Issuu on Google+

Eye-openers HOE ONDERNEMERS EN ADVISEURS I N J A PA N H U N O G E N D E K O S T G AV E N


Ik zie, ik zie… wat jij (nog) niet ziet! Een eye-opener. Dat was Japan, of liever gezegd: Tokio, voor ons. En die eye-openers willen wij graag met u delen. Met smaak en plezier presenteren wij u in dit boekje de impressies van de Trendtour Japan 2008, die Syntens organiseerde voor dertig innovatieve ondernemers en adviseurs uit de voedings- en creatieve sector. Een ver-van-mijn-bed-show. Dat is wat Tokio is. Een half-etmaal vliegen hier vandaan. De klok staat daar zeven uur vóór op die van ons. Het is een wereld op zich. Een wereldeconomie, concurrerend met Amerika. En: een bron van inspiratie, een enorme leerervaring. Redenen genoeg om hierop in te zoomen. Tokio is dichterbij dan u denkt. Het biedt een doorkijkje naar de vergrijzing die ons in het komende decennium te wachten staat. Het levert de technologie waar we morgen mee te maken hebben. En… het smáákt naar meer. Want Tokio is wijs in voedingsland. De eetcultuur is diep geworteld in de historie. Met kleine hapjes biedt het een enorm scala aan onovertroffen smaken. Van vers tot exotisch, van functioneel tot ongekend luxueus. Het zijn de trends die ons te wachten staan. We nemen u graag mee ‘van hier tot Tokio’. En terug! In dit boekje komen enkele deelnemers aan de Trendtour en de organisatoren van deze reis aan het woord. Ze doen dit in de vorm van kleine smaakmakers, columneske appetizers, als voorproefje van een rijk voedingspalet voor morgen: trends voor de nabije toekomst. Om de ervaringen en innovatielessen en eye-openers van deze reis met u te delen. Want: wat je van ver haalt is lekker! Wij wensen u met smaak veel leesplezier! Raymond Witvoet, José van Gerven, Erik Koldewey en Einte Visser organisatoren van de Syntens Trendtour Japan 2008

1


de eye-opener van:

Henk

van

Brummelen

Directeur Continental Chocolate

“Toen het programma van de Trendtour Japan bekend werd, viel het mij direct op dat dit iets nieuws is in ondernemersland. Een professioneel georganiseerde reis die met name gefocust is op innovatie van voeding.

Voorwaarde voor waarde

Tijdens de voorbespreking bij Syn-

Moeten wij als adviesorganisatie wel een reis naar Japan

tens in Nieuwegein werd het al snel

organiseren? Dat was de vraag die het team dat de

duidelijk dat zij een programma in

Trendtour Japan organiseerde zichzelf stelde.

elkaar gezet hadden waar een brede groep van ondernemers uit het MKB

Als je het innnovatie-evangelie predikt moet je ook kritisch

iets van kon leren. De ondernemers

naar jezelf durven kijken. In hoeverre innoveren wij als

waren enthousiast en wilden naar

innovatie-adviesorganisatie? Uiteraard zijn er de gebrui-

Japan, om nou eens niet belemmerd

kelijke werkvormen als individueel advies en collectieve

door de dagelijkse gang van zaken

voorlichting. Dan is het organiseren en uitvoeren van een

te kijken, te beleven en te leren van

trendtour, ook voor Syntens, vernieuwend. Het organiseren

een geheel andere, niet-Europese

van een reis op zich is echter geen werk van een innovatie-

markt.

adviseur. Maar het ‘op reis gaan’ met ondernemers des te meer! Dit boekje bevat tal van eye-openers, waarin de

Syntens en de begeleiders hebben een uitstekende reis georganiseerd.” 2

waarde en meerwaarde van zo’n reis worden beschreven.


Met de Trendtour die wij in 2007 naar Londen organiseer-

Allerlei zaken die niet direct het werk zijn van een

den, hadden we de eerste stap gezet. Het resultaat en de

innovatie-adviseur, maar absolute voorwaarden zijn om

ervaring van die reis hebben wij gebruikt om de Trendtour

een dergelijke reis te kunnen laten slagen. Wanneer een

Japan te organiseren. Maar‌ dat vereist een gedegen

reis geslaagd is? Als hij voor de deelnemers van waarde

voorbereiding!

is geweest. De organisatie van de reis is dus feitelijk: een voorwaarde voor waarde.

Internet is een onmisbaar middel bij de voorbereiding. Van hotelbeoordelingen, vliegticketprijzen uitzoeken en het

Raymond Witvoet

doorspitten van lijsten met restaurants, er is verschrikkelijk veel informatie te vinden. Onmisbaar, maar zeker niet de enige manier. Vanaf het begin hebben wij, gebruikmakend van het Syntens-netwerk, gesproken met een breed scala aan personen en organisaties die kennis hadden over en ervaring met de Japanse markt. Deze, meer persoonlijke informatie is minstens zo onmisbaar. 3


de eye-opener van:

Henk

van

Dongen

Directeur fresh retail

“Ondernemers zijn op aarde om te ondernemen. We waren op reis, maar er werd onderling continu zaken gedaan. Twee ondernemers die, onafhankelijk van elkaar, met een Nederlandse boer in onderhandeling waren om grond van hem te kopen om hun bedrijfsactiviteit uit te breiden, vonden elkaar in ‌Japan. â€?

4


Een buitengewone reis… “Met zoveel vakidioten bij elkaar kun je heel Japan aan”

Al zo’n 15 jaar kom ik regelmatig met ondernemers in Japan. Maar de reis die ik met Syntens en een groep mkb-ondernemers maakte, sloeg werkelijk alles. Dat begon al op de dag van aankomst. Na een vliegtochtje van krap elf uurtjes had ik iedereen ‘ruim’ de tijd gegeven – lees: twee uur - voordat we aan het eerste programmaonderdeel begonnen. Dat dit zonder morren werd geaccepteerd, was al een voorteken dat dit een bijzondere trip zou worden. De eerste nacht sliep iedereen krap zes uur, en dat was dan ook meteen de langste nacht van het vijfdaagse verblijf. Inderdaad, ondernemers zijn op aarde om te ondernemen, niet om te slapen. Het was die mentaliteit en instelling die mij als mede-programmamaker het meest heeft getroffen. Inzet, betrokkenheid, enthousiasme; het spatte er aan alle kanten vanaf. Met zoveel vakidioten bij elkaar kun je heel Japan aan. Dan ontstaat er ook geen paniek als je in de drukke metro van Tokio plotseling twee deelnemers – druk in gesprek - in een metro ziet stappen die een totaal andere kant op gaat, dan de metro waarin de rest van het gezelschap zich bevindt… Normaal gesproken is een businesstrip – zeker naar Japan - voor mij hard werken geblazen. Maar met zoveel gepassioneerde ondernemers om je heen, was het ditmaal vooral een plezierreis. De opdracht die we van Syntens kregen om de deelnemers de ‘ogen te openen voor nieuwe, innovatieve ontwikkelingen’ en ze ‘met elkaar in verbinding te brengen’ liep als vanzelf. Een mooie illustratie daarvan vond ik een paar weken nadat we met zijn allen weer in Nederland waren teruggekeerd. Twee ondernemers die, onafhankelijk van elkaar, met een Nederlandse boer in onderhandeling waren om grond van hem te kopen om hun bedrijfsactiviteit uit te breiden, vonden elkaar in …Japan. Vanaf dat moment heeft die boer het een stuk lastiger gekregen in de onderhandelingen. Zou die man ooit hebben kunnen bevroeden dat zijn opponenten elkaar 10.000 km verderop hebben getroffen? Henk van Dongen fresh retail 5


de eye-opener van:

rené Bastiaans Communicatieadviseur bij

Van hier tot Tokio...

Syntens, reisde mee naar Tokio en bracht dagelijks verslag uit voor de

Waarom gaan ondernemers toch altijd op zakenreis? Omdat het zo chique

media in Nederland.

klinkt voor de echtgenote? “Nee, mijn man is op zakenreis, die komt niet mee.” Of omdat er zoveel klanten in het buitenland zitten? Dat zal vast regelmatig het geval zijn, ook deze Trendtour naar Japan bevatte klantbezoeken. Rob

“Uit de gesprekken die ik met

Baan van Koppert Cress en Theo van der Plas van Van der Plas Sprouts ver-

de ondernemers voerde, kwam

eerden een gezamenlijke klant met een bezoekje. Maar dat was een toeval-

eigenlijk telkens één ding naar

lige bijkomstigheid. Deze Trendtour was op en heel andere leest geschoeid;

voren: delen = vermenigvuldigen.

en die leest paste op die van de comfortabele teenslipper voor de grote stad.

Ook de praktijk bij Syntens wijst dat telkens weer uit: goede ideeën

Tokio is het decor voor massa (dertien miljoen inwoners), voor detail (cadeaus

worden pas goud waard als je ze

zijn inpakwonderen), voor hard werken (vijftien uur per dag) en voor respect

deelt. De respons en interactie

naar de medemens (mondkapjes). Maar Tokio is voor de Westerse mens ook

die dat oplevert vervolmaken het

een totaal andere wereld. En dat niet alleen in exporttermen, de zakelijke

businessplan en vergoot de kans op

omgangsvormen en het gedoe om binnen te komen bij Japanse klanten. Dat is

succes.”

overigens overkomelijk want als je eenmaal binnen bent, zit je gebakken. Nee, het is vooral de samenvatting van de subjectieve, persoonlijke gevoelens die de stad zo bijzonder maken. Voorbeeld? Wanneer je tegen negenen ’s avonds de metro instapt, op weg naar een Michelin sterrestaurant in Tokio, kom je onderweg mannen in pakken in de ondergrondse metrogangen tegen. En niet alleen lopend. Sommigen liggen laveloos – vergezeld van een blik bier – in een hoekje van de donkere gang. In de roes de laptop omklemmend. Resultaat van weer een dag van vijftien uur werken, met twee blikken bier en een missend gen. (Japanners missen het

6


gen om alcohol af te breken.) Vrouw en kinderen wachten thuis geduldig op de rentree van manlief, voor hij de volgende ochtend om vijf uur weer uit werken gaat. Ander voorbeeld? U heeft vast wel eens van het visitekaartjes-ritueel gehoord? Op de beurs mocht ik het van gepaste afstand zelf aanschouwen. Twee almaar buigende Japanners deden er twee minuten over om elkaars visitekaartje te overhandigen en te bestuderen. Luidop repeterend wat de visitekaartjes aan naam en functie prijsgaven. Prachtig ritueel, getuigend van respect. Onwesters ook. En om de prachtige skyline vanaf het pond, dwars de Tokio Harbour overstekend, te mogen aanschouwen is een voorrecht. Hele wijken zijn rookvrij, zelfs op straat. En vrijwilligers klimmen in 30 meter hoge bomen, midden in ’t centrum, niet gezekerd, om deze van een prachtig nieuw kapsel te voorzien. Plak al deze subjectieve belevenissen op wat je mag verwachten van een zakenreis en de reden is duidelijk. Een zakenreis als deze is niet zomaar voor klantbezoeken. Of om stoer te doen tegen kennissen. Het hoort bij ondernemerschap. In de puurste vorm, voor een ander en nieuw vizier, een scherpere focus. Voor nieuwe ideeën en voortschrijdend inzicht. Kortom, samengevat: voor een brede blik. Een aanrader voor iedere MKB-ondernemer! René Bastiaans

7


de eye-opener van:

Waarom gaan ondernemers toch altijd op Raymond Witvoet Projectleider Trendtour Japan en

zakenreis? Omdat het zo chique klinkt voor

innovatieadviseur bij Syntens, actief in de creatieve industrie

de echtgenote? “Nee, mijn man is op zakenreis, die komt niet mee.” Of omdat er zoveel

“Inspiratie is mensenwerk! En de organisatie van een reis als deze is

klanten in het buitenland zitten? Dat zal vast

een noodzakelijke voorwaarde om tot innovatie en inspiratie te komen.

regelmatig het geval zijn, ook deze Trend-

Soms doe je dingen die niet ter zake lijken maar het is de basis om

tour naar Tokio bevatte klantbezoeken. De

nieuwe stappen te zetten.”

heren Baan en Van der Plas vereerden een gezamenlijke klant met een bezoekje. Maar dat was bijzaak, een toevallige bijkomstigheid. Deze Trendtour was op en heel andere leest geschoeid; en die leest paste op die van de comfortabele teenslipper voor de grote stad. 8


... en van Tokio naar hier Arnhem, 25 graden Celsius, de vogels fluiten, Japan is niet alleen in kilometers ver weg... In het Financiële Dagblad voor mij op tafel staat een artikel over de mogelijkheden van algen en het feit dat een paar MKB-bedrijven hier een duidelijke voorsprong in hebben opgebouwd. Een collega van mij is bezig met de organisatie van een

Soms is het méér en kun je spreken van echte dynamiek.

bijeenkomst in de Gelderse regio Berkelland. Hij belt met

Tijdens de Trendtour Japan wás er dynamiek. De set-

algenondernemer en Trendtour Japan-deelnemer Carel

ting en de dynamiek leidde tot meer diepgang en zeker

Callenbach van Ingrepro of hij wellicht nog iets kan bete-

tot meer verbinding. Veel van de deelnemers zijn op dit

kenen voor de bijeenkomst.

moment bezig met de implementatie van de innovaties die zijn ontstaan naar aanleiding van de Trendtour.

... Japan is weer om de hoek! Achteraf kun je veel zaken proberen te verklaren. Deels Innovatie definieer ik als de uitkomst van inspiratie, crea-

ontstaat bijvoorbeeld de dynamiek al doordat de deelne-

tiviteit, communicatie en implementatie. Vier ingrediënten

mers een open houding hebben. Dit vind ik een prachtige

die in Japan samenkwamen.

basis om op te bouwen. Door aan een reis als deze deel te nemen stel je jezelf open voor nieuwe indrukken en

Inspiratie was een belangrijk doel van de Trendtour. Door

contacten. En een meerdaagse reis maakt ook dat er meer

naar Japan te gaan en daar in een geheel andere omge-

naar de gemeenschappelijkheden gezocht wordt. Daar heb

ving opnieuw te kijken naar wat je normaal vanzelfspre-

je immers meer tijd voor.

kend vindt. Creativiteit zit in meer of mindere mate in ieder mens, je moet het weten te ontsluiten. Communicatie kun

Zo zorgt het feit dat je meer dan gebruikelijk tijd hebt om

je voorafgaand aan en tijdens een reis alleen faciliteren.

elkaar te leren kennen voor rust. Deze rust leidt vervol-

Bij iedere bijeenkomst die je organiseert hoop je dat er een

gens weer tot dynamiek. Een mooie tegenstelling.

soort ‘klik’ komt waardoor de onderlinge communicatie vanzelfsprekend wordt.

Raymond Witvoet 9


de eye-opener van:

Ton

van

Veen

Directeur Plato Product Consultants

“Verpakkingen, waar ik mij dagelijks mee bezig hou, zijn in Japan toch van een andere orde. Wat een aandacht voor detail! Van een eenvoudige appel weten ze een stilleven te maken. Opvallend was dat veel van die verpakkingen handmatig zijn vervaardigd. Kennelijk zijn de kosten voor arbeid in Japan niet zo hoog.�

10


Een (culinaire) ontdekkingsreis De Japan Trendtour leverde een dubbele informatie-

In de hal met al het voedsel was het, afgezien van de hoge

stroom op. Zowel van de groep, die van een leuke en grote

temperatuur, genieten. Wat een verscheidenheid! Dezelfde

verscheidenheid was, als van de indrukken van Japan zelf.

grote verscheidenheid aan producten was ook te zien in de

Want wanneer zie je nou aspergekwekers, appelboomkwe-

supermarkten. Hierbij vergeleken is ‘Appie Happie’ toch

kers, algenkwekers, chipsbakkers, koekjesfabrikanten en

een treurig verschijnsel.

nog vele anderen bij elkaar? Verpakkingen, waar ik mij dagelijks mee bezig hou, zijn in Tokio als stad vond ik bijzonder. Vooral de ongelofelijk

Japan toch van een andere orde. Wat een aandacht voor

drukke metro, waar je als sardientjes op elkaar gedrukt

detail! Van een eenvoudige appel weten ze een stilleven

probeert staande te blijven, maakt indruk. Terwijl je er

te maken. Opvallend was dat veel van die verpakkingen

toch efficiënt mee door een drukke metropool kunt reizen.

handmatig zijn vervaardigd. Kennelijk zijn de kosten voor

Gelukkig werden we vergezeld door goede gidsen, anders

arbeid in Japan niet zo hoog, waardoor het mogelijk wordt

zou het niet meegevallen zijn om door dit labyrint een weg

deze luxe verpakkingen te maken..

te vinden. Afgezien van de vele voetgangers vond ik het

De vismarkt vond ik in complete tegenstelling staan met

met de drukte van het verkeer er reuze mee vallen. Ook

het georganiseerde Japan. Als je bedenkt met wat voor

heb ik enkele pareltjes gezien op architectuurgebied; wat

een zorg sushi wordt bereid en je dan ziet dat de tonijn

te denken van bijvoorbeeld het Prada-gebouw. De pseudo-

met sjofels wordt verplaatst en met de lintzaag in stukken

Eiffeltoren vind ik dan toch wat minder geslaagd.

wordt verdeeld, dan gaan de wenkbrauwen op z’n minst licht omhoog.

Helaas was er in Tokio niet veel te zien van het traditionele Japan, dus ik heb een mooie reden om nog eens terug te

Leuk aan deze reis was ook wat erna plaatsvond. Even een

gaan. Het bezoek aan de FoodEx vond ik een bijzondere er-

bezoekje aan de algenkweker, sjalottenkweker en natuur-

varing. Vooral toen een Japanse standhouder mij iets over

lijk de ongeëvenaarde sproutkweker, Dan valt toch weer op

zijn speciale hapje ging uitleggen, waarbij in het gesprek

hoe innoverend we in Nederland bezig zijn.

bleek dat mijn Japans toch niet zo goed was als hij had verwacht. De communicatie eindigde uiteindelijk met het

Ton van Veen

uitwisselen van voetbalnamen. Ook leuk.

Plato Product Consultants 11


12


Kippen wat zeggen jullie van de boer? Communicatietechnologie als middel voor makkelijk toegankelijke productinformatie Ooit wel eens in de winkel gestaan en je afgevraagd wat

Het tweede minstens zo spannende aspect is het feit dat

de voor- en nadelen van het product zijn waar je mee in je

er sprake is van een verplaatsing van de communicatie

handen staat? In Japan hebben ze hier wat op gevonden.

van de winkelvloer naar de persoonlijke omgeving van de

Het heet QR (Quick Response) en ziet er zo uit:

gebruiker. In plaats van moeilijk te doen met multimediale presentatietechnieken (narrowcasting) maak je op een slimme manier gebruik van iets dat vrijwel iedereen gewoon op zak heeft, de mobiele telefoon. De impact die het gebruik van deze technieken kan hebben is veel groter dan je op het eerste gezicht zou denken. Het begint weliswaar met basis-productinformatie, maar ketentransparantie kan voor een complete omwenteling zorgen van de machtsbalans in die keten. Loyaliteitsverschuivingen en klantrelaties zijn opeens niet alleen voor-

Bij een enorme hoeveelheid producten is inmiddels deze

behouden aan de winkeliers. Kansen voor de producenten,

afbeelding, een soort vernieuwde streepjescode, op de

maar zeker ook bedreigingen als je hier niet goed op bent

verpakking te vinden. Door een ‘foto’ te maken met een

voorbereid. Wat doe je namelijk als leverancier als er iets

Japanse mobiele telefoon maakt deze zelfde telefoon ver-

aan je product mankeert en de consument in grote getalen

binding met de website van het betreffende product. Dit is

verhaal komt halen?

in meerdere opzichten een uniek fenomeen. Op de eerste plaats de zeer directe relatie tussen product en producent.

‘Food for thought’ om maar in voedingstermen te blijven.

Deze laatste hoeft niet langer een onbekende factor te zijn. Over kansen gesproken!

Raymond Witvoet 13


de eye-opener van:

josé

van

gerven

Innovatieadviseur bij Syntens, actief in de foodsector

“Het is tijd voor concepting. Het

Japan door de ogen van de conceptontwikkelaar

gedachtegoed van merken, de betekenis, wordt van steeds groter belang. In Japan zagen we daar

Markten raken verzadigd. Dit zet producenten aan tot productinnovaties. Deze

mooie voorbeelden van, zoals Yakult.

leiden echter niet tot een grotere consumentenvoorkeur. Immers, de consu-

Je ziet dan dat het uiterlijk van pro-

ment is in veel productcategorieën meer dan tevreden met het huidige aanbod.

ducten minder relevant wordt dan

Volgens Jan Rijkenberg, auteur van het boek ‘Concepting’, is het tijd om

de betekenis-propositie. Bij Yakult

traditionele marketing in te ruilen. Het is tijd voor concepting! Maar wat is de

draait het bijvoorbeeld om preven-

essentie van concepting en wat werden we hierover in Japan wijzer?

tief gezondheidsonderhoud. Dat levert een ‘fanclub’ van klanten.”

Yakult, bij de geboorte gepositioneerd Concepting gaat om het op de markt brengen van merken die een gedachtegoed vertegenwoordigen die voor consumenten een betekenis hebben. Maar volgens Rijkenberg ook om een communicatieaanpak die de sympathie van consumenten oproept. Yakult is een goed voorbeeld van zo’n sterk concept. Het is geen gewoon yoghurtdrankje: Yakult staat voor een gezonde samenleving. Het is voortgekomen uit de overtuiging van de Japanse arts en wetenschapper Dr. Minoru Shirota dat het mogelijk was om met bacteriën ziektes te voorkomen en zo bij te dragen aan een gezondere wereld. ‘Working on a healthy society’ is nog steeds Yakults bedrijfsfilosofie. In Japan verspreiden de Yakult Ladies deze boodschap huis aan huis.

14


“Met welke visie en overtuigingen gaat u de komende jaren een volggroep creëren?”

Claartje Corver van Brandnew design vindt de product-

commercieel. Vooral de modesector en telecom/multime-

reeks van Yakult grafisch gezien niet zo sterk. Blijkbaar is

diasector zijn de trendsetters op dit gebied. In Japan zagen

dat niet nodig. De betekenispropositie van Yakult van pre-

we de voorbeelden van Apple en Prada waarbij het merk

ventief gezondheidsonderhoud is sterk genoeg. Het trok

zich ook manifesteert in de architectuur van het gebouw

de afgelopen decennia een ‘fanclub’ aan van inmiddels 25

zelf en daarmee de uitstraling versterkt. In de voedings-

miljoen mensen. Met welke visie en overtuigingen gaat u

sector zijn we dergelijke beleveniswinkels, ook in Japan,

de komende jaren een volggroep creëren?

niet echt tegengekomen. We zagen wel aansprekende foodstore concepten als ‘100% chocolate’ en ‘Manneken’

Merkbeleving versterken

(de Belgische wafels). Zeker een stuk beleving maar vooral

Het overbrengen van visie, ideeën en overtuigingen zagen

met een commerciële doelstelling. Hoe zou een food flag-

we ook in de zogenaamde flagship stores, etalages met

ship store in Nederland er uit kunnen zien? Hoe zouden we

beleving van al wat het merk inhoudt. De doelstellingen

de principes van voedingsleer hier in kunnen passen?

van een flagship store zijn veeleer marketinggericht dan Wijzer geworden? We zijn geïnspireerd teruggekomen met uitdagingen. Maar vooral… met vragen! Wie was het ook al weer die zei dat de grootste innovaties voortkomen uit het stellen van de juiste vragen? José van Gerven

15


Out of the Door naar Japan te reizen neem je letterlijk afstand. Maar hoe neem je afstand van bekende denkkaders en welke komen er voor in de plaats? Op wat voor manieren kun je kijken? Terug in Nederland wordt mij gevraagd: “Wat hebben jullie gezien?” Met een ‘Wat’-bril op zagen we luxe verpakte fruit, producten met groene thee, volop variatie in kant-en-klaar vlees, spannende verpakkingen etc., kortom: ideeën voor productinnovaties. Nieuwe producten voor wie? We zagen en voelden verpakkingen met speciale inkepingen voor slechtzienden. We zagen veel producten met ‘characters’, cartoonachtige illustraties op de verpakking. Producten voor kinderen? Nee, voor volwassen Japanners die blijkbaar dol zijn op characters. De ogen kijken je aan en dwingen tot kopen. Ook zagen we veel functionele voeding. “Hoe zijn deze voedingsclaims wetenschappelijk onderbouwd en hoe worden ze gecommuniceerd?”, was een vraag van Jos Vast van Vast Bakeries. We zagen de claim terugkomen in een logo: het zogenaamde FOSHU-logo (Foods for Specified Health Use). Hé, een idee voor Europa om de wetgeving rondom voedingsclaims herkenbaar te communiceren naar de consument. We waren ook nieuwsgierig naar hoe een fabriek er van binnen uitziet in Japan. Immers, we weten hoe goed de Japanners zijn in het optimaliseren van hun bedrijfsprocessen. Het ware geheim van het succes van Toyota schuilt in het productiesysteem. Door het toepassen van Kaizen (veranderen naar beter) slaagt het bedrijf erin producten met een zeer goede kwaliteit tegen zo laag mogelijke kosten te produceren.

16


Grenzen

verleggen was een van de belangrijkste

redenen voor

Japan: “Ik

Han Fleuren

om mee te gaan naar

ga onbevangen mee om enkele dagen

‘out

of the box’ te denken en te doen”

box kijken

Helaas, binnen-kijken was ons niet gegund. Dan maar buiten-kijken. Op straat bijvoorbeeld waar altijd een vendingmachine is te vinden om je dorst te lessen. Maar niet alleen op elke hoek van de straat, ook in openbare gebouwen en hotels kom je ze tegen. En niet alleen drinken. Ook vers eten, de zogenaamde ‘O-bento’ is overal verkrijgbaar. Met deze lunchbox terug naar ‘out of the box’-denken. Dat is gewoon een andere bril op zetten! • Wat-bril: welke nieuwe producten, technologieën en diensten kunnen we creëren? • Wie-bril: welke klantsegmenten kunnen we bedienen en in welke behoeften kunnen we nog voorzien? • Hoe-bril: hoe kunnen wij de processen optimaliseren en daarmee kwaliteit en levensstandaard van klanten vergroten? • Waar-bril: welke kanalen kunnen we gebruiken om onze markt te vergroten? Zet eens een andere bril op om in de toekomst te kijken en ontdek innovatiekansen! José van Gerven 17


de eye-opener van:

Henk

van

Brummelen

Directeur Continental Chocolate

“De gesprekken met de deelnemers uit totaal verschillende branches heb ik als zeer leerzaam ervaren. Iedereen is toch op zoek naar innovatie en slimmer produceren. Innovatie geldt niet meer alleen voor het product maar veel meer voor de manier van denken in het proces. Beheersing van productiekosten en -processen zal veel meer de aandacht gaan vergen in de toekomst. Tijd nemen voor een strategiebepaling zal dan ook steeds belangrijker worden.�

18


“Goede ideeën worden pas goud waard als je ze deelt”

Ondernemers zijn niet open … Bij Syntens worden jaarlijks zo’n 20.000 adviezen aan ondernemers verstrekt. Wat is een van de eerste dingen waar je aan denkt? Juist, bedrijfsgeheimen. Ondernemers zijn, als ik mijn opinie vóór mijn ‘Syntenstijd’ mag veralgemeniseren, als de dood dat hun idee gestolen wordt. Hét idee dat het fortuin moet opleveren, geef je niet zomaar aan wildvreemden prijs. Logische gedachte toch? Ammehoela Alle meegereisde ondernemers behoren tot de top van het MKB in Nederland en hebben bewezen een uitstekende neus voor zaken te hebben. Uit de gesprekken die ik met velen van hen voerde, kwam eigenlijk telkens één ding naar voren: delen = vermenigvuldigen. Ook de praktijk bij Syntens wijst dat telkens weer uit; goede ideeën worden pas goud waard als je ze deelt. De respons en interactie die dat oplevert vervolmaken het businessplan en vergoot de kans op succes. Dus ondernemers zijn niet open? Tuurlijk wel, maar dan ‘gepast’ open. Als ondernemer. Op het juiste moment, in het juiste gezelschap openheid van zaken geven, je idee delen. Vertrouwen geven en daarmee ook krijgen. Dat betekent ook je nek uitsteken; een kenmerk van een goede ondernemer. Daarbij hoort ook het op gepaste momenten afstand nemen van de zaak, om nieuwe impulsen en verse invloeden te krijgen. De horizon weer te verbreden. Dat maakt de ondernemersgeest open - extreem open - getuige de Trendtour. Wat een ongelofelijk stel open mensen! Wat een prachtige manier om de persoon achter een succesvolle onderneming te leren kennen! René Bastiaans

19


de eye-opener van:

Erik Koldewey Innovatieadviseur bij Syntens, actief in de foodsector

“Cradle to cradle-denken biedt ongekende mogelijkheden voor innovatie! Zo kan het creatief inzetten van reststromen leiden tot productinnovatie en het aanboren van nieuwe markten. Japanners inspireren door organisatie en efficiëntie!”

20


“Organiseren en efficiënt gebruik maken van bronnen is Japanners wel toevertrouwd”

Afval bestaat niet Ruim een half uur met een leeg blikje rondlopen door

Ook FZ Organic, producent van onder meer biologische

Tokio. Dat moet meer mensen overkomen in Japan! Er

chips, kreeg een idee om efficiënter om te gaan met zijn

zijn namelijk geen of nauwelijks prullenbakken op straat.

reststroom van aardappelschillen en zetmeelrijk water

Grote puinhoop dan? Dat is het hem juist, alles is er zo

door deze te vergisten. Carel Callenbach van Ingrepro

schoon! Je zou bijna denken dat afval in Japan niet be-

legde uit dat de productiviteit van de vergister vergroot

staat.

kan worden door algen toe te voegen. Het afvalwater is namelijk een goede voedingsbodem voor deze beestjes

Dat is in mijn ogen kenmerkend aan Japan; een geoliede

waarmee het rendement van de vergister toeneemt.

machine. Mensen houden zich netjes aan de regels en gooien geen rotzooi op straat. Men organiseert zichzelf

Als het aan Braungart en McDonough als grondleggers

zodanig dat er zelfs geen prullenbakken nodig zijn.

van het ‘Cradle to Cradle-principe’ ligt, bestaat afval inderdaad niet meer in de toekomst. Zij bepleiten dat afval

Organiseren en efficiënt gebruik maken van bronnen is

voedsel wordt in een oneindige kringloop. In Japan werd

Japanners wel toevertrouwd. Zo verkopen zij bijvoorbeeld

duidelijk dat ontmoetingen tussen ondernemers, door de

de takjes van de blauwe bes voor toepassing in bloem-

keten en sectoren heen, helpen om die droom dichter bij

boeketten. Een nieuw idee voor Theo Douven van Dutch

te brengen!

Blueberry Collective. Erik Koldewey 21


de eye-opener van:

“Het maken van één-portie-verpakkingen lijkt een voorwaarde in Japan, in plaats van waar wij Westerlingen juist toegevoegde waarde verwachten” jos vast Manager R&D bij Vast Bakeries B.V.

“Ik heb mijn ogen uitgekeken naar alle stuksverpakte plakjes cake in mooi bedrukte folie. Door gebruik te maken van ingenieuze technieken weet men, zonder gebruik te maken van hoge dosis conserveermiddelen, toch een goede houdbaarheid aan producten mee te geven. Door het combineren van al deze nieuwe inzichten gaan wij als bedrijf proberen leuke, nieuwe combinaties te vinden om het gebied van verpakken, vermarkten en misschien ook wel gezondere producten verder te ontginnen.”

22


Trends & Blends Als je voor het eerst naar Japan reist, heb je een beeld van gadgets, veel elektronica, drukte en hoge gebouwen. Wie heeft immers niet iets van Tokio in een film of documentaire gezien? Wat je echter op het gebied van koeken, cake, banket of andere zoetwaren moet verwachten… dat weet je niet. Opvallend is dat de visie van het land Japan, dingen zoals FOSHU (gezondheidsclaims) en FNFC (voedingswaardeclaims), amper doordringen in moeilijker bereikbare gebieden. Als producent van cake met 40% minder vet, 60% minder suikers en een vezelverrijking (dus FNFC), genaamd Cakyline, verwachtte ik juist veel producten met een FNFC of zelfs een FOSHU-logo op zoetwarenproducten. Helaas. Dit is erg weinig te vinden. Een reden zou kunnen liggen in het feit dat Japanners erg van het

lijkt een voorwaarde, in plaats van waar wij Westerlingen

verwen-idee houden: gezondheid halen ze uit producten

een stukje toegevoegde waarde verwachten. Ik heb mijn

die meer voor de hand liggen. En cake ligt in Japan niet

ogen uitgekeken naar alle stuksverpakte plakjes cake in

voor de hand.

mooi bedrukte folie en soms inderdaad verpakt in een multipack. Door gebruik te maken van ingenieuze technie-

Verwennen vindt men erg belangrijk en men verkoopt dat

ken weet men, zonder gebruik te maken van hoge dosis

tezamen met de herkomst. ‘Origineel Frans stokbrood’

conserveermiddelen, toch een goede houdbaarheid aan

of ‘bereid met Nederlandse roomboter’ raakt een snaar.

producten mee te geven. Ondanks dat deze erg gevoelig

Ondanks al dat moderne van de Japanse samenleving,

zijn voor gisten en schimmels.

zit ergens diep gegrond een respect en waardering voor traditie en verleden. Producten die hier goed gebruik van

Door het combineren van al deze nieuwe inzichten gaan wij

maken en gewoon ontzettend lekker zijn, halen hier goede

als bedrijf proberen leuke, nieuwe combinaties te vinden.

prijzen en een goede afzetmarkt. Dat hebben we gezien bij

En we gaan het gebied van verpakken, vermarkten en

stuksverpakte aardbeien die voor bijna honderd euro over

misschien ook wel gezondere producten verder ontginnen.

de toonbank gingen.

De Japanreis van Syntens heeft ons daarvoor zeker nieuwe inzichten opgeleverd.

De Japanse samenleving kent, meer nog dan onze Westerse samenleving, een ‘on-the-go’ levensstijl. Het maken van

Jos Vast

één-portie-verpakkingen - al dan niet in omverpakking ­‑

Vast Bakeries B.V. 23


de eye-opener van:

Einte Visser Innovatieadviseur bij Syntens, actief in de creatieve industrie, fotograaf tijdens de Trendtour

“In Tokio staat de klok zeven uur vóór op die van ons. Maar in vele opzichten lopen de Japanners jaren op ons vooruit. Neem bijvoorbeeld de vergrijzing of integratie van technologie. Door goed te kijken, neem je als het ware een kijkje in je eigen toekomst. Het is een hele puzzel om dat te vertalen naar trends en inzichten die voor onze brede doelgroep, ondernemers die niet meereisden naar Japan, van belang zijn.”

24


Comfortzone Met een vrolijk “Goeiemorgen” drukte ik nonchalant op knopje 3. Ik nam een comfortabele afstand in naast de modieus geklede jongedame. Ze glimlachte en begroette mij in gelijke bewoordingen. Onze blikken kruisten, maar we besloten in een fractie van een seconde het obligate praatje over het lenteweer over te slaan. Stilzwijgend reisden we van begane grond naar onze kantoorruimte.

“Jullie Hollanders zijn veel aardiger tegen elkaar. Wij groeten onze buurman

Met eenzelfde glimlach dacht ik terug aan Tokio, opeen-

niet eens, als we hem

gepakt met tientallen Japanners in de metro. We reisden in de spits, om geen moment te missen in een week vol

tegenkomen”

grensverleggende inzichten. Neus aan neus – zeg maar neus tegen borstkas, gezien de lengteverschillen – stonden wij in intiem contact met de goedgeklede ‘salary-men’. Wat vooral opviel was de stilte: de Japanners wisselden geen woord en leken zich te storen aan onze zin de stilte te doorbreken.

Onze Japanse reisleidster schudde mij wakker uit mijn droom. Ik sprak mijn lof uit over de gastvrije ontvangst

Het zag letterlijk zwart van de Japanners. Als mieren,

die ons tijdens elke ontmoeting had verrast. Zij woonde

trefzeker bewegend volgens een ordentelijk systeem.

al enkele jaren in Nederland en kon de culturen verge-

Eindigend in rijen van twee, wachtend op een treinstel,

lijken. “Jullie zijn veel aardiger tegen elkaar. Wij groeten

dat volgens wetenschappelijke precisie op de aangegeven

onze buurman niet eens, als we hem tegenkomen. Jullie

plek arriveerde. Wij onderdrukten onze natuurlijke neiging

begroeten elkaar zelfs in de lift, ook al ken je elkaar niet.”

de ingang collectief te blokkeren, om de worsteling aan te gaan met de uitstappende reizigers. Nee, in Tokio werkt

Met een oprecht “Fijne dag verder” stapte ik uit. Mijn reis-

het als een geoliede machine.

genote wenste mij hetzelfde toe. Ze moest eens weten, dat ik in gedachten twintig seconden in Tokio was geweest. Dat

Het was even wennen. Men rijdt (en loopt dus!) links. Dat

was pas een goed onderwerp geweest voor een ‘elevator-

maakt je ervan bewust hoe je van nature rechts aanhoudt.

pitch’! Gemiste kans? Nou ja, wie weet zie ik haar op de te-

Dat botst in het begin, drukt je met de neus op de feiten.

rugreis weer. Leuk onderwerp om even contact te maken,

Dat was precies het rendement van onze Trendtour: de

dacht ik nog…

‘cultuurshock’, die je dwingt naar de ander, maar vooral naar jezelf te kijken.

Einte Visser 25


Afkijken mag! Inspiratie opdoen voor nieuwe producten was voor veel deelnemers een belangrijke reden om af te reizen naar Japan. Wat zagen ze, wat deden ze zoal in hun boodschappentas en wat kunnen we ervan afkijken? Je kunt meer met je product dan je denkt Theo Douven van Dutch Blueberry Collective kon als primaire producent zijn hart ophalen. In Japan worden blauwe bessen in veel meer producten verwerkt. Bijvoorbeeld in zuivel, zowel de bes maar vooral ook het blad wordt door Yakult verwerkt in een softdrink vanwege de gezondheidsaspecten. Bij Jusco kon de boodschappentas worden gevuld met siroop, wijn, likeur, jachtsaus, azijn, chocolade en bessen in gedroogde vorm. Dat laatste zagen we ook bij ander fruit: gedroogde mango en kiwi als singlepack voor de gezonde trek. Producenten van koek, chocolade en chips werden geïnspireerd door vullingen, nieuwe smaken en verpakkingen. De tassen werden gevuld om thuis de producten te analyseren en er nieuwe recepturen uit af te leiden. Je kunt een hogere prijs vragen voor je product Aspergeteler Wil Teeuwen van Teboza B.V. wil graag voorop gaan in zijn branche en vraagt zich af hoe hij een ‘normaal’ product op één of andere manier hoogwaardiger, exclusiever in de markt kan krijgen. Het antwoord lag bij luxe warenhuis Isetan voor het oprapen: asperges per drie stuks verpakt. 26


“Samen boodschappen doen levert afkijkmogelijkheden op voor productontwikkeling”

Dat levert niet alleen een schitterende presentatie op, ook

Brillen voor productinnovatie

de prijs mag er zijn: omgerekend komt de asperge op één

Samen boodschappen doen levert afkijkmogelijkheden op

euro per stuk.

voor productontwikkeling. Voor ondernemers:

Met gemaksvoeding kun je ook een hogere prijs doorberekenen. In de metropool Tokio, waar lange werkdagen

• ‘Me-too’: gedroogd fruit

worden gemaakt, is gemak een behoefte waar goed op

• Line-extension: nieuwe smaak

wordt ingespeeld. Bijvoorbeeld met een ruim assortiment

• Productverbetering: diepvriesgroente in doseerbare

gegrilde vleesspiezen en sushi, dat in grote hoeveelheden als lunchbox en kant-en-klaarmaaltijden wordt verkocht. Dit assortiment is een inspiratiebron voor de Nederlandse vlees-, vis- en gevogeltecategorie.

blokjes • Herpositioneren: soep om vier uur, een andere doelgroep • Nieuwe vorm: vierkante watermeloen • Nieuwe ingrediënten: toevoegen van kruiden • Nieuwe verpakking: voeding als cadeau • Innovatieve producten: producten met een gezondheidsclaim • Creatieve producten: rietjes met een smaakje Voor de adviseur: een nieuwe tool. Laat je klanten over de grens boodschappen doen en laat ze innoveren door elkaars tassen uit te pakken. José van Gerven

27


28


“Je ziet de cadeaucultuur ook in de verpakking van etenswaren. Vaak worden deze als cadeau meegenomen voor vrienden”

Het grootste cadeau is het geven ervan Wie vindt het nou niet leuk om cadeaus te krijgen? Ieder-

unieke persoonlijke aandacht en verzorging in een Ryokan

een toch. En dat weten Japanners als de beste.

(hotel Japanse stijl) tot de zakelijke service in de Japanse Starbucks.

Het begon al tijdens de voorbereiding in Nederland. Wij kwamen in contact met Jun Tsujimaru van Sushi Ran, de

En zoals we aan den lijve hebben ondervonden; als je als

grootste Sushi-producent in Europa. Eigenlijk kwamen

Nederlanders uit eten gaat met Japanners word je in de

we alleen om ons te oriënteren. Maar we kregen het ene

watten gelegd met een 14-gangen diner en mag je onder

cadeau na het andere. Het grootste cadeau was eigenlijk

geen beding bijdragen in de kosten. Dat is een belediging!

wel het enthousiasme waarmee Jun ons tegemoet trad.

En alles gaat natuurlijk gepaard met de altijddurende

Dat heb je soms echt nodig tijdens de voorbereiding van

Japanse glimlach en soms (na behoorlijk wat Sake) ook de

een dergelijke reis. Een betere ‘boost’ konden wij ons

schaterlach; een cadeau op zich!

op dat moment niet voorstellen! Maar daarmee was het nog niet afgelopen. Sushi Ran heeft een hele dag van ons

Je ziet de cadeaucultuur ook in de verpakking van etens-

programma voor zijn rekening genomen; een volledig

waren. Vaak worden deze als cadeau meegenomen voor

georganiseerd beursbezoek, inclusief vier tolken die ons

vrienden, bekenden en relaties. Zo zie je erg luxe verpak-

in groepjes over de Japan Food Service Equipment show,

kingen van enkele kersen in een doosje en mooi opge-

Hoteres, Caterex en de FoodEx begeleidden en niet te

maakte meloenen. Een waar genot voor het oog. En de

vergeten het vervoer per boot en trein. Allemaal geheel

inpakafdelingen van de grote warenhuizen draaien op volle

belangeloos. Een echt cadeau!

toeren. Veel aandacht voor detail en schoonheid.

Dit is volgens mij een typisch voorbeeld hoe de cadeaucul-

Kortom, na een weekje Japan is het mij duidelijk. De Ja-

tuur in Japan werkt. Je ziet het overal terug. Bijvoorbeeld

panners zijn de keizers van het geven.

in de vorm van de uitmuntende service op alle plekken waar je in Japan komt; een cadeau voor de klant! Van de

Erik Koldewey 29


Japan door de lens Tokio omgerekend in Megabyte Het stereotype beeld van de Japanner die Nederland bezoekt: met een buslading vol en állemaal… de camera in de aanslag! Nou, dit beeld hebben wij Hollanders ruimschoots gecompenseerd! Ook wij trokken gewapend met de modernste fotoapparatuur door Tokio. Trendspotting door het oog van de lens. En meestal door de Japanse lens, want of je nu Canon of Nikon kiest, Casio, Sony, Fuji, Panasonic of Pentax, het zijn allemaal Japanse merken. Wij spekten dus eigenlijk al kiekend de Japanse economie. En dan zwijgen we maar over onze bierconsumptie…

30


water rond. Ik heb er menig breedbeeld mee geschoten. Want Tokio is brééééd! De skyline was zelfs voor deze lens niet in één keer te bevatten! Maar op de 39e etage van het Shinagawa-Prince hotel – dat met 4000 kamers huisvesting biedt aan de helft van de gemeente Zandvoort – was het een lust voor het oog uuuh, de lens. Een moment om nooit te vergeten! En ja: ik heb er een schitterende prent aan overgehouden. Op zo’n hoogtepunt kost een biertje omgerekend wel tien euro. Maar ja, daar kocht ik destijds tien floppies voor, en daarvan had ik er in Tokio twintig nodig om één foto op te slaan. Een prikkie dus… én: onbetaalbaar! Einte Visser

Meer dan 35 Gigabyte aan beeldmateriaal namen we mee

Speciaal voor deze reis schafte ik een 10 mm groothoek-

naar huis. Dat zijn bijna 5000 bijbels vol met data. Uitge-

lens aan. Daarmee kijk je bijna als een Japanse vis in het

schreven in nullen en enen in pocketformaat levert dat een

water rond. Ik heb er menig breedbeeld mee geschoten.

stapel op, die hoger reikt dan de Eiffeltoren. Zelf schoot ik

Want Tokio is brééééd! De skyline was zelfs voor deze

1200 prenten, zeg maar 200 per dag. En na ontdubbeling

lens niet in één keer te bevatten! Maar op de 39ste etage

heb ik er nog 1200 bewaard van mijn reisgenoten. Twee

van het Shinagawa-Prince hotel – dat met 4000 kamers

en een half duizend foto’s, uniek beeldmateriaal van een

huisvesting biedt aan de helft van de gemeente Zand-

week actief rondkijken.

voort – was het een lust voor het oog... uuuh, de lens. Een moment om nooit te vergeten! En ja: ik heb er een schit-

Mijn eerste harddisk kocht ik 18 jaar geleden. 40 Megabyte

terende prent aan overgehouden.

(1000 gulden herinner ik mij nog!) was een omvang die mijn studiegenoten jaloers maakte. Ze vroegen zich af of ik

Op zo’n hoogtepunt kost een biertje omgerekend wel tien

die enorme schijfruimte ooit in mijn leven vol zou krijgen.

euro. Maar ja, daar kocht ik destijds tien floppies voor, en

Welnu, in Tokio hadden we er precies acht minuten en

daarvan had ik er in Tokio twintig nodig om één foto op te

twaalf seconden voor nodig…

slaan. Een prikkie dus… én: onbetaalbaar!

Speciaal voor deze reis schafte ik een 10 mm groothoek-

Einte Visser

lens aan. Daarmee kijk je bijna als een Japanse vis in het 31


de eye-openers van:

“We zien aandacht voor ‘characters and faces’. Niet alleen kinderverpakkingen zijn een platform voor aandoenlijke poppetjes, ook producten voor volwassenen dragen kleurrijke stripfiguren.” C l a a r tj e C o r v e r Client services manager bij Brandnew design “Op het Japanse schap staan absolute designtoppers naast slecht afgewerkte schreeuwerige verpakkingen zonder duidelijke positionering. In plaats van schapdominantie door A-merken, een zee van eenlingen.”

René Gruijs Senior designer bij Brandnew design “Moderne technologie is in Japan al verder doorgedrongen in retailformules dan bij ons. Op het schap worden artikelen door interactieve media met voorlichting ondersteund.” 32


We zien ook aandacht voor ‘characters and faces’. Niet alleen kinderverpakkingen zijn een platform voor aandoenlijke poppetjes, ook producten voor volwassenen dragen kleurrijke stripfiguren. Deze personificatie van de inhoud komt categoriebreed terug. Cultureel bepaald, een trend of een test? Japan is wereldwijd het land met de meeste aandacht voor health- en funtional-food. Yakult werd er het grootste

Centres of excellence Hoewel packaging zich overal ter wereld om ons heen

probiotica brand mee. Inmiddels voert een eeuwenoude waarde als ‘aandacht voor voeding’ een steeds zwaardere strijd met krachtige fastfoodbrands: ook Japanners kampen met overgewicht en alle gevolgen van dien.

bevindt, benoemen verpakkingsontwerpers een aantal ‘centres of excellence’: de Amerikaanse westkust, Tokio en

Moderne technologie is in Japan al verder doorgedrongen

London bieden inspiratie en vernieuwing. Om dit met eigen

in retailformules dan bij ons. Op het schap worden artike-

ogen in Tokio te zien, vertrekken we met een gemêleerd

len door interactieve media met voorlichting en informatie

gezelschap naar Japan. Trends spotten in het land van

ondersteund. ‘On shelf advisorship’ waar de technologie

(functional) food, gezondheid, beauty en detaillisme.

leading is aan de inhoud, maar zonder de rol van het merk als adviseur.

We bezoeken retailformules waar het ons duizelt, wat een indrukwekkende hoeveelheid aan diversiteit en aan-

Groener gras

bod! Op het schap staan absolute designtoppers naast

Ondanks de duizelingen, tegenstellingen en vragen komen

slecht afgewerkte schreeuwerige verpakkingen zonder

we vol van inspiratie, met twee koffers vol verpakkingen,

duidelijke positionering. In plaats van schapdominantie

terug uit Japan. Een land dat we na deze ervaring ook

door A-merken, een zee van eenlingen. De taalbarrière

terecht een ‘centre of excellence’ durven noemen.

vertroebelt dit beeld enigszins, voor ons zijn de taaltekens al design op zich. Producten en nieuwe introducties volgen

Van alles wat wij van Japanners kunnen leren, kunnen we

elkaar in hoog tempo op. Klopt dit lef met onze indruk van

hen ook iets geven. Nederland heeft een zeer hoog merk

Japan? Een wereld waarin discipline, regelmaat en kwali-

en packaging gemiddelde en we staan dankzij onze zwak

teit hoogtij vieren?

ontwikkelde eetcultuur open voor trends en ontwikkelingen. Als totaalpakket vermarkten we dat tot kwalitatieve

Alibi

merken met weinig uitschieters naar laag niveau. Het

In de luxe warenhuizen zien we een heel ander soort

retailgras is groen in Tokio, maar zeker niet groener dan

dynamiek. Terug naar de oorsprong van de Japanse cul-

hier.

tuur: de kunst van verpakken. De inhoud als alibi. Per stuk verpakte cadeau-aardbeien het gevolg. De verpakking als

Claartje Corver en René Gruijs

cadeau, wat een kunstwerken!

Brandnew design 33


34


Eten met je ogen

�Terwijl in Europa maximaal 50 vissoorten worden aangeboden, is het aanbod

Sonja Bakker zou trots op mij zijn als ik kon eten met mijn ogen. Tenminste, als ik daar dan ook genoeg aan zou hebben. De praktijk leert echter dat je er juist meer trek van krijgt. Zo ook in Japan! Zo divers, mooi en luxe als daar,

in Japan 350 soorten superverse vis�

heb ik eten namelijk nog niet eerder gepresenteerd gezien. Luxe doosjes met kersen, mooi opgemaakte meloenen, cakejes en koekjes per stuk verpakt in een cadeaubox en ga zo maar door. Veel luxe verpakkingen in de schappen. En zoals voor alles geldt het ook voor het verpakken van eten; het wordt tot in de details doorgevoerd. De presentatie van het eten wordt niet alleen gekenmerkt door luxe verpakkingen. Ook de diversiteit en versheid van het aanbod zijn adembenemend. Met water in de mond heb ik door de warenhuizen en supermarkten gelopen. Geweldige kant-en-klaarmaaltijden, bereiding ter plekke, veel diversiteit en versheid in het groenteschap en natuurlijk een enorm vers visassortiment. Terwijl in Europa maximaal 30 tot 50 vissoorten worden aangeboden, is het aanbod in Japan ca. 350 soorten superverse vis. De eetcultuur in Japan kenmerkt zich ook door meerdere kleine gerechten tijdens een maaltijd. Op die manier komt die diversiteit ook vol tot zijn recht. Van alles wat, en heerlijk afwisselende maaltijden, over het algemeen geweldig bereid. In de restaurants valt het op dat ieder gerecht weer een kunstwerk op zich is. Met recht eten met je ogen! Erik Koldewey 35


Succesvol innoveren met Syntens Syntens helpt ondernemers beter, eerder en sneller te innoveren. Daarbij gaat het om vernieuwing van product, dienst, markt, proces en/of bedrijfsvoering. U kunt bij Syntens terecht voor individuele adviestrajecten, inspirerende workshops en doorverwijzing naar experts en kennisinstellingen. De -veelal kosteloze- activiteiten van Syntens worden mogelijk gemaakt door het Ministerie van Economische Zaken. Kijk voor tips, praktijkvoorbeelden en stappenplannen voor succesvol innoveren op www.syntens.nl.

Marktgericht Innoveren & Experimenteren De Trendtour Japan 2008 en deze publicatie zijn mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Provincie Gelderland in het kader van het programma Marktgericht Innoveren & Experimenteren.

colofon Eye-openers: hoe ondernemers en adviseurs in Japan hun ogen de kost gaven. Een samenvatting van de resultaten van de Trendtour Japan 2008. Teksten: Henk van Dongen, Henk van Brummelen, Ton van Veen, Jos Vast, Claartje Corver, René Gruijs, René Bastiaans, Raymond Witvoet, José van Gerven, Erik Koldewey en Einte Visser. Vormgeving: Einte Visser Foto’s: deelnemers Trendtour Japan 2008 Drukwerk: Tazticmedia, Westervoort © Syntens 2008 Syntens Postbus 44 6800 AA Arnhem www.syntens.nl 36



Eyeopeners Japan