatief snel te plaatsen. Naar wens kan de gebruiker de tegels ook voorzien van voetjes die elk bestand zijn tegen een belasting tot 500 kg. Deze voetjes zijn te borgen met behulp van Loctite of aan de onderkant met een contramoer. bouwproducten.nl infonr. 25561

Advertentie

s op n o oek z e B 4s Hal

1 C 04 . r n tand

de top in duur z ame geve lb ek le ding K ijk op G evelNet.nl voor meer infor matie of bel 020 5805285 (Fetim Pr ofe s sional)

massief kunststof plaat

Adv_GevelNet_Aannemer_208x68.indd 2

26-29_productnieuws.indd 29

houten gevelpaneel

cementgebonden paneel

11-03-14 09:46

29

17-03-14 13:15


annemer

Lagere transitievergoeding mkb Bouw slecht kan er geen gebruik meer worden bereikbaar

Kleinere werkgevers betalen bij ontslag vanwege bedrijfseconomische redenen sinds kort een lagere tran­ sitievergoeding. Dat maakt een door de Tweede Kamer goedgekeurd amendement mogelijk. Als het bedrijfseconomisch slecht gaat met een bedrijf en er vallen ontslagen,

gemaakt van een kosteloze UWVprocedure. De ontslagen werknemers moeten een transitievergoeding meekrijgen, bedoeld om de overgang naar een nieuwe baan gemakkelijker te maken. Zo kan het budget worden gebruikt voor scholing of een outplacementtraject. Omdat het verschuldigd zijn van de vergoeding ertoe kan leiden dat werkgevers met minder dan 25 werknemers (verder) in de problemen komen, hoeven zij minder te betalen. Dienst– jaren die waren opgebouwd vóór 1 mei 2013 tellen niet meer mee. Iemand die in 2018 wordt ontslagen om bedrijfseconomische redenen, bouwt dus vijf jaar ontslagvergoeding op. Ook al heeft hij twintig dienstjaren. De regeling geldt voorlopig tot 2020. Bedrijven met minder dan 25 medewerkers kunnen zo een buffer opbouwen zodat in 2020 de vergoeding, indien nodig, wel kan worden betaald.

Bouwen aan Rotterdam Centraal Rotterdam Centraal Station heeft een complete gedaanteverandering ondergaan. Waar tot voor enkele jaren terug het stationsgebouw van Sybold van Ravesteyn stond, prijkt nu een nieuwe vervoersterminal. Het boek ‘Rotterdam Centraal’ beschrijft de complexiteit van het (tegelijkertijd) bouwen boven en onder de grond. Het Ingenieursbureau van de gemeente Rotterdam werkte in samenwerking met Team CS aan de con-

30

30-31_update.indd 30

structie van de opvallende stationshal, waarvan de kap van gedeukt roestvast staal ver over het Stationsplein reikt. De hal en de kap van Rotterdam Centraal vormen echter slechts het topje van een enorme ‘ijsberg’: onder het station openbaart zich een ondergrondse wereld die zich tot in de binnenstad uitstrekt. Deze publicatie leidt de lezer rond in de wonderbaarlijke wereld van het boven- en ondergrondse bouwen aan de complexe infrastructuur van knooppunt Rotterdam Centraal. In een tijdsbestek van acht jaar zijn hier verschillende onderdelen gebouwd. Van de overkapping van de sporen en de stationshal tot de ondergrondse fietsenstalling en de Kruispleinparkeergarage, die ruimte biedt aan 760 auto’s. ‘Rotterdam Centraal, Bouwen boven en onder de grond’ (ISBN 978-946208-120-8) telt 192 pagina’s en is voor 29,50 euro verkrijgbaar via naibooksellers.nl.

Van alle bouwbedrijven in Nederland is ruim 62 procent tijdens kantooruren regelmatig slecht telefonisch bereikbaar. Daarmee staan bouw- en klusbedrijven in de top vijf van slecht bereikbare bedrijven van Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van Telefoonboek.nl op basis van feedback voor 150.000 bedrijven en een online onderzoek onder 3700 consumenten. Vooral gemeenten en webshops nemen nauwelijks de telefoon op, maar ook winkels en financiële instellingen zijn naast bouwbedrijven opvallend slecht bereikbaar. Bijna 30 procent van de consumenten die het bedrijf niet konden bereiken per telefoon, belde voor een bestelling, afspraak of reservering. Ruim 35 procent wilde informatie over een dienst of product en 7 procent een prijsopgave. Eén op de vier personen geeft aan naar een concurrent te gaan wanneer ze geen gehoor krijgen. Het onderzoek werd gedaan in het kader van de introductie van Places Antwoordservice. Hierbij kunnen ondernemers de telefoon laten beantwoorden door een persoonlijke assistent op momenten dat zij niet bereikbaar zijn. “Juist bouwbedrijven hebben hier veel baat bij”, zegt Petra van Dreumel van Telefoonboek.nl. “Ben je met een klus bezig, dan kun je vaak de telefoon niet beantwoorden, maar wil je ook geen offerteaanvragen of opdrachten mislopen.”

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:42


Slim bouwen met BIM

Website Arbouw vernieuwd Arbouw, de organisatie voor gezond en veilig werken in de bouwnijverheid, heeft haar website vernieuwd. De informatie op arbouw.nl is nu ingedeeld naar sectoren, te weten Bouw, Infra, en Afbouw & Onderhoud. Praktisch, want hierdoor ziet de bezoeker meteen informatie die daadwerkelijk relevant is voor zijn/ haar sector. De blokken waaruit de duizend pagina’s tellende website is opgebouwd, zorgen voor overzichtelijkheid en gebruikersvriendelijkheid. Met de nieuwe website speelt Arbouw ook in op de ontwikkeling dat steeds meer mensen werken met tablets en smartphones. Op al deze devices is de website goed leesbaar. Ook op de bouwplaats is de infor­ matie van Arbouw daarmee binnen handbereik.

BIM: iedereen kent de term en weet ongeveer wat het inhoudt. Maar tot nu toe zijn het vooral de grote bedrijven en koplopers die al fanatiek met BIM aan de slag zijn. De nieuwe serie BouwLokalen – die in mei en juni op diverse plaatsen in het land wordt gehouden – heeft als thema ‘Slim bouwen met BIM’ en laat zien hoe ook mkb’ers BIM kunnen gebruiken. Praktijkvoorbeelden tonen hoe bedrijven BIM in renovatie- en herbestemmings­ projecten toepassen en wat de mogelijkheden zijn van BIM bij nieuwbouw. Voor locaties, data en inschrijven: bouwlokalen.nl.

Glas tillen boven 50 kg mag Arbowetgeving verbood tot voor kort het met de hand tillen van glas dat zwaarder is dan 50 kg, ook als dat door meerdere personen gebeurde. Dat mag nu, onder voorwaarden, soms wel. Glasplaten worden steeds zwaarder. Bovendien zijn de plekken waar ze moeten worden gemonteerd vaak niet eenvoudig of economisch haalbaar te bereiken met hefinstrumenten. Inspanningen van de glasbrancheorganisatie GBO en OnderhoudNL hebben geleid tot een versoepeling van deze voorschriften in de Arbocatalogus.

Uitgangspunt blijft dat het verboden is glas zwaarder dan 50 kg handmatig te tillen. Het mag alleen bij renovaties (bij nieuwbouw moeten de hefvoorzieningen in orde zijn), tot een gewicht van 100 kg en met minstens vier man, van wie één de leiding heeft. Er mogen al lopend geen hoogteverschillen meer dan 30 cm worden overbrugd en het glas moet met zuignappen worden vastgehouden. Dezelfde mensen mogen maximaal twee van dergelijke zware ruiten per dag tillen.

Meer nieuws? Ga naar aannemervak.nl

‘Gespoten PUR-schuim veilig’ Gespoten PUR-schuim kan veilig worden toegepast in kruipruimtes. Tot die conclusie komt het Kennisplatform Gespoten PURschuim op basis van onderzoek door ingenieursbureau RPS. RPS deed in zeven woningen onderzoek voor, tijdens en na het aanbrengen van gespoten PUR in de kruipruimte. Daarbij werden geen gezondheidsrisico’s gemeten. Deze resultaten bevestigen volgens het platform eerder onderzoek door TNO. RPS concludeert verder dat de maatregelen die

de industrie heeft genomen om de veiligheid te garanderen, voldoende zijn. Een kanttekening maakt het platform wel: mogelijk is een kleine groep mensen door herhaaldelijke beroeps­ matige blootstelling overgevoelig geworden voor isocyanaten (een soort chemicaliën). Het betreft 0 tot 6 gevallen per jaar, aldus het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Zij kunnen ook bij blootstelling aan hele lage concentraties isocyanaten klachten krijgen.

31

30-31_update.indd 31

17-03-14 09:42


(Advertorial)

Bekistingloos bouwen met breedplaatvloeren Als vloerenspecialist wil Dycore een betrouwbare én inspirerende partner zijn voor opdrachtgevers. Het bedrijf doet dat o.a. door vernieuwende concepten en toepassingen te ontwikkelen. Een van die ontwikkelingen is de betonnen randbekisting rondom breedplaatvloeren. Eerder al heeft Dycore een stalen randbekisting ontwikkeld en geïntroduceerd.

V

oordat men een druklaag op breedplaatvloeren kan storten, moet er langs de randen een bekisting worden aangebracht. Dit zorgt voor extra handelingen, inzet van materiaal en materieel en is constructief niet de meest optimale oplossing. Dycore ontwikkelde hiervoor twee oplossingen: een in de vloer geïntegreerde stalen en betonnen randkist. Deze randkisten verhogen niet alleen de snelheid van bouwen maar ook de veiligheid. Daarnaast zorgen ze voor een betere constructieve oplossing en minder afval. Stalen randkist De stalen randkist wordt bij de fabricage van de breedplaatvloer direct ingestort en zit er daardoor stevig aan verbonden. De dikte van de staalplaat hangt af van de vloerhoogte en varieert van 0,6 tot 1,5 mm. De hoeken zijn onderling gekoppeld; op de bouwplaats hoeft men enkel

nog de bovenzijde van de randkist af te schoren aan de tralieliggers. Spanners hiervoor worden meegeleverd. Betonnen randkist De betonnen randkist is circa 50 mm breed en te leveren voor vloerhoogtes van 150 tot 350 mm. De randkist is toe te passen bij breedplaatvloeren van 60 mm en dikker. Haarspelden Ø 6 - 100 mm opgenomen in de randkist zorgen voor een goede verbinding met de druklaag. Instortvoorzieningen als ankerrail en schroefhulzen zijn in de randkist op te nemen. Met de geïntegreerde randkisten kan men na het leggen van de breedplaatvloeren direct beginnen met het leidingwerk, de bijlegwapening en andere voorzieningen, waarna de vloer is af te storten.

Einsteinstraat 5 3846 BH Harderwijk T: 0341 - 464000 E: info@dycore.nl I: www.dycore.nl

32_advertorial crh alvon.indd 32

17-03-14 12:09


annemer

Huizen waar bewoners om vragen

Concept woningrenovatie Built4U is een nieuw concept voor integrale renovatie van bestaande woningen. Uitgangspunt is een betaalbare upgrade naar passiefhuis. Vanuit die basis is het optioneel ook mogelijk om naar energieneutraal of nul-op-de-meter te gaan. Tekst: Henk Wind Beeld: Built4U

B

uilt4U is een samenwerkingsverband van Doorwin, Kingspan Unidek, Zehnder - J.E. StorkAir, Trecodome, The Source Group en Van Aken Architecten. Deze fabrikanten leveren samen een complete schilrenovatie, inclusief ventilatie. Juist doordat het initiatief bij de fabrikanten ligt, waren zij in staat om hun producten maximaal op elkaar af te stemmen en waar nodig aan te passen. Mede door die afstemming en productintegratie moet het mogelijk zijn om een complete renovatie naar passiefhuisniveau uit te voeren voor een bedrag van gemiddeld 53.000 euro per woning. Voor de renovatie wordt het buitenblad van de woning verwijderd en vervangen door een zeer goed geïsoleerde schil. Over het dakbeschot heen wordt een nieuw geïsoleerd dakelement geplaatst. Beide van Kingspan Unidek. Dit bedrijf kan schil- en dak­ elementen in diverse diktes leveren. Waar een hoge isolatie wordt gevraagd en weinig ruimte beschikbaar is, kan een element op basis van PIRisolatie worden geleverd. De gevelelementen gaan naar de fabriek van Doorwin die er vervolgens de gevraagde kozijnen en deuren in plaatst. Daardoor kan het element op de bouwplaats snel en zorgvuldig worden gemonteerd. De buitenafwerking is naar keuze.

Built4U is een renovatieconcept opgezet door fabrikanten. Zij leveren samen een complete schilrenovatie, inclusief ventilatie.

Voor de renovatie wordt het buitenblad van de woning verwijderd en vervangen door een zeer goed geïsoleerde schil. Over het dakbeschot heen wordt een nieuw geïsoleerd dakelement ­geplaatst.

Het renovatieconcept Built4U richt zich op een minimale energievraag

ComfortVentilatie De kanalen voor ventilatie zijn in de schil geïntegreerd. Het ventilatie­ principe van deze woningrenovatie is balansventilatie. Maar dan wel een ­geoptimaliseerde versie. Zehnder - ­ JE StorkAir levert die onder de naam ComfortVentilatie. Het is geen compleet nieuw product, maar het sys-

teem is wel doorontwikkeld, zegt Hilco Knul van Zehnder - JE StorkAir. Die doorontwikkeling zit onder meer in de ovale kanalen die nodig waren voor de inbouw in de schil, zonder afbreuk te doen aan de isolatiewaarde en met behoud van voldoende diameter. Hiervoor zijn speciale koppelingen ontwikkeld om de geprefabriceerde delen in het werk aan elkaar te kunnen koppelen. De lucht wordt ingeblazen via de negges van de nieuwe kozijnen. Door de prefabricage en doordat vrijwel alles van buitenaf wordt uitgevoerd, hoeft de bewoner het huis niet te verlaten voor de renovatie. Die wordt in vijf dagen afgerond, waarbij de woning slechts één dag open is. Door de vergaande ketenintegratie kan lean worden gebouwd en kan een product worden aangeboden dat niet alleen garanties krijgt op de afzonderlijke materialen, maar ook op prestaties. Dan gaat het bijvoorbeeld om luchtdichtheid en warmteweerstand, maar ook om het voorkomen van geluidhinder van installaties en een goede, gezonde ventilatie. Dit alles resulteert in een minimale energievraag en een maximaal wooncomfort voor de bewoner. Hierop richt de slogan van Built4U zich: huizen waar bewoners om vragen.

en een maximaal wooncomfort.

Pilots Built4U wil zowel aan aannemers als aan corporaties gaan leveren. De eerste pilots staan op stapel en deze zullen de betrokken bedrijven in eigen beheer uitvoeren. Built4U denkt dat per woning gemiddeld 53.000 euro nodig is voor de complete renovatie. De zogenaamde onrendabele top zou kunnen worden gefinancierd via de besparing op energielasten. Aannemer maart 2014

33_build4u.indd 33

33

17-03-14 09:44


annemer

Schoorvoetend van fysiek naar geautomatiseerd

Kleine ondernemer ontdekt de cloud De cloud neemt fysieke beperkingen weg. Om die reden winnen cloud-toepassingen terrein in het mkb. Uw boekhouding, voorraadbeheer, HR-systeem en routeplanning kunnen volledig online ‘afgetikt’ worden. Maar het gaat verder. In dit artikel praten we u bij over de nieuwste cloud-toepassingen in relatie tot maatschappelijke trends en het altijd lastige privacy-vraagstuk. Tekst: Ton Verheijen Beeld: Paul Diersen, Cad & Company

S

lopen, sleutelen, timmeren, schilderen en monteren doet Fer van der Swart van Fejo Onderhoudsbedrijf overdag. De boekhouding doet hij ’s avonds, samen met zijn vrouw Anja. Tot een paar jaar geleden moesten Fer en Anja ieder kwartaal met een grote schoenendoos en tassen vol met dikke ordners vanuit Leiden naar hun boekhouder in Den Haag. Daarna vonden ze een boekhouder in Leiden, weliswaar een stuk dichterbij, maar het bleef een lastige exercitie. Het kostte zomaar een mid-

dag, kostbare tijd die ze dus niet aan hun werk konden besteden. Fer: “Onze boekhouder werkte met een online-programma van Exact. Drie jaar geleden vroeg hij of dat niks voor ons was. Daar hebben we toen ja op gezegd. We voeren alles zelf in, dat is iets meer werk maar wel goedkoper. Het systeem rekent de btw door. Handig! Ook onze boekhouder kan in het programma. Hij controleert elk kwartaal de ingevoerde gegevens. We betalen een vast bedrag per maand aan Exact en daarnaast betalen we onze

De essentie van de cloud: informatie is op een externe server opgeslagen en toegankelijk vanaf verschillende apparaten, zoals pc, laptop, smartphone of tablet.

34

34-35_cloud.indd 34

boekhouder. Al met al is dit iets duurder. Maar we besparen tijd en we kunnen op elke willekeurige computer inloggen om de boekhouding in te zien. Dit noemen ze ‘boekhouden in de cloud’ geloof ik.” Voorraadbeheer Het boekhoudprogramma van Exact bevindt zich, samen met miljoenen andere programma’s, in de zogenaamde cloud, een ‘wolk van computers’ op internet, die online diensten beschikbaar stellen. Het grote voordeel van cloud computing is dat veel fysieke handelingen achterwege blijven. Gebruikers als Fer van der Swart zijn geen eigenaar van de gebruikte harden software en hebben ook geen zware pakketten op hun eigen pc. Evenmin hoeven ze zich bezig te houden met onderhoud van het pakket. De cloud ontzorgt. Zelfs een computercrash heeft geen verstrekkende gevolgen. De gegevens zijn immers ergens anders opgeslagen. Dat ‘ergens anders’ is ook meteen het grote nadeel van de cloud. De eind­ gebruiker weet niet op welke servers de software draait en waar die servers zich bevinden. Dat kan overal ter wereld zijn. Cloud-expert Erik Meijer tilt daar overigens niet zo heel zwaar aan. Meijer werkte van 2000 tot 2013 als software-architect bij Microsoft en richtte onlangs de start-up AppliedDuality op. “Straks gaat alles via de

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:46


cloud”, beweert Meijer in een interview via Skype. Denk aan voorraadbeheer, routeplanning, het HR-systeem, opslag van reservekopieën, delen van bestanden en allerlei helpdesktoepassingen. Meijer: “Werkelijk alles wat geen kernactiviteit van je bedrijf is, kan de cloud je uit handen nemen. Daar zijn prachtige voorbeelden van. Een bedrijf als Lokad ontwikkelt apps voor voorraadbeheer. De ondernemer stuurt de benodigde gegevens op en Lokad gebruikt slimme algoritmes waarmee de voorraad geminimaliseerd wordt. Je moet de cloud eigenlijk zien als een nutsbedrijf voor data-opslag en applicaties. Bedrijven die er goed gebruik van maken, werken effectiever, flexibeler en goedkoper.” Privacy Hoe enthousiast Meijer ook vertelt over de cloud, kleine ondernemers staan nog niet massaal in de rij. Volgens een onderzoek van MKB Nederland werkt nu 23 procent in de cloud. De voornaamste aarzeling heeft te maken met het al genoemde (en voor velen onaangename) idee dat gevoelige informatie ergens op een server staat en misschien wel door kwaadwillenden wordt gescreend. Meijer wil dit bezwaar niet bagatelliseren: “Ik wil de privacy niet onder de tafel schuiven, maar vergeet niet dat we in een overgangsfase zitten. De wetgeving moet nog worden aange-

past. Honderden jaren hebben we alles op papier gezet, nu moeten we even wennen aan de nieuwe situatie. En privacy is slechts een van de aspecten die de waarde van de cloud bepalen. Maar goed, ondernemers die privacy doorslaggevend vinden, kunnen een provider zoeken die contractueel vastlegt hoe het wordt geregeld.” Meijer doet zelf ook alles in de cloud: “Ik woon in Silicon Valley. Denk je dat ik mijn cd’s meeneem als ik naar Nederland kom? Natuurlijk niet. Ik heb mijn muziek op Spotify, mijn boeken op Kindle. Boodschappen doe ik via internet en laat ik thuis bezorgen. Het bestellen van een taxi regel ik via Uber, zoals iedereen in Silicon Valley. Die app toont mij de dichtstbijzijnde taxi, die ik vervolgens betaal met mijn creditcard. Wie heeft er nog cash op zak? Zelf heb ik nooit bankbiljetten of munten bij me. Zonder contant geld kun je ver komen in daily life. Okay, een muntje van 50 cent is wel handig als je op de snelweg rijdt en naar het toilet moet.” Google in thermostaten Terug naar het mkb. Volgens Meijer gaat the ‘internet of things’ op de bouw- en installatiebranche “zéér van toepassing” worden. Alle technische apparaten gaan straks communiceren met elkaar via internet. Meijer: “Ook dat neemt weer veel fysieke beperkingen weg. Als de verwarming het niet

De cloud-service ‘Autodesk Buzzsaw’. Met behulp van diverse apps is projectinformatie beschikbaar op tablet en kan de gebruiker alle recente gegevens meenemen naar de bouwplaats.

Veiligheidschecklist online boekhouden 1. Versleutel uw gegevens. Informeer bij uw leverancier hoe dit werkt. 2. Een objectieve beoordeling van de software is essentieel. 3. Check de beschikbaarheid van de applicatie. Is deze afhankelijk van één datacenter of is er ​ een infrastructuur met meerdere datacenters operationeel? 4. U wilt niet dat er ongevraagd wordt meegekeken door instanties. Discrete dataopslag wordt gewaarborgd binnen de EER (Europese Econo­ mische Ruimte). In de VS gelden andere regels. 5. Welke medewerkers van uw leverancier hebben toegang tot het systeem? Stel uw leverancier kritische vragen over hun integriteit. 6. Een reservekopie maken van uw administratie is belangrijk. Het programma doet dit automatisch. Met dank aan Twinfield, leverancier van online boekhoudprogramma’s.

doet, gaat die zelf gegevens door­ seinen naar het installatiebedrijf, dat het probleem natuurlijk op afstand verhelpt. De thermostaat? Die weet precies wanneer je thuis bent.” Slimme thermostaten zijn hot. Misschien wel de allerslimste thermostaat van dit moment wordt geleverd door het Amerikaanse bedrijf Nest. Dit bedrijf heeft een zelflerende en zelf­ programmerende thermostaat ontwikkeld. Steeds als de gebruiker de temperatuur instelt, leert hij meer over diens (slaap)gedrag, aan- en afwezigheid. De thermostaat laat zich op afstand instellen via de smartphone. Half januari werd Nest door Google overgenomen voor 2,3 miljard euro. De huishoudelijke sensoren leveren Google nieuwe inzichten op in bewonersgedrag. Ook dat gebeurt allemaal in de cloud, waar thermostaatfabrikanten, energiebedrijven, Google, onze boekhouder en de Belastingdienst vrolijk over elkaar heen buitelen. Fer van der Swart: “Gevoelige informatie die op straat komt? Nou, ik heb niks te verbergen hoor. Misschien krijgt iemand die mijn informatie vindt nog medelijden met me, dat kan ik me wel voorstellen. Ach, de Belastingdienst weet alles al. En de satelliet ziet altijd waar je bent en wat je doet. Nee hoor, dat online boekhouden is zo gek nog niet.”

35

34-35_cloud.indd 35

17-03-14 09:46


annemer

Tekst: Viola Huurnink Illustratie: Pennestreek Bewerkt naar het desbetreffende verslag van de Raad van Arbitrage Geschilnummer 33.703

Onaanvaardbaar. Dat vindt de opdracht­ gever van de geluids­ overdracht tussen de woningen van een dubbel woonhuis. Dat de buren elkaars stemmen meer dan wenselijk kunnen horen, komt door uitvoeringsfouten van de aannemer. Nu het verband nog.

Onenigheid over wijze van vloerherstel Twee jaar na de oplevering van zijn woning krijgt de opdrachtgever voor­ het eerst last van een zakkende bega­ negrondvloer. Hij eist nu structureel herstel, aangezien eerdere herstel­ werkzaamheden en aanvullende harsinjecties geen soelaas bieden.

33.489

De woning is gefundeerd op palen. De vloer is – zonder kruipruimte – als betonplaat aangebracht op een zand­ bed tussen de fundering. Al sinds 1997 heeft de opdrachtgever te kam­ pen met scheurvorming in de woning. Daar komt zowel in 2004 als in 2009 een verzakking van de beganegrond­ vloer bij. Naast de vraag of de aan­ nemer nog aansprakelijk is voor deze

36

Aannemer maart 2014

Bewerkt naar het desbetreffende verslag van de Raad van Arbitrage Geschilnummer

36-37_arbitrage.indd 36

verzakking, bestaat er tussen partijen ook onenigheid over de wijze van her­ stel. De aannemer wil de eerdere methode – het liften van de vloer en daaronder PU-schuim aanbrengen – opnieuw toepassen; de opdracht­ gever eist structureel herstel. Hij wil dat de vloer vrijdragend wordt uitge­ voerd, dan wel wordt gefundeerd op onder de vloer aan te brengen fun­ deringspalen. De overeenkomst tussen partijen kent twee vervaltermijnen, te weten 20 jaar voor ernstige constructieve gebreken en 5 jaar voor ‘gewone’ verborgen ge­ breken. Die termijnen gaan lopen van­ af 6 maanden na oplevering. Volgens de arbiter betreft het hier een ernstig constructief gebrek. Ondanks diverse maatregelen blijft de beganegrond­ vloer al jaren tussen de gefundeerde wanden zakken, daarbij zorgend voor gebreken aan de woning (scheurvor­ ming, aantasting riolering en leiding­ werk). Het werk is in 1995 opgeleverd; het geschil in 2011 aanhangig ge­

maakt. De termijn van 20 jaar is dus niet overschreden. De arbiter meent dat voldoende vast­ staat dat het zakken van de begane­ grondvloer een voortgaand proces is. De aannemer is zowel aansprakelijk voor het ontwerp als voor de uitvoe­ ring, en daarmee ook voor het herstel van het gebrek en de daarmee ver­ band houdende gevolgschade. De aannemer is ter zitting teruggekomen op zijn aanbod opnieuw hars te injec­ teren. Uit onderzoek blijkt inmiddels dat de verwachte zakking bij na-injec­ teren groter is dan bij het achterwege laten daarvan. De arbiter veroordeelt de vakman tot deugdelijk herstel, zijn­ de het aanbrengen van een ‘broodjesligger-vloer’ ofwel combinatievloer op de bestaande fundering. Uitgaande van een combinatievloer met een massa van 2,82 kN/m2, heeft de huidi­ ge paalfundering daarvoor voldoende draagvermogen. De aannemer wordt belast met alle proceskosten, een be­ drag van 8859,01 euro.

17-03-14 13:23


Geluidsproblematiek in dubbel woonhuis

D

e geluidsoverdracht tussen de woningen van een dubbel woonhuis vindt plaats bij de woningschei­ ding in het souterrain en op de begane grond bij de woonkamer en keuken. Verwijzend naar trillingsmetin­ gen stelt de opdrachtgever dat de geluidsoverdracht de maximale waarden uit het Bouwbesluit overschrijdt. De oor­zaken moeten worden gezocht in (verborgen) gebreken aan het werk; de aannemer te verwijten. De oorzaak van de geluidsoverdracht bij de woningschei­ dende wand in de kelder is volgens de opdrachtgever de onder (de spouw van) die wand ononderbroken doorlopen­ de keldervloer. Plus het feit dat de aansluiting tussen de gevel en die spouw niet is gedilateerd. De geluidsover­ dracht bij de woningscheidende wand op de begane grond komt door scheef in de spouw stekende metselstenen en valspecie. De spouwbreedte daar is niet groter dan 10 tot 20 mm (in plaats van 50 tot 60 mm). Zowel in de kelder als op de begane grond zijn minder goed geluidsisolerende stenen gebruikt dan voorgeschreven. De bewijslast voor de aanwezigheid van (verborgen) gebre­ ken en van de overschrijding van de geluidsnormen ligt bij

de opdrachtgever, aangezien UAV 1989 par. 12 wordt ge­ volgd. Datzelfde geldt voor het aantonen van een causaal verband tussen de gestelde gebreken en de gestelde ge­ luidsproblematiek. De gestelde uitvoeringsfouten betreffen volgens de arbiter mogelijke oorzaken van bovenmatige overdracht van con­ tactgeluid. Niet van luchtgeluid. Uit onderzoek blijkt echter dat de woningscheidende constructies voor wat de con­ tactgeluidsisolatie betreft, ruim voldoen aan de normen. Voor de overdracht van luchtgeluid voldoen deze plaatselijk niet, en dan slechts bij geluid met frequentie 250 - 500 Hz. Daarom kunnen de buren elkaars stemmen meer dan wenselijk horen. Aan het gebruik van andere stenen kan geen significante vermindering van de lucht- of contact­ geluidsisolatie worden toegeschreven. Conclusie: er bestaat geen causaal verband tussen de gestelde gebreken en de gestelde (lucht-)geluidsproblematiek. Of de gebreken zich voordoen, daarbij sprake is van uitvoeringsfouten en deze verborgen zijn, wordt niet verder beoordeeld. Het is de op­ drachtgever immers niet gelukt een causaal verband aan te tonen. Hij betaalt de proceskosten à 4500 euro.

Knik in dak: ernstig gebrek of niet? Nadat de koper een woning heeft betrokken, ontdekt hij in het dak een ‘knik’. Omdat de garantietermijn en de aansprakelijkheidstermijn voor gebreken zijn verstreken, wijst de ondernemer alle aansprakelijkheid van de hand.

Partijen zijn het erover eens: het dak bezit een verborgen gebrek, maar de termijn om een vordering in te stellen, is allang verstreken. Blijft er één punt van geschil over, name­ lijk de vraag of sprake is van een ernstig gebrek. In lid 3 van artikel 16 AV wordt een ernstig gebrek omschre­ ven als een gebrek dat de hechtheid van de constructie of een wezenlijk onderdeel daarvan aantast of in gevaar brengt, hetzij de woning ongeschikt maakt voor zijn be­ stemming. Het is aan de koper om dat ernstige gebrek aan te tonen.

Het desbetreffende dak is dat van een losse dakopbouw met daarin één kamer. De arbiter stelt van buitenaf een ver­ zakking van de dakpannen vast – circa 2,5 m uit de dak­ rand aan de rechterzijde – in één lijn van onder naar boven. Door aan de onderzijde van het dak bij de goot pannen te lichten, blijkt dat de onderste panlat is ingepakt met folie en geen houtrot vertoont. Wel treft hij op de folie tussen deze en de volgende panlat restsporen van vocht aan. De folie is nu droog. Ter plaatse van de verzakking zijn de daktengels en panlatten wel rot. Als hij in de dakkamer een (recht) ta­ felblad langs het gipsplaten plafond houdt, levert dat geen kromming of verzakking op. Lekkagesporen ontbreken. De arbiter overweegt dat rottende tengels en panlatten bo­ ven de dampwerende folie op de onderliggende construc­ tie geen indicatie zijn voor gebreken aan de onderliggende sporen en overige constructieve delen. Hoewel de koper stelt dat sprake is van een gevaarlijke en kritische situatie blijkt dat nergens uit. Bovendien is dat door hem ook niet aangetoond. De arbiter is van een ernstig gebrek niet overtuigd, vooral omdat de binnenzijde van het dak geen afwijking vertoont. Dat het gebrek met relatief weinig ingrijpende en relatief goedkope maatregelen valt te herstellen, impliceert even­ eens dat het hier niet om een ernstig gebrek gaat. De vordering van de koper wordt afgewezen. De proces­ kosten à 2377,62 euro komen voor zijn rekening.

Bewerkt naar het desbetreffende verslag van de Raad van Arbitrage Geschilnummer 34.473

37

36-37_arbitrage.indd 37

17-03-14 13:23


annemer Tekst: KPMG Meijburg & Co Beeld: Archief Aannemer

Een werkgever die een auto ter beschikking stelt aan een werknemer moet over een bijtelling van ten minste 25 procent van de catalogus­ waarde loonheffing inhouden. Voor bestelauto’s kan deze bijtelling in bepaalde situaties geheel achterwege blijven. Is de bestelauto uitsluitend geschikt voor goederenvervoer, dan is bijtelling mogelijk niet nodig.

Inhouding loonheffing mogelijk te voorkomen

De bestelauto van de zaak

O

nder een bestelauto wordt ver­staan: een auto met een laadruimte die niet is ingericht voor het vervoer van personen en die is voorzien van een laadvloer. De auto moet voldoen aan de inrichtingseisen voor de laadruimte van bestelauto’s en mag met rijbewijs B worden bestuurd.

Geen bijtelling In de volgende situaties mag de werk­ gever de bijtelling voor een bestelauto onder voorwaarden achterwege laten: 1. De bestelauto is (nagenoeg) uitslui­ tend geschikt voor vervoer van goe­ deren. Dat is bijvoorbeeld zo bij een bestelauto met alleen een bestuur­ dersstoel als de bevestigingspunten van de passagiersstoel zijn wegge­ slepen of dichtgelast. Er hoeft voor deze bestelauto geen rittenregistra­

Tip Controleer voordat u als werkgever een bestelauto ter beschikking stelt aan uw werknemer, welke fiscale ­gevolgen hieraan zijn verbonden. Er bestaan mogelijk­ heden om inhouding van loonheffingen te voorkomen.

38

38_fiscaal.indd 38

tie te worden bijgehouden. Als de werknemer deze bestelauto privé gebruikt, is het werkelijke voordeel van het privégebruik belast. Dat is het aantal gereden privékilometers vermenigvuldigd met de kilometer­ prijs van de bestelauto. 2. De bestelauto kan buiten werktijd niet worden gebruikt door de werk­ nemer. De bedrijfsauto wordt buiten werktijd bijvoorbeeld achter het hek gezet op bedrijfsterrein (dit is con­ troleerbaar). Er hoeft dan geen rit­ tenregistratie plaats te vinden. 3. De werkgever heeft de werknemer verboden om de bestelauto privé te gebruiken. Dit verbod moet schrifte­ lijk worden vastgelegd en deze vastlegging moet worden bewaard bij de loonadministratie. De werk­ gever dient erop toe te zien dat het verbod door werknemer wordt na­ geleefd en moet een sanctie opleg­ gen bij overtreding. Met Belasting­ dienst kunnen afspraken worden gemaakt over de manier waarop de werkgever toezicht houdt. 4. Voor een bestelauto die – in ver­ band met de aard van het werk – doorlopend afwisselend wordt ­gebruikt door twee of meer werk­

nemers geldt een praktische rege­ ling. Als het moeilijk is vast te stellen of en aan wie de bestelauto voor privédoeleinden ter beschikking is gesteld, houdt de praktische rege­ ling in dat het privégebruik dan door middel van een eindheffing van jaar­ lijks 300 euro per bestelauto bij de werkgever wordt belast. Er hoeft dan ook geen rittenregistratie te worden bijgehouden. Alternatief Als aan een werknemer een bestel­ auto ter beschikking wordt gesteld die niet voldoet aan de eisen onder punt 1 tot en met 4, kan de bijtelling door de werkgever toch achterwege worden gelaten. Namelijk wanneer de werkne­ mer een verklaring geen privégebruik auto overlegt die door de Belasting­ dienst is afgegeven, of als de werk­ nemer en werkgever gezamenlijk een verklaring uitsluitend zakelijk gebruik bestelauto aanvragen. Om naheffin­ gen of boetes te voorkomen, is het bij en na aanvragen van deze verklarin­ gen van belang dat aan de geldende voorwaarden wordt voldaan. meijburg.nl

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:49


Schadeclaims voortaan sneller afgehandeld De verzekeringsbranche heeft een document opgesteld waarin de afhandeling van schadeclaims is vastgelegd. Klanten van technische verzekeraars in de zakelijke markt – onder wie aannemers – kunnen rekenen op een fors snellere afhandeling van schadeclaims. De totale doorlooptijd van claim tot (eventuele) uitkering van het schadebedrag mag voortaan niet langer zijn dan tachtig dagen. CAR-verzekering (Construction All Risks) en polissen voor installatie, montage en elektronica. De eerste versie van het nieuwe document wordt in 2015 geëvalueerd. Mogelijk worden dan de vastgelegde termijnen en verwachtingen nog aangepast of aangevuld. Het complete document is te vinden op verzekeraars.nl.

Foto: TechnoConsult B.V.

Het document is het resultaat van de ­inspanningen van de Werkgroep Schadeproces. Deze werkgroep is in 2012 gestart vanuit het Verbond van Verzekeraars en heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over de stappen en termijnen binnen het schaderegelingsproces van technische verzekeringen. Denk daarbij ­ aan machinebreukverzekeringen, de

Niet afwachten; vooruitdenken Het is alweer maart en de tijd vliegt. Op de planning deze maand staan diverse afspraken met directies van bedrijven, waar ik als adviseur minimaal twee keer per jaar kom. Bij alle bedrijven staat het bespreken van het concept jaarrapport 2013 op de agenda plus de verwachting en strategie voor 2014. Eigenlijk is de bespreking van het jaarrapport niet zo spannend; deze bedrijven hebben goed inzicht in hun financiële situatie en het rapport is feitelijk een bevestiging van hun eigen Management Informatie Systeem. Komt de accountant tot een ander verhaal, dan is het mis met het MIS van het bedrijf. Tijdens de najaarsbespreking in oktober 2012 hebben we die strategie voor 2013 bepaald. De inzet: het realiseren van een goede bruto marge op de werken, niet het realiseren van omzet. Natuurlijk heeft een bedrijf een bepaalde omzet nodig, maar omzet zonder bruto marge is de voorbode van een faillissement. Ook is gekozen voor een behoorlijke beperking van het vaste cao-personeel en een verdere flexibilisering van het directe en indirecte productiewerk. Nu – 1,5 jaar later – is dit voor de meeste bedrijven een goede strategie geweest, wat tot uiting komt in het jaarrapport 2013. Nog niet de resultaten die horen bij een normale bedrijfssituatie, maar gelukkig wel zwart. Een goed voorbeeld is het bedrijf dat in 2012 een omzet van circa 10 miljoen euro en 35 personeelsleden na ‘reorganisatie’ terugbracht naar 3 à 4 miljoen euro en een vast personeelsbestand van circa 10 man. Deze drastische aanpak heeft ook bij de huisbankier het vertrouwen gesterkt en die heeft nu weer positief gereageerd op de financiële aanpassingen voor 2014. Het gaat hier om vertrouwen en waarmaken van wat je zegt. Bij de bank – bij de meeste mensen – is dit de basis voor een goede zakelijke ­samenwerking. Kijken we naar de huidige markt, dan zijn er nog steeds bedrijven die sturen op omzet en niet op bruto marge. Stop daarmee en laten we onze bedrijfstak weer gezond maken. In oktober 2013 hebben we bij de bespreking van de strategie voor 2014 al enkele aanpassingen doorgevoerd. Ik ben benieuwd of dit succesvol is en kijk uit naar de komende besprekingen.

Omzet alleen is niet voldoende

Windows XP niet langer veilig bij online bankieren Gebruikers van Windows XP op hun computer, opgelet! Dit kan per april van dit jaar een veiligheidsrisico voor online bankzaken opleveren. Microsoft stopt met ingang van 8 april namelijk met automatische beveiligingsupdates voor Windows XP en dat maakt de computer kwetsbaarder voor fraude. Daar komt bij dat per 1 januari de verantwoordelijkheid bij fraude met internetbankieren niet langer bij de bank, maar bij de gebruiker ligt. De banken overleggen momenteel met Microsoft of er een oplossing aan Windows XP-gebruikers kan worden aangeboden. De Consumentenbond verwacht dat banken bij fraudegevallen met Windows XP wel coulant zullen zijn. Beter is om het er niet op aan te laten komen en Windows XP in te ruilen voor bijvoorbeeld Windows 8.

Richard olde Hartman Olde Hartman Advies

39

39_financieel.indd 39

17-03-14 09:50


annemer Tekst: Ton Verheijen Beeld: Jan Willem van Vliet

‘Kom met best practices’

Actieteam wil modern personeelsbeleid bouw Het Actieteam Menselijk Potentieel roept bouw- en installatiebedrijven op te investeren in modern personeelsbeleid, vooral om HBO’ers en WO’ers te trekken. “De bouw is mannelijk, blank, op leeftijd, techniekgericht, fulltime en heteroseksueel”, aldus voorzitter Margriet Drijver. “Daarmee laten we veel potentieel liggen.”

V

olgens het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) zal de economie vanaf 2015 weer aantrekken. Dit betekent: personeelsbehoefte. Het EIB verwacht dat de werkgelegenheid tussen 2015 en 2019 stijgt met 60 000 manjaren. Maar de bouw is totaal onaantrekkelijk voor hoger opgeleide jongeren, die andere eisen stellen aan een baan. Als ze technisch geschoold zijn, kiezen ze voor chemie of ICT. Hebben ze een achtergrond in sales of communicatie, dan is de bouw al helemaal niet ‘im Frage’. Hoewel de woning- en utiliteitsbouw niet is aangemerkt als ‘topsector’, heeft het kabinet wel besloten om ook de bouwsector te ondersteunen. Begin 2012 kreeg minister Spies van

40

40-41_interview.indd 40

Aannemer maart 2014

17-03-14 12:17


De investering

Calculatiemodule ‘biedt inzicht’ Binnenlandse Zaken de opdracht om een investerings- en innovatieagenda op te stellen. In mei 2012 werd de Actieagenda Bouw gepresenteerd. Een van de 17 deelonderwerpen is personeelsbeleid. Margriet Drijver van Actieteam Menselijk Potentieel gaat de kar trekken. Eindelijk een breed initiatief. Dit plan had vijftien jaar eerder gelanceerd moeten zijn. “Klopt, hier hadden we eerder mee moeten komen. De bouw loopt niet voorop als het gaat om menselijk potentieel. De focus ligt sterk op techniek, terwijl deze tijd vraagt om creativiteit, flexibiliteit, commercieel inzicht en communicatieve vaardigheden. Opdrachtgevers hebben andere concepten nodig dan wat veel bouwers leveren. Bouwconcepten moeten klantgericht, oplossingsgericht en levensloopbestendig zijn, inclusief financieringsmogelijkheden.” Slimme concepten veroveren de markt van traditionele aannemers. Hebt u voorbeelden? “Leden van het Netwerk Conceptueel Bouwen levert kant-en-klare concepten. Ballast Nedam levert de iQ­ woning, die geprefabriceerd uit de fabriek komt. BAM bouwt woningen die naar de wens van de koper kunnen worden ingedeeld en zelfs gestoffeerd kunnen worden opgeleverd. Ook installateurs en nieuwe aanbieders uit onverwachte hoek gaan rechtstreeks contacten aan met opdrachtgevers. Vooral voor kleine bouwbedrijven blijkt ‘in oplossingen denken’ heel lastig.” Wat willen jullie bereiken? “Voor een goed en divers personeelsaanbod is het belangrijk dat de opleidingsstructuren flexibeler worden. Ook voor zij-instromers uit andere sectoren moeten er mogelijkheden zijn. We gaan traineeships aanbieden om talentontwikkeling te stimuleren. Verder moeten competentieprofielen breder worden dan techniek alleen. Overigens blijft het niet bij beter opleiden. Er moet ook aandacht komen voor sociale innovatie en diversiteit op de werkvloer. De bouw is mannelijk,

blank, op leeftijd, techniekgericht, fulltime en heteroseksueel. De personeelsplanning is gericht op de korte termijn. Voor motiverend leiderschap en begeleiden van jong talent is nauwelijks aandacht.” Heeft jullie research al opmerkelijke insights opgeleverd? “We hebben gezien dat leerervaringen uit de bouwpraktijk niet goed worden benut. Medewerkers hoppen van project naar project. Steeds worden weer nieuwe teams samengesteld en steeds wordt het wiel opnieuw uitgevonden. Ervaringen kunnen veel beter worden gedeeld en geborgd.”

Jasper Loyenga calculeert online.

Wat kunt u individuele ondernemers adviseren? “Ik begrijp heel goed dat ze nu bezig zijn met overleven. Toch zou het helpen als ze een klein stukje capaciteit, wat financiële middelen en een beetje aandacht overhouden voor toekomstgerichte zaken. Ze kunnen zich laten inspireren door jongeren.” U sprak veel bouwondernemers. Wat heeft u het meest verbaasd? “Dat ze zich zo afhankelijk opstellen van opdrachtgevers. Als die niet vragen om transparantie, duurzaamheid of klantgerichtheid, gebeurt het niet. Er wordt bijna eendimensionaal vanuit techniek gedacht. De beste werkvoorbereider wordt vaak directeur. Waarom niet de beste commerciële persoon? Of de beste strateeg? Er is ook veel weerzin tegen transparantie en eigen initiatief. Alles wordt geregeld in consensusmodellen en hiërarchische overlegstructuren. Dat haalt de vaart eruit. Ondertussen kom ik veel jonge mensen tegen die het anders willen. Zij zoeken elkaar op buiten het bedrijf om, want intern vinden ze geen weerklank. En uiteindelijk gaan ze weg… Hoopgevend is dat iedereen die ik spreek onze analyse deelt. Nu is het zaak de schouders eronder te zetten. We weten dat de bouw leert door te doen en roepen ondernemers op met best practices te komen. We zoeken tien pilotbedrijven die met onze personeelsissues aan de slag willen.”

Bedrijf: Loyenga Klus, Groningen, www.loyengaklus.nl Soort werk: interieurbetimmering, renoveren, verbouw en nieuwbouw Aanschaf: RaabCalc Investering: basismodule vanaf 500 euro per jaar (in 2014 en 2015 gelden kortingen) Leverancier: Raab Karcher, Tilburg, www.raabcalc.nl

RaabCalc is een nieuwe online calculatiemodule, speciaal ontwikkeld voor de kleine aannemer en zzp’er. Jasper Loyenga van Loyenga Klus behoort tot de enthousiaste eerste gebruikers. “Ik werk veel samen met een collega-zzp’er. We deden tot voor kort alles met Excel. Elke keer dat je een hsb-wand calculeert, moet je weer het hout berekenen, de spijkers, noem maar op. Op den duur ontwikkel je wel standaarden voor jezelf, maar voor een echt goede calculatie voor een wat uitgebreidere klus, waren we soms wel een week bezig in de avonduren. RaabCalc heeft al die standaarden al in zich. Dezelfde calculatie hebben we nu in 2 à 3 uurtjes klaar. Dat is een ontzettende tijdsbesparing.” Door te werken met de calculatiemodule kan Loyenga iets heel gespecificeerd aan zijn klant laten zien. “Daardoor maak je ook begrijpelijk waarom je een bepaald bedrag moet vragen voor een klus.” Het beter inzichtelijk maken van de opbouw van de prijs sluit aan bij een behoefte: de particuliere klant wil zien waarvoor hij betaalt. Loyenga: “Zakelijke klanten gaan akkoord met een prijs of niet akkoord, maar particulieren willen alles weten.” RaabCalc is geen softwarepakket dat je installeert op je pc, maar een online module waarop kan worden ingelogd. Een aannemer kan er al zijn zakelijke gegevens, projecten en offertes inzien. In de tool staan altijd de actuele prijzen en eventuele prijsafspraken die hij heeft met de bouwmaterialenhandel. Ook voorraad­ gegevens van vestigingen in de buurt worden vermeld.

actieagendabouw.nl

41

40-41_interview.indd 41

17-03-14 12:17


annemer Tekst: Janet de Graaf/Bouwmediators.nl

Beeld: Tony Tati

Heeft de leverancier verkeerd geadviseerd of had de aannemer de productspecificatie moeten lezen? Dat is de inzet bij een conflict tussen beide partijen. De bouwmediator brengt de partijen weer tot elkaar.

Standpunten ombuigen naar belangen

Productspecificatie

E

en mkb-aannemer – 25 werknemers en een jaaromzet van circa 5.000.000 euro – krijgt van een hotel de opdracht om op twee verdiepingen alle badkamers te vervangen. Omzet: zo’n 400.000 euro, met kans op twee keer eenzelfde vervolgopdracht. De aannemer vraagt bij een hem zeer bekende leverancier een offerte voor de benodigde wandplaten. De leverancier zegt hier een uitstekend nieuw product voor te kunnen leveren. De gipsplaten worden vervolgens door de aannemer ingekocht en verwerkt. Hieroverheen worden met een speciale lijm wandtegels aangebracht.

Mediation? In tegenstelling tot conflictoplossing boven de partijen (zoals arbitrage, rechtspraak of bindend advies), waarbij een neutrale derde (de arbiter, rechter of deskundige) over de uitkomst van het conflict beslist, is bij bouwmediation sprake van conflictoplossing tussen en door de partijen, waarbij een neutrale derde (de mediator) partijen helpt bij het op gang brengen en afronden van de onderhandelingen. Aannemer plaatst dit jaar een aantal sprekende casussen. bouwmediators.nl

42

42_mediation.indd 42

Als de aannemer halverwege is, komen er klachten over de eerste opgeleverde badkamers. Sommige wanden staan bol en bovendien barsten er tegels vanaf. De leverancier komt erbij en beaamt het probleem. Naar een oplossing zal worden gezocht. Productspecificatie Een week later echter komt de leverancier bij de aannemer met een productspecificatie waarin staat dat het product niet geschikt is voor gebruik in natte ruimten. De aannemer vindt dat de leverancier het verkeerde product aanbevolen heeft en stelt hem aansprakelijk voor alle kosten. Op zijn beurt meent de leverancier dat de aannemer vóór verwerking de productspecificatie had moeten lezen. Wie heeft er gelijk? Zeker is dat het werk door moet; de werknemers zijn ingepland en de kamers gereserveerd. Ondertussen ruziën de aannemer en de leverancier door. De aannemer heeft het restant verkeerde platen terug laten halen, de juiste ‘uiteraard’ bij een andere leverancier besteld en weigert de nog openstaande facturen te betalen. De Raad van Arbitrage is in dit geval een veel te langdurig en

kostbaar traject. Mediation brengt uitkomst. Acceptabele oplossing In twee sessies wordt door de partijen een voor beiden acceptabele oplossing gevonden. De leverancier heeft er belang bij dat de aannemer klant blijft en stelt voor om de sloopwerkzaamheden voor zijn rekening te nemen, de factuur van de verkeerde gipsplaten te crediteren en gratis nieuwe te leveren voor de badkamers die gesloopt moeten worden. De aannemer ziet dit voorstel als erkenning dat niet (alleen) hij fouten heeft gemaakt in het voortraject. Bovendien wil de aannemer graag zaken met de leverancier blijven doen, gezien de altijd snelle levering en correcte prijzen. Hij aanvaardt het voorstel en neemt de bevestiging van de nieuwe gipsplaten en wandtegels voor zijn rekening. Het probleem wordt tot tevredenheid van de klant verholpen, de relatie tussen aannemer en leverancier blijft behouden en ook de vervolgopdracht wordt verleend. Een mooi voorbeeld van het ombuigen van standpunten naar belangen, met een win-winsituatie als uitkomst.

Aannemer maart 2014

17-03-14 09:50


Producten voor de bouw nodig?

Ruim 10.000 produc ten

www.bouwproducten.nl

• • • •

24/7: dag en nacht bereikbaar, ook in het weekend Ruim aanbod: altijd een compleet assortiment Duidelijkheid vooraf: alle prijzen geprint in het boek Vakkundig advies: personeel met jarenlange ervaring in de verhuur • Landelijke dekking: meer dan 40 vestigingen

Bestel het verhuurboek nu via www.workx.nl, bel 0900 0605 (€ 0,15 p/m) of kom langs bij de vestiging bij u in de buurt.

Bouwproducten.nl is een activiteit van Eisma Bouwmedia BV. Op Bouwproducten.nl vindt u snel en gemakkelijk informatie over de nieuwste producten voor de bouw. @Bouwproducten

Workx weet hoe het werkt

www.aannemervak.nl

Meld u ook aan voor de gratis nieuwsbrief • Spot de relevante ontwikkelingen uit de aannemerswereld

• Biedt een interactief podium

• Laat zien dat bouwen een mooi vak is

SLOPEN OF RENOVEREN?

Bij een succesvolle renovatie kiest u voor het concept ‘make-over van HPL binnendeuren’ door kostenbewuster renoveren, slimmer samenwerken en aan de verwachtingen te voldoen. Binnen 48 uur tientallen deuren als nieuw: Een oude binnendeur is binnen drie minuten gestript en enkele uren later van een nieuwe laag HPL voorzien. Meteen kan hij op de oude plaats ingehangen worden, opnieuw afhangen hoeft niet meer en er is nauwelijks afval. Zo krijgt een compleet gebouw, door hergebruik, weer een strakke uitstraling.

EASYPERS DOET HET SNEL EN DUURZAAM!

Wilt u een demonstratie en een kostenvoorbeeld? Kijk op Easypers.nl of bel Gerard Koelewijn 023 53 136 76


HANG- EN SLUITWERK

ALTIJD DICHTBIJ! NEDERLAND Alkmaar Almelo Almere-Stad Amersfoort Amsterdam - Centrum - Noord - Westpoort - Zuid - Zuidoost Apeldoorn Barendrecht Barneveld Bergen op Zoom Bergschenhoek Breda Den Haag Doetinchem Dokkum Dordrecht Eindhoven Emmen Gouda Groningen Halfweg Heemskerk Heerenveen Heerlen

Helmond Hengelo Hoofddorp Hoogeveen Houten Leeuwarden Leiderdorp Maastricht Meppel Middelburg Mijdrecht Moerdijk Nijkerk Nijmegen Noordwijkerhout Oosterhout Oss Purmerend Rijssen Roermond Roosendaal ‘s-Hertogenbosch Sittard Soesterberg Son en Breugel Steenbergen Terneuzen Tiel Tilburg Uden

Utrecht Veghel Veldhoven Venlo Venray Waalwijk Wassenaar Weert Wijchen Wijk bij Duurstede Zaandam - Ind.Terr. Zuiderhout - Ind.Terr. Westerspoor Zoetermeer Zoeterwoude Zwolle

GEREEDSCHAP

BEVESTIGINGSMATERIALEN ANA IV

VIER

TF E

ES

T

A

A

R

ANA IV

VIER

TF E

T

Aalst Balen Diegem (Brussel) Kalmthout Mechelen Menen Oudenaarde Sint-Niklaas Tessenderlo Torhout Zele

J

ES

BELGIË

J

A

A

R

BOUWCHEMIE

voor adressen en meer informatie kijk op www.ivana.com 140320-03-14 NEC advertentie Altijd Dichtbij (de Aannemer).indd 1

06-03-14 14:50


Aannemer maart 2014