Page 1

DigiGIDS GPS-belevenisspel Noord-Hollandse duinen Castricum - Egmond-Binnen Samenstelling Versie 1: december 2006 Noordzee Kustpad North Sea Trail ������������ �������

��������

GPS-belevenisroute ������

Noord-Hollandse duinen 13 of 17 km ��������������

�������

��������������

������� ������� �������������

������

�����

���

������� ��������

������

����������

������� ����������

� � � � � � � � �� � �� � � � � � ��

������

���������

���������� ���������

Dank u voor het downloaden van deze minigids. Bijgaand digitale minigidsje geeft u de nodige achtergrondinformatie over het gebruik van GPS in dit belevenisspel. Hiermee kunt u bovendien bijzondere locaties langs het Noordzee Kustpad ontdekken. We hopen dat deze gids u inspireert en voldoende achtergrond informatie geeft. Om deze gids te kunnen verbeteren en bij de tijd te houden, ontvangen we graag uw commentaar. Stuur deze naar info@ecosouvenir.nl. We hopen met de digitale productie van deze gidsen een betaalbare manier gevonden te hebben om informatie toegankelijk te maken voor meerdere routes en gebieden. Andere digitale minigidsen zijn tegen zeer lage kosten te bestellen via www.ecosouvenir.nl.

Hoe werkt de DigiGIDS Vouw de pagina’s door midden

Deze gids is zo ontworpen dat u de losse pagina’s kunt bundelen tot een klein boekje. Een goede kwaliteit kleurenprinter en papier leveren de beste resultaten.

Printer setting

- kies landschap printing - druk op 100% - zorg ervoor dat de middenlijn ook midden op de pagina komt.

Met de bedrukte kant naar buiten

Printen

- deze eerste uitlegpagina hoeft u niet af te drukken - print de omslagpagina op mooi fotopapier.

Bundel de afzonderlijke pagina’s bij elkaar in de omslagkaft

Rapen

Vouw elke pagina afzonderlijk door midden langs de vouwlijn met de tekst naar buiten. Raap de paginas, vouw ze in de omslagpagina en bind het geheel aan elkaar met behulp van nietjes of een clip door de rugzijde.

Nietjes of clip

Niet het aan elkaar of gebruik een clip


www.northseatrail.nl

Noordzee Kustpad North Sea Trail

Deze minigids geeft uitleg over het werken met GPS in de vorm van een ontdekkingsspel. Hierbij volgt u een stuk van het Hollandse Kustpad (LAW 5-3, deel van het Noordzee Kustpad). De tocht voert u langs bijzondere locaties in de vorm van een GPS-puzzeltocht.

������������ �������

166 km Hollands Kustpad in Noord-Holland

Heeft u de smaak te pakken dan zijn er nog volop mogelijkheden om zelf dit pad verder te ontdekken. In Nederland is het Noordzee Kustpad, waar deze route onderdeel van is, namelijk het langste wandelpad van Nederland. Mocht dit nog niet genoeg zijn, dan biedt dit pad de mogelijkheid deze ontdekkings reis verder te volgen rond de Noordzee. Meer informatie over de rijke cultuur en natuur rond dit kustpad is te vinden op de website.

������� ����������

�� �� ��� ��� � � �� �� �� ��

��������

Noord-Hollands Duin 13 of 17 km ������

GPS-belevenisroute ��������������

�������

�������

725 km Noordzee Kustpad in Nederland

Het pad is -naast de rood-witte basismarkering van de lange afstandwandelpaden- aanvullend gemarkeerd met het North Sea Trail logo. De hele route staat precies beschreven in vier afzonderlijke gidsen die bij VVV’s, ANWB-winkels, de (reis)boekhandel en via de website te koop zijn.

North Sea Trail is een samenwerkingsverband van de 5 kustprovincies met Stichting Wandelplatform–LAW. Uitvoering Bureau Ecosouvenir. Dit project wordt mede-gefinancierd met behulp van Europees geld uit het Intereg IIIB Noordzee Programma

������� �������������

������ ������� ��������

���

6000 km North Sea Trail rond de Noordzee

��������������

�����

North Sea Trail is een project van 36 partners rond de Noordzee, van Duitsland tot Noorwegen, van Denemarken tot Schotland. Met elkaar vormen zij een netwerk van kustpaden rond de Noordzee. Kijk voor meer informatie op www.northseatrail.org.

������

����������

������

���������

���������� ���������


Inhoud

Introductie GPS-belevenistocht Maak een spannende puzzeltocht met behulp van GPS in het spoor van boeren, vissers en monniken. Ontdek ondertussen de rijkdom aan natuurschoon langs het Noordzee Kustpad en geniet van de bijzondere locaties die langs het pad te ontdekken zijn.

Colofon

Deze gids is tot stand gekomen in het kader van het NAVE-Nortrail project (zie omslag).

Ontwikkeling minigids en ontwerp: Judith Ernst, Ecosouvenir Tekst: Judith Ernst, Pim Reinders Foto’s: vermelding bij foto’s, alle overige foto’s zijn van Ecosouvenir Cartografie: Bosma Grafiek, www.bosmagrafiek.nl Versie 1: december 2006 © Ecosouvenir www.ecosouvenir.nl

Algemeen Introductie Adressen De route Werken met GPS Het GPS-Spel spelen Speltips Bezienswaardigheden 1. Castricum 2. Noordhollands Duin 3. Schelpvisserij 4. Waterwinning 5. Johanna’s Hof en de Hoep 6. Boerenland 7. Egmond-Binnen 8. Adelbertusput 9. Heiloo en Egmond aan Zee

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

blz. 7 8 9 10 12 14 17 18 19 21 22 23 24 26 27 29 6

Deze route is een bewerking van de NS Wandeling “NoordHollands Duinreservaat” en de route van GO-GPS. De route start in Castricum bij het station en is te stoppen in Egmond-Binnen (na 13 kilometer met de bus retour) of te verlengen tot 17 kilometer naar Heiloo waar de trein terug gaat naar het beginpunt. De route kan ook zonder GPS gevonden worden, het spel kan alleen met een GPS-apparaat gespeeld worden. Dit boekje is zowel een spelhandleiding om u op weg te helpen met GPS en geocaching, als een gids ter kennismaking met de veelzijdigheid van de NoordHollandse duinen. Al wandelend met uw GPS ontdekt u de oude dorpjes van de binnenduinrand en de fraaie duinlandschappen. Voor wie? Deze spelhandleiding geeft veel aanwijzingen om het spelen met GPS te ontdekken en is dus bijzonder geschikt voor mensen die willen beginnen met GPS en het avontuur van geocaching willen leren kennen. Het kan zowel door gezinnen, individueel als met een groepje gespeeld worden. Via de geocache site kan men ook tegen elkaar spelen. Let op toegangsregels van het Holands Duin! Dit gebied is beschermd natuur- en waterwingebied in beheer bij het Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN). Dat betekent dat er niet gestruind mag worden en alleen op wegen en paden gelopen mag worden. De caches die u zoekt moet u dus via paden zoeken en zijn vlak langs het pad in de bosrand of op enkele grotere open speelvelden -die wel toegankelijk zijn- te vinden. Het gebied ten weste van de route, ten noorden van Bakkum waar je in de open duinen terecht komt, is zelfs verboden gebied in het voorjaar van 1 maart tot en met 31 juni tijdens het broedseizoen. Voor de toegang tot het gebied moet een kleine vergoeding betaald worden, kaartjes kunnen voor € 1,20 in de kaartautomaat gekocht worden (kleingeld nodig!). Op station Castricum en bij de ingang van de duinen staan automaten. 7

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


© DigiGIDS Ecosouvenir

Informatie en boekingen

Actuele informatie over openingstijden van de VVV’s en voorzieningen in Noord-Holland als hotels, campings en restaurants is te vinden op www.noord-holland.com. Via deze site en www.vvvalkmaar.nl is in het kader van dit spel ook een aanvullend luncharrengement te boeken bij Johanna’s Hof (op de route). Kijk onder dagarrangementen. De routeplanner van www.northseatrail.nl geeft overnachtingsadressen direct langs het pad aan. Via deze site zijn ook verschillende arrangementen in Noord-Holland langs het Kustpad te boeken.

VVV Adressen

VVV Alkmaar e.o. Waagplein 2, 072-5114284, www.vvvalkmaar.nl VVV-ANWB Castricum Dorpsstraat 54, 0251-652009, www.vvvcastricum.nl VVV Egmond aan Zee Voorstraat 82a, 072-5813100, www.vvvegmond.nl GPS apparatuur is te huur bij de Bever winkels in Alkmaar, Amsterdam en Haarlem; zie www.bever.nl.

Horeca adressen langs de route

Startpunt: Castricum, bij het station is er een bakkerij/lunchroom de Roset (niet open op zondag, Burgemeester Mooystraat 17). Onderweg: (waypoint 14): Restaurant Johanna’s Hof (zie de aanbiedingsbon hieronder), Johannisweg 3, 1901 NX Bakkum. Bij het eindpunt in Egmond-Binnen en Heiloo zijn diverse gelegenheden.

Informatie over trein en openbaar vervoer: 0900-9292 of www.9292ov.

De route Voor het vinden van de route zijn er verschillende hulpmiddelen; de routekaart in dit gidsje, de routemarkering in het veld (zie tekens hieronder) en het gebruik van GPS.

nl en www.ns.nl

Treintijden naar Castricum en van Heiloo naar Castricum zijn te vinden bij www.ns.nl

Bereikbaarheid met het openbaar vervoer : De trein naar station Castricum vertrekt vanuit Amsterdam, Haarlem en Alkmaar/Heiloo. Retour: In Egmond Binnen kan de bus naar Castricum of Heiloo genomen worden. Bus nr. 410 vertrekt uit Egmond-Binnen naar Castricum vanaf de Heerenweg. Als je verder loopt: Vanuit station Heiloo vertrekt de trein terug. Vanuit Egmond aan Zee vertrekken regelmatig bussen naar Alkmaar.

dit is de route

Het enkele teken betekent dat dit de juiste route is. Op lange ononderbroken stukken zijn deze basistekens ter herinnering geplaatst.

richtingverandering volgt

Waar een verandering van richting nodig is, is het dubbele teken aangebracht.

Bereikbaarheid met de auto Vanuit Amsterdam A9, afslag 10, vervolgens N203 tot afslag Castricum, volg borden centrum, parkeren kan aan de achterkant/westzijde van het station.

AANBIEDING RESTAURANT JOHANNA’S HOF Op vertoon van deze bon koffie of thee met appelgebak en slagroom voor € 3,75 tel 0251-652486 North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

8

verkeerde weg deze niet volgen

Waar twijfel over de route kan ontstaan, is het kruisteken gebruikt. Het kruis geeft de verkeerde weg, deze moet niet gevolgd worden.

9

Het routekaartje

Op de routekaarten in dit gidsje staat met rode lijn het Noordzee Kustpad aangegeven. De gestippelde routes geven de aansluitroute heen en terug weer naar bushalte of station. De overzichtskaart in dit gidsje geven slechts globaal de route weer. In de kaart (blz.17) staan nummers die verwijzen naar plaatsen langs de route waar iets over geschreven staat in de tekst. Voor zeer gedetailleerde wandelkaarten (1:25.000), verwijzen we naar de routegids van het Hollands Kustpad (te koop via de website of de boekhandel). Hierin zijn nog een groot aantal (cultuurhistorische) verhalen en wetenswaardigheden van andere locaties langs de route opgenomen.

De markering

De markering bestaat uit roodwitte stickers en verfstrepen. Deze is te vinden op verkeerspalen, lantaarnpalen, hekken en speciaal geplaatste palen. Er is alleen op die punten gemarkeerd waar twijfel over de juiste route zou kunnen bestaan: bij of vlak na splitsingen en kruisingen. De rood-witte markering van de lange-afstandswandelpaden is aanvullend gemarkeerd met stickers van North Sea Trail. De gestippelde aanlooproute vanaf station Castricum naar Geversduin is met NS-stickers gemarkeerd (NS-logo op rood-witte sticker). De gestippelde aftakroute van het Noordzee Kustpad naar Egmond-Binnen is ook met NS-stickers gemarkeerd. De route kan zonder de GPS route op de markering gelopen worden.

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


Werken met GPS

Naast het gebruik van kaart en kompas en het volgen van de markering die in het veld is aangebracht langs de route, is er nog een hulpmiddel om een route te kunnen lopen of een speciale plek te vinden als je in het terrein/veld bent. Als je eenmaal met GPS kunt werken is het veel makkelijker dan kaart lezen voor de meeste mensen. Feitelijk heb je je papieren kaart of een tekstbeschrijving van de route, laat staan een routemarkering niet meer nodig. Zeker hier in Nederland waar je niet makkelijk kunt verdwalen mocht je GPS onverhoopt uitvallen. In Nederland is het dus handig om GPS te gebruiken als je moeite hebt met kaartlezen, als je houdt van een leuke buiten speurtocht doen (in de vorm van geocaching) en als oefensport als je je voorbereidt, aan het leren bent, om moeilijkere routes te volgen. GPS kan van levensbelang zijn als je tochten maakt in gebieden of in omstandigheden waar het moeilijk is om je te oriënteren (denk aan mist en slecht zicht in de bergen of op het water). Dan is het aanvullend kunnen werken met kaart en kompas wel degelijk belangrijk. Het GPS systeem GPS is kortweg Global Positioning System. Met behulp van satellieten in de ruimte kun je met een daarvoor ontworpen GPS-apparaatje bepalen waar je bent of hoe je ergens moet komen. De naam wordt meestal kortweg gebruikt voor het apparaatje dat je in de winkel kunt kopen of huren. Simpel gezegd geeft het apparaatje aan waar je bent op aarde. Dit zie je in een kaart (als je die hebt op je apparaat) of in de vorm van cijfer coördinaten die de lengte en breedtegraad weergeven. Sommige apparaten wijzen je de weg mbv een kompas, anderen in de vorm van een pijltje waarbij je pas ziet wat je doet, of je afwijkt van de route als je beweegt/loopt. Je weet zo welke richting je uit moet lopen en hoe ver je er nog vandaan bent als je een specifiek punt zoekt. Wel moet je de locatie die je zoekt invoeren in je apparaat. Gegevens invoeren Als je deze tocht gaat maken, een route gaat lopen met behulp van je GPS apparatuur, kun je op 2 manieren gegevens invoeren in je GPS A. handmatig; door punten (waypoints) langs een route of losse punten die je zoekt (geocaches) handmatig in je GPS te zetten B. automatisch; mbv je computer kun je zowel, punten (waypoints), routes (tracks) als kaarten (maps) in je GPS laden. Handmatig waypoints in je apparaat zetten kost veel tijd en is alleen handig als je slechts een paar punten erin wilt zetten. Het werkt natuurlijk veel sneller om een route of punten erin te zetten met de computer. Het nadeel hiervan is dat je goed met een computer en de bijbehorende programma’s om moet weten te gaan, om het apparaat aan te kunnen sluiten en te laten werken. Er komt dan veel meer techniek bij kijken. Als je deze laatste mogelijkheid niet hebt dan kun je altijd de route volgen en het spel spelen door handmatig invoeren van de benodigde gegevens. North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

10

© DigiGIDS Ecosouvenir

Wat je moet weten

De apparatuur en de programma’s voor GPS zijn voornamelijk in het Engels vandaar dat de termen die gebruikt worden ook Engels zijn. Hier enige uitleg over de drie belangrijkste hulpmiddelen en begrippen. Track = de route die je gaat volgen. Een route is opgebouwd uit een groot aantal waypoints, oftewel punten langs de route. Des te meer waypoints des te nauwkeuriger je route aangegeven is. Hoeveel punten je in je GPS kan laden hangt af van de kwaliteit van je apparaat (grote van geheugen). Waypoint = is letterlijk vertaald wegpunt, het punt dat op je weg ligt waar je naartoe wilt gaan en als je de richting van je GPS volgt ook langs komt. De waypoints zijn opgeschreven in de vorm van coördinaten die de lengte en breedtegraad en dus je positie op aarde aangeven. Map=Kaart; veel GPS-apparaten hebben de mogelijkheid om kaarten in te laden (via de computer, of soms staan er al op die er door de fabrikant opgezet zijn) Kaart/coördinatenstelsels Afhankelijk van het gebruikte kaart- c.q. meetsysteem waarin de kaarten gemaakt zijn wisselt de vorm waarin die coördinaten opgeschreven staan: 1. de sites van go-gps en van geocaching werken met WGS 84 (kaartdatum); ook de gezochte waypoints in dit spel werken met dit stelsel en de coordinaten staan in graden en minuten genoteerd (positie formaat=hddd° mm.mmm’) 2. de routegids van het Hollands Kustpad gebruikt de kaarten van de Topografische dienst in Emmen die werken met de Rijksdriehoeksmeting en het Dutch Grid. Je moet dus altijd goed opletten dat je GPS op het goede systeem werkt (geldt zowel voor handmatig erin zetten, als via de computer -bij instellingen). Hoe je het goede stelsel in je apparaat zoekt/instelt staat in de handleiding van je apparaat. Als je met/vanaf een kaart werkt staat er in de index aangegeven met welk stelsel gewerkt wordt, en vindt je de verschillende coordinaten aan de rand van de kaart. Of je nu gewoon met je GPS bepaalt waar je bent en dit wilt opzoeken op de kaart, of andersom een punt van de kaart handmatig invoert in je GPS waar je naartoe wilt, in beide gevallen is vergelijk alleen mogelijk als je hetzelfde kaartdatum systeem en notititewijze voor je coördinaten (positieformaat) gebruikt.

Voor Castricum, het startpunt van deze route zien de coordinaten er als volgt uit: Waypoint 1: N 52° 32.884’ E 004° 39.468’, startpunt NS station Castricum. Hiermee kun je meteen controleren of je het goede/zelfde coördinaten (positie format) en kaartdatumsysteem ingesteld hebt! 11

North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


Het spel spelen

© DigiGIDS Ecosouvenir

Coördinaten voor de belangrijkste spelpunten en caches in dit spel die je moet zoeken. De speltips en coordinaten staan in willekeurige volgorde.

GPS in deze belevenistocht

Deze tocht maakt op verschillende manieren gebruik van GPS. I. Je kunt de route volgen met behulp van een track die opgebouwd is uit 49 waypoints langs de route (automatisch of handmatig enkele invoeren).. II. Geocaching; op 3 verborgen plaatsen bij de route zijn caches te vinden met aanwijzingen. Om het spel op te lossen oftewel de ‘eindcache’=de schatkist te vinden, heb je alle aanwijzingen van de caches onderweg nodig. I. De hele route (track) in je GPS laden via www.go-gps.nl Op de site van GO-GPS vind je alle uitleg over wat je nodig hebt (het apparaat, een kabeltje naar je computer en een programma op je computer om met tracks, waypoints en kaarten te werken), wat je moet weten, wat je even moet oefenen en wat je moet doen om de gedownloade wandelroutes in je GPS te laden. Hier zijn een hele hoop tips en trucks voor beginners te vinden, een gratis programmaatje om met gps op je computer te werken en de route kun je hier downloaden. Elk apparaat en elk software programma werkt weer anders dus. Er zijn alleen voor easy GPS (gratis programma) en voor OZI-Explorer (trialversion, waarbij de tracks en waypoints wel werken maar de kaarten niet). de belangrijkste waypoints als je ze handmatig moet invoeren staan in het overzicht op de volgende bladzijde. II. Geocaching Bij geocaching worden 1 of meerdere waypoints aangegeven, de coördinaten van een plek die je in het veld wilt zoeken mbv je GPS. Je krijgt de coördinaten van de plek waar de cache (meestal een doosje of legerkistje) verstopt is en die voer je handmatig in je GPS apparaat of je kopieert ze in je GPS-programma naar je computer om automatisch in te voeren. Er zijn een paar van die speurtocht punten langs de route en ook van de hoofdroute af die onderdeel uitmaken van dit spel. Die moet je gevonden hebben om het spel te kunnen oplossen. Let er wel op dat als je punten gaat zoeken die niet langs de hoofdroute liggen, je wel op de paden blijft bij het zoeken en niet gaat struinen in het Duinreservaat. Dat is hier niet toegestaan. De cache zal dus altijd in langs een pad of in de buurt van een pad te vinden zijn of op een van de speelvelden waar wel gestruind mag worden. Gebruikelijk is dat je in de eindcache iets leuks vindt, een verrassing die je mag meenemen. Bij zogenaamde multi-caches krijg je onderweg via de caches aanwijzingen voor het vinden van de eindcache. Veel mensen stoppen er zelf ook weer iets in en laten zo wat achter voor een volgende speler, en verder kun je je naam opschrijven op het papier dat je de cache opgelost hebt. www.geochaching.nl De caches, zijn opgenomen op de gelijknamige spelsite voor dit type sport. Mensen die caches hebben opgelost spelen hier tegen elkaar wie de meeste caches in Nederland heeft gevonden en geven elkaar aanwijzingen voor de moeilijk te vinden caches. De caches van dit spel zijn ook opgenomen op deze site. Hier kun je dus meespelen door in te schrijven (kosteloos) en aan te geven dat je de cache hebt opgelost. North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

12

Spelcoordinaten

Zoek de volgende caches

De kleinere caches onderweg en de eindcache zien er zo uit.

Let op: zoek de caches niet te opvallend en zorg ervoor dat je ze altijd weer teruglegt en goed verbergt voor anderen mbv takken of bladeren. Eindcache De zoektocht eindigt bij de eindcache die gevonden wordt op onderstaande coördinaten. Vervang de letters door de cijfers die je gevonden hebt met behulp van de gevonden fotospeltips:

N 52°AB.CDF’ E 004° HL.GKM’

cache 1: N 52°32.611’ E 004°37.582’ (vindt hier letter K) cache 2: levert aanwijzingen voor cache 3 cache 3: levert letter D +tips voor eindcache cache 4: is de eindcache waarvan je alle letters bij elkaar moet puzzelen.

Welke coordinaten horen bij welke spelfototip? letter A: N 52° 32.795’ E 004° 39.274’ letter B: N 52° 34.684’ E 004° 37.906’ letter G: N 52° 32.792’ E 004° 39.263’ letter F: N 52° 32.472’ E 004° 37.024’ letter M: N 52° 35.791’ E 004° 38.651’

Je kunt kiezen of je deze coordinaten in je GPS zet. Je kunt ook deze punten onderweg zoeken mbv de fototips en dan controleren welke het zijn uit bovenstaande lijstje. Let op: ivm de onnauwkeurigheid van de GPS-meting kunnen de laatste cijfers van de N en E coordinaten (dus ook F en M) afwijken.

Speltip 1 Letter ...? = 3 speltip 2

cache 1 = K = ...

speltip 3

Letter... ? = 3

speltip 4

Letter ? = 4

speltip 5

cache 2 = locatie cache3

speltip 6

Letter ...? = 6

speltip 7

eerste letter grazer = 3

speltip 8

Letter ...? = 8

speltip 9

eerste letter naam plas = 8

sepltip 10 jaartal opgeteld(2x) -2 = C speltip 11 cache 3 = D = ... 13

North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


Speltips

© DigiGIDS Ecosouvenir

Foto:PWN

1. Verdedigingswerken De Atlantic Wal werd in WO II ter verdediging van de kust gebouwd door de Duitsers. Niet alleen in Nederland maar ook in andere landen rond de Noordzee. Langs de route zijn veel blokken te zien met wegnamen. De uitsparingen voor de munitie is soms nog te zien. Welk waypoint en letter uit het rijtje hoort bij dit plaatje? vervang de letter door 3. 5. De boskabouter wijst de weg naar een open zandvlakte lang het pad. Aan de rand van de vlakte markeren 2 grote grove dennen de zoekplaats. Achter de omgevallen oude stronk is cache 2 te vinden.

2. De Brabantse Landbouw Op historische kaarten zijn de voormalige akkers nog te zien. Voor de route noordwaarts afbuigt zijn deze akkers aan beide kanten van de route nog te herkennen. Ze zijn vlak en open. Bewonder deze velden bij de zitplaats aan de rand van het bos. Op punt N 52°32.611’ E 004°37.582’ is cache 1 te vinden.

3. De Waterinlaat Een eindje van de route is de waterinlaat te vinden van het PWN infiltratiegebied. Water wordt hier de duinen ingepompt om te zuiveren en te verwerken tot drinkwater. Een prachtig punt om een kijkje te nemen en te bepalen welke coördinaten bij dit punt horen!. Vervang de letter door 3

6. Duinboerderij Berwout In het Vogelwater is deze prachtige duinboerderij te vinden. Deze ligt verscholen en van de route af. Het is priveeterrein. Dus we zoeken alleen de coördinaten van de toegangspoort voor dit punt! Vervang letter door 6.

7. Grote grazers Om de duinen niet dicht te laten groeien worden verschillende grote grazers ingezet. Bepaal de beginletter van het 2de woord in de naam van dit dier en vervang deze letter in de eindcache door 3.

Foto:PWN

Foto:PWN

North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

14

15

4. Kijk Uit naar het begin van de weg waarlangs de schelpenhandelaren hun waar vervoerden van de Noordzee naar de schelpovens in het binnenland. Welke GPS-coördinaten uit het rijtje horen bij deze steen? Vervang de letter door 4. 8. De heilige bron Was het een ‘Oud Friese’ held, Willibrords metgezel of een natuurlijk fenomeen die deze bron deed ontspringen? De zwarte monikken vinden nog steeds hun weg naar de verborgen put. Jij ook? Bepaal de coördinaten van de put en vervang de letter door 8.

North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


������� © DigiGIDS Ecosouvenir

Bezienswaardigheden

Duinmeertjes In veel van de lagere duinvalleien liggen fraaie meertjes. Iets van de route is voor de helft deze duinplas te vinden bij coördinaten N 52° 33.555’ E 004° 37.965’ Zoek hier de naam van deze plas. Neem de eerste letter van de naam van deze plas en vervang deze letter in de eindcache door 8. Wiens Hof? Er is een klein en een groot Hof aan haar gewijd. Het kleine hof was een arbeiderswoning en bij het grote kun je eten. Lees de geschiedenis van dit duingebied op het Noordzee Kustpad informatiepaneel. Bepaal het jaartal waarop de koning het aankocht. Tel de cijfers op en vervang de letter C door het cijfer (tel 2 keer de som tot je 1 cijfer hebt ,en trek er 2 vanaf).

Foto:PWN

��������������

�������

16

�������

��������������

������� �������������

������� ��������

�����

������

������

➍ 17

������

���

Boomaanplant Corsicaanse dennen zijn aangeplant langs de route. Bij de eerstvolgende verharde wegkruising is de cache 3 te vinden. Geniet van de laatste bomen voordat je het open duingebied ingaat op het bankje aan de bosrand en zoek de cache 3 (met behulp van tips onderweg).

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

Bijzondere plaatsen langs de route Over deze � � � �punten � � � � � � wordt wat verteld in dit �������� gidsje. �In de zijn ook aanwijzingen � � � � � �informatie ��� te vinden voor het oplossen van het spel. 1. Castricum 2. Noordhollands Duin 3. Schelpenvisserij ������ 4. Waterwinning door PWN 5. Johanna’s Hof, de Hoep 6. Boerenland 7. Egmond-Binnen 8. Adelbertusput 9. Heiloo of Egmond aan Zee

���������

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


1. Castricum Castricum kon in de Franse tijd eigenlijk nog nauwelijks een dorp genoemd worden. Hoewel de eerste sporen van bewoning al dateren uit de 3de eeuw, ontstond er pas tien eeuwen later een vaste dorpskern. Dankzij de aanleg van de Zeeweg naar het strand, in 1925, veranderde Castricum in een populaire vakantieplek. In 1928 opent het kampeerterrein van Bakkum zijn slagbomen. ‘Bakkum’ wordt een begrip in Amsterdam: al generaties lang brengen stadse bleekneusjes hier hun vakanties door.

Het oudste gebouw in de gemeente is de Nederlands Hervormde dorpskerk ( een rijksmonument). Het eenbeukige kerkje is nog ten dele romaans, met een schip uit de late middeleeuwen. De westelijke toren is pas later in 1500 aangebouwd. In de kerk zijn een aantal fraaie meubelstukken te zien, zoals een doopvont, doophek, grafzerken en het orgel uit 1740.

Er is een moment geweest in de geschiedenis dat de ogen van heel Europa waren gericht op het kleine Castricum. Op 6 oktober 1799 vond bij dit gewoonlijk zo rustige plaatsje langs de Noord-Hollandse kust een beslissende slag plaats in de Napoleontische oorlogen. Tachtigduizend Engelse, Russische, Hollandse en Franse soldaten trokken tegen elkaar ten strijde. Twintigduizend zouden het niet meer navertellen. In 1795 maakten de legers van Napoleon een einde aan het bestaan van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Vier jaar later probeerde een Engels-Russisch invasieleger het tij te keren: in de zomer van 1799 landden zij bij Callantsoog. Maanden van schermutselingen volgden, totdat het invasieleger bij Castricum een vernietigende klap kreeg toegediend. Het zou nog tot 1813 duren voordat de Fransen het land daadwerkelijk zouden verlaten. Bij het gemeentehuis is nog een steen te zien ter herdenking van de Engelse oorlogen.

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

18

2. Noordhollands Duin

De duinen rond Castricum en Bakkum maken deel uit van het Noordhollands Duinreservaat, een natuurgebied van 4800 hectare dat zich uitstrekt van Wijk aan Zee tot Schoorl. Het is een afwisselend duingebied op de grens tussen kalkarme (ten noorden van Bergen) en kalkrijke (ten zuiden van Egmond) grond. Een eerste stap in de ontwikkeling van het reservaat was de aankoop in 1900 van Landgoed Bakkum door de provincie Noord-Holland. Het terrein ten noorden van de Zeeweg heeft nog altijd een landgoedkarakter, met veel rechte lanen. In de duinen rond Castricum zijn nog veel sporen van vroeg 19de-eeuwse landbouw. Een deel van het terrein is in gebruik als waterwingebied. Het beheer van het reservaat is dan ook in handen van het Waterleidingbedrijf Noord-Holland. De Nederlandse duinen zijn uniek zowel langs de Noordzee als andere Europese kusten, waar grotendeels rotskusten zijn. Direct langs de kust zijn de jonge duinen (niet meer dan 1000 jaar oud). Landinwaarts liggen de vaak beboste oude duinen of strandwallen (zo’n 5000 jaar oud). Daartussenin liggen de met veen of klei bedekte strandvlaktes met een groot aantal duinmeertjes.

Niet ver ten westen van Castricum, aan het begin van onze route, ligt een van de weinige jachtopzienerswoningen die nog bewaard is gebleven uit het laatste kwart van de 19de eeuw. De architectuur heeft zowel kenmerken van de chaletstijl (dakrand) als de neorenaissance (speklagen). Ter hoogte van de verdiepingsvloer zijn rondom muurankers aangebracht (met een dubbele lelievorm). Bovenin de topgevel is in witte letters de naam “KIJK-UIT” geschilderd. De fraaie door oude bomen omzoomde Kramersweg, een van de toegangswegen tot het duingebied, is aangelegd als zicht-as van dit huis. 19

Het oude eikenbos Op nog geen 500 meter van station Castricum begint het duinreservaat. De oudste begroeiing met oude eiken (1800) en kamperfoelie ondergroei is hier te vinden. De grillige oude eiken zijn de enige die zijn bijven staan. De meeste rechte bomen zijn gekapt, aangezien de schors diende voor de leerlooijereijen. De rest werd verstookt in de bakkersovens. Het ligt op nog geen 500 meter van het station Castricum. Hier en bij de start van het duin kan het verplichte toegangskaartje gekocht worden.

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


Foto:PWN

Begroeiing Door het reliëf van de duinen met beschutte valleien en de sterke zeewind die bovendien zoute druppels meevoert is er een grote rijkdom aan soorten in de duinen ontstaan. Op de zuidhellingen zijn de temperatuurverschillen tussen dag en nacht groot (meer dan 50). Hierdoor zijn de hellingen vaak kaler en alleen de sterkste planten die hierop aangepast zijn overleven. Ten westen van Egmond-Binnen bloeit in de vroege zomer in grote getale de rietorchis.

Duindoorn en bramen Ondanks het feit dat de regels streng zeggen dat je niet van het pad af mag, geldt hier nog een oud recht voor de mensen uit de streek. In de tijd dat de bramen rijp zijn, mogen ze van het pad af struinen om te gaan plukken. De duindoorn kun je 1 of 2 bessen van proeven. Die zijn lekker tot de vorst valt.

© DigiGIDS Ecosouvenir

De grote grazers Van de wilde dieren in het gebied, zoals konijnen en vossen, zie je meestal alleen de sporen, zoals keutels of de wildpaadjes onder of tussen de struiken en bomen. Tammer zijn de verschillende grote grazers -zoals ze hetendie PWN inhuurt van lokale boeren. Exmoor ponnies, Longhorn schapen en Schotse Hooglanders worden ingezet om de duinen te begrazen en zo de begroeiing kort te houden. Er zijn wildroosters en hekken aangelegd om deze dieren binnen te houden. Hoewel de dieren niet gevaarlijk zijn, is het zeker af te raden om naar een kalfje of veulentje toe te gaan. De moeder kan dat wel eens als bedreigend ervaren en uitvallen. Voederen en aaien moet je gewoon niet doen met deze dieren.

Ook de Vogels doen zich te goed aan de bessen. Eten ze te veel dan worden ze dronken, als de bessen gaan vergisten. In de herfst komen de trekkers als kramsvogels en koperwieken zich te goed doen als ze overvliegen naar het zuiden voor de winter. In het voorjaar broeden er veel vogels in dit duingebied. Daarom zijn stukken in die tijd afgesloten.

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

20

Bosaanplant Het grootste deel van het duingebied werd herplant tijdens de werkverschaffing. De inheemse soort die hier voorkomt is de Grove den met rooiige stam.

Verder zijn er gebiedjes te vinden met Corsicaanse den (met lange kale stammen), voor de kruising van Oldenborhgweg en Lage weg aan de oostzijde.

Ook de Oostenrijkse den werd aangeplant (tussen de oude diepe sloot en de wei van Brasser zijn deze grillige bomen met grote zijtakken te zien). Beide geimporteerde zwarte dennen zijn goed bestand tegen zeewind.

21

3.Schelpvisserij

De naam Schelpweg herinnert aan het uitgestorven beroep van de schelpenvissers uit de 17de en 18de eeuw. Langs het Noordzeestrand visten zij de lege schalen van weekdieren op. Die brachten ze vervolgens op hun karren naar Castricum, waar ze via de Schulpvaart met schepen naar Akersloot gingen om in de kalkovens als grondstof te dienen voor kalk. Het moet geen pretje zijn geweest om zo’n volle kar door het mulle zand van de duinen heen te duwen. Overal langs de Nederlandse kust stonden die kalkovens waarin de schelpen tot kalk werden gebrand voor metselwerk. In het Zuiderzee-museum bij Enkhuizen kun je nog zo’n oven zien. Ten noorden van de Zeeweg en Bakkum (bijna 2 km) kruist de route nog een route van de schelpenvissers. De Diepesloot een oude afwateringssloot van het Vogelwatermoeras, die ook werd gebruikt door de schelpenvissers om hun waar af te voeren naar de kalkovens van Akersloot.

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


4. Waterwinning Achter de hoek van de Brabantse Landbouw waar de route noordwaarts voert zijn een aantal waterplassen te zien. Dit zijn geen natuurlijke duinmeertjes. Ze zijn gegraven als infiltratieplassen voor de waterwinning. Maar liefst 100 miljoen kubieke meter water verwerkt PWN tot drinkwater. Bij de bijzondere inlaatplek komt voorgezuiverd water uit het IJsselmeer het gebied in. Het grondwater in de duinen dient al heel lang als drinkwater. Het bleek al eeuwen geleden dat het water uit de duinen gezond was om te gebruiken. Bewoners hier in de buurt kregen veel minder cholera en tyfus. Het regenwater zakt door het duinzand, dat als een natuurlijk reinigingsfilter voor het water diende en het ideaal maakt als drinkwater. In de duinen ontstonden natuurlijke drinkwaterreservoirs van zoetwater die op het zoute zeewater dreven. Die werden steeds meer gebruikt voor de steden en dorpen in het achterland. Met de toenemende bevolking en te veel wegpompen van het water was deze zoetwatervoorraad zo op. Het gebied eromheen ging verdrogen en het water verziltte.

Inpompen van water uit andere gebieden zoals het IJsselmeer en het Rijn-Lekkanaal bleek de oplossing. Sinds 1957 is men begonnen met het infiltreren van water. Erna gaat het water naar een pompstation voor de zuivering. De oude zoetwater drinkwaterbel is, na het stopzetten van het gebruik van grondwater als drinkwater, weer aan het herstellen. Het zal nog vele jaren duren voordat het niveau van voor de onttrekking wordt bereikt. Diep in de bodem wordt het water opgeslagen en als het nodig is dan kan het weer opgepompt worden.

5. Johanna’s hof en de Hoep Dankzij de aanleg van de Zeeweg naar het strand, in 1925, veranderde Castricum in een populaire vakantieplek. In 1928 opent het kampeerterrein van Bakkum zijn slagbomen. ‘Bakkum’ wordt een begrip in Amsterdam: al generaties lang brengen stadse bleekneusjes hier hun vakanties door. Johanna’s Hof was ooit een boerderij van het voormalige landgoed Bakkum. Begin 20ste eeuw kocht Koning Willem I dit duingebied om het geschikt te maken voor landbouw. Ten noorden van de Zeeweg is het landgoedkarakter nog te herkennen aan de vele rechte lanen. De aankoop door de provincie Noord-Holland van het landgoed in 1900 was de eerste stap in de ontwikkeling van dit Duinreservaat. PWN Bezoekerscentrum de Hoep en de Hoeptuin

Hier langs de Zeeweg in Bakkum tegenover restaurant Johanna’s Hof, staat een opvallend gebouw. Bezoekerscentrum De Hoep is door PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland in 1995 gebouwd en ingericht volgens de principes van de Chinese omgevingsleer Feng Shui. Van buiten heeft het gebouw het aanzien van een kunstmatig duin. Via een waterleidingbuis betreed je vervolgens een soort ‘duinhol’. Binnen is een permanente expositie te bezichtigen over de activiteiten van het waterleidingbedrijf en de natuurlijke omgeving. De landschapstuin rondom het centrum laat zien hoe het duinlandschap is ontstaan. Toegang is gratis. In de dierentuin kunt u de duinbewoners zien en horen. Johannisweg 2, 1901 NX Castricum, tel 0251-661066

De duinen werken als een biologisch filter voor de waterzuivering. North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

22

23

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


6. Boerenland

Van alleen de visvangst konden de meeste streekbewoners langs de kust niet leven. Daarom werd in de lager gelegen duinvalleien tot ongeveer de Tweede Wereldoorlog intensief geboerd. Hier werden duinaardappelen, groenten en graan verbouwd. De kleine rechthoekige akkertjes waren uitgegraven tot vlak boven het grondwater, anders zou de ondergrond te droog zijn. Van het weggegraven zand werden rondom walletjes gemaakt ter bescherming tegen de wind. Natuurlijk kwam er ook mest aan te pas. Alles wat voorradig was, destijds vooral visafval, paardenmest en vijfvoeten (zeesterren). Zo ontstonden de typerende zeedorpenlandschappen zoals rond Egmond aan Zee. Overal in het landschap zijn nog de sporen van de landbouw te vinden die hier sinds mensen heugenis gebruikelijk was. In het eerste deel van de route als we de oude eikenbossen en vervolgens de meidoornhagen achter ons laten komen we in het open gebied dat de Brabantse Landbouw heet. Tussen die twee liggen de oude landbouwvelden die bij de gelijknamige boerderij hoorden die hier tot 1917 heeft gestaan. Het oorsronkelijke landschap -het nolletjesterrein- werd afgezand en vlak gemaakt en dat is nog goed te zien. Deze oude landbouwvelden worden uuit cultuurhistorische overwegingen open gehouden als grasland. Ten noorden van de Zeeweg en Bakkum is ‘de wei van Brasser’ het laatste gebied dat nog in gebruik was als landbouwgrond. (Het eerste grote open veld aan beide zijden van het pad in de bossen 2 km ten noorden van de Hoep/Zeeweg/Bakkum). Hier werd flink bemest om de mais te kunnen verbouwen. Het is het eerste natuurbouwproject van PWN geweest in de duinen in 1991 waarbij de bovenlaag werd afgegraven.

© DigiGIDS Ecosouvenir

Twee fraaie boerderijen in het noordelijke gebied zijn van architectonische en cultuurhistorische waarde. Ten oosten van Egmond-Binnen, net ten noorden van de Adelbertusakker ligt de stolpboerderij “Westert” uit 1936. De boerderij is gebouwd door de restauratie-architect C.W. Royaards (uit Schoorl), gespecialiseerd in landelijke bouwkunst. Deze boerderij is een herbouw van de oorspronkelijke duinboerderij “Westert” uit de 17de eeuw die ervoor iets ten zuidwesten van de Adelbertusakker stond. De vierkante stolp met rode Hollandse pannen is een karakteristiek voorbeeld van de streekeigen bouwstijl voor boerderijen.

Duinboerderij “Berwout” dateert in oorsprong uit de eerste helft van de 19de eeuw, maar is in 1934 ook door C.W. Royaards gerestaureerd in opdracht van PWN. De stolpboerderij ligt op het landgoed “Vogelwater” ten noorden van Bakkum. Deze rietgedekte stolpboerderij is een representatief voorbeeld van een zowel uit- als inwendig grotendeels gaaf bewaarde vroeg 19de-eeuwse duinboerderij. De boerderij ligt in het voormalig duinontginningsgebied Vogelwater. De “stinkende moerassen van Vogelwater” werden een eeuw geleden ontwaterd en in gebruik genomen als landbouwgrond. (Dit oude moerasgebied is te zien ten westen van de route, tussen 3 en 4 km vanaf de Hoep/ Zeeweg, ten noorden van de Scheilaan). Het opvanghuis draagt nog steeds de naam van het gebied.

Geestgronden In de tweede helft van de negentiende eeuw, maar vooral in de 20ste eeuw kwam de bollenteelt op gang. De vlakke zandgronden vlak achter de duinenrijen waren hiervoor het meest geschikt. Egmond Binnen ligt het meest landinwaarts, in het voorjaar omgeven door kleurrijke velden met bloembollen in bloei.

North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

24

25

North Sea Trail GPS-spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


7. Egmond-Binnen Egmond bestaat in feite uit drie dorpen: Egmond-Binnen, Egmond aan den Hoef en Egmond aan Zee, waarvan Egmond-Binnen de oudste nederzetting is. De eerste graaf van Holland, Dirk I stichtte hier in 922 een abdij. De Abdij van Egmond was de eerste abdij van Nederland en groeide uit tot een belangrijk cultureel centrum in het middeleeuwse Holland. De binnen de kloostermuren samengestelde ‘Annales Egmundenses’ uit de 11de eeuw werden een belangrijke bron van de Nederlandse geschiedschrijving. De komst van de Geuzen betekende het einde van de abdij: deze werd geheel geplunderd. Pas in 1934 werd er op de verlaten plek weer een klooster gesticht, dat in 1950 opnieuw de status van abdij kreeg toegekend. Het klooster werd ooit aan Sint Adelbertus -een van de metgezellen van de eerste missionaris in ons land Sint Willibrord- opgedragen. Jaarlijks is er dan ook op 25 juni een bedevaart naar de St.-Adelbertusput. De abdij van EgmondBinnen is nog steeds in functie. De Benedictijner monniken vervaardigen er onder andere kaarsen. De kaarsenmakerij is te bezoeken. Van mei t/m augustus is er dagelijks om 15 uur een rondleiding. Het museum in de abdij is alleen op afspraak te bezichtigen.

8. Adelbertusput Verscholen en haast onvindbaar voor mensen die er niet bewust naar op zoek gaan ligt de Adelbertusput op een omheind terreintje. Niet ver van het kustpad richting Egmond Binnen. De nauwe verbinding van oudsher met het nabijgelegen Benedictijner klooster is duidelijk aan het veelvuldige bezoek van de zwarte monniken. Andere bezoekers zijn hier in de weer met hun wichelroedes om de onderaardse krachten en waterstromen te voelen. Het is duidelijk een bijzondere plaats, waarin de bezoekers welhaast typerend zijn voor haar geschiedenis. Centraal ligt de bron tussen de resten van de tufstenen kerk die in 1113 rond deze bron werd gebouwd. Hoewel de Willibrordusput bij Heiloo heden ten dage bekender is, moet deze Adelbertusbron destijds zeker zo belangrijker zijn geweest. niet alleen bijzonder helder, het heeft bovenHet verhaal gaat dat deze bron ontstaan is als de heilige Adeldien genezende krachten. Na hedendaags bert die hier zijn missiewerk onderzoek van het skelet en de relikwieën van verrichtte, twee eeuwen na zijn deze Adelbert lijkt dit verhaal echter steeds dood in 922 uit zijn graf wordt onwaarschijnlijker. Het lijk van deze Adelbert gelicht om te verhuizen naar bleek namelijk eeuwen ouder te zijn (3de tot de kloosterkerk van Egmond. 6de eeuw). Willibrord die als eerste missionaris Onder zijn graf ontdekt men het christendom naar Nederland bracht was daarop de bron. Het water is toen nog niet eens in Zeeland geland.

In het nabij gelegen zusterklooster Sint Lioba, dat ook nog in gebruik is, is een tentoonstelling van het zijde weven en pottenbakken van de zusters. De expositie is geopend maandag t/m vrijdag van 10.30-12.00 en 15.00-16.30 uur. North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

26

27

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006


© DigiGIDS Ecosouvenir

Waarschijnlijker is dus dat de botten van een vereerde heiden zijn en niet van een christelijke kluizenaar. Met de opkomst van het christendom is lange tijd (8ste tot 10de eeuw) sprake van schermutselingen rond deze bron tussen gepassioneerde aanhangers van de broncultus die in groten getale deze bron bezochten en de opkomende christelijke macht in de nabij gelegen kloosters. De kerk maakte korte metten met de cultus door om de bron een kerk te bouwen. Hiermee was de eerder al gebouwde put niet meer vrij toegankelijk. De heilige heidense cultusplaatsen werden aldus omgevormd. Op vergelijkbare wijze zal het verhaal van Adelbert in latere tijden verchristelijkt zijn. Er zijn wel aanwijzingen dat het hier een natuurlijk fenomeen betrof. In de periode rond 800 werd veel extra zand op de kusten afgezet en werden nieuwe duinen gevormd. De duinen houden het regenwater vast, als een zoetwaterreservoir dat op het zoute water ligt. Meer zand op de duinen betekent meer druk op de duinen, waardoor aan de randen ervan dit water eruit zal hebben gestroomd. Aldus een tastbare verklaring voor het ontstaan van deze bron. Eindpunt Egmond-Binnen Na de cache gevonden te hebben is het spel ten einde. Vanuit Egmond-Binnen kan men terug met de bus naar Castricum of doorlopen naar Heiloo om de trein te pakken. Doorlopen naar Egmond aan Zee via het Noordzee Kustpad kan ook. Daar vertrekt ook een bus naar Castricum en/of Heiloo. De Go-Gps route loopt door naar Heiloo; Waypoint 49 is het eindpunt van de gpsroute N 52° 36.009’ E 004° 42.079’,

In de vroegste voorchristelijke verering van ons land speelden naast waterbronnen ook bomen een belangrijke plaats. In een oude kaart is nabij Castricum nog een enkele heilige boom ingetekend. Heiloo moet gezien de letterlijke betekenis van de naam ook een belangrijke vereringsplaats zijn geweest. Het woord loo betekent letterlijk woud, aldus verwijst de naam naar het heilige woud. Een tweede belangrijke vereringsobject in Heiloo is het putje van Willibrord. Willibrords putje in Heiloo

Het verhaal gaat dat Sint Willibrord de bron in Heiloo aanboorde. Hij riep de barmhartigheid van God op om zijn metgezellen te redden die van dorst bijna omkwamen door zijn staf in de grond te steken en zie: hier ontsprong een bron en uit het zand kwam zuiver water. Het wonderverhaal van de bron is ook al opgeschreven in de Middeleeuwen, maar voor de locatie zijn geen harde bewijzen gevonden. Er zijn zelfs meerdere plaatsen die claimen deze put uit het verhaal te zijn. Zo ook Zoutelande in Zeeland langs het Noordzee Kustpad waar ook een van de bekende Willibrordusputjes ligt.

Egmond aan Zee

Egmond aan Zee heeft lang niet zo’n illustere geschiedenis als de andere twee Egmonden. Dit is altijd een dorp geweest van op de rand van het bestaan ploeterende vissers en keuterboeren. Rond 975 na Chr. kreeg een tiental verarmde boeren toestemming om achter de zeereep in de duinen een nieuw bestaan als visser op te bouwen. Net als de bewoners van andere zeedorpen, zoals Wijk aan Zee en Zandvoort, leidden de Egmonders een zeer geïsoleerd bestaan. Lange tijd leefde men alleen van de visserij, maar rond de 18de eeuw werd er in de duinvalleien ook op kleine schaal landbouw en veeteelt bedreven. Hierdoor ontstond het karakteristieke ‘zeedorpenlandschap’: kleine, dicht op elkaar gelegen landjes, door zanddijkjes van elkaar gescheiden. In de Wimmenummer duinen, ten noorden van Egmond, zijn nog van die landjes in gebruik als volkstuin.

Het moet een ruige zee zijn geweest bij Egmond: in 1833 werden er maar liefst twee vuurtorens gebouwd om schepen veilig langs de kust te leiden. De Zuidertoren werd een halve eeuw later alweer gesloten en in 1915 afgebroken, omdat er na de opening van het Noordzeekanaal bij zeelieden verwarring ontstond met de torens van IJmuiden. De Noordertoren werd in de jaren ’40 van de vorige eeuw naar een ontwerp van de Nederlandse architect Jan David Zocher verbouwd tot monument ter nagedachtenis aan J.C.J. van Speijk. Met de kreet ‘Dan liever de lucht in’ had deze kapitein-luitenant ter zee in 1831 zijn eigen schip opgeblazen, toen dat op de rivier de Schelde in handen dreigde te vallen van Belgische opstandelingen. De Van Speijktoren bestaat nog steeds en is (beperkt) voor publiek toegankelijk.

station NS Heiloo.

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

9. Heiloo en Egmond aan Zee

28

29

North Sea Trail - GPS spel Noord-Hollanse duinen - december 2006

GPS-puzzeltocht Noord-Holland  

GPS-wandeling, geocaching en puzzelen maar langs het Noordzee kustpad

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you