Issuu on Google+

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

ΜΕΡΟΣ Α΄

ΙΟΥΝΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

IOYNIOY ΓΕΝΕΘΛΙΟΝ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ ΑΓΙΩΝ 12 ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Γενέθλιον του Τιμίου Προδρόμου 24 Ιουνίου

Το δώρο του Θεού

Τ

ο γενέθλιο του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου, αδελφοί μου, εορτάζει η Εκκλησία μας σήμερα, ενός προσώπου που υπήρξε καρπός της έντονης και έμπονης προσευχής των ευλαβών γονέων

του Αρχιερέως Ζαχαρίου και της ταπεινής Ελισάβετ. Η εορτή της γεννήσεως του ανθρώπου που ένωσε την Παλαιά με την Καινή Διαθήκη γίνεται αφορμή να υπογραμμίσουμε τρία βασικά σημεία που σχετίζονται με το πρόσωπο του Ιωάννου και την προσφορά του στην ανθρωπότητα. Το όνομα Ιωάννης σημαίνει «Δώρον Θεού». Και πράγματι, ο Ιωάννης υπήρξε δώρο για τους ευλαβείς γονείς του, τον Αρχιερέα Ζαχαρία και την Ελισάβετ, οι οποίοι, επί σειρά ετών, δοκιμάστηκαν στο καμίνι της ατεκνίας. Οι γέροντες γονείς του έκαναν αίτημα προσευχής στον Θεό την απόκτηση ενός παιδιού και ουδέποτε βαρυγκώμησαν για το γεγονός ότι, κατά την νεαρή ηλικία τους, όταν τα ζευγάρια, συνήθως, γίνονται γονείς, ο Θεός δεν επέτρεπε την τεκνοποιία. Έκαναν υπομονή, εμπιστεύθηκαν το θέλημα του Θεού και όχι μόνο δεν απίστησαν, αλλά επιβραβεύτηκαν με το να γεννήσουν τον άνθρωπο εκείνο, μεγαλύτερος από τον οποίο δεν γεννήθηκε ποτέ στην ιστορία του κόσμου, κατά τον λόγο του Χριστού1. Η στάση του Ζαχαρία και 1. Ματθ. 11,11 –

5

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

της Ελισάβετ ας γίνουν υπόδειγμα υπομονής και προσευχής για τα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδιά, αλλά και αφορμή μετανοίας για τα ζευγάρια εκείνα που, ενώ μπορούν, τα θυσιάζουν, με εγκληματικό τρόπο, στον βωμό της επίπλαστης ελευθερίας τους. Ο Ιωάννης υπήρξε δώρο Θεού και για τον λαό του Ισραήλ, γιατί τον προετοίμασε για την αναγνώριση και υποδοχή του αναμενόμενου Μεσσία στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Προετοίμασε το έδαφος, καλλιέργησε τις καρδιές, προσέφερε το βάπτισμα της μετανοίας και άνοιξε τον δρόμο για τον Σωτήρα, αρνούμενος να υποκύψει στις απειλές της εξουσίας, φθάνοντας μέχρι και αυτού του μαρτυρίου. Υπήρξε, όμως, δώρο Θεού και για την Εκκλησία, η οποία τον ξεχώρισε και τον κατέταξε σε τιμή, αμέσως μετά τις Επουράνιες Αγγελικές δυνάμεις, χαρακτηρίζοντάς τον «επίγειο άγγελο και ουράνιο άνθρωπο». Το δεύτερο σημείο που θα σταθούμε είναι το γεγονός ότι ο Ιωάννης υπήρξε η προσωποποίηση της ταπείνωσης. Γνώρισε την αποδοχή και την αγάπη του λαού όσο λίγοι εκείνη την εποχή. Δεν την εκμεταλλεύτηκε, όμως, προς ίδιον όφελος, για ν’ αποκτήσει δηλ. κοσμική δύναμη και ισχύ και να καταστεί χειραγωγός των σκέψεων και των ενεργειών του. Αρνήθηκε ιδιότητες που η αγάπη του κόσμου τού απέδιδε, θεωρώντας τον, άλλοτε τον Προφήτη Ηλία, άλλοτε έναν άλλο μεγάλο προφήτη και άλλοτε τον ίδιο τον Μεσσία. Έδιωχνε τα φώτα του κόσμου από επάνω του και τα έστρεφε προς την προσδοκία των εθνών, στον αναμενόμενο λυτρωτή του κόσμου, για τον οποίο είπε, μόλις τον αντίκρισε: ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου2. Το τρίτο σημείο των σκέψεών μας είναι ότι ο Βαπτιστής Ιωάννης υπήρξε κήρυκας μετανοίας. Αυτήν έθεσε ως προϋπόθεση προκειμένου ο άνθρωπος 2. Ιωάν. 1,29 –

6

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

να μπορέσει να ενωθεί με τον Χριστό και να σωθεί. Αυτήν διαλαλούσε ως τον μόνο τρόπο για ν’ αδειάσει ο άνθρωπος από τα βάρη της αμαρτίας και να γεμίσει από την σωστική παρουσία της αγάπης του Χριστού. Είναι αυτή που συνιστά την πεμπτουσία της πνευματικής μας ζωής, που δίδει νόημα στον Εκκλησιαστικό μας βίο, ουσία και καρποφορία στον αγώνα για την κατάκτηση και πραγμάτωση των αρετών. Άνευ της μετανοίας, η πνευματική μας ζωή απονευρώνεται και η προοπτική της σωτηρίας μας καταστρέφεται. Το κήρυγμα του Ιωάννου περί μετανοίας είναι σήμερα επίκαιρο, περισ­ σότερο από ποτέ. Ο κόσμος, στην εποχή μας, πνίγεται στο σκοτάδι της απο­ στασίας από τον Θεό. Βυθίζεται στο τέλμα της ποικιλόμορφης και ποικι­ λώ­νυμης κρίσης. Γι’ αυτό χρειάζεται να την καλλιεργήσουμε με επιμέλεια, επιστρατεύοντας το σύνολο των πνευματικών μας δυνάμεων. Ν’ αλλάξουμε τρόπο σκέψης και ζωής. Να πάρουμε άλλο δρόμο, τον δρόμο του Χριστού και της Εκκλησίας, για να ξαναβρούμε τις αξίες, την πίστη και τις αρχές μας, που εύκολα λησμονήσαμε για χάρη του κόσμου και φθάσαμε στην πνευματική και όχι μόνο, παρακμή των ημερών μας. Είθε να το καταφέρουμε, διά πρεσβειών του Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

7

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου 29 Ιουνίου

Ο Απόστολος Παύλος στην Αθήνα

Η

σημερινή εορτή του Αποστόλου των εθνών Παύλου, αδελφοί μου, μας μεταφέρει στην περιώνυμη πόλη των Αθηνών των αρχών του 1ου αιώνος, στο σταυροδρόμι του πολιτιστικού μεγαλείου και της

θρησκευτικής αναζήτησης, στην πόλη που έμεινε στην ιστορία ως η κοιτίδα της κατ’ άνθρωπον σοφίας και της διαρκούς ψηλάφησης του Θείου. Σ’ αυτή την πόλη βρίσκεται ο Απόστολος Παύλος, αναλαμβάνοντας τη δύσκολη, αλλά και προκλητική αποστολή, να μεταφέρει το μήνυμα του Ευαγγελίου στην καρδιά της Ελληνικής ορθολογιστικής φιλοσοφίας. Ο Παύλος, περιδιαβαίνοντας την πανέμορφη Αθήνα, ένιωσε ένα αδιόρατο συναίσθημα δυσφορίας, καθώς έβλεπε και αντιμετώπιζε την ειδωλοποίηση των πάντων. Δεν έχανε, όμως, την ευκαιρία να συζητά με τους Ιουδαίους, τους Στωικούς και τους Επικούρειους οι οποίοι ειρωνευόντουσαν το λόγο του και μιλούσαν για τα υπ’ αυτού εισαγόμενα καινά δαιμόνια. Παρόλα αυτά, όμως, επειδή επρόκειτο για ανθρώπους με πνευματικές ανησυχίες και με συνεχή διάθεση μαθητείας, δε δίστασαν να τον ανεβάσουν στον Άρειο Πάγο, προκειμένου ν’ ακούσουν τη νέα διδασκαλία. Και ο Παύλος βρήκε την ευκαιρία να εκφωνήσει τη σημαντικότερη, ίσως, ομιλία του, που έγινε αφορμή να σπαρεί ο λόγος του Θεού στην καρδιά της Αθήνας και να δημιουργηθεί η πρώτη μαγιά, χάριν της οποίας το μήνυμα του Ευαγγελίου

–

8

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

κατακυρίευσε τα πάντα, ανέδειξε και καταξίωσε το Ελληνικό πνεύμα και θεμελίωσε το Ευρωπαϊκό. Το γεγονός μας οδηγεί σε τρεις σημαντικές επισημάνσεις: Η πρώτη επισήμανση έχει να κάνει με το ότι η Αθήνα την εποχή εκείνη είχε έντονο το στοιχείο της θρησκευτικότητας, το οποίο είναι έμφυτο και άρρηκτα συνδεδεμένο με την ανθρώπινη φύση. Ήταν τόσο ανεπτυγμένο, μάλιστα, ώστε οι Αθηναίοι πρώτιστο σημείο αναφοράς και ενδιαφέροντος είχαν την αναζήτηση του Θείου, παραγκωνίζοντας σε δεύτερη μοίρα τις βιοτικές ανάγκες της καθημερινότητάς τους. Δεν είναι, λοιπόν, περίεργη αυτή η στενή και ξεχωριστή σχέση των Ελλήνων με το Θεό στην ιστορική τους διαδρομή. Αυτή η σχέση έμεινε αδιασάλευτη, άσχετα αν πολλοί στο χρόνο θέλησαν να την πλήξουν και να την προσβάλλουν. Έμεινε γνήσια και παραδοσιακή, εμπνέοντας όλο το Ελληνικό οικοδόμημα. Έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα κι έχει γίνει, πλέον, ο φυσικός και ουσιαστικός τρόπος ζωής για τους Έλληνες. Η δεύτερη επισήμανση σχετίζεται με το γεγονός ότι ο Παύλος δε χάνει την ευκαιρία να τονίσει και να εκθειάσει τη θρησκευτικότητα των Αθηναίων, ονομάζοντάς τους κατά πάντα δεισιδαιμονεστέρους1, δηλ. ανθρώπους ιδιαίτερα ευσεβείς θρησκευτικά. Αυτή η έντονη θρησκευτικότητά τους, όμως, είχε πολλά κενά κι ερωτηματικά, φαινόταν ότι δε μπορούσε να ικανοποιήσει, πλέον, το ανήσυχο πνεύμα τους. Κι αυτό αποδεικνύεται από την ύπαρξη του βωμού προς τον Άγνωστο Θεό προς τον οποίο προσέβλεπαν, χωρίς, όμως, να γνωρίζουν ποιος είναι. Αυτού του Αγνώστου Θεού προδρομικοί κήρυκες υπήρξαν ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης και οι μαθητές τους, οι οποίοι άνοιξαν το δρόμο για την αποκάλυψη της αλήθειας, 1. Πράξ. 17,22 –

9

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αποκάλυψαν την κενότητα της ειδωλολατρίας κι έδωσαν την ευκαιρία στον Παύλο να βρει πρόσφορο έδαφος και να φανερώσει πως αυτός ο Άγνωστος Θεός δεν ήταν άλλος από τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό. Ο Παύλος, τελικά, υπήρξε ο Αρχιερεύς ο τελέσας το μέγα, υπέρλογο και υπερκόσμιο μυστήριο της σύζευξης και διαχρονικής ένωσης του Ελληνικού πνεύματος με τη Χριστιανική πίστη, χάρη στην οποία ο Ελληνισμός στην ιστορική του πορεία γνώρισε και γνωρίζει την πνευματική του δόξα και καταξίωση. Η τρίτη επισήμανση σχετίζεται με το γεγονός ότι, κηρύσσοντας Ιησού Χριστό ο Παύλος στον Άρειο Πάγο, ουσιαστικά έθετε τις βάσεις για την πνευματική αναγέννηση της Ευρώπης, δημιουργούσε το υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε κι εξελίχθηκε το ελεύθερο και δημοκρατικό Ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Προσέφερε ήθος, πίστη, πολιτισμό και πνευματική συνέχεια στην Ευρώπη, στοιχεία τα οποία οι ηγέτες της σήμερα είναι εγκληματικό ν’ αγνοούν και να παραθεωρούν. Η περιφρόνηση αυτών των αληθειών θίγει στην ουσία της την ιστορική αλήθεια, δημιουργεί σαθρές και επιπόλαιες κοινοτικές σχέσεις και δημιουργεί προϋποθέσεις γι’ αποκλεισμούς και διακρίσεις, την στιγμή κατά την οποία το Χριστιανικό υπόβαθρο της Ευρώπης διασφαλίζει και κατοχυρώνει τα δικαιώματα, την ελευθερία, την ανεξιθρησκεία, την ισοτιμία των σημερινών αλλά και των υποψηφίων μελών της.

Αποδέκτες του κηρύγματος του Παύλου ήταν οι Αθηναίοι εκείνης τη��

εποχής αλλά και οι Ευρωπαίοι όλων των εποχών και κυρίως του σήμερα. Οι Ευρωπαίοι που δε τολμούν, διστάζουν ή και αδυνατούν να πουν την αλήθεια, έχοντας εγκλωβιστεί στα δεσμά των πανίσχυρων εσωτερικών κι εξωτερικών επιρροών, που επιδιώκουν τη δημιουργία μιας Ευρώπης αναίσθητης πνευματικά, χωρίς αντισώματα απέναντι στους ιούς του

–

10

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

κέρδους και της παγκοσμιοποίησης. Η αλήθεια, όμως, είναι σαφής και αδιαπραγμάτευτη και αλίμονο σ’ εκείνους που την αγνοούν γιατί στερούν από τη μεγάλη μας Ευρωπαϊκή οικογένεια τα στοιχεία της αυτοεκτίμησης και του αυτοσεβασμού, χωρίς τα οποία το μέλλον της διαγράφεται ζοφερό και αβέβαιο. ΑΜΗΝ. Αρχιμ. Ε.Ο.

–

11

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίων 12 Αποστόλων 30 Ιουνίου

Οι Άγιοι Απόστολοι ευεργέτες της ανθρωπότητας

Τ

ην Σύναξη των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων προβάλει και τιμά σήμερα η Εκκλησία μας, αδελφοί μου. Ήταν οι πτωχοί και ασήμαντοι, για τα μάτια του κόσμου της εποχής τους, που επελέγησαν από τον Χριστό

για να επιτελέσουν το κορυφαίο έργο του ευαγγελισμού της οικουμένης, της προσφοράς του Χριστού στον κόσμο, της αποκάλυψης της αλήθειας στην διψασμένη για αλήθεια ανθρωπότητα. Με το ιεραποστολικό τους έργο και την σταθερή ομολογία της πίστεώς τους, οι Άγιοι Απόστολοι στερέωσαν τον οικοδόμημα της Εκκλησίας, σε ένα ιστορικό περιβάλλον εχθρικό και θρησκευτικώς παρηκμασμένο, ενώ διαμόρφωσαν τις συνθήκες μέσα στις οποίες αναπτύχθηκε η Χριστιανική οικουμένη. Το συνολικό έργο τους, το οποίο σφραγίστηκε από τον μαρτυρικό θάνατό τους, για την αγάπη του Χριστού, δικαίως τους αναδεικνύει ως τους μεγαλύτερους ευεργέτες της ανθρωπότητας όλων των εποχών, ακόμα και για τους λαούς εκείνους που δεν πίστεψαν στον Χριστό και δεν εντάχθηκαν στην Εκκλησία Του. Ο περιορισμένος χρόνος και χώρος αυτής της ομιλίας μάς αναγκάζει να σταθούμε στα πρόσωπα τριών από την χορεία των Αποστόλων, για να διαπιστώσουμε ότι τα έργα και οι λόγοι τους ανέτρεψαν τα δεδομένα της εποχής τους, προκάλεσαν ειρηνική επανάσταση και έκτοτε χαρακτηρίζουν την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας. Ο Απόστολος των εθνών Παύλος διακήρυξε ότι ουκ ένι Ιουδαίος, ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ή ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ• πάντες γαρ

–

12

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού1. Ο λόγος αυτός ήταν επαναστατικός και ανατρεπτικός, καθώς, τόσο στην Ιουδαϊκή, όσο και στην Ρωμαϊκή κοινωνία της εποχής, κυριαρχούσαν οι κοινωνικές διαφορές και ανισότητες, η δουλεία ήταν καθεστώς, η ισότητα ανδρών και γυναικών ήταν αδιανόητη, αφού οι γυναίκες θεωρούνταν αντικείμενα χωρίς δικαιώματα, στην απόλυτη εξουσία των ανδρών. Ο Παύλος διακήρυξε ότι μέσα στην Εκκλησία όλοι είμαστε ίσοι, δεν υπάρχουν διαχωρισμοί, δεν υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι, ο Χριστός μας αντιμετωπίζει ισοτίμως και αναγνωρίζει την αξία του προσώπου με την οποία Εκείνος μας προίκισε. Επρόκειτο για διδασκαλία – επανάσταση, που άλλαξε τον ρου της ιστορίας και συνέβαλε στην οικοδόμηση της κοινωνικής δικαιοσύνης, που επαγγέλλεται και προσωποποιεί η Εκκλησία του Χριστού. Ο Πρωτοκορυφαίος Απόστολος Πέτρος ήταν ο πρώτος που είχε την παρρησία και την πίστη ν’ αναγνωρίσει και να διακηρύξει την Θεότητα του Χριστού: συ ει ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος2. Τη στιγμή που η πνευματική ηγεσία του Ισραήλ κατηγορούσε τον Κύριο για προκλητικότητα έναντι του Θεού και βλασφημία του ονόματός του, τη στιγμή που ο λαός διαμόρφωνε στρεβλή εικόνα για το πρόσωπό Του, ο Πέτρος ομολόγησε, χωρίς δισταγμό και αμφιβολία, ότι ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, η ελπίδα του κόσμου, ο αναμενόμενος Μεσσίας. Η ομολογία του αυτή, όπως βεβαίωσε ο Ίδιος ο Κύριος, έγινε η πέτρα πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η Εκκλησία, με τέτοιο ακλόνητο και σταθερό τρόπο, ώστε, παρά τους διωγμούς, τις πολεμικές και την αγριότητα των εχθρών Της, να παραμένει όρθια και ζωντανή στους αιώνες, οδηγώντας τους πιστούς στη σωτηρία3. Ο Ευαγγελιστής της Αγάπης, Ιωάννης ο Θεολόγος, αποκάλυψε με την 1. Γαλ. 3,28 2. Ματθ. 16,16 3. Ματθ. 16,18 –

13

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

διδασκαλία του, κυρίως, όμως, με τον τρόπο της ζωής του, την ουσία του Θεού: ο μη αγαπών ουκ έγνω τον Θεόν, ότι ο Θεός αγάπη εστί4. Λίγες λέξεις ήταν αρκετές, από τον Απόστολο που βίωσε πληθωρικά την αγάπη του Χριστού και Τον αγάπησε όσο κανείς, για να εκφράσουν την ουσία του Θεού και τον τρόπο για να ενωθεί ο άνθρωπος μαζί Του. Ο Θεός δεν είναι τιμωρός, δεν είναι εκδικητής, δεν είναι σκληρός, δεν είναι αυταρχικός, είναι όλος αγάπη και έλεος για τον κάθε άνθρωπο, όσο χαμηλά κι αν πέσει, όσο κι αν απομακρυνθεί από Αυτόν. Την ίδια στιγμή, όμως, δε μπορεί κανείς να γνωρίσει τον Θεό και να ζήσει μαζί Του, αν δε μάθει ν’ αγαπά την εικόνα Του στον κόσμο, που είναι ο κάθε άνθρωπος, ανεξαρτήτως φύλου, εθνικότητας, θρησκευτικής και πολιτιστικής προέλευσης και καταγωγής. Η αγάπη προς όλους είναι προϋπόθεση της αγάπης προς τον Θεό, ενώ η επαγγελία της αγάπης, την στιγμή που το ανθρώπινο πρόσωπο πληγώνεται, διασύρεται και πέφτει θύμα απάνθρωπων διακρίσεων, συνιστά υποκρισία, ψεύδος ολκής, εικόνα έκπτωσης και παρακμής. Να γιατί, αγαπητοί μου, οι Άγιοι Απόστολοι που τιμούμε σήμερα, είναι οι μεγαλύτεροι ευεργέτες της ανθρωπότητας. Στη διδασκαλία που εκείνοι διακήρυξαν στηρίζονται όλες οι μετέπειτα αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που εξακολουθούν να πληγώνονται, δυστυχώς, στην εποχή μας, όπου οι άνθρωποι αρνούνται την ευεργετική παρουσία του Ιησού Χριστού. Στη διδασκαλία που εκείνοι πρόβαλαν στηρίζεται η αποκάλυψη του Θεού της αγάπης και της ειρήνης, της ελπίδας και της δικαιοσύνης. Γι’ αυτό, δικαίως η Εκκλησία τους τιμά και τους αποδίδει την αιώνια ευγνωμοσύνη Της. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

4. Α΄ Ιωάν. 4,8 –

14

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

IOYΛIOY ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΚΟΣΜΑ ΚΑΙ ΔΑΜΙΑΝΟΥ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΠΡΟΦΗΤΟΥ ΗΛΙΟΥ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού 1η Ιουλίου

Η συκοφαντία

Τ

ους εκ Ρώμης καταγόμενους Αγίους Αναργύρους Κοσμά και Δαμιανό, εορτάζει και τιμά σήμερα, αδελφοί μου, η Αγία μας Εκκλησία. Οι Άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός, οι οποίοι έζησαν την

εποχή πού αυτοκράτορας των Ρωμαίων ήταν ο Κάρινος, ήταν γιατροί στο επάγγελμα και παρείχαν ιάσεις σε όλους όσοι είχαν ανάγκη. Αμοιβή τους δεν ήταν τα χρήματα, αλλά η οικειοθελής πίστη των θεραπευθέντων ανθρώπων στον Χριστό. Κάποιοι, όμως, καλοθελητές συκοφάντησαν τους Αγίους στον αυτοκράτορα, λέγοντας ότι τις θεραπείες και τα θαύματα πού επιτελούσαν τα έκαναν χρησιμοποιώντας μαγικές τέχνες. Πληροφορούμενοι την διαβολή οι Άγιοι Ανάργυροι προσήλθαν μόνοι τους ενώπιον του αυτοκράτορα, ο οποίος προσπάθησε να τούς μεταπείσει να αρνηθούν τον Χριστό. Εκείνοι, όμως, όχι μόνο δεν αρνήθηκαν την πίστη τους, αλλά κατάφεραν να μεταπείσουν και να αλλάξουν και τον ίδιο τον Κάρινο, τον οποίο, με θαυματουργικό τρόπο, θεράπευσαν. Συγκεκριμένα, όταν ο Κάρινος ανέκρινε τούς Αγίους, μετατοπίστηκε η θέση του προσώπου του και στράφηκε προς την ράχη του. Αμέσως τότε οι Άγιοι τον θεράπευσαν με την προσευχή τους στον Χριστό. Εξαιτίας αυτού του θαύματος, πίστεψαν στον Χριστό όλοι οι μάρτυρες του θαύματος και ο Αυτοκράτορας τούς έστειλε πίσω στους συγγενείς τους με μεγάλες τιμές. Αργότερα, όμως, οι Άγιοι φθονήθηκαν από τον ίδιο τον δάσκαλό τους στην ιατρική επιστήμη, γιατί είχαν αποκτήσει μεγάλη δόξα και φήμη. Ο δάσκαλός τους τούς ανέβασε σε κάποιο όρος για να μαζέψουν δήθεν ιατρικά βότανα και εκεί τούς επιτέθηκε με πέτρες και τούς θανάτωσε. –

17

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός της συκοφαντίας των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού, από τους ειδωλολάτρες της εποχής τους, προκειμένου να αναστείλουν και καταστρέψουν την θεραπευτική τους δράση, που αποσκοπούσε όχι απλώς στην θεραπεία των σωματικών ασθενειών, αλλά κυρίως στην γνωριμία των ανθρώπων με τον Χριστό, τον μόνο Ιατρό ψυχών και σωμάτων και στην δι’ Αυτού σωτηρία. Δεν είναι, όμως, πρωτοφανές. Θυμίζουμε ότι και ο Ίδιος ο Κύριος συκοφαντήθηκε επανειλημμένως από την φαρισαϊκή υποκρισία της εποχής Του, η οποία ακριβώς την ίδια συκοφαντία χρησιμοποιούσε εναντίον Του: εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια1· ενώ και πλήθη Αγίων Μαρτύρων σύρονταν στους δημίους τους, με χαλκευμένες κατηγορίες και απίστευτες συκοφαντίες ανθρώπων που ζούσαν στην δαιμονική πλάνη. Δυστυχώς, το φαινόμενο της συκοφαντίας συναντάται ευρύτατα και στην εποχή μας και χαρακτηρίζει ανθρώπους που δε διστάζουν να χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο για να επικρατήσουν, κάθε άνομο τρόπο για να βλάψουν τους αξίους, κάθε ψεύδος για να εξυπηρετήσουν υπόγεια και ιδιοτελή συμφέροντα. Η συκοφαντία είναι η εκδίκηση των άνανδρων. Γι’ αυτό και ο πόνος που προκύπτει από την συκοφαντία είναι μαρτυρικός για τον συκοφαντούμενο. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ομολογεί ότι «δεν υπάρχει πόνος βαρύτερος και δεν υπάρχει πληγή περισσότερο θανάσιμη από τη συκοφαντία»2. Την ίδια, όμως, στιγμή και η πνευματική ωφέλεια για τον αδίκως συκοφαντούμενο είναι μεγάλη. Γιατί, όπως διδάσκει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «αυτός που μάς συκοφαντεί μάς προξενεί μεγάλο μισθό. Γιατί ο Κύριος είπε χαίρετε και αγαλλιάσθε, όταν είπωσι πάν πονηρόν ρήμα καθ’ υμών…»3.

1. Ματθ. 9,34 2. Ε.Π.Ε. 2, 220 3. Ε.Π.Ε. 17, 38-40 –

18

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Πολλές φορές και μεταξύ των Χριστιανών παρατηρούνται φαινόμενα συκοφαντίας, προερχόμενα, ίσως, από υπερβάλλοντα ζήλο, σίγουρα, όμως, από ξεστρατισμένη ευσέβεια, που έχασε τα πνευματικά χαρακτηριστικά της και εκτραχύνθηκε σε άδικη και απάνθρωπη κρίση, στηριζόμενη, συνήθως, στα φαινόμενα, τα οποία συχνά απατούν. Ένα τέτοιο περιστατικό πνευματικής πλάνης, που εξέθεσε τον συκοφάντη, διασώζεται στην Ασκητική Γραμματεία της Εκκλησίας μας, η οποία διδάσκει ότι «κι αν ακόμη ψηλαφίσετε κάτι με τα χέρια σας, μη το θεωρήσετε βέβαιο. Διότι ένας αδελφός γελοιοποιήθηκε σε τέτοια περίπτωση. Αυτός είχε πονηρές υποψίες εναντίον του αδελφού του. Και μια μέρα, που τον είδε τάχα να αμαρτάνει με μία γυναίκα, ταράχθηκε και πολεμήθηκε φοβερά από κακούς λογισμούς. Πλησίασε, λοιπόν και τους σκούντησε με το πόδι του, λέγοντας: πάψτε πια, ως πότε; Και να! Τότε διεπίστωσε πως ήταν δύο δεμάτια στάρι, το ένα πάνω στο άλλο! Γι’ αυτό σάς λέγω: ακόμα κι αν ψηλαφίσετε με τα χέρια σας, μη βιαστείτε να κατηγορήσετε»4. Αν ψάξουμε λίγο μέσα μας, αγαπητοί μου, ίσως να διαπιστώσουμε ότι κι εμείς έχουμε υποκύψει τον πειρασμό της συκοφαντίας των αδελφών μας. Αν, μάλιστα, η συκοφαντία, γενικώς, συνιστά μέγα αμάρτημα ενώπιον του Θεού, η συκοφαντία των κληρικών, ειδικότερα, συνιστά τραγική εκτροπή, καθότι οι κληρικοί έχουν αναλάβει το βαρύτατο έργο της διαποίμανσης του λαού, πολεμούμενοι διαρκώς από τον μισόκαλο διάβολο και τα όργανά του. Εκείνος που διακρίνεται από αυτογνωσία και ταπείνωση κοιτά τις δικές του ελλείψεις και δεν ασχολείται με τους άλλους. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

4. Μ. Ευεργετινός. Ιερομ. Γρηγορίου, «Τα πάθος της κατακρίσεως», σελ. 21 –

19

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίας Μαρίνης 17 Ιουλίου

Η παρεξηγημένη έννοια της Αγιότητας

Τ

ο πρόσωπο της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Μαρίνης τιμά και προβάλλει σήμερα η Εκκλησία μας, αδελφοί μου. Η ιστορία της γυρίζει το μαρτυρικό χρονολόγιο στον 3ο αιώνα, όταν η πρωτόλεια Εκκλησία

του Χριστού βίωνε ακόμα τους απηνείς διωγμούς της ειδωλολατρικής μανίας. Θύμα του μίσους και της θανατερής εχθρότητας των ειδωλολατρών υπήρξε και η καλλιπάρθενος Μαρίνα, η οποία παρέδωσε την ψυχή της, άσπιλη και αμόλυντη στον Νυμφίο Χριστό, ύστερα από σωρεία κακοπαθειών και βασανιστηρίων, σε ηλικία μόλις δεκαπέντε ετών. Όπως όλους τους Αγίους, έτσι και την Αγία Μαρίνα, η Εκκλησία μας προβάλλει ως πρότυπο πίστεως και κατά Χριστόν ζωής, ως υπόδειγμα βίου στον δρόμο και στον αγώνα της αγιότητας, που είναι υπόθεση όλων μας. Όλοι μας είμαστε προορισμένοι για την αγιότητα, αυτός είναι ο σκοπός της ζωής μας μέσα στην Εκκλησία. Βέβαια, οι έννοιες «Άγιος» και «Αγιότητα», στην εποχή μας, περνούν κρίση. Χλευάζονται, αποκρούονται, παραποιούνται. Σα να μη μπορούν να χωρέσουν στη σημερινή λογική. Το δυστύχημα είναι πως αυτό δε συμβαίνει μόνο εκεί όπου επικρατεί το πνεύμα του κόσμου. Συμβαίνει και μεταξύ των Χριστιανών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν τις έννοιες αυτές σαν κάτι ξένο προς αυτούς, που δε μπορεί να τους αφορά. Τα ιδανικά που επικρατούν στη σκέψη των ανθρώπων είναι οι οικογενειακές

–

20

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αξίες, η ευημερία των οικονομικών δεδομένων, η κατά κόσμον μόρφωση, η κοινωνική καταξίωση. Ποιός κάνει σκοπό της ζωής του σήμερα την αγιότητα, ακόμα και Χριστιανός; Ποιός Χριστιανός γονέας έκανε προτεραιότητα της ζωή του την αγιότητα του παιδιού του και όχι την καλή ανατροφή του, την επαγγελματική του αποκατάσταση, την σταδιοδρομία του; Η Αγιότητα μοιάζει με λησμονημένο όραμα, με υποτιμημένη αξία. Κι όμως, σκοπός της Εκκλησίας είναι αυτός: η θέωση, ο αγιασμός των ανθρώπων. Η Εκκλησία δεν υπάρχει για να υποκαθιστά τα ελλείμματα του λεγομένου κοινωνικού Κράτους, αναλαμβάνοντας μόνο το φιλανθρωπικό έργο που, ούτως ή άλλως, επιτελεί. Υπάρχει για να λειτουργεί ως εργαστήριο αγιότητας, με σκοπό να παράγει Αγίους. Διαφορετικά δεν έχει ρόλο να επιτελέσει. Είναι περιττή. Η Αγιότητα για την οποία εργάζεται η Εκκλησία δεν έχει ηθική έννοια, αλλά πνευματική. Δεν αποσκοπεί στο να κατασκευάσει καλούς καγαθούς ανθρώπους. Καλός άνθρωπος μπορεί να γίνει κανείς οπουδήποτε, ακόμα κι αν δεν είναι μέλος της Εκκλησίας, ακόμα κι αν ανήκει σ’ οποιοδήποτε θρησκευτικό μόρφωμα του κόσμου. Ο ρόλος της Εκκλησίας είναι να δημιουργήσει Αγίους και αυτό επιτυγχάνεται μόνο με την τήρηση των εντολών του Χριστού. Οι εντολές αυτές δεν κατέχουν θέση κώδικα καλής συμπεριφοράς, αλλά δόθηκαν για να οδηγήσουν, με την Χάρη του Θεού, στην εν Χριστώ Αγιότητα. Γι’ αυτό και ο συνειδητοποιημένος Χριστιανός δεν πρέπει να επιδιώκει να γίνει απλά ένας καλός και ηθικός άνθρωπος, αλλά Άγιος. Μόνο τότε θα είναι αληθινός άνθρωπος, γνήσιος συνάνθρωπος, πλήρης αγάπης για τον κάθε άνθρωπο, στο πρόσωπο του οποίου θα συναντά τον ίδιο τον Χριστό. Αυτό έκαναν οι Άγιοι που τιμούμε σήμερα. Αγωνίστηκαν για την τήρηση

–

21

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

των εντολών του Χριστού, μέσα από τις δικές τους προϋποθέσεις και καταβολές ο καθένας. Ήταν άνθρωποι σαν κι εμάς. Με προτερήματα και ελαττώματα. Με αρετές και πάθη. Με πτώσεις και ανατάσεις. Δε γεννήθηκαν Άγιοι, αλλά κατέκτησαν την αγιότητα, με τον αγώνα μιας ολόκληρης ζωής στο στάδιο της Πίστης, της Αγάπης και, κυρίως, της Μετάνοιας. Η Πίστη γι’ αυτούς ήταν βίωμα ζωής και όχι ιδεολογικό θεώρημα. Η Αγάπη δεν είχε σχέση με συμβατικότητες, ούτε με ελεγχόμενες κοινωνικές δράσεις, αλλά ήταν μίμηση Θεού, ζωή Θεού. Η Μετάνοια ήταν η απόδειξη της διαρκούς πάλης με τον έσω αμαρτωλό άνθρωπο. Ήταν ο καρπός της βαθιάς ενδοσκόπησης, της ειλικρινούς αυτοεξέτασης, της ανυπόκριτης αυτομεμψίας. Μέσα απ’ αυτή οδηγήθηκαν στην αυτογνωσία και, τελικά, στην Θεογνωσία και στην Αγιότητα. Ο δρόμος των Αγίων, αγαπητοί μου, ας γίνει και ο δικός μας δρόμος. Γι’ αυτόν είμαστε πλασμένοι. Γι’ αυτό είμαστε Χριστιανοί. Για να γίνουμε Άγιοι. Μπορούμε να τα καταφέρουμε, με την βοήθεια του Θεού και τις πρεσβείες της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Μαρίνης, εγκολπούμενοι την Πίστη, την Αγάπη και την Μετάνοια των Αγίων. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

22

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Προφήτου Ηλιού του Θεσβίτου 20 Ιουλίου

Η αξία της Παλαιάς Διαθήκης

Μ

ία εκ των κορυφαίων μορφών της Παλαιάς Διαθήκης τιμά σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου. Πρόκειται για τον Προφήτη Ηλία, άνδρα με πλήρη εμπιστοσύνη στο θέλημα

του Θεού, άνθρωπο προσευχής, όπως τον χαρακτηρίζει ο Αδελφόθεος Ιάκωβος1. Ο Προφήτης Ηλίας άσκησε το προφητικό του χάρισμα επί 25 έτη. Προφήτευσε την έλευση του Χριστού στην γη 816 χρόνια πριν. Ήταν τόσο μεγάλη η πίστη του, που κατέβασε τρεις φορές φωτιά από τον ουρανό κάνοντας τους Ισραηλίτες με μια φωνή να πουν: «Αληθινά! Ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, αυτός είναι ο μόνος πραγματικός και αληθινός Θεός»2. Επίσης, σταμάτησε την βροχή και ανάστησε νεκρούς, όπως το νεκρό γιο της Σεραφθίας χήρας. Με την φωτιά, μάλιστα, έκαψε τους εκατό στρατιώτες που είχε στείλει ο βασιλιάς Οχοζίας για να τον συλλάβουν. Στο όρος Χωρήβ είδε τον ίδιο τον Θεό, όσο είναι δυνατό, βέβαια, να Τον δει άνθρωπος, διέσχισε τον Ιορδάνη με την μηλωτή του και τέλος ανελήφθη με άρμα πυρός στον ουρανό. Το πρόσωπο του Προφήτου Ηλιού γίνεται αφορμή να καταγράψουμε μερικές απλές σκέψεις για την σημασία της Παλαιάς Διαθήκης στη ζωή 1. Ιάκ. 5,17-18 2. Γ΄ Βασ. 18,39 –

23

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

της Εκκλησίας, προκειμένου να αντιληφθούμε και κατανοήσουμε την αξία της. Η Π.Δ. στην εποχή μας δέχεται σφοδρή επίθεση και αμφισβήτηση κυρίως από τους κύκλους εκείνους που επαγγέλλονται την επιστροφή στην αρχαιοελληνική θρησκεία των ειδώλων. Θέλοντας να διασαλεύσουν την άρρηκτη σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού, κατηγορούν τον Χριστό ως Εβραϊκό προϊόν, άρα παρείσακτο και ξένο σώμα προς τον Ελληνισμό, που επιβλήθηκε δήθεν με την βία της Βυζαντινής αυτοκρατορικής εξουσίας. Το γεγονός, μάλιστα, της χρήσης κειμένων της Παλαιάς Διαθήκης στην Ορθόδοξη Λατρεία συνιστά, γι’ αυτούς, απόδειξη του εβραϊκού παρελθόντος της Χριστιανικής Εκκλησίας. Οι βασικές θέσεις των πολεμίων της Π.Δ. είναι ότι δεν έχει προσφέρει τίποτα στον Χριστιανισμό, ότι δεν έχει την παραμικρή μορφωτική και παιδευτική αξία, ότι αποτελεί Εβραϊκή ιστορία γεμάτη ανηθικότητα, εγκληματικότητα και βία και ότι δεν έχει και ιστορική αξία, αφού περιέχει μυθολογικά στοιχεία. Τα ως άνω επιχειρήματα μαρτυρούν αμάθεια και σαφή προκατάληψη κατά της Εκκλησίας. Κατά την διδασκαλία της Εκκλησίας μας, η Π.Δ. είναι η βάση του Χριστιανικού κηρύγματος. «Δεν είναι εβραϊκή υπόθεση, αλλά περιέχει την πορεία της φανερώσεως της «Θείας Οικονομίας», του εκτυλισσόμενου σχεδίου του Θεού για την σωτηρία του ανθρώπου και της κτίσεως. Ό,τι αναφέρεται σ’ αυτό το θέμα στην Π.Δ. είναι δεκτό από τους Χριστιανούς ως Χριστιανικό και σωτήριο. Αυτό είναι το κήρυγμα των Προφητών, των Πατριαρχών, των Δικαίων της προ της σαρκώσεως του Χριστού εποχής. Οι Δίκαιοι της Π.Δ. διασώζουν την μέθοδο της σωτηρίας, τον τρόπο δηλ. ζητήσεως και μετοχής στη χάρη του Θεού. Γι’ αυτό και τιμώνται ως Χριστιανοί προ Χριστού, που

–

24

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

έφθασαν στη θέωση, όπως οι Άγιοι ��ης Καινής Διαθήκης»3 Η Εκκλησία μας, επίσης, αρνείται την απόδοση εθνικής ταυ­τότητας στην Π.Δ., την ταύτισή της δηλ. με την ιστορία ή την μυθολογία του Ισραηλιτικού λαού. Το σχέδιο του Θεού για την σωτηρία του ανθρώπου έπρεπε ν’ αναπτυχθεί μέσα σ’ ένα ιστορικο-πολιτιστικό πλαίσιο. Αυτό, όμως, είναι δευτερεύον και εύκολα αποσυνδέεται από την πίστη. Οι Εβραίοι αποδείχθηκαν τελείως ξένοι προς τα θαυμάσια του Θεού, όπως αποκαλύφθηκαν στην Π.Δ. «Το πλαίσιο είναι δικό τους, αλλά τα πράγματα ξένα προς αυτούς και ημών των Χριστιανών. Το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς και για εμάς τους Έλληνες, σχετικά με την στάση μας έναντι του Χριστού. Το πλαίσιο της Καινής Διαθήκης μάς ανήκει. Αν απορρίπτουμε, όμως, τον Χριστό, τότε είμαστε ξένοι προς την εν Χριστώ σωτηρία. «Περιούσιος λαός» του Θεού δεν είναι όλοι οι εβραίοι, αλλά αυτοί που δέχθηκαν το περί Μεσσίου κήρυγμα των Δικαίων της Π.Δ. που οδηγεί στον Χριστό»4. Είναι αλήθεια, επίσης, ότι η Π.Δ. παρουσιάζει σκληρές σκηνές βίας και ανηθικότητας. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι κείμενο ρεαλιστικό, που διδάσκει πόσο χαμηλά μπορεί να φθάσει ο άνθρωπος, όταν αρνείται το θέλημα του Θεού, πόσο απάνθρωπος μπορεί να εξελιχθεί, όταν ζει μακράν της χάριτος του Θεού. Θα μπορούσαμε να καταγράψουμε πολλά, αδελφοί μου, για την αξία της Π.Δ. και την θέση της στην ζωή της Εκκλησίας, η οποία είναι ισότιμη και ισάξια με αυτήν της Καινής Διαθήκης. Ας περιοριστούμε, όμως, στα ερεθίσματα που δίνουν προσωπικότητες της προ Χριστού εποχής, όπως ο σήμερα εορταζόμενος Προφήτης Μωυσής. Τόσο ο ίδιος, όσο και οι άλλοι 3. π. Γεώργιος Μεταλληνός, «Ορθόδοξη Μαρτυρία», Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2002 4. όπ.πρ. –

25

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Προφήτες και Δίκαιοι της Π.Δ. είναι προπάτορές μας, «παιδαγωγοί εις Χριστόν» και πνευματικοί πατέρες μας. Είναι εκείνοι που προετοίμασαν το ανθρώπινο γένος για την αποδοχή και την υποδοχή της σωτηρίας στο πρόσωπο του Θεανθρώπου Ιησού. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

26

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής 22 Ιουλίου

Στόχος ο Χριστός

Ε

ίναι εντυπωσιακός και συνάμα δαιμονικός ο τρόπος με τον οποίο διαστρέφεται η αλήθεια σχετικά με το πρόσωπο της Αγίας, την οποία τιμά σήμερα η Εκκλησία μας, αδελφοί μου. Πρόκειται για την

Μυροφόρο και Ισαπόστολο Μαρία την Μαγδαληνή, ίσως το ποιο συζητημένο και κακοποιημένο πρόσωπο της Βιβλικής ιστορίας. Η Μαρία, συνδεόμενη αυθαίρετα και λανθασμένα με την λυτρωθείσα από την αγάπη και το έλεος του Χριστού πόρνη της Ευαγγελικής διήγησης, χρησιμοποιείται στην εποχή μας από ευφάνταστους σκηνοθέτες και μυθιστοριογράφους ως η πλέον κατάλληλη πρωταγωνίστρια κινηματογραφικών ταινιών και σεναρίων, σχετιζόμενων με την ζωή και το πρόσωπο του Κυρίου. Σύμφωνα με αυτά, φέρεται ότι διατηρούσε πονηρές και εφάμαρτες σχέσεις με τον Χριστό, κατ’ άλλους δε ήταν δήθεν σύζυγος του Ιησού, με τον οποίο, μάλιστα, απέκτησαν και παιδιά. Δημιουργούν γύρω από το πρόσωπό της έναν καλοστημένο μύθο, σαν κι αυτούς που κατασκευάζουν οι τεχνίτες του θεάματος για να αυξήσουν το κοινό τους, κυρίως, όμως, τα κέρδη τους. Ποια ήταν, όμως, στ’ αλήθεια, η Μαρία η Μαγδαληνή; Υπήρξε η πιστή και αφοσιωμένη Μαθήτρια του Υιού και Λόγου του Θεού, από την οποία ο Κύριος, κατά τον Ευαγγελιστή Μάρκο, είχε εξάγει επτά δαιμόνια. Έγινε η ακόλουθος της Υπεραγίας Θεοτόκου, η Διακόνισσα του Κυρίου και των Αποστόλων, η εκλεκτή Μυροφόρος, η Ευαγγελίστρια της Αναστάσεως, η

–

27

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Ισαπόστολος και κήρυκας της πίστεως. Σ’ αυτήν δόθηκε η χάρις να δει πρώτη, μετά την Ανάσταση, μαζί με την Θεοτόκο, τον Ιησού. Αυτή ευαγγελίσθηκε στους Αποστόλους την Ανάσταση του Κυρίου. Μέσα στα ιερά Ευαγγέλια δοξά­ζεται από τους Αγίους Ευαγγελιστές, ως πρώ­τη, μετά την Θεοτόκο, Μαθήτρια και Μυροφόρος. Ανέπτυξε πλουσιότατη αποστολική δράση μέχρι και την Ιταλία, τη Γαλλία, την Αίγυπτο, τη Φοινίκη και τη Συρία, την Παμφυλία και άλλες χώρες, για να καταλήξει στην Έφεσο, όπου συνάντησε τον Ευαγγελιστή Ιωάννη τον Θεολόγο. Εκεί απεβίωσε και ενταφιάστηκε στη θύρα του σπηλαίου, όπου αργότερα εκοιμήθησαν οι μακάριοι Επτά Παίδες οι εν Εφέσω. Το τίμιο λείψανό της μεταφέρθηκε, με μεγάλες τιμές, στην Κωνσταντινούπολη το 890 από τον αυτοκράτορα Λέοντα Στ΄ τον Σοφό, στην περικαλλή Μονή του Αγίου Λαζάρου που οικοδόμησε ο ίδιος. Το αριστερό χέρι της, άφθαρτο μέχρι τις μέρες μας, φυλάσσεται σήμερα, ως πολύτιμο θησαύρισμα, στην Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας στο Άγιον Όρος. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας την χαρακτηρίζουν σε­μνή και σοφή παρθένο με ψυχική ωραιότητα. Η Αγία Μαρία η Μαγδαληνή είναι «ωραίο και ευγενικό παράδειγμα γυναικείας αφοσιώσεως, που φθάνει στην αυταπάρνηση και τον ηρωισμό. Γιατί, ας μην έχει η γυναίκα την μυϊκή δύναμη του ανδρός, έχει, όμως, πλούτο αισθημάτων. Και είναι αλήθεια πως τους ήρω­ες δεν τους κάνει η σωματική ρώμη, αλλά η πίστη και η ευψυχία»1. Είναι απορίας άξιον, λοιπόν, αφού η Μαρία η Μαγδαληνή είχε τέτοιον αγιασμένο και Θεάρεστο βίο και κατέχει αυτή την υψηλή θέση στη συνείδηση της Εκκλησίας, γιατί γίνεται στόχος και κακοποιείται από το κοσμικό πνεύμα της εποχής μας. Η απάντηση είναι απλή και γίνεται αντιληπτή αν αναλογιστούμε ότι, αποδίδοντας στην Μαγδαληνή αμαρτωλές και ανίερες σχέσεις με τον Ιησού Χριστό, ουσιαστικά αίρουμε την πίστη μας στην 1. Μικρός Συναξαριστής, Έκδοση «Αποστολικής Διακονίας». –

28

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Θεότητα του Κυρίου. Και όταν αυτή η πίστη παραλύσει, τότε ο Χριστός από Θεάνθρωπος, όπως πιστεύει η Εκκλησία μας, εκπίπτει σε απλό άνθρωπο, γεγονός τραγικό για τον όλο άνθρωπο, αφού έτσι διακυβεύεται η σωτηρία μας. Γιατί η σωτηρία μας δεν αναμένεται από έναν κοινό άνθρωπο, αλλά από τον Θεάνθρωπο Κύριο. Ο στόχος, λοιπόν, δεν είναι η Μαγδαληνή, αλλά ο Ίδιος ο Χριστός, ο οποίος είναι ο Σωτήρας και Λυτρωτής του κόσμου. Αυτή την αλήθεια πολεμούν οι εχθροί της Εκκλησίας μας διαχρονικά. Φέρνουν δε στην επιφάνεια και ενεργοποιούν, απόκρυφα ή ψευδεπίγραφα κείμενα από το βαθύ παρελθόν, ύποπτης προέλευσης και καταγωγής, τα οποία εγκαίρως ξεκαθαρίστηκαν από την Ορθόδοξη Θεολογία. Με τα κείμενα αυτά κατοχυρώνεται, δήθεν, η ανθρώπινη και μόνο φύση του Χριστού, ενώ η Θεία φύση Του παρουσιάζεται ως εφεύρημα και κατασκεύασμα της Εκκλησίας. Και στην εποχή μας κάνουν την εμφάνισή τους τέτοιου είδους απόψεις, με την μορφή μυθιστορημάτων ή κινηματογραφικών ταινιών, που επιχειρούν να προσβάλλουν την αληθινή πίστη στον Ιησού Χριστό, με μεσοπρόθεσμο στόχο το οικονομικό κέρδος και μακροπρόθεσμο τον κλονισμό της θρησκευτικής συνείδησης των ανθρώπων. Το γεγονός δε ότι εμφανίζονται σε περιόδους μεγάλων Εκκλησιαστικών εορτών, όπως τα Χριστούγεννα και το Πάσχα, αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Γι’ αυτό, οφείλουμε, αγαπητοί μου, να απορρίπτουμε τέτοιου είδους προπαγανδιστικές πρακτικές, που προσβάλλουν την πίστη μας και αποσκοπούν στην άμβλυνσή της. Με τα ιερά της πίστεώς μας δεν παίζουμε, ούτε πειραματιζόμαστε. Η ζωή της Εκκλησίας μας, η ζωή των Αγίων μας, δεν είναι θέαμα, αλλά βίωμα, διά του οποίου επιτυγχάνεται η ένωσή μας με τον Σωτήρα και Λυτρωτή μας Κύριο. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

29

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίας Παρασκευής 26 Ιουλίου

Τα αληθινά πρότυπα

Ε

ίναι γεμάτη η ζωή της Εκκλησίας μας, αγαπητοί μου, από αρώματα και ευωδιές. Όχι αρώματα που προέρχονται από τα άνθη της κτιστής δημιουργίας που μας περιβάλλει, ούτε ευωδιές κατασκευασμένες

στα αρωματοπωλεία. Πρόκειται για Θεία αρώματα, που προέρχονται από πανεύοσμα άνθη που κοσμούν το Ορθόδοξο Αγιολόγιο και ξεπροβάλλουν, μεθυστικά, κάθε μέρα στη ζωή μας. Ένα τέτοιο άνθος είναι και η σήμερα εορταζόμενη Αγία Μεγαλομάρτυς Παρασκευή η Αθληφόρος, που αποτελεί στολίδι της πίστεως, πανεύοσμο λουλούδι αγιότητας, που μυρώνει διαρκώς τη ζωή της Εκκλησίας δεκαεπτά αιώνες, τώρα, χρωματίζει και νοηματοδοτεί τους πνευματικούς μας αγώνες. Η μνήμη της μας δίδει την αφορμή να καταθέσουμε στην αγάπη σας μερικές απλές σκέψεις, έξω από την απλή και συνηθισμένη παράθεση του βίου και του μαρτυρίου της, που ελπίζουμε να μας ωφελήσουν πνευματικά και να μας γεμίσουν αισθήματα ευγνωμοσύνης στη χάρη της. Σήμερα τιμούμε μία γυναίκα Αγία και Μάρτυρα, μία από τις πολλές γυναίκες που καταγράφονται στο Ορθόδοξο Αγιολόγιο. Πρόκειται για μία σαφή απόδειξη της οφειλομένης τιμής και αναγνώρισης, που αποδίδει η Εκκλησία μας στις γυναίκες, από της ιδρύσεώς Της, ανατρέποντας τα απάνθρωπα δεδομένα της προ Χριστού εποχής. Ήταν τότε που η γυναίκα

–

30

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

εθεωρείτο άνθρωπος δευτέρας κατηγορίας, χωρίς το παραμικρό ιδιωτικό ή δημόσιο δικαίωμα και βρισκόταν στην απόλυτη εξουσία του ανδρός. Ο Χριστός αποκατέστησε το γυναικείο δημιούργημά του στην θέση στην οποία Εκείνος την τοποθέτησε, ανέδειξε όλα τα χαρίσματα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά με τα οποία Εκείνος την προίκισε και η Εκκλησία μας την τίμησε υπερβαλλόντως. Απόδειξη τούτου συνιστά η θέση που κατέχει η Παναγία μας στην ζωή της Εκκλησίας, στην Θεία Λατρεία και στο Ορθόδοξο εορτολόγιο, καθώς, επίσης και η τιμή σε ένα πλήθος Αγίων γυναικών όλων των εποχών, ανάμεσα στις οποίες δεσπόζουσα θέση κατέχει η Αγία Παρασκευή. Το δεύτερο σημείο, στο οποίο θα σταθούμε, είναι το γεγονός της Αγιότητας, η οποία σ��ις μέρες μας είναι παρεξηγημένη και περιφρονημένη, θεωρείται ουτοπία για τον σύγχρονο άνθρωπο, αποδίδεται στο παρελθόν, ενώ πρέπει να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η Αγιότητα είναι μία ρεαλιστική πραγματικότητα, είναι ο σκοπός της ζωής του κάθε μέλους της Αγίας Εκκλησίας, μας αφορά όλους. Η προοπτική μας είναι η κατάκτησή της, η Θέωσή μας και η αναγνώρισή μας από τον Θεό, ο Οποίος είναι η πηγή και ο παροχεύς της Αγιότητας, ο μόνος Άγιος και εν Αγίοις αναπαυόμενος1. Όπως προκύπτει από την μελέτη του βίου, των ασκητικών αγώνων, του μαρτυρικού τέλους των Αγίων και Μαρτύρων της πίστεως, η Αγιότητα είναι Θείο δώρημα, που επιτυγχάνεται με την συνειδητή και όχι υποκριτική και επιδερμική Χριστιανική ζωή, με την ολόθυμη αγάπη προς τον Θεό, που περνά μέσα από την αγάπη προς τον κάθε άνθρωπο, που είναι εικόνα του Θεού και με τη χάρη της μετανοίας, η οποία μέσα από τη διαδρομή της αυτομεμψίας, της αυτοκριτικής, της αυτοεξέτασης, οδηγεί στην σωστική 1. Ευχή Τρισαγίου Ύμνου της Θείας Λειτουργίας –

31

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αυτογνωσία και τελικά, στην χαρισματική Θεογνωσία. Και μια τρίτη πνευματική κατάθεση. Οι Άγιοι είναι διαχρονικά πρότυπα για όλους μας και κυρίως τους νέους ανθρώπους. Τα πρότυπα που προβάλλει το πνεύμα του κόσμου σήμερα είναι απογοητευτικά, είναι τραγικά. Τα μέσα μαζικής αποχαύνωσης και παραπληροφόρησης προβάλλουν αφειδώς τη νοσηρότητα του εκπεσμένου και μακράν του Θεού ευρισκομένου ανθρώπου, στα πρόσωπα εκπροσώπων του λεγόμενου “lifestyle”, η ζωή των οποίων είναι παράδειγμα προς αποφυγήν. Η ζωή τους όζει, προκαλεί, είναι βουτηγμένη στις εξαρτήσεις, στον αλόγιστο πλουτισμό, στην ηθική αποσύνθεση, στον εξευτελισμό του ανθρωπίνου προσώπου. Από την άλλη, οι Άγιοι της Εκκλησίας μας είναι πρότυπα ανδρείας, αγωνιστικότητας, πάλης με τα προβλήματα της ζωής, πραγματικής αντίστασης στις παρακμιακές δυνάμεις του κόσμου, στην νοσηρή εξουσία, στο κοσμικό πνεύμα που συμβάλλει στον ηθικό εκμαυλισμό της ανθρωπότητας. Γι’ αυτό, αδελφοί μου, διδάξτε στα παιδιά σας την ζωή των Αγίων. Κάντε τα φίλους των Αγίων, που είναι οι φίλοι του Χριστού κάθε εποχή. Δείξτε τους ότι υπάρχει και ένας άλλος δρόμος, υγιής και αληθινός, μακριά από το ψέμα, την υποκρισία και τον εκχυδαϊσμό του εκπεσμένου κόσμου της εποχής μας. Αν θέλετε να τα σώσετε, δώστε τους Χριστό και Αγίους και έτσι θα τους πλουτίσετε με όλα εκείνα τα Θεία δωρήματα που θα νοηματοδοτήσουν το παρόν και θα εξασφαλίσουν το μέλλον τους. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

32

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Παντελεήμονος 27 Ιουλίου

Ο ιατρός της αγάπης

Ο

Άγιος Παντελεήμων, του οποίου την μνήμη τιμούμε σήμερα, αδελφοί μου, είναι ένας χρυσός κρίκος στην διαχρονική Αγιολογική αλυσίδα της Εκκλησίας μας, που ξετυλίγεται κάθε μέρα μπροστά

μας. Έζησε στα τέλη του 3ου αιώνος, στη Νικομήδεια, σε οικογένεια με μητέρα Χριστιανή και πατέρα ειδωλολάτρη. Ο ίδιος σπούδασε την ιατρική επιστήμη κοντά στον σπουδαίο ιατρό Ευφρόσυνο, ενώ διδάχθηκε την Χριστιανική πίστη από τον Ιερέα της πόλης του Ερμόλαο. Μια σειρά από αποκαλύψεις της Χάριτος και της δυνάμεως του Ιησού Χριστού τον κατέστησαν πιστό μέλος της Εκκλησίας και ανάργυρο ιατρό προς όλους όσοι αναζητούσαν ίαση και θεραπεία από εκείνον. Η μόνη «αμοιβή» την οποία ζητούσε ήταν να πιστέψουν οι θεραπευμένοι στον Χριστό, με την δύναμη του Οποίου ασκούσε το ιατρικό λειτούργημα. Το γεγονός αυτό κίνησε την μήνη της ειδωλολατρικής εξουσίας, αποτέλεσμα της οποίας ήταν ο Παντελεήμων να γευθεί τον μαρτυρικό θάνατο, έχοντας οδηγήσει, όμως, με την σταθερή του στάση και την δύναμη της ομολογίας του, την πλειονότητα των διωκτών του στην αληθινή πίστη του Χριστού. Η μνήμη του μάς δίδει την ευκαιρία να σημειώσουμε τρία σημεία, από τα οποία πιστεύουμε ότι πολλά μπορούμε να ωφεληθούμε στην πνευματική μας ζωή. Το πρώτο σημείο είναι ότι η Εκκλησία μας, στο πρόσωπο του Αγίου Παντελεήμονος, δοξάζει τον ίδιο τον Θεό. Αυτό συμβαίνει με όλους τους

–

33

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίους. Η τιμή δεν περιορίζεται μόνο στον Άγιο της κάθε ημέρας, αλλά αντανακλά στον Θεό, που είναι ο μόνος Άγιος και εν Αγίοις αναπαυόμενος1. Πρόκειται για κορυφαία Θεολογική αλήθεια, που απαντά στις κατηγορίες που εξαπολύουν, κατά καιρούς, οι Προτεστάντες στην Ορθόδοξη Εκκλησία, την οποία κατηγορούν για ειδωλολατρία, ότι δηλ. ειδωλοποιεί, θεοποιεί ανθρώπινα πρόσωπα και αποδίδει σ’ αυτά τιμές που προσιδιάζουν μόνο στον Θεό. Οι Άγιοι, όμως, είναι οι φίλοι του Θεού, είναι τα όργανα της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος, είναι οι άνθρωποι του Θεού, αυτοί που έχουν ταυτίσει τη θέλησή τους με τη βούληση του Θεού, που επιτρέπουν μέσω αυτών να ενεργεί ο Θεός. «Στα πρόσωπα των Αγίων η Εκκλησία βλέπει την ενσάρκωση της αλήθειας της, την ένσαρκη μαρτυρία της σωτηρίας, τους πρώτους καρπούς της Βασιλείας του Θεού, τις «απαρχές» της ζωής προς την οποία ολόκληρη η Εκκλησία οδεύει»2 Το δεύτερο σημείο στο οποίο θα σταθούμε είναι το όνομα του Αγίου Παντελεήμονος, που, σύμφωνα με το συναξάρι του, τού απέδωσε ο Θεός τη στιγμή του μαρτυρίου του. Ήταν μία αποκάλυψη, αλλά και μία επιβράβευση της μεγάλης αγάπης του Αγίου προς τους ανθρώπους, τους οποίους, ως ιατρός, φρόντιζε και θεράπευε. Η αγάπη του ήταν μίμηση της Θείας αγάπης του Ιησού Χριστού, ο Οποίος από αυτήν κινούμενος, έγινε άνθρωπος, φόρεσε την ασθενική ανθρώπινη φύση, για να την θεραπεύσει από το άλγος της αμαρτίας και να της χαρίσει την προοπτική της σωτηρίας. Το όνομα του Αγίου Παντελεήμονος φανερώνει τον τρόπο που ασκούσε την ιατρική επιστήμη, όχι ως μέσο πλουτισμού και εξασφάλισης της προσωπικής του ευημερίας, αλλ’ ως προσφορά του Χριστού της αγάπης προς τους ανθρώπους. Διακατεχόταν από πνεύμα Θεού, γι’ αυτό η επιστήμη του ήταν 1. Ευχή Τρισαγίου Ύμνου της Θείας Λειτουργίας 2. Χρήστος Γιανναράς, «Αλήθεια και ενότητα της Εκκλησίας» –

34

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

καρπός της αρετής του, καθότι «επιστήμη χωριζομένη αρετής πανουργία εστί», σύμφωνα με τον Πλάτωνα. Γι’ αυτό, ο Άγιός μας είναι και πρέπει να είναι πρότυπο για όλους όσοι ασκούν το ιατρικό λειτούργημα, το οποίο είναι πρωτίστως έργο αγάπης και φιλαδελφείας. Το τρίτο σημείο είναι το γεγονός πως ο Άγιος Παντελεήμων οφείλει την Χριστιανική του πίστη, όσο και την αγιότητα του βίου του, στην Χριστιανή μητέρα του Ευβούλη, την οποία έχασε όσο ακόμα ήταν παιδί. Εκείνη πρόλαβε και έσπειρε στην παιδική ψυχή του τα σπέρματα της πίστεως και της ευσεβείας, στάλαξε στην καρδιά του την αγάπη για τον Χριστό, με αποτέλεσμα να χαρίσει στην οικουμένη έναν Άγιο, υπόδειγμα βίου και ομολογίας Χριστού. Η στάση της αγίας εκείνης γυναίκας αποκαλύπτει τον ρόλο της κάθε μητέρας, ο οποίος είναι κορυφαίος ρόλος, που αφορά το παρόν και το μέλλον των παιδιών της. Οι μητέρες που φλέγονται από την αγάπη του Ιησού Χριστού και μεταδίδουν στα παιδιά τους τις αρχές της πίστεως και τα ασφαλίζουν μέσα στο λιμάνι της Εκκλησίας, προσφέρουν έργο σωτηρίας, κληροδοτούν στα τέκνα τους τον αληθινό θησαυρό που θα τα καταστήσει αληθινά πλούσια, όχι με τα μέτρα του κόσμου, αλλά με τα κριτήρια του Θεού. Ας δοξάσουμε, λοιπόν, τον Θεό, αγαπητοί μου, γιατί χάρισε στην Εκκλησία Του έναν τέτοιον Άγιο, που λειτουργεί τόσους αιώνες, ως υπόδειγμα βίου, αρετής και πίστεως και ας διδαχθούμε από τις πτυχές του βίου του, προσπαθώντας να μιμηθούμε την δίχως όρια αγάπη του προς τους ανθρώπους και την απόλυτη αφοσίωσή του στον Ιησού Χριστό. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

35

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος 6 Αυγούστου

Μεταμόρφωση ή μεταμφίεση;

Τ

ο πρόσωπο του δομήτορος της Εκκλησίας μας Ιησού Χριστού αποκαλύπτεται και πάλι στη ζωή μας, αγαπητοί μου αδελφοί, αφού η εορτή της Μεταμορφώσεως, που τιμούμε σήμερα, περιγράφει μια από τις σημαντικότερες στιγμές του επί γης βίου Του• εκείνη κατά την οποία στο Όρος Θαβώρ αποκαλύφθηκε στους τρεις Αποστόλους, Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη, η Θεϊκή Του φύση και ουσία. Η εισβολή του Άχρονου μέσα στο χρόνο είχε συμβεί μερικά χρόνια πριν, τη στιγμή της Γεννήσεως και ήταν ιστορικό γεγονός. Η αποκάλυψη του Άχρονου, όμως, μέσα στο χρόνο γινόταν τη στιγμή της Μεταμορφώσεως και ήταν εσχατολογικό γεγονός. Για τον Ορθόδοξο πιστό στο φως της Μεταμορφώσεως αποκα­λύ­ πτεται η εσχατολογική του προοπτική, η σωτηρία της θολωμένης από την αμαρτία εικόνας του, η μεταμόρφωσή του στον πνευματικό κόσμο της Βασιλείας του Θεού. Παραμένει, όμως, στεγνός τύπος και κενό γράμμα, όταν προσεγγίζεται η εορτή με τρόπο θεωρητικό και ακαδημαϊκά θεολογικό ή πρόσκαιρα συ­ναισθη­ματικό, χωρίς να λαμβάνει προσωπικό – βιωματικό χα­ρακτήρα. «Είναι χαρακτηριστική η φράση που συχνά επαναλαμβάνει σ’ έναν

–

39

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

κανόνα της εορτής ο ιερός υμνογράφος: «δηλών ότι οι τω ύψει των αρετών διαπρέψαντες και της ενθέου δόξης αξιωθήσονται». Πρέπει πολύ αυτό να το προσέξουμε, γιατί, δίχως τον ενάρετο βίο και την προσήλωση στον νόμο και στις εντολές του Θεού, κάθε λόγος μας για την Μεταμόρφωση είναι μια φτωχή και φτηνή φιλολογία, χωρίς κανένα πνευματικό βάθος. Τότε το φως της Μεταμορφώσεως δεν έρχεται να μάς ενδύσει με τη μέλλουσα δόξα, αλλά να μάς κάψει για τις αμαρτίες μας, για το θράσος μας και για την υποκρισία μας, πως είμαστε τάχα φιλόφωτοι»1. Στην περίπτωση αυτή δεν ομιλούμε για την εν Χριστώ μεταμόρφωση της υπάρξεώς μας στην πορεία της πνευματικής μας ολοκλήρωσης, αλλά για την εκούσια μεταμφίεσή μας στο πλαίσιο μιας παραποιημένης και υποκριτικής θρησκευτικότητας. Και ο πειρασμός αυτός είναι υπαρκτός και άκρως απειλητικός, κυρίως για τους Χριστιανούς της εποχής μας. Το φαινόμενο της μεταμφιεσμένης και όχι μεταμορφωμένης θρησκευτικότητας στους Εκκλ/κούς κύκλους, έλκει την καταγωγή του από τα προχριστιανικά χρόνια. Χαρακτηρίζει τους ανθρώπους που αρέσκονται να διατυμπανίζουν την «ευσέβεια» και την «πνευματικότητά» τους, προβάλλοντας εαυτούς υπόδειγμα προς όλους. Χαρακτηρίζει, επίσης και κάποιους από εκείνους που κατέχουν θέσεις ευθύνης στο Εκκλ/κό Σώμα, που παρερμηνεύουν την αποστολή τους και κρατούν αποστάσεις από τον λαό του Θεού και τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες του. Και στις δύο περιπτώσεις παρατηρείται ανακολουθία λόγων και έργων, καθώς και μεγάλη 1. Π.Β. Πάσχος, «Έρως Ορθοδοξίας», σελ. 54 –

40

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αυστηρότητα προς τις πτώσεις και τα πνευματικά ολισθήματα των άλλων και απεριόριστη επιείκεια προς τις προσωπικές πτώσεις και τα ίδια λάθη. Μέγα σαράκι η υποκρισία της μεταμφίεσης, λοιπόν, που καθιστά τον υποκριτή άνθρωπο διπρόσωπο και εγωιστή, ευρισκόμενο μακριά από την χάρη και το έλεος του Θεού. «Η υποκρισία στηρίζεται σε ένα και μόνο αίτιο, που είναι, εξάλλου και το αίτιο κάθε ανθρώπινης πτώσεως, τον εγωισμό. Ο εγωισμός, η επιθυμία της προσωπικής καταξιώσεως, η έφεση προς την αυτοπροβολή είναι, κυρίως, οι λόγοι που οδηγούν στην υποκρισία. Αλλά και η φιλοπρωτία έρχεται να προστεθεί. Η ακατάσχετη, δηλ. επιθυμία να είναι κάποιος πρώτος, είναι αυτή που τον κάνει, πολλάκις, να συμπεριφέρεται υποκριτικά προκειμένου να πετύχει την αναρρίχησή του και την πρωτιά σε όποιον τομέα ζει και εργάζεται. Όταν ο άνθρωπος επιθυμεί να λέγονται για το πρόσωπό του μόνο καλά λόγια, όταν νιώθει μέσα του κάποιες αδυναμίες και κάποια πάθη να ελλοχεύουν, όταν αισθάνεται ότι κάπου μειονεκτεί, αλλά όλα αυτά θέλει να τα απωθήσει και να τα θάψει, για να φανεί στα μάτια των ανθρώπων ως τέλειος, τότε αρχίζει να συμπεριφέρεται υποκριτικά»2. Αντιθέτως, οι άνθρωποι που βιώνουν την ουσία της πίστεως και την εν Χριστώ μεταμορφωμένη Εκκλησιαστική ζωή, απέχουν από κάθε υποκριτική και μεταμφιεσμένη συμπεριφορά, χαρακτηρίζονται από ταπείνωση, διάθεση αυτοκριτικής, αγαπητικό και όχι κριτικό ενδιαφέρον για τα προβλήματα των άλλων, είναι αυστηροί με τον εαυτό τους και επιεικείς προς τους συνανθρώπους 2. π. Δημήτριος Κατούνης, «Κατακόμβη», Δεκέμβριος 2001, σελ. 177 –

41

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

τους. Δεν κομπορρημονούν για την ευσέβειά τους, αλλά κρατούν για τον εαυτό τους την ουσία της Θείας εμπειρίας, αρνούμενοι την πρόκληση των τύπων, που, μπορεί να προκαλεί, ενίοτε, τον θαυμασμό, τον έπαινο και την αναγνώριση των ανθρώπων, πόρρω απέχει, όμως, από την κατά Χριστόν ζωή της ειλικρινούς πνευματικότητας και της ταπεινής αγάπης. Η μεγάλη Δεσποτική εορτή του καλοκαιριού, αδελφοί μου, ας γίνει εφαλτήριο και αφορμή ενδοσκόπησης για τον καθένα από εμάς προκειμένου να διαπιστώσουμε αν είμαστε Χριστιανοί της Μεταμόρφωσης ή της μεταμφίεσης και, αναλόγως, να επιδιώξουμε την βελτίωση και την κατά Χριστόν πρόοδό μας. Ας μην αφήσουμε την ευσέβειά μας να εκφυλιστεί σε υπερφίαλα και υποκριτικά σχήματα και ας καλλιεργήσουμε την ταπείνωση, που και προσωπικά μάς ωφελεί και τον Θεό ευαρεστεί. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

42

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

H Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου 15 Αυγούστου

Η Μεγάλη Αγαπημένη

Τ

ο πρόσωπο της μεγάλης Μάνας όλων μας τιμούμε απόψε, αγαπητοί μου αδελφοί, στο αποκορύφωμα αυτής της υπέροχης Αυγουστιάτικης διαδρομής. Ήλθαμε ν’ αποδώσουμε τιμή και ευγνωμοσύνη στην

Μεγάλη Αγαπημένη της καρδιάς μας, του τόπου μας, της ιστορίας μας. Και η Παναγία μας είναι σίγουρα η πιο αγαπημένη. Όλοι μας έχουμε συνάψει μαζί της μια ξεχωριστή και μοναδική σχέση διακρίνοντάς την από την μεγάλη χορεία των Αγίων της πίστεώς μας. Ξεχωρίσαμε πάνω της αυτό που μπορεί να γεμίσει την καρδιά μας, να εμπνεύσει την ύπαρξή μας. Γι’ αυτό την εμπιστευόμαστε χωρίς δισταγμούς και αναστολές. Η Παναγία, μία μορφή βγαλμένη μέσα από τα σπλάχνα της ανθρώπινης ακαταστασίας και αμαρτωλότητας, έδειξε, ευθύς εξ αρχής, ότι δεν ήταν δυνατόν να ανήκει στη ζοφερή πραγματικότητα της ανθρώπινης κατάπτωσης. Έδειξε ότι ήταν πλασμένη για κάτι άλλο, κάτι πέρα από τα δεδομένα και τα συνηθισμένα, κάτι που, τελικά, θα είχε σχέση με τα γήινα, στην προοπτική, όμως, να συνδεθούν άμεσα με τα επουράνια. Και εκείνη έπαιξε ακριβώς αυτόν το ρόλο του εκλεκτού συνδέσμου που μπόρεσε, μέσα από την ταπείνωση και την υπακοή της, να καταστεί το δοχείο της χάριτος του Θεού. Μπόρεσε να ενώσει τον ουρανό με τη γη και να ανανεώσει την ελπίδα ότι η πραγματικότητα της προσωπικής μας λύτρωσης και σωτηρίας

–

43

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

καθίσταται, πλέον, ρεαλιστική. Χωρίς ίχνος σοβινισμού πιστεύουμε ότι, από όλους τους Ορθοδόξους λαούς της υφηλίου, ο Ελληνικός Ορθόδοξος λαός συνδέεται άρρηκτα μαζί της με τρόπο εκπληκτικό. Κάθε Αύγουστο η Ελλάδα ζει και κινείται στους ρυθμούς της μεγάλης γιορτής της Παναγιάς. Από το ένα άκρο της πατρίδας έως το άλλο αν κινηθεί κανείς, θα διαπιστώσει ότι ο λαός μας γεμίζει τις Εκκλησιές μέσα στην κάψα του Καλοκαιριού. Ψάλει με δέος τον Παρακλητικό της Κανόνα, ανοίγει και λειτουργεί τα ξεχασμένα και απομονωμένα ξωκλήσια της υπαίθρου και γιορτάζει το Πάσχα του Καλοκαιριού αποδίδοντας στο πρόσωπό της τιμή ξεχωριστή. Από την Τήνο μέχρι τη Σουμελά στο Βέρμιο, από τη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού μέχρι τη δική μας Παναγία Ξενιά της Μαγνησίας, από την Εκατονταπυλιανή του Αιγαίου μέχρι την Εικοσιφοίνισσα της Μακεδονίας, στήνεται ένας μοναδικός λατρευτικός χορός. Εξελίσσεται ένα αέναο πανηγύρι. Ένας αόρατος αρχιμουσικός μοιάζει να κινεί την ευλογημένη μπαγκέτα του εναρμονίζοντας αυτό το υπερκόσμιο και συνάμα, τόσο δικό μας Θεομητορικό τραγούδι. Γιατί, όμως όλα αυτά; Γιατί αυτό το μεγάλο δέσιμο; Τί είναι, επιτέλους, η Παναγία για μας; Τόσο η πολιτιστική μας παράδοση, όσο και η θρησκευτική μας πίστη δίνουν την απάντηση. Η Παναγία για εμάς τους Έλληνες, περισσότερο από Θεοτόκος, από Υπεραγία, από ένα πρόσωπο πέριξ του οποίου εξελίχτηκαν στην ιστορία πολλοί αγώνες για τη δογματική της θέση μέσα στην Εκκλησία, είναι απλά και μόνο η μεγάλη Μάνα με όλα όσα συνεπάγεται αυτός ο όρος, ο τόσο απλός, μα και τόσο μεγάλος και ουσιαστικός. Η Παναγία είναι η μάνα μας γιατί είναι το αποκούμπι μας. Σ’ αυτή καταθέτουμε τα πάθια και τους καημούς μας. Εκείνης το όνομα φέρουμε

–

44

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αβίαστα στα χείλη μας κάθε φορά που καλούμαστε ν’ αντιμετωπίσουμε κινδύνους, προβλήματα, να ξεπεράσουμε τις ανασφάλειές μας. Είναι η Μάνα μας, γιατί σ’ αυτήν ακουμπάμε και παρακαλούμε, γιατί είμαστε σίγουροι πως θ’ ακούσει, όπως ακούει η κάθε μάνα την παράκληση των παιδιών της. Είναι η καταφυγή μας στους πειρασμούς, η ειρήνη μας στον πόλεμο των παθών, είναι το φως στο σκοτάδι των θλίψεων και των δοκιμασιών που χειμάζουν τις ψυχές μας. Είναι η προστασία και η σκέπη της ζωής μας, εκείνη που γεμίζει την καρδιά μας με χαρά και ευφροσύνη, που μας έσωσε από το θάνατο και τη φθορά, γιατί γέννησε τον νικητή του θανάτου. Είναι η μεταβολή των θλιβομένων, η απαλλαγή των ασθενούντων, των πολεμουμένων η ειρήνη, των χειμαζομένων η γαλήνη, η μόνη προστασία των πιστών1. Η Παναγία είναι η μάνα μας, γιατί είναι η μεσίτριά μας. Η μητρική της ιδιότητα είναι εκείνη που την καθιστά ικανή να πρεσβεύει, με παρρησία, στον Υιό και Θεό της, μεταφέροντας στο θρόνο Του τις δικές μας ικεσίες και παρακλήσεις. Είναι σε θέση να μαλακώνει και να καταπραΰνει την δίκαιη απογοήτευση του Θεού για την εκτροπή και το παραστράτημά μας από το δικό Του θέλημα και το αιματοκύλισμά μας στη ζωή της αμαρτίας. Και αφού τέτοια Μητέρα είναι για όλους μας η Παναγία, έχουμε το δικαίωμα να βάλουμε στο στόμα μας τα λόγια του Αγίου Νικολάου Καβάσιλα και να της πούμε: «…Σε σένα και στη δική σου φιλανθρωπία ανήκει, Πολυύμνητη, να μη σταθμίσεις τη χάρη που θα μας δώσεις σε τίποτα δικό μας, αλλά στη δική σου μεγαλοπρέπεια. Κι όπως εσύ, αφού εξαιρέθηκες από το κοινό γένος κι έγινες δώρο στο Θεό, εκόσμισες έπειτα όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους, έτσι και σε μας, αντί γι’ αυτούς εδώ τους λόγους 1. Εκ του Παρακλητικού Κανόνος –

45

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

που σου προσφέρουμε, αγίασε το θησαυροφυλάκιο των λόγων, την καρδιά μας και ανάδειξε τη χώρα της ψυχής άγονη για κάθε κακό, με τη Χάρη και τη φιλανθρωπία του Μονογενούς σου Υιού… τώρα και πάντοτε…». ΑΜΗΝ! Χρόνια Πολλά και Ευλογημένα! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

46

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ Η ΥΨΩΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΟΣΙΟΥ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΟΥ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Η Γέννηση της Υπεραγίας Θεοτόκου 8 Σεπτεμβρίου

Η πνευματική μας ζωή

Τ

ην μεγάλη εορτή της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, αγαπητοί μου αδελφοί, τιμούμε και γιορτάζουμε σήμερα. Ένα γεγονός το οποίο προκάλεσε μεγίστη χαρά στον κόσμο και στην οικουμένη, γιατί από

την Θεοτόκο ανέτειλε ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ο Σωτήρας και λυτρωτής του κόσμου Ιησούς Χριστός. Και όπως συμβαίνει σε όλες τις Θεομητορικές εορτές, στη Θεία Λειτουργία διαβάσαμε το Ευαγγέλιο από τη διήγηση του Ευαγγελιστού Λουκά, όπου διασώζεται η επίσκεψη του Κυρίου μας στο σπίτι του καρδιακού του φίλου Λαζάρου στη Βηθανία1. Εκεί τον Χριστό υποδέχονται οι αδελφές του Λάζαρου, η Μάρθα και η Μαρία. Η Μάρθα άρχισε αμέσως να ασχολείται με την περιποίηση του Χριστού, ενώ η Μαρία κάθισε στα πόδια Του και άκουγε τους λόγους Του. Η Μάρθα, κάποια στιγμή, διαμαρτυρήθηκε στο Χριστό: «Διδάσκαλε, η αδερφή μου με άφησε μόνη να σε διακονώ. Πες της να με βοηθήσει. Και Εκείνος της λέει: Μάρθα η αδερφή σου επέλεξε την αγαθή μερίδα, η οποία δεν θα της αφαιρεθεί ποτέ, ενώ εσύ ασχολείσαι με δευτερεύοντα πράγματα». Μία γυναίκα, από το πλήθος που ήταν μαζεμένο εκεί, μόλις άκουσε τον λόγο αυτό του Χριστού, εξέφρασε τον θαυμασμό της, με τρόπο προφητικό: «Μακαρία η κοιλία η βαστάσασά Σε

1. Λουκ. 10, 38-42 –

49

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

και μαστοί ους εθήλασας». Και ο Χριστός της απάντησε: «Μακάριοι είναι εκείνοι οι οποίοι ακούν τον Λόγο του Θεού, αλλά όχι μόνο αυτό. Τον φυλάνε καλά μέσα στην καρδιά τους. Τον κάνουν δηλ. τρόπο ζωής». Στο σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα έχουμε δύο πρόσωπα που, αναμφισβήτητα, αγαπούν υπερβολικά το Χριστό. Δύο αδελφές, τη Μάρθα και τη Μαρία. Οι δύο, όμως, αυτές γυναίκες στέκονται απέναντί Του με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Η Μάρθα επιλέγει να ασχολείται με δευτερεύοντα, ενώ η Μαρία επιλέγει την πνευματική σχέση μαζί Του, γιατί νιώθει ότι έχει ανάγκη από πνευματικό οξυγόνο και από πνευματική τροφή, την οποία χρειάζεται να τραφεί για να ζήσει πνευματικά. Και αυτήν επαινεί ο Κύριος, γιατί επέλεξε την αγαθή μερίδα, που χρειάζεται ο κάθε άνθρωπος. Επέλεξε δηλ. να ζήσει πνευματικά και όχι υλικά και κοσμικά. Γι’ αυτή την πνευματική ζωή, λοιπόν, αξίζει να μιλήσουμε αναδεικνύοντας τα χαρακτηριστικά της στοιχεία. Θα μας βοηθήσει στην ανάδειξη αυτών των χαρακτηριστικών της πνευματικής ζωής ένας Άγιος αγιορείτης, σύγχρονος γέροντας, ο π. Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης, ο οποίος λέει ότι η πνευματική ζωή, για να είναι πραγματική και καρποφόρος για τη ζωή του ανθρώπου, πρέπει να διακρίνεται από τρία βασικά στοιχεία.2 Το πρώτο είναι το Μυστηριακό βίωμα. Για να ζήσει κανείς κατά Χριστόν, πρέπει να συμμετέχει στα Μυστήρια της Εκκλησίας και κατ’ αρχήν να είναι βαπτισμένος στο όνομα της Αγίας Τριάδας. Δεν μπορούμε να ζήσουμε την πνευματική ζωή, αν δεν έχουμε πολιτογραφηθεί μέλη της Εκκλησίας, γεγονός που επιτυγχάνεται μόνο διά του Βαπτίσματος, εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Το επόμενο Μυστήριο, το απαραίτητο της πνευματικής ζωής, είναι το Χρίσμα, το οποίο συνιστά τη 2. «Περί Θεού λόγος αισθήσεως», σελ. 189-212 –

50

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος πάνω σε κάθε χριστιανό. Αλλά, ο γέρων Αιμιλιανός λέει πως, ενώ τα δύο αυτά Μυστήρια είναι τα εισαγωγικά στην πνευματική ζωή και στον εκκλησιαστικό βίο, υπάρχουν και άλλα δύο τα οποία συντηρούν αυτή την πνευματική ζωή, την καθιστούν διαρκώς καρποφόρο, αναγεννημένη και ανανεωμένη, χωρίς τα οποία η πνευματική μας ζωή μαραίνεται και εκπίπτει. Το πρώτο είναι το Μυστήριο της Μετανοίας και Εξομολογήσεως. Αυτό με το οποίο ο άνθρωπος καθαρίζει τον εαυτό του από τα βάρη της αμαρτίας, τον αδειάζει, τον λυτρώνει, τον λευκαίνει, αλλάζει τρόπο σκέψης, τρόπο ζωής και δρόμο πορείας σε αυτήν τη ζωή, ακολουθώντας το θέλημα του Θεού. Και τελικά, το Μυστήριο, της Θείας Ευχαριστίας, γιατί είναι αυτό με το οποίο ο άνθρωπος παίρνει μέσα του τον Ιησού Χριστό. Δεν παίρνει ένα ίχνος άρτου, αλλά παίρνει μέσα του ολόκληρο το Χριστό. Κοινωνώντας το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, εμείς οι χριστιανοί παίρνουμε ολόκληρο το πλήρωμα της Θεότητας μέσα μας3. Όλη την Εκκλησία, όλους τους Αγίους κοινωνούμε, κοινωνώντας το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, όταν αυτό γίνεται επαξίως. Γιατί, όταν γίνεται αναξίως, αποβαίνει εις κρίσιν και κατάκρισιν. Το δεύτερο χαρακτηριστικό της πνευματικής ζωής, όπως διδάσκει ο γέρων Αιμιλιανός, είναι η μαρτυρική διάθεση. Και εξηγεί για να μη παρεξηγηθεί, δεν εννοώ, λέει, να είναι η ζωή μας ένα μαρτύριο, αλλά ν’ αποκτήσουμε, κατά τη διάρκεια της πνευματικής μας ζωής, ηρωική διάθεση μέχρι μαρτυρίου. Μαρτυρικό, ηρωικό φρόνημα. Και πού χρειάζεται οι χριστιανοί, κατά την διευθέτηση της πνευματικής μας ζωής, να επιδεικνύουμε αυτό το μαρτυρικό, ηρωικό φρόνημα; Κατ’ αρχήν, λέει ο γέρων Αιμιλιανός, όσον αφορά στα προβλήματα και στις δοκιμασίες του βίου, οι οποίες είναι πολλές σε όλους 3. Ιωάν. 6,56 –

51

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς να δοκιμάζεται σε αυτή τη ζωή, πόσο μάλλον αυτή την εποχή που τα προβλήματα διογκώνονται και οι ανάγκες αυξάνονται. Λέει ο γέρων Αιμιλιανός: αυτή την ώρα που ο κοσμικός άνθρωπος θα πει ότι με εγκατέλειψε ο Θεός ή το χειρότερο, ακόμα, ότι Θεός δεν υπάρχει, ο πνευματικός άνθρωπος καλείται να αποδείξει αυτό το ηρωικό και μαρτυρικό του φρόνημα, αναγνωρίζοντας την παρουσία του Θεού μέσα από τις δοκιμασίες και δοξάζοντας το όνομα του Θεού γιατί τον επισκέφθηκε και μέσα από τα προβλήματα του βίου. Το μαρτυρικό αυτό φρόνημα καλούμαστε να το επιδείξουμε πολεμώντας διαρκώς με τον κακό εαυτό μας, με τα πάθη και τις αδυναμίες μας, με την αμαρτωλή φύση μας, η οποία επιμένει και επιδιώκει να μας κρατά γαντζωμένους στα κοσμικά και δεν αφήσει την ψυχή μας να αναπτυχθεί πνευματικά και να ενωθεί με το Χριστό. Και ένα άλλο πεδίο, λέει ο γέρων Αιμιλιανός, στο οποίο πρέπει να επιδεικνύουμε μαρτυρικό και ηρωικό φρόνημα, είναι στην κοινωνία τη σημερινή, μια κοινωνία η οποία θέλει να μας πείσει ότι ο Χριστός έχει τελειώσει, ότι ο Χριστός είναι ξεπερασμένος, ότι ανήκει στο χθες, ότι δεν Τον χρειαζόμαστε, πλέον, στη ζωή μας, ότι μπορούμε να ζήσουμε, να προοδεύσουμε και να προκόψουμε χωρίς Αυτόν. Σε μια τέτοια κοινωνική ατμόσφαιρα πνευματική σήψης και ηθικής έκπτωσης, ο πνευματικός, κατά Χριστόν, άνθρωπος καλείται να δείξει μαρτυρικό, ηρωικό φρόνημα, να αντισταθεί και να κάνει τον Χριστό τρόπο της δικής του ζωής και, αν αυτό το πράξει, θα Τον μεταδώσει σε ολόκληρο τον κόσμο και σε όλη την κοινωνία. Υπάρχει και ένα τρίτο στοιχείο της πνευματικής ζωής, διδάσκει ο γέρων Αιμιλιανός. Είναι η αναζήτηση του Χριστού. Ο άνθρωπος που θέλει να ζει πνευματική ζωή πρέπει να αναζητά το Χριστό, όπως έκανε η Μαρία στην Ευαγγελική περικοπή. Δεν Τον άφησε για ν’ ασχοληθεί με δευτερεύοντα και

–

52

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ανούσια πράγματα, αλλά στάθηκε κοντά Του, κάθισε στα πόδια Του και Τον άκουσε. Ο Χριστός είπε στο Ευαγγέλιο ζητείτε και ευρήσετε4. Να με επιζητείτε, να με ψάχνετε και θα με βρείτε. Και πού μπορούμε να αναζητήσουμε και να βρούμε το Χριστό; Κατ’ αρχήν, μέσα στην λειτουργική ζωή της Εκκλησίας. Ο Χριστός είναι εδώ, μέσα στο λειτουργικό γεγονός, όπου όλοι γινόμαστε ένα, μαζευόμαστε στο όνομά Του για να Τον λατρέψουμε και να καταθέσουμε στο θρόνο του ουρανού τις προσευχές και τις ικεσίες μας. Η λειτουργική ζωή της Εκκλησίας είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πνευματικής ζωής. Δεν μπορεί να υπάρξει η μία χωρίς την άλλη. Τον Χριστό τον αναζητούμε, επίσης, μέσω της προσευχής. Είναι ένα δώρο που μας χάρισε για να επικοινωνούμε μαζί Του, όχι τόσο για να ακούσει Εκείνος τί θέλουμε εμείς από Αυτόν, αλλά για να ακούσουμε εμείς τί θέλει Εκείνος από εμάς. Γι’ αυτό γίνεται η προσευχή. Τον Χριστό καλούμαστε να αναζητήσουμε στο πρόσωπο του κάθε ανθρώπου, ο οποίος πάσχει, υποφέρει, και πονά σε αυτή τη δύσκολη ζωή. Άλλωστε, ο Χριστός το είπε ότι, αν φροντίσετε κάθε πεινασμένο, κάθε διψασμένο, αν ντύσετε τους γυμνούς και επισκεφθείτε τους φυλακισμένους, αν παρηγορήσετε τους ασθενείς και εκείνους που πενθούν, είναι σαν να το κάνετε σε Εμένα. Ο κάθε ένας από αυτούς είμαι Εγώ, είπε ο Χριστός5. Άρα, σε αυτούς τους ανθρώπους οφείλουμε να Τον αναζητήσουμε. Και να είμαστε βέβαιοι ότι σε αυτούς θα Τον βρούμε. Βλέπετε, αγαπητοί μου, ότι η πνευματική ζωή δεν είναι μία τυπική υπόθεση. Δεν είναι η επιφάνεια του ανθρωπίνου βίου. Είναι η ζωή της αναζήτησης του Χριστού, είναι η ζωή της λειτουργικής εμπειρίας, είναι η 4. Λουκ. 11,9 5. Ματθ. 25, 31-46 –

53

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ζωή του μυστηριακού βιώματος μέσα στο Σώμα της Εκκλησίας. Αυτή τη ζωή να επιλέξουμε, για να καταξιώσουμε τον πνευματικό μας αγώνα και τον εκκλησιαστικό μας βίο. Και μόνο έτσι θα ακούσουμε αυτό το λόγο τον ευεργετικό και σωτήριο από το Θεό, που άκουσε και η αδελφή του Λαζάρου, η Μαρία. Ότι την αγαθή μερίδα έχουμε επιλέξει, η οποία ουδέποτε θα αφαιρεθεί από εμάς. Αμήν. Αρχιμ. Ε.Ο.

–

54

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού 14 Σεπτεμβρίου

Ο Σταυρός του Χριστού

Γ

ια αιώνες ολόκληρους, στις 14 Σεπτεμβρίου, την ημέρα που γιορτάζεται στους Ναούς μας η εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, ο Επίσκο­πος η ο ιερεύς, στέκεται στη μέση του Ναού και

υ­ψώ­­νει με μεγαλοπρέπεια το Σταυρό, ψηλά, πάνω από το εκκλη­σία­σμα κι ευλογεί τούς πιστούς στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, ενώ ο χορός ψάλλει το «Κύριε ελέησον». Αυτός ήταν ο εορτασμός στη Χριστιανική αυτοκρατορία, μια αυτοκρατορία που γεννήθηκε κάτω από το σημείο του Σταυρού την ημέρα που ο Μέγας Κωνσταντίνος είδε το όραμα «εν τούτο νίκα». Αυτή είναι η γιορτή του θριάμβου του χριστιανισμού πάνω σε βασίλεια, κουλτούρες και πολιτισμούς, η γιορτή του Χριστιανικού κόσμου που κείται τώρα πάνω στα πνευματικά ερείπια της προόδου και της εξέλιξής του και που συνεχίζει να καταρρέει μπροστά στα μάτια μας, άσχετα αν αυτή η κατάρρευση ωραιοποιείται για να μοιάζει ανέβασμα και αναρρίχηση. Αυτή η αρχαία πανηγυρική τελετή πραγματοποιείται σήμερα στη Θεία Λειτουργία. Οι ψάλτες θα ξαναψάλουν εκείνο τον υπέροχο ύμνο «Σταυρός ἡ ὠραιότης τῆς Ἐκκλησίας...»1. Ο πολύς κόσμος, όμως, που περιβάλλει τις

1. Εξαποστειλάριον Υψώσεως Τιμίου Σταυρού –

55

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Εκκλησίες μας, δε θα συμμετάσχει σ’ αυτό το μυστικό θρίαμβο και θα είναι αποκομμένος από αυτόν. Τα εκατομμύρια των ανθρώπων θα συνεχίζουν να ζουν κανονικά, με τα σκαμπανεβάσματα της ζωής τους, τα ενδιαφέροντα, τις χαρές και τις λύπες τους, χωρίς καμία αναφορά στα τεκταινόμενα μέσα στο Ναό. Και αυτό θα συμβεί γιατί οι άνθρωποι της εποχής μας δεν έχουν η δε θέλουν να συνειδητοποιήσουν, ότι ο Σταυρός του Χριστού, που τόσο έντονα προβάλλει η Εκκλησία μας, όχι μόνο κατά τις ημέρες που τιμάται και γιορτάζεται, αλλά και σ’ όλες τις εκφάνσεις της ζωής της, είναι βασικά τρία πράγματα: 1. Ο Σταυρός του Χριστού είναι το ξύλο της ζωής. Ως γνωστών, ο Σταυρός στα χρόνια της Παλαιάς Διαθήκης και μέχρι της εποχής του Χριστού, ήταν το πιο ατιμωτικό μέσον εκτέλεσης των κακούργων και ανόμων της εποχής, το κατεξοχήν σύμβολο του θανάτου. Αλλά, πόσο μεγάλη είναι η δύναμη του Θεού! Αυτό το φρικιαστικό εκτελεστικό όργανο μετατράπηκε με μιας σε ξύλο της ζωής, σε ζωηφόρο όργανο, τη στιγμή που κρεμάστηκε πάνω του το σώμα του Θεανθρώπου κι έβαψε το ξύλο του το αίμα του αθώου, ένα αίμα που τραυμάτισε θανάσιμα τη δύναμη του διαβόλου κι έθεσε τα θεμέλια για την κατάλυση του πνευματικού θανάτου του ανθρώπου. Από τότε ο Σταυρός κατέστη σύμβολο ζωής, δύναμης, δημιουργίας, που συνοδεύει ακατάπαυστα τη δημιουργική πορεία της Εκκλησίας στο χωροχρόνο. 2. Ο Σταυρός του Χριστού είναι το σύμβολο της νίκης και της Βασιλείας του Θεού. Ο Κύριος μας ποτέ άλλοτε στην επί γης ζωή του δεν ήταν περισσότερο βασιλιάς παρά όταν ανέβηκε στο Γολγοθά, κουβαλώντας στους ώμους το Σταυρό, ενώ το γεμάτο μίσος και χλευασμό πλήθος τον περικύκλωνε. Ποτέ

–

56

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

άλλοτε δεν ήταν εμφανέστερη η βασιλική Του εξουσία, παρά όταν ο Πιλάτος τον οδήγησε μπροστά στο πλήθος, ντυμένο την πορφύρα, καταδικασμένο σε θάνατο, ως εγκληματία, με το ακάνθινο στεφάνι στο κεφάλι και το Ρωμαίο ηγεμόνα να λέει «ἳδε ὁ βασιελεύς ὑμῶν»2. Μόνο εδώ μπορούμε να δούμε ολόκληρο το μυστήριο του Χριστιανισμού, επειδή η νίκη του Χριστιανισμού βρίσκεται στην πίστη πως εδώ, μέσα από τον περιφρονημένο, καταδικασμένο και σταυρωμένο Θεάνθρωπο, η αγάπη του Θεού άρχισε να φωτίζει τον κόσμο και άνοιξε ένα βασίλειο που κανείς δεν έχει δικαίωμα και δε μπορεί να κλείσει. 3. Ο Σταυρός του Χριστού έγινε σύμβολο ενότητας των ανθρώπων. Σε μια εποχή διακρίσεων και ανισοτήτων μεταξύ των ανθρώπων, όπου η αδικία κυριαρχεί και το προσωπικό συμφέρον επικαλύπτει τα πάντα, ο Σταυρός του Χριστού φαντάζει ως το πιο γνήσιο σύμβολο ενότητας των ανθρώπων. Ο Χριστός ανέβηκε στο Σταυρό και με ανοιχτά τα δύο ματωμένα του χέρια, αγκάλιασε όλους τούς ανθρώπους με μια στοργική και πατρική αγκαλιά, καταργώντας ανισότητες και διακρίσεις, αγκαλιάζοντας τούς πάντες με την ίδια ανυπόκριτη αγάπη, καλώντας τους να συνασπισθούν κάτω από το σύμβολο του Σταυρού, ίσοι όλοι μεταξύ τους, ενωμένοι στην προοπτική της Βασιλείας Του. Σήμερα, που για πολλούς ο Σταυρός του Χριστού είναι «μωρία», σήμερα που οι κάθε λογής αιρετικοί παρασύρουν ανύποπτους Χριστιανούς στην άρνηση του Σταυρού του Χριστού, σήμερα που οι περισσότεροι από τούς λεγόμενους Ορθοδόξους μόνο τυπικά κι επιφανειακά προσκυνούν το Σταυρό του Ιησού, σήμερα που η τεχνολογική εξέλιξη έκανε τον άνθρωπο να παραθεωρήσει τη δύναμη του Σταυρού, σήμερα που ο Σταυρός και 2. Ιωάν. 19,14 –

57

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ο Εσταυρωμένος καθαιρέθηκαν από το εικονοστάσι της ψυχής μας, καλούμαστε, όσοι ακόμα συγκινούμαστε από το πάθος του Χριστού, όσοι ακόμα πιστεύουμε στη δύναμη του Σταυρού, να εμβαθύνουμε στις τρεις παραπάνω αλήθειες και να οδηγηθούμε από τον εξωτερικό ασπασμό στην εσωτερική ένωσή μας με τον Εσταυρωμένο. Τότε μόνο εορτή της Υψώσεως θα υψώσει και τη δική μας ψυχή σε ουράνια βιώματα. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

58

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Οσίου Γερασίμου του Νέου 15 Σεπτεμβρίου

Παρακαταθήκες αληθινής ζωής

Α

μέσως μετά την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Οσίου Γερασίμου του Νέου Ασκητού. Το γεγονός αυτό δεν συνιστά σύμπτωση, αλλά

αναδεικνύει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθότι ο Όσιος Γεράσιμος ήταν ένας άνθρωπος που βίωνε στη ζωή του το γεγονός και την εμπειρία του Σταυρού. Σταύρωσε διαρκώς τον εαυτό του, τις επιθυμίες του, το θέλημά του, για την αγάπη του Χριστού. Ήταν όλη του η ζωή έκφραση του Σταυρού, έκφραση της σταυρικής αγάπης του Θεού για τον κόσμο. Από την οσιακή βιωτή του επιλέγουμε να σταθούμε στα τέλη του, γιατί έχει πολύ μεγάλη σημασία, πώς ένας άνθρωπος φεύγει από αυτή τη ζωή, ποιες είναι οι παρακαταθήκες που αφήνει πίσω του. Λέει, λοιπόν, το Συναξάρι του πως, όταν ο Όσιος Γεράσιμος συνειδητοποίησε ότι πλησιάζει το τέλος, κάλεσε τους υποτακτικούς του στη Σουρβιά του Πηλίου για να τους παραδώσει τα τελευταία πατρικά του διδάγματα. Μόνο που αυτά που τους είπε δεν αφορούσαν μόνο τους ίδιους. Δεν αφορούν μόνο τον μοναχικό κόσμο, αλλά όλους εμάς τους χριστιανούς κάθε εποχή. Τους ζήτησε και τους προέτρεψε ο Όσιος Γεράσιμος να κάνουν τέσσερα πράγματα στη ζωή τους. Το πρώτο είναι η διαφύλαξη της μεταξύ τους αγάπης. Επανέλαβε αυτό που συνιστά την πεμπτουσία της Ευαγγελικής ζωής, αλλά και την ίδια την

–

59

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ουσία του Θεού. Τους είπε να ζήσουν μιμούμενοι τον Ιησού Χριστό, καθότι ο Χριστός, ως εικόνα του Θεού Πατρός, στην ουσία Του είναι η αγάπη. Τους είπε να βιώνουν την αγάπη όχι, όμως, με τρόπο θεωρητικό και επιφανειακό. Δεν είναι αυτό η αγάπη. Η αγάπη δεν εξαντλείται σε βαρύγδουπες εξαγγελίες, ούτε σε ωραιοποιημένα λόγια. Είναι πράξη, είναι βίωμα, είναι εμπειρία ζωής, είναι ελευθερία. Αυτό το οποίο ζήτησε από τους μαθητές του ήταν να ενδιαφέρονται ο ένας για τα προβλήματα του άλλου, να μετέχουν στις ανησυχίες και δοκιμασίες του βίου τους. Αυτό είναι το μήνυμα που έστειλε ο Άγιος σε όλους μας• εμείς που είμαστε Χριστιανοί και κομπάζουμε για την αγάπη μας, οφείλουμε εμπράκτως να την αποδεικνύουμε κάνοντας τα προβλήματα των αδελφών μας δικά μας προβλήματα, τις ανάγκες τους δικές μας ανάγκες, κυρίως, μάλιστα, στην εποχή μας. Το δεύτερο, το οποίο ζήτησε ο Όσιος Γεράσιμος από τους μαθητές του, ήταν η επιδίωξη της προσευχής, να προσεύχονται δηλ. διαρκώς. Κάτι ανάλογο είχε ζητήσει και ο Απόστολος Παύλος πριν 2000 χρόνια: «Αδιαλείπτως προσεύχεσθε»1, εισηγήθηκε στους Χριστιανούς. Ήξεραν αμφότεροι ότι η προσευχή είναι το οξυγόνο της ψυχής, είναι ο αέρας που το πνεύμα του ανθρώπου καλείται να αναπνεύσει για να ζήσει και ότι αν δεν υπάρξει αυτός ο αέρας, αν δεν υπάρξει αυτό το οξυγόνο, η ψυχή θα μαραζώσει, θα εκπέσει και πνευματικώς θα νεκρωθεί. Αυτός είναι και ο ρόλος της προσευχής στη ζωή μας. Είναι ο μοναδικός, ικανός και άξιος τρόπος επικοινωνίας του ανθρώπου με τον Θεό, με έναν αμεσότατο δίαυλο, προκειμένου όχι ο Θεός να μάθει από εμάς τί θέλουμε και τί μας χρειάζεται, αλλά να μάθουμε εμείς τί θέλει από εμάς ο Θεός. Είναι, λοιπόν, αυτή η επικοινωνία η ζωογόνος δύναμη την οποία οφείλουμε να αναλαμβάνουμε 1. Α΄ Θεσ. 5,17 –

60

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

διαρκώς, να κάνουμε την προσευχή τρόπο και λόγο ζωής μέσα σε αυτό τον κόσμο, για να διατηρούμαστε ζωντανοί όχι απλώς ως βιολογικές υπάρξεις, αλλά ως πνευματικά όντα με ζωντανή και αθάνατη ψυχή. Το τρίτο, το οποίο τους ζήτησε, είναι η συχνή εξομολόγηση. Να επιδιώκουν να καθαρίζουν διαρκώς την καρδιά τους από το βάρος της αμαρτίας. Γιατί, λέει και σε εμάς ο Άγιος σήμερα, αν αφήσετε τις αμαρτίες σας να σωρευτούν στην ψυχή σας, αδιαφορώντας για τον καθαρισμό της καρδιάς σας από αυτές, τότε θα έρθει μια στιγμή που αυτές θα πετρώσουν, θα γίνουν ως ένας βράχος αδιαπέραστος, από τον οποίο δεν θα μπορείτε να απαλλαγείτε. Γι’ αυτό προτρέπει όλους μας να τρέχουμε στην εξομολόγηση κάθε φορά που νιώθουμε ότι πέσαμε, ότι χάσαμε την παρρησία, την επαφή με το πρόσωπο του Θεού, ότι η αμαρτία εισήλθε στη ζωή μας και δηλητηρίασε την ύπαρξή μας. Αυτός είναι ο ρόλος της εξομολογήσεως. Γι’ αυτό να μην αδιαφορούμε να αδειάζουμε την ψυχή μας από τα βαρίδια του κακού εαυτού μας, τις αμαρτίες τις μικρές ή τις μεγάλες, τις οποίες ο διάβολος φροντίζει να βάζει στην καρδιά μας, όταν βρίσκει ελεύθερο έδαφος και χαλαρή τη συνείδησή μας. Και το τέταρτο που εισηγήθηκε ο Όσιος στους μαθητές του είναι να έχουν μνήμη θανάτου. Να έχουν δηλ, πάντοτε προ οφθαλμών ότι, αργά ή γρήγορα, θα φύγουν από ��υτή τη ζωή. Να μην έχουν ποτέ την αίσθηση ότι είναι αθάνατοι σε αυτό τον κόσμο, αλλά ότι είναι περαστικοί, πάροικοι και παρεπίδημοι. Δεν είναι εδώ η μόνιμη κατοικία τους. Γι’ αυτό πρέπει όλοι μας να έχουμε μνήμη θανάτου. Αυτό το μήνυμα του Οσίου Γερασίμου να το ενστερνιστούμε καλά στη ζωή μας, γιατί, πολλές φορές, νομίζουμε ότι δεν θα πεθάνουμε ποτέ. Βλέπουμε τους άλλους να «φεύγουν» γύρω μας, συγγενείς, φίλους, γνωστούς και αγνώστους, αλλά δεν πιστεύουμε ότι αυτή

–

61

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

η κατάσταση αγγίζει ή πρόκειται να αγγίξει και εμάς. Νομίζουμε ότι αφορά όλους τους άλλους, εκτός από εμάς. Και όμως, ο θάνατος είναι το πλέον ασφαλές και αναμενόμενο γεγονός της ζωής. Όταν ο άνθρωπος ζει έχοντας μνήμη θανάτου μέσα του, τότε πραγματικά καταξιώνει και αυτή τη ζωή, γιατί ζει με τέτοιο τρόπο, ώστε να προετοιμάζει τον εαυτό του να αντικρίσει τον δικαιοκρίτη Χριστό εν ημέρα κρίσεως. Ζει για την αιωνιότητα. Δεν ζει για το ελάχιστο τώρα, για τον ελάχιστο χρόνο του παρόντος αιώνος, ο οποίος, όσο πολύς ή λίγος και αν φαίνεται στα μάτια μας, είναι, τελικά, ένα ψήγμα στον ωκεανό της αιωνιότητας. Οφείλουμε να ζούμε με τέτοιο τρόπο, ώστε να προετοιμαζόμαστε για τη στιγμή του θανάτου μας. Οφείλουμε να ζούμε την κάθε μας μέρα σαν να είναι η τελευταία μας μέρα. Αυτές οι τέσσερις παρακαταθήκες, η πρόσκληση της αγάπης, η εισήγηση της προσευχής, η συχνή εξομολόγηση και η μνήμη του θανάτου, που δίδαξε ο Όσιος Γεράσιμος στους μαθητές του είναι η πεμπτουσία της πνευματικής μας ζωής. Δεν μπορούμε να υπάρξουμε και να ζήσουμε ως πνευματικοί άνθρωποι, αν αδιαφορήσουμε για όλα αυτά. Γι’ αυτό τις παρακαταθήκες αυτές πρέπει να τις κάνουμε δικές μας. Ανήκουν σε όλους τους χριστιανούς, όλες τις εποχές και σε εμάς. Είναι και ο δικός μας θησαυρός, τον οποίο μας χάρισε ο Όσιος και καλούμαστε να κάνουμε τρόπο και λόγο ζωής, ούτως ώστε και αυτή την ζωή να καταξιώσουμε και την μέλλουσα ζωή της αιωνιότητας να εξασφαλίσουμε, διά πρεσβειών του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημών Γερασίμου του Νέου Ασκητού. Αμήν! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

62

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΓΙΑΣ ΣΚΕΠΗΣ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Δημητρίου 26 Οκτωβρίου

Εκκλησία αίματος και Μαρτυρίου

Ε

ίναι πολύ μεγάλη η σημερινή ημέρα, αγαπητοί μου, για την Εκκλησία μας, καθότι ανέτειλε στο προσκήνιο της εκκλη­σιαστικής μας ζωής η μορφή του Αγίου Με­γα­λομάρτυρος Δημητρίου του Μυροβλύτου•

ενός ανθρώπου, ο οποίος δεν δίστασε να θυσιάσει τιμές, αξιώματα, τα νιάτα και την ίδια τη ζωή του για την αγάπη του Χριστού και τη δόξα της Εκκλησίας. Η μορφή του Αγίου Δημητρίου στρέφει τη σκέψη μας περίπου 1800 χρόνια πριν. Μας φέρνει στο τέλος του 3ου μ.Χ. αι. όταν το θηρίο της ειδωλολατρίας ψυχορραγούσε κάτω από τη δύναμη της πίστεως στον Ιησού Χριστό, κάτω από την αύξηση της Χριστιανικής Εκκλησίας, η οποία λίγο ήθελε ακόμα για να έρθει στο φως και να αναπνεύσει τον αέρα της ελευθερίας. Ήταν η εποχή που οι ειδωλολάτρες, ακριβώς επειδή έβλεπαν ότι η Εκκλησία του Χριστού, αργά ή γρήγορα, θα επικρατήσει και η παλαιά πίστη θα σβήσει, έκαναν τα πάντα για να την κρατήσουν ζωντανή, μη διστάζοντας να οδηγήσουν στο μαρτύριο χιλιάδες χριστιανών, οι οποίοι αρνούνταν να θυσιάσουν στα είδωλα. Ένας από αυτούς ήταν ο Άγιος Δημήτριος, Χιλίαρχος του Ρωμαϊκού

–

65

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

στρατού, ο οποίος σε ηλικία μόλις 25 ετών, το 305 μ.Χ. θυσίασε τη ζωή του πέφτοντας θύμα του απηνούς διωγμού που είχε εξαπολύσει εναντίον των χριστιανών ο αιμοδιψής αυτοκράτορας της Ρώμης, ο Μαξιμιανός. Ήταν η εποχή που η Εκκλησία ποτίστηκε με το αίμα των Αγίων Μαρτύρων. Ήταν η εποχή κατά την οποία το οικοδόμημα της Εκκλησίας κτιζόταν και έπρεπε να βρεθεί εκείνο το ισχυρό δομικό υλικό με το οποίο θα μπορούσε να στερεωθεί ικανά και δυνατά στο χρόνο, για να διατηρηθεί στην ιστορία ακλόνητη. Και αυτό το δομικό υλικό δεν ήταν άλλο από το αίμα των Αγίων Μαρτύρων, το οποίο ποταμηδόν χυνόταν εκείνη την εποχή με αποτέλεσμα να κλεήσουν την Εκκλησία μας μυριάδες μορφές γυναικών και ανδρών, οι οποίες έδωσαν τη ζωή τους θυσία στην αγάπη του Χριστού και της Εκκλησίας. Λίγα μόλις χρόνια μετά, η Εκκλησία του Χριστού απελευθερώθηκε. Ήρθε ο Μέγας Κωνσταντίνος και με εκείνο το κοσμοϊστορικό Διάταγμα των Μεδιολάνων, το 313, έδωσε την ευκαιρία σε όλους τους πολίτες της αυτοκρατορίας να λατρεύουν ελεύθερα το Θεό στον οποίο πίστευαν. Έτσι η Εκκλησία βγήκε από τις κατακόμβες, το αίμα των Μαρτύρων σταμάτησε να ρέει, η πίστη απελευθερώθηκε, αναπτύχθηκε και κυρίευσε ειρηνικά όλο τον γνωστό, εκείνη την εποχή, κόσμο. Πέρασαν αρκετοί αιώνες ησυχίας, γαλήνης, ελευθερίας• κανείς δεν τολμούσε να διώξει την πίστη, να την αμφισβητήσει. Όλοι σέβονταν το δικαίωμα των ανθρώπων να πιστεύουν στο Χριστό αλλά και στον Θεό της αρεσκείας τους. Μέχρι που η αυτοκρατορία καταλύθηκε το 1453 και πλέον, μία άλλη αυτοκρατορία, άγρια και αιμοδιψής, κατέλαβε τον χριστιανικό κόσμο απαγορεύοντας και πάλι ουσιαστικά την πίστη στο Χριστό και την ανάπτυξη της Εκκλησίας. Και ήταν μια νέα περίοδος δόξας για την Εκκλησία, παρά το γεγονός ότι ήταν και πάλι σκλαβωμένη, γιατί και αυτή

–

66

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

την εποχή των τετρακοσίων και πλέον χρόνων της σκλαβιάς η Εκκλησία ανέδειξε πλήθη μαρτύρων. Νέφος Αγίων Μαρτύρων, που ονομάστηκαν Νεομάρτυρες, έχυσαν και πάλι το αίμα τους κρατώντας ζωντανή την πίστη και την αγάπη στο Χριστό. Και απελευθερωθήκαμε. Και πάλι ήρθε η περίοδος της ακμής, κατά την οποία η Εκκλησία μας ελεύθερα ζει στους αιώνες και ο λαός της ελεύθερα λατρεύει και τιμά τον Ιησού Χριστό. Και όμως και μετά την απελευθέρωσή μας και μετά την ανάπτυξη του πολιτισμού στον κόσμο μέχρι και σήμερα, υπήρξαν και υπάρχουν περίοδοι κατά τις οποίες η Εκκλησία μας και πάλι ανέδειξε Αγίους Μάρτυρες. Και μάλιστα, χιλιάδες και μυριάδες Αγίους Μάρτυρες. Ήταν η εποχή της σοσιαλιστικής επικράτησης στην Ευρώπη, για 75 και 80 ολόκληρα χρόνια, όταν η Εκκλησία στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης ανέδειξε πλήθη Μαρτύρων, κληρικών και λαϊκών, καθότι το καθεστώς δεν ήταν σε θέση να ανεχθεί την πίστη στο Χριστό και την ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως. Και οδήγησε στις εξορίες και στο μαρτύριο πλήθη Αγίων Νέων Μαρτύρων. Αλλά και κατά την περίοδο της Ναζιστικής θηριωδίας η Ευρώπη γνώρισε Μάρτυρες. Όλους εκείνους τους Χριστιανούς, κυρίως τους ηγέτες της Εκκλησίας, σε όλη την Ευρώπη, οι οποίοι αρνήθηκαν να συνεργαστούν με το Ναζιστικό Καθεστώς, αρνήθηκαν να προδώσουν τους ανθρώπους, να ατιμάσουν την πίστη τους. Και αυτοί οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως και αυτοί οδηγήθηκαν στο μαρτυρικό θάνατο. Και όλα αυτά τελείωσαν. Και η Ευρώπη και ο κόσμος γνώρισαν την ελευθερία και έκτοτε μία περίοδο εβδομήντα και πλέον ετών ανάπτυξης, προόδου, επιστημονικής έκρηξης, πολιτιστικής αναγέννησης, τεχνολογικής

–

67

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

εξέλιξης. Και θα περίμενε κανείς ότι σε αυτή την εποχή, που χαρακτηρίζεται από όλα αυτά τα πνευματικά και υλικά αγαθά, η πίστη στο Χριστό θα ήταν ελεύθερη. Και ενώ για μας τους Έλληνες, όσο και για τους περισσότερους Χριστιανούς στον κόσμο, είναι ελεύθερη η πίστη, υπάρχουν σημεία της γης σήμερα τα οποία θυμίζουν την εποχή του Αγίου Δημητρίου. Υπάρχουν τόποι και χώρες στη γη που είναι στη γειτονιά μας, που το να πιστεύει κανείς στο Χριστό τιμωρείται με θάνατο. Οδηγούνται οι Χριστιανοί στο μαρτύριο, με κάθε τρόπο που θυμίζει τα μαρτύρια των πρώτων αιώνων. Υπάρχουν χώρες σήμερα στη Μέση Ανατολή, αλλά και στην Αφρική που οι Ναοί πυρπολούνται και καταστρέφονται, τα Μοναστήρια γκρεμίζονται συθέμελα, οι Χριστιανοί διώκονται απηνώς και εξορίζονται από τις πατρογονικές τους εστίες, από τόπους όπου η χριστιανική πίστη έχει ιστορία πάνω από 1600 και 700 χρόνια. Και όμως, αυτή η ιστορία δε γίνεται σεβαστή. Και το αίμα των Χριστιανών Μαρτύρων χύνεται και πάλι θυμίζοντας τις εποχές του μαρτυρίου των πρώτων Χριστιανών, θυμίζοντας τον 3ο αιώνα του Αγίου Δημητρίου. Ναι, αγαπητοί μου. Σήμερα η Εκκλησία μας αναδεικνύει Μάρτυρες! Δημοσιεύθηκαν, πρόσφατα, κάποιες στατιστικές έρευνες1 σχετικά με τα μαρτύρια των χριστιανών στην εποχή μας. Και τα αποτελέσματά τους είναι τρομακτικά. Σύμφωνα με τις έρευνες αυτές, κάθε πέντε λεπτά ένας Χριστιανός, σε κάποιο σημείο της γης, δολοφονείται, επειδή είναι Χριστιανός! Η ίδια έρευνα λέει ότι 100.000 Χριστιανοί το χρόνο δολοφονούνται επειδή είναι μέλη της Εκκλησίας και άλλες 170.000 βασανίζονται σκληρότατα, επειδή δηλώνουν ευθαρσώς και με παρρησία ότι είναι Χριστιανοί, πιστεύουν στο 1. «Συνοδοιπορία», 28/6/2011 –

68

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

όνομα της Αγίας Τριάδος και είναι μέλη της Εκκλησίας. Είναι τρομερά αυτά τα στοιχεία. Για μια εποχή σαν τη δική μας που καυχάται και κομπάζει για τον πολιτισμό και την επιστημονική της ανάπτυξη! Αυτά τα στοιχεία είναι γροθιά στο στομάχι αυτής της υπερήφανης ανθρωπότητας, η οποία, ενώ έχει κατακτήσει όλα αυτά, την ίδια στιγμή είναι ανίκανη να διασφαλίσει και να εγγυηθεί στους ανθρώπους τα στοιχειώδη• σε άλλους το καθημερινό φαγητό και σε κάποιους άλλους το δημοκρατικό και ελεύθερο δικαίωμα να πιστεύουν ελεύθερα στο Θεό της καρδιάς τους. Αυτό είναι ντροπή για την επηρμένη ανθρωπότητα του 20ου αιώνος2. Την ίδια, όμως, στιγμή αυτή η ντροπή του κόσμου γίνεται η δόξα της Εκκλησίας. Γιατί η Εκκλησία μας, κάθε φορά που διώκεται μεγαλύνεται, κάθε φορά που πολεμείται δοξάζεται, γιατί δεν κατάλαβαν ποτέ οι διώκτες της πως, όταν χύνεται αίμα Αγίων Μαρτύρων, τότε το οικοδόμημα στερεώνεται ακόμα πιο βαθιά στην ιστορία• ισχυροποιείται ακόμα πιο δυνατά στις καρδιές των ανθρώπων. Αυτή είναι η αλήθεια. Ανήκουμε στην Εκκλησία

2. Περισσότερα για τους σύγχρονους διωγμούς των Χριστιανών βλ. «Απηνής διωγμός του Χριστιανισμού» («Στρατηγική», Μάρτιος 2014), «Ανοικτός πόλεμος του Ισλάμ εναντίον των Χριστιανών («Επίκαιρα», 19/12/2013), «Οι σύγχρονοι διωγμοί των Χριστιανών» («Ελεύθερος Τύπος», 13/11/2013), «Τα εγκλήματα κατά των Χριστιανών» («Επίκαιρα», 29/5/2013), «Συρία: ο διωγμός των Ελληνορθοδόξων» («Επίκαιρα», 9/5/2013), «Συρία: άγριοι ισλαμιστές θέλουν να σταυρώσουν όλους τους Χριστιανούς!» («Δημοκρατία», 4/5/2013), «Στο στόχαστρο οι Χριστιανοί» («Καθημερινή», 26/4/2013), «Χριστιανοί εν διωγμώ» («Το Βήμα», 28/4/2013), «Ισλαμικό πογκρόμ κατά των Χριστιανών» («Ελεύθερος Τύπος», 19/3/2012), «Ο διωγμός των Χριστιανών εν έτει 2013» («Η Ελλάδα αύριο», 11/1/2013), «Ο διωγμός των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή» («Τα Νέα», 8/1/2011), «Η μεγάλη έξοδος των Χριστιανών από τη Μέση Ανατολή» («Το Βήμα της Κυριακής», 9/1/2011), «Τζιχάντ κατά ων Χριστιανών» («Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής», 9/1/2011) –

69

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

του Μαρτυρίου, στην Εκκλησία του αίματος και αυτό είναι το καύχημά μας. Ανήκουμε στην Εκκλησία των Μαρτύρων της πρώτης εποχής κορυφαίος των οποίων υπήρξε ο Άγιος Δημήτριος. Ανήκουμε στην Εκκλησία των Μαρτύρων της δεύτερης χιλιετίας, της μετά Χριστόν ιστορίας. Ανήκουμε στην Εκκλησία των Μαρτύρων του 21ου αιώνος, όσο κι αν αυτό μας φαίνεται απίστευτο, ενός αιώνος ο οποίος δίνει τη δυνατότητα στην Εκκλησία μας να παράξει Μάρτυρες. Και όσο η Εκκλησία μας παράγει Μάρτυρες, όσο παράγει Αγίους της πίστεως, τότε θα παραμένει όρθια και ζωντανή στους αιώνες. Να είμαστε, λοιπόν, εν Χριστώ, υπερήφανοι, αγαπητοί μου, γιατί ανήκουμε σε μια Εκκλησία Αγίων Μαρτύρων και αυτό σημαίνει ότι είμαστε στην Εκκλησία της αλήθειας, γιατί η αλήθεια πολεμείται στο χρόνο. Με το ψέμα δεν ασχολείται κανείς. Η αλήθεια είναι αυτή που διώκεται. Η αλήθεια είναι αυτή η οποία πολεμείται. Οι φορείς της αλήθειας είναι αυτοί που καταδιώκονται, μαρτυρούν και χύνουν το αίμα για αυτήν. Και η αλήθεια στην Εκκλησία μας δεν είναι αόριστη υπόθεση. Είναι πρόσωπο. Ονομάζεται Ιησούς Χριστός. Αυτός είναι ο αρχηγός της πίστεως που ενέπνεε, εμπνέει και θα εμπνέει πάντοτε τους Αγίους Μάρτυρες, κορυφαίος των οποίων είναι ο σήμερα εορταζόμενος Άγιός μας Μεγαλομάρτυς Δημήτριος ο Μυροβλύτης. Χρόνια Πολλά και ευλογημένα!

Αρχιμ. Ε.Ο.

–

70

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίας Σκέπης 28 Οκτωβρίου

Το «ΟΧΙ» τότε και σήμερα

Η

μεγάλη εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου, κατά την οποία ευγνωμόνως προσκυνούμε την Υπεραγία Θεοτόκο, που σκέπασε και προστάτευσε το έθνος μας στη μεγάλη δοκιμασία του 1940,

φέρνει και πάλι στο προσκήνιο το ιστορικό «ΟΧΙ» που ο Ελληνικός λαός, διά της Πολιτικής του ηγεσίας, ξεστόμισε τότε, μία άρνηση με ποικίλες και πολυσήμαντες προεκτάσεις, ένα μήνυμα με πολλούς αποδέκτες όχι μόνο εκείνη την εποχή, αλλά και στους μετέπειτα χρόνους και κυρίως στην εποχή μας. Επρόκειτο για το «ΟΧΙ» στις δυνάμεις της ισοπέδωσης και απορρόφησης των πάντων, στην καταστρατήγηση θεσμών και πολιτισμών, στην απάνθρωπη στέρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην καταπάτηση του δικαιώματος για ελεύθερη έκφραση αρχών, πιστευμάτων, ιδεωδών και αισθημάτων. Το «ΟΧΙ» των Ελλήνων τότε έμεινε στην ιστορία και χάραξε δρόμους και ατραπούς αισιοδοξίας για ολόκληρο τον κόσμο, διδάσκοντας ότι κάποιες στιγμές η άρνηση στο κακό και στην ισοπέδωση είναι προτιμότερη, για να μην πούμε σωτήρια, σε σχέση με την άκριτη αποδοχή κάθε νέας δύναμης που επιθυμεί να παρασύρει στο πέρασμά της τους πάντες και τα πάντα. Και σήμερα η πατρίδα μας καλείται να αντιμετωπίσει μία νέα ιδιόμορφη εισβολή. Προκαλείται από νεοφανείς δυνάμεις, οι οποίες θέλουν να

–

71

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αμφισβητήσουν και ν’ αποκαθηλώσουν αρχές και ιδανικά. Μπροστά σ’ αυτή την πρόκληση είναι ευκαιρία να βροντοφωνάξει ένα ακόμα μεγάλο «ΟΧΙ», διδάσκοντας ήθος και δύναμη πνεύματος και πίστης σε ολόκληρο τον κόσμο. Λέμε «ΟΧΙ» σήμερα στο ξεπούλημα των αρχών που διέπουν την Ελληνορθόδοξη ψυχοσύνθεσή μας και που επιχειρείται στο βωμό της «προόδου». Το νέο φρούτο της παγκοσμιοποίησης, που θέλει να βάλει στο ίδιο καζάνι τις ιδιαιτερότητες και τις παραδόσεις των λαών, αποσκοπεί στη δημιουργία ενός αποχαυνωμένου ανθρώπινου μοντέλου και ενός τρόπου ζωής μηχανοποιημένου και τυποποιημένου, ουδεμία σχέση έχοντος με την ανθρωπιά και το ανθρώπινο ήθος με το οποίο μεγάλωσαν οι παππούδες και οι πατέρες μας, αλλά και με την Ορθόδοξη παράδοσή μας που καταξιώνει το ανθρώπινο πρόσωπο. Λέμε «ΟΧΙ» στην ισοπέδωση της έννοιας της πατρίδας εν ονόματι της Ευρωπαϊκής μας πορείας. Καυχόμαστε γιατί είμαστε Έλληνες και πατριώτες, γιατί έχουμε πάντα πρότυπα μπροστά μας τους αγώνες και τις θυσίες των προγόνων μας, γιατί διακατεχόμαστε από αγάπη και στοργή για τη μεγάλη μάνα που λέγεται πατρίδα. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι για να αντέξουμε στον Ευρωπαϊκό ανταγωνισμό και να σταθούμε επάξια στο Ευρωπαϊκό στερέωμα, πρέπει να προβάλλουμε, με αξιοπρέπεια, περηφάνια, αλλά και διάκριση και σεβασμό στη διαφορετικότητα, την Ελληνικότητά μας, τον πολιτισμό και την παράδοσή μας, που υπήρξαν και είναι οι βάσεις πάνω στις οποίες στηρίζεται το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα, έστω κι αν γίνεται αγώνας σήμερα για να επικρατήσει η περί του αντιθέτου άποψη. Λέμε «ΟΧΙ» στον πόλεμο και στη βία, στη θυσία των αμάχων για την εξυπηρέτηση ανόμων συμφερόντων. Δε μπορούμε και δεν πρέπει ν’

–

72

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ανεχθούμε την καταστροφή που συντελείται γύρω μας για το χρήμα, τη δόξα και την παγκόσμια επικράτηση. Δε μπορούμε ν’ ανεχθούμε τις βαρύγδουπες δηλώσεις των ισχυρών της γης για την «ειρήνη» που δεν επιτυγχάνεται αλλιώς παρά με τις πολεμικές επιχειρήσεις, την καταπάτηση στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον εξευτελισμό της ανθρώπινης προσωπικότητας, τις σκηνές φρίκης και τρόμου στα μάτια των αθώων και ανυπεράσπιστων παιδιών. Λέμε «ΟΧΙ», ως μέλη της Εκκλησίας του Χριστού, στη φθορά της αμαρτίας και του θανάτου που προσβάλει τη σχέση μας με το Θεό και οδηγεί στον ψυχικό μας αφανισμό. Είναι αυτή η αμαρτία η γενεσιουργός αιτία κάθε κακού σ’ αυτόν τον κόσμο, η πηγή της δυστυχίας και της ερήμωσης του κόσμου και των ψυχών, η αφορμή της θλίψης, του άγχους, της αρρώστιας, της μοναξιάς, της κενότητας, της άρνησης και τελικά, αυτού του θανάτου.

Τότε ήταν ο καιρός του «ΟΧΙ» στις δυνάμεις της κατοχής και του

θανάτου, τώρα είναι ο καιρός της αντίστασης στο ξεπούλημα και στην ισοπέδωση των αρχών μας, στον εξευτελισμό της ανθρωπιάς μας, στο μηδενισμό της αμαρτίας που μας μετατρέπει σε απανθρώπους και δυστυχώς, πολλές φορές, σε υπανθρώπους. Το παράδειγμα των προγόνων μας, που επέλεξαν την ηρωική θυσία και όχι τον ατιμωτικό συμβιβασμό, ας γίνει υπόδειγμα ζωής για όλους μας, κυρίως δε για τους νέους της πατρίδας μας. Χρόνια πολλά κι Ευλογημένα! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

73

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΚΟΣΜΑ ΚΑΙ ΔΑΜΙΑΝΟΥ Η ΣΥΝΑΞΗ ΤΩΝ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΥ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού 1η Νοεμβρίου

Το πάθος της φιλαργυρίας

Έ

να δεύτερο ζεύγος με τα ονόματα Κοσμάς και Δαμιανός, εκ των συνολικά είκοσι Αγίων Ιατρών Αναργύρων, εορτάζει σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, οι οποίοι έζησαν τον 3ο αι. και

κατάγονταν από την Κιλικία της Μικράς Ασίας. Πρόκειται για κατά σάρκα αδελφούς, οι οποίοι αγάπησαν τον Χριστό μέσα από τις διδαχές της ευσεβούς μητέρας τους Θεοδότης και σπούδασαν την ιατρική επιστήμη. Εξάσκησαν το ιατρικό λειτούργημα, αναργύρως, χωρίς δηλ. να δέχονται οιαδήποτε υλική αμοιβή και πάντοτε επικαλούμενοι την βοήθεια του μεγάλου Ιατρού Ιησού Χριστού, ο Οποίος τους προίκισε με το χάρισμα της θαυματουργίας. Ολοκλήρωσαν τον βίο τους εν ειρήνη, έχοντας ευεργετήσει πλήθη ασθενών, που προσέτρεχαν στη χάρη τους, ζητώντας ίαση και θεραπεία. Οι Άγιοι Ανάργυροι βρίσκονται στον αντίποδα της φιλαργυ­ρίας και φιλοχρηματίας, καθώς κριτήριο της δράσης και του λειτουργήματός τους ήταν η αγάπη προς τον πάσχοντα άνθρωπο και όχι η προσωπική τους υλική ευημερία. Αρνήθηκαν τον πειρασμό της φιλαργυρίας και έμειναν ελεύθεροι από υλικές εξαρτήσεις, σε τέτοιο βαθμό, ώστε πλουσιοπάροχα να λάβουν την Χάρη και την ιαματική δύναμη του Κυρίου. Το παράδειγμα του αφιλάργυρου βίου τους μας δίδει την ευκαιρία να αφιερώσουμε την σημερινή μας ομιλία στο πάθος της φιλαργυρίας, το οποίο, δυστυχώς,

–

77

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

κυριεύει πλήθη ανθρώπων όλες τις εποχές και συχνά γίνεται ρυθμιστής τραγικών εξελίξεων στην προσωπική, όσο και στην κοινωνική ζωή. Απέναντι στο πάθος της Φιλαργυρίας η Πατερική διδασκαλία είναι ιδιαιτέρως αυστηρή κι επικριτική, συμφωνώντας απολύτως με τη διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου, σύμφωνα με την οποία ρίζα πάντων των κακών εστίν η φιλαργυρία, ης τινές ορεγόμενοι απεπλανήθησαν από της πίστεως και εαυτούς περιέπειραν οδύναις πολλαίς1. «Το πάθος της φιλαργυρίας», σημειώνει ο Άγιος Αντίοχος, «είναι πάρα πολύ φοβερόν και καταστρεπτικόν. Διότι είναι τελείως αδύνατον εκείνος που αγαπά τας ηδονάς και το χρήμα να ζήση κατά τας εντολάς του Θεού... Και όπως ακριβώς η θάλασσα δε γεμίζει, παρόλον ότι δέχεται πολλούς ποταμούς, τοιουτοτρόπως και η επιθυμία του φιλαργύρου ουδέποτε ικανοποιείται από τα χρήματα, τα οποία διαρκώς επιζητεί»2. Το πνεύμα της εποχής μας έρχεται να δικαιώσει τις παραπάνω θέσεις• διακρίνεται για τη συνεχή προσπάθεια του ανθρώπου να αποκτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα• διακρίνεται για την ακόρεστη δίψα και πείνα για κέρδος, για ευημερία και επικράτηση, αδιαφορώντας για τους τρόπους με τους οποίους αυτές οι επιδιώξεις θα γίνουν πραγματικότητα. Σίγουρα, η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας έχει ισχυροποιήσει τον ανθρώπινο ναρκισσισμό σε τέτοιο βαθμό, ώστε ο άνθρωπος να πιστεύει ότι αυτός είναι το κέντρο της γης. Αυτή η νοοτροπία κάνει περιττή την ύπαρξη και παρουσία του Θεού στη ζωή των ανθρώπων, οι οποίοι, στις μέρες μας, θεοποιούν τα επιτεύγματά τους και θεοποιούν, τελικά, τον ίδιο τους τον εαυτό. Ελπίζουν και πιστεύουν ότι οι λύσεις στα προβλήματά τους μπορούν κάλλιστα να βρεθούν μέσα στον 1. Α΄ Τιμ. 6,10 2. «Πανδέκτης», σελ. 36 –

78

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ίδιο τους τον εαυτό, μέσα στην ύλη που έχουν κατακτήσει, μέσα στα αγαθά που έχουν αποκτήσει. Ξεχνούν, όμως, ότι ο άνθρωπος μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει στον εαυτό του, απουσιάζοντος του Θεού. Κι έτσι, αναλίσκεται σε ένα συνεχή, αλλά μάταιο αγώνα για να εξασφαλίσει το μέλλον του, τα γηρατειά του, την άνετη ζωή των παιδιών του, για να κτίσει πολλά θεμέλια στη γη, αγνοώντας την ανάγκη να κτίσει θεμέλια ζωής στον ουρανό, να εξασφαλίσει το αιώνιο μέλλον του και τη σωτηρία της ψυχής του. Γι’ αυτό και ο «Ευεργετινός» κρούει τον κώδωνα του κινδύνου λέγοντας: «Από αυτό το πάθος της φιλαργυρίας υποφέρουν όσοι δεν έχουν πίστη και ελπίδα. Αυτούς, θα μπορούσε κανείς, πολύ λογικώς, να τους ονομάσει ειδωλολάτρας, διότι δέ στηρίζουν, πλέον, τας ελπίδας των εις το Θεόν, αλλ’ εις βασιλικάς εικόνας. Ώστε, λοιπόν, όπως, λέγει η Γραφή, δεν υπάρχει μεγαλύτερος παράνομος από τον φιλάργυρον, διότι ο φιλάργυρος και την ψυχήν του ακόμα εκθέτει προς πώλησιν διά το χρήμα. Πολλοί δε απέθανον πνευματικώς διά το χρήμα. Παράδειγμα αιώνιον ο Ιούδας, ο οποίος εξαιτίας της φιλαργυρίας, όχι μόνο εξέπεσε από το Αποστολικόν αξίωμα, αλλά κατέστη προδότης του Δεσπότου και εις το τέλος, έχασε και την ζωήν του και την ψυχήν του, αυτοκτονήσας δι’ αγχόνης εξ απελπισίας και απογνώσεως»3.

Ο Άγιος Νεκτάριος, αναλύοντας το πάθος της φιλαργυρίας σημειώνει

τα εξής: «Η φιλαργυρία προκαλείται πολλούς προς αδικίαν διά την ελπίδα του χρήματος και γίνεται αιτία πολλών κακών τοις ανθρώποις. Η φιλαργυρία είναι πάθος ψυχής προκαλούν δίψαν χρυσού τοσούτον μάλλον εκκαιομένην, όσω μάλλον επιχέεται χρυσός προς κατάσβεσιν αυτής. Η φιλαργυρία είναι πτωχοποιός, διότι θησαυρίζει εαυτή και ουχί τω έχοντι αυτήν. Αυτόν

3. Αντίοχος της Παντέκτου, «Ευεργετινός», τόμος 4, σελ. 53 –

79

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

αφίησι υστερείσθαι και πτωχεύειν. Είναι ψυχοφθόρος, διότι διαφθείρει παν ό,τι υγιές η ψυχή κέκτηται και αμαυροί πάσαν αυτής αρετήν. Είναι φίλη της γεένης, ως οδηγούσα αληθώς εις αυτήν. Είναι εχθρά της Βασιλείας των Ουρανών, ως κλείουσα την θύραν της εισόδου του Παραδείσου. Είναι μήτηρ πάντων των κακών, ως εξωθούσα εις πάν είδος αδικίας. Είναι σκληρά και ανηλεής, άσπλαχνος και τυραννική καταθλίβουσα πρώτον πάντων αυτόν τον φιλούντα αυτήν, τον αιχμάλωτον αυτής. Η φιλαργυρία γεννά την πλεονεξίαν, την απληστίαν, την φειδωλίαν, τον δόλον την κλοπήν, την αρπαγήν, την αγνωμοσύνην, την αχαριστίαν καί τον θάνατον της ψυχής»4. Στην εποχή μας οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από αγάπη. Η ανέχεια και η δυστυχία, δυστυχώς, πλεονάζουν. Η έκρηξη της επιστήμης και της τεχνολογίας δημιούργησε δύο κόσμους, τους έχοντες και τους μη έχοντες. Και βλέπει κανείς στην ίδια πόλη, στην ίδια γειτονιά, αλλά και στα διπλανά σπίτια, ανθρώπους που έχουν τα πάντα και πλάι τους συνανθρώπους τους που στερούνται και τα βασικά για να διάγουν μια αξιοπρεπή και στοιχειωδώς άνετη ζωή. Ο φιλάργυρος αγνοεί ή δε βλέπει ή δε μπορεί να δει αυτό που συμβαίνει γύρω του, γιατί έχει κλειστεί στο καβούκι του, ενδιαφερόμενος μόνο για την προσωπική του καλοπέραση. Μπορεί και να συστήνεται ως «άνθρωπος του Θεού», που δεν είναι ώσπερ οι λοιποί των ανθρώπων5, κατά τον Φαρισαίο της γνωστής παραβολής. Όχι μόνο σωστός Χριστιανός δεν είναι, όμως, αλλά ένας παρανοϊκός «φιλάργυρος», κατά τον Όσιο Ιωάννη της Κλίμακος, «που καταφρονεί τις ευαγγελικές εντολές και τις παραβαίνει ενσυνείδητα. Όποιος απέκτησε αγάπη διεσκόρπισε τα χρήματα, όποιος, όμως, ισχυρίζεται πως συμβιβάζει στη ζωή του και τα δύο, αυτοαπατήθηκε»6. 4. «Το γνώθι σαυτόν», σελ. 158 5. Λουκ. 18,11 6. «Κλίμαξ», Λόγος περί φιλαργυρίας –

80

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αυτόν τον ίδιο άνθρωπο, ο Άγιος Νεκτάριος τον ονομάζει «άσπλαχνο, άπονο, ασυμπαθή, ανελεήμονα, τα πάθη του πλησίον αυτού δε συγκινούσι την αναίσθητον αυτού καρδίαν. Η δυστυχία των αδελφών αυτού δε συγκλονεί τα σπλάχνα αυτού, ουδενός κήδεται, ουδένα λυπείται, προς ουδένα συμπαθεί. Εάν η κοινωνία των ανθρώπων υπό λιμού απόλλυται, αι αποθήκαι αυτού δεν θέλουσιν ανοιχθή. Την δυστυχίαν των άλλων οίεται ευκαιρίαν προς επαύξησιν του πλούτου αυτού. Πλεονέκτης και άπληστος επωφελείται τας δυσπραγίας των άλλων και χαίρει επ’ αυταίς... Ο φιλάργυρος γίνεται μανιακός, διότι ο έρως του χρήματος εξέστησεν αυτού τας φρένας και των μεν κτηθέντων υπερορά και αμελεί, των δε μη κτηθέντων δυσερωτιά και ποθεί»7 Οι παραπάνω Αγιοπατερικές τοποθετήσεις, στο φλέγον πάθος της φιλαργυρίας, κάνουν ακόμα πιο επιβεβλημένη και σοφή τη συμβουλή του Αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, οποίος, τελειώνοντας τη διδαχή του για τα πάθη της φιλαργυρίας, της φιλοδοξίας και της φιληδονίας, γράφει τα εξής: «Ότι ανίσως δεν ιατρεύσωμεν τας ψυχάς μας από αυτάς τας ψυχικάς αρρωστίας, ματαίως είναι η πίστις εις ημάς, ματαίως η ευσέβεια, ματαίως γίνεται η νηστεία, η προσευχή και ελεημοσύνη. Ότι όλα αυτά γίνονται, διά την υγείαν της ψυχής μας και ανίσως δεν λάβωμεν την υγείαν της ψυχής, ματαίως επιστεύσαμεν και εις τον Χριστόν. Διατί εκείνος οπού πιστεύει εις τον Χριστόν καθώς πρέπει, έχει ζωήν αιώνιον, η οποία είναι η Χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού»8. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

7. «Το γνώθι σαυτόν», σελ. 159 8. «Τα ευρισκόμενα», Λόγος 23ος, σελ. 129 –

81

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Σύναξη Παμμεγίστων Ταξιαρχών 8 Νοεμβρίου

Ο κόσμος των Αγγέλων

Ά

υλος και υπερκόσμιος θα έπρεπε να ήταν ο λόγος μας και υπερφυσικός για να υμνήσει επάξια τις ταξιαρχίες των αυλών πνευμάτων. Κι εμείς, όχι μόνον δεν είμαστε άυλοι, αλλά συχνά

ούτε καν πνευματικοί. Είμαστε άνθρωποι υλικοί, φίλοι της ύλης, η ψυχή μας είναι συντονισμένη στους ήχους της γης και στις φωνές του κόσμου, γι’ αυτό και ο λόγος για τούς Αγγέλους μας φαίνεται συχνά παράξενος, περίεργος, μυθικός. Υπάρχουν, δυστυχώς, συνάνθρωποί μας που όχι μόνο σκέπτονται έτσι, αλλά αμφιβάλλουν για την ύπαρξη του αγγελικού κόσμου. Υπάρχουν Άγγελοι και δαίμονες, αγαθά και πονηρά πνεύματα; Τούς Αγγέλους, λοιπόν, γιορτάζουμε σήμερα και συγκεκριμένα τη Σύναξη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ. Αλλά, τι είναι αυτή η Σύναξη; Σύναξη σημαίνει συγκέντρωση, αλλά στην περίπτωσή μας μάλλον σημαίνει σύνταξη η ανασύνταξη των στρατευμάτων του ουρανού, στρατευμάτων που δέχθηκαν μια φοβερή κι επικίνδυνη επίθεση που προκάλεσε κλονισμό και απώλειες, από έναν ισχυρό και ύπουλο εχθρό, τον εγωισμό. Ο εγωισμός ήταν εκείνος που έπληξε το πρώτο τάγμα του Εωσφόρου, το οποίο νικήθηκε, γιατί πόθησε να στήσει το θρόνο του πάνω από το θρόνο του Θεού. Και κατρακύλησε σε μια πτώση τρομακτική, που το μετέτρεψε από φως σε

–

82

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

σκοτάδι. Κι εκείνη τη φοβερή ώρα του αποδεκατισμού των ουρανίων δυνάμεων μια τρομερή φωνή σταμάτησε την πτώση. Ήταν η φωνή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ: «Πρόσχωμεν, στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετά φόβου»1. Και στάθηκαν οι Άγγελοι, πρόσεξαν και σταμάτησαν το κατρακύλισμα κι έμειναν σταθεροί στο έργο τους, άτρεπτοι, πλέον, στο αγαθό, αναμάρτητοι από το σημείο εκείνο και μετά. Τα δύο αυτά παραγγέλματα τ’ ακούμε σε κάθε Θεία Λειτουργία. Άγγελοι και Αρχάγγελοι κυκλώνουν την αγία τράπεζα την ώρα που ο Ιερεύς τελεί το κορυφαίο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και προστάζει «Πρόσχωμεν, στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετά φόβου». Με φόβο και δέος, με πίστη και κατάνυξη σταθείτε Χριστιανοί μπροστά στο Μυστήριο των Μυστηρίων. Αλλά αυτά τα προστάγματα πρέπει να τα φέρνουμε στο νου μας και στη καθημερινή μας ζωη, τότε που ένας αόρατος, αλλά φοβερός πόλεμος συντελείται γύρω μας, τότε που η αμαρτία πολιορκεί την ύπαρξή μας και κινδυνεύουμε να τσακιστούμε και να ξεφύγουμε από την αγκαλιά του Θεού. Εκείνη την ώρα η φωνή των Αγγέλων γίνεται πιο επιτ��κτική: «Σταθείτε! Μην πέσετε, όρθιοι στις επάλξεις της ψυχής, σταθεροί στην πίστη!». Αυτό σημαίνει πως δεν είμαστε μόνοι. Όταν μπροστά μας ορθώνονται πανύψηλα τα προβλήματα της ζωής, όταν ανυπέρβλητα εμπόδια ενοχλούν κι εμποδίζουν την πορεία μας σ’ αυτό τον κόσμο, ένας Άγγελος στέκεται δίπλα μας, στον καθένα μας και μας πιάνει το χέρι, προσπαθώντας να μας συγκρατήσει, να μας προφυλάξει. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς περιγράφοντας τη νύχτα της αγωνίας στο όρος των Ελαιών σημειώνει πως ώφθη αυτώ

1. Εκ της Θείας Λειτουργίας –

83

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Άγγελος απ’ ουρανού ενισχύων Αυτόν2 Αν για τον ίδιο το Θεάνθρωπο η παρουσία του Αγγέλου ήταν τόσο καθοριστική τις στιγμές εκείνες, πόσο μάλλον για μας τούς αδύναμους και υλικούς ανθρώπους! Αλλά, πιο είναι το έργο των Αγγέλων, ποιός ο ρόλος τους στη ζωη του ουρανού και της γης; Κατ’ άνθρωπον σκεπτόμενοι θα μπορούσαμε να πούμε πως το έργο τους είναι τριπλό. Είναι έργο Δοξολογικό. Ακατάπαυστα ακούγεται το τραγούδι των Αγγέλων γύρω από το θρόνο του Θεού. Ασύλληπτο το μεγαλείο της προσευχητικής δοξολογίας προς τον τρισυπόστατο Θεό: «Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαββαώθ»3. Δε υπάρχουν νότες και λόγια για ν’ αποδώσουν τη μουσική των Αγγέλων, μια μουσική που απολαμβάνουν οι Άγιοι, όσοι άρχισαν να μετέχουν στη δόξα της Βασιλείας του Θεού. Το έργο τους είναι Διακονικό. Διακονούν το Θεό, διακονούν το σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Να μερικές αγγελικές διακονίες: Άγγελος στον Ευαγγελισμό της Παναγίας, Άγγελος στον μνήστορα Ιωσήφ, Άγγελος στους μάγους από την ανατολή, Άγγελος στους Ποιμένες της Βηθλεέμ, Άγγελος στο όρος των Ελαιών, Άγγελοι στη λαμπροφόρο Ανάσταση, Άγγελοι στην πρώτη επί γης παρουσία του Θεού, Άγγελοι θα Τον συνοδεύουν και στη Δευτέρα Παρουσία Του. Το έργο τους είναι έργο αγγελιοφόρου. Μεταφέρουν τα μηνύματα του ουρανού, είναι οι αγγελιοφόροι του αοράτου κόσμου. Αλλά, μέσα από τα μηνύματα που μετέφεραν στη γη, στη διάρκεια των αιώνων, το συγκλονιστικότερο και ωραιότερο ήταν εκείνο τη νύχτα της Γεννήσεως στούς ταπεινούς και απλοϊκούς βοσκούς της Βηθλεέμ: ἱδοῦ, εὐαγγελίζομαι 2. Λουκ. 22,43 3. Ο Επινίκιος Ύμνος εκ της Θείας Λειτουργίας –

84

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ὑμῖν χαράν μεγάλην... ὃτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ...!4. Σήμερα οι Άγγελοι γιορτάζουν. Κι όταν κάποιος γιορτάζει συνηθίζουμε να του κάνουμε ένα δώρο, για να του δείξουμε την αγάπη μας. Αλλά, τι δώρο θα ταίριαζε να κάνουμε στους Αγγέλους, τι θα μπορούσε να ικανοποιήσει μια αυλή και υπερκόσμια φύση; Το μεγαλύτερο δώρο γι’ αυτούς είναι η χαρά που προέρχεται από τη μετάνοια και τα δάκρυα του αμαρτωλού. Τότε χαρά γίνεται ενώπιον των Αγγέλων του Θεού, χαρά γίνεται ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ, ἐπί ἐνί ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι5. Αυτό το δώρο αξίζει να τούς κάνουμε. Όχι μόνο τώρα που γιορτάζουμε τη Σύναξή τους, αλλά και σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

4. Λουκ. 2,10 5. Λουκ. 15,7 –

85

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Νεκταρίου 9 Νοεμβρίου

Ο Επίσκοπος μέσα στην Εκκλησία

Δ

ικαίως ονομάστηκε «ο Άγιος του 20ού αιώνα». Είναι η μορφή εκείνη του Ορθοδόξου Αγιολογίου που δεσπόζει και χαρακτηρίζει τη ζωή της Εκκλησίας στην εποχής μας. Ο Άγιος Νεκτάριος, που τιμούμε

σήμερα, αδελφοί μου, αποδεικνύει ότι, σε καιρούς αυχμηρούς, σκληρούς και εκκοσμικευμένους, σαν κι αυτούς που ζούμε, ο Θεός αναδεικνύει πανεύοσμα άνθη αγιότητας, που λειτουργούν ως οδοδείκτες ζωής για όλους μας. Ένα τέτοιο άνθος ήταν ο Άγιος Νεκτάριος, Επίσκοπος Πενταπόλεως, από το οποίο εκχέονται διαρκώς τα μύρα της ταπεινώσεως, της υπομονής, της καρτερίας, της αγάπης και της συγγνώμης προς τους διώκτες και συκοφάντες του. Από το πλήθος των αφορμών που παρέχει ο βίος του, επιλέγουμε σήμερα να ασχοληθούμε με την Επισκοπική του ιδιότητα, καθότι ως Επίσκοπος ο ίδιος, τίμησε και ανέδειξε την Αρχιεροσύνη του, στο ύψος που της αρμόζει, λειτουργώντας ως υπόδειγμα Αρχιερατικής βιωτής προς όλους τους μετέπειτα Επισκόπους. Ο ρόλος του Επισκόπου, έχοντας αναλάβει, διά της χειροτονίας, την πνευματική εξουσία που ο Κύριος μεταβίβασε στους Μαθητές και Αποστόλους του, είναι να συμβάλει και να εργάζεται για την πραγμάτωση του απολυτρωτικού έργου του Χριστού μέσα στον κόσμο. Ο Επίσκοπος

–

86

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

«διδάσκει και ποιμαίνει τον λαό του Θεού. Ιερουργεί τον λόγο της αληθείας. Πολεμεί τις πλάνες και τις αιρέσεις. Προνοεί για την ενότητα του Σώματος του Χριστού. Αγιάζει τον λαό του Θεού, διά της Χάριτος των Αγίων Μυστηρίων. Καταρτίζει τους Ποιμένες και μεριμνά για την εξασφάλιση των ιεραποστολικών στελεχών της Εκκλησίας. Κυρίως, περί αυτόν, συγκροτείται, συνάγεται η Εκκλησία, η οποία φανερώνει την ερχόμενη Βασιλεία του Θεού, κυρίως κατά την τέλεση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας»1. Ο Απόστολος Παύλος παραθέτει τα χαρακτηριστικά που πρέπει να διακρίνουν τον σωστό και αληθινό Επίσκοπο. «Πρέπει ο Επίσκοπος να είναι ανεπίληπτος…, νηφάλιος, σώφρων, κόσμιος, φιλόξενος, διδακτικός, να αποφεύγει τις οινοποσίες, να μην είναι ερειστικός, αλλά επιεικής, ειρηνικός, αφιλάργυρος…»2. Και αλλού συμπληρώνει: «Πρέπει ο Επίσκοπος να είναι ακατηγόρητος, να μην αυθαδιάζει, να μην οργίζεται, ν’ αποφεύγει την αισχροκέρδεια, να είναι φιλάγαθος, όσιος, δίκαιος, εγκρατής, να κρατά σταθερά τον αξιόπιστο λόγο για να μπορεί να στηρίζει την υγιή διδασκαλία και να ελέγχει όσους αντιλέγουν…»3. Στην εποχή μας ο ρόλος του Επισκόπου γίνεται, επί πλέον, πολύπλοκος και απαιτητικός. Η Εκκλησία, πολλές φορές, μπαίνει στο στόχαστρο κοσμικών δυνάμεων που σκοπό έχουν να Την τοποθετήσουν στο περιθώριο, να Την υποβαθμίσουν και ευτελίσουν στα μάτια των ανθρώπων. Γι’ αυτό ο Ποιμένας, κυρίως ο Επίσκοπος, καλείται να διατηρήσει την παράδοση, να συγκρατήσει την πίστη, να διδάξει την αλήθεια, να εργαστεί κοινωνικά σ’ ένα περιβάλλον τα χαρακτηριστικά του οποίου είναι εκκοσμικευμένα 1. Δανιήλ, Μητροπολίτης Καισαριανής, Βύρωνος & Υμηττού, «Κάνιστρον εισηγήσεων», σελ. 243. 2. Α΄ Τιμ. 3, 2-4. 3. Τίτ. 1, 7-10 –

87

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

και αρνητικά προς την Εκκλησία. Οφείλει να ισορροπήσει πάνω στο ιερό καθήκον της διαφύλαξης της Ορθόδοξης πίστης και παράδοσης και στην ανάγκη ενεργοποίησης σύγχρονων και πρωτότυπων τρόπων ποιμαντικής διακονίας, προκειμένου να καταφέρει να επικοινωνήσει με τον άνθρωπο της εποχής μας. Στο έργο αυτό θα πετύχει μόνο αν διακρίνεται από τα γνωρίσματα που υπογραμμίζει ο Απόστολος Παύλος, που έχουν ανεξίτηλο και διαχρονικό χαρακτήρα. Η θέση των πιστών έναντι του Επισκόπου τους πρέπει να είναι θέση τιμής και σεβασμού, αναγνώρισης και πνευματικής υποταγής, καθώς ο Επίσκοπος είναι φορέας ύψιστων και ιερών χαρισμάτων, δοσμένων άνωθεν. Πρέπει ν’ αποφεύγονται οι εύκολες κρίσεις και επικρίσεις επί πρωτοβουλιών οι οποίες συχνά αναλαμβάνονται από τον Επίσκοπο, είτε σε Εκκλησιαστικό, είτε σε κοινωνικό επίπεδο. Μπορεί κάποιες ενέργειες να ενοχλούν όσους αδυνατούν να σκεφθούν και να ενεργήσουν με ευρύτητα πνεύματος ή και να ερεθίζουν το υπερευαίσθητο Ορθόδοξο αισθητήριο εκείνων που θέλουν την Εκκλησία στατική και δυσκίνητη. Ο κάθε Επίσκοπος, όμως, όταν εργάζεται μέσα στα πλαίσια που, με Συνοδικό τρόπο, καθορίζει, κάθε φορά, η Εκκλησία, υπακούοντας στις ευρύτερες διορθόδοξες πρωτοβουλίες, ενεργεί ορθώς και Ορθοδόξως. Γι’ αυτό και οι πιστοί πρέπει να απέχουν από ενέργειες και λόγους που θα τους αποκόψουν από τον Επίσκοπό τους, γεγονός που έχει καταστροφικές συνέπειες στην πνευματική τους ζωή, στην προοπτική της σωτηρίας. Επ’ αυτού χαρακτηριστικά ομιλεί ο νεοφανής Όσιος Πορφύριος: «Δε μπορείς να αρνείσαι τον Επίσκοπο μ’ επιμονή. Δεν μπορείς να χαλάσεις τις σχέσεις σου με τον Επίσκοπο γιατί η προσευχή σου δεν ανεβαίνει στον ουρανό, μένει άκαρπη…»4. 4. «Βίος και λόγοι», σελ. 106 –

88

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Η σημερινή εορτή του Αγίου Νεκταρίου, αγαπητοί μου, ας γίνει

αφορμή εντονότερης προσευχής και για τους σύγχρονους Ορθοδόξους Επισκόπους, προκειμένου να συνεχίζουν να εργάζονται στο γεώργιο της Εκκλησίας, διακρινόμενοι συνεχώς από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που καταγράφει ο Απόστολος Παύλος και ο Άγιος Νεκτάριος διέθετε σε πληθωρικό βαθμό. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

89

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου 13 Νοεμβρίου

Ο Χρυσορρήμων Ιωάννης

Τ

ον φωστήρα του στερεώματος των Αγίων, τον στύλο και το εδραίωμα της Ορθοδοξίας και οικουμενικό διδά­σκα­λο Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, Αρχιεπίσκοπο Κωνστα­ντι­νουπόλεως, τιμά σήμερα η

Εκκλησία μας, αγαπητοί μου. Ο Χρυ­σορ­ρήμων Ιωάννης, με τους λόγους και τη ρητορική του δεινότητα, με τη σαφήνεια και την κομψότητα της εκφράσεως, υπερέβαλε όλους τους σοφούς και ρήτορες των Ελλήνων. Διασαφήνισε και ερμήνευσε τόσο τέλεια την Αγία Γραφή όσο κανένας άλλος και συνέβαλε τόσο πολύ στην ερμηνεία και προβολή του Ευαγγελικού κηρύγματος ώστε ν’ αναγκάσει πολλούς να πουν πως αν δεν εμφανιζόταν αυτός ο Άγιος, έπρεπε ο Χριστός να κατεβεί στη γη για δεύτερη φορά και να κηρύξει και πάλι το Ευαγγέλιό του στους ανθρώπους. Μέγιστος στην αρετή, στην πράξη και στη θεωρία έφθασε σε τέτοιο ύψος ώστε υπερέβαλε τους πάντες και χρημάτισε πηγή ελεημοσύνης και αγάπης, όντας αξιοζήλευτο παράδειγμα φιλαδέλφου ποιμένος και διδασκάλου. Παροιμιώδης για τη μαχητικότητά του θα παραμείνει η σύγκρουσή του προς το αμαρτωλό πολιτικό κατεστημένο της εποχής, που το εκπροσωπούσε η αυτοκράτειρα Ευδοξία. Δείκτης της πίστεως και της αγωνιστικότητάς του οι αλλεπάλληλες

–

90

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

εξορίες και ο, εν μέσω κακουχιών, θάνατός του. Τιμούμε σήμερα τον πρύτανη αυτόν της Πατερικής Θεολογίας για τρεις, κυρίως, λόγους: Ο πρώτος είναι γιατί ο Ιωάννης υπήρξε και είναι ο μεγαλύτερος ερμηνευτής των Αγίων Γραφών. Η παράδοση διασώζει ότι «ο μαθητής του Πρόκλος μία νύκτα κοίταξε κρυφά στο κελί του Ιωάννου και είδε ότι ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος στεκόταν στο πλάι του και του υπαγόρευε την ερμηνεία των Επιστολών του»1. Ο ίδιος θεωρεί την μελέτη της Αγίας Γραφής συνομιλία με τον Θεό2 και επισημαίνει την πολλαπλή ωφέλειά της: «Μεγάλο κέρδος έχουμε από την Αγία Γραφή και διαρκής η ωφέλειά της… Οι Άγιες Γραφές είναι θησαυρός κάθε είδους φαρμάκων. Θέλεις να εξαφανίσεις την αλαζονεία; Να κοιμίσεις την κακή σου επιθυμία; Να υπερνικήσεις το πάθος της φιλαργυρίας; Να μη λυγίσεις στον πόνο; Να έχεις αποθέματα υπομονής; Να έχεις αληθινή χαρά; Όλα αυτά με την Γραφή θα τα πετύχεις»3. Ο δεύτερος λόγος της τιμής μας στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο είναι ότι αναμετρήθηκε, με παρρησία και ποιμαντική ευθύνη, με τις φαύλες κοσμικές δυνάμεις της εποχής του, χάριν του ποιμνίου του. Πολέμησε την φαυλότητα και την ασυδοσία της πολιτικής εξουσίας, όρθωσε το ανάστημά του στους κακούς και φαύλους κληρικούς, προασπιζόμενος το ήθος και την τάξη στην Εκκλησία, ενώ αγωνίστηκε για την αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης, στηλιτεύοντας πρακτικές προκλητικού πλουτισμού ολίγων εις βάρος των πολλών. Ο ίδιος, αναφερόμενος στη στάση του αυτή σημειώνει: 1. Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Τόμος 3ος, σελ. 155 2. «Η των Γραφών ανάγνωσις Θεού ομιλία εστίν». Ε.Π.Ε. 26,280 3. Αρχιμ. Δανιήλ Αεράκη, «Χρυσοστομικό λεξικό», Τόμος Α΄, σελ. 423 –

91

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

«…πολλοί με κατηγορούν λέγοντάς μου πάντοτε, γίνεσαι ενοχλητικός στους πλουσίους. Αλλά κι εκείνοι ενοχλούν πάντοτε τους φτωχούς. Εγώ όντως ενοχλώ τους πλουσίους, αλλά όχι τους πλουσίους γενικά, αλλά εκείνους που κακώς χρησιμοποιούν τον πλούτο. Γιατί πάντοτε υποστηρίζω ότι δεν κατηγορώ τον πλούσιο, αλλά τον άρπαγα…Είσαι πλούσιος; Δεν σ’ εμποδίζω. Είσαι άρπαγας; Σε κατηγορώ. Έχεις τα δικά σου; Απόλαυσέ τα. Παίρνεις των άλλων; Δεν σιωπώ. Θέλεις να με κατηγορήσεις; Είμαι πρόθυμος να χύσω το αίμα μου, αρκεί να αποτρέψω την αμαρτία σου»4. Τιμούμε, τέλος, τον ιερό Χρυσόστομο γιατί, παρά την καταφορά και τις διώξεις που υπέστη από την πολιτική αυθαιρεσία και το εκκλησιαστικό κατεστημένο της εποχής του, δεν υπέστειλε την σημαία του αγώνα για την προάσπιση της αλήθειας και τα δικαιώματα του ποιμνίου του. O αγώνας του ήταν ο προάγγελος ανάλογων αγώνων και κοπιαστικών προσπαθειών μεγάλων ανδρών της Εκκλησίας, στο πέρασμα της ιστορίας, που δε δίστασαν και δε διστάζουν να αντιταχθούν σε οποιονδήποτε εργάζεται εις βάρος των λαών και καταπατά αυτονόητα και στοιχειώδη δικαιώματα ζωής, πίστεως και αυτοδιάθεσης. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έμεινε ελεύθερος. Δε σκλαβώθηκε σε πρόσωπα, δεν υποτάχθηκε σε εξουσίες, δεν κρύφτηκε πίσω από τα αξιώματα. Γι’ αυτό παραμένει αιώνιο και αξεπέραστο πρότυπο ζωής και Εκκλησιαστικής μαρτυρίας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

4. Ομιλία Β΄ προς Ευτρόπιον –

92

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Τα Εισόδια της Υπεραγίας Θεοτόκου 21 Νοεμβρίου

Προσφορά στον Χριστό

Ή

θελαν πολύ ν’ αποκτήσουν παιδί. Ο Ιωακείμ και η Άννα μέχρι την γεροντική τους ηλικία αγωνίζονταν να γίνουν γονείς, χωρίς να το καταφέρνουν. Ουδέποτε, όμως, επέτρεψαν στην απελπισία να

εισχωρήσει στην ψυχή τους. Αντιθέτως, έκαναν την επιθυμία τους προσευχή και εγκατέλειψαν τον εαυτό τους στα χέρια του Θεού. Υποσχέθηκαν στο Θεό ότι, αν ακούσει τον πόθο της καρδιάς τους και τους χαρίσει τέκνο, θα το αφιερώσουν σε Εκείνον. Ο Θεός εκτίμησε την πίστη τους• επιβράβευσε την υπομονή τους• ευλόγησε την εμπιστοσύνη τους στο θέλημα Του και τους χάρισε όχι ένα συνηθισμένο παιδί, αλλά το σκεύος της εκλογής, το δοχείο της χάριτος, το υπόδειγμα της ταπείνωσης, της υπακοής και της πίστης, εκείνη που έγινε η κλίμακα από την οποία κατέβηκε ο Θεός στη γη και ανέβηκε ο άνθρωπος στον ουρανό. Τους χάρισε την Υπεραγία Θεοτόκο. Και οι άγιοι εκείνοι γονείς, όταν η Μαρία έγινε τριών ετών, την οδήγησαν στο Ναό εκπληρώνοντας το τάμα, την αφιέρωσαν στον Θεό και την εμπιστεύθηκαν στα χέρια των Αγγέλων, που κατά την παράδοση, την διακονούσαν στα Άγια των Αγίων. Αυτό το γεγονός της Εισόδου της Υπεραγίας Θεοτόκου στον ναό και της προσφοράς της στον Θεό, εορτάζουμε σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, το οποίο γεγονός, όπως διαλαλεί η υμνολογία της ημέρας, συνιστά της «ευδοκίας Θεού το προοίμιον και της των ανθρώπων σωτηρίας

–

93

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

την προκήρυξιν». Η ενέργεια της αφιέρωσης της Παναγίας στα χέρια του Θεού από τους ευσεβείς γονείς Της είναι άκρως διδακτική για εκείνους τους γονείς που έχουν εκκλησιαστική συνείδηση και ενδιαφέρονται για την κατά Χριστόν πρόοδο και ασφάλεια των παιδιών τους. Το μήνυμα που εκπέμπουν είναι να τους μιμηθούμε και να οδηγήσουμε τα παιδιά μας στην Εκκλησία, να τα ασφαλίσουμε στα χέρια του Χριστού, να τα εμπλουτίσουμε με όλα εκείνα τα πνευματικά αγαθά που θα τα καταστήσουν ολοκληρωμένες, εν Χριστώ, προσωπικότητες. Να γνωρίσουμε στα παιδιά μας τον Χριστό. Αυτός είναι η χαρά, η ευτυχία, η ενότητα, η Δικαιοσύνη, η αγάπη, η αλληλεγγύη, η αληθινή κοινωνία, η σωτηρία! Όμως, απέναντι στην πρόσκληση αυτή του Ιωακείμ και της Άννας πολλοί σύγχρονοι γονείς στέκονται, είτε με έντονο αρνητισμό, είτε με σκεπτικισμό και επιφύλαξη. Βλέπετε. η Εκκλησία στην εποχή μας λοιδορείται και συκοφαντείται, με συστηματικό και σκληρό τρόπο, από εκείνους που θέλουν να ξεκληρίσουν την πίστη και την ευσέβεια από τις καρδιές των ανθρώπων. Η Εκκλησία μας υποτιμάται και θεωρείται ξεπερασμένη, οπισθοδρομική και αναχρονιστική από τις δυνάμεις του κόσμου. Εκλαμβάνεται ως ένα ρομαντικό απολίθωμα του παρελθόντος, στην καλύτερη περίπτωση ως ένα λαμπρό έκθεμα για τις προθήκες των μουσείων, όχι, όμως, ως ζωντανή παρουσία του Θεού και τρόπος ζωής στην σύγχρονη εποχή της «προόδου» και της ανάπτυξης. Μόνο που οι κατηγορίες αυτές, που συχνά δηλητηριάζουν τις συνειδήσεις των ανθρώπων για να τους απομακρύνουν από τη ζωή της Εκκλησίας, εκπροσωπούν χρεοκοπημένες λογικές, αποτυχημένα κοσμικά συστήματα, διεφθαρμένα «πρότυπα», που στην προσπάθειά τους να αποθεώσουν τον άνθρωπο και να τον πείσουν ότι μπορεί και χωρίς τον Θεό,

–

94

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

τον οδήγησαν στο τέλμα, στο αδιέξοδο, στην καταστροφή. Γι’ αυτό, αδελφοί μου, όσοι έχετε στα χέρια σας μικρά παιδιά και φροντίζετε για το παρόν και το μέλλον τους, όσοι θέλετε να εξασφαλίσετε στα παιδιά σας την αληθινή και ουσιαστική ζωή και όχι την ψεύτικη ζωή του χαλασμένου κόσμου, οδηγείστε τα στην Εκκλησία, εμπιστευθείτε τα στον Χριστό, μάθετέ τα να αγαπούν τον Χριστό. Μόνο που ο Χριστός δεν είναι έννοια αόριστη και αφηρημένη. Είναι ένας ολόκληρος τρόπος ζωής που βιώνεται μέσα στην Εκκλησία. Ο Χριστός γνωρίζεται και κοινωνείται μέσα στο Μυστηριακό βίωμα της Εκκλησίας. Ο Χριστός προσεγγίζεται μέσα από τη γνώση της ζωής και του Ευαγγελίου Του. Ο Χριστός συναντάται σε κάθε άνθρωπο, που πονά και υποφέρει σ’ αυτόν τον κόσμο, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, μακριά από διαχωρισμούς που μειώνουν την αξία του προσώπου και προσβάλλουν τον άνθρωπο. Το μόνο κριτήριο συνάντησης του Χριστού στα πρόσωπα των ανθρώπων είναι η αγάπη. Διδάξτε στα παιδιά σας ν’ αγαπούν τον Θεό, για να μπορέσουν ν’ αγαπήσουν και τον άνθρωπο. Διδάξτε τα να ζουν με τον Χριστό, για να μάθουν να ζουν με τους ανθρώπους, όχι ως απρόσωπα άτομα, βουτηγμένα στον ατομισμό τους, αλλά ως Θεοειδή πρόσωπα, έτοιμα να κτίσουν την κοινωνία που όλοι ονειρευόμαστε. ΑΜΗΝ!

Αρχιμ. Ε.Ο.

–

95

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίας Αικατερίνης 25 Νοεμβρίου

Το πρότυπο των νέων

Η

Αγία Αικατερίνη, την μνήμη της οποίας τιμούμε σήμερα αδελφοί μου, γεννήθηκε στα τέλη του 3ου αι. στην Αλεξάνδρεια της Αιγύ­ πτου, σε πλούσια και αριστοκρατική οικογένεια. Λόγω της

έμφυ­της φιλομάθειάς της, διδάχτηκε από τους καλύτερους δασκάλους την Ελλη­νική φιλολογία και φιλοσοφία, τη ρητορική και τις γνωστές γλώσσες της εποχής της. Από νεαρή ηλικία μελέτησε τη Χριστιανική διδασκαλία και έγινε μέλος της Εκκλησίας του Χριστού, η Οποία τελούσε ακόμη υπό καθεστώς απηνών διωγμών. Εργάσθηκε με αυταπάρνηση και ενθουσιασμό για την διάδοση της Χριστιανικής πίστης, επιτυγχάνοντας πολλά χάριν της ρητορικής της δεινότητας και των πολλών γνώσεών της. Στις αρχές του 4ου αι. μ.Χ. ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Μαξιμίνος ζητά από τους υπηκόους του να συμμετέχουν σε ειδωλολατρικές θυσίες, αρχίζοντας από την Αλεξάνδρεια. Η Αγία Αικατερίνη αρνείται να συμμετέχει σε τέτοιες εκδηλώσεις κι αφού εκθέτει τις απόψεις της στον αυτοκράτορα, του ζητά να φέρει μπροστά της τους σοφούς της αυτοκρατορίας, ώστε να συζητήσουν. Ο Μαξιμίνος, θαμπωμένος από την ομορφιά και την ευφράδειά της, συγκαλεί τους πενήντα σοφότερους άνδρες της αυτοκρατορίας, με σκοπό να της αποδείξουν το αβάσιμο και στρεβλό των Χριστιανικών ιδεών της. –

96

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν αντίθετο. Η Αικατερίνη, με την κομψότητα του λόγου της και τη δεινότητα των επιχειρημάτων της «εφίμωσε λαμπρώς τους κομψούς των ασεβών, του πνεύματος τη μαχαίρα»1. Με την ευφράδεια και με τα σοφά της επιχειρήματα, κατάφερε να μετατρέψει τους πενήντα κορυφαίους σοφούς της εποχής της από ειδωλολάτρες και λάτρεις του ψεύδους, σε Χριστιανούς και εραστές της αλήθειας του Ευαγγελίου. Πληροφορούμενος ο Αυτοκράτορας το αποτέλεσμα της αναμέτρησης, οργίστηκε τόσο, ώστε διέταξε τον μαρτυρικό θάνατο όλων, επιφυλάσσοντας, όμως, για την Αικατερίνη τα πιο βαριά και αποκρουστικά μαρτύρια. Στην αρχική φυλάκιση η Αγία υπέμεινε τις πιέσεις, τα βασανιστήρια και τις κακουχίες με θάρρος και υπομονή, που αντλούσε από την δύναμη της βαθιάς της πίστης. Η σύζυγος του αυτοκράτορα Αυγούστα Φαυστίνα, θαυμάζοντας την καρτερικότητα της Αικατερίνης, την επισκέπτεται στη φυλακή, με τη συνοδεία 200 φρουρών, συζητάει μαζί της και ασπάζεται τη νέα πίστη και μαζί με αυτήν και οι συνοδοί της. Τότε ο Αυτοκράτορας διέταξε τον αποκεφαλισμό της Φαυστίνας και της ακολουθίας της και την τελική, πλέον, εκτέλεση της Αικατερίνης. Ως μέσο θανάτωσης επελέγη ο βασανιστικός τροχός που ήταν γεμάτος καρφιά. Τα καρφιά του τροχού, όταν πλησίασαν το σώμα της Αγίας, άρχισαν ένα-ένα να σπάνε ή να ξεκολλάνε. Κατά μία άλλη εκδοχή, ο  τροχός πριν πλησιάσει το σώμα της Αγίας διαλύθηκε. Έτσι αποφασίσθηκε ο αποκεφαλισμός της. Το άψυχο σώμα της, κατά την παράδοση, μετέφεραν δύο Άγγελοι στο όρος Σινά. Τέσσερις αιώνες μετά το ανακάλυψαν ερημίτες μοναχοί της περιοχής, οι οποίοι το κατέβασαν και το εναπόθεσαν σε μαρμάρινη θήκη. Στο σημείο εκείνο, τον 1. Εκ του Απολυτικίου της Αγίας –

97

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

6ο αι. ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός έκτισε την περίφημη Μονή της Αγίας Αικατερίνης, πολύτιμος θησαυρός της οποίας είναι το ιερό σκήνωμά της, το οποίο, μέχρι και σήμερα, μυροβλύζει και θαυματουργεί. Η Αγία Αικατερίνη είναι η προστάτιδα των νέων και όσων αναλίσκονται στον στίβο της γνώσης και της μάθησης. Η ίδια έδωσε τη ζωή της στον Χριστό σε νεαρότατη ηλικία, αγωνιζόμενη για την διαφύλαξη της αγνότητας και της παρθενίας της. Δεν άφησε τον εαυτό της έρμαιο στις εφήμερες ηδονές του βίου, αλλά προτίμησε τον Θείο έρωτα, την αγάπη του Χριστού, γι’ αυτό και ονομάστηκε «νύμφη Χριστού». Ταυτόχρονα, η δίψα της για γνώση την κατέστησε σοφή ανάμεσα στους σοφούς της εποχής της. Μόνο που η σοφία της δεν περιοριζόταν απλώς στην πρόσληψη των κοσμικών, θύραθεν γνώσεων, αλλά προσανατολιζόταν στην απόκτηση του Αγίου Πνεύματος, διά του οποίου ο άνθρωπος γίνεται πραγματικά μορφωμένος και σοφός. Για τους λόγους αυτούς κατέχει μεγίστη θέση στο Μαρτυρολόγιο της Εκκλησίας μας και είναι τόσο λαοφιλής στον Ορθόδοξο κόσμο. Είθε, αγαπητοί μου, η λαοφιλία της να γίνεται τρόπος μίμησης της σωφροσύνης, της αγνότητας, της φιλομάθειας και της ακλόνητης πίστης της, για όλους μας, πρωτίστως δε για τη νεότητα της πατρίδος μας, η οποία έχει μεγάλη και διαρκή ανάγκη από πρότυπα υγιή και άγια. ΑΜΗΝ!

Αρχιμ. Ε.Ο.

–

98

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Στυλιανού 26 Νοεμβρίου

Σκέψεις για την ανατροφή των παιδιών

Ο

σήμερα εορταζόμενος Όσιος Στυλιανός, αγαπητοί μου αδελφοί, γεννήθηκε στην Παφλαγονία της Μικράς Ασίας και έζησε Θεοφιλώς τον 5ο αιώνα. Γνώρισε από βρέφους τα ιερά γράμματα

και αγάπησε τον Χριστό από την παιδική του ηλικία. Η αγάπη του ήταν τέτοια ώστε, όταν ενηλικιώθηκε, απαλλάχθηκε από τα υλικά πατρογονικά πλούτη και αφιέρωσε την ζωή του στον Χριστό, ακολουθώντας, στην αρχή, την μοναστική οδό και έπειτα την αυστηρή ασκητική βιωτή. Ο Θεός τον χαρίτωσε με πλούσια πνευματικά χαρίσματα, γι’ αυτό η φήμη του εξαπλώθηκε σε όλη την γύρω από το ασκητήριό του περιοχή, με αποτέλεσμα η καλύβη του να γίνεται πόλος έλξης για τα πλήθη των Χριστιανών, οι οποίοι αναζητούσαν λόγο πνευματικής οικοδομής. Ιδιαίτερη ήταν η αγάπη του για τα βρέφη και τα νήπια. Μάλιστα, ο Θεός τού χάρισε το χάρισμα της θαυματουργίας στα μικρά παιδιά, γεγονός που οδηγούσε διαρκώς κοντά του νέους γονείς που αναζητούσαν την θεραπεία των αρρώστων παιδιών τους, με την βοήθεια του Ιησού Χριστού, διά του Αγίου Στυλιανού. Ο πλούτος της αγάπης του προς τα μικρά παιδιά τον κατέστησε προστάτη των βρεφών και των νηπίων, γεγονός που αποδίδεται θαυμάσια στην ιερά εικόνα του, όπου ο Όσιος Στυλιανός εικονίζεται εναγκαλιζόμενος

–

99

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

είτε ένα, είτε περισσότερα βρέφη και νήπια. Η σχέση στοργής και αγάπης του Οσίου Στυλιανού για τα παιδιά, που αντανακλά τα αντίστοιχα αισθήματα της Εκκλησίας μας, γίνεται αφορμή να καταθέσουμε κάποιες λιτές σκέψεις για την ανατροφή των παιδιών. Οδηγός μας θα είναι ένας άλλος λαμπρός εκπρόσωπος του μοναχικού κόσμου, ο νεοφανής Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, ο οποίος, αν και ακολούθησε τον δρόμο της ασκήσεως και πλήρους αφιερώσεως στον Θεό, εντούτοις εντρύφησε στο ζήτημα της οικογενείας, κυρίως δε της ανατροφής των τέκνων. Ο Όσιος Προφύριος διδάσκει ότι η καλή ανατροφή και αγωγή των παιδιών εξαρτάται από την αγιότητα του βίου και το παράδειγμα των γονέων μέσα στην οικογένεια. «Οι γονείς πρέπει να δοθούν στην αγάπη του Θεού. Πρέπει να γίνουν άγιοι κοντά στα παιδιά, με την πραότητά τους, την υπομονή τους, την αγάπη τους. Να βάζουν κάθε μέρα νέα σειρά, νέα διάθεση, ενθουσιασμό και αγάπη στα παιδιά. Και η χαρά που θα τους έλθει, η αγιοσύνη που θα τους επισκεφθεί, θα εξακοντίσει στα παιδιά την χάρη. Για την κακή συμπεριφορά των παιδιών φταίνε, γενικά, οι γονείς. Δεν τα σώζουν ούτε οι συμβουλές, ούτε η πειθαρχία, ούτε η αυστηρότητα. Αν δεν αγιάζονται οι γονείς, αν δεν αγωνίζονται, κάνουν μεγάλα λάθη και μεταδίδουν το κακό που έχουν μέσα τους. Αν οι γονείς δε ζουν ζωή αγία, αν δε μιλούν με αγάπη, ο διάβολος τους ταλαιπωρεί με τις αντιδράσεις των παιδιών. Η αγάπη, η ομοψυχία, η καλή συνεννόηση των γονέων είναι ό,τι πρέπει για τα παιδιά. Μεγάλη ασφάλεια και σιγουριά»1. Η επόμενη συμβουλή που δίδει ο Όσιος Πορφύριος στους γονείς για την ανατροφή των παιδιών τους είναι να είναι οι ίδιοι άνθρωποι θερμής 1. «Βίος και Λόγοι», σελ. 406-407 –

100

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

προσευχής. Συνηθίζουν οι ευλαβείς γονείς και κυρίως οι μητέρες, όταν τα παιδιά τους βρίσκονται στην εφηβική περίοδο της ζωής τους ή και μεγαλύτερα, να πιέζουν και να επιμένουν φορτικά για την από μέρους των παιδιών βίωση της πνευματικής ζωής, αγωνιούντες για τα ξεστρατίσματα και τις αντιδράσεις της ηλικίας. Η πρακτική αυτή προκαλεί, τις περισσότερες φορές, αντίθετα αποτελέσματα, καθώς τα παιδιά, στην εφηβεία, δεν ανέχονται άλλα «κηρύγματα» από τους γονείς. Στην περίπτωση αυτή άλλος τρόπος πρέπει να επιλεγεί. Κάποτε ο Όσιος Πορφύριος έγινε αποδέκτης της απόγνωσης μιας ευλαβούς μητέρας, η οποία είχε απελπιστεί καθώς τα παιδιά της δεν υπάκουαν, πλέον, στις συμβουλές της και της είπε: «Άμα διαρκώς τους δίνεις συμβουλές θα γίνεις βαρετή κι όταν θα μεγαλώσουν θα αισθάνονται ένα είδος καταπιέσεως. Να προτιμάς, λοιπόν, την προσευχή. Να τους μιλάς με την προσευχή. Να τα λες στον Θεό και ο Θεός θα τα λέει μέσα τους…»2. Βλέπουμε, αδελφοί μου, ότι ο Όσιος Πορφύριος, με τις διδαχές του για την ανατροφή των παιδιών, που καταγράψαμε και με πολλές ακόμα που ο χρόνος δεν επιτρέπει να παρουσιάσουμε, διδάσκει ότι η αγωγή των παιδιών είναι καθαρά πνευματική υπόθεση και εξαρτάται άμεσα από την πνευματική κατάσταση και ζωή των γονέων. Γι΄ αυτό, όσοι είστε ή πρόκειται να γίνετε γονείς, μην εξαντλείτε την φροντίδα σας μόνο στην παροχή υλικών και μορφωτικών αγαθών στα παιδιά σας, προκειμένου να εξασφαλίσετε σ’ αυτά ένα άνετο μέλλον. Αν θέλετε να τα σώσετε και να τα εξοπλίσετε με όλα εκείνα τα εφόδια που θα λειτουργήσουν προστατευτικά και σωστικά στο παρόν και στο μέλλον τους, οδηγείστε τα στον Χριστό, εισαγάγετέ τα στη ζωή της Εκκλησίας. Είναι το μόνο ασφαλές λιμάνι, όπου τα παιδιά σας θα 2. όπ.π. σελ. 419 –

101

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

βιώσουν την αληθινή και ανιδιοτελή αγάπη στο πρόσωπο του Χριστού, θα διδαχθούν την πραγματική δικαιοσύνη και θα βιώσουν την κατά Χριστόν ελευθερία, που σώζει τον άνθρωπο από τα δεσμά της αμαρτίας και της ανθρώπινης κακίας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

102

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου 30 Νοεμβρίου

Η ειρήνη και το έλεος του Θεού

Τ

ο πρόσωπο του Πρωτοκλήτου Αποστόλου Αγίου Ανδρέου, αγαπητοί μου, τιμάται σήμερα από την Αγία μας Εκκλησία. Και γίνεται η σημερινή εορτή αφορμή να απευθύνουμε στο Θεό την προσευχή της

καρδιάς μας για εμάς, τις οικογένειές μας, την κοινωνία μας, την πατρίδα μας και τον κόσμο ολόκληρο. Αυτό πράξαμε αποδίδοντας το απολυτίκιο του Αγίου Ανδρέου, το οποίο εμπεριέχει σπερματικά τα πάντα γύρω από τον Άγιο που τιμούμε και αυτά τα οποία προσδοκούμε από εκείνον. Το Απολυτίκιό του τον ονομάζει «Πρωτόκλητο και του κορυφαίου αυτάδελφο», κατά σάρκα αδελφό δηλ. του Αποστόλου Πέτρου και στη συνέχεια καταγράφει τί θέλουμε εμείς από εκείνον: «…τω Δεσπότη των όλων ικέτευε». Αυτό ζητάμε από τον Άγιο Ανδρέα σήμερα. Να ικετεύσει, να προσευχηθεί στον Δεσπότη των όλων για δύο πράγματα: «Ειρήνη τη οικουμένη δωρίσασθαι», είναι το πρώτο. Να δωρίσει στην οικουμένη την ειρήνη. Και αυτό το αίτημα της ειρήνης είναι διαχρονικό στη ζωή της Εκκλησίας. Επαναλαμβάνεται κάθε μέρα στη Θεία Λειτουργία. Αυτό σημαίνει ότι η ειρήνη δεν υπάρχει. Είναι ένα μεγάλο ζητούμενο. Γι’ αυτό και την ζητούμε και την επιδιώκουμε τόσο πολύ μέσα στην Εκκλησία. Και δεν υπάρχει η ειρήνη σήμερα, παρότι φαίνεται ότι επικρατεί στον κόσμο θεωρητικά, γιατί εμείς οι άνθρωποι πιστεύουμε ότι η ειρήνη δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απουσία πολέμου. Όταν δεν υπάρχει πόλεμος, έχουμε

–

103

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ειρήνη. Έτσι είναι, όμως; Για να ρίξουμε μια ματιά στον κόσμο σήμερα, στην Αφρική, στην Μέση Ανατολή, σε άλλα σημεία της γης; Φλέγονται τα σημεία αυτά. Υπάρχει ένας ευρύτερος αναβρασμός, εμφύλιοι σπαραγμοί, απειλές για ξένες επεμβάσεις. Αυτό σημαίνει ότι η ειρήνη διακυβεύεται, περνά μια τεράστια περιπέτεια. Άρα, δεν έχουμε ειρήνη στις μέρες μας ή νομίζουμε ότι έχουμε. Και αυτό γιατί εναποθέτουμε τις ελπίδες για την ειρήνη σε διάφορα ειρηνιστικά κινήματα, τα οποία ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια στον κόσμο, την εναποθέτουμε στα χέρια των πολιτικών ηγεσιών, των διεθνών ειρηνιστικών οργανισμών, αλλά αυτό βλέπουμε που οδηγεί: αυτή τη στιγμή ο κόσμος μας να είναι φαινομενικά ειρηνικός, ταυτόχρονα, όμως, σε πολλά σημεία της γης να υπάρχει αναβρασμός, ο οποίος, ανά πάσα στιγμή, μπορεί να οδηγήσει σε γενικότερη ανάφλεξη. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πως η ειρήνη δεν είναι η απουσία του πολέμου, αλλά η παρουσία του Θεού στη ζωή μας. Όταν ο Θεός απουσιάζει από τη ζωή των ανθρώπων τότε η ειρήνη είναι το μεγάλο ζητούμενο, γιατί η ειρήνη προσωποποιείται στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Και σήμερα ζούμε σε έναν κόσμο, ο οποίος δεν θέλει τον Χριστό, Τον αποστρέφεται, Τον θέτει στο περιθώριο. Ψάχνει αλλού ερείσματα, πολιτικά, κοινωνικά, ιστορικά. Αποδιώχνει Τον Χριστό στο περιθώριο της ιστορίας. Πώς, λοιπόν, να προκύψει η ειρήνη; Η ειρήνη έρχεται, καταρχήν, στα πρόσωπα. Δεν προκύπτει μαγικά στον κόσμο. Για να ειρηνεύσει ο κόσμος, πρέπει να ειρηνεύσουν τα πρόσωπα, οι άνθρωποι. Και ειρηνικός άνθρωπος είναι εκείνος ο οποίος έχει μέσα στην καρδιά του τον Θεό. Αυτός γίνεται αφορμή ειρήνης για τους άλλους. Είναι άνθρωπος ήρεμος, πράος, ξέρει να υπομένει, δεν εξεγείρεται, δε διεκδικεί, δεν μνησικακεί, δεν πολεμά, δεν σκοτώνει, δεν τρομοκρατεί, γιατί έχει μέσα του το Θεό και είναι άνθρωπος ειρηνικός. Βλέπετε, ότι η καρδιά της ειρήνης

–

104

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

είναι ο κάθε άνθρωπος προσωπικά. Μην περιμένουμε να μας έρθει η ειρήνη από κάπου αλλού. Η ειρήνη πρώτα θα γεννηθεί μέσα μας με την παρουσία του Θεού στη ζωή μας και μετά θα γίνει γεγονός για ολόκληρο τον κόσμο. Αλλά, διά του Αγίου Ανδρέου, σήμερα ζητούμε και κάτι άλλο από τον Θεό. «… ταις ψυχαίς ημών το μέγα έλεος». Να χαρίσει ο Θεός στις ψυχές μας το δικό Του έλεος, την αγάπη Του, τη συγχώρησή Του. Και αυτό είναι διαχρονικό αίτημα της Εκκλησίας. Και πρέπει να γίνεται επίμονο αίτημα του καθενός από εμάς. Γιατί έχουμε μεγάλη ανάγκη από το έλεος του Θεού σήμερα περισσότερο από ποτέ. Βλέπετε που έχει φθάσει ο κόσμος; Βρίσκεται σε αναβρασμό και αναταραχή και η κοινωνία μας έχει φθάσει στο σημείο να υποφέρει, να πονά και να δοκιμάζεται περισσότερο από ό,τι θυμόμαστε, τουλάχιστον οι νεότερες γενεές, με έναν πολύ δραματικό και οδυνηρό τρόπο. Και η δοκιμασία που περνά η κοινωνία μας έχει πολλά πρόσωπα και πολλές πτυχές, οικονομικές, κοινωνικές, οικογενειακές, εργασιακές. Γιατί νομίζετε ότι τα περνάμε αυτά; Μήπως επειδή κάποιοι άλλοι έφταιξαν αντί για μας; Τα περνάμε, γιατί δεν θελήσαμε και διώξαμε από τη ζωή μας το έλεος του Θεού. Είπαμε στο Θεό «δεν σε χρειαζόμαστε πια. Εμείς είμαστε οι Θεοί στη θέση σου. Δεν σε θέλουμε. Είσαι χθεσινός. Έτσι δεν μάθανε τα παιδιά μας στο σχολείο, ότι ο Θεός είναι μια ξεπερασμένη υπόθεση, η Εκκλησία μια μουσειακή υπόθεση; Είναι δυνατόν να ασχολούμαστε με το Θεό; Τί ανάγκη έχουμε τον Θεό;» Έτσι δεν μας έλεγαν; Αυτό δεν ζήσαμε; Μέσα στα σχολεία δεν μπήκε αυτή η δαιμονισμένη νοοτροπία της άρνησης του Θεού; Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Τα κάναμε όλα στάχτη, θρύψαλα. Φτιάξαμε ένα κόσμο, που πνίγεται στις στάχτες και στους καπνούς της καταστροφής την οποία έφερε ο ίδιος στον εαυτό του, γιατί δεν θελήσαμε το έλεος του Θεού, αλλά στηριχτήκαμε στο χρήμα, στους πολιτικούς ηγέτες, στο ψέμα, στην απάτη, στη διαφθορά. Όλα αυτά τα θεοποιήσαμε, τα βάλαμε στη θέση του

–

105

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Θεού και Εκείνον τον στείλαμε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Ζητήσαμε το έλεος των ανθρώπων και χάσαμε το έλεος του Θεού. Και τελικά, ούτε των ανθρώπων το έλεος βρήκαμε. Γι’ αυτό φθάσαμε εδώ που φθάσαμε. Άρα, δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές, ούτε υπάρχουν λύσεις που θα μας έρθουν από κάποιους άλλους ή από κάπου αλλού. Τις λύσεις θα τις βρούμε εμείς, αν ξαναζητήσουμε το έλεος του Θεού. Γιατί από αυτό έχουμε ανάγκη σήμερα περισσότερο και από τα χρήματα, περισσότερο και από την πολιτική, περισσότερο και από την οικονομία και τις τράπεζες. Από το έλεος του Θεού έχουμε ανάγκη. Όταν αυτό το έλεος το ζητήσουμε με ειλικρίνεια, με πνεύμα μετανοίας και επιστροφής στο θέλημα του Θεού τότε θα δούμε ότι, σιγά – σιγά, τα πράγματα θα αρχίζουν να αλλάζουν στον τόπο μας. Όσο, όμως, το έλεος αυτό το περιφρονούμε και το αρνούμαστε, ό,τι και να γίνει, όσες θυσίες και να γίνουν, όσες αποφάσεις και να ληφθούν τα πράγματα δεν πρόκειται να διορθωθούν, γιατί το πρόβλημα της πατρίδας μας σήμερα δεν είναι οικονομικό. Είναι πνευματικό. Γι’ αυτό, αδελφοί μου, η σημερινή εορτή του Αγίου Ανδρέου γίνεται αφορμή να ξαναθυμηθούμε τί ακριβώς οφείλουμε να ζητήσουμε από τον Θεό. Την ειρήνη Του για τον κόσμο, που είναι το μεγάλο ζητούμενο και την επιστροφή του ελέους Του στη ζωή μας. Γιατί μόνον τότε θα ξαναχαράξει η ελπίδα της βελτίωσης και των κοινωνικών και των οικουμενικών και των προσωπικών μας δεδομένων. Αμήν. Αρχιμ. Ε.Ο.

–

106

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΟΜΙΛΙΕΣ Στις Εορτές και στις μνήμες των Μεγάλων Αγίων

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΦΑΝΑΡΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΥΛΛΗΨΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΙΓΙΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Σεραφείμ, Επισκόπου Φαναρίου 4 Δεκεμβρίου

Το μήνυμα των Νεομαρτύρων

Τ

ρεις ιδιαίτερα λαοφιλείς Αγίους προβάλει η Εκκλησία μας σήμερα, αδελφοί μου. Την Αγία Μεγαλομάρτυρα Βαρβάρα, τον Όσιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό και τον Άγιο Νέο Ιερομάρτυρα Σεραφείμ,

Επίσκοπο Φαναρίου. Επιλέξαμε ν’ ασχοληθούμε με τον τρίτο, με καταγωγή από τα Άγραφα της Θεσσαλικής γης και να αντλήσουμε τα μηνύματα που εκπέμπει ο βίος του. Ο Άγιος Σεραφείμ γεννήθηκε στα μέσα του 16ου αιώνα, στην καρδιά της τουρκικής σκλαβιάς και της ισλαμικής θηριωδίας και ανατράφηκε σε ευλαβή Χριστιανική οικογένεια, επιδεικνύοντας εξαιρετική επίδοση στην μελέτη των Αγίων Γραφών. Νέος στην ηλικία έγινε μοναχός στο Μοναστήρι της Παναγίας Κορώνης και γρήγορα εισήλθε στους τάξεις του ιερού Κλήρου χειροτονούμενος Πρεσβύτερος. Αργότερα εξελέγη Επίσκοπος Φαναρίου και Νεοχωρίου και εργάστηκε με ζήλο για την προκοπή του ποιμνίου του και την επικράτηση της ειρήνης στην περιοχή του. Παρ’ όλα αυτά, όμως, οι Τούρκοι τον συνέλαβαν το 1601, με την κατηγορία της συμμετοχής στην εξέγερση που είχε οργανώσει στην περιοχή ο Μητροπολίτης Λαρίσης Διονύσιος, ο επονομαζόμενος «φιλόσοφος» ή «σκυλόσοφος». Τον υπέβαλαν σε φρικτά μαρτύρια, τα οποία υπέμεινε αγόγγυστα, έως ότου δέχθηκε τον μαρτυρικό θάνατο για την αγάπη του Χριστού, αρνούμενος να αρνηθεί την πίστη

–

108

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

του για να σώσει τη ζωή του. Η Τιμία Κάρα του φυλάσσεται σήμερα στον Μητροπολιτικό Ναό της Καρδίτσας και είναι πηγή ιαμάτων και ευλογιών για τον πιστό λαό του Θεού. Ο Άγιος Σεραφείμ ανήκει στην λαμπρή χορεία των Νεομαρτύρων της Εκκλησίας μας, οι οποίοι ονομάστηκαν έτσι γιατί μαρτύρησαν κατά την περίοδο μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως και μέχρι την Εθνική μας Παλιγγενεσία, από τα χέρια των τούρκων. Ήταν η περίοδος κατά την οποία οι κατακτητές εξαπέλυαν απηνείς διωγμούς κατά των Χριστιανών, που ήταν προϊόν της μισαλλοδοξίας τους, αλλά και του σκληρότατου θρησκευτικού τους φανατισμού. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής έθεσαν σε εφαρμογή το σατανικό σχέδιο των βίαιων εξισλαμισμών, προκειμένου να αλλοιώσουν την εθνική συνείδηση των σκλαβωμένων Ελλήνων, βασικό συστατικό της οποίας υπήρξε ανέκαθεν και είναι η Ορθόδοξη πίστη. Το κύμα των εξισλαμισμών ανέκοψε το νέφος των Αγίων Νεομαρτύρων, το μαρτυρικό τέλος των οποίων λειτούργησε αφυπνιστικά για τους ταλαιπωρημένους και τρομοκρατημένους Έλληνες, δυνάμωσε την Ορθόδοξη πίστη τους και οδήγησε, τελικά, τα τουρκικά σχέδια σε ναυάγιο και αποτυχία. Θα επισημάνουμε, εξ αφορμής της μνήμης του Νεομάρτυρος Αγίου Σεραφείμ, τρία σημεία σχετικά με το μήνυμα που περνά σε όλους μας το παράδειγμα των Νεομαρτύρων. Το πρώτο είναι ότι οι Νεομάρτυρες, όπως και όλοι οι Μάρτυρες της πίστεως, διαχρονικά, είναι υπόδειγμα υπομονής στις θλίψεις και τις δοκιμασίες για όλους μας. Υπέστησαν πλείστες όσες στερήσεις, εξευτελισμούς, βασανισμούς και τον θάνατο ακόμα για την αγάπη του Χριστού, χωρίς γογγυσμό. Αντιθέτως, έβλ��παν ότι, διά των θλίψεων και των δοκιμασιών, η χάρις του Θεού επεσκίαζε τη ζωή τους και τους προσέφερε πνευματική προοπτική και αναψυχή πολύ ανώτερη και

–

109

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ποιοτικότερη απ’ ό,τι η πρόσκαιρη και μάταιη αυτή ζωή. Οι θλίψεις και οι δοκιμασίες που επιτρέπει ο Θεός στη ζωή μας είναι ένα σχολείο, όπου οι μεγάλες αρετές αποκτώνται και οι μεγάλοι χαρακτήρες διαπλάθονται. Το δεύτερο σημείο είναι ότι οι Νεομάρτυρες θα μάς καταστήσουν ανα­ πο­λόγητους ενώπιον του Θεού, εν ημέρα κρίσεως, αν δε διαφυλάξουμε την Ορθόδοξη πίστη μας ζωντανή και ακμαία, σε μια εποχή που δε μάς διώκει κανείς. Ο κίνδυνος αυτός είναι μεγάλος, καθώς οι Χριστιανοί χαλαρώσαμε στην εποχή μας, αφήσαμε την πίστη στο περιθώριο της ζωής, την μετατρέψαμε σε φολκλορικό στοιχείο της παράδοσής μας, ξεχνώντας ότι αληθινή πίστη είναι η διαρκής εμπειρία της ζωής του Χριστού στη δική μας ζωή, μέσα στο Μυστηριακό βίωμα της Εκκλησίας μας. Θα μάς καταστήσουν, τέλος, οι Νεομάρτυρες αναπολόγητους και έναντι της ιστορίας, γιατί η περιθωριοποίηση της πίστεως, η αλλοίωση του Εκκλησιαστικού μας φρονήματος, η περιφρόνηση της Εκκλησίας θα συμβάλλουν στην αλλοίωση της Ελληνικότητάς μας, η οποία στηρίζεται στη βάση της Ορθοδοξίας μας. Εκείνοι, με το μαρτύριό τους, συνέβαλαν στην αναθέρμανση και στον πλουτισμό της Ελληνικότητας των ραγιάδων. Εμείς δεν πρέπει να επιτρέψουμε στους διακορευτές της ιστορίας μας ν’ αποκόψουν την άρρηκτη σχέση Ελληνικότητας και Ορθοδόξου βιώματος, χάρη στο οποίο ο Ελληνισμός κρατήθηκε όρθιος και ζωντανός στο χρόνο. Να μην αποστούμε ποτέ από το ιστορικά κατοχυρωμένο και αποδεδειγμένο αξίωμα ότι Ελληνισμός και Ορθοδοξία είναι οι βάσεις πάνω στις οποίες πρέπει να στηρίζουμε, με ασφάλεια, το παρόν και το μέλλον μας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

110

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Νικολάου 6 Δεκεμβρίου

Ο άνθρωπος του Θεού

Ό

,τι και να πει κανείς, αδελφοί μου, για τον σήμερα εορταζόμενο Άγιο Νικόλαο, Επίσκοπο Μύρων, τον Θαυματουργό, θα είναι λίγο. Βλέπετε, είναι τόσες οι αφορμές που ο ίδιος μας δίδει με τον

τρόπο και τα διδάγματα της ζωής του, που οι λέξεις φαντάζουν φτωχές για να περιγράψουν το μεγαλείο της προσωπικότητάς του και το μέγεθος της Αγιότητάς του. Και ενώ οι δικές μας ανθρώπινες δυνάμεις μοιάζουν τόσο ατελείς, έρχεται η Υμνολογία της εορτής να μας βγάλει από τη δύσκολη θέση, καθώς, με τρεις λέξεις τα λέει όλα. Ο υμνογράφος της Εκκλησίας αποκαλεί τον Άγιο Νικόλαο «Άνθρωπο του Θεού!»1 Η μελέτη του βίου του μας αποκαλύπτει τις τρεις προϋποθέσεις, τις οποίες όταν καλλιεργεί ο άνθρωπος και βιώνει, μπορεί να είναι «άνθρωπος του Θεού» Η πρώτη προϋπόθεση είναι η πίστη. Στο απολυτίκιό του ο Άγιος Νικόλαος ονομάζεται «κανόνας πίστεως». Ήταν τέτοια η ακρίβεια της πίστεώς του στον Χριστό, τόση η ταύτισή του με τις Ευαγγελικές αλήθειες, ώστε να προβάλλεται από την Εκκλησία ως υπόδειγμα πίστεως, την οποία όλοι μας καλούμαστε να μιμηθούμε. Η πίστη του Αγίου δεν ήταν επαμφοτερίζουσα, ούτε επιλεκτική. Δεν ήταν καρπός συναισθηματικής παρόρμησης, ούτε

1. Δοξαστικό της Λιτής –

111

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

και προϊόν ορθολογιστικής προσέγγισης. Ήταν καρπός της ελευθερίας, της ταπείνωσης και της απλότητας, με τις οποίες βίωνε την παρουσία του Χριστού στη ζωή του, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, αλλά με πνεύμα απόλυτης εμπιστοσύνης. Η πίστη για τον Άγιο ήταν Χάρις και ζωή και αλήθεια που αναδύονταν διαρκώς μέσα του και γύρω του, καρπός της ολόθυμης κοινωνίας του με τον Χριστό. Ας αναλογιστούμε, εμείς που τιμούμε τη μνήμη του σήμερα και τον επικαλούμαστε στις προσευχές μας, έχουμε τέτοια πίστη ή μήπως πελαγοδρομούμε στο πέλαγος του ορθολογισμού; Προσαρμόζουμε τη ζωή μας στο θέλημα του Θεού, όπως έπραττε διαρκώς ο Άγιος ή προσαρμόζουμε τον Χριστό στα δικά μας μέτρα; Η δεύτερη προϋπόθεση που κατέστησε τον Άγιο Νικόλαο «Άνθρωπο του Θεού», ήταν η κατά Χριστόν ζωή. Γίνεται συχνά λόγος γι’ αυτήν, συνήθως, όμως, περιορίζεται σε θεωρητικού τύπου προσεγγίσεις και επιστημονικές – θεολογικές αναφορές. Η κατά Χριστόν ζωή δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθότι προϋποθέτει ενέργειες που συγκρούονται με την λογική της εποχής μας. Γιατί ο άνθρωπος που θα θελήσει να ζήσει αυτή τη ζωή «θα πρέπει να αγαπήσει τους εχθρούς του, να σηκώσει αδιαμαρτύρητα το σταυρό του, να αντισταθεί ηρωικά στους πειρασμούς του κόσμου… Ο Χριστιανισμός προσανατολίζει τη ζωή μας προς τα εκεί που υπάρχει η μεγαλύτερη αντίσταση. Η ζωή του Χριστιανού είναι μία σταύρωση του ίδιου του εαυτού του»2. Ας αναλογιστούμε όσοι νομίζουμε ότι ζούμε την κατά Χριστόν ζωή, διεξάγουμε αυτόν τον πνευματικό αγώνα; Είμαστε διατεθειμένοι να σταυρώνουμε το εγώ μας για την αγάπη του κόσμου; Μπορούμε να ζούμε και να προσφέρουμε τον Χριστό, ως πρότυπο ζωής και βεβαιότητα σωτηρίας, 2. Νικόλαος Μπερδιάγιεφ, «Για την αξία του Χριστιανισμού και την απαξία των Χριστιανών», σελ. 20 –

112

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

σε μια εποχή θανάτου, ανασφάλειας και απελπισίας; Αυτό έπραττε ο Άγιος Νικόλαος. Ζούσε την κατά Χριστόν ζωή και εξέπεμπε αυτό το βίωμα στο λαό του Θεού, με την απλότητα του ήθους του και την πληθωρικότητα της ταπείνωσής του.

Η τρίτη προϋπόθεση που τον κατέστησε «Άνθρωπο του Θεού» ήταν

τα έργα αγάπης και προσφοράς. Το απολυτίκιό του και πάλι μας λέγει ότι απέκτησε, με την επιλογή της φτώχειας, τον πλούτο του ουρανού. Ήταν πλούσιος, αλλά γρήγορα απαλλάχθηκε από τον υλικό πλούτο, γιατί πόθησε και γέμισε από τον πλούτο της παρουσίας του Θεού. Και αυτό το κατάφερε με την εργασία της ελεημοσύνης προς τον κάθε πένητα και σε ανάγκη ευρισκόμενο άνθρωπο. Το έργο της ελεημοσύνης και της φιλανθρωπίας συνιστά υπακοή στο θέλημα του Θεού. Ο Χριστός δίδαξε «“αληθινά σας λέω ότι καθετί που κάνατε σε έναν από τους φτωχούς αυτούς αδελφούς μου, που φαίνονται άσημοι και πολύ μικροί, το κάνατε σε μένα”. Γι’ αυτό οποιαδήποτε αδράνεια και αδιαφορία του κάθε Χριστιανού και της Εκκλησίας γενικότερα, μπροστά στο τρομακτικό φαινόμενο της πείνας ολόκληρων λαών, θα ταυτιζόταν με προδοσία του Χριστού και με απουσία ζωντανής πίστης… Η πίστη στον Χριστό χωρίς διακονική αποστολή, χάνει τη σημασία της… Κάθε άλλη προσπάθεια να δούμε τον Χριστό ως πραγματική παρουσία, χωρίς υπαρξιακή σχέση με αυτόν ο οποίος χρειάζεται βοήθεια, δεν είναι τίποτα άλλο από απλή θεωρία»3

Η σημερινή εορτή του «Ανθρώπου του Θεού» Αγίου Νικολάου,

αδελφοί μου, μας δίδαξε τους τρόπους να γίνουμε και εμείς άνθρωποι, τέκνα και αδελφοί του Χριστού. Η διάθεσή μας ν’ αγωνιστούμε προς την κατεύθυνση αυτή είναι αποκαλυπτική της αληθινής ή ψεύτικης σχέσης μας 3. Πέτρος Βασιλειάδης, «Ενότητα και μαρτυρία», σελ. 286-287 –

113

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

με τον Χριστό και την Εκκλησία Του. Ας δούμε, λοιπόν, στον εαυτό μας, για να εντοπίσουμε τα λάθη και τα ελλείμματά μας, για να διορθώσουμε τις ατέλειες της ψυχής μας και, με τις πρεσβείες του Αγίου Νικολάου, να μορφώσουμε τον άνθρωπο του Θεού μέσα μας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

114

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Σύλληψη Αγίας Άννης 9 Δεκεμβρίου

Το θαύμα της πίστεως, της προσευχής και της υπομονής

Η

σημερινή ημέρα, αδελφοί μου, κατά την οποία τιμούμε και εορτά­ζουμε το μεγάλο γεγονός της συλλήψεως της Αγίας Θεοπρο­μήτορος Άννης, φέρνει ενώπιον μας ένα θαύμα. Είναι

ένα μέγιστο θαύμα που επιτέλεσε η Χάρις του Θεού πάνω σε ένα άτεκνο ζευγάρι, το οποίο αν και ευρισκόταν, πλέον, σε περασμένη γεροντική ηλικία κατάφερε το απίστευτο• με τη δύναμη του Θεού, συνέλαβε τέκνο. Αυτό το θαύμα δεν προέκυψε τυχαία, ούτε χαρίστηκε από το Θεό στους ανθρώπους αυτούς. Προέκυψε γιατί, τόσο ο Ιωακείμ όσο και η δικαία και ευσεβής Άννα, διέθεταν τρία βασικά πνευματικά χαρακτηριστικά, τα οποία προκάλεσαν και προσήλκυσαν τη χάρη και την ενίσχυση του Θεού, ώστε να γίνει πραγματικότητα ο μεγάλος τους πόθος, που ήταν η απόκτηση ενός τέκνου. Η πρώτη προϋπόθεση, την οποία διέθεταν, ήταν η πίστη. Είχαν, δηλ. εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού. Η πίστη τους δεν ήταν μια αφηρημένη έννοια, αλλά ήταν υπόθεση ζωής, ένα γεγονός βιωματικής εμπειρίας που έβγαινε από μέσα τους, ένα γεγονός που είχε σχέση με την γενικότερη πνευματική τους ζωή. Πίστευαν και εμπιστεύονταν το θέλημα του Θεού. Είχαν αφήσει τις ζωές τους πάνω Του. Είχαν εγκαταλείψει τις τύχες τους

–

115

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

στα χέρια Του, πιστεύοντας ακλόνητα ότι ξέρει ο Θεός πως θα φέρει τα πράγματα στη ζωή τους. Το δεύτερο χαρακτηριστικό που διέθεταν ο Ιωακείμ και η Άννα είναι η προσευχή, ως καρπός της πίστης τους. Ασφαλώς θα έκαναν τα πάντα, στο πλαίσιο της ιατρικής επιστήμης της εποχής εκείνης, προκειμένου να αποκτήσουν παιδί. Άλλωστε, το θέλημα του Θεού δεν αποκλείει, ούτε καταδικάζει, ούτε αρνείται την ιατρική επιστήμη και γενικώς την επιστήμη. Και πώς να συμβεί αυτό αφού η επιστήμη είναι δώρο του Θεού, είναι προσφορά και χάρισμα του Θεού στους ανθρώπους. Ταυτόχρονα, όμως, η καρδιά τους φλεγόταν από τον πόθο της προσευχής. Είχαν κάνει αίτημα προσευχής την απόκτηση ενός παιδιού. Δεν είχαν αφεθεί μόνο στα χέρια των ανθρώπων, αλλά αφέθηκαν στα χέρια του Θεού. Και όσο κι αν πέρασαν τα χρόνια, όσο κι αν έβλεπαν ότι λευκαίνονταν τα μαλλιά της κεφαλής τους, όσο κι αν έβλεπαν ότι οι ανθρώπινες δυνάμεις τους εγκαταλείπουν, εντούτοις, συνέχιζαν να προσεύχονται και να καταθέτουν τις ελπίδες τους στα χέρια του Θεού. Γιατί βίωναν αυτό που ο Αδελφόθεος Ιάκωβος θα πει αργότερα, ότι πολύ ισχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη1. Υπήρχε και ένα τρίτο χαρακτηριστικό, που ήταν καρπός και της πίστεως και της προσευχής τους και το διέθεταν πληθωρικά ο Ιωακείμ και η Άννα. Ήταν η υπομονή. Το να είναι κάνεις άτεκνος εκείνη την εποχή ήταν αιτία λοιδορίας και κοινωνικής απομόνωσης. Ήταν μία σκληρή δοκιμασία, η οποία προκαλούσε την κοινωνική κατακραυγή, καθότι οι άτεκνοι θεωρούνταν άνθρωποι δευτέρας κατηγορίας. Και όμως, ο Ιωακείμ και η Άννα υπέμειναν την κακοπάθεια, τη λοιδορία, τις ειρωνείες των ανθρώπων της Ιουδαϊκής κοινωνίας, γιατί ήξεραν ότι μέσα από την υπομονή θα 1. Ιάκ. 5,16 –

116

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

καλλιεργήσουν, θα ενδυναμώσουν και τελικά, θα σώσουν την ψυχή τους. Και ήταν τέτοια η υπομονή τους, ώστε να προσελκύσουν πάνω τους τόσο πληθωρικά τη δύναμη, την χάρη και την ευαρέσκεια του Θεού και ο πόθος τους να γίνει πραγματικότητα και να αποκτήσουν όχι απλώς ένα παιδί, όπως όλα τα άλλα παιδιά, αλλά την κόρη εκείνη η οποία έφερε στον κόσμο «παιδίον νέον, τον προ αιώνων Θεόν», την Υπεραγία Θεοτόκο• Εκείνη που έγινε το δοχείο της Χάριτος και έφερε στη γη τον Σωτήρα και λυτρωτή του κόσμου. Αυτή την Παναγία έφεραν στον κόσμο, τον καρπό της προσευχής, της πίστεως και της υπομονής τους. Αυτή η Παναγία ήταν το θαύμα στη δική τους ζωή και το μεγάλο δώρο σε όλους εμάς, στην ανθρωπότητα όλων των εποχών. Αδελφοί μου και σήμερα αναζητούμε ένα θαύμα. Στην εποχή μας, μια εποχή δύσκολη και σκληρή κατά την οποία οι άνθρωποι κακοπαθούμε, μια εποχή που η κοινωνία μας δοκιμάζεται και ορθώνεται γύρω μας ένα τοίχος απόγνωσης και απελπισίας, έχουμε ανάγκη από ένα θαύμα, να βοηθήσει ο Θεός ώστε να υπερβούμε το κακό που συμβαίνει και να εξέλθουμε νικητές από τη δοκιμασία. Μόνο, μη περιμένουμε το θαύμα να προκύψει ως δια μαγείας ή από ανθρώπινες δυνάμεις, από ανθρώπινες αποφάσεις και πολιτικές ή από εξουσίες που κυβερνούν τον κόσμο. Άλλωστε, αυτές οι εξουσίες είναι οι αιτίες που οδηγηθήκαμε στο τέλμα. Η λύτρωση και το θαύμα θα προκύψουν μόνο από τον Θεό. Αν υιοθετήσουμε αυτά τα βασικά πνευματικά χαρακτηριστικά, τα οποία διέθεταν ο Ιωακείμ και η Άννα και πέτυχαν το θαύμα για εκείνους και για όλους μας. Να κάνουμε αυτό το θαύμα αίτημα προσευχής, που να είναι καρπός καρδιακής πίστης. Ο Χριστός δεν έχει ανάγκη από την θρησκευτικότητά μας. Έχει ανάγκη από την καρδιά μας. Αυτό σημαίνει «πιστεύω» στο Θεό. Του δίνω την καρδιά

–

117

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

μου, Τον εμπιστεύομαι και αφήνω σε Εκείνον να ενεργήσει στη ζωή μου. Και να κάνετε υπομονή, αδελφοί μου. Τα προβλήματα δε θα λυθούν ούτε με επαναστάσεις, ούτε με βίαιες ανατροπές μέσα στην κοινωνία. Χρειάζεται υπομονή απ’ όλους, εργατικότητα, ενότητα με κεντρικό σημείο της ένωσής μας και ασφαλές σημείο της ενότητάς μας τον Ιησού Χριστό. Μόνο έτσι θα κτίσουμε τις ζωές μας, θα καλλιεργήσουμε τις ψυχές μας και το θαύμα δεν θα είναι μια ουτοπική επιθυμία, αλλά μια ρεαλιστική πραγματικότητα. Χρόνια Πολλά και ευλογημένα. Αρχιμ. Ε.Ο.

–

118

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Σπυρίδωνος 12 Δεκεμβρίου

Ο Επίσκοπος της απλότητας και της αγιότητας

Η

Εκκλησία μας τιμά και προβάλλει σήμερα, αγαπητοί μου, τον Άγιο Σπυρίδωνα, Επίσκοπο Τριμυθούντος της Κύπρου, τον Θαυματουργό. Πρόκειται για μία εξαιρετική προσωπικότητα της

Εκκλ/κής ιστορίας, ένα κόσμημα του Χριστιανικού εορτολογίου. Πρόκειται για τον Επίσκοπο που έζησε και διαποίμανε την Εκκλησία στο ιστορικό μεταίχμιο ανάμεσα στην κορύφωση των διωγμών και την απελευθέρωση της Εκκλησίας από την ειδωλολατρική μανία. Γι’ αυτό μπόρεσε να ζήσει και ν’ απολαύσει την χαρά της ελευθερίας και της ανεξιθρησκίας, έχοντας, όμως, ανεξίτηλα πάνω του τα στίγματα των βασανιστηρίων που υπέστη για την αγάπη του Χριστού. Το συναξάρι του είναι πλούσιο σε διηγήσεις για όλες τις πτυχές του βίου του, οι οποίες, ασφαλώς, δεν είναι δυνατόν να καταγραφούν σε μία σύντομη ομιλία. Αξίζει, όμως, να επισημάνουμε πως ο Άγιος Σπυρίδων ήταν απλοϊκός στους τρόπους, αμόρφωτος κατά κόσμον. Δεν είχε σπουδάσει τις επιστήμες της εποχής του, δε διακρινόταν για την θύραθεν γνώση και σοφία, ήταν πλήρης, όμως, από την σοφία του Θεού και την Χάρη του Αγίου Πνεύματος, που πλημμύριζαν την ύπαρξή του. Η κατά Χριστόν μόρφωση που διέθετε ήταν ικανή να μορφώσει μέσα του και να κοσμήσει την προσωπικότητά του, με δύο εξαιρετικά χαρίσματα, μεταξύ των πολλών άλλων, τα οποία τον κατέστησαν ξεχωριστό και Θεοφιλή.

–

119

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Το πρώτο χάρισμά του ήταν η καθαρή και ανόθευτη πίστη του. Αυτό φάνηκε περίτρανα κατά τη συμμετοχή του στις εργασίες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, οι Πατέρες της οποίας κλήθηκαν ν’ αντιμετωπίσουν την φοβερή αίρεση του Αρείου. Ο Άρειος, με τη δεινότητα του λόγου και των επιχειρημάτων του, έβαλε κατά της Τριαδικής Θεότητος και αρνούνταν την Θεία φύση του Χριστού. Είχε ήδη καταφέρει να πλανήσει πολλά στελέχη της Εκκλησίας και ο κίνδυνος της επικράτησης της αιρέσεως ήταν εμφανής. Εκείνος που όρθωσε, όχι το ανάστημα της σοφίας, αλλά της ταπείνωσης και της πίστης ενώπιον του Αρείου ήταν ο Άγιος Σπυρίδων. Πήρε στα χέρια του ένα κεραμίδι και αφού προσευχήθηκε θερμά στον Τριαδικό Θεό, προκάλεσε την Θεία επέμβαση ενώπιον της Συνόδου. Το κεραμίδι διαλύθηκε θαυματουργικώς στα τρία συστατικά του, τη φωτιά, το νερό και το χώμα και με τον τρόπο αυτό ο Άγιος Σπυρίδων απέδειξε ότι ο Θεός είναι Ένας, με τρία, όμως, πρόσωπα, τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, μίας ουσίας και θελήσεως. Με τον τρόπο αυτό κατατρόπωσε την πλάνη του Αρείου και συνέβαλε τα μέγιστα στην διαμόρφωση της Ορθόδοξης Θεολογίας περί της Αγίας Τριάδος και του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Το δεύτερο χάρισμα που διέθετε ο Άγιος Σπυρίδων ήταν η καθαρότητα του βίου του. Ήταν άνθρωπος που ζούσε εν Αγίω Πνεύματι, διαφύλασσε καθαρές τις πνευματικές και σωματικές αισθήσεις του, ασκούνταν διαρκώς στη νηστεία και στην προσευχή, αρνούμενος κάθε κοσμικό και εφάμαρτο περισπασμό. Η καθαρότητα της ζωής του ήταν τέτοια ώστε να συλλειτουργεί με τους Αγγέλους, όπως διασώζει το απολυτίκιο της εορτής του: «και εν τω μέλπειν τας αγίας σου ευχάς, αγγέλους έσχες συλλειτουργούντας σοι ιερώτατε». Ήταν τέτοια η αξιοσύνη του, τέτοια η ευλάβειά του, τόση η αγιότητα του βίου του, ώστε ο Θεός τον αξίωσε να συλλειτουργεί και να συνομιλεί με τους αγίους Αγγέλους Του, κατά την διάρκεια της Θείας

–

120

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Λειτουργίας, γεγονός που αποδεικνύει την Θεϊκή ευαρέσκεια προς το ταπεινό πρόσωπό του. Τα εξαιρετικά αυτά χαρίσματά του οφείλουν να γίνουν οδηγός ζωής για εκείνους που θεολογούν και μετέχουν της Ιεράς επιστήμης της Θεολογίας, όσο και για εκείνους που ίστανται ενώπιον του φρικτού Θυσιαστηρίου Κληρικούς και αναλαμβάνουν το κορυφαίο έργο της Θείας Λειτουργίας. Στους πρώτους ο Άγιος Σπυρίδων διδάσκει ότι η Θεολογία δε μπορεί να αποτελεί κοινή ακαδημαϊκή ενασχόληση, ξέχωρα από την εμπειρία της πίστεως και το διαρκές λειτουργικό βίωμα. Σε διαφορετική περίπτωση εκπίπτει από Θεία εργασία σε κοσμική επιστήμη, σαν και όλες τις άλλες. Στους Κληρικούς δε, ο Άγιος διδάσκει ότι οφείλουν να διαφυλάττουν, με όλες τις δυνάμεις τους την καθαρότητα ψυχής και σώματος, για να μπορούν επαξίως να τελούν τα Ιερά Μυστήρια, κυρίως δε το Μυστήριο των Μυστηρίων, τη Θεία Ευχαριστία. Όταν διάγουν βίο ανεπίληπτο, ταπεινό και ευλαβή, τότε θα προσελκύουν σε τέτοιο βαθμό τη Χάρη του Θεού, ώστε να τυγχάνουν Θείων Λειτουργικών εμπειριών, όπως τις βίωσε εκείνος, αλλά και άλλοι Άγιοι Επίσκοποι και Πρεσβύτεροι στη διάρκεια της ιστορίας, μέχρι και τις μέρες μας. Δυστυχώς, ο περιορισμένος χώρος και χρόνος δε μας επιτρέπει να επεκταθούμε περαιτέρω στην προσωπικότητα του Αγίου Σπυρίδωνος. Είμαστε, όμως, βέβαιοι, αδελφοί μου, ότι έχουμε αντιληφθεί όλοι το μέγεθος της Αγιότητας του ανδρός, οι πρεσβείες και η προστασία του οποίου, είθε να σκέπουν τις ζωές μας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

121

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Διονυσίου Αιγίνης 17 Δεκεμβρίου

Η δύναμη της συγγνώμης

Ο

σήμερα εορταζόμενος Άγιος Διονύσιος, αδελφοί μου, γεννήθηκε στη Ζάκυνθο στα μέσα του 16ου αι. και ήταν γόνος πλούσιας και αρχοντικής οικογένειας. Η ευγενική του καταγωγή τού

χάρισε ευρεία μόρφωση και τον ανέδειξε σε υψηλά αξιώματα της τοπικής κοινωνίας. Όμως, γρήγορα αντιλήφθηκε την ματαιότητα της κοσμικής ζωής, την κενότητα των αξιωμάτων του κόσμου και σε ηλικία 21 ετών επέλεξε τον αγγελικό δρόμο της μοναχικής ζωής, γενόμενος Μοναχός στην Ιερά Μονή των Στροφάδων της Ζακύνθου. Παρά το νεαρό της ηλικίας του, διακρίθηκε για την σύνεση και την σοφία του, όσο και για τον ζήλο του στην εργασία των αρετών, γεγονός που τον κατέστησε πρότυπο και των μεγαλύτερων μοναχών. Το σχέδιο του Θεού, όμως, ήταν άλλο. Ξεκινώντας ένα προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, βρέθηκε στην Αθήνα, όπου ο Επίσκοπος Αθηνών Νικάνωρ, εκτιμώντας τα χαρίσματά του και ξεπερνώντας τις επιφυλάξεις και τη σεμνότητα του χαρακτήρος του, τον κατέστησε Επίσκοπο Αιγίνης. Εκεί ο Διονύσιος έγινε οδηγός ψυχών, ακάματος λειτουργός και εργάτης του Ευαγγελίου, χωρίς να πάψει ποτέ να ζει την ασκητική ζωή του Μοναχού. Η φήμη του, όμως, μεγάλωνε διαρκώς και οδηγούσε πλήθη ανθρώπων κοντά του. Το γεγονός αυτό τον τρόμαξε, καθώς ο κίνδυνος της υπερηφάνειας και της κενοδοξίας γνώριζε καλά ότι ήταν προ των πυλών. Γι’ αυτό, σε ηλικία

–

122

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

μόλις 35 ετών, παραιτήθηκε από τον θρόνο του, προκαλώντας μεγάλη θλίψη στο ποίμνιό του και επέστρεψε στην αγαπημένη του Ζάκυνθο, όπου έζησε ασκητικά, εργάστηκε εκκλ/κά, ευεργέτησε με ποικίλους και θαυμαστούς τρόπους το λαό του Θεού και εκοιμήθη οσιακά σε ηλικία 75 ετών. Το άφθαρτο σκήνωμά του αποτελεί σημείο αναφοράς πλήθους Χριστιανών από όλο τον κόσμο και πηγή ιαμάτων και Θείων επεμβάσεων σε όσους με πίστη προστρέχουν στη χάρη του. Τα γεγονότα που αποδεικνύουν την αγιότητα του βίου του είναι πολλά. Εκείνο, όμως, που ξεχωρίζει είναι η στάση του απέναντι στον δολοφόνο του μονάκριβου αδελφού του. Εκείνη την εποχή στη Ζάκυνθο επικρατούσε φονική αντιπαλότητα μεταξύ διαφόρων αρχοντικών οικογενειών, μάλιστα ανάμεσα στην οικογένεια του Αγίου, των Ζιγούρων και στην οικογένεια των Μονδίνων. Μάταια ο Άγιος προσπάθησε να διαλύσει την έχθρα και να συμφιλιώσει τις δύο πλευρές. Τα πάθη ήταν θανάσιμα και αθεράπευτα, θύμα των οποίων έπεσε ο αδελφός του Κωνσταντίνος. Ο φονιάς του, κυνηγημένος από τις Αρχές, ζήτησε καταφύγιο στο Μοναστήρι της Αναφωνήτριας, όπου μόναζε ο Άγιος, χωρίς να γνωρίζει ότι ο Μοναχός που τον υποδέχθηκε και τον φρόντισε ήταν ο αδελφός του θύματός του. Παρά την θλίψη και τον πόνο για την απώλεια του αδελφού του, ο Διονύσιος συγχώρεσε τον φονιά του και έκανε τα πάντα για να τον οδηγήσει στη μετάνοια, για να τον αποκαταστήσει στη σχέση του με τον Θεό. Έκτοτε

ο

Άγιος

Διονύσιος

θεωρείται

η

προσωποποίηση

της

συγχωρητικότητας και της αγάπης. Βέβαια, μια τέτοια στάση δε μπορεί να γίνει εύκολα κατανοητή, είναι δύσκολο να ερμηνευτεί, καθότι ξεπερνά τα συνηθισμένα και προσκρούει στην αίσθηση του δικαίου. Οι περισσότεροι άνθρωποι, σε μια ανάλογη περίπτωση, αν δεν επιδίωκαν την εκδίκηση, τουλάχιστον θα απαιτούσαν την απόδοση της δικαιοσύνης. Μόνο που ο

–

123

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Άγιος Διονύσιος δεν ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Αυτό που τον ενδιέφερε δεν ήταν τόσο η ικανοποίηση της δικαίας αγανάκτησής του, ούτε η ικανοποίηση της κοσμικής δικαιοσύνης, όσο η αποκατάσταση της ψυχής του φονιά του αδελφού του, η πράξη του οποίου επρόκειτο να του εξασφαλίσει τον αιώνιο κολασμό και την απώλεια της ψυχής του. Όλα τα άλλα μέσα του δεν είχαν σημασία, γιατί αφορούσαν τα στενά και περιορισμένα πλαίσια αυτής της ζωής, ενώ η σωτηρία της ψυχής του εγκληματία αφορούσε τη σχέση του με τον Θεό, εκτεινόταν στην αιωνιότητα. Γι’ αυτό και ενήργησε όχι σαν άνθρωπος του παρόντος χρόνου, αλλά σαν πολίτης του μέλλοντος αιώνος. Το παράδειγμά του, αδελφοί μου, όσο δύσκολο κι αν είναι, πρέπει να προβληματίσει το νου μας και να ενεργοποιήσει την καρδιά μας. Είναι πολλές οι αδικίες και οι συκοφαντίες που υφιστάμεθα σ’ αυτή τη ζωή, ο πόλεμος και ο ποικίλος διωγμός που συγκεκριμένα πρόσωπα εξαπολύουν εναντίον μας. Το εύκολο είναι να επιζητούμε την εκδίκηση, να σχεδιάζουμε την ανταπόδοση, συχνά να παίρνουμε το νόμο στα χέρια μας. Τίποτα απ’ όλα αυτά, όμως, δεν αξίζει, καθώς μπορούν να ικανοποιήσουν, απλώς τον εγωισμό μας και να αποκαταστήσουν το αίσθημα της δικαιοσύνης, που οι άνθρωποι διαμορφώνουν και συχνά αντιστρατεύεται την δικαιοσύνη του Θεού. Το δύσκολο είναι να μάθουμε να συγχωρούμε και να προχωρούμε στη ζωή, παρέχοντας στους φταίχτες το περιθώριο της μετανοίας και της εκζήτησης του ελέους του Θεού, ο Οποίος είναι ο μόνος δίκαιος και τελικός κριτής όλων μας. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

124

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου 27 Δεκεμβρίου

Ο δρόμος του αίματος και του μαρτυρίου

Τ

ην μνήμη του Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου εορτάζει σήμερα η Αγία μας Εκκλησία, αδελφοί μου. Το Αποστολικό ανάγνωσμα που ακούσαμε, διηγείται τα σχετικά με την σύλληψη, την απολογία και τον, διά λιθοβολισμού, θάνατο του Πρωτομάρτυρος και Αρχιδιακόνου της πρώτης, Αποστολικής Εκκλησίας. Η πορεία που ακολούθησε ο Στέφανος από την μαρτυρία στο μαρτύριο, ομοιάζει σε πολλά με τον δρόμο του πάθους και της οδύνης που πορεύθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, η Σταύρωση και η Ανάσταση Του οποίου, υπήρξαν οι κινητήριες δυνάμεις και οι σφραγίδες της πίστεως των εκατομμυρίων Μαρτύρων, που έχυσαν το αίμα τους για τον Θεάνθρωπο στο πέρασμα της ιστορίας. Ας δούμε μερικά από τα κοινά σημεία. Ουδείς μπόρεσε να τους αντιμετωπίσει με λογικά και ευσταθή επιχειρήματα. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιήθηκαν ψευδομάρτυρες, οι ψευδείς καταγγελίες των οποίων τούς οδήγησαν ενώπιον του Ιουδαϊκού Συνεδρίου. Αμφότεροι στάθηκαν μπροστά στους πλανεμένους δικαστές τους με παρρησία και δύναμη Θεού, αποκαλύπτοντας, με τον λιτό, αλλά αφοπλιστικό λόγο τους, την πνευματική σκοτοδίνη και την θρησκευτική υποκρισία των κριτών τους. Οδηγήθηκαν στο

–

125

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

μαρτύριο, ο Χριστός για την αγάπη του κόσμου, ο Στέφανος για την αγάπη του Χριστού και, παραδίδοντας το πνεύμα, ζήτησαν από τον Θεό να μην καταλογίσει στους δημίους τους την αμαρτία του θανάτου τους. Ο Στέφανος περπάτησε πάνω στα χνάρια του Ιησού, δείχνοντας τον δρόμο που έπρεπε να βαδίσουν οι Άγιοι Μάρτυρες, το αίμα των οποίων λειτουργεί, στο διάβα της ιστορίας, ως το βασικό δομικό υλικό του Εκκλησιαστικού οικοδομήματος. Αυτό τον δρόμο βάδισαν αγόγγυστα, μυριάδες Αγίων Μαρτύρων, Με­γα­λομαρτύρων, Οσιομαρτύρων, Παρθενομαρτύρων, Ιερο­ μαρτύ­­ρων, Εθνοϊερομαρτύρων, Νεομαρτύρων, ανδρών, γυναικών και μικρών παιδιών. Βάδισαν Βασιλείς και άρχοντες, άνθρωποι του λαού, ταπεινοί και καταφρονεμένοι, πλούσιοι και πτωχοί, μορφω­μένοι και αμόρφωτοι, κληρικοί και λαϊκοί, αξιωματικοί του στρατού, αλλά και ολόκληρα στρατιωτικά σώματα, αγιασμένα ανδρό­γυνα και οικογένειες. Αυτός ο δρόμος «είναι το αναπόφευκτο απο­τέλεσμα της ελεύσεως του Χριστού. Ο Ιησούς ήλθε για να πεθάνει για την αλήθεια του Θεού, η οποία πραγματοποιείται στον πιο τέλειο βαθμό, με το να χαρίζει κάποιος τη ζωή του έτσι ώστε να ζή­σουν οι άλλοι. Αυτή είναι η πιο δυνατή, για τα δημιουργήματα, Θεοειδής έκφραση αγάπης… Περισσότερο από όλους τους άλλους, οι μάρτυρες είναι φίλοι του Χριστού. Μέσα στα πάθη τους, σύμφωνα με τα τολμηρά λόγια του Αποστόλου Παύλου, “ανταναπληρούν τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού… υπέρ του σώματος αυτού, ό εστίν η Εκκλησία”1…»2 1. Κολ. 1,24 2. π. Thomas Hopko, «Χειμωνιάτικη Πασχαλιά», σελ. 198-199 –

126

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Ο δρόμος αυτός, όμως, είναι άμεσα συνδεδεμένος με την Χριστιανική Εκκλησία, κυρίως δε, με την Ορθόδοξη πίστη και πνευματικότητα. Μάρτυρες πίστεως μόνο η Εκκλησία του Χριστού έχει να επιδείξει στους αιώνες και μέσα στους κόλπους Της, μόνο η Ορθόδοξη έκφρασή Της. «Η Ορθοδοξία δεν νοείται άνευ του νέφους των αγίων ενδόξων Μαρτύρων, αλλά και το μαρτύριον, υπέρ της ομολογίας της εν Χριστώ αληθείας, είναι ανύπαρκτον έξω της Θείας πύλης της Ορθοδοξίας… Ο Κύριος, ο Αρχηγός της πίστεως, δεν δέχεται την θυσίαν της ζωής, χωρίς να αναδίδει την ευωδία του θυμιάματος της Ορθοδόξου πίστεως»3. «Η κοινή συνείδησις της Ορθοδοξίας είναι το μαρτύριον… Διά τούτο η Ορθόδοξος Εκκλησία είναι Εκκλησία των Μαρτύρων»4. Και αυτό συνιστά μία ακόμα περίτρανη απόδειξη περί της αλήθειας της πίστεως του Ιησού Χριστού, καθότι η μοίρα της αλήθειας, στην ιστορική πορεία της ανθρωπότητας, ήταν και είναι η διαρκής αμφισβήτηση, η αναίσχυντη λοιδορία και η αδίστακτη, έως θανάτου, πολεμική. Ας δοξάζουμε το όνομα του Θεού, αδελφοί μου, γιατί ευδόκησε, από την πολλή Του αγάπη προς την ανθρωπότητα, αυτό τον δρόμο να βαδίζουν οι εραστές του μαρτυρίου όχι μόνο στους πρώτους δεινούς αιώνες της Χριστιανικής ιστορίας, αλλά και στα νεότερα χρόνια, ακόμα και στις μέρες μας. Ευδόκησε να αναδεικνύονται μαρτυρικά και αγιασμένα πρόσωπα που εξακολουθούν να ποτίζουν το δένδρο της Εκκλησίας με το αίμα της πίστεως και της Ορθοδόξου ομολογίας, καθιστώντας εαυτούς πνευματικά στηρίγματα και 3. Σ. Μπιλάλης, «Οι Μάρτυρες της Ορθοδοξίας», σελ. 142 4. Νεκτάριος Χατζημιχάλης, «Ορθοδοξία, Μαρτύριο, Ιεραποστολή», σελ. 9 –

127

–


ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

σημεία αναφοράς για όλους μας. Το μαρτύριό τους είναι η αφορμή για την δόξα του Θεού στην εποχή μας. Ας γίνει αφορμή και για τη δική μας πνευματική αφύπνιση και εν Χριστώ αναγέννηση. ΑΜΗΝ! Αρχιμ. Ε.Ο.

–

128

–


Book