Page 1

Zorgzaam samenleven dankzij

Vormingen over zorg! Najaar 2019

Ook voor jou! Over communicatie, stress en burn-out, mantelzorg ‌


Meer dan 50 kansen op vorming! Wedden dat iets bij jou past? Achtdaagse jaartraining Verbindende communicatie

p. 40

Zorgzaam omgaan met rouwenden Kennismaking met de Contactclown

p. 42

p. 17

Me, myself and I

p. 22

Vaardiger en sterker in het leven staan!

Losse draadjes verbinden

p. 20

p. 4 Vormingslokaal Isala in Tildonk p. 9 KMO Portefeuille

p. 16


Ons aanbod maakt van jouw zorg een zorg van ons samen!

Zorgen doen we allemaal. En allemaal dat zijn heel veel mensen. Vandaar dat wij een breed aanbod hebben. Soms gaat het over je gezinsleven, soms gaat het over jouw vrije tijd of over je job. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn onze dada’s. We leggen ze in de watten.


2 vormingen najaar 2019


Zorg-Saam vzw: wie zijn we?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.

6

Zorg-Saam vzw: wat doen we? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.

7

Deel 1: Vormingen voor jou! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. }}1.1 Aanbod. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. Deskundige zorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Omgang met en opvoeding van (zorgen) kinderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

10

p.

10

p.

10

p. 10

p.

11 11 11 12 12 12 13 13 14 14

2. Omgang met ouderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p.

15

}}Vragen staat vrij!. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p.

15

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.

15

3. Welzijn en gezondheid

}}Dementie, een ziekte van deze tijd, maar hoe ermee omgaan? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}‘Losse draadjes verbinden’.... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p. p. p. p. p. p. p. p. p.

p.

15

p. 16 p.

17

}}Zorgzaam omgaan met rouwenden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Jouw verlieservaring vorm geven in klei . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Hoe sta je iemand bij die in rouw is? Wat is rouw?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p.

17

p. 18 p.

20

p. 20 p. 22 p. 24 p. 24 p. 25 p. 26 p. 26 p. 27 p. 27 p. 28 p. 28 p. 29 p. 29 p. 30 p. 30 p.

31

vormingen najaar 2019 3

Overzicht alfabetisch è

}}Vaardiger en sterker in het leven staan! Steeds een uitdaging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Me, myself and I. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Vooruitgaan na een tegenslag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Balans werk versus privé. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Werk en leef met plezier . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Vind je (g)evenwicht. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Veerkracht opbouwen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Geboeid door perfectionisme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}De natuur als bron naar meer zelfbewustzijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}De moed van imperfectie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Emoties: bron van kracht of klacht?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Je oordelen als leidraad voor zelfzorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Verandering en toch in verbinding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Niet alles tegelijk hé!. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Assertiviteit en grenzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Help, ik heb stress . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p. 18

Overzicht è

4. Verlies, palliatieve situaties en rouw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zelfzorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Inhoud vervolg

}}Als baby’s konden praten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Opvoeden zonder straffen en belonen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}EHBO bij kinderen en levensreddend handelen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Negatief denken bij kinderen verminderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Ontdek je eigen opvoedingsstijl. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Vertellen voor peuters, kleuters en lagere schoolkinderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Grootbrengen van jongens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Omgaan met verschillende karakters. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Gezond zwanger worden, gezond leven voor baby en peuter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Praten met je hart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Stress bij jonge kinderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

10


ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud vervolg

Inhoud è

}}Passie als antwoord op burn-out . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Ik sta aan het roer: leren omgaan met piekeren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Je lichaam als kompas. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}De kracht van aanraking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Je stem zegt wie je bent. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Terug aan het werk na langdurige ziekte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}De overgang - Menopauze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Sofrologie - kennismaking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Initiatie aromatherapie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Meditatie als medicijn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Zelfzorg met Primordial Chi Kung. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Fotograf ie als hulpbron in je leven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Communiceren vanuit je hart. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Verbindende Communicatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}8-daagse jaartraining Verbindende Communicatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Oefenbijeenkomsten Verbindende Communicatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Praten met je hart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Kennismaking met de Contactclown. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Koesteren en ondersteunen van mantelzorgers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Goede afspraken maken goede vrienden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p.

31

p. 32 p. 32 p. 33 p. 33 p. 34 p. 34 p. 35 p. 35 p. 36 p. 36 p. 37 p.

38

p. 38 p. 40 p. 41 p. 41 p. 42 p.

44

p. 44

Deel 2: Vormingen voor professionele medewerkers uit de zorg- en welzijnssector. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. 46 Deskundige zorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Omgang met ouderen

p.

46

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.

46

}}Ontspoorde zorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Preventie van depressie bij ouderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Omgaan met moeilijk hanteerbaar gedrag in de zorg bij ouderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Aandacht voor levensvragen van ouderen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

2. Welzijn en gezondheid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Seksualiteit bij ouderen en personen met dementie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Nachtrust bij dementie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3. Verlies, palliatieve situaties en rouw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Omgaan met jouw emoties bij vragen rond het levenseinde. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Als het verdriet jou niet vergeet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Onlinehulp inschakelen in hulp en zorg: een drieluik. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zelfzorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Bioritme en nachtwerk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Communiceren vanuit je hart. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Omgaan met kritiek van de familie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}101 weetjes over lichaamstaal bij begeleiding en zorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Gezag en respect, zonder woorden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 vormingen najaar 2019

p. 46 p. 47 p. 47 p. 48 p.

49

p. 49 p. 49 p.

50

p. 50 p. 50 p.

51

p.

52

p. 52 p.

53

p. 53 p. 54 p. 54


Koesteren en ondersteunen van mantelzorgers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Oog voor mantelzorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zorgzaam leiding geven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Diversiteit inbedden in het beleid van je organisatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Ontdek je eigen stijl van leidinggeven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zorgzaam samenleven voor iedereen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Holebi en transgenders in de ouderenzorg. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Verbindend en versterkend werken met mensen in armoede . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . }}Praktisch. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

p.

55

p. 55 p.

56

p. 56 p. 57 p.

58

p. 58 p. 59 p.

61

}}3.1

62 64

Deel 4: Overzicht kalenderaanbod. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. 65 }}4.1

Alfabetische oplijsting. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. }}4.2 Chronologische oplijsting. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.

65 66

Inhoud vervolg

Aanbod en doelgroepen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. }}3.2 Praktisch. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.

ç Inhoud

Deel 3: Aanbod op maat, in groepsverband. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p. 62

Overzicht è Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 5


Op zoek naar een vorming of lezing op maat voor jouw groep? Samen nadenken over zorg is wat Zorg-Saam doet. Contacteer ons vrijblijvend !

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Voor kansengroepen hanteren we een zeer laag tarief. Ook voor groepen van mantelzorgers en vrijwilligers houden we de prijzen zo democratisch mogelijk.

Zorg-Saam vzw: wie zijn we?

burgers uit een gemeente, leden van een (mantelzorg)vereniging, teams,…). Je kan ons vrijblijvend contacteren voor een offerte.

Zorg-Saam is een vormingsinstelling gespecialiseerd in zorg. Zorgen voor elkaar is geen uitzondering. Gelukkig maar. Precies in ‘zorgen voor elkaar’ toont zich de menselijke verbondenheid. Dat vinden wij belangrijk.

Onze inhoud zit steeds op twee sporen: zelfzorg en zorg voor anderen.

Zorg-Saam wil mensen ‘in beweging’ brengen door vorming over zorg. We richten ons zowel naar iedereen die zorgzaam in het leven staat, als naar professionele zorgverleners. Zorg-Saam biedt vormingen. Deze brochure geeft informatie over ons aanbod van het najaar van 2019. ●● Vooraan, in het eerste deel van de brochure vind je alle vormingen voor het brede publiek, waarop we iedereen verwelkomen. ●● Achteraan, in het tweede deel van de brochure, vind je de vormingen die bedoeld zijn voor professionele medewerkers uit de sectoren zorg en welzijn. Naast het geplande vormingsaanbod waar je individueel bij aansluit, kan je ook bij jou ter plaatse vormingen in groepsverband inplannen (voor

6 vormingen najaar 2019

Zorg-Saam is samen werken voor en aan zorg. De vormingen van Zorg-Saam worden verzorgd door een enthousiast team van professionele vormingswerkers. Zij hebben zich gespecialiseerd in minstens één van onze thema’s en hebben door opleiding of professionele ervaring een sterke voeling met het thema ‘zorg’. De begeleiders trekken elk jaar enkele dagen uit om zelf bijscholingen, studiedagen en vormingsmomenten bij te wonen, om inhoudelijk of methodologisch te groeien. Groepen begeleiden is hun passie! Zorg-Saam heeft 30 jaar ervaring met vorming voor groepen. We inspireren hen en brengen hen in beweging om op een warme betrokken manier te zorgen, voor anderen en voor zichzelf. Veel lees- en leerplezier!

Het Zorg-Saam team


Zorg-Saam vzw: wat doen we? In deze brochure vind je zowel voor het brede publiek (in deel 1) als voor professionele medewerkers uit de zorg- en welzijnssector (in deel 2): ●● een vormingsaanbod voor jou persoonlijk. De inhoud wordt per thema voorgesteld. Samenvattend vind je ons kalenderaanbod, blz. 65. ●● een vormingsaanbod op maat, in groepsverband. De prijzen voor de vormingen op maat zijn aangepast aan de doelgroep. Zo hanteren we voor kansengroepen een zeer laag tarief en houden we voor groepen van mantelzorgers en vrijwilligers de tarieven bewust zo democratisch mogelijk.

Voor vormingen die in Tildonk of omgeving plaatsvinden, kunnen mantelzorgers beroep doen op CADO, een kleinschalige dagopvang van Landelijke Thuiszorg die ook in de Engelenburcht is gehuisvest. Je kan samen met jouw zorgvrager naar Tildonk komen. Jij volgt vorming, jouw zorgvrager geniet van de activiteiten in de CADO.

vormingen najaar 2019 7

Overzicht alfabetisch è

Praktisch ~~ De CADO is open van 8u30 tot 16u30. ~~ Wie naar CADO komt zonder middagmaal, betaalt 3,50 euro per uur. Het middagmaal kost 4 euro. Je kan ook een broodmaaltijd krijgen aan 2 euro of een lunchpakket meebrengen. ~~ Inschrijven: ten laatste op de vrijdag voordien vóór 14u00. ~~ Contact: 016/24 49 13 (Ellen De Vroe), edevroe@ons.be, www.landelijkethuiszorg.be. ~~ CADO Tildonk: Kruineikestraat 5 in Tildonk.

Overzicht è

Zorg-Saam maakt vorming betaalbaar! ●● De prijs voor individuele deelname aan een vorming van 3 uur bedraagt 25 euro. Op deze manier hopen we meer mensen meer kansen te bieden op onze Zorg-Saam-kwaliteit. ●● Voor vormingen gericht op professionele medewerkers uit de sociale sector bedraagt de prijs voor individuele deelname 45 euro per dagdeel van 3 uur.

Zorg-Saam wil mantelzorgers beter bereiken! Mantelzorgers aarzelen soms om vorming te volgen omdat zij hun zorgvrager niet in de steek willen laten. Zorg-Saam zorgt voor een oplossing.

ç Inhoud

actualiteit een Soms brengt de Zorg-Saam n. nieuw thema aa in. Updates g op speelt daar graa nbod zijn te raa van ons kalende .zorgsaam.be w w w p o n ge le p raad

Zorg-Saam werkt van West naar Oost! We begeleiden vormingen van West-Vlaanderen tot Limburg en Brussel,… en indien nodig nog verder. Een troef is wel onze eigen locatie, zaal Isala op de zolder van de Sociale Campus Engelenburcht in Tildonk. Alle faciliteiten zijn voorhanden. Meer nog: deze zaal is ook te huur voor andere organisaties. Neem met ons contact op indien je interesse hebt!


Zorg-Saam en privacy Tweemaal per jaar ontvang je de vormingsbrochure van Zorg-Saam vzw. Zorg-Saam beschikt over adresgegevens van zowel particulieren als organisaties die ooit vorming volgden, of interesse toonden in ons vormingsaanbod. Zorg-Saam vzw respecteert daarbij de Europese Verordening 2016/679 m.b.t. de bescherming van persoonsgegevens (de GDPR).

In bepaalde gevallen geeft Zorg-Saam jouw persoonsgegevens door aan derden voor de uitvoering van bepaalde diensten zoals verzending, verzekering, online betalingen,… Wanneer je je kenbaar maakt als mantelzorger worden je contactgegevens bezorgd aan Ons Zorgnetwerk, een organisatie van en voor mantelzorgers die – net als Zorg-Saam vzw – deel uitmaakt van Ons. Jouw persoonsgegevens worden niet verkocht noch ter beschikking gesteld aan andere organisaties. Indien je onze vormingsbrochure niet meer wenst te ontvangen of wanneer je een adreswijziging wenst door te voeren, kan je dat steeds doen op het e-mailadres van Zorg-Saam: zorgsaam@zorgsaam.be. De privacyverklaring van Zorg-Saam vind je op onze website www.zorgsaam.be.

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Jouw persoonsgegevens worden verwerkt en gebruikt in het kader van de socio-culturele werking van Zorg-Saam, onze maatschappelijke opdracht en dienstverlening. We bewaren jouw gegevens in een beveiligde database (eLEnA) die wordt beheerd door Ons, Remylaan 4b, 3018 Wijgmaal. Zorg-Saam bewaart je persoonsgegevens zo lang dat nodig is voor het doel waarvoor deze zijn verstrekt en voor de naleving van de toepasselijke regelgeving.

8 vormingen najaar 2019


Zorg-Saam en KMO portefeuille Je kan de opleidingen bij Zorg-Saam betalen via de KMO-portefeuille! Zorg-Saam is erkend als dienstverlener voor opleidingen via de KMO-portefeuille. Dit is een subsidiemaatregel waardoor ondernemers (KMO’s en vrije beroepen) financiële steun krijgen bij de aankoop van opleidingen die de kwaliteit van de onderneming verbeteren. KMO’s kunnen (afhankelijk van de bedrijfsgrootte) 40% of 30% van de kosten van een vorming bij Zorg-Saam laten subsidiëren door de overheid.

Geregistreerd bij het Vlaams Gewest voor Opleiding Registratienummer DV.O224814 – Zorg-Saam VZW

KMO’s en vrije beroepen kunnen de subsidie aanvragen via www.kmo-portefeuille.be, tot ten laatste 14 dagen na de aanvang van de opleiding. De steun is er voor alle werkenden uit je KMO en de inhoud van de opleiding moet gericht zijn op de kernprocessen van je onderneming.

Zorg-Saam werd erkend als dienstverlener onder het nummer DV.O224814

Welke vormingen van Zorg-Saam komen in aanmerking? ●●

vormingen najaar 2019 9

Overzicht alfabetisch è

●●

Individuele deelname aan het kalenderaanbod van Zorg-Saam, indien de kostprijs minimaal 100 euro bedraagt. We vermelden het in deze brochure duidelijk als een geplande vorming in aanmerking komt voor de KMO-portefeuille. In company vormingsaanbod in je KMO, voor een groep medewerkers, indien het thema verband houdt met de kernprocessen van je onderneming.

Overzicht è

Erkenningsnummer

ç Inhoud

Wie komt in aanmerking?


Deel 1: Vormingen voor jou! 1.1 Aanbod

1. Omgang met en opvoeding van (zorgen) kinderen Ben je een professionele medewerker uit de zorg- en welzijnssector? In deel 2, vanaf pagina 46, vind je gespecialiseerde vormingen voor jou.

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Deskundige zorg

Als baby’s konden praten

Als je zorgt voor elkaar, heb je een breed gamma aan inzichten en vaardigheden nodig. Zorg-Saam wil de deskundigheid van informele zorgverleners versterken, op verschillende domeinen.

10 vormingen najaar 2019

Natuurlijk praten baby’s al. Ze kunnen zelfs meer dan we denken. Soms is het jammer voor hen dat ze helemaal anders praten dan volwassenen en wij hen niet altijd juist begrijpen. Een flinke dosis gezond verstand en durven luisteren naar je hart, aangevuld met uitgebreid wetenschappelijk onderzoek, kunnen je al een heel eind op weg helpen om het jonge kind beter te verstaan. We zullen het in deze vorming hebben over het belang van lichaamscontact en oogcontact, communiceren zonder woorden, vertrouwen op de signalen van het kind, omgaan met huilen en het vermogen om hechte intieme relaties aan te gaan. }}21 september 2019 van 9u00 tot 12u00 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Jürgen Peeters, Aware Parenting Instructor € 25


Negatief denken bij kinderen verminderen

Straffen en belonen lijkt soms een handige manier om het ‘gewenste’ gedrag te verkrijgen bij kinderen. Het kan ook anders. Je leert in deze vorming hoe je de eigen motivatie van het kind kan gebruiken als motor van zijn of haar ontwikkeling. Je brengt het kind discipline bij en tegelijkertijd versterkt ook je band met het kind.

Een verontrustend groot aantal kinderen bekijkt zichzelf en de wereld door een negatieve bril. Ze blazen mislukkingen op en leggen de oorzaak van tegenslagen bij zichzelf. Negatief denken wordt als een gewoonte voor hen. Uiteraard wakkert dit soort denken ook (faal)angst aan en kan dit de schoolresultaten en het welbevinden thuis en op school sterk negatief beïnvloeden. Hoe ontstaat negatief denken bij kinderen? En hoe kun je er samen iets tegen doen? Wat kun je beter niet of juist wel zeggen? Met behulp van eenvoudige maar zeer doeltreffende strategieën kun je kinderen helpen om hun emotionele veerkracht te vergroten. Door een positievere denkwijze kunnen zij effectiever omgaan met mislukking, teleurstelling en frustratie. Zo kunnen zij zich beter wapenen tegen de vele uitdagingen van het leven.

}}21 september 2019 van 13u00 tot 16u00 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Jürgen Peeters, Aware Parenting Instructor € 25

EHBO bij kinderen en levensreddend handelen

}}5 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Travoo Publeek vzw, Dupréstraat 93, 1090 Jette Begeleiding: An Michiels, therapeute gespecialiseerd in het omgaan met hooggevoeligheid € 50

Overzicht è Overzicht alfabetisch è

Help! Een kind waarvoor je zorgt heeft een ongeval. Wat doe je? Want een ongelukje, licht of ernstig, is snel gebeurd. In deze opleiding leer je, zeer praktisch: ●● hoe je moet reageren bij een klein of groot noodgeval; ●● welke hulpmiddelen je best in huis hebt; ●● hoe je moet reanimeren; ●● hoe je EHBO kan toepassen (wondjes, breuken, verbranding, insectenbeten, vergiftiging …). Zorg dat je gemakkelijke kledij aantrekt om deze praktische uitdaging aan te gaan. Je gaat met veel goede tips naar huis.

ç Inhoud

Opvoeden zonder straffen en belonen

}}26 september 2019 van 9u00 tot 16u00 Hof van Watervliet, Oude Burg 27, 8000 Brugge Begeleiding: Mie Baert, trainer, coach De lesgeefster is een erkende lesgever bij Kind en Gezin. Deelnemers aan deze vorming krijgen, indien gewenst, een officieel attest, geldig voor 3 jaar. € 50

vormingen najaar 2019 11


Ontdek je eigen opvoedingsstijl Bij de opvoeding van kinderen vinden we het belangrijk dat ze zich goed kunnen ontplooien. We willen dat ze het beste uit zichzelf halen, genieten van het leven, er geraken, dat ze zich veilig en geliefd voelen, dat ze zelfvertrouwen hebben …

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

We worden beïnvloed door zaken die we zelf belangrijk vinden. In deze vorming: ●● leer je je eigen ‘natuurlijke manier’ van doen kennen en hoe dit je manier van opvoeden beïnvloedt; ●● leer je hoe je kinderen kan motiveren en bemoedigen, rekening houdend met hun eigen stijl; ●● leer je een persoonlijk actieplan opstellen. Je leert je eigen stijl van opvoeden kennen en je zoekt naar manieren van omgaan met de verschillende stijlen van kinderen. Bij deze vorming gebruiken we het DISC-gedragsprofiel. Dit instrument geeft inzicht in je eigen sterktes, motivaties en uitdagingen bij het opvoeden. Theorie wordt afgewisseld met oefeningen en het bespreken van eigen ervaringen. }}12 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Veerle Gouwy, pediatrisch verpleegkundige, geautoriseerd DISC-trainer € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 DISC-introductie)

12 vormingen najaar 2019

Vertellen voor peuters, kleuters en lagere schoolkinderen Wat doe je het liefst: vertellen of voorlezen en wat is het verschil? Welke boeken kan je het best kiezen en wat zijn de verschillende aandachtspunten? Hoe doe je dat dan concreet: voorlezen of vertellen? Na deze interactieve vormig ben je vol vertrouwen om zelf aan de slag te gaan met de boeken die jij en je kind verkiezen. }}14 oktober 2019 van 9u30 tot 12u30 Hof van Watervliet, Oude Burg 27, 8000 Brugge Begeleiding: Mie Baert, trainer, coach € 25

Grootbrengen van jongens Jongens en meisjes lijken meer op elkaar dan ze van elkaar verschillen. En toch zie je verschillende tendensen in hoe jongens en meisjes in de wereld staan. Naast onmiskenbare biologische en fysiologische verschillen zie je in hun gedrag eveneens verschillen. Tijdens deze vorming krijg je inzicht en nuttige tips over de omgang met jongens. Je komt aan de weet hoe je beter kan inspelen op de eigenaardigheden van jongens en hoe je een echte mentor voor ze kan zijn. }}21 oktober 2019 van 13u00 tot 16u00 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Jürgen Peeters, Aware Parenting Instructor € 25


Omgaan met verschillende karakters Een kind ontwikkelt een bepaald gedrag; soms om er ‘zijn voordeel uit te halen’, om zich ‘beter, sterker’ te voelen: extreem koppig, boos, triestig, mondig, beweeglijk ... Elk gedragspatroon heeft positieve maar ook negatieve kanten. Elk karakter heeft zijn eigen taal. Soms moet je kort en duidelijk reageren, soms vanuit je gevoel, soms moet je uitleg geven en soms weer niet.

Een leerrijke en praktische vorming, waarbij de klemtoon ligt op sensibilisering. In deze vorming gaat het niet over een chemische opsomming van schadelijke hormoonverstoorders, maar bekijken we hoe je hormonverstoorders kan vermijden tijdens je zwangerschap. Eet biologisch, vermijd voedsel uit blik. Verwarm geen eten in plastic schaaltjes en dozen in de microgolfoven. Gebruik verstandig je parfum en cosmetica. Hoe kan je je baby en peuter behoeden voor de hormoonverstoorders in hun omgeving? Welke fopspenen, zuigflessen, babykleding en speelgoed zijn hormoonvrij? Hoe kan je je rondkruipende peuter in een veilige omgeving laten vertoeven? Het doel van deze vorming is bewustmaking voor een gezonde leefstijl. }}12 november 2019 van 19u00 tot 22u00 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Inge Vermuyten, vroedvrouw € 25 Maximum 15 deelnemers

Overzicht è

}}19 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Hendrik Gaublomme, teamcoach, creatief therapeut € 50

Behoed je voor de hormoonverstoorders in je omgeving

ç Inhoud

Inhoud van de vorming: - ‘storend’ gedrag beter beantwoorden; - geïnspireerd aan de slag met het observeren van kinderen; - verkennen van verschillende gedragspatronen; - grensoverschrijding naar negatief gedrag vlugger leren detecteren.

Gezond zwanger worden, gezond leven voor baby en peuter

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 13


Inhoud è ç Overzicht ç Overzicht alfabetisch

Praten met je hart

Stress bij jonge kinderen

Verbindend communiceren met kinderen

Invloed van het groepsgebeuren op stressgevoelige kinderen

“Eerst je bord leegeten, dan pas een dessertje. Neem eens een voorbeeld aan je zus! Die goede punten verdienen een cadeautje. Als je niet binnen 5 minuten je pyjama aan hebt, mag je geen tv meer kijken.” Herkenbaar? Wie heeft dergelijke zinnen nog nooit uitgesproken tegen zijn/haar (klein) kinderen? Of misschien hoor je ze nog echoën uit je eigen kindertijd? Als (groot)ouder probeer je je kinderen zo goed mogelijk te omkaderen, zodat ze opgroeien tot gelukkige en zelfbewuste volwassenen die hun plekje vinden in de maatschappij. Verbindende communicatie laat beoordelen, dreigen en belonen achterwege en wil jou en je kind op een heel andere manier in verbinding brengen. Samen met Jakhals en Giraf gaan we op zoek welke emoties en behoeften er bij je kind en bij jou spelen, en hoe je daarover met elkaar in gesprek kunt gaan. Verbindende communicatie wil je geen trucjes leren maar je een verfrissende en nieuwe bril aanreiken om de relatie met je kind – en andere mensen in je leven – te verdiepen. Van strijd naar verbinding. Een cadeautje voor jezelf en je (klein)kinderen! }}22 & 23 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ellen Vandenbroeck, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 110 (€ 100 cursusgeld + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

14 vormingen najaar 2019

Kinderen hebben nood aan liefde, leiding en spel. Volwassenen die deze drie noden kunnen invullen, brengen vaak rust in het gezin, in de groep. Bij gebrek aan één van deze thema’s voelen kinderen vaak onrust, ook ‘sociale stress’ genoemd. Stress-gevoelige kinderen zijn vaak de eerste slachtoffers en geven de eerste signalen. Hoe kan ik als volwassene deze drie noden van kinderen invullen? Liefde, leiding en spel zijn uiteraard sterk verschillend, maar in het gezin of in een groepsgebeuren lopen deze thema’s vaak naast en door mekaar. ●● Hoe voel je deze noden bij kinderen? ●● Wanneer geef je aandacht aan leiding of liefde of spel? ●● Wat is de essentie van elk thema, welke lichaamstaal hoort daarbij? Ontwikkelen van deze drie vaardigheden: ●● Aandacht, vriendschap, liefde ●● Leiding, begrenzen, structuur ●● Spelaanbod, taakjes, plezier... Een aangename interactieve vorming. }}16 december 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Hendrik Gaublomme, teamcoach, creatief therapeut € 50


2. Omgang met ouderen

3. Welzijn en gezondheid

Vragen staat vrij !

Dementie, een ziekte van deze tijd, maar hoe ermee omgaan?

Werken met levensvragen van ouderen Sommige ouderen snakken er naar om over hun leven te vertellen. Anderen blijken vast te hangen in bepaalde hoofdstukken. Maar hoe werk je met levensverhalen? Hoe krijg je mensen aan het vertellen over hun leven vroeger en hoe krijg je dat verhaal in beweging? Hoe gebruik je voorwerpen, foto’s en een eigen verhaal? Hoe maak je een levend verhaal? Een workshop over leren luisteren, betere vragen stellen en mooie verhalen als geschenk!

vormingen najaar 2019 15

Overzicht alfabetisch è

}}19 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Cyriel Conings, psychiatrisch verpleegkundige en referentiepersoon dementie € 50

Overzicht è

De persoon waar je zorg voor draagt begint meer en meer te vergeten. Je hebt het gevoel dat hij je niet begrijpt en dat jij hem niet begrijpt, of dat zijn wereld niet de jouwe en jouw wereld niet de zijne is. En toch wil je dat die afstand weer een nabijheid wordt. Dan is het belangrijk dat je leert accepteren dat de reacties van een dementerende mens eigenlijk normale reacties zijn. We staan stil bij de meest voorkomende vormen van dementie en hun symptomen. We gaan na hoe de belevingswereld wordt opgebouwd en om dit te ervaren gebruiken we een techniek waarin we elkaar dement maken. We staan lang stil bij de communicatieveranderingen en onderzoeken welke communicatie er nog mogelijk is. De-mag-ik-is-magic-methode leert ons het belang van tact bij het bieden van hulp of ondersteuning. Het belevingsgericht gesprek helpt ons negatieve gevoelens om te buigen. We onderzoeken bij onszelf met welke bril we kijken naar “dementie”. Tegelijkertijd hebben we oog voor de familie, de veranderingen binnen de relatie en hoe we ondersteuning kunnen geven.

ç Inhoud

}}22 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Rien Van Meensel, narratieve begeleidster en vertelster € 50

“Als een puber mag puberen, dan mag een persoon met dementie ook dementeren...”


ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

‘Losse draadjes verbinden’... ...en daarvoor is er de voorbije maanden ijverig gebreid en gehaakt! Met deze actie van Zorg-Saam, KVLV Vrouwen met vaart, Ons Zorgnetwerk, Landelijke Thuiszorg en Ons, willen we personen met dementie extra onder de aandacht brengen. Een actie die weinig inspanning vraagt en veel oplevert voor een warme samenleving. De laatste maanden zijn gestart, maar je kan nog steeds mee doen! Verzamel dikke restjes wol en priemen of haakpennen. Neem contact op met een woonzorgcentrum of een initiatief voor dagopvang waar personen met dementie tijdelijk verblijven. Je kan ook thuis bij een familielid of kennis met dementie samen aan de slag gaan. Zet jullie met twee of in groep en brei of haak zonder patroon of drang naar perfectie. Tegen 3 juni willen we in totaal 122.000 centimeter aan gebreide of gehaakte stukjes binnenkrijgen, één symbolische centimeter voor elke persoon met dementie in Vlaanderen. Al deze stukjes worden nadien verwerkt in kunstwerken en getoond op een groot ontmoetingsmoment op Werelddag Dementie, zaterdag 21 september 2019. Een moment waarop iedereen – met of zonder dementie – die gebreid of gehaakt heeft wordt uitgenodigd. Je zult merken, ook al lijkt de draad van communicatie door dementie stuk, warm contact blijft mogelijk. Inleveren van handwerklapjes: KVLV, t.a.v. Leen Vermeire, Remylaan 4B, 3018 Wijgmaal lvermeire@ons.be

16 vormingen najaar 2019


4. Verlies, palliatieve situaties en rouw

Zorgzaam omgaan met rouwenden Gebundelde takken kan je niet breken (Afrikaans spreekwoord) Verlies hoort bij het leven en bij mens-zijn. En toch kan het ons serieus uit balans brengen. Ook de nood aan steun van anderen en het elkaar willen steunen in moeilijke tijden hoort bij ons mens zijn. Maar we voelen ons vaak onwennig en onzeker. Het laatste dat we zouden willen, is het allemaal nog veel erger maken voor de rouwende.

}}12 & 19 september 2019, 3, 10 & 17 oktober 2019, 7, 21 & 28 november 2019 telkens van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Gerke Verthriest, psychotherapeute/rouwtherapeute en gastdocente aan diverse hogescholen € 400 Deelnemers krijgen een attest van deelname. Maximum 14 deelnemers Meebrengen: schrijfgerief

Overzicht è Overzicht alfabetisch è

Thema’s die aan bod komen: - Wat is rouwen? Hoe komt het dat we rouwen? - Rouwen: hoe doen wij dat? - Hoe kunnen we rouwenden ondersteunen bij het (her)ontdekken van hun krachtbronnen? - Rouwen in het gezin. Wat is er anders bij kinderen en bij ouderen? - Wat zijn aandachtspunten bij levend verlies? - Hoe herkennen we verstoorde rouw? - Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we zelf niet kopje onder gaan?

Doelgroep Volwassenen die te maken krijgen met mensen in een verliessituatie en die zich willen bekwamen in het ondersteunen van rouwenden, als mantelzorger of vrijwilliger. Deelnemers zijn bereid te leren uit eigen ervaringen, in interactie met anderen.

ç Inhoud

In deze achtdaagse intensieve training leren we aan de hand van eigen ervaringen hoe we op weg kunnen gaan met rouwenden (van jong tot oud). Korte theoretische inleidingen met achtergrondinformatie worden afgewisseld met veel oefeningen en opdrachten. De nadruk ligt op het zelf aan de slag gaan, uitproberen en opdoen van ervaringen.

Vaardigheden waarrond geoefend wordt: - Presentie - Aandacht voor de taal van het lichaam - Krachtgerichte gespreksvoering - Omgaan met pijnlijke emoties - Aandacht voor de verschillende dimensies van een verhaal - Motiverende gespreksvoering - In dialoog gaan over zingevingsvragen - Het gebruik van ‘andere’ talen

vormingen najaar 2019 17


Inhoud è ç Overzicht ç Overzicht alfabetisch

Jouw verlieservaring vorm geven in klei

Hoe sta je iemand bij die in rouw is? Wat is rouw?

Tweedaagse voor eenieder die geconfronteerd werd met een verlies, van welke aard ook, nu recent of langer geleden. Afscheid nemen, vroeg of laat hebben wij er allemaal mee te maken. Doch nergens hebben we geleerd hoe we dat kunnen doen. Een universeel antwoord is er niet. Rouwen manifesteert zich voor ieder van ons verschillend. Je hebt dus tools nodig die je helpen te vinden wat voor jou werkt. In deze creatieve, ervaringsgerichte activiteit gaan we daar naar op zoek door uitdrukking te geven aan wat je voelt, beleeft, denkt bij je verlies. We werken met echte klei. Het boetseren brengt je in contact met jezelf en met je eigen rouwproces. Dit kunstwerk waar jij vorm aan geeft kan je inzichten brengen, inspireren en helpen om vrede te vinden met wat is. Ervaring in het werken met klei heb je niet nodig. Gerda Devos begeleidt jou de eerste namiddag bij de creatie van een werkstuk dat jouw roerselen draagt. Op de tweede dag maken we samen een vuur waarin we de kleiwerkjes bakken. Zo krijgen ze elk hun unieke kleur en tekening. Tevens onderzoeken we hoe dit kunstwerk verder van betekenis kan zijn voor jou. Dit doet Gerda vanuit 20 jaar ervaring met het maken van keramiek in haar vrije tijd en haar achtergrond als coach en ritueelbegeleider bij afscheid. Deze tweedaagse zet je op weg in jouw proces van verliesverwerking en werkt door in de weken en maanden daarna.

Rouwen is alles wat je meemaakt wanneer je iemand verliest met wie je een band hebt. Elk rouwproces is een heel individueel gebeuren, geen enkel proces verloopt identiek. Rouwen is ‘arbeid’ waarbij je veel van jezelf investeert.

}}29 september 2019 van 13u30 tot 17u00 en 20 oktober 2019 van 10u30 tot 17u00 Zenzi, Bezelaerstraat 42, 2830 Blaasveld Inschrijven: gerda@aandachtvoorafscheid.be of 0478/25 03 03 Begeleiding: Gerda Devos, coach en ritueelbegeleider bij afscheid, keramiste € 145 (inclusief materiaal, benodigdheden, koffie, thee, water)

18 vormingen najaar 2019

Hoe kan je leren omgaan met je eigen emoties en gevoelens tijdens het rouwproces? Welke reacties zijn er allemaal? Welke ervaringen zijn “normaal”? Hoe ga je als mantelzorger, als vriend, als familie met de rouwende om? - “Ben ik wel normaal als ik de tafel nog dek voor mijn man?” - “Als ik nu koppels zie op straat ben ik kwaad en jaloers omdat zij wél hun vrouw nog naast zich hebben.” - “Het is nu een jaar geleden en ik heb het gevoel dat ik steeds dieper wegzak.” - “Waarom moet mij dit overkomen?” Hoe reageer je als mantelzorger of als vrijwilliger op dergelijke situaties en hoe weet je dat het hier om rouw gaat en niet om een depressie? Hóe je het ook ervaart en op welke manier je ook met je verdriet omgaat, elk proces is uniek en kan zeer veel tijd en energie vragen. Zelfzorg, zoeken wat jij nodig hebt en wat jou het beste helpt, is belangrijk. Als familie, vriend, mantelzorger kan je de rouwende hierin bijstaan. Samen zoeken… }}1 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Els Haüser, psychotherapeute interactionele vormgeving € 50


ç Inhoud Overzicht è

Samen nadenken over zorg is wat Zorg-Saam doet. Contacteer ons vrijblijvend ! Voor kansengroepen hanteren we een zeer laag tarief. Ook voor groepen van mantelzorgers en vrijwilligers houden we de prijzen zo democratisch mogelijk. vormingen najaar 2019 19

Overzicht alfabetisch è

Op zoek naar een vorming of lezing op maat voor jouw groep?


Zelfzorg

Inhoud è

Vaardiger en sterker in het leven staan ! Steeds een uitdaging Vierdaagse vorming

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Wil je graag tijd nemen om in groep te werken aan je persoonlijke groei, onder professionele begeleiding én op een inspirerende, rustige locatie? Dan is deze boeiende vierdaagse vorming ongetwijfeld iets voor jou. Dag 1: Verbinden met jezelf en je geschiedenis Geïnspireerd door het systemisch contextueel werken

Een evenwicht vinden tussen je activiteiten, omgaan met stress in je leven, je gevoelens toelaten, grenzen stellen, luisteren naar je lichaam, … zelfzorg is belangrijk voor iedereen, om je goed te voelen. En zorgen voor iemand anders, dat start bij goede zelfzorg! Dus mantelzorgers en vrijwilligers zullen in deze vormingen zeker energie kunnen opdoen.

20 vormingen najaar 2019

De deelnemers maken kennis met elkaar en zoeken een comfortabele plaats in de groep. Daarna leggen ze de leerdoelstellingen voor deze vierdaagse vorming samen vast. Het systemisch denken vormt de leidraad voor deze eerste dag: bepaalde systemische wetmatigheden helpen ons om de context waarin we leven en ontwikkelen beter te begrijpen.


Wat heb jij nodig om je goed te voelen? Wat is jouw plek? Hoe vind jij een balans tussen geven en nemen? Voel jij je gewaardeerd voor wat je geeft? Het gezin waarin je opgroeide heeft hier een belangrijke invloed op. Om antwoorden te zoeken op deze vragen, gebruiken we onder andere de methodieken van familieopstellingen en visuele schematische weergaves van familiebanden. Deze methodieken kunnen je helpen om dieper te wortelen. Dag 2: Jezelf blijven, ondanks uitdagingen op je weg

Er is uiteraard ruimte om te oefenen.

ç Inhoud Overzicht è

Op je weg kom je regelmatig valkuilen en uitdagingen tegen. Hoe ga je om met de moeilijkheden die zich aandienen? We verdiepen ons in het thema conflict, om zo meer zicht te krijgen op hoe we er zelf mee omgaan: gaan we het gevecht aan of vluchten we van het conflict? We verkennen de vraag hoe we zelf op een assertieve manier grenzen kunnen stellen, vertrekkend vanuit ons eigen territorium. En tegelijk zeer respectvol. We zoeken hoe we vanuit onze eigen kracht en sterktes kunnen leven, eerder dan vanuit macht of onmacht.

het kan er toe leiden dat we onze doelen moeilijker bereiken. Communicatie raakt dus aan het geluk en de levenskwaliteit van onszelf, en tegelijk van onze omgeving. Onze gebruikelijke manier van communiceren werkt soms zeer vervreemdend. Wat maakt het dan zo moeilijk om op een effectieve, verbindende manier in gesprek te gaan? Wat kan ons helpen opdat we onze gesprekken met prettigere gevoelens kunnen afronden? Hoe kunnen we onze gesprekken vormgeven, rekening houdend met de behoeften van alle betrokken partijen? We zijn Marshall Rosenberg dankbaar dat hij zijn levenswerk aan deze vragen heeft gewijd. Hij heeft zijn bevindingen vormgegeven in het model van Geweldloze of Verbindende Communicatie (VC). Tijdens deze dag maak je kennis met de bouwstenen van het model verbindende communicatie: objectieve waarneming, gevoel, behoefte en duidelijk verzoek.

Overzicht alfabetisch è

Elke deelnemer benadert deze thema’s vanuit eigen persoonlijke voorbeelden, op zoek naar concrete handvaten waar je in je eigen leven mee aan de slag kan gaan. Dag 3: Verbindende communicatie om dichter bij jezelf te komen Geïnspireerd door het model van Geweldloze Communicatie Communiceren met anderen gaat niet altijd even vlot. Soms raken we in conflict of blijven we met een hoop ‘ambetante’ gevoelens zitten. Dit kan nadelig zijn voor de kwaliteit van onze relaties. Of

vormingen najaar 2019 21


Dag 4: Jezelf zijn in een groep Groepen als leerinstrument Vanuit je eigen kracht en in verbondenheid met jezelf, leven in een groep, hoe doe je dat? Welke groepsdynamische processen spelen er zich zoal af en op welke manier hebben die een invloed op jou? Deze laatste dag worden de puzzelstukken van de drie voorgaande dagen samengelegd en is er uitgebreid ruimte om in te gaan op de leerdoelen van de groep. Dus de deelnemers bepalen samen met de begeleider de klemtonen die de laatste dag worden gelegd.

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

En wat nu? Hoe kan je de inzichten uit deze vierdaagse een plaats geven in je dagelijkse leven, in je relaties, op je werk...? Wat heb jij nodig om hier verder mee aan de slag te gaan? }}23 & 24 augustus en 30 & 31 augustus 2019 Vrijdag van 9u30 tot 21u30 Lunch en diner inbegrepen Zaterdag van 9u00 tot 16u00 Lunch inbegrepen Kasteel Mariagaarde, Kasteelstraat 10, 3840 Hoepertingen Begeleiding: Erwin Vermesen, coach, vormingswerker € 350 (€ 250 cursusgeld + € 100 catering) Overnachting met ontbijt ter plaatse is mogelijk (via de inschrijflink op onze website). Onder voorbehoud van beschikbaarheid.

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

22 vormingen najaar 2019

Me, myself and I Vijfdaagse ontdekkingstocht naar jezelf Wil je tijd nemen om jezelf beter te leren kennen en om verder te groeien? Tijdens deze vijfdaagse vorming bieden we jou diverse ingangspoorten om deze zoektocht aan te gaan. De begeleider volgt een kader en maakt tegelijk ruimte en tijd voor de individuele vragen van deelnemers. De groep gaat op tocht en schrijft een verhaal waarin elke deelnemer verschillende aspecten van zichzelf kan ontdekken. De vijfdaagse verrijkt je en schenkt je energie. Een prachtig cadeau voor jezelf. We kiezen een rustgevende uitnodigende locatie om deze vijfdaagse tocht te laten plaatsvinden, dicht bij de natuur, zodat je zuurstof en energie te over hebt. Dag 1: Mijn innerlijke kracht Ontdek je eigen schatkist. Elke mens heeft een rijkdom aan talenten en kracht in zich. Soms zijn we ons niet (meer) bewust van onze eigen mogelijkheden. Doorheen deze eerste dag ontdekken we zelf welke rijkdom we hebben, wat we allemaal kunnen, kennen en vertegenwoordigen. We streven er naar dat elke deelnemer als het ware verguld naar huis trekt na deze eerste dag. Ik schitter vanuit mezelf! Dag 2: Ik in verbinding met mijn werk, mijn dagelijkse taken Wat betekent ‘werk’ voor mij? Hoe sta ik ertegenover? Ga ik met goesting werken? En wat betekent ‘goesting’ dan wel? We stellen een aantal evidenties in vraag en hopen met antwoorden naar huis te gaan: ●● Wie ben ik op het werk? ●● Hoe sta ik in verbinding met de mensen met wie ik samen werk of met wie ik in team werk? ●● Hoe zit het met mijn balans? Ik zoek voldoening.


Dag 3: Ik in verbinding met de natuur (weer of geen weer) Deze dag trekken we naar buiten dus stevig schoeisel en aangepaste kledij zijn noodzakelijk. We trekken de natuur in en genieten van de schoonheid van de natuur. We zoeken hoe de natuur en de natuurelementen ons kunnen helpen om de schoonheid in onszelf te (her)ontdekken. Principes uit de natuurcoaching helpen ons om deze boeiende zoektocht in goede banen te leiden. We voelen door en door dat we als mens deel zijn van een groter geheel. We voelen dat we door in verbinding te treden evenwicht en perceptieverruiming kunnen vinden. Ik en mijn oerkracht.

}}14 september, 5 & 26 oktober, 9 november, 7 december 2019 van 9u30 tot 16u30 De Kluizerij, Aalstersedreef 1, 1790 Affligem Begeleiding: Mie Baert, stress, burn-out en loopbaancoach € 350 (€ 275 cursusgeld + € 75 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

ç Inhoud Overzicht è

Dag 4: Ik in verbinding met de ander Vandaag gaan we aan de slag met de anderen in onze persoonlijke omgeving. Ben je wie je bent of ben je wie de anderen verwachten dat je bent? In welke mate maak je zelf je keuzes en hoe belangrijk is de goedkeuring van de ander voor jou? Hoe ga je om met je omgeving? Ben je eerder een volger of vind je het leuk te schitteren? Ik loop naast de ander en geef hem een hand. Ik laat hem zelf lopen.

Mie begeleidt je tijdens deze vijfdaagse ontdekkingstocht naar jezelf. Ze kan daarvoor putten uit haar rijke ervaring als natuurcoach en loopbaancoach enerzijds en uit de talrijke vormingsmomenten en -trajecten over zorgthema’s die ze verzorgde anderzijds. Haar gedrevenheid en haar geloof in de kracht en passie van mensen, maken haar tot de geknipte persoon om dit traject te begeleiden. Mie is verpleegkundige met een masteropleiding medisch-sociale wetenschappen en ziekenhuisbeleid. Daarnaast volgde ze tal van opleidingen en bijscholingen.

Overzicht alfabetisch è

Dag 5: Mijn levensdoel We hebben reeds vier dagen samen nagedacht. Tijd om deze laatste dag de apotheose te delen. Wie ben ik en waar wil ik naartoe? Wat is het hoger doel in mijn leven en wat wil ik in de toekomst met mijn leven doen? In hoeverre heb ik impact op mijn leven? En in hoeverre wil ik er impact op hebben? Ik heb een doel.

vormingen najaar 2019 23


ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Vooruitgaan na een tegenslag

Balans werk versus prive`

Een vermomde zegen

Hoe werk en prive` beter combineren?

Wat ons niet doodt, maakt ons sterker. Makkelijk gezegd. Maar is er een beproefde manier om sterker terug te komen na een ingrijpende tegenslag? En hoe kunnen we iemand daarbij ondersteunen zodat hij/zij sterker staat in de storm? Jeroen Walravens, ervaringsdeskundige trainer en auteur, brengt wetenschappelijke werkwijzen en onderzochte theorieën tot leven. Tijdens deze vorming toont hij je hoe we louter herstel kunnen ombuigen in “posttraumatische groei” en hoe we de mogelijke hindernissen best aanpakken. In deze workshop leren we: ●● wat sterke herstellers onderscheidt; ●● hoe we als omstaander posttraumatische groei kunnen aanmoedigen; ●● wat mensen weerhoudt van een sterke doorstart; ●● hoe we een traject opzetten dat gericht is op een sterk herstel. Jeroen Walravens ontwaakte in 2007 uit een maandenlange coma met ernstige hersenschade. Rolstoelgebonden en volledig afhankelijk begon hij een zoektocht naar het licht aan het eind van de tunnel. Hij vond kracht. Minder dan drie jaar later bereikte hij Mount Everest. Hij bleef verder bouwen en vandaag is hij een trotse echtgenoot en vader, die een missie heeft. Om mensen te tonen hoe ze hun aangeboren kracht kunnen aanspreken en van het leven kunnen genieten, ook wanneer alles tegenzit. Met zijn boek, lezingen en workshops inspireerde hij al duizenden mensen.

Het draait overal wel eens vierkant, zegt men dan. Toch doet ieder huishouden zijn best om het ‘rond’ te doen draaien.

}}19 september 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Jeroen Walravens, auteur, spreker, trainer € 50

24 vormingen najaar 2019

Dat geeft overzicht, rust, het gevoel van controle, van het goed te doen. Als dàt goed zit heb je het gevoel dat het loopt. Wat we aanbieden in deze workshop, is een moment van rust om te kijken naar taken en verantwoordelijkheden, normen en rollen, moeten en willen, prioriteit en keuzes maken, communicatiepatronen die (niet) werken. We bieden je geen oplossing, maar wel een kader waardoor helder kan worden welke verandering je wil en hoe je dit kan realiseren. Uiteraard zullen er veel tips worden uitgewisseld. }}5 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Erwin Vermesen, coach, vormingswerker € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 catering)


Werk en leef met plezier Taken thuis of op het werk doe je soms op automatische piloot, soms geniet je echt van wat je doet. Wat maakt het verschil en hoe verander je dit? Deze vorming helpt je te ontdekken welke je drijfveren zijn in de taken die je doet. Daarnaast staan we stil bij die zaken die je blokkeren en zo beletten dat je tot actie overgaat. Hierin inzicht krijgen helpt om van het leven te genieten en je dagelijkse bezigheden thuis of op je werk met meer plezier te doen.

ç Inhoud

Tijdens deze interactieve vorming leer je kijken naar wat je graag doet thuis of op je werk maar ook naar wat je energie kost. We zoeken samen naar manieren om meer te genieten en energievreters minder ruimte te geven. Maar leven en werken doe je niet alleen. Daarom is er op deze dag een tweede luik. Eerst kijken we naar ieders persoonlijk aandeel in het samen plezier maken. Nadien reflecteren we over de ergernissen die tussen mensen ontstaan en oefenen we tips om een ergernis om te keren in een gezamenlijk voordeel.

Overzicht è Overzicht alfabetisch è

}}22 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Lodewijk De Raet – Kwadraet, Koningin Maria Hendrikaplein 64A, 9000 Gent Begeleiding: Mie Baert, stress, burn-out en loopbaancoach € 50

vormingen najaar 2019 25


Vind je (g)evenwicht Je eigen zorgbehoefte in balans met je behoefte om te zorgen

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Zorgzaam zijn zit in de menselijke natuur. Zorgen voor anderen is een natuurlijke behoefte. In een tijd waarin autonomie en zelfontwikkeling op de voorgrond staan, kan het een uitdaging zijn om die behoefte tot zijn recht te laten komen. Anderzijds zijn, zelfzorg en zelf verzorgd worden eveneens noodzakelijke voorwaarden om een bevredigend leven te leiden én ook om op een gepaste manier te kunnen zorgen voor anderen. We zorgen graag, maar soms te veel en dan putten we onszelf uit. Dan gaan we op zoek naar manieren om onszelf te begrenzen, minder te zorgen of soms zelfs helemaal niet meer te zorgen. Maar daarmee verloochenen we een belangrijke basisbehoefte en doen we onszelf te kort. Het is geen ‘of/of’-verhaal, maar een ‘en’-verhaal. Zelfzorg en je behoefte om te zorgen voor anderen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het één heeft het ander nodig. Punt. Betrokkenheid op en zorg voor anderen is een noodzakelijke voeding voor zelf-groei, net zoals investeren in jezelf onmisbaar is om oprecht te kunnen geven. Hoe kan je behoefte om te zorgen voor anderen overeind blijven in de jungle van tips en tricks om jezelf af te grenzen. Hoe kan je in verbinding blijven met jezelf en met de ander? Hoe vind je je (g)evenwicht? }}22 november 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Leen Muylkens, klinisch psycholoog, gezins- en relatietherapeut € 50

26 vormingen najaar 2019

Veerkracht opbouwen Veerkrachtig zijn heeft te maken met gezond leven in tijden van verandering en uitdaging. Doorheen de omstandigheden en drukte van het leven, komt onze veerkracht onder spanning te staan. Het is echter mogelijk om je veerkracht te vergroten door een beter inzicht in wat je sterktes en talenten zijn, je passies en mogelijkheden. Tijdens deze workshop krijg je de kans om de tijd te nemen voor jezelf en stil te staan bij wat voor jou opbouwend of energieslopend is. We gaan aan de slag met het DISC-persoonlijkheidsprofiel om jouw sterktes en motiverende omstandigheden te ontdekken, de verschillende factoren die onze veerkracht kunnen verhogen, het ontdekken van jouw unieke veerkracht-programma. Je gaat naar huis met meer inzicht in jezelf en een eigen stappenplan om mee aan de slag te gaan. }}25 januari 2020 van 9u30 tot 16u30 Hof van Watervliet, Oude Burg 27, 8000 Brugge Begeleiding: Veerle Gouwy, gecertificeerde coach en DISC-trainer € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 volledige DISCtest)


Geboeid door perfectionisme Met de dingen goed willen doen en te streven naar verbetering is uiteraard niets mis. Wanneer men echter liefst altijd zonder één enkele fout te maken topkwaliteit nastreeft, men steeds een knagend stemmetje van binnen voelt dat het nooit goed genoeg is, men moeite heeft met delegeren omdat men van mening is dat men het zelf beter kan dan de ander, men zich overal verantwoordelijk voor voelt, wanneer de inspanning die men hiervoor moet leveren niet meer opweegt tegen het resultaat, dan kan de betrokkene zelf en de omgeving eronder gaan lijden.

vormingen najaar 2019 27

Overzicht alfabetisch è

}}5 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Erna Claes, doctor in de psychologie € 50

}}18 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Jeugdverblijf Merkenveld, Merkenveldweg 15, 8210 Zedelgem Begeleiding: Veerle Gouwy, gecertificeerde coach en trainer, coach in de natuur € 50 Stapschoenen en kledij aangepast aan de weersomstandigheden. Meebrengen: een schrijfplank met klem kan handig zijn

Overzicht è

In deze workshop leert men op een interactieve manier denk- en gedragspatronen die eigen zijn aan perfectionisme herkennen. Technieken worden aangereikt om op een andere manier met perfectionisme om te gaan alsook om bepaalde gewoontepatronen te doorbreken. Individuele cases worden uitgewerkt met als resultaat een persoonlijk actieplan.

De natuur is de ideale omgeving om tot rust te komen, stil te worden in je hoofd en te luisteren naar je innerlijke bron. Wanneer we wandelen in de natuur voelen we ons beter, kunnen we ons beter concentreren, worden we creatiever en staan we gemakkelijker open voor nieuwe inzichten en ideeën. Daarnaast biedt de natuur ons vele metaforen en symbolieken, waardoor inzichten die we opdoen krachtiger zijn en tot bewustere stappen leiden. Tijdens deze dag krijgen we de kans onze veerkracht te verhogen dankzij het bewegen in de buitenlucht, het stilstaan bij symbolen en metaforen die ons worden aangereikt door de natuur en het uitwisselen van onze inzichten om elkaar mee te inspireren. We ervaren niet alleen de positieve effecten van het wandelen in de natuur, maar we gaan ook op ontdekking naar onze interne drijfveren, unieke sterktes en talenten die ons energie geven en ons helpen ons leven op een creatieve manier vorm te geven.

ç Inhoud

Drie vragen duiken op wanneer perfectionisme een last wordt: 1) wat is het probleem nu eigenlijk; 2) hoe ben ik eraan gekomen en; 3) geraak ik er van af en hoe?

De natuur als bron naar meer zelfbewustzijn


De moed van imperfectie Onze wereld is steeds meer gericht op perfectionisme: je moet voor alles een 100%, een ‘conform’ halen. Kwetsbaarheid is een emotie waar niemand zich prettig bij voelt. We associëren het met onzekerheid en risico’s. Toch is kwetsbaarheid juist de basis van mooie dingen in het leven zoals liefde, vertrouwen en vreugde.

}}30 januari 2020 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Lindi Fourie, educatieve medewerker Zorg-Saam € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 catering) Maximum 12 deelnemers

Emoties spelen, bewust of onbewust, een belangrijke rol in onze communicatie en relaties. Daarom is het belangrijk ze goed te begrijpen en er goed mee om te gaan. Als volwassene proberen we heftige gevoelens vooral uit de weg te gaan of stil te leggen, vaak uit angst voor de gevolgen. We weten echter dat dit niet altijd een goede oplossing is. Maar ook emotionele uitbarstingen zijn geen goede zaak, niet voor de omgeving en niet voor onszelf. En het is lang niet altijd gemakkelijk om de juiste aard van de gevoelens te achterhalen en hun signalen goed te interpreteren. Ook kinderen kunnen al heel vroeg regelmatig overspoeld worden door (heftige) emoties. Door kinderen hier al van jongs af goed mee te leren omgaan kunnen we hen weerbaar maken zodat ze stevig in hun schoenen staan en later gezonde relaties kunnen aangaan. Een beter begrip van onze eigen emoties en die van andere volwassenen en kinderen kan een groot voordeel opleveren in onze relaties, zowel thuis als op het werk. }}23 november 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: An Michiels, therapeute gespecialiseerd in het omgaan met hooggevoeligheid € 50

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Als je kan loslaten wie je denkt te moeten zijn, win je aan levenskwaliteit. Welke overtuigingen hebben we onszelf aangepraat? Het vraagt moed om de regels en verwachtingen die schuld- en schaamtegevoelens opleveren los te laten, maar het is wel de moeite waard. We krijgen er een gevoel van écht onszelf te kunnen zijn, voor in de plaats.

Emoties: bron van kracht of klacht?

28 vormingen najaar 2019


Je oordelen als leidraad voor zelfzorg

Veranderingen worden niet altijd met open armen onthaald. We stuiten wel eens op weerstand in onszelf. De onzekerheden die met verandering gepaard gaan, laten doorgaans ook onze omgeving niet onberoerd. Verandering is een proces van loslaten. Weerstand is een natuurlijk signaal. Het geeft aan dat er belangrijke behoeften bij ons spelen. Iets in ons wil de oude situatie vasthouden en heeft daar een reden voor. Als we onze behoeften (h)erkennen en onze beïnvloedingsmogelijkheden realistisch inschatten, krijgen we dus meer armslag om met de effecten van verandering om te gaan. }}29 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Hof van Watervliet, Oude Burg 27, 8000 Brugge Begeleiding: Veerle Gouwy, gecertificeerde coach en trainer € 50

Overzicht è

We reiken tijdens deze vorming handvaten en tips aan om met de vaststelling van onvervulde behoeften aan de slag te gaan, en om verzoeken te formuleren aan jezelf of anderen. En neen, er is geen enkele reden om jezelf te veroordelen omdat je oordelen hebt!

ç Inhoud

Iedereen heeft wel eens een oordeel klaar over wat anderen doen of net niet doen. Neen, we zijn niet altijd fier op de (voor)oordelen die door onze gedachten spoken. Oordelen kunnen je relaties en je samenwerking, thuis of op het werk, sterk kleuren en beïnvloeden. Nochtans bestaat er een eenvoudige benadering die je kan helpen: ●● om je oordelen te hanteren om jezelf beter te leren kennen ●● en om je communicatie en samenwerking met anderen daarop af te stemmen. Hiervoor gebruiken we het gedachtengoed van de verbindende communicatie. Je oordeel – over iemand anders of over jezelf – is vaak ingegeven door een gevoel van ergernis, frustratie, boosheid of verdriet, waarachter een onvervulde behoefte van jezelf schuilt. Dit oordeel bevat een belangrijke boodschap om te weten te komen wat je nodig hebt en om beter voor jezelf te zorgen.

Verandering en toch in verbinding

Overzicht alfabetisch è

}}28 november 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Lindi Fourie, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 50

vormingen najaar 2019 29


` Niet alles tegelijk he !

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Breinvriendelijker leven en werken Vraag jij je soms ook af, hoeveel levens je tegelijk leeft? Heb je ook het gevoel dat iedereen voortdurend roept en iedereen je nodig heeft, dat je overal tegelijk moet zijn? Dat er een overwicht is aan mentale taken, die veel aandacht vergen en dat er weinig momenten meer zijn waarop we ons brein niet “bezighouden” met iets? Ben jij dan ook vooral mentaal moe, heb je moeite om je focus te bewaken en dingen af te krijgen, mentaal los te laten? We proberen steeds meer te doen op dezelfde tijd. We proberen flexibel op alles in te spelen, nu haasten om straks weer elders te zijn, we gaan multitasken of zappen van de ene activiteit naar de andere, waarbij we drie dingen tegelijk proberen te doen om zo tijd te winnen en meer gedaan te krijgen... tenminste, dat denken we. We willen eigenlijk teveel. Zowel op het werk als in de vrije tijd proberen we teveel dingen tegelijkertijd te doen. We merken dat de “klassieke” timemanagementprincipes onvoldoende zijn om tegemoet te komen aan de hoeveelheid werk en info die er op ons afkomt en vooral ook de aard van het werk. Tijdens deze vorming kijken we naar de hedendaagse tendensen en uitdagingen met betrekking tot ons mentaal functioneren. We gaan na hoe we anders kunnen omgaan met de “waan van de dag” vanuit de principes van aandacht- en energiemanagement. We gaan na hoe je overbelasting van je brein kan voorkomen. We kijken hoe je je mentale weerbaarheid kan bewaken en hoe werk en leven terug in balans kunnen komen. “Be quick but don’t hurry.” }}23 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Erna Claes, doctor in de psychologie - Expert Trainer €50 Maximum 15 deelnemers

30 vormingen najaar 2019

Assertiviteit en grenzen Assertief zijn betekent zelfzeker opkomen voor onze eigen belangen zonder die van de ander te schaden. Dit is echter makkelijker gezegd dan gedaan. We hebben ons doorheen onze kindertijd, opvoeding, opleiding en loopbaan vaak heel andere patronen eigen gemaakt. Die voorkeurspatronen maken het ons soms moeilijk om zo assertief te zijn als we zouden willen. ●● Duidelijk onze mening zeggen en onze emoties tonen ●● Voor onze rechten, belangen en behoeften opkomen ●● Durven weigeren zonder er schuldgevoelens over te hebben ●● Luisteren en rekening houden met de gevoelens van de ander en ●● Open staan voor een weigering van de ander ●● … Veel heeft te maken met het zelfbeeld en ideaalbeeld dat we hanteren. Zelfkennis is niet voor niets het begin van alle wijsheid. We zoomen tijdens deze vorming in op wat het ons moeilijk maakt, wat ons kan helpen om assertief te zijn en hoe we dan vorm kunnen geven aan onze communicatie. }}30 januari 2020 van 9u30 tot 16u30 Cultuurconnect, Priemstraat 51, 1000 Brussel Begeleiding: Zara Van de Ven, educatieve medewerker Zorg-Saam, psychologe € 50


Help, ik heb stress

Passie als antwoord op burn-out

Merk je dat het de laatste tijd niet meer zo gemakkelijk loopt? Dat de werkdruk toeneemt en de combinatie met het gezin en de vrije tijd zwaar wordt. Denk je in je vrije tijd vaak aan het werk en wil je het extra goed doen maar slaap je de laatste tijd slecht, voel je je onder druk staan? Pieker je vaak en ben je in de ochtend nog moe? Kortom, je heb stress van je werk en wil dit graag anders aanpakken. In deze vorming krijg je uitleg over wat stress, burn-out en bore-out is. Je leert hoe signalen van burn-out te herkennen en hoe in te grijpen met aandacht voor je gevoel, je grenzen, zelfzorg en communicatie. Bovendien ontwikkel je een andere kijk op stress.

Er zijn veel vragen en zorgen rond burn-out. Vaak overkomt het “de besten”, die gedreven bezig zijn met hun werk. Bewust genieten van je passie is ook bewust omgaan met jouw energie, behoeften en grenzen.

Overzicht è

}}27 augustus 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Patty Leppens, coach en opleider € 50

ç Inhoud

}}1 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Lodewijk De Raet – Kwadraet, Koningin Maria Hendrikaplein 64A, 9000 Gent Begeleiding: Sofie Stiers, loopbaanbegeleider, trainer, creatief- en psychotherapeute € 50

In deze interactieve opleiding komen volgende vragen aan bod: wat is burn-out? hoe herken je tijdig de signalen? Wat is stress en hoe ga je hier gezond mee om? Welke persoonlijke eigenschappen maken ons vatbaarder voor burn-out? Communiceren van verlangens en grenzen. Passie als antwoord,... Naast theoretische kaders is er ruimte voor eigen vragen en een gezonde dosis humor. We bekijken de dynamiek van onze passie, leren onze eigen “meetinstrumenten” kennen en gebruiken.

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 31


Inhoud è

Je lichaam als kompas

Piekeren… Het is eigen aan de mens. Voor we het goed en wel beseffen, gaan onze gedachten met ons op de loop. We zitten met ons hoofd in het verleden (“had ik maar …”), in de toekomst (“wat als …”) en we draaien rondjes in ons hoofd. Piekeren kan een probleem worden. Het kan leiden tot stress, slaapproblemen, concentratieproblemen, lichamelijke spanningsklachten en zelfs angst- en stemmingsproblemen. In deze vorming leren we stap voor stap omgaan met piekeren. We bekijken hoe piekergedachten ontstaan en we leren het verschil tussen constructief probleemoplossend denken en niet- constructief denken. Je leert vaardigheden om je piekergedachten op te merken en te onderbreken. Je leert hoe je anders kan denken en handelen.

Je lichaam is je beste barometer in stressvolle situaties. Het geeft vaak haarfijn aan wanneer het tegen z’n grenzen aanstuit. De kunst is om deze barometer juist te lezen. Eutonie reikt je een aantal concrete tools aan om je balans te bewaren én te bewaken.

}}12 december 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Zara Van de Ven, educatieve medewerker Zorg-Saam, psychologe € 50

Welzijn met eutonie

Zo leer je beter voelen, en ben je niet alleen beter ‘in voeling’ met jezelf maar ook met anderen. Via concrete oefeningen ga je op ontdekking. Je lichaam wordt een betrouwbare gids én bondgenoot. Een gezond evenwicht vinden tussen je professionele en privéleven is niet altijd evident. Gericht zijn op anderen en jezelf ‘verliezen’ is een valkuil waarin velen ongemerkt terecht komen. Vage pijn en vermoeidheid zijn de eerste lichaamssignalen die de barometer dan doen tilt slaan. Eutonie ●● helpt je om tijdig en fijngevoelig de juiste signalen op het spoor te komen en te herkennen; ●● is een zeer concrete handreiking, een must in deze hectische tijden; ●● legt de focus op duurzame zelfzorg en preventie voor burn-out.

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Ik sta aan het roer: leren omgaan met piekeren.

}}21 september 2019 van 9u30 tot 16u30 GC De Kroon, Jean Baptiste Vandendrieschstraat 19, 1082 Sint-Agatha-Berchem Begeleiding: Kristina Nijs, eutoniepedagoge VES € 50 Maximum 12 deelnemers Losse warme kledij Meebrengen: éénpersoonslaken om over de matjes te leggen, eventueel pen en papier

32 vormingen najaar 2019


De kracht van aanraking

Je stem is de uitdrukking van wie je in wezen bent. Het is jouw unieke instrument om je binnenwereld naar de buitenwereld te brengen. Als je woorden niet weerspiegelen wat er in je leeft, ontstaat er spanning en raak je uit balans. Onuitgesproken frustraties of onverwerkte emoties uit het verleden kunnen zich vastzetten als blokkades op je stem: niet voluit durven spreken, moeite hebben met het uiten van je eigen mening, niet kwaad durven worden,… De oefeningen waarmee we in de vorming aan de slag gaan, geven jou de kans om die blokkades te doorleven en los te laten. Dat geeft vrijheid en vertrouwen. Je leert om vrijer te klinken, te spreken en te zingen. Zo komt er meer ruimte voor wie je werkelijk bent en kan je zelfbewuster en vreugdevoller in het leven staan. Voor deze workshop heb je geen zang- of muzikale ervaring nodig! Het is immers geen zangles, zang- of stemcoaching. Laat je vooral niet afschrikken door het zingen: er is geen prestatiedruk of ‘performance’. Je bent welkom zoals je bent en zoals je klinkt.

vormingen najaar 2019 33

Overzicht alfabetisch è

}}7 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala, Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Mieke Polfliet, trainer, soundhealer en zangeres, ruim 10 jaar actief in het werken met klank en stem als instrument voor persoonlijke groei en welzijn € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 catering) Meebrengen: warme sokken (of pantoffels). Draag best comfortabele kledij.

Overzicht è

}}21 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala, Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Mie Baert, stress, burn-out en loopbaancoach en Stephanie Goosen € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 lunch)

Stembevrijding

ç Inhoud

We laten je tijdens deze vorming aan de lijve ervaren dat fysieke aanraking, nabijheid en oprechte verbinding een grote bron van energie zijn. We leven in een jachtige en eerder afstandelijke leefwereld. In de drukte van het alledaagse zijn we de kunst van het verbinden en aanraken een stuk verleerd. Fysiek contact als energiebron is geen evidentie in onze drukke levens. De vorming neemt je mee op een tocht die begint bij jezelf. Geleidelijk aan maken we verbinding naar de ander. Het is uiteraard een interactieve vorming. Iedereen wordt meegenomen in het verhaal van contact en verbondenheid. Iedereen kan zelf voelen wat aanraking teweeg brengt en hoe de batterijen er door opgeladen worden. De vorming wordt begeleid door Mie Baert, verpleegkundige, coach en trainer. Ze sloot in de voorbije jaren haar vormingsmomenten vaak af met een uitnodiging aan alle deelnemers om van haar een knuffel te ontvangen alvorens huiswaarts te trekken. Bijna niemand liet die uitnodiging links liggen om een stukje energie van Mie mee te nemen… Onder andere deze ervaring, in combinatie met haar inzichten over het belang van fysieke aanraking, heeft Mie geïnspireerd om samen met Stephanie Goosen deze vorming te creëren en begeleiden. Twijfel niet langer en laat je meevoeren.

Je stem zegt wie je bent


Terug aan het werk na langdurige ziekte Ziekte, het kan iedereen overkomen. Je kan om duizend redenen lang afwezig zijn van het werk. Hoe langer je afwezig bent, hoe hoger de drempel wordt om opnieuw aan de slag te gaan. Je piekert je suf, je wordt overstelpt met vragen. Hoe zal die terugkeer verlopen en zal het wel lukken…? Tijdens deze vorming onderzoeken we wat je zelf als zieke/herstellende kan doen om die overgang zachter te maken en je terugkeer zo vlot mogelijk te laten verlopen. We besteden aandacht aan wat voor jou belangrijk is en vooral hoe het voor jou als persoon is om bepaalde stappen te zetten.

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

De vormingswerker en coach Mie Baert is samen met Els De Wit auteur van het boek “Meanderen door een bewegend land, terug aan het werk na langdurige ziekte” (Uitgeverij Witsand, oktober 2018). Deze vorming wordt dan ook gevoed door de inzichten en voorbeelden uit dit boek. Doelgroep: mensen die langdurig ziek of herstellende zijn en zich vragen stellen bij de terugkeer naar de werkvloer, al dan niet samen met hun mantelzorger(s). }}19 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Mie Baert, stress, burn-out en loopbaancoach, € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 catering)

34 vormingen najaar 2019

De overgang - Menopauze De perimenopauze-verschijnselen manifesteren zich meestal tussen 40 en 60 jaar. Het kan echter ook vroeger, soms door een medische reden. In onze maatschappij is er weinig zorg voor de vrouw in de menopauze. Jammer, want de ingrijpende hormonale veranderingen kunnen lichamelijke en psychische gevolgen hebben met dalende levenskwaliteit tot gevolg. Vrouwen in de overgang kunnen problemen ondervinden bij het uitvoeren van hun werk. De vrouwen zelf, maar ook leidinggevenden en collega’s, zijn best op de hoogte van en hebben ideaal begrip voor de tijdelijke klachten die invloed kunnen hebben op stemming, humeur en prestaties. De menopauzeconsulente geeft uitleg over overgangsverschijnselen, gezondheidsrisico’s, behandelingsmogelijkheden, positieve aspecten, de rol van voeding, beweging en stress. Deelnemende vrouwen kunnen ook leren van elkaar en krijgen erkenning voor hun vaak moeilijke positie door werk- en familiale stress of mantelzorg, gecombineerd met de onzekerheden en klachten door een veranderend lichaam. Zorg dragen voor zichzelf en zich goed informeren kan bijdragen tot mildere overgangsklachten en het behoud van een optimale gezondheid. }}18 oktober 2019 van 13u00 tot 16u00 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ann Meers, menopauzeconsulent € 25


Sofrologie - kennismaking

Initiatie aromatherapie

Sofrologie is een waardevolle methode voor zelfzorg en ter ondersteuning van veerkracht! De essentie van sofrologie is dynamische relaxatie. Het is zorgvuldig bewegen tussen ‘dynamisch aanwezig zijn’ en ‘heilzame ontspanning’. Verlang je naar meer rust? Ben je op zoek naar manieren van goede zelfzorg? Ervaar je soms spanningsklachten zoals concentratieproblemen, slaapproblemen, vermoeidheid, piekeren ...? Ben je op zoek naar een interessante en makkelijk inzetbare methode van preventie tegen stress en burn-out? Misschien kan de essentie van sofrologie, de dynamische relaxatie, je helpen om hier op een zorgzame en verrijkende wijze mee om te gaan. Sofrologie of de studie van het bewustzijn is een levenswerk ontwikkeld door Alfonso Caycedo (neuroloog – psychiater) sinds 1960. Uit jarenlange observaties uit oosterse en westerse relaxatietechnieken heeft hij deze training ter versterking van een positieve levenshouding ontwikkeld.

Deze vorming geeft een initiatie aromatherapie in de zorg. Dit wil zeggen dat deze vorming is afgestemd op deelnemers die dit wensen toe te passen op mensen voor wie ze zorg dragen.

Overzicht è

}}13 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Lodewijk De Raet – Kwadraet, Koningin Maria Hendrikaplein 64A, 9000 Gent Begeleiding: Marleen Vanden Broecke, aromatherapeut - werkzaam als coördinator palliatieve zorg € 50 (+ € 5 ter plaatse te betalen voor het verbruik van de etherische oliën en dragers, gebruik van badzout en recipiënt) Maximum 16 deelnemers

ç Inhoud

}}9, 16 & 23 november 2019 van 11u00 tot 13u00 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Livia Verlinden, sofroloog, coach € 75

De meest gebruikte etherische oliën en hun toepassingen op psychisch en fysiek vlak komen aan bod. We leren ook de verschillende oliën te combineren in synergiën. Daarnaast bespreken we enkele draagoliën, zodat we zelf bijvoorbeeld bad- of massageolie kunnen maken. Tijdens deze vorming steek je heel wat op om thuis met aromatherapie aan de slag te gaan.

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 35


Meditatie als medicijn De heilzame invloed van meditatie op hart en brein

Inhoud è

Meditatie heeft een duidelijke invloed op je gezondheid zowel lichamelijk als psychisch. Neurowetenschappelijk onderzoek toont aan dat regelmatig mediteren bepaalde hersenfuncties gunstig beïnvloedt. Ook het hormonaal stelsel, de hartfunctie en immuniteit ervaren heilzame effecten. Meditatie is zowel een krachtig medicijn voor ziekte als een preventief middel voor burn-out. In deze workshop worden theoretische inzichten afgewisseld met stilte- en meditatiemomenten. We onderzoeken op een leuke, begrijpelijke manier de fysiologische effecten van meditatie. }}23 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Lieven Ostyn, arts € 50

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Zelfzorg met Primordial Chi Kung Diepe rust en innerlijke balans door een heerlijke, oeroude oefening Voel je je moe, leeg, emotioneel opgeladen, uit balans of energetisch belast na je werkdag? De energie van anderen en de omgeving kunnen je belasten. Door deze oefenreeks te doen laat je onzuivere energieën en emoties los. De magische, gracieuze bewegingen van deze vorm zijn ontwikkeld om Chi of levenskracht te vangen van de vier hoofdrichtingen, boven en beneden. Met moeiteloze spiralende bewegingen wordt de Chi in je kern verzameld. Dit verbindt je met het diepste centrum van je wezen. Dit wordt de” Primordial Space” of “Oerruimte” in jezelf genoemd. De Tao meesters gaan er van uit dat je het centrum van het Universum niet boven je hoofd maar diep in je lichaam kunt vinden. Primordial Chi Kung brengt

36 vormingen najaar 2019

je diep bij je eigen oer-essentie. Deze geheime Tai Chi vorm combineert tai chi, feng sui, chi kung en innerlijke alchemie. Door dit regelmatig, liefst dagelijks, te beoefenen worden diepe en soms zeer oude spanningen, energieën en emoties opgelost en kan je ware aard verschijnen. Deze oefening duurt 15 minuten. Het levert je urenlang een zinderend, energiek en ontspannen gevoel op. Primordial Chi Kung is makkelijk te leren en is fysiek niet zwaar: geen moeilijke, ingewikkelde bewegingen, wel maximaal effect. Het is mogelijk deze vorm op enkele dagen te leren. Iedereen kan hiervan genieten. Verborgen in de natuur zijn er mysterieuze en krachtige energieën. In het oude China observeerden spirituele meesters dat de levenskracht die in de natuur stroomt ook in de menselijke natuur stroomt: in lichaam, geest en spirit. Deze meesters noemden het geheel van de natuur de Tao. De onzichtbare adem van de natuur noemden ze Chi. De laatste 8000 jaar hebben deze meesters spirituele oefeningen ontwikkeld om hun gezondheid te verbeteren en om zich te verbinden met de Oerkrachten van de Natuur: The Primordial Forces. }}13 & 14 december 2019 van 9u30 tot 16u30 Natuurpunt Limburg, Bezoekerscentrum Kiewit, Putvennestraat 12, 3500 Hasselt Begeleiding: Baud Vandenbemden, trainer, coach, hypnotherapeut en auteur. € 100 Meebrengen: matje, deken, kussen en comfortabele kledij


Fotograf ie als hulpbron in je leven Fotografie kan een hulpbron zijn in je leven, door die beelden vast te leggen die jou raken. Je foto’s geven weer hoe jij je op dat moment voelt, waar je naar verlangt, waar je blij van wordt of ze bieden je troost. Door middel van de creativiteit of kunstzinnigheid van jouw fotografie leer je meer over jezelf en kan je jezelf op een zeer persoonlijke manier uitdrukken. Dit is geen fotografiecursus. Tijdens deze vorming krijg je een verruimd inzicht in hoe fotografie een hulpbron kan zijn in jouw leven. Je gaat ook zelf aan de slag door middel van een kleine opdracht. Je hoeft geen fotografiekennis te hebben en ook geen hoogtechnologisch fototoestel.

ç Inhoud

Op een interactieve manier laat de begeleidster je proeven van de verschillende manieren waarop fotografie jou dingen kan zeggen over jezelf, onmiddellijk toepasbaar op jouw persoonlijk leven.

Overzicht è

}}19 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Miriam De Rycke, integratief psychotherapeut met een liefde voor fotografie € 55 (€ 50 cursusgeld + € 5 catering) Meebrengen: digitaal fototoestel, ofwel GSM waarmee je digitale foto’s kan maken.

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 37


Communiceren vanuit je hart

Inhoud è

Verbindende Communicatie

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Zou je graag op een respectvolle en krachtige manier willen communiceren? Zou je graag duidelijk krijgen wat je belangrijk vindt en wat je hiervoor nodig hebt? Zou je graag op een respectvolle manier kunnen zeggen wat je van anderen verwacht, wat je stoort en ook wat je nodig hebt? Dan is een training verbindende communicatie zeker het proberen waard!!

Kennismaking Verbindende Communicatie

Communicatie geeft menselijke verbondenheid vorm. We gaan op zoek naar de bouwstenen van verbindende communicatie, in al zijn verscheidenheid.

38 vormingen najaar 2019

Inhoud Omgaan met anderen gaat niet altijd even vlot. Soms raken we in conflict of blijven we met een hoop ‘ambetante’ gevoelens zitten. Dit kan nadelig zijn voor de kwaliteit van onze relaties. Of het kan er toe leiden dat we onze doelen moeilijker bereiken. Communicatie raakt dus aan het geluk en de levenskwaliteit van onszelf, en tegelijk van onze omgeving. Dit besef drijft ons om stil te staan bij onze gebruikelijke manier van communiceren. En dat kan al eens afwijken van hoe we graag zouden willen communiceren. Wat maakt het soms zo moeilijk


om op een effectieve, verbindende manier in gesprek te gaan? Wat kan ons helpen opdat we onze gesprekken met prettigere gevoelens kunnen afronden? Hoe kunnen we onze gesprekken vormgeven, rekening houdend met de behoeften van alle betrokken partijen? We zijn Marshall Rosenberg bijzonder dankbaar dat hij zijn levenswerk aan deze vragen heeft gewijd. Hij heeft zijn bevindingen vormgegeven in het model van Geweldloze of Verbindende Communicatie (VC).

Tweedaagse formule

Programma Verbindende communicatie en kritiek ●● Vier bouwstenen: objectieve waarneming, gevoel, behoefte en duidelijk verzoek ●● Drie processen: zelf-empathie, verbindende eerlijkheid en empathie met de ander ●● Bouwen met kritiek: }} wat maakt het moeilijk om kritiek aan te nemen (vervreemdende communicatie)? }} hoe kunnen we omgaan met kritiek? }} hoe kunnen we zelf onze kritiek vormgeven?

}}7 & 14 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Vrijbroekpark, Dessainlaan 65, 2800 Mechelen Begeleiding: Kristin Meersschaert, educatieve medewerker van Zorg-Saam, sociaal pedagoog € 110 (€ 100 cursusgeld + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Driedaagse formule }}22, 23 & 24 november 2019 van 9u30 tot 16u30 De Kluizerij, Aalstersedreef 1, 1790 Affligem Begeleiding: Jürgen Braeckevelt, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 195 (€ 150 cursusgeld + € 45 catering)

vormingen najaar 2019 39

Overzicht alfabetisch è

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Overzicht è

Verbindende communicatie en empathie ●● Rekening houden met de anderen ●● (In)leven met empathie: omgaan met boze of gekwetste reacties, aandacht voor de gevoelens en behoeften van de ander

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

ç Inhoud

Verbindende communicatie en assertiviteit ●● Het belang van zelf-empathie: bewust worden van onze eigen gevoelens en behoeften en stilstaan bij wat het soms moeilijk maakt om assertief te zijn ●● Groeien in assertiviteit: }} duidelijke verzoeken richten }} ‘nee’ zeggen op een verzoek van de ander }} omgaan met een ‘nee’ van de ander

}}15 & 16 juni 2019 van 9u30 tot 16u30 Hof van Watervliet, Oude Burg 27, 8000 Brugge Begeleiding: Jürgen Braeckevelt, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 110 (€ 100 cursusgeld + € 10 catering)


ot s gro n e g We es succ w eu opni and pl inge

8-daagse jaartraining Verbindende Communicatie Wil je je verdiepen in het model Verbindende Communicatie?Vind je het fijn om met een vaste groep hiermee aan de slag te gaan? Heb je graag voldoende oefenmomenten? Zoek je meer achtergrond rond kritiek geven en ontvangen, empatisch luisteren, omgaan met oordelen en roddelen?

Schrijf je dan in voor deze 8-daagse vorming waarin we Verbindende Communicatie vanuit diverse hoeken belichten en samen doorleven. Doordat de vormingsdagen over de tijd gespreid zijn, krijg je na elk vormingsmoment de kans om op eigen tempo met de opgedane kennis in je dagelijks leven aan de slag te gaan. Loop je ergens tegenaan? Of heb je een succeservaring die je met de groep wil delen? Dan wordt daar ruimte voor gemaakt tijdens ons volgende vormingsmoment samen. Verbindende Communicatie behelst immers veel meer dan een louter theoretisch communicatiemodel dat je ‘van buiten’ kan leren. Het gaat over hoe we als mens in het leven willen staan, hoe we ons tot onszelf en tot anderen willen verhouden.

}}5 & 6 oktober, 9 november, 14 december 2019, 25 januari, 29 februari, 21 maart en 18 april 2020 Vrijbroekpark, Dessainlaan 65, 2800 Mechelen Begeleiding: Lindi Fourie, educatieve medewerker Zorg-Saam Ze specialiseerde zich in vormingen over communicatie, sociale vaardigheden en mantelzorg, waarbij ze werkt met kaders en modellen van onder andere Verbindende Communicatie en NLP. € 440 (€ 400 cursusgeld + € 40 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Onze beste vormingen rond deze thema’s worden in deze jaartraining samen aangeboden.

40 vormingen najaar 2019


Oefenbijeenkomsten Verbindende Communicatie

Praten met je hart

Heb je reeds een vorming verbindende communicatie gevolgd, bij Zorg-Saam of bij een andere begeleider? Dan ben je ongetwijfeld vertrouwd met het theoretische model, met de vier bouwstenen (waarneming, gevoel, behoefte en verzoek) en de drie processen (zelf-empathie, verbindende eerlijkheid en empathie). Onze bestaande – niet zelden gewelddadige – communicatiepatronen zitten echter vaak vastgeroest. Daardoor blijven we er op moeilijke momenten naar teruggrijpen, ondanks de eenvoud van de inzichten van het model van geweldloze communicatie van Marshall Rosenberg.

Zie pagina 14.

Je krijgt meer aandacht voor je gevoelens en vooral om deze ook uit te spreken. Je leert aanvaarden dat verbindend communiceren veel oefening vraagt, met vallen en opstaan! Wanneer je een moeilijke boodschap moet geven kan deze manier van communiceren soms wonderen verrichten. Het gaat soms veel vlotter dan je dacht.

Ch. S., vroedvrouw, deelnemer aan een vorming verbindende communicatie van Zorg-Saam

ç Inhoud Overzicht è

We bieden jullie tijdens deze bijeenkomsten professionele ondersteuning door de aanwezigheid van een begeleider van de vormingen verbindende communicatie van Zorg-Saam, die jullie een veilig kader zal bieden om aan de slag te gaan. De begeleider zal uiteraard haar kennis en inzichten met jullie delen. We werken tijdens deze oefensessies met groepen van maximum 12 deelnemers.

Verbindend communiceren met kinderen

Overzicht alfabetisch è

Let op: we gaan er vanuit dat alle deelnemers aan de oefensessies reeds een intensieve basisvorming verbindende communicatie hebben gevolgd en zullen het model tijdens deze bijeenkomsten niet toelichten. We opteren hiervoor omdat er anders te weinig tijd blijft om te oefenen. We rekenen op jullie begrip en medewerking hiervoor. }}26 november 2019 van 13u00 tot 16u00 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Lindi Fourie, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 25

vormingen najaar 2019 41


Kennismaking met de Contactclown

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Tijdens het opleidingstraject van de Contactclown kunnen deelnemers kennis maken met de contactclown en wat deze kan betekenen in hun contact met personen met dementie, met personen met een beperking of gewoon met de wereld rondom hen … Module 1: Basis Clownerie De kracht van een clown zit in het onvoorwaardelijk ‘ja’ zeggen tegen alles wat zich aandient. Zijn openheid nodigt uit om je te laten zien in je kracht én in je kwetsbaarheid. Hij incasseert en accepteert wat er gebeurt: zo is het! Op die manier kan de clown jou inspireren om op een liefdevolle en speelse wijze contact te maken met de bron van het leven, je hart. Je verzint, probeert, verrast, durft en beleeft en je gaat spelen vanuit jouw energie, creativiteit en eigenheid. We laten ons door de puurheid van het kind inspireren om dichter bij de clown te komen en zo ook bij onszelf. Vanuit deze transparantie en echtheid ontstaat herkenning en ontroering bij het publiek. We hoeven niet perfect te zijn en mogen de controle loslaten. De spontaniteit van de clown laat alles borrelen en bruisen: spelen maar! }}11, 12 & 13 oktober 2019 van 10u30 tot 17u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ton Kurstjens en Martine Bal € 240 (€ 225 cursusgeld + € 15 catering) Maximum 14 deelnemers Module 2: Spelen met muziek In deze module gaan we spelenderwijs onderzoeken en ontdekken hoe we met klank en muziek ons spel kunnen ondersteunen en verrijken. Onze stem is daarbij een interessant instrument met zeer veel mogelijkheden. Iedereen heeft een unieke stem met een eigen klankkleur. Met je stem kan je zingen maar er is nog zoveel meer. 42 vormingen najaar 2019

We gaan ook aan de slag, tokkel, trommel en zwier met muziekinstrumenten. Dit kan een gitaar, mondharmonica, accordeon zijn of kleine slag-, schud- en blaasinstrumentjes. Je kan ook zelf iets meebrengen. }}29 & 30 november en 1 december 2019 van 10u30 tot 17u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Martine Bal € 165 (€ 150 cursusgeld + € 15 catering) Deze module kan enkel gevolgd worden na deelname aan module 1 of als je clownservaring hebt Maximum 12 deelnemers Module 3: De non-verbale Clown De clown brengt ons dichter bij ons gevoel en onze intuïtie. Hij wil ontdekken, zich verwonderen en zijn enthousiasme delen als een klein kind. Een clown toont zijn opwinding en plezier vanuit zijn hele lijf en mimiek: flonkerende pretoogjes, een ondeugende glimlach, gespreide armen om te ontmoeten… Het zegt zoveel meer dan woorden, die ons vaak weghalen van wat we diep van binnen voelen en willen tonen. Samen gaan we op onderzoek waar de verschillen zitten in het verbale en non-verbale. Bovendien zullen we ontdekken dat het gebruik van klank juist weer heel ondersteunend kan zijn! }}6, 7 & 8 maart 2020, telkens van 10u30 tot 17u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ton Kurstjens, contactclown € 165 (€ 150 cursusgeld + € 15 catering) Deze module kan enkel gevolgd worden na deelname aan module 1 of als je clownservaring hebt. Maximum 14 deelnemers


Module 4: Uit je hoofd en in je lijf Voor de clown is het lichaam een belangrijk instrument. Ieder lichaam heeft haar specifieke kenmerken en eigen-aardigheden. Hoe beweeg je? Hoe gebruik je je lichaam? In deze module ligt de focus op het fysieke spel. Beweging is de motor om je clown tot uitdrukking te brengen. We vertrekken vanuit gekende bewegingen die we langzamerhand uitbreiden. Je wordt uitgenodigd om op ontdekking te gaan en de humor en de speelsheid op te zoeken in de beweging. Spelen met timing, ritme, klein en groot, hilarisch en poëtisch komen aan bod. Verschillende muziekgenres nodigen uit tot spel. Ben je zo soepel als een elastiek of stijf als een hark? Jouw clown mag er helemaal zijn. Jij speelt en beweegt zoals je bent en iedereen is welkom!

Voor mij was de driedaagse module een intensieve en leerrijke ervaring die mij dichterbij mezelf bracht. Het kind in jezelf naar boven laten komen. Het mogen en kunnen handelen, enkel vanuit gevoel. Niets moet, alles kan en is daarmee heel écht. Het ervaren hoe dit mensen kan raken. Vrolijkheid en plezier vervulden de kamer en bracht iedereen dichterbij elkaar vanuit een veilig gevoel. En dat is precies wat ik hoop verder te kunnen doen. Niet alleen met de mensen waarmee ik werk, maar gewoon om een lach te toveren op ieders gezicht en meer in verbinding te staan met elkaar.

Getuigenis van Hanne Leen; deelnemer van Kennismaking met de Contactclown.

ç Inhoud

}}8, 9 & 10 mei 2020, telkens van 10u30 tot 17u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Martine Bal, contactclown € 165 (€ 150 cursusgeld + € 15 catering) Deze module kan enkel gevolgd worden na deelname aan module 1 of als je clownservaring hebt Maximum 12 deelnemers

Overzicht è Overzicht alfabetisch è

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

vormingen voorjaar 2019 43


Koesteren en ondersteunen van mantelzorgers

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Goede afspraken maken goede vrienden

Vrijwilligers in de zorgverlening en mantelzorgers nemen cruciale taken op in de dagelijkse zorgverlening. Zij verdienen ondersteuning om een balans te vinden tussen hun draagkracht en draaglast om zorg te verlenen.

44 vormingen najaar 2019

Zorg jij voor een partner, familielid, vriend of buur die extra zorg nodig heeft door ziekte of ouderdom? Dan ben je niet alleen! Het is niet altijd eenvoudig om alle zorg rond te krijgen en daarnaast ook tijd te maken voor jezelf. Je krijgt heel wat praktische, financiële en emotionele vragen voorgeschoteld en het kan helpen om goede afspraken te maken met de persoon waar je voor zorgt en de mensen rondom je. Wie doet wat? Is er een vergoeding voor kosten voorzien? Zijn er premies? Wat als die persoon zelf niet meer kan beslissen over de financiën? Wie mag er informatie opvragen bij de dokter en wie mag medische beslissingen nemen? In deze vorming verkennen we wat er allemaal mogelijk is om mantelzorg zo goed mogelijk te omkaderen. }}26 september 2019 van 9u30 tot 12u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ellen Vandenbroeck, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 25


ç Inhoud

Overzicht è

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 45


Deel 2: Vormingen voor professionele medewerkers uit de zorg- en welzijnssector Deskundige zorg

1. Omgang met ouderen

Ontspoorde zorg

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Als (mantel)zorg pijn doet.

In de zorg heb je een breed gamma aan inzichten en vaardigheden nodig om met elkaar om te gaan. Zorg-Saam wil de deskundigheid van professionele zorgverleners versterken, op verschillende domeinen.

Voor iemand zorgen die door ziekte of ouderdom ondersteuning nodig heeft, vraagt veel van mantelzorgers. Ze hebben dan ook een verhoogd risico om zelf gezondheidsproblemen te ontwikkelen. Soms raken mantelzorgers zo overbelast door de zorglast, dat ze geen optimale zorg meer kunnen verlenen. Naar schatting 1 op 20 van de ouderen krijgt te maken met ontspoorde zorg of mishandeling. Hulpverleners voelen vaak aan dat er iets niet helemaal goed zit, maar weten niet altijd hoe te reageren. Tijdens deze dag vertrekken we vanuit de eigen ervaringen en staan we stil bij: wanneer spreken we van ouderenmis(be) handeling? Welke signalen kunnen hier op wijzen? Wat zijn mogelijke achterliggende motieven en mechanismes? Hoe maak je dit vermoeden bespreekbaar, op een niet veroordelende manier? Welke stappen zijn mogelijk? }}10 december 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Ellen Vandenbroeck, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

46 vormingen najaar 2019


Het aantal ouderen in onze maatschappij neemt toe, maar zitten zij wel goed in hun vel? Een aanzienlijk deel van deze ouderen rapporteert depressieve klachten. Toch zijn ze niet geneigd om hulp te zoeken voor hun psychische problemen en kennen deze klachten een chronisch beloop. Daarom is inzetten op preventie van depressie bij ouderen zo belangrijk. In deze vorming krijg je een duidelijker beeld over wat een depressie nu precies is, en over de specifieke uitingsvormen bij ouderen. We gaan dieper in op factoren die bescherming bieden tegen depressie en wisselen ideeën uit om deze in de praktijk toe te passen. Daarnaast leer je in gesprek te gaan met een persoon met depressieve klachten.

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

vormingen najaar 2019 47

Overzicht alfabetisch è

“Moeilijk hanteerbaar gedrag” is een verzamelnaam voor vele verschillende vormen van gedrag waarmee je in de zorg te maken kan krijgen. Dit gedrag levert stress op bij de cliënt, de omgeving en de zorgverleners. Daarom is het belangrijk om dit gedrag zo goed mogelijk trachten te begrijpen.

}}4 februari 2020 van 9u30 tot 16u30 CC Hasselt, Kunstlaan 5, 3500 Hasselt Begeleiding: Lindi Fourie, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Overzicht è

Omgaan met moeilijk hanteerbaar gedrag in de zorg bij ouderen

Tijdens deze vorming staan we stil bij de volgende vragen: ●● wat is de bedoeling van dit gedrag? ●● hoe ontstaat het moeilijk hanteerbaar gedrag? ●● welke factoren kunnen probleemgedrag extra belastend maken? ●● hoe kunnen we er trachten mee om te gaan?

ç Inhoud

}}23 januari 2020 van 9u30 tot 12u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Zara Van de Ven, educatieve medewerker van Zorg-Saam, psychologe € 45

De oorzaken van moeilijk hanteerbaar gedrag verschillen per persoon. Ieder reageert op zijn eigen manier op situaties die hij niet prettig vindt. Dat is afhankelijk van zijn persoonlijkheid, culturele achtergrond, levensgeschiedenis en lichamelijke- en/of psychische gesteldheid. Wanneer je ervaart dat er onterecht iets met je gebeurt, kan dat leiden tot boosheid, verdriet, angst, verwarring, eenzaamheid en rusteloosheid, gevolgd door bepaald gedrag. Bijvoorbeeld agressie, terugtrekken/inkeren in jezelf of juist claimend gedrag. Verzet kun je uiten met woorden of door je lichaamstaal. Pas als je als zorgverlener weet en begrijpt waar dit verzet of moeilijk hanteerbaar gedrag vandaan komt, is het vaker mogelijk om creatieve oplossingen te vinden om er op te reageren.

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Preventie van depressie bij ouderen


Aandacht voor levensvragen van ouderen

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Als zorgverlener krijg je regelmatig te maken met ouderen die bezig zijn met de zin van hun leven. Zeker wanneer zij afhankelijk geworden zijn van anderen. Soms stellen ze deze vragen naar zin (levensvragen) ronduit, maar veel vaker zijn ze verpakt in een opmerking of bepaald gedrag. “Waarom moet dit mij nu overkomen? Waarom leef ik nog? Ik ben anderen enkel nog tot last.’’ Bij dit soort vragen en verzuchtingen sta je vaak met je mond vol tanden. Wat zeg je wanneer iemand zich afvraagt wie er nog op hem zit te wachten? Hoe steun je een cliënt/bewoner die verzucht dat het leven niet meer de moeite waard is? Deze vorming richt zich naar zorgverleners die zorg bieden aan ouderen, in de thuissituatie of in zorginstellingen. De volgende thema’s komen aan bod: ●● op wat voor manier zijn ouderen bezig met de zin van hun leven, welke levensvragen hebben ze zoal?

hoe ontstaan die? hoe herken je de levensvragen die achter opmerkingen en verzuchtingen van de oudere kunnen schuilen? ●● hoe kun je omgaan met de levensvragen die je in je eigen situatie tegenkomt? Wat zijn concrete tips? Hiervoor hebben wij natuurlijk suggesties maar ook onderlinge uitwisseling komt uitgebreid aan bod. De praktijkervaringen van jou en de andere deelnemers zijn het vertrekpunt van de training. De vorming maakt gebruik van beeldmateriaal en afwisselende, actieve werkvormen. ●● ●●

}}6 februari 2020 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Lindi Fourie, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Op zoek naar een vorming op maat voor jouw team van medewerkers of jouw organisatie? Samen nadenken over zorg is wat Zorg-Saam doet. Contacteer ons vrijblijvend ! 48 vormingen najaar 2019


2. Welzijn en gezondheid

Nachtrust bij dementie

Seksualiteit bij ouderen en personen met dementie

Midden in de nacht beginnen stofzuigen, onrustig roepen en dwalen, een wandelingetje in het maanlicht, andere bewoners wekken … Veel mantelzorgers en zorgverleners beschrijven nachtelijke onrust thuis of in een residentie als een heel zware belasting. Ook de persoon zelf ervaart ongemak als het in- en doorslapen door dementie in het gedrang komt. In deze vorming verkennen we de signalen en oorzaken van slaapproblemen bij personen met dementie en gaan we aan de slag met het stappenplan voor een niet-medicamenteuze aanpak dat ontwikkeld werd door LUCAS KU Leuven. LUCAS is het centrum voor zorgonderzoek en consultancy van de Universiteit van Leuven.

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

vormingen najaar 2019 49

Overzicht alfabetisch è

}}12 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ellen Vandenbroeck, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Overzicht è

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

}}18 november 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Cyriel Conings € 100 (€ 90 + € 10 catering)

ç Inhoud

Seksualiteit, het blijft enigszins taboe. En toch komt iedere zorgverlener in aanraking met dit thema, en geeft het merendeel van hen aan over te weinig kennis en vaardigheden te beschikken om hiermee om te gaan. Chris Lomme schitterde op haar 76ste in een film over liefde en seksualiteit op latere leeftijd. Een mooie film die beweert dat oudere mensen nog evengoed nood hebben aan intimiteit en seksualiteit. Maar klopt dit wel? Hoe zit het met dit verlangen bij de gemiddelde 75-plusser? Welke invloed hebben leeftijd, gezondheid, sociale context en beeldvorming? En welke invloed kan het dementieproces hebben? Hoe reageer je als je Fons in het bed van Chadia terug vindt? Hoever mogen de plagerijtjes van Emerico gaan, en hoe ga je om met de man van Francine die zichzelf betast? Als zorgverlener zorg je voor de zorgvrager in zijn of haar totaliteit en daar hoort aandacht bij voor intimiteit en seksualiteit. Maar waar liggen de grenzen? Hoe reageer je als er grenzen overschreden worden? Wat als die grenzen door dementie lijken te vervagen? Hoe ga je als instelling om met dit thema? Vanuit casussen en vragen van de deelnemers gaan we op zoek naar krijtlijnen en handvaten.


Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Inhoud è ç Overzicht ç Overzicht alfabetisch

3. Verlies, palliatieve situaties en rouw

Als het verdriet jou niet vergeet

Omgaan met jouw emoties bij vragen rond het levenseinde

Rouwen om het verlies van een dierbare vraagt veel energie. Het is een proces van heen en weer geslingerd worden tussen afscheid en leven, tussen verdriet en herstel. Het overgrote deel van de mensen vindt zijn/haar weg doorheen het eigen rouwproces en kan een betekenisvol verlies op één of andere manier verweven in het leven. Het is een proces van voelen, doen en denken. Maar wat als de cognitieve vermogens afnemen? Wat als iemand met dementie geconfronteerd wordt met een betekenisvol verlies? Of als een oud verlies sterk aanwezig blijft of opnieuw boven komt drijven? Hoe reageer je als mantelzorger of zorgverlener als de persoon met dementie steeds opnieuw vraagt wanneer haar (overleden) man thuis zal komen? Vertel je als dochter aan je moeder met dementie dat haar andere dochter overleden is? En hoe reageer je op het eindeloze verdriet om een kind dat 50 jaar geleden stierf? We vertrekken vanuit jullie eigen praktijkvoorbeelden en gaan op zoek naar manieren om met deze moeilijke vragen om te gaan. We knopen aan bij de laatste inzichten rond rouw en maken de brug naar personen met dementie. Tot slot bekijken we hoe we de persoon met dementie concreet kunnen ondersteunen in zijn/haar rouwproces.

Etty Hillesum schreef: “Door de dood binnen zijn leven op te nemen, verruimt men zijn leven.” Het feit dat we allemaal ooit zullen sterven is het enige in het leven waar we zeker van zijn. En toch is het vaak niet eenvoudig om hierover in gesprek te gaan. Vragen en beslissingen rond het levenseinde confronteren je als zorgverlener ook met je eigen vragen en emoties. Een cliënt is levensmoe en weigert te eten, een jonge moeder vraagt om euthanasie omdat ze bang is voor aftakeling, de partner van een bewoner verzet zich tegen de DNR-code (=therapiebeperking) en eist sondevoeding. Ook voor jou als zorgverlener kunnen dergelijke situaties een stevige impact hebben. Hoe ga je om met dergelijke vragen en de emoties die ze kunnen losmaken? We werken in deze vorming met jouw eigen vragen en ervaringen. }}1 oktober 2019 van 9u30 tot 12u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Ellen Vandenbroeck, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 45

Personen met dementie in rouw

}}3 december 2019 van 9u30 tot 16u30 CC Hasselt, Kunstlaan 5, 3500 Hasselt Begeleiding: Ellen Vandenbroeck, educatieve medewerker van Zorg-Saam € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

50 vormingen najaar 2019


Vormingsaanbod 2019 - 2020

Georganiseerd door Arteveldehogeschool

Begeleiding: Philippe Bocklandt, docent en onderzoeksmedewerker onlinehulp Locatie: Arteveldehogeschool – Bachelor sociaal werk – in Gent

Meer info en inschrijven (vanaf juni 2019): https://www.arteveldehogeschool.be/opleidingen/bijscholingen-en-studiedagen/onlinehulpinschakelen-hulp-en-zorg

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 51

Overzicht è

Deze vorming richt zich naar professionele en vrijwillige medewerkers in zorg- en welzijnsorganisaties.

ç Inhoud

Als hulpverlener en zorgverstrekker wil je zijn daar waar je doelgroep is, en dat is meer en meer ook online. Steeds meer hulp- en zorgorganisaties schakelen onlinehulp in. Digitale nabijheid overbrugt de fysieke afstand en biedt mogelijkheden om je doelen nog beter te realiseren. Daarenboven wordt blended hulp – de combinatie van faceto-facehulp en onlinehulp – het nieuwe normaal. Dit bijscholingsaanbod focust op drie aspecten: ƒƒ‘verkennen van relevante onlinehulptoepassingen’ waarbij inspirerende onlinehulptoepassingen centraal staan om de doelgroep te informeren (via klantgerichte websites), om met hen te communiceren (via chat, e-mail, beeldbellen, fora …), om hen te ondersteunen (via apps, dagboeken, zelftests …). ƒƒ‘implementeren van onlinehulp in je organisatie’ waarbij we tools en een stappenplan aanbieden om oog te hebben voor acht diverse aspecten om onlinehulp op een professionele manier te implementeren in je werking. ƒƒprofessioneel chatten … een combinatie van schermlezen en schermschrijven waarbij we naast een duidelijke chathulpmethodiek ook zelf via een professionele chattool aan de slag gaan.

}}Data: ●● Verkennen onlinehulp: }} Donderdag 21 november 2019 }} Dinsdag 17 december 2019 ●● Implementeren onlinehulp }} Donderdag 16 januari 2020 }} Dinsdag 18 februari 2020 ●● Chathulp }} Donderdag 26 maart 2020

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Onlinehulp inschakelen in hulp en zorg: een drieluik


Zelfzorg

Bioritme en nachtwerk

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Op zoek naar een gezond ritme

Goede zorgverlening start bij zelfzorg. Professionele zorgverleners kunnen in deze vormingen terecht om hun batterijen op te laden. Om daarna met hernieuwde energie, weer klaar te staan om zorg te verlenen.

Er zijn in een mensenleven veel ritmes die ons beïnvloeden: het wisselen van de seizoenen, de verschillende levensfasen, de hersengolf patronen, de spijsverteringscyclus, de menstruatiecyclus, en het dag- en nachtritme. Deze ritmes hebben op verschillende zaken in ons lichaam een effect: ons gemoed, onze hormonale schommelingen, onze eetlust en spijsvertering, stress, relaties, gewicht … Ideaal kun je best met deze ritmes meebewegen. Zo zou je in de winter meer moeten slapen en minder werken. ’s Nachts kan je best slapen en rusten en overdag actief bezig zijn. Dit is natuurlijk niet altijd mogelijk en in sommige sectoren moet ook ‘s nachts gewerkt worden. Dit heeft vaak een belastend effect. Tijdens deze training gaan we de mogelijke negatieve effecten van nachtarbeid nader bekijken. En we gaan manieren verkennen en oefenen om deze zo goed mogelijk te voorkomen en aan te pakken. Dit is een praktische training. }}21 november 2019 van 9u30 tot 16u30 CC Hasselt, Kunstlaan 5, 3500 Hasselt Begeleiding: Baud Vandenbemden, trainer, coach, hypnotherapeut € 100 (€ 90 + € 10 catering) Meenemen: matje, deken en kussen om de slaapcyclus na te bootsen

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

52 vormingen najaar 2019


Communiceren vanuit je hart

Omgaan met kritiek van de familie

vormingen najaar 2019 53

Overzicht alfabetisch è

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Overzicht è

}}14 november 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Zara Van de Ven, educatieve medewerker Zorg-Saam, psychologe € 100 (€ 90 + € 10 catering)

ç Inhoud

Communicatie geeft menselijke verbondenheid vorm, zeker binnen een zorgrelatie. Verbindende en respectvolle communicatie is een cruciale sleutel om de autonomie en mondigheid van personen met een zorgbehoefte en hun omgeving te respecteren. Het gaat uiteraard om woorden en taal, maar het gaat ook om non-verbale communicatie.

Als ze geconfronteerd worden met kritiek die volgens hen terecht is, dan kunnen hulpverleners deze meestal goed hanteren. Anders is het als er kritiek wordt geuit die in de ogen van de professional onterecht is of als de kritiek voortkomt uit een visie op zorg of begeleiding die haaks staat op die van de instelling. Ook de wijze waarop de kritiek geuit wordt speelt een grote rol. Soms komt het tot confrontaties die de hulpverlener erg aangrijpen en die veel energie kosten. De vraag die hulpverleners dan ook vaak stellen is: hoe kunnen we anders met deze kritiek omgaan? Tijdens deze dag staan we stil bij eenvoudige strategieën die hulpverleners in staat stellen de contacten met de familieleden soepeler te laten verlopen.

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Professionals in de zorg vinden het niet altijd gemakkelijk om gepast te reageren op opmerkingen, kritiek en klachten van familieleden.


101 weetjes over lichaamstaal bij begeleiding en zorg Als je weet dat onze communicatie slechts voor zeven procent bestaat uit inhoud en de rest nonverbaal gericht is, hoe groot is dan het belang van lichaamstaal? Inderdaad, ontzettend belangrijk!

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Als begeleider, hulpverlener, (ver)zorger, ouder, mantelzorger is inzicht in lichaamstaal cruciaal: je bent alerter voor hetgeen zich afspeelt en je hebt een sterkere en diepere verbondenheid met de ander. In deze workshop wandelen we doorheen de contactmomenten met onze cliënten/patiënten. Enkele voorbeelden van thema’s zijn: ●● Hoe maak jij kennis met de ander? ●● Waarom kijkt hij/zij steeds weg? ●● Wat is de échte emotie van de ander? ●● Waarom geloof jij de ander niet? ●● Hoe bied je gepast troost? ●● Hoe straal jij ondersteuning uit? ●● Welke info geeft iemands stem jou? ●● Zit je best naast of voor (of op het bed van) de ander? ●● Hoe geef je jouw woorden meer kracht via lichaamstaal?

Gezag en respect, zonder woorden Respectvol grenzen aangeven, de taal van je ogen, lichaam. Werken met en tussen mensen (gezin, zorg, ouderen, teams...) vraagt heel wat inzet: luisteren, coachen, ondersteunen, begeleiden, zorgen. Maar bij alle interventies horen ook grenzen (fatsoen, afspraken, plichten). Vroeger werd respect afgedwongen, volwassenen en kinderen waren minder bewust van hun rechten. Vandaag zijn mensen mondiger... respect en gezag moet je verdienen. Deze vorming leert ons grenzen te bewaken, op een respectvolle en duidelijke manier. De communicatie van ‘grenzen’ steunt niet zozeer op woorden, maar wel op je ogen, je houding, toonhoogte, … We leren een unieke code-taal, even oud als het leven zelf, eigen aan dier en mens. Kennis van deze taal, maakt je interventie veel efficiënter, minder vermoeiend, en bovenal: je krijgt respect terug. Redenen genoeg om aan de slag te gaan! Deze unieke woordeloze code-taal is van toepassing op alle leeftijden, van baby tot ouderling, in gezin, kinderopvang, onderwijs, werk of rusthuis...

Elke persoonlijke ontmoeting is een opwindende ervaring waar je veel uit kan leren. Kennis over lichaamstaal geeft inzicht in het menselijk gedrag, en zal jouw eigen gedrag voor altijd veranderen.

Inhoud Onderscheid maken tussen leiderschap vanuit schrikbewind en leiderschap vanuit respect. Onderscheid maken tussen begeleiden (coachen) en leiden (grenzen). Verkennen van de unieke code-taal, eigen aan respectvol leiderschap.

}}4 november 2019 van 9u30 tot 16u30 PRH, Otto Veniusstraat 15, 2000 Antwerpen Begeleiding: Vanessa Claeys, trainer en coach gespecialiseerd in lichaamstaal en communicatievaardigheden € 100 (€ 90 + € 10 catering)

}}17 december 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Hendrik Gaublomme, teamcoach, creatief therapeut € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

54 vormingen najaar 2019


Koesteren en ondersteunen van mantelzorgers

Oog voor mantelzorg

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 55

Overzicht è

}}3 december 2019 van 9u30 tot 12u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Zara Van de Ven, educatieve medewerker Zorg-Saam, psychologe € 45

ç Inhoud

Vrijwilligers in de zorgverlening en mantelzorgers nemen cruciale taken op in de dagelijkse zorgverlening. Zij verdienen ondersteuning om een balans te vinden tussen hun draagkracht en draaglast om zorg te verlenen.

We gaan in groepjes in gesprek over een aantal casussen vanuit de drie betrokken perspectieven: cliënt, mantelzorger en verzorgende. Doorheen deze ervaringsgerichte methodiek komen verschillende uitdagingen en thema’s aan bod: privacy, afwezigheid van mantelzorgers, omgaan met grenzen, enz. We verwerven meer inzicht in hoe men met mantelzorgers kan samenwerken en hoe collega’s dit reeds doen. Het is geen theoretische vorming, wel een actieve doe-sessie! Dit vormingspakket sluit perfect aan bij het pleidooi voor ‘triadisch werken’ dat minister Vandeurzen voert in het mantelzorgplan: het gaat over de intense en eerlijke samenwerking tussen cliënt, mantelzorgers en hulpverleners. Dit pakket is ontwikkeld door onder andere Vonk3@Thomas More en Expertisecentrum Dementie Vlaanderen. Deze vorming richt zich voornamelijk naar verzorgenden uit de thuiszorg.

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Tijdens de training ‘Oog voor mantelzorg’ maak je als zorgverlener in de thuiszorg op een actieve manier kennis met de verborgen leefwereld van de mantelzorger.


Zorgzaam leiding geven

Diversiteit inbedden in het beleid van je organisatie

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Welke invloed heeft de steeds meer divers wordende samenleving op mijn organisatie?

‘Zorgzaam leidinggeven’ kan de juiste randvoorwaarden creëren om zorg in een professionele context optimaal te laten verlopen. Onze vormingen bieden hiertoe de nodige inspiratie. Enerzijds verzorgen we algemene vormingen rond leidinggeven in de zorg. Anderzijds vertaalt Zorg-Saam haar prioriteiten naar thema’s die stilstaan bij de rol van de leidinggevende, bijvoorbeeld rond deskundige zorg, zelfzorg, verbindende communicatie, mantelzorgers, diversiteit, enz.

Hoe ver kan een directie gaan om met diversiteit rekening te houden? Hoe kan je medewerkers versterken om zorgverlening/diensten aan te bieden aan cliënten met een migratieachtergrond? Een visie op diversiteit, waarom is dat nodig? Hebben wij een taalbeleid nodig? Mijn organisatie staat open voor mensen met migratieachtergrond. Waarom zien we ze dan niet? We bekijken het ABC van een diversiteitsbeleid. Welke argumenten zijn er om je organisatie te versterken met een diversiteitsbeleid? Welke beeldvorming heeft je onderneming momenteel in het omgaan met diversiteit? Hoe werk je aan een draagvlak binnen je onderneming? Hoe ga je om met weerstand? Wat zijn interculturele competenties? Op het einde van deze vormingsdag kan je een opstart maken van een diversiteitsbeleid, dat kans maakt op een duurzame inbedding. }}16 oktober 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Almathea, Remylaan 4b, 3018 Wijgmaal Begeleiding: Els Haüser, psychotherapeut en diversiteitsconsultant € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

56 vormingen najaar 2019


Verkennen en aanwenden van zes competenties in ‘ef f icient’ leiderschap Tijdens dit driedaags leertraject ontdekken deelnemers hun ‘natuurlijke’ stijl van leiding geven en nemen, en zoeken we competenties waarin je nog verder wil en kan groeien. Wie beschikt over meerdere competenties kan vlotter leiding nemen, vlotter inspelen op alle veranderingen eigen aan een ‘levende’ groep, vlotter omgaan met moeilijke situaties.

Het is een aangename interactieve vorming met vele voorbeelden en met zorg voor toepassingsmogelijkheden in eigen werkveld. We gebruiken creatieve methodieken. Tijdens de vorming stellen we een persoonlijk groeiplan op. Actieve deelname is een vereiste. }}11, 12 & 13 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Hendrik Gaublomme, teamcoach, creatief therapeut € 300 (€ 270 cursusgeld + € 30 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Overzicht alfabetisch è

vormingen najaar 2019 57

Overzicht è

Deze opleiding is erkend door de FOD Volksgezondheid als permanente vorming in het kader van de toekenning van het functiecomplement. De deelnemers ontvangen het bijhorende attest.

ç Inhoud

Dit is een echte doe-training, waarin elke deelnemer begeleid wordt in zijn uniek proces van leiding geven. We werken rond zes competenties. Elk team medewerkers, elke groep, heeft ‘ten gepaste tijde’ nood aan een verantwoordelijke die kan: ●● leiding nemen, knopen doorhakken, ●● begeleiden, democratische processen installeren, overleggen, ●● coachen, mensen ondersteunen in hun groeiproces, ●● delegeren, taken uitbesteden en opvolgen, ●● enthousiasmeren, aanzwengelen, complimenteren, ●● visionair zijn, waar wil je naartoe, wat wil je bereiken, waar geloof je in?

We verkennen de verschillende competenties en ontwerpen een persoonlijk groeiplan. Elke kleine stap in deze competentieverwerving, is een ‘blijvende’ meerwaarde in je professionele en persoonlijke groei.

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Ontdek je eigen stijl van leidinggeven


Zorgzaam samenleven voor iedereen

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Holebi en transgenders in de ouderenzorg

Een zorgzame samenleving heeft ook en vooral aandacht voor de meest kwetsbaren in de maatschappij. Iedereen heeft recht op goede zorg. Hoe kunnen we de drempel van een ondersteuningsaanbod in de zorg zo laag mogelijk houden, ongeacht kenmerken als culturele achtergrond, nationaliteit, geslacht, seksuele geaardheid, gezinssamenstelling, inkomen, religie, handicap of gezondheidstoestand? Drempelverlagend werken, zorgt voor een kwaliteitsverbetering voor iedereen!

Holebi- en transgender ouderen zijn een vrij onzichtbare groep in onze samenleving. Ook zijzelf doorbreken die onzichtbaarheid niet altijd (graag). Binnen de zorgcontext verzwijgen holebi- en transgender ouderen niet zelden hun seksuele oriëntatie of transgender achtergrond, uit angst om bevooroordeeld benaderd te worden of niet de juiste zorg te krijgen. En omdat onbekend onbemind maakt, ontstaat een vicieuze cirkel. Precies daarom staan we in deze workshop stil bij de specifieke zorgbehoeften van holebi- en transgender ouderen. Waar liggen hun noden, waar liggen hun angsten, en waar komen die vandaan? En hoe kan je als zorgverlener drempelverlagend werken? Wat maakt zorgverlening ‘holebi- en transgender inclusief’? Op multimediale en interactieve wijze gaan we met deze vragen aan de slag. De workshop is geschikt voor eerstelijnsprofessionals in de residentiële zorg en de thuiszorg, alsook voor mantelzorgers. }}7 november 2019 van 9u30 tot 16u30 Zaal Isala - Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Begeleiding: Sven Kiebooms, vormingsverantwoordelijke KLiQ vzw € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

58 vormingen najaar 2019


}}24 september 2019 van 9u30 tot 16u30 Clemenspoort vzw, Overwale 3, 9000 Gent Begeleiding: Koen Vansevenant, trainer van Bind-Kracht en inhoudelijk coördinator van de vormingen Bind-Kracht, bijgestaan door 2 coaches € 100 (€ 90 + € 10 catering)

Meer info vind je op bladzijde 9 van deze brochure.

Contacteer ons vrijblijvend ! vormingen najaar 2019 59

Overzicht alfabetisch è

Samen nadenken over zorg is wat Zorg-Saam doet.

Overzicht è

Op zoek naar een vorming op maat voor jouw team van medewerkers of jouw organisatie?

ç Inhoud

Deze vorming biedt een basis voor een krachtgerichte begeleiding van mensen in armoede. De visie en de kaders van Bind-Kracht vormen de leidraad van deze vorming. Samen met de trainer van Bind-Kracht en twee coaches, mensen met ervaring in armoede en situaties van uitsluiting, staan we stil bij de oorzaken van armoede, verschillende leefwerelden en leefwereldbotsingen. Met de drie brillen geven we een aanzet tot een krachtgerichte kijk en basishouding. Visie op armoede, de leefwereld van mensen in armoede, leren kijken vanuit een verschillend leefwereldperspectief, bewustzijn van de eigen subjectieve bril als hulpverlener zijn thema’s die aan bod komen. We staan stil bij de drijfveren van de begeleider, versus de noden en de verwachtingen van de hulpvrager. Na de middag zoomen we dieper in op verbindend en versterkend werken met specifieke aandacht voor een

krachtgerichte basishouding. We bieden daarbij ruimte aan de coaches om getuigenis te brengen van hun ervaringen en nodigen iedereen uit om met ons en met elkaar in dialoog te gaan.

Deel 2: Vormingen voor professionals uit de zorg- en welzijnssector

Verbindend en versterkend werken met mensen in armoede


Grenzeloze inspiratie Zorg-Saam volgt de actualiteit en al zeker het nieuws wat betreft sociaal-cultureel werk. Initiatieven die bijdragen tot een zorgzame samenleving verdienen extra aandacht!

ç Overzicht alfabetisch

De Ultimas, met andere woorden, de Vlaamse cultuurprijzen, worden jaarlijks uitgereikt aan de meest verdienstelijke kunstenaars of kunstorganisaties van het voorbije jaar - 2018. Op voorstel van een onafhankelijke jury mag de Minister van Cultuur deze taak vervullen. Het gaat over 12 winnaars uit verschillende disciplines van de cultuursector. In 2018 viel – in de categorie sociaal-cultureel volwassenenwerk – het Burgerplatform voor Steun aan de Vluchtelingen (BXLREFUGEES) in de prijzen; het platform ontving de Prijs voor de Democratie. Het platform coördineert en informeert alle burgerinitiatieven die zich inzetten voor asielzoekers, vluchtelingen, migranten en uitgewezen personen. Het platform streeft naar concrete solidariteit met deze doelgroepen en zet zich in voor het recht van ieder mens op een waardig leven. Al sinds 2015 vangt deze burgerbeweging, met de hulp van duizenden vrijwilligers, vluchtelingen op en zorgt ze voor maaltijden, medische zorg, animatie, psychologische ondersteuning, onderwijs en onderdak voor deze mensen. BXLREFUGEES is ontstaan uit solidariteit, met de bedoeling om heel

60 vormingen najaar 2019

concreet en snel hulp te bieden, en is daar ook wonderwel in geslaagd. Een grote uitdaging, waar het zich sterk in toont, is de enorme diversiteit binnen de vrijwilligersgroep.

Stefaan Temmerman

ç Overzicht

Inhoud è

Burgerplatform voor Steun aan de Vluchtelingen krijgt de Prijs voor de Democratie

De jury is ervan overtuigd dat het ruimere middenveld hier een voorbeeld aan kan nemen. Mensen en gemeenschappen die mekaar anders misschien nooit hadden ontmoet, worden met mekaar verbonden in solidariteit. Met de toekenning van de Ultima aan BXLREFUGEES wil de jury ook een signaal van erkenning geven aan iedereen die initiatief neemt om vluchtelingen te helpen. Meer info: www.bxlrefugees.be.


Kalenderaanbod Praktisch

Inschrijven vooraf is noodzakelijk. Dit doe je via onze website: www.zorgsaam.be waar je bovenaan klikt op ‘onze vormingen’. Wil je meerdere mensen tegelijk inschrijven? Maak hiervoor een organisatieadres aan. Vervolgens kan je het gewenste aantal deelnemers toevoegen. Heb je vragen over de inschrijving? Bel ons gerust op het nummer 016/24 39 75 of stuur een email naar zorgsaam@zorgsaam.be. Dadelijk na de online inschrijving ontvang je een bevestigingsmail, gevolgd door een factuur die we versturen naar het door jou opgegeven facturatieadres. De inschrijving is definitief na betaling van deze factuur. De datum van betaling geldt als inschrijvingsdatum. We vragen je vriendelijk om te wachten op je factuur met daarop alle betalingsgegevens, alvorens te betalen.

De prijs voor een vorming van drie uur bedraagt 25 euro. Dit is een laag tarief en daar is bewust voor gekozen. Op deze manier willen we zo veel mogelijk mensen de kans bieden om een vorming bij te wonen. Voor de vormingen die uitsluitend gericht zijn op professionele medewerkers uit de sociale sector rekenen we 45 euro per dagdeel van 3 uur.

Kort voor de vorming ontvang je van Zorg-Saam een herinneringsmail met praktische afspraken. Deze email ontvang je op het emailadres dat je ons bezorgt bij je inschrijving.

Wanneer gaat een vorming niet door? Wanneer een cursus onvoldoende inschrijvingen heeft of bij ziekte van een lesgever kan ZorgSaam een vorming annuleren. We verwittigen de ingeschreven deelnemers enkele dagen voor de geplande startdatum en betalen uiteraard het reeds betaalde cursusgeld integraal terug.

Toegankelijkheid en bereikbaarheid Bedenkingen of vragen omtrent de vormingslocaties? Bel ons op het nummer 016/24 39 75 of stuur een email naar zorgsaam@zorgsaam.be.

Annulatievoorwaarden Kan je onverwacht niet deelnemen aan een vorming? - Langer dan 1 maand voor de startdatum van de vorming, betalen we het cursusgeld terug en rekenen we € 15 administratiekost aan. - Minder dan 1 maand voor de startdatum van de vorming, betalen we het cursusgeld niet terug. Je hebt wel de mogelijkheid om iemand in jouw plaats te laten deelnemen.

vormingen najaar 2019 61

Overzicht alfabetisch è

Bevestiging

Voor personen met een vervangingsinkomen of zonder inkomen zijn de prijzen bespreekbaar. We vragen daarvoor wel een attest. Bij jaartrainingen kan je de betaling van de deelnemersprijs, mits overleg, in de tijd spreiden.

Overzicht è

Deelnemersprijs

ç Inhoud

Inschrijving en betaling


Deel 3: Aanbod op maat, in groepsverband 3.1 Aanbod en doelgroepen

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Zoek je voor een groep, een team of een organisatie een vorming op maat? Dat kan! We hebben hier jarenlange ervaring mee, bij onder andere de volgende doelgroepen: ●● Groepen van mensen in kansarmoede ●● Groepen van mensen met een migratieachtergrond ●● Lokale ledengroepen van verenigingen ●● Mantelzorgers, samengebracht door lokale besturen of organisaties ●● Vrijwilligers in bv zorgvoorzieningen ●● Personeelsleden in de thuiszorg, woonzorgcentra, ziekenhuizen, welzijns-en zorgvoorzieningen ●● Leidinggevenden in de sociale sector ●● Deelnemers aan studiedagen, via lezingen of workshops We luisteren zorgvuldig naar jouw vraag en werken samen een gepast aanbod uit. Dit kan een bestaande vorming zijn uit ons kalenderaanbod uit deze of onze voorgaande brochures, of een nieuwe vorming of lezing.

62 vormingen najaar 2019


Ter inspiratie delen we hier een aantal thema’s waarmee Zorg-Saam ervaring heeft voor het ontwikkelen van een aanbod op maat voor groepen. Op onze website vind je hierover meer informatie. ●●

●●

●●

Overzicht alfabetisch è

●●

Overzicht è

●●

ç Inhoud

●●

Deskundige zorg }} Omgang met en opvoeding van (zorgen) kinderen }} Omgaan met ouders in de kinderopvang of op school }} Omgang met ouderen }} Thuis in het rusthuis }} De Chaos(s)temmer: omgang met personen met een psychiatrische aandoening }} Dementiekundige basiszorgverlener en dementie algemeen }} Ziektebeelden in de kijker }} Diverse gezondheidsthema’s }} Palliatieve zorg }} Rouw }} Euthanasie }} Digitalisering in de zorgsector Zelfzorg }} Grenzen in de zorg }} Zelfzorg voor zorgverleners }} Ergonomisch denken in de zorg Communiceren vanuit het hart }} Verbindende communicatie }} Kennismaking met de contactclown (H)erkennen en ondersteunen van mantelzorgers }} Professionele zorgverleners versterken in hun omgang met mantelzorgers }} Maatwerk voor mantelzorgers Inspiratie voor zorgzaam leidinggeven }} Algemene leidinggevende vaardigheden en attitudes, toepasbaar in de zorgsector }} Mentorschap voor verzorgenden }} Teambegeleidingen rond kernthema’s van Zorg-Saam Zorgzaam samenleven, voor iedereen }} Maatwerk voor diverse doelgroep }} Interculturaliteit in de zorg }} Kansarmoede in de zorg

vormingen najaar 2019 63


Aanbod op maat, in groepsverband 3.2 Praktisch

ç Overzicht alfabetisch

ç Overzicht

Inhoud è

Locatie Zorg-Saam is actief in gans Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Je zorgt voor een aangepast lokaal, dat wil zeggen: voldoende ruimte, liefst met daglicht en voldoende verluchting, met het nodige didactisch materiaal. Zowel deelnemers als begeleiders vinden het prettig als er koffie, thee en water klaar staat. Zorg-Saam stelt desgewenst haar vormingslokaal Isala graag ter beschikking om een aanbod op maat te laten plaatsvinden.

Aantal deelnemers Omwille van de kwaliteit van de vorming, houden we ons meestal aan een maximum van 20 deelnemers per groep (tenzij anders vermeld bij de specifieke vorming). Om een uitzondering te bekomen op deze regel, dien je ten laatste een week vóór de vorming contact op te nemen met Zorg-Saam. Wij staan deze uitzondering na overleg in bepaalde situaties toe. Bij lezingen is er geen maximum aantal deelnemers.

Kostprijs Onze prijzen voor de vormingen op maat zijn 64 vormingen najaar 2019

aangepast aan de doelgroep. Zo hanteren we voor kansengroepen een zeer laag tarief en houden we ook voor groepen van mantelzorgers en vrijwilligers de tarieven bewust zo democratisch mogelijk. Op aanvraag bezorgen we je een totaalprijs, rekening houdend met de concrete vormingsnoden. In de mate van het mogelijke kiezen we een begeleider die in de buurt van de vormingslocatie woont, om de verplaatsingskost zo laag mogelijk te houden.

Aanvragen voor organisaties Voor meer inlichtingen kan je ons steeds contacteren: Zorg-Saam, Engelenburcht, Kruineikestraat 5, 3150 Tildonk Telefonisch op het nummer 016/24 39 75 Per email: aanvraag@zorgsaam.be ! Een gouden tip: Neem tijdig contact op, want de agenda’s van onze vormingswerkers zijn gauw volzet. Ben je tevreden, zeg het voort! Ben je niet tevreden, zeg het ons! Deze brochure is met de meeste zorg opgesteld. Vergissingen en fouten zijn echter menselijk, en wijzigingen zijn soms noodzakelijk of buiten onze wil.


Deel 4: Overzicht kalenderaanbod 4.1 Alfabetische oplijsting

vormingen najaar 2019 65

Overzicht è

Negatief denken bij kinderen verminderen ...............................11 Niet alles tegelijk hé!....................................................................... 30 Oefenbijeenkomsten Verbindende Communicatie................ 41 Omgaan met jouw emoties bij vragen rond het levenseinde....................................................................................... 50 Omgaan met kritiek van de familie..............................................53 Omgaan met moeilijk hanteerbaar gedrag in de zorg bij ouderen...............................................................................47 Omgaan met verschillende karakters......................................... 13 Onlinehulp inschakelen in hulp en zorg: een drieluik............ 51 Ontdek je eigen opvoedingsstijl................................................... 12 Ontdek je eigen stijl van leidinggeven........................................57 Ontspoorde zorg............................................................................. 46 Oog voor mantelzorg.....................................................................55 Opvoeden zonder straffen en belonen.......................................11 Passie als antwoord op burn-out ................................................ 31 Praten met je hart ........................................................................... 14 Preventie van depressie bij ouderen...........................................47 Seksualiteit bij ouderen en personen met dementie............. 49 Sofrologie - kennismaking.............................................................35 Stress bij jonge kinderen................................................................. 14 Terug aan het werk na langdurige ziekte...................................34 Vaardiger en sterker in het leven staan! Steeds een uitdaging ..................................................................... 20 Veerkracht opbouwen....................................................................26 Verandering en toch in verbinding..............................................29 Verbindende Communicatie........................................................ 38 Verbindend en versterkend werken met mensen in armoede................................................................59 Vertellen voor peuters, kleuters en lagere schoolkinderen... 12 Vind je (g)evenwicht........................................................................26 Vooruitgaan na een tegenslag......................................................24 Vragen staat vrij!................................................................................ 15 Werk en leef met plezier ...............................................................25 Zelfzorg met Primordial Chi Kung...............................................36 Zorgzaam omgaan met rouwenden........................................... 17

ç Inhoud

101 weetjes over lichaamstaal bij begeleiding en zorg..........54 Aandacht voor levensvragen van ouderen............................... 48 Als baby’s konden praten...............................................................10 Als het verdriet jou niet vergeet................................................... 50 Assertiviteit en grenzen.................................................................. 30 Balans werk versus privé.................................................................24 Bioritme en nachtwerk...................................................................52 De kracht van aanraking.................................................................33 Dementie, een ziekte van deze tijd, maar hoe ermee omgaan?............................................................ 15 De moed van imperfectie............................................................. 28 De natuur als bron naar meer zelfbewustzijn...........................27 De overgang - Menopauze ...........................................................34 Diversiteit inbedden in het beleid van je organisatie...............56 EHBO bij kinderen en levensreddend handelen.......................11 Emoties: bron van kracht of klacht?........................................... 28 Fotograf ie als hulpbron in je leven .............................................37 Geboeid door perfectionisme......................................................27 Gezag en respect, zonder woorden...........................................54 Gezond zwanger worden, gezond leven voor baby en peuter........................................................................ 13 Goede afspraken maken goede vrienden................................ 44 Grootbrengen van jongens............................................................ 12 Help, ik heb stress............................................................................ 31 Hoe sta je iemand bij die in rouw is? Wat is rouw?................. 18 Holebi en transgenders in de ouderenzorg..............................58 Ik sta aan het roer: leren omgaan met piekeren......................32 Initiatie aromatherapie ...................................................................35 Je lichaam als kompas....................................................................32 Je oordelen als leidraad voor zelfzorg.......................................29 Je stem zegt wie je bent................................................................33 Jouw verlieservaring vorm geven in klei ................................... 18 Kennismaking met de Contactclown.........................................42 ‘Losse draadjes verbinden’............................................................. 16 Meditatie als medicijn......................................................................36 Me, myself and I................................................................................22 Nachtrust bij dementie.................................................................. 49


Overzicht kalenderaanbod 4.2 Chronologische oplijsting

Inhoud è

Overzichtskalender Kalenderaanbod van juni 2019 tot februari 2020. Hieronder vind je een overzicht van alle reeds geplande vormingen, per maand. Op onze website www.zorgsaam.be verschijnen er af en toe aanvullingen. Dit zijn voornamelijk initiatieven in samenwerking met partnerorganisaties. Opgelet: De vormingen die enkel voor professionals in de zorg bedoeld zijn, staan in dit overzicht in de laatste kolom aangeduid met een P. Meer info over die vormingen vind je in het tweede deel van de brochure. Juni 2019 – voor details: zie brochure ‘Vormingen voorjaar 2019’ of www.zorgsaam.be

06/06 11/06 13/06 15 & 16/06 17/06 21, 22 & 23/06 27/06 – NM

Zelfzorg in de zorgsector Afscheid van het gezonde ik Ontspoorde zorg Verbindende Communicatie: 2-daagse formule Intimiteit en seksualiteit bij ouderen in een zorgcontext Kennismaking met de contactclown Module 4: Spelen met muziek Goede afspraken maken goede vrienden

Hendrik Gaublomme

9000 Gent

Dominieke Van De Bossche Ellen Vandenbroeck

9000 Gent

Jürgen Braeckevelt

8000 Brugge

Ellen Vandenbroeck

2000 Antwerpen P

Martine Bal

9040 Gent

Ellen Vandenbroeck

2800 Mechelen

3150 Tildonk

Augustus 2019

Titel

Lesgever

Locatie

23, 24/08 & 30, 31/08

Erwin Vermesen

27/08 28, 29 & 30/08

Vaardiger en sterker in het leven. Steeds een uitdaging! Passie als antwoord op burn-out Verbindende communicatie; driedaagse formule

Patty Leppens Lindi Fourie

3840 Hoepertingen 2000 Antwerpen 2800 Mechelen

September 2019

Titel

Lesgever

Locatie

05/09 07/09

Balans werk versus prive` Je stem zegt wie je bent - Stembevrijding

Erwin Vermesen Mieke Polfliet

3150 Tildonk 3150 Tildonk

66 vormingen najaar 2019

P

P


7 & 14/09 11, 12 & 13/09 12, 19/09 & 3, 10, 17/10 & 7, 21, 28/11 13/09

Verbindende Communicatie; 2-daagse formule Ontdek je eigen stijl van leidinggeven Zorgzaam omgaan met rouwenden

Kristin Meersschaert Hendrik Gaublomme Gerke Verthriest

2800 Mechelen 9000 Gent 9000 Gent

Initiatie aromatherapie

9000 Gent

14/09 & 5, 26/10 & 9/11 & 7/12 19/09 19/09

Me, myself and I

Marleen Vanden Broecke Mie Baert Mie Baert Jeroen Walravens

3150 Tildonk 2000 Antwerpen

Jürgen Peeters Jürgen Peeters Kristina Nijs

2000 Antwerpen 2000 Antwerpen 1082 SintAgatha-Berchem 3150 Tildonk

Koen Vansevenant

9000 Gent

Mie Baert Ellen Vandenbroeck Gerda Devos

8000 Brugge 3150 Tildonk 2830 Blaasveld

21/09 – VM 21/09 – NM 21/09 21/09 24/09

Ontmoetingsmoment Losse draadjes verbinden Verbindend en versterkend werken met mensen in armoede EHBO bij kinderen en levensreddend handelen Goede afspraken maken goede vrienden Jouw verlieservaring vorm geven in klei

1790 Affligem

Oktober 2019

Titel

Lesgever

Locatie

01/10 – VM

Omgaan met jouw emoties bij vragen rond het levenseinde Hoe sta je iemand bij die in rouw is? Help, ik heb stress Negatief denken bij kinderen verminderen Verbindende Communicatie; 8-daagse formule

Ellen Vandenbroeck

3150 Tildonk

Els Haüser Sofie Stiers An Michiels Lindi Fourie

2000 Antwerpen 9000 Gent 1090 Jette 2800 Mechelen

Contactclowns - Module 1

Ton Kurstjens en Martine Bal Veerle Gouwy Mie Baert

3150 Tildonk

Els Haüser Veerle Gouwy Ann Meers Hendrik Gaublomme Cyriel Conings

3018 Wijgmaal 8210 Zedelgem 3150 Tildonk 9000 Gent 9000 Gent

Miriam De Rycke Jürgen Peeters Mie Baert en Stephanie Goosen Mie Baert Rien Van Meensel

3150 Tildonk 2000 Antwerpen 3150Tildonk

01/10 01/10 05/10 5, 6/10 & 9/11 & 4/12 & 25/01/20 & 29/02/20 & 21/03/20 & 18/04/20 11,12 & 13/10 12/10 14/10 – VM

19/10 21/10 – NM 21/10

Ontdek je eigen opvoedingsstijl Vertellen voor peuters, kleuters en lagere schoolkinderen Diversiteit inbedden in het beleid van je organisatie De natuur als bron naar meer zelfbewustzijn De overgang - Menopauze Omgaan met verschillende karakters Dementie, een ziekte van deze tijd maar hoe er mee omgaan? Fotograf ie als hulpbron in je leven Grootbrengen van jongens De kracht van aanraking

22/10 22/10

Werk en leef met plezier Vragen staat vrij !

16/10 18/10 18/10 19/10 19/10

P

P

9000 Gent 8000 Brugge

9000 Gent 2000 Antwerpen

P

ç Inhoud

26/09 26/09 – VM 29/09 NM & 20/10

Terug aan het werk na langdurige ziekte Vooruitgaan na een tegenslag Een vermomde zegen Als baby’s konden praten Opvoeden zonder straffen of belonen Je lichaam als kompas (eutonie)

P


Titel

Lesgever

Locatie

04/11 05/11 07/11 9, 16 & 23/11 – VM 12/11 12/11 – AVOND

Vanessa Claeys Erna Claes Sven Kiebooms Livia Verlinden Ellen Vandenbroeck Inge Vermuyten

2000 Antwerpen P 9000 Gent 3150 Tildonk P 3150 Tildonk 3150 Tildonk P 2000 Antwerpen

Zara Van de Ven Cyriel Conings Baud Vandenbemden Leen Muylkens Jürgen Braeckevelt Erna Claes Ellen Vandenbroeck

2000 Antwerpen P 2000 Antwerpen P 3500 Hasselt P 2000 Antwerpen 1790 Affligem 9000 Gent 3150 Tildonk

23/11 23/11 26/11 NM 28/11 29/11 29, 30/11 & 01/12

101 weetjes over lichaamstaal bij begeleiding en zorg Geboeid door perfectionisme Holebi en transgenders in de ouderenzorg Sofrologie - kennismaking Seksualiteit bij ouderen en personen met dementie Gezond zwanger worden, gezond leven voor baby en peuter zonder hormoonverstoorders Omgaan met kritiek van de familie Nachtrust bij dementie Bioritme en nachtwerk Vind je (g)evenwicht Verbindende Communicatie: 3-daagse for mule Niet alles tegelijk he!` Praten met je hart - verbindend communiceren met kinderen Emoties: bron van kracht of klacht? Meditatie als medicijn Verbindende Communicatie; oefenbijeenkomst Je oordelen als leidraad voor zelfzorg Verandering en toch in verbinding Contactclowns - Module 2

An Michiels Lieven Ostyn Lindi Fourie Lindi Fourie Veerle Gouwy Martine Bal

2000 Antwerpen 9000 Gent 3150 Tildonk 2000 Antwerpen 8000 Brugge 3150 Tildonk

December 2019

Titel

Lesgever

Locatie

03/12 03/12 VM 10/12 12/12 13 & 14/12 16/12 17/12

Als het verdriet jou niet vergeet Oog voor mantelzorg Ontspoorde zorg Ik sta aan het roer: leren omgaan met piekeren Zelfzorg met Primordial Chi Kung Stress bij jonge kinderen Gezag en respect, zonder woorden

Ellen Vandenbroeck Zara Van de Ven Ellen Vandenbroeck Zara Van de Ven Baud Vandenbemden Hendrik Gaublomme Hendrik Gaublomme

3500 Hasselt 3150 Tildonk 9000 Gent 2000 Antwerpen 3500 Hasselt 9000 Gent 3150 Tildonk

Januari 2020

Titel

Lesgever

Locatie

23/01 VM 25/01 30/01 30/01

Preventie van depressie bij ouderen Veerkracht opbouwen De moed van imperfectie Assertiviteit en grenzen

Zara Van de Ven Veerle Gouwy Lindi Fourie Zara Van de Ven

3150 Tildonk 8000 Brugge 3150 Tildonk 1000 Brussel

14/11 18/11 21/11 22/11 22, 23 & 24/11 23/11 22 & 23/11

P P P

P P

Februari 2020

Titel

Lesgever

Locatie

4/2

Lindi Fourie

3500 Hasselt

P

6/2

Omgaan met moeilijk hanteerbaar gedrag in de zorg bij ouderen Aandacht voor levensvragen van ouderen

Lindi Fourie

3150 Tildonk

P

Maart 2020

Titel

Lesgever

Locatie

6, 7 & 8/3

Contactclowns - Module 3

Ton Kurstjens

3150 Tildonk

Mei 2020

Titel

Lesgever

Locatie

8, 9 & 10/05

Contactclowns - Module 4

Martine Bal

3150 Tildonk

ç Inhoud

November 2019


root g s n e Weg cces su euw opni and pl inge

Achtdaagse jaartraining Verbindende communicatie

Wil je je verdiepen in het model Verbindende communicatie? Vind je het f ijn om met een vaste groep hiermee aan de slag te gaan? Heb je graag voldoende oefenmomenten? Zoek je meer achtergrond rond kritiek geven en ontvangen, empathisch luisteren, omgaan met oordelen en roddelen? Onze beste vormingen rond deze thema’s worden in deze jaartraining samen aangeboden. Deze training gaat door in ‘Vrijbroekpark, Dessainlaan 65, 2800 Mechelen’ gedurende één weekend en vervolgens 6 zaterdagen: 5 & 6 oktober, 9 november, 14 december 2019 25 januari, 29 februari, 21 maart en 18 april 2020 Meer info vind je in deze brochure op pagina 40!


“Zorg-Saam wil mensen inspireren en in beweging brengen omdat zorgzaam samenleven kan”

Zorg-Saam maakt vorming betaalbaar! ●●

Onze prijzen voor de vormingen op maat zijn aangepast aan de doelgroep. Zo hanteren we voor kansengroepen een zeer laag tarief en houden we ook voor groepen van mantelzorgers en vrijwilligers de tarieven bewust zo democratisch mogelijk.


Samen ’ ‘ met haar Een kunstzinnig geschenkboek geschreven door Mieke Coeckelbergh voor vrouwen met kanker, hun geliefden en familie “Dit boek is geschreven voor vrouwen met kanker en hun geliefden en familie. Al die mensen voor wie de wereld even stilstaat, ook al is dat niet zo, maar toch. Dit boek bevat teksten uit mijn dagboek van meer dan een jaar maar ook teksten van vrienden en vriendinnen, kaartjes en brieven die me gesteund en geïnspireerd hebben.”

.

.

Engelenburcht Kruineikestraat 5 3150 Tildonk tel 016/24 39 75 www.zorgsaam.be zorgsaam@zorgsaam.be

.

.

Dit boek is te verkrijgen via www.zorgsaam.be aan € 19.95 + € 3 verzendkosten.

v.u. Anne Dedry, directeur Zorg-Saam

Verhalen over mijn weg met borstkanker


Colofon Deze brochure is een uitgave van Zorg-Saam vzw Engelenburcht - Kruineikestraat 5 - 3150 Tildonk Tel. 016/24 39 75 www.zorgsaam.be zorgsaam@zorgsaam.be  vzwzorgsaam schrijf je in op onze nieuwsbrief Rek nr: BE67 7300 0410 2587 Ondernemingsnr: BE0439502347 Samenstelling Martine Knaeps, Kristin Meersschaert Teksten Vormingsmedewerkers, Kristin Meersschaert, Martine Knaeps Lay-out Studio Ons Fotomateriaal Carl Vandervoort, Lani Fourie, Stefaan Temmerman VU: Anne Dedry, directeur Zorg-Saam vzw Verschijnt 2x per jaar Gedrukt op milieuvriendelijk papier.

Profile for Ons

Brochure Zorgsaam Najaar 2019  

Vormingen over zorg.

Brochure Zorgsaam Najaar 2019  

Vormingen over zorg.

Profile for eenvanons
Advertisement