Page 1

Get Connected nr. 11, FEBRUARI 2016

Economic Board Utrecht

1m

Economic Board Utrecht Lekker rennen in de buitenlucht #Utrecht #HealthyUrbanLiving!

Werken aan een gezonde, leefbare woon- en werkomgeving

Healthy Urban Living Zie pagina 8


get connected

INHOUD

08

Healthy Urban Living

14 Gezond 10 Groen Gezonde scholen, gezonde leerlingen

Leef gezond, ga naar Utrecht!

Slim omgaan met Big Data

18 Slim

Voorwoord Henk Broeders

03

Nieuwsitems

04

Financiering

05

GameChangers

06

Human Capital Agenda

21

Internationalisering

22

360o interview

24

Research

26

Agenda

27


voorwoord

Beter een goede buur dan een verre vriend Hard en vernieuwend werken. En werken aan ver-

de en slimme initiatieven. Een stevige agenda voor

trouwen in elkaar. Ja vertrouwen, hoe afgezaagd

de broodnodige aansluiting tussen onderwijs en ar-

dit ook klinkt. Dat is de reden waarom wij met onze

beidsmarkt, een internationaliseringsagenda die op

partners erin zijn geslaagd 200 miljoen euro aan

stoom komt en Healthy Urban Living, oftewel ge-

investeringen in groene, gezonde en slimme initia­

zond stedelijk leven, als gedeeld motto.

tieven uit te lokken. Initiatieven die bijdragen aan nieuwe banen, aan marktaandeel voor het Utrechtse

De opgebouwde samenwerking en het gegroeide

bedrijfsleven en aan een groene, gezonde en slimme

vertrouwen in elkaar en in de kracht van de regio

toekomst voor onze regio.

zijn wat mij betreft nog belangrijker. Samenwerking en vertrouwen zijn hard nodig om de grote uitda-

Even terug in de tijd. Drie jaar geleden is de Economic

gingen aan te pakken.

Board Utrecht (EBU) opgericht. We lieten als regio te veel kansen liggen. Kansen om door samenwerking

ING stipte net voor de kerst een van de belangrijk-

tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijven

ste uitdagingen aan: De kloof tussen de vraag naar

grote maatschappelijke uitdagingen aan te pakken

hoogopgeleid personeel, bijvoorbeeld in de ICT, en

en daarbij optimaal de excellente kennispositie op

het lager opgeleide aanbod is dé uitdaging voor de

groen, gezond en slim te benutten. Uitdagingen zo-

regionale arbeidsmarkt. En we moeten met elkaar de

als transities in de zorg, in energie, nieuwe techno-

belofte van Healthy Urban Living waarmaken. Denk

logieën die alles op z’n kop zetten en de aansluiting

daarbij bijvoorbeeld aan ‘Nul-op-de-meter’, Zelf-

tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

management en Big Data. Maar denk ook aan het Stationsgebied in de stad Utrecht als ons interna-

Uit deze urgentie is de EBU ontstaan, met als doel

tionale uithangbord. Want naast goede buren wil-

investeringen in maatschappelijke uitdagingen uit

len we ook verre vrienden. Daarom werken we ook

te lokken. Dit doet de EBU door cross-sectoraal te

gezamenlijk aan onze internationale positie.

werken en door schaalgrootte te organiseren zodat initiatieven investeerbaar worden.

Burgemeester Van Zanen van de gemeente Utrecht verwoordde het prachtig in zijn nieuwjaarsspeech:

De theorie is prachtig, de praktijk is en blijft mensen-

“We zorgen er voor dat Utrecht ook in de nabije toe-

werk. Groot compliment daarom aan iedereen die

komst één van de beste plekken in de wereld blijft

betrokken is. De urgentie tot samenwerking heeft

om te leven. En dat doen we samen.” Elkaar kennen,

ertoe geleid dat we in elkaar zijn gaan investeren, in

met elkaar willen samenwerken en vertrouwen is hét

meer vertrouwen. In de deze tijden van fundamen-

fundament om dit voor elkaar te boksen.

tele veranderingen weten we één ding zeker: Beter een goede buur dan een verre vriend. De focus op maatschappelijke vraagstukken wordt door ­iedereen­ herkend en zowel naar eigen als gedeeld belang vertaald. De kracht van onze gezamenlijke agenda. De resultaten van de samenwerking zijn mooi: 200 miljoen uitgelokte investeringen in groene, gezon-

3

'Samenwerking en vertrouwen zijn hard nodig om de grote uitdagingen aan te pakken' HENK BROEDERS Voorzitter Economic Board Utrecht


nieuws

NIEUWSITEMS

UTRECHTSE WERELDPRIMEUR VEHICLE-TO-GRID GROEIT UIT TOT REGIONAAL ENERGIESYSTEEM

UTRECHT INC. OP NR. 11 IN WERELDRANGLIJST Op 25 november 2015 is UtrechtInc., de Utrechtse broedplaats voor innoverende startups, als elfde geëindigd in de index van beste Universiteits business incubators ter wereld. De ranking werd gepubliceerd door UBI. Het mooie resultaat werd bekend gemaakt via een web broadcast vanuit Trafalgar Square in Londen. De deelnemende incubators werden beoordeeld op verschillende disciplines, waaronder ICT en biotech. In totaal deden er 220 incubators uit 60 landen mee. In oktober behaalde UtrechtInc. al een zesde plaats in de Europese ranking van UBI. UtrechtInc. heeft sinds 2009 135 startups ondersteund. De Nederlandse startupincubator krijgt hiermee internationale erkenning voor de manier waarop zij ondernemerschap en innovatie stimuleert. UtrechtInc. is een van de partners waarmee de Economic Board Utrecht gezamenlijk naar buiten treedt als Startup Utrecht; een samenwerking waarin gewerkt wordt aan een sterker startup & accelerator ecosysteem voor de regio.

De Utrechtse wijk Lombok had in juni 2015 een wereldprimeur met de eerste ‘Vehicle-to-Grid’ laadpaal. Een slimme laadpaal voor alle elektrische auto’s die uit zon opgewekte elektriciteit zowel kunnen laden als opslaan voor later gebruik. In november zetten wethouders uit vijftien gemeenten uit de regio Utrecht hun handtekening onder de ambitie om dit uit te bouwen tot een regionaal energiesysteem. Vehicle-to-Grid is een initiatief van onder andere de gemeente Utrecht, netbeheerder Stedin, GE Benelux, Vidyn, Economic Board Utrecht en LomboXnet. De ambitie voor de regio Utrecht bestaat uit het realiseren van duizend ‘Smart Solar Charging’-laadpunten, waarbij energie uit zon kan worden opgeslagen in elektrische auto’s. Daarvoor mikken de initiatiefnemers en de vijftien gemeenten Bunnik, De Bilt, Houten, IJsselstein, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden en Zeist om eveneens duizend elektrische deelauto’s en tienduizend gekoppelde zonnepanelen te realiseren. De gemeente Amersfoort en provincie Utrecht zetten al hun handtekening op 9 juni 2015.

© Hogeschool Utrecht Femke van den Heuvel

OPENING ILAB UTRECHT Op 13 november werd iLab Utrecht Science Park geopend, een initiatief van Utrecht Science Park (USP) en Hogeschool Utrecht (HU). iLab Utrecht Science Park is een volledig ingericht en bemenst laboratorium op het Utrecht Science Park (de Uithof), waar zowel starters als gevestigde bedrijven zonder voorinvestering onderzoek kunnen (laten) doen in een setting van samenwerking tussen alle deelnemende partijen.

Altijd energie De slimme laadpalen worden gekoppeld aan zonnepanelen op de omliggende huizen van bewoners, daken van bedrijven en openbare gebouwen zoals scholen. De publieke palen kunnen de accu van elektrische auto’s laden én ontladen waardoor de auto kan worden gebruikt als energieopslag. Onlangs werd Vehicle-to-Grid nog gekozen in de Toekomstmakers Top-100 met de honderd meest baanbrekende innovaties uit Nederland.

iLab Utrecht Science Park vormt een centrale plek waar starters en bedrijven met hun vragen terecht kunnen en van waaruit de verbinding met onderzoekers en onderzoeksfaciliteiten wordt gemaakt. Bovendien stelt het lab bedrijven in staat om getalenteerde studenten te ontdekken en hen een stage of zelfs een arbeidsovereenkomst aan te bieden. Naar verwachting worden in de toekomst meerdere iLabs geopend op het USP. Het lab is op initiatief van het USP en de HU tot stand gekomen, in samenwerking met Utrecht Life Sciences, Economic Board Utrecht, Topsector Chemie en Topsector Life Sciences & Health.

Opschaling naar een regionaal energiesysteem biedt grote kansen voor extra werkgelegenheid voor Nederland. Zo voorspelt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) 10.000 banen in 2020 en 50.000 banen in 2030 dankzij elektrische auto’s. Daarnaast zorgen proeftuinen zoals in Utrecht voor het aantrekken van wereldbedrijven naar Nederland. Zo heeft GE vanwege het project in Utrecht besloten haar divisie laadinfrastructuur in Nederland te behouden en werd Nissan partner in het project.

4


financiering titel

Het Lokaal: Lichtend voorbeeld van succesvolle stapelfinanciering Eerste financiering Groen, Gezond, Slim Fonds naar Amersfoortse foodhal Op vier verschillende manieren een nieuw initiatief financieren; het is de initiatiefnemers van Het Lokaal gelukt. De eerste food- en markthal van Amersfoort is gefinancierd door 253 particulieren, de EBU, de Rabobank en de gemeente Amersfoort. Een lichtend voorbeeld van succesvolle stapelfinanciering. “Het succes van de crowdfunding gaf anderen vertrouwen om ook aan te haken”, aldus initiatiefnemer Rinke van ’t Holt.

“Het Lokaal is het eerste initiatief dat een bijdrage ontvangt uit het Groen, Gezond, Slim Fonds. De EBU heeft het Groen, Gezond, Slim Fonds opgezet om crowdfunding extra aantrekkelijk te maken. Zo dragen we bij aan realisatie van nieuwe initiatieven”, zegt Stef Röell van de Economic Board Utrecht. Het fonds is bedoeld voor MKBondernemers die (een gedeelte van de benodigde) financiering via crowdfunding ophalen. De EBU kan bij dergelijke initiatieven tot 25% bijdragen aan de totale financiering. “De aanvraagprocedure voor het Groen, Gezond, Slim fonds is laagdrempelig. Voorwaarde is dat (een gedeelte van) de financiering loopt via een crowdfunding platform met de benodigde AFM vergunningen. In een gesprek met de initiatiefnemer wordt gekeken of het initiatief aansluit bij de strategische agenda van de EBU”, aldus Röell. INVESTEERBARE FOODHAL Het Lokaal wordt een foodhal in het stadshart van Amersfoort, gevestigd in twee oude loodsen van de voormalige lijm- en zeepfabriek in De Nieuwe Stad. In maart zal de hal volledig up and running zijn. Het Lokaal maakt gebruik

van voedsel om in samenwerkingen met lokale partijen diverse maatschappelijke thema’s te verbinden. Van ’t Holt: “We combineren gezondheid en educatie door voorlichting te geven over voedsel. We creëren werkgelegenheid en doen dat in samenwerking met de Hogeschool Utrecht en MBO Amersfoort, deels met sociale werkplaatsen voor mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt en deels middels re-integratie vanuit de WW. Door streekproducenten te helpen innoveren komen we ook tot een betere lokale voedselketen. De boeren worden door Het Lokaal geholpen met wet- en regelgeving, productie en marketing.” Van ’t Holt zegt de crowdfunding vooral als validatie voor het initiatief te zien. “Veel consumenten uit de doelgroep waren enthousiast en dus was het zaak om te zien of ze ook mee wilden investeren. Dat we uiteindelijk 235.000 euro ophaalden uit onze doelgroep was een bevestiging voor ons en gaf vertrouwen voor de bank en de EBU. De gemeente gaf uiteindelijk het laatste zetje.”

5

EBU MAAKT BUSINESS CASES INVESTEERBAAR De EBU ondersteunt ondernemers en (nieuwe) initiatieven die bijdragen aan een groene, gezonde en slimme regio en maakt deze business cases investeerbaar. In Utrecht zijn verschillende investeringsfondsen voor een brede groep van ondernemers beschikbaar. Naast het Groen, Gezond, Slim Fonds is er bijvoorbeeld het Nul-op-de-meter Marktintroductie Fonds, waarover u meer kunt lezen in het artikel op p.12.

Meer informatie en de verschillende investeringsfondsen zijn te vinden op www.economicboardutrecht.nl­/ investeringsfondsen. Of neem contact op!

Stef Röell Financiële middelen 06 11 86 66 43 stef.roell@economicboardutrecht.nl


gamechangers

De toon is gezet, het wordt elektrisch! Je hebt een bepaalde drijfveer nodig om maatschappelijke thema’s aan te pakken, zoals hij zelf zegt. En geduld. ‘Hij’ is Arnaud van der Sluis, oprichter van Proov, dat het dankzij inductie mogelijk maakt dat grote voertuigen elektrisch rijden in de stad. De drijfveer van deze gamechanger? “Mijn kennis. Ik wil binnensteden schoner en stiller maken en ik wéét gewoon dat dat kan.” Het is 2008 als Arnaud van der Sluis, toen nog manager bij ProRail, besluit zijn wens om ‘een positieve bijdrage te leveren aan de maatschappij’ in praktijk te gaan brengen. “Die behoefte zit nou eenmaal in me. Binnensteden schoner en stiller maken door elektrische voertuigen te voorzien van een vernuftig systeem, dat is wat ik wilde doen.” Van der Sluis start Proov. In het kort: Proov realiseert een duurzame en kosteneffectieve oplossing voor elektrisch vervoer. Concreet betekent het dat je bij Proov terecht kunt voor een techniek waarbij je voertuigen – zoals stadsbussen – de hele dag elektrisch kunt laten rijden dankzij het inductief laden van de batterij. In de woorden van Van der Sluis zelf: “Wij bieden als een van de weinige partijen in de wereld een oplossing voor stadsbussen die groen, gemakkelijk en goedkoop is.”

‘Burgers die stroom opwekken voor hun eigen busrit: het is er sneller dan je nu denkt’

6


gamechangers

‘Ons toekomstbeeld is openbaar vervoer zonder schadelijke uitstoot'

UNPLUGGED E-MOBILITY Het systeem van Proov werkt met inductielaadplaatsen. Op die plaatsen ligt een spoel in de grond; de inductielus. Het communicatiesysteem in de bus geeft een seintje aan een elektriciteitskastje als de bus boven de stalen plaat staat. Op dat moment geeft het elektriciteitskastje stroom aan de plaat in de grond. In de bus zit ook een stalen plaat; de inductie-adapter. Doordat er stroom van het elektriciteitskastje naar de plaat in de grond gaat, ontstaat er een magnetisch veld. Dit wordt doorgegeven aan de plaat in de bus. In de bus wordt het magnetische veld omgezet in stroom voor de accu. “We noemen het unplugged e-mobility,” aldus Van der Sluis. “Stadsbussen laden op deze manier op zonder stekkers, pasjes of draden. Minder kwetsbaar en bovendien goedkoper. Door het bijladen kan bespaard worden op de aanschaf van dure batterijen.” SCHONE BUS ZONDER BRANDSTOFCILINDER “Innovatie verloopt altijd in een aantal vaste stappen”, legt Van der Sluis uit. “‘Het kan technisch niet’, ‘het mag niet volgens de regeltjes’ en ‘waarom hebben we het niet eerder gedaan’. Het in de praktijk brengen van ons systeem heeft dus heel wat voeten in de aarde gehad. Er reden in 2009 ‘schone’ dieselbussen en er zouden in Utrecht tweehonderd hybride bussen gaan rijden. De koers was bepaald; het zou hybride worden. In Nederland is een eenmaal gekozen koers als die van een olietanker: wenden of keren is niet mogelijk. Terwijl ons idee aantoonbaar beter en goedkoper was. We zijn geholpen door Stichting Doen en ProRail en uiteindelijk kregen we voet aan de grond dankzij de order van Qbuzz/ U-OV voor de stad Utrecht. Ook de Europese richtlijnen bleken een uitdaging. Europa had

NOG MEER GAMECHANGERS in haar schonere bus-richtlijnen geschreven dat schone bussen een brandstofcilinder moeten hebben. Uiteindelijk deed de rechter een voor ons positieve uitspraak. Het bewijst maar weer eens dat je als gamechanger een lange adem moet hebben.” KLIMAATTOP IN PARIJS Anno 2016 werkt Proov voor en met grote vervoerders zoals busmaatschappijen en binnenstadsvervoer en met gemeenten en provincies die concessieverlener zijn voor binnenstedelijk vervoer. Proov timmert ook aan de buitenlandse weg. In 2014 haalde het bedrijf de opdracht binnen voor het draadloos opladen van dubbeldek e-bussen in Londen. De eerste vijf testbussen rijden; begin december 2015 werd onder grote belangstelling de laadplaat gedemonstreerd. Eveneens in december tweet Van der Sluis enthousiast over de aanwezigheid van Qbuzz/U-OV op de klimaattop in Parijs. De Utrechtse elektrische lijn 2 van Qbuzz/U-OV was door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu verkozen tot één van de succesvolste duurzaamheidsinitiatieven in Nederland. Proov zorgt ervoor dat het oplaadsysteem van lijn 2 goed werkt. Han van der Wal, Manager wagenpark en facilitair bij Qbuzz/U-OV: “Door de komst van onze elektrische voertuigen is de luchtkwaliteit in de binnenstad van Utrecht aanzienlijk verbeterd. Hiermee hebben we een eerste stap gezet naar zero emissie. Ons toekomstbeeld is openbaar vervoer zonder schadelijke uitstoot.” SJOEMELSOFTWARE De ambitie van Proov is om in 2020 in álle steden van Nederland economisch aantrekkelijke unplugged e-mobility oplossingen voor professioneel vervoer te verzorgen. Het bedrijf – dat inmiddels 45 medewerkers telt – is goed op weg. Van der Sluis: “De toon is gezet: het wordt elektrisch! De omwenteling in perceptie van diesel naar elektrisch gaat nu heel snel. Het aan het licht komen van de sjoemelsoftware van Volkswagen heeft een handje geholpen. We zijn aangekomen bij het volgende hoofdstuk van mijn visie. Er is bepaald dat in 2025 alle bussen zero emissie moeten worden.”

7

Arnaud van der Sluis is slechts één van de vele ondernemers en wetenschappers die de regels van het spel binnen hun vakgebied veranderd hebben. Op het regioplatform ‘Gamechangers Utrecht’ vind je veel meer succesverhalen! Met dit platform krijgen regionale ­gamechangers een podium. Hier krijgen ze de spotlight die ze verdienen, maar kunnen ze met hun verhaal ook anderen inspireren. De lezer van het platform bepaalt uiteindelijk wie er echte gamechangers zijn door te klikken op de ‘WOOW’-knop. Wie vindt u een ware gamechanger? Kijk op www.gamechangersutrecht.nl.

Van der Sluis is vastberaden. “Ik wil binnensteden schoner en stiller maken. We hebben de kennis en de business case om dat te bewerkstelligen. De toekomst? Ik werk op dit moment aan een systeem dat burgers in staat stelt de stroom voor hun eigen elektrische busrit op te wekken. Met zonnepanelen op het dak van hun woning. Het zal eerder werkelijkheid zijn dan we nu denken. De ontwikkelingen gaan zo snel!” MEER INFORMATIE: www.proov.com arnaud.vandersluis@proov.com twitter.com/proovnl


Groen

Gezonde school, gezonde leerlingen Scholen hebben een slecht binnenklimaat, en dat gaat ten koste van de leerprestaties. Maar als de scholen in de regio Utrecht de handen ineen slaan, is een gezond, aangenaam en duurzaam gebouw mogelijk én financieel haalbaar. EBU heeft samen met andere partijen het initiatief genomen om deze ambities te realiseren. Dit jaar wordt in ieder geval de eerste tranche met zes scholen in de markt gezet. Ouders merken het bijvoorbeeld als ze naar de musical gaan van hun kind in groep 8 van de basisschool. Dan zitten er in de schoolkantine veel meer mensen dan gebruikelijk. Na een avondje vol memorabele zangprestaties komen ze met hoofdpijn thuis vanwege het gebrek aan zuurstof in de lucht. Maar dat zijn niet de enige hoofdpijnmomenten. Leerlingen en leraren hebben voortdurend te kampen met een slecht binnenklimaat op scholen. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) stelde in 2013 vast dat er bij meer dan 70% van de klaslokalen in het basisen voorgezet onderwijs sprake is van te hoge CO2-concentraties. Naast die slechte ventilatie en het slechte binnenklimaat zijn er nog veel andere problemen in scholen, met licht (te fel of juist te donker), temperatuur, vocht en akoestiek. Het gevolg: concentratieproblemen en soms zelfs zieke leerlingen en docenten. Uit onderzoek van TNO blijkt dat in een gebouw dat wél goed geïsoleerd en geventileerd is, een verbetering van tot wel 19% plaatsvindt, als het gaat om het aantal gemaakte (reken)fouten¹. Een gezond gebouw is dus goed voor het welzijn. Waarom wordt dit probleem dan niet snel aangepakt? Atto Harstra, innovatiemanager bij Aldus Bouwinnovatie en Platform 31, weet wel waarom. "Scholen vrezen dat renovatie te duur is. Ze hebben nu al weinig geld, omdat het vergoedingensysteem dat ze van de overheid krijgen voor gebouwkosten eigenlijk te krap is. Scholen besteden nu teveel geld aan energie, en dat gaat ten koste van de budgetten voor docenten, leermiddelen of bijvoorbeeld een sportdag."

KOUDWATERVREES WEGNEMEN EBU is vorig jaar samen met de gemeenten Amersfoort en Utrecht en het Utrechtse schoolbestuur BCOU een initiatief gestart om die koudwatervrees bij scholen te kunnen wegnemen. Uit financiële berekeningen van de projectgroep blijkt namelijk dat er vele mogelijkheden en financieringsvormen zijn om zo’n gezonde school te realiseren. Gemeenten en scholen kunnen er bijvoorbeeld voor kiezen om het vastgoed onder te brengen in een aparte beheerstichting. Ook zijn private partijen, zoals banken, geïnteresseerd in het financieren van duurzame scholen. Zij zien dit als een waardevaste investering met beperkte risico’s. Zeker in combinatie met een garantiefonds biedt dit voldoende zekerheid.

¹ Gids WF de, Oel CJ van, Phaff JC, Kalkman A. Het effect van ventilatie op de cognitieve prestaties van leerlingen op een basisschool. Delft: TNO Bouw en Ondergrond, 2007. 10

Een derde optie is om prestatieafspraken te maken met leveranciers. Bijvoorbeeld met een energiebedrijf dat zelf de zonnepanelen voorfinanciert. Met het geld dat de school dan bespaart op energie, kan zij de investering vervolgens terugbetalen. Bovendien zijn er subsidies beschikbaar voor duurzame maatregelen, waardoor investeringen in bijvoorbeeld klimaatinstallaties, zonnepanelen en gevelisolatie snel terugverdiend zijn. "Dan kunnen scholen eindelijk weer investeren in waar het echt om gaat: goed onderwijs en tevreden leerlingen en docenten", aldus Eke Schins, die als procesbegeleider vanuit ingenieursbureau Grontmij bij dit initiatief is betrokken. Voor gemeenten en schoolbesturen zijn dergelijke financieringsconstructies wel even wennen, denkt


groen

‘VOOR EEN GOED PLAN IS ER ALTIJD GELD’

ze. "Het vraagt lef om op een andere manier naar de financiële haalbaarheid te kijken. Schoolbestuurders moeten zich er wel comfortabel bij voelen. Het is dan ook belangrijk dat ze duidelijk aangeven wat hun randvoorwaarden zijn, zodat we daar rekening mee kunnen houden." INKOOPVOORDEEL "Het momentum is nu", aldus Schins. "Financiers en wetgevers hebben op dit moment veel aandacht voor de verduurzaming van vastgoed." Scholen zijn nu zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van hun gebouwen, dus zij hebben direct baat bij duurzame oplossingen. En voor gemeenten helpt het om klimaatdoelstellingen te halen en innovatieve werkgelegenheid te creëren. "Het energiegebruik van maatschappelijk vastgoed zoals scholen moet omlaag", vindt Harstra. "Als heel veel scholen meedoen met dit initiatief, dan heeft dat een enorme impact op het totale regionale energieverbruik." En het initiatief creëert werkgelegenheid omdat het marktpartijen (zoals aannemers en leveranciers) dwingt om innovatief na te denken over duurzame oplossingen. Harstra: "Scholen moeten niet direct vragen naar een product, maar naar een oplossing. Dus niet: ik wil tien armaturen, maar ik wil daglicht. En hoe die leverancier dat doet, moet hij zelf bedenken. Zo leg je de lat hoger en dwing je de opdrachtgever tot creativiteit. Maar marktpartijen gaan pas rennen als veel scholen mee doen. Dan loont het voor hen om speciaal voor deze markt producten en diensten te ontwikkelen, en kunnen ze inkoopvoordeel bieden."

Banken willen graag in de verduurzaming van scholen investeren, maar ze lopen wel eens op tegen de zogeheten ‘alternatieve aanwendbaarheid’: met de hoge plafonds en grote open ruimtes zijn schoolgebouwen niet zo makkelijk om te bouwen tot bijvoorbeeld woningen. Een duurzaam schoolgebouw is dus ook een toekomstbestendig gebouw, dat relatief eenvoudig van functie kan veranderen. Voor banken is het risico op leegstand dan veel kleiner. Een andere oplossing is een terugkoopgarantie van de gemeente. In Culemborg investeert Triodos Bank bijvoorbeeld in een school met een dergelijke garantie. "Voor een goed plan is altijd geld, maar we hebben ook commitment van de gemeente nodig", aldus Patty Zuidhoek, manager zakelijke kredietverlening bij Triodos Bank. Mocht de school binnen twintig jaar ophouden te bestaan, dan koopt de gemeente het gebouw terug tegen de dan nog resterende schuld. Zuidhoek: "Een hele creatieve oplossing waar wij blij mee zijn." Triodos Bank is ook een van de partners in het initiatief van EBU. "Wij willen graag meedoen met de pilot, want wij zien hier zeker kansen. Dit initiatief is een mooi voorbeeld voor heel Nederland. We kunnen nu laten zien dat het wel kan!"

GEZONDHEIDSWINST Met die animo lijkt het wel goed te zitten. Vier Utrechtse en twee Amersfoortse scholen hebben zich al aangemeld voor een pilot dit jaar. Daarnaast heeft een tiental scholen aangegeven interesse te hebben. Basisscholen en middelbare scholen met renovatieplannen én met nieuwbouwplannen kunnen zich aanmelden. Soms zijn oude scholen er zo slecht aan toe, of groeien ze uit hun jasje, waardoor nieuwbouw de enige optie is. De projectgroep kan dan meedenken hoe de sloop zo duurzaam mogelijk kan plaatsvinden, met behoud van zoveel mogelijk oorspronkelijk materiaal. "Geld is niet het probleem", besluit Harstra, "maar je moet het wel goed weten te organiseren." Daarvoor is de basis in ieder geval gelegd. Schins vult aan: "Het voordeel is groter dan alleen financieel, het gaat uiteindelijk toch om het welzijn en de gezondheidswinst voor onze kinderen."

De komende tijd zullen we de scholen en schoolbesturen uit de pilot blijven volgen. In het volgende Get Connected magazine brengen we u op de hoogte van het vervolg. Heeft u in de tussentijd vragen, wilt u meer weten of wilt u ook bijdragen aan dit initiatief? Neem dan contact op!

Irene ten Dam domeinmanager Groen 06 33 67 92 56 irene.tendam@economicboardutrecht.nl

11


groen

Nul-op-de-meter: de stand van zaken In 2020 wil Utrecht 50.000 nul-op-de-meter-woningen rijk zijn. Elke betrokken partij heeft zo zijn eigen uitdagingen om die doelstelling te halen. Hoe staat het er op dit moment voor? Leonie van der Steen van Squarewise bijt het spits af met een update vanuit het corporatieteam. “Er zijn nu elf corporaties in Utrecht die concreet bezig zijn met de eerste pilots. Het Kwartiermakersteam helpt door bijvoorbeeld experts aan te dragen voor specifieke vraagstukken of door critici te overtuigen met een doorgerekende business case. Zo laten we corporaties met een gedegen berekening zien dat nul-op-demeter-woningen een beter rendement opleveren dan Label B-woningen.” Een informatiebrochure waarin corporaties kunnen lezen wat de voordelen van het concept zijn, helpt waar nodig. De inspanningen werpen hun vruchten af: de interesse van verschillende corporaties is flink gewekt in de afgelopen periode. Ze zien in dat nulop-de-meter-woningen wel degelijk rendabel kunnen zijn. “We hebben bijvoorbeeld voor woningcorporatie GroenWest berekeningen gemaakt. Die berekeningen hebben de directie en het Management Team overtuigd en ook al tot daden aangezet. In 2016 krijgen 25 woningen van GroenWest in het Schilderskwartier in Woerden een nulop-de-meter-update. Bij positief resultaat wordt ook de rest van de wijk aangepakt.” PARTICULIEREN & BOUWBEDRIJF Stef Röell, van de Economic Board Utrecht:

REGIONAAL BEDRIJFSLEVEN

“We hebben als EBU samen met een groot aantal Utrechtse gemeenten het initiatief genomen voor een financieringsregeling om realisatie van nul-op-de-meter woningen in de particuliere sector te helpen versnellen. Met dit zogenaamde Nul-op-demeter Marktintroductiefonds ondersteunen we bouwbedrijven. Ze kunnen tot 5000 euro per woning ontvangen, als zij minimaal drie nul-op-de-meter woningen realiseren. Het bouwbedrijf is begunstigde van de regeling, maar de particuliere eigenaar profiteert indirect doordat kosten voor de realisatie van de nul-op-de-meter woning lager zijn. We hopen met dit fonds het zetje te creëren om de realisatie van nul-op-demeter bij particulieren te versnellen.” BEGELEIDING BEWONERS [H]eerlijk Wonen biedt bewoners uit diverse gemeenten in de regio begeleiding in het traject van oriëntatie tot bouw als het gaat om nul-op-de-meter woningen. In hun vernieuwde aanpak is de hele keten toegankelijker en inzichtelijk, waardoor elke partij die een rol speelt eenvoudiger en sneller zijn rol kan vervullen. Zo vertelt ook directeur Theo Land: “We merkten namelijk dat sommige dingen echt beter moeten in de dienstverlening aan bewoners; onder andere zit er vaak een half jaar tussen contact en con-

Op weg naar een nul-op-de-meter-woning

tract. Dat zou een maand moeten zijn als we echt 50.000 nul-op-de-meter-renovaties willen halen, maar dan moeten wel alle loketjes samenwerken. In onze vernieuwde aanpak betrekken we op diverse locaties in de regio onder andere de gemeente en de plaatselijke makelaar bij concrete woningen.” NUL-OP-DE-METER EXPERIENCE ZONE Arthur Lippus is kartrekker van de Nul-opde-meter Experience Zone en vertelt: “Voor geïnteresseerden is er straks tussen Utrecht CS en de Woonboulevard de Experience Zone. Het wordt dé plek waar iedereen kan ervaren hoe wonen in een duurzame woning is. Een locatie juist ook om de lokale initiatieven die er al zijn in de provincie beter zichtbaar te maken en versneld vooruit te helpen. Het plan is uitgewerkt, we zijn nu met de Jaarbeurs in gesprek over een concreet startpunt op hun terrein en we hebben vergunningen nodig van de gemeente.”

Meebouwen aan nul-op-de-meter? Neem contact op!

FINANCIERINGSOPLOSSINGEN

Figuur 1 BEWONERS KOOP

HUUR

REGIONAAL BELEID

Binnen het regionale nul-opde-meter-programma wordt gewerkt aan zes doorbraakissues. Gezamenlijk zorgen zij voor de totstandkoming van de ambitie; 50.000 nul-op-demeter-woningen in de regio in 2020.

12

Irene ten Dam domeinmanager Groen 06 33 67 92 56 irene.tendam@economicboardutrecht.nl


groen

Blikvangers Groen SENFAL

WWW.SENFAL.COM

Groene stroom op het goedkoopste moment Energiegebruik op een slimme manier aansturen om uiteindelijk een duurzame energie-infrastructuur op te bouwen, dat is de missie van Senfal. Naast het leveren van groene energie, wordt het energiegebruik ook direct beteugeld door de slimme apparatuur. “Overal op de wereld ontwikkelen bedrijven technologieën om energie op te slaan of op een andere manier te gebruiken. Wij gebruiken echter slimme software om bestaande apparaten efficiënter in te zetten”, zegt Sander ten Kate, medeoprichter van het bedrijf. Door apparaten van klanten slim aan te sturen onderscheidt Senfal zich van andere energiebedrijven.

ECONNETIC

Dit betekent dat de slimme software ervoor zorgt dat zo'n apparaat alleen aan staat op de momenten dat de energieprijzen laag zijn. “Door een verbinding te leggen met de aansturingssoftware van apparaten, weten wij wanneer een apparaat aan en uit kan en wat de bandbreedte hierin is.” Het bedrijf, dat voortkomt uit UtrechtInc., heeft twee belangrijke pijlers: duurzaam opgewekte energie (zon, wind) en slimme software om een aanbod gestuurde vraag van energie mogelijk te maken.

WWW.ECONNETIC.NL

Gebundelde daken voor hoger rendement zonne-energie ECONNETIC is een onafhankelijk adviesbureau, gespecialiseerd in het ontwikkelen van duurzame projecten en de financiering daarvan. Eerder dit jaar heeft ECONNETIC de Coöperatie Bedrijvenpark IJsselveld in Montfoort succesvol ondersteund bij hun subsidieaanvraag voor een grootschalig zonne-energie project. Het totale project is goed voor 3,2 MWp vermogen aan zonnepanelen en staat gelijk aan de energiebehoefte van ongeveer 1.000 huishoudens. “De ervaringen van Montfoort namen we mee in een nieuwe aanvraag in Veenendaal”, aldus Jeroen Willems van ECONNETIC. “Ook daar was het idee om de daken van verschillende bedrijven te bundelen voor zonne-energie, waardoor voor de eigenaren een mooi rendement kan worden gerealiseerd, door een gunstige financiering. Eigenaren van een dak kunnen ook kiezen voor het verhuren van de panelen, zonder een investering te doen.” Voorzitter van de Werkgroep Duurzaam Ondernemend Veenendaal, René van Holsteijn geeft aan dat de ervaring van ECONNETIC de doorslag gaf: “Vooral bij complexe projecten en gevarieerd samengestelde ondernemersgroepen."

BINBANG

WWW.BINBANG.NL

Design, gemak en duurzaam recyclen gecombineerd in één afvalbox De innovatieve afvalscheidingsboxen van BinBang zijn speciaal ontwikkeld voor gemakkelijk afval scheiden en wegbrengen. “We kunnen zeker 90% van ons afval hergebruiken. Het gescheiden inleveren van grondstoffen levert een financieel- en milieuvoordeel op”, zegt CEO en co-oprichter Anja Cheriakova. In elke box van de BinBang is ruimte voor een andere afvalstroom, waardoor niet de hele keuken vol staat met afvalbakken. Door het modulaire systeem passen de boxen in elke ruimte. “Naast de Bins leveren we ook een Bang, een campagne op maat om gemeenten en bedrijven te helpen met het sluitend maken van hun afval business case. Met 95% afvalscheiding, campagnes en Challenges op maat.” Door recente samenwerking met grote partijen als de Jaarbeurs Utrecht groeit het bedrijf snel. Ook een aanvraag voor het Groen, Gezond, Slim Fonds lijkt binnenkort te worden toegekend. Cheriakova: “Met de BinBang zou ik graag zien dat we anders naar grondstoffen gaan kijken en de waarde van materialen behouden. Gemak, technologie en design helpen hierbij.“

13


Gezond

Leef gezond, ga naar Utrecht! Van Utrecht een modelregio maken op het gebied van Zelfmanagement en Gezondheid. Dat is waar de Economic Board Utrecht zich voor inzet. Om wijkgerichte gezondheidszorg te kunnen bieden aan bewoners, heeft GezondNL het initiatief ‘Infrastructuur van de Gezonde Wijk’ ontwikkeld, samen met gezondheidscentra in de regio Utrecht. Het doel? Een duurzame en efficiënte samenwerking tussen zorgprofessionals en betrokken partners in de wijk die aansluit op de behoeftes van de bewoners.

Diabetes Challenge

Op vier locaties in de regio, maar ook daarbuiten, vinden al veel gezonde zorginitiatieven plaats. In Nieuwegein (Utrecht) is ‘Welzijn op Recept’ en ‘Bewegen op Recept’ ontwikkeld waarvoor nu landelijke aandacht is. In Leidsche Rijn (Utrecht) heeft de eerste pilot plaatsgevonden met de Persoonlijke Gezondheidscheck waarmee mensen online hun gezondheid kunnen checken en aanbevelingen krijgen om nog fitter te worden.

Verheijen, directeur gezondheidscentrum Nije Veste, realiseerde deze challenge: “De Diabetes Challenge is ontwikkeld door de Bas van de Goor Foundation. Het bracht veel positieve effecten met zich mee. Mensen werden fysiek en mentaal fitter. Met een duurzaam gevolg: na afloop bleven de deelnemers in beweging om hun fitheid te behouden.” En in de Utrechtse wijk Overvecht wordt al vijf jaar aandacht besteed aan een gezonder leven vanuit de samenwerkingsorganisatie Overvecht Gezond!. Hiermee bundelen zorgprofessionals en praktijken hun krachten in de eerstelijns gezondheidszorg.

Ook het initiatief Nijkerk Positief voert deze gezondheidscheck in, samen met het Persoonlijk Gezondheid Dossier zodat mensen altijd kunnen beschikken over hun eigen medische dossier, net zo compleet als bij de huisarts. Eind volgend jaar moet inzage mogelijk zijn. En Nijkerk, hoewel buiten de provincie Utrecht gelegen, was ook één van de eerste plaatsen waar de Diabetes Challenge (zie foto) plaatsvond: zes dagen lang elke dag 10 km wandelen. Carl

UTRECHT GEZOND POLIS Een nieuw initiatief waarmee een structurele borging van de Infrastructuur van de Gezonde Wijk mede gerealiseerd kan worden, is de Utrecht Gezond Polis. Anja van der Aa, directeur GezondNL, vertelt: “We zijn de

14


gezond

projectfase inmiddels wel voorbij. Het is nu tijd om te zorgen voor een structurele organisatie en financiering. En daar gaat de Utrecht Gezond Polis aan bijdragen.” De EBU ondersteunt de initiatiefnemers van de Utrecht Gezond Polis met het uitbouwen van hun netwerk en de positionering ervan door Utrechtse partijen ermee te verbinden (onder andere gemeente, lokale bedrijven, zorgorganisaties, kennisinstellingen, bibliotheek) en mee te zoeken naar financiële instrumenten (bijvoorbeeld health impact bond).

versnippering. Er ontbreekt een aanspreekpunt om e-health initiatieven succesvol in een wijk te implementeren. Het effect is veel groter en de kosten veel lager als huisartsen, fysiotherapeuten en thuiszorgorganisaties bijvoorbeeld gebruik maken van dezelfde app. Terwijl je nu nog ziet dat iedere instantie een eigen communicatiekanaal heeft.” Een ander voordeel van de Utrecht Gezond Polis is de positieve bijdrage die het kan leveren aan zelfmanagement. “De polis biedt gezonde opties die afgestemd zijn op de behoefte van de wijk. Maar de keuze maakt iedere verzekerde uiteindelijk zelf. De regie verschuift hiermee naar de inwoners.”

Reguliere zorgverzekeringspolissen bestaan uit twee onderdelen; een basispolis, die inhoudelijk wordt bepaald door de overheid, en een optioneel aanvullende polis die samengesteld wordt door de verzekeraars. Bovendien zijn de polissen alleen gericht op verzekerde zorg, niet primair op preventie. “We zoeken al tien jaar naar een manier om dit te kunnen veranderen. Tot nu toe werd steeds gekeken naar de gemeente als verantwoordelijke voor preventie op het gebied van gezondheid, maar daar ontbreken de financiële middelen. De ontwikkeling van een lokale of regionale polis is het antwoord”, licht Van der Aa toe. “Door de wijkgerichte aanpak kunnen de bewoners uiteindelijk zelf bepalen wat er in de polis opgenomen wordt. Deze wordt afgestemd op hun behoeftes.”

GROTE WELWILLENDHEID En de welwillendheid is groot. Veel partijen willen deelnemen aan de Utrecht Gezond Polis. Er zijn al drie zorgverzekeraars die deze polis willen gaan aanbieden. “En daarnaast horen we ook lokaal alleen maar positieve geluiden. Behalve de positieve effecten voor de gezonde infrastructuur is het natuurlijk economisch gezien ook interessant. Het gebied waar de polis in eerste instantie voor ontwikkeld wordt, kent een populatie van zo’n 200.000 mensen. En omdat je met lokale partners werkt, gaat een deel van het geld ook weer terug de wijken in, in plaats van naar de zorgverzekeraar”, aldus Van der Aa.

Tot nu toe was het altijd lastig om die behoeftes inzichtelijk te maken. De Infrastructuur van de Gezonde Wijk maakt dit eenvoudiger. “Er is veel versnippering in de zorg, losse geldstromen. Elke instantie gebruikt zijn eigen ICT-kanalen en werkt samen met andere partners. Er vindt weinig onderlinge afstemming plaats. Als we de afstemming concentreren in de wijk, wordt de behoefte sneller zichtbaar en kunnen we het zorgaanbod hierop afstemmen. En door vervolgens meer in te zetten op preventie, is er minder geld voor zorg nodig. Want gezondheid is breder dan zorg. De medische kant is daarbij slechts een onderdeel.”

De Utrecht Gezond Polis moet in november 2016 volledig uitgewerkt zijn, zodat de inwoners deze per 1 januari 2017 kunnen afsluiten. “We richten ons in eerste instantie op de koploperlocaties waarin de genoemde mooie initiatieven al van de grond zijn gekomen, dus Nijkerk, Nieuwegein, Leidsche Rijn en Overvecht. Het is belangrijk om te beginnen met partijen die hiervoor open staan. Vervolgens willen we in de toekomst natuurlijk de hele regio kunnen ondersteunen.”

Daarnaast maakt een geconcentreerde, wijkgerichte aanpak ook de weg vrij voor ICT-innovaties. “Er zijn veel mooie initiatieven op het gebied van e-health. Maar ook deze initiatieven hebben last van de

15


gezond

Vet? Of lekker en gezond?

HEALTHCOINS VERDIENEN EN UITGEVEN In het pakket van diensten dat binnen de gezondheidspolis wordt aangeboden ter bevordering van gezondheid, wordt ook gebruik gemaakt van Healthcoins.

Het mooie van dit systeem is dat elke euro dubbel effect oplevert; inwoners verdienen ze met gezond gedrag en geven ze vervolgens ook uit aan gezonde dingen. “Dat maakt het gezonde effect direct zichtbaar.” Daarnaast promoten de Healthcoins de lokale economie en stimuleert het project ondernemers om gezonde zaken aan te bieden.

Het idee is simpel: Gezond gedrag wordt beloond in de vorm van Healthcoins. Elke Healthcoin is 1 cent waard. En het verdiende bedrag kan vervolgens weer besteed worden aan gezonde dingen. “Ook grote werkgevers doen mee omdat zij beseffen dat een gezonde, vitale medewerker gelukkiger is en dus productiever. Zij keren bijvoorbeeld de fietsvergoeding uit in Healthcoins.”

MODELREGIO ZELFMANAGEMENT Utrecht barst van de gezonde initiatieven die aan elkaar verbonden kunnen worden. De regie komt steeds meer in handen van de bewoners te liggen. En juist omdat initiatieven als de Gezond Polis aantrekkelijke voordelen hebben, zullen steeds meer bewoners kiezen voor een gezond leven. Met andere woorden; zelfmanagement van de toekomst. En dát maakt van Utrecht met recht een echte modelregio.

In de wijk Lombok kunnen bewoners binnenkort ook Healthcoins verdienen en uitgeven. Ook voor dit initiatief is bewust gekozen voor een gemotiveerde wijk als eerste stap. Jan Willem de Jong (mede-eigenaar van Jonge Honden) werkt samen met Healthcoins om dit initiatief te realiseren in Utrecht: “Door in te zetten op preventie kun je gezondheid van buitenaf beïnvloeden. We hebben de behoeftes van de wijk geïnventariseerd. Vervolgens hebben we in kaart gebracht wat het aanbod aan gezonde diensten is. Denk aan sport, voeding, etcetera.”

Meer weten over de Gezondheidspolis of aan de slag met Healthcoins? Neem dan contact op!

De inzet van Healthcoins moet een duurzaam resultaat opleveren. “We willen het gedrag van mensen niet in één keer 180 graden veranderen. Maar hiermee verleiden we bewoners keer op keer om gezonde keuzes te maken. Die optelsom van kleine veranderingen is veel krachtiger en leidt tot blijvend resultaat. Je verandert hiermee echt het leefpatroon van mensen.” De deelnemende partners zijn heel divers en hun inzet en betrokkenheid draagt ook weer bij aan de Infrastructuur van de Gezonde Stad. “Ook kunnen we via de Healthcoin app inwoners wijzen op andere gezonde projecten, zoals de ontwikkeling van handige stadsfietsroutes."

Jelle van der Weijde domeinmanager Gezond 06 46 12 23 08 jelle.vanderweijde@economicboardutrecht.nl

16


gezond

Blikvangers gezond MOODBOT

WWW.MOODBOT.NL

Actief omgaan met eigen behandeling Spelenderwijs het lineaire proces van begeleider en cliënt doorbreken. Stichting Moodbot heeft een game ontwikkeld waarbij GGZ-cliënten een eigen kamer inrichten. Daarin kan de gamer zijn gemoedstoestand aangeven. “In de kamer zijn cliënten bezig met opdrachten en zelfgecreëerde herstel- en subdoelen”, aldus Renske Visscher, initiator van de game en bestuurslid van Altrecht. De GGZ-instelling wil cliënten motiveren actiever met zijn eigen behandeling om te gaan. “Het belangrijkste is dat behandelaars een gids kunnen worden om cliënten zichzelf te laten helpen.” Het behalen van doelen levert punten op, die ook met andere cliënten worden gedeeld. Groepsgevoel en interactie wordt gestimuleerd. De speelse, interactieve omgeving zorgt voor socialisatie en het delen van gevoelens en gedachten. “De behandelaar wordt zo meer een coach die bijstuurt.”

RISE

WWW.MYCOGNITION.COM

Cognitieve functies meten, trainen en verbeteren MyCognition ontwikkelde MyCQ, waarmee de gezondheid van de hersenen gemeten en verbeterd wordt door het gebruik van gaming. “Eenmaal gemeten, kunnen de hersenen getraind worden door een van onze wetenschappelijk ontworpen spellen, zoals Rise”, aldus CEO en oprichter van MyCognition, Keiron Sparrowhawk. “Rise verbetert alle belangrijke cognitieve functies in de neurowetenschap. De vraag of een patiënt wel of niet gezond is, kan het best worden gemeten door MyCQ.” Omdat het is gekoppeld aan MyCQ traint het de functies die de meeste hulp nodig hebben intensiever, maar past het zich ook verder aan de gebruiker aan. “Dat maakt het spel uniek.” Zo worden bijwerkingen geminimaliseerd en zijn voordelen van gepersonaliseerde, doelgerichte behandeling groot. “De voortgang van herstel is potentieel efficiënter en voordeliger dan medische ingrepen. Effectiever functioneren in elke fase van het leven. Zelfs in de ouderenzorg.”

SKIP A BEAT

WWW.HAPPITECH.COM

Stresslevels meten met de telefoon “Het streven is om de inname van preoperatieve sedativa te minimaliseren, zonder afbreuk te doen aan het comfort van de patiënt tijdens de procedure”, zegt Yosef Safi Harb van Happitech die de applicatie Skip a Beat heeft ontwikkeld. Adequate informatieverlening en preoperatieve kennismakingsgesprekken zijn daarvoor te subjectief, zo vonden Joris Arts (ziekenhuisapotheker) en Marald Wikkeling (vaatchirurg). Daarnaast brengen preoperatieve sedativa risico’s met zich mee. “Door het spel Skip a Beat te spelen wordt spanning voor een operatie gereduceerd, maar is het ook mogelijk om resultaten direct weer te geven middels biofeedback.” Door de sensoren in een telefoon kunnen vitale waardes worden gemeten, zoals hartslag en hartslagvariabiliteit. Zo worden stress en medische conditie in kaart gebracht. “Het spel helpt de speler zijn hartslag te verlagen en de snelheid van de hartslag heeft invloed op het spelverloop. Met de technologie wordt een bijdrage geleverd aan zorg op afstand en op maat.“

17


Slim

Slim omgaan met Big Data In de huidige snelgroeiende informatiemaatschappij wordt slim gebruik van big data enerzijds steeds belangrijker en levert het anderzijds ingewikkelde (ethische) vraagstukken op. Bijvoorbeeld: Hoe kunnen we big data inzetten zodat mensen daar profijt van hebben en hoe moet daarbij op een maatschappelijk verantwoorde manier worden omgegaan met privacy? Slimme combinaties van big data en innovatieve toepassingen vormen een basis voor Healthy Urban Living. BURGERS ACHTER HET STUUR Deze individualiteit kan bovendien de uitkomst bieden voor efficiënte en kwalitatief betere zorg, bijvoorbeeld als het gaat om zelfmanagement. De kunst is vervolgens om de burgers aan het stuur te laten. Die moeten de diensten kunnen vinden die aansluiten bij hun eigen ‘well-being’. Van Tol: “Wij denken dus niet voor de burger, maar omgekeerd. Alle burgers willen namelijk gezond blijven. Wat daarbij aansluit is voor de een iets heel anders dan voor de ander.” Tegelijkertijd ziet Van Tol in de breedte mogelijkheden om zorgkosten te besparen. “Uit gegevens van bijvoorbeeld zorgverleners, gemeenten en Rijkswaterstaat kunnen generieke trends worden gehaald. Lokale bedrijven kunnen hun aanbod daarop aanpassen.” GOEDE RANDVOORWAARDEN Er zijn al gesprekken geweest met een aantal belangrijke data-eigenaren in het zorgdomein. Van Tol: “Die partijen zijn ontzettend geïnteresseerd in het ontwikkelen van geïndividualiseerde diensten met behulp van big data, zodat burgers in charge zijn van hun eigen gezondheid. We zijn het erover eens dat we daarvoor wel goede randvoorwaarden moeten creëren. Dat is de stap die we nu willen gaan zetten.” Zo weten ondernemers vaak niet wat wel en niet kan vanwege privacywetgeving, of zijn ze bang dat er niet zorgvuldig met hun data wordt omgesprongen. “Daarom nodig ik iedereen uit deel te nemen aan de gesprekken over big data. We moeten het experiment aangaan.”

Een vaste definitie van big data is er niet, maar kortweg komt het neer op een verzameling van snelle, gevarieerde en vooral veel gegevens. Onder de noemer ‘big data’ gaat het er vooral om wat er met deze gegevens wordt gedaan. En die mogelijkheden zijn dankzij de digitale ontwikkelingen nu veel uitgebreider dan vroeger. Erik van Tol is aanjager van het ICT doorbraakinitiatief Big Data van het Ministerie van Economische Zaken en als boardlid trekker vanuit de Economic Board Utrecht. Van Tol ziet dat innovaties rondom big data van groot belang zijn voor de gezonde toekomstige regio. Achterblijven op snelle ontwikkelingen in big data kan bovendien betekenen achterblijven op economische vooruitgang. Van Tol: “De grote concerns van deze wereld maken al slim gebruik van big data en de kleine innovatieve bedrijven ook. Maar juist de groep ertussen moeten we verleiden om hiermee ook hun voordeel te doen.”

Ziet u kansen op het gebied van big data, wilt u op de hoogte blijven en/of wilt u verder praten over big data? Neem dan contact op!

GEPERSONALISEERDE DIENSTEN “De regio Utrecht kent een grote dienstverlenende sector. De vraag is nu of het met big data mogelijk is dat dienstverlenende proces te optimaliseren en te verbeteren.” In generieke zin is volgens Van Tol de belofte van big data dat met die informatie gelokaliseerde, gerichte en gepersonaliseerde diensten kunnen worden geleverd. “Dat geldt voor elke dienst. Of het nu de Netflix-achtige streamingdiensten zijn, op grote schaal begeleiden van studenten of diensten voor reizigers; individualiteit is key om betere diensten te verlenen.”

Heerd Jan Hoogeveen domeinmanager Slim 06 51 85 04 78 heerdjan.hoogeveen@economicboardutrecht.nl

18


slim

We don’t talk about the future. We build the future. Van 25 tot en met 29 mei 2016 vindt Campus Party plaats in de Jaarbeurs Utrecht. Het grootste technologiefestival waar alles rondom techniek, innovatie, creativiteit, wetenschap, internet en ondernemen samenkomt in een vijfdaags, 24/7 evenement. Roderick Wijsmuller van Campus Party: “Vijf dagen lang in een levendige internationale omgeving die je zou kunnen beschrijven als ‘de Lowlands voor business en tech’.” “Campus Party draait om de campuseros, studenten, designers, gamers, startups en hackers die aan de slag gaan met challenges en hackathons in internationale teams. Daarbij krijgen ze bijvoorbeeld hulp om een eigen bedrijf te starten en partners te vinden.” De deelnemers zijn uitgerust met laptops, drones, robots, virtual reality en meer. Ook zijn er lezingen van inspirerende persoonlijkheden uit de wereld van ondernemerschap, science, technologie en internet. Economic Board Utrecht is official supporter van Campus Party. “We zijn erg enthousiast over het concept; het past naadloos in onze ambitie om uit te groeien tot de meest leefbare economie van Europa. En niet alleen wij, ook Neelie Kroes, die Nederland op de kaart zet als de Europese vestigingsplaats voor startups, steunt Campus Party”, vertelt Ton van Mil, directeur Economic Board Utrecht. van workshops en lezingen. De Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht gaan meedoen met 1000 studenten en we verwachten circa 2000 internationale studenten. We rekenen er tevens op dat vele hogescholen en universiteiten uit Nederland zullen volgen.”

VOOR IEDER WAT WILS Campus Party is in vele opzichten interessant, voor allerlei verschillende partijen. Voor bedrijven biedt Campus Party bijvoorbeeld de uitgelezen mogelijkheid om nieuwe ideeën op te halen: “Al het aanwezige talent staat klaar om jouw bedrijf verder te helpen. Gedreven door passie voor ondernemen, tech en innovatie zien zij als geen ander nieuwe kansen voor toepassingen en doorbraken.” Bedrijven kunnen hiervoor challenges uitschrijven, bijvoorbeeld op thema’s als e-health, security, fin- en legaltech, slimme mobiliteit, smart cities en energie. Tegelijkertijd is Campus Party een ideaal moment voor recruitment. Bedrijven kunnen hiervoor bijvoorbeeld workshops verzorgen.

Tot slot is er een apart programma voor startups. Wijsmuller: “Voor startups is Campus Party regelrecht een geweldige playground. Er is een apart programma dat hen helpt naar hun volgende stap in groei. Alle partijen die relevant zijn voor startups, zoals corporates, investeerders, overheden en talent, zijn hierbij aanwezig en betrokken.” Al met al is Campus Party meer dan een event: “Campus Party is een community. Want niet alleen in Utrecht vindt Campus Party plaats, maar over de hele wereld. Er zijn reeds 400.000 campuseros actief die ook online samenwerken. Zij zijn fans van technologie en bedrijvigheid voor een gezonde toekomst. En dit is de toekomst, zonder jonge mensen kunnen we de banen in tech ook niet vervullen en gaan we als land achterlopen. Dat drijft me om van Campus Party een succes te maken! Dit mogen we niet laten lopen als land en als regio.”

Voor overheden biedt Campus Party een ideaal moment om de campuseros uit te dagen hun tanden te zetten in maatschappelijke uitdagingen, zoals schone lucht, slimme mobiliteit, leegstaande kantoorpanden en smart cities. Ook kunnen overheden scholieren uitnodigen om deel te nemen aan de scholierenprogramma’s, iets waar Wijsmuller heel enthousiast over is: “Het is voor iedereen van belang om op jonge leeftijd in contact te komen met de mogelijkheden van technologie en ondernemerschap en welke kansen dit biedt voor jouw eigen ontwikkeling.”

Geïnteresseerd om deel te nemen? Elke derde donderdag

Ook voor kennis- en onderwijsinstellingen ziet Wijsmuller kansen: “Tijdens Campus Party kunnen zij hun onderzoeken en startups presenteren aan een internationaal publiek. Daarnaast kunnen ze ondernemerschap stimuleren bij studenten door middel

van de maand vindt het Campus Party Café plaats. Hier kunt u kennismaken met het event. Voor meer informatie over o.a. partnerships kunt u contact opnemen met Roderick Wijsmuller, via roderick@campus-party.org en http://nl.campus-party.org.

19


slim

Blikvangers Slim ITVITAE

WWW.ITVITAE.NL

Doorgaan waar anderen het laten afweten In het Nederlandse onderwijssysteem wordt niet iedereen goed bediend, vonden de oprichters van ITvitae. Medeoprichter van ITvitae Peter van Hofweegen: “Dat kan anders.” ITvitae is een IT-vakschool voor mensen met autisme op HBO+ niveau. Ze bieden onderwijs aan slimme en talentvolle mensen die toch een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, veelal door

SWITCH

schooluitval. Er zijn trajecten voor developers, hackers, remote beheerders en software testers. “Het Nederlandse bedrijfsleven staat te springen om goed opgeleid personeel, maar deze getalenteerde groep zit thuis. Daar kunnen we wat aan doen.” De jongeren staan dan ook in de rij om via de sociale onderneming aan de slag te gaan. “Ze hebben wel de kennis, maar niet de

diploma’s. Omdat ze vaak moeite hebben met sociale vaardigheden, lukt het niet om een passende baan te vinden. Wij geven in onze opleiding daarom extra aandacht aan die soft skills en begeleiden echt naar de baan toe. De uitzichtloze situatie van een grote groep heeft zo weer toekomst gekregen.”

datacenter in Woerden. De nieuwe locatie fungeert tevens als twin datacenter voor het bestaande datacenter in Amsterdam. Net als de locatie in Amsterdam Zuidoost beschikt de vestiging Woerden over robuuste technieken voor gegarandeerde stroom, beveiliging en connectiviteit. “De overname van dit Tier3+ gebouwde datacenter is een belangrijke

aanvulling op het productaanbod van Switch Datacenters dat toegespitst is op de grotere cloud-omgevingen en klanten die behoefte hebben aan twin datacenter oplossingen”, aldus Robin Lim van Switch Datacenters.

belangenorganisaties kunnen zo op een laagdrempelige en betaalbare manier dataanalyses en begrijpelijke presentaties laten uitvoeren.” In 2014 gestart als onderdeel van IT-dienstverlener Itude helpt Datagraver met het leveren van relevante context en analyses. “Big data echt dichterbij brengen.”

Okhuijsen is niet het type dataverwerker dat in een hoekje zit te analyseren. “Actief gebruik maken van social media-kanalen en de interactie aangaan is daar een groot onderdeel van. De kracht van social media helpt om gemaakte analyses te laten landen over heel de wereld.”

WWW.SWITCHDATACENTERS.COM

Klimaatneutraal datacenter Een van de weinige datacenters in de provincie en ook nog eens klimaatneutraal: Switch Datacenters maakt duidelijk dat naast efficiency ook duurzaamheid van groot belang is. De toonaangevende aanbieder van hoogwaardige netwerk-neutrale datacenters heeft zijn capaciteit onlangs uitgebreid met de aankoop van het voormalige ABN Amro

DATAGRAVER

WWW.DATAGRAVER.COM

Data opgraven en dichtbij brengen Partijen die de expertise of benodigde software niet hebben om nuttige informatie uit data te halen, kunnen terecht bij Datagraver. “Wij willen de wereld van data toegankelijk maken voor organisaties die het anders niet zouden kunnen”, aldus Stephan Okhuijsen. “Met name kleinere bedrijven of

20


Human Capital Agenda

De student van vandaag is de zorg van morgen De zorg verandert, nieuwe (technologische) innovaties doen hun intrede. Tegelijkertijd moeten we met minder financiële middelen en menskracht dezelfde kwalitatief goede zorg blijven bieden. Dat vergt een andere kijk op zorg en ondersteuning, ook als het gaat om de zorgprofessional van de toekomst. Welke competenties hebben zij nodig? Hoe komen de opleidingen van toekomstbestendige professionals eruit te zien? De transitie van de zorg vraagt om transitie in het onderwijs. Daarom is er nu Zorgpact Midden Nederland.

Groot licht dit toe: “We moeten anders naar cliënten gaan kijken. De focus moet liggen op wat mensen wél kunnen. De ondersteuning verschuift van uitvoering naar regievoering. Van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Hoe kunnen we zorgen dat mensen zo lang mogelijk zelfredzaam zijn?”

In het Zorgpact Midden Nederland werken de gemeente Utrecht, gemeente Amersfoort, Careyn, Utrechtzorg, Hogeschool Utrecht, UMC Utrecht, Ucreate, ROC Midden Nederland, MBO Utrecht, MBO Amersfoort

Binnen de zes initiatieven worden onder meer leerwerkplaatsen en

en de Economic Board Utrecht samen om de competenties van de

nieuwe lesmethoden ontwikkeld en raken zorgverleners meer vertrouwd

zorgprofessionals van de toekomst te vergroten. Dit regionale zorgpact

met nieuwe (ICT) technieken in de zorg. Door de student van vandaag op

is geïnitieerd vanuit de Human Capital Agenda (HCA) Gezond en sluit

te leiden voor de zorg van morgen, draagt Zorgpact Midden Nederland bij

aan op het landelijke zorgpact. Annette de Groot (directeur Utrechtzorg

aan Utrecht als modelregio voor zelfmanagement.

en trekker HCA Gezond): “Deze regio loopt voorop omdat de EBU dit onderwerp al op de agenda had staan voordat de zorgpactbeweging op

LIVING LAB VATHORST

gang kwam. Er is veel belangstelling om aan te sluiten bij het zorgpact.”

Een van de initiatieven is de oprichting van het Living Lab in Vathorst, een initiatief van QuoVadis en Unica Installatietechniek. Het Gezondheids-

ZELFMANAGEMENT EN ZORG & TECHNOLOGIE

zorgcollege van ROC Midden Nederland, Stichting Sprank, Accolade zorggroep

Het Zorgpact Midden Nederland start op dit moment met zes initiatieven,

en het Landelijke Coöperatie Trefpunt AAD zijn enthousiast aangehaakt. In

binnen de thema’s Zelfmanagement en Zorg & Technologie, zoals ook te

het Living Lab worden studenten van mbo- en hbo-instellingen opgeleid in

zien is in figuur 2. Zelfmanagement in de zorg is nodig voor een betere en

het nieuwe denken: de patiënt meer zien als partner. Hij is de expert van zijn

efficiëntere zorg met de regie in handen van de patiënt. Van professionals

dagelijks leven en de zorgverlener ondersteunt dit. Mieke Hollander (directeur

vraagt zelfmanagement om een andere vorm van ondersteuning. De

innovatie en co-creatie, ROC Midden Nederland) licht dit toe: “Hiermee leren we studenten om te denken in termen van welzijn en welbevinden, in plaats van in zorgvragen. Ons doel is om in appartementencomplex Buitengewoon

Figuur 2: Human Capital Agenda

Zorgsaam een appartement zo in te richten dat we er studenten kunnen

Binnen de thema's Zelfmanagement en Zorg & Technologie gaan we aan de slag met zes concrete initiatieven:

opleiden, hen kunnen inzetten om bewoners te ondersteunen en wijkgericht te laten werken. Tegelijkertijd kunnen we hiermee een showroom bieden aan ouderen en kwetsbare doelgroepen die langer thuis willen blijven wonen,

Leerwerkplaatsen & leerwerkbedrijven

zodat ze kunnen zien hoe ze met bepaalde technische aanpassingen, ICT toepassingen en zelfmanagement langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.” Op 1 maart worden de appartementen van het Living Lab

Zelfmanagement

opgeleverd. In het nieuwe schooljaar start het initiatief voor de studenten.

Nieuwe lesmethodieken

Curricula verzorgende, verpleegkundigen

Sinds de lancering van Zorgpact Midden Nederland ontvingen we al verschillende aanmeldingen van nieuwe initiatieven uit de markt. Ziet u kansen om aan te sluiten bij het Zorgpact Midden Nederland? Of wilt u meedenken over nieuwe initiatieven? Neem contact op!

(mbo en hbo) & scholing van professionals

Living Lab zorgappartementencomplex Vathorst

Zorg & Technologie

Ontwikkeling onderwijs gericht op Inge Schwartz

zorg & technologie op mbo en hbo niveau

domeinmanager Human Capital Agenda Betekenisvol gebruik van ICT

06 34 55 09 99

applicaties door zorgverleners

inge.schwartz@economicboardutrecht.nl

21


Internationalisering

Utrecht: Inspiring people, inspiring talent Internationaal talent geeft de innovatieve en economische positie van de provincie Utrecht een extra boost. Door buitenlandse kenniswerkers, studenten en ondernemers in de regio te inspireren en faciliteren, wordt het voor bedrijven makkelijker om hoogopgeleide, internationale medewerkers te vinden en aan zich te binden.

Op 18 november ging de International Talent Community Utrecht (ITCU) van start, met als doel internationaal talent aan te trekken en te behouden voor de provincie Utrecht. Dat talent is hard nodig. Veel bedrijven in de regio hebben moeite met het vinden van goed opgeleide medewerkers – er is vooral een tekort aan technisch specialisten en ICT'ers. WARM WELKOM VOOR INTERNATIONAAL TALENT De activiteiten binnen ITCU stellen de Economic Board Utrecht (EBU) en haar strategische partners in staat de Utrechtse regio nationaal en internationaal te profileren als regio waar internationaal talent zich graag vestigt en snel thuis voelt. Internationaal talent bestaat naast de kenniswerker en de internationale student in steeds grotere mate ook uit ‘free movers’. Deze groep bestaat uit jonge zelfstandigen. Zij zijn aantrekkelijk voor de provincie Utrecht, omdat zij bedrijven oprichten en daarmee werkgelegenheid creëren. "Wil je al deze talenten en hun familieleden aan de regio binden, dan moet je ze een warm welkom geven en alle faciliteiten bieden om hier op sociaal en economisch gebied zo goed mogelijk te integreren" zegt kwartiermaker Ron Stoop. Hij stelt namens de EBU een businessplan op waarmee internationaal talent aan de provincie kan worden gebonden. Een ‘warm welkom’, meertalige digitale informatievoorziening, goede geïntegreerde services, sociale activiteiten en het creëren van een internationale community in Utrecht zorgen ervoor dat internationale talenten zich thuis voelen en in eigen land am-

Angela Benjafield op de internationale school Utrecht.

bassadeur worden voor de Utrechtse regio. Stoop heeft al een flink aantal strategische partners bij de ITCU weten te betrekken, waaronder de gemeente Utrecht, de provincie Utrecht, de Universiteit Utrecht, International School Utrecht, Utrecht Science Park, SKF en Rabobank Nederland. ‘LEARNING CULTURE’ Toen haar man een baan kreeg aangeboden in Amsterdam, verhuisde Angela Benjafield uit Zuid-Afrika met haar gezin met hem mee. Utrecht werd hun woonplaats, mede op aanraden van vrienden, vanwege de goede bereikbaarheid met Amsterdam en vanwege de schaal en de atmosfeer. Momenteel werkt ze zelf in het ‘admissions team’ op de International School Utrecht, waarbij ze ondersteuning biedt bij de toelating en verwelkoming van nieuwe families. “We genieten enorm van de Utrecht-experience en hebben geen enkel plan om te verhuizen. Als ik terugkijk op onze socialisatie- en integratieperiode ben ik van mening dat het spreken van de taal het allerbelangrijkste is. Dit gaat verder dan het correct uitspreken van de taal. Het gaat om learning culture, de nuances en Nederlandse gedragsregels begrijpen. Vooral in dit laatste hebben nieuwkomers begeleiding nodig van natives. Een introductieprogramma van ITCU is dan ook een uitkomst.”

22

Een ander initiatief binnen ITCU is de expatcenter-procedure. Hier kunnen inter-nationals terecht voor verblijfsdocumenten, een BSN-nummer en alle overige relevante informatie over werken, wonen en leven in de regio Utrecht. Dit wordt nu al in het Utrechtse stadskantoor aangeboden. Het doel van het initiatief is om uiteindelijk alle gemeenten in de provincie Utrecht aan te laten sluiten. Zo wordt het voor alle nieuwkomers in de provincie Utrecht mogelijk gebruik te maken van de gecombineerde overheidsdienstverlening op het Expat Center Utrecht, ongeacht de gekozen vestigingsplaats. ‘DE ITCU MAAKT ONS BETER VINDBAAR VOOR TALENT’ Alle activiteiten zijn er op gericht om internationale medewerkers en hun partners en kinderen zich zo snel en zo goed mogelijk thuis te laten voelen in hun nieuwe omgeving. Zodat zij zich voor de volle 100% op hun werk kunnen richten, hier zo lang mogelijk willen blijven én, als een ambassadeur van Utrecht, hun goede ervaringen delen met talentvolle vrienden en bekenden in het eigen land. "Dat is heel belangrijk", legt Richard Kraan, boardlid Internationalisering van de EBU en partner van PWC, uit. "We kampen in de regio met 4000 banen die moeilijk ingevuld kunnen worden. Dit aantal


internationalisering

Deelnemende partners dragen bij aan de International Talent Community Utrecht. Samen zorgen we voor: •

Een meertalige digitale Utrecht portal met alle relevante informatie over het wonen en werken in de provincie Utrecht, waaronder een internationale vacaturesite. Een expatcenter-procedure voor de geïntegreerde afhandeling van alle overheidsdienstverlening. Een talentprogramma gericht op de ontwikkeling en het vinden van talent in binnen- en buitenland met als doel nieuwkomers en afstuderende internationale studenten aan bedrijven en opdrachtgevers te koppelen.

zal de komende jaren sterk oplopen als we niets doen. Dat is natuurlijk geen optie. We zijn de meest competitieve en innovatieve regio van Nederland. Die positie willen we graag houden." Hannie Kroes is company director van SKF uit Nieuwegein, wereldleider op het gebied

Een introductieprogramma voor internationaal talent en hun partners en kinderen dat, middels een rondleiding door de nieuwe woonplaats, een cultuurtraining, een talencursus en een spouses-program (voor de partner van het internationaal talent), nieuwkomers meer zelfvertrouwen biedt om in hun nieuwe omgeving een goede start te kunnen maken. Een socialisatieprogramma voor het opzetten en bijwonen van sociale activiteiten. Een welkomstprogramma waarin alle nieuwkomers welkom worden geheten door bestuurders, sporters en culturele iconen uit de Utrechtse regio.

van lagers. Ze onderschrijft de woorden van Richard Kraan en benadrukt dat de groei van de talent community in de provincie Utrecht van groot belang is voor SKF. Kroes: "In ons bedrijf zijn 33 nationaliteiten aanwezig. Voortdurend zijn we op zoek naar nieuwe medewerkers, met name werktuigbouwkundig ingenieurs. We hebben onlangs een Partnership Package gesloten met ITCU, zodat we in het netwerk zijn opgenomen en dus beter vindbaar zijn voor hoogopgeleide, internationale technici. We zijn blij dat deze mogelijkheid er is, het is voor ons erg belangrijk om ons via Utrecht Portal te profileren als bedrijf waar internationaal talent met open armen wordt ontvangen." PARTNERSHIP BIEDT BEDRIJVEN VEEL VOORDELEN Bedrijven en kennisinstellingen genieten een economisch voordeel door de activiteiten van de ITCU, omdat werknemers sneller na sluiting van de arbeidsovereenkomst in Nederland aan het werk kunnen. Ook administratieve lasten dalen doordat (HR-) medewerkers werk uit handen wordt genomen en er centraal ingekocht kan worden. Hiernaast is de ITCU interessant vanwege de internationale vacaturesite en de evenementen gericht op ‘matchmaking’ tussen werkgevers, opdrachtgevers en internationaal talent, de creatie van een netwerk van partners, de mogelijkheid van de ITCU als vraagbaak, begeleiding van arriverende en vertrekkende werknemers en vanwege de community. Stoop: "We hebben vier Partner-

23

ship Packages samengesteld: Bronze, Silver, Gold en Diamond. De bundeling van alle activiteiten binnen deze pakketten stelt ons in staat om één centraal startpunt te verzorgen voor internationaal talent, bedrijven en kennisinstellingen in iedere fase van oriëntatie en vestiging in de Utrechtse regio. Doordat we deze activiteiten gezamenlijk organiseren, zorgen we bovendien voor een lagere inkoopprijs. Interessant onderdeel van elk pakket is een eigen wereldwijde profilering van bedrijven op onze Utrecht Portal."

OOK PARTNER WORDEN? Werkgevers van talent, dienstverleners aan talent en organisatoren van sociale activiteiten voor talent en hun partners en kinderen kunnen nu partner worden van de ITCU. Ron Stoop legt namens de Economic Board Utrecht graag uit wat de toegevoegde waarde is voor uw organisatie. Bel of mail voor meer informatie.

Ron Stoop 06 28 37 05 81 ron.stoop@economicboardutrecht.nl


360o Interview

Gezondheid in eigen handen De EBU wil vanuit het domein Gezond samen met regionale partners bouwen aan een modelregio op het gebied van zelfmanagement. Eén van de uitingen van zelfmanagement is toegang tot de eigen medische informatie. In Get Connected 9 kwam eHealth-platform Pazio aan de orde. Nu bespreken we zelfmanagement aan de hand van Mijn UMC, het patiëntenportaal van UMC Utrecht.

Van links naar rechts: Arian Visser, Janneke Brink en Pieter Jeekel. Aan tafel zitten Janneke Brink (UMC Utrecht, manager Zorg divisie Hersenen en voorzitter regiegroep Patiëntenportaal), Pieter Jeekel (directeur Zelfzorg Ondersteund) en Arian Visser (patiënt). In gesprek delen zij hun visie en ervaringen. Jeekel: “Vanuit Zelfzorg Ondersteund richten wij ons op ondersteuning voor chronisch zieken door samen te werken met zorgverzekeraars, overheid en zorgpartners. We ondersteunen mensen op actieve wijze om het gezondste uit

zichzelf te halen. Dat is het onderdeel van zelfmanagement waar wij ons voor inzetten.” Brink: “Zo zie ik het ook. De term zelfmanagement wordt overigens vooral achter de schermen gebruikt. Ik kan me voorstellen dat je je er als patiënt niet direct in herkent.” Jeekel: “Bovendien is zelfmanagement niet ‘one size fits all’. Daar ligt ook de moeilijkheid bij de inrichting van een generiek portaal voor iedereen.” Brink: “Dat klopt. Sinds februari bieden wij

24

ons patiëntenportaal Mijn UMC Utrecht aan voor patiënten van alle specialismen. Het is inderdaad een generiek, compleet portaal waarbinnen de patiënt al zijn medische informatie vindt en vragen kan stellen, maar de gebruiker bepaalt uiteindelijk zelf wat hij wil gebruiken.” Jeekel: “Het zou ook mooi zijn als het portaal zich automatisch aanpast aan de gebruiker. Een niet-roker hoeft bijvoorbeeld niet lastiggevallen te worden met een hulpaanbod om te stoppen met roken.”


360o interview

REGIONAAL PROGRAMMA ZELFMANAGEMENT UZELF EEN ANDER GESPREK MET DE ARTS Visser: “Vanwege mijn chronische aandoening kom ik al vanaf mijn 14e jaar met grote regelmaat in het ziekenhuis. Ik ben daardoor ook gewend om zelf regie te hebben. Mijn arts is voor mij een gesprekspartner. Dit past volgens mij precies bij waar het portaal voor bedoeld is.” Brink: “Jazeker. Het portaal kan patiënten eerder en van meer informatie voorzien. De patiënt kan beter geïnformeerd zijn bij aanvang van het gesprek met de zorgverlener. Het is een éxtra medium, het is dus niet zo dat de arts minder tijd vrijmaakt voor patiënten omdat ze informatie ook online kunnen krijgen.” Visser: “Dat is de intentie. Maar ik begrijp dat die angst wel leeft onder patiënten. Als iedereen het portaal gebruikt, is het een logische gedachte dat consulten ingekort worden om tijd te besparen. Terwijl gesprekken juist bedoeld zijn om duiding en nazorg te bieden.” Jeekel: “Ik denk dat het gesprek met de arts juist beter wordt. Interessanter. De patiënt is beter voorbereid en daarom een betere gesprekspartner voor de arts om samen tot een behandeling te komen. Daarnaast moet ieder platform ondersteunend blijven en geen doel worden.” Visser: “Dus het mag niet vervangend zijn?” Brink: “Soms kan het ook vervangend zijn. Maar alleen als dat voor beide partijen werkt. Met name voor chronische patiënten kan gelden dat zij al zo bekend zijn met het bekijken en interpreteren van uitslagen van reguliere onderzoeken, dat ze geen behoefte hebben aan een toelichting. En als er toch nog een vraag is, kan er een e-consult worden gestuurd, maar een bezoek aan het ziekenhuis kan dan achterwege blijven.” CULTUUROMSLAG Visser: “Om hier een balans in te vinden, zie ik vooral een grote rol weggelegd voor de zorgverlener. De patiënt heeft over het algemeen vaak nog een traditionele, passieve houding: ‘de arts is koning’. Hoewel de nieuwe generatie mondiger is. Die zoekt online het antwoord voordat ze een arts bezoekt.”

Jaap Trappenburg is programmaleider van Uzelf; het regionaal programma voor zelfmanagement en een initiatief van UMC Utrecht, Hogeschool Utrecht en EBU. Volgens hem sluit het patiëntenportaal Mijn UMC goed aan op dit programma. “Mijn UMC biedt een mooie portal om informatie snel en eenvoudig bij patiënten te brengen. Dit past uitstekend bij het uitgangspunt van Uzelf: mensen meer regie leveren over hun eigen gezondheid, voor efficiëntere zorg. De stap waar we in het Utrechtse voor staan is om naar een ‘digitale common ground’ te komen. Momenteel wordt in de regio daarvoor Pazio ingezet. Dat vraagt om samenwerking om een gemeenschappelijke infrastructuur voor patiënten in de regio Utrecht neer te zetten. Als die samenwerking er is, kan de regio als modelregio dienen voor nationale en internationale samenwerkingen.”

Brink: “Dus er is goede begeleiding nodig om met die regie om te kunnen gaan. Dat geven we onze zorgverleners ook mee. Het is belangrijk dat patiënten van te voren geïnformeerd worden over de mogelijkheden van het portaal.” Visser: “Mee eens. Goede communicatie is cruciaal.” Jeekel: “Een gesprek met een beter geïnformeerde patiënt betekent veelal een cultuuromslag voor de zorgverlener. De inzet moet meer gericht zijn op gedrag in plaats van alleen de medische kant.” Brink: “Inderdaad. Maar de cultuuromslag vindt aan beide zijden plaats. Het maakt de patiënt meer eigenaar van zijn plan. Ik zou graag zien dat er een push & pull effect is: zorgverleners bieden het actief aan, maar patiënten vragen er ook actief om.” TWEEDELIJNS PORTAAL MIJN UMC OOK VOOR EERSTELIJNSZORG? Jeekel: “Wij richten ons nu op een manier om binnen de eerstelijnszorg één platform te creëren waar patiënten niet alleen vragen kunnen stellen aan zorgverleners, maar ook aan partijen als verzekeraars en gemeenten. Daarvoor werken we ook samen met de EBU om partijen aan elkaar te verbinden en het wiel niet opnieuw uit te vinden. Ik zou onze platformideeën graag eens naast het tweedelijns portaal Mijn UMC Utrecht leggen om te kijken of wij elkaar kunnen versterken.” Brink: “Interessant! Daar praat ik graag nog een keer over verder!” Visser: “In dat kader zouden patiëntenorganisaties ook interessant kunnen zijn om te kijken hoe je patiënten kunt activeren om een platform optimaal te benutten.”

25

Brink: “Er zal ook altijd een groep blijven die niet met een portaal wil werken, maar tot nu toe zien wij dat het gebruik van Mijn UMC Utrecht gestaag groeit. En het blijkt een katalysator te zijn voor procesverbetering: het verbetert de kwaliteit van verslagen en medicatieoverzichten omdat patiënten meekijken en stimuleert onze organisatie om bereikbaar te zijn om vragen te beantwoorden.” Jeekel: “Dat is een heel mooi resultaat! En gaandeweg leer je altijd weer bij.” Brink: “We moeten in gesprek blijven met alle partijen en onszelf blijven ontwikkelen. En daar draagt een gesprek als dit zeker aan bij!”

Wilt u bijdragen aan de regio Utrecht als modelregio voor zelfmanagement? Neem dan contact op!

Jelle van der Weijde domeinmanager Gezond 06 46 12 23 08 jelle.vanderweijde@economicboardutrecht.nl


research

Werkgelegenheid groeit weer

7,0% 6,0% 5,0% 4,0% 3,0% 2,0%

De werkgelegenheid in de provincie Utrecht is voor het eerst sinds 2011 weer licht gegroeid. In vergelijking met een jaar eerder is het aantal banen in 2015 met 0,4% toegenomen tot 675.000 arbeidsplaatsen. In totaal zijn er 2.800 arbeidsplaatsen bijgekomen. Binnen de provincie zijn er grote verschillen. De gemeenten Leusden (11,1%), Renswoude (4.2%) en Nieuwegein (1,9%) kenden de grootste relatieve stijging van het aantal werkzame personen. In dezelfde periode is het aantal banen relatief gezien het sterkst afgenomen in de gemeenten Woudenberg (-4,6%), de Bilt (-2,6%) en Baarn (-2,1%). AANHOUDENDE GROEI VESTIGINGEN Net als voorgaande jaren is het aantal vestigingen ook dit jaar weer gestaag gegroeid. In de periode 2014-2015 is het aantal vestigingen in de provincie Utrecht met 4,1% gestegen tot een totaal van 122.100 vestigingen. Het aantal eenpersoonsbedrijven is de afgelopen jaren flink toegenomen, met name in stedelijke gebieden. Het is daarom ook niet verwonderlijk dat het aantal vestigingen in periode 2014-2015 het sterkst is toegenomen in de steden Utrecht (4,9%) en Amersfoort (4,7%).

1,0% 0,0% -1,0% -2,0% 2007

2008

2009

2010

GROEI- EN KRIMPSECTOREN De werkgelegenheidsontwikkeling naar sector laat een uiteenlopend beeld zien. In absolute aantallen zijn de meeste banen verloren gegaan in de sectoren Zorg en welzijn (-1.210), Bouwnijverheid (-1.210) en Transport (-840). De bouw- en zorgsector kampten in 2014 ook al met forse krimp. In 2015 is de Utrechtse werkgelegenheid in Zakelijke diensten het snelst gestegen, met 2.060 banen. Daarnaast is ook de werkgelegenheid in de Horeca (1.510) en Handel (1.360) flink toegenomen. GOED WERKENDE ARBEIDSMARKT BLIJFT OPGAVE

Het vooruitzicht voor 2016 voor de provincie Utrecht is positief: ING Economisch Bureau verwacht een economische groei van 3,1%, ruim boven het nationaal gemiddelde van 2,5%. De werkloosheid zal dalen naar 5,5% (Nederland: 6,5%). Toch schuilt in 2000 deze economische voorspoed ook een knelpunt: 1750

2011

2012

2013

2014

2015

Tabel 1 Ontwikkeling werkgelegenheid (t.o.v voorgaand jaar). Bron: PAR 2015 Jaarlijkse groei arbeidsplaatsen Jaarlijkse groei vestigingen

het wordt steeds moeilijker om vacatures te vervullen. In oktober 2015 stonden er 8.700 vacatures open, en dat aantal groeit. Een bovengemiddeld deel van deze vacatures blijkt onvervulbaar: zelfs in andere regio’s zijn onvoldoende gekwalificeerde medewerkers voor Utrechts werk te vinden. De kloof tussen de vraag naar hoger opgeleid personeel enerzijds, bijvoorbeeld in ICT, en het lager opgeleide aanbod anderzijds is dé uitdaging voor de regionale arbeidsmarkt. MEER INFORMATIE: research.economicboardutrecht.nl

1500

1250

1000 Overheid 750

500

landbouw delfstoffen

Industrie, nutsbedrijven

Bouwnijverheid

Zorg (Gezondheidsen welzijnszorg)

Transport

250

0

-250

-500

Handel

Horeca

Informatie en communicatie

Financiële instellingen

Zakelijke diensten

Overige diensten

-750 Onderwijs -1000

-1250

14 20 15

-1500

20

Tabel 2 Ontwikkeling werkgelegenheid naar sector (arbeidsplaatsen). Bron: PAR 2015

-3000

26

-3250


agenda

AGENDA 10 maart ’16 Techniekpact on Tour: Shake up the mindset WWW.ECONOMICBOARDUTRECHT.NL/AGENDA

Techniekpact on Tour komt naar de regio Utrecht. Maak kennis met succesvolle regionale samenwerkingen op het gebied van techniek in onderwijs en bedrijfsleven en laat u inspireren. Het thema van deze bijeenkomst is ‘Shake up the mindset’.

21 april ‘16 Get Connected: Utrecht steeds Slimmer! WWW.ECONOMICBOARDUTRECHT.NL/AGENDA

Op 21 april volgt er een nieuwe Get Connected bijeenkomst. Centraal staan de initiatieven en voorbeelden uit het domein Slim van de EBU. Aan bod komen open & big data, 3D-printing, slimme mobiliteit en er is ruimte voor ontmoeting tussen startups en corporates. Laat u inspireren, vind partners voor een idee dat u hebt of sluit aan bij een bestaand initiatief.

25 t/m 29 mei ’16 Campus Party NL.CAMPUS-PARTY.ORG

Utrecht is het toneel van de toekomst tijdens Campus Party; een vijfdaags evenement waar duizenden studenten, startups, gamers en geeks samenkomen om de toekomst vorm te geven. Uitgerust met laptops, robots, drones, etc. nemen zij deel aan challenges, hackathons, workshops en lezingen van inspirerende persoonlijkheden. Economic Board Utrecht is official supporter van Campus Party.

Colofon Deze Get Connected is tot stand gekomen in opdracht van de Economic Board Utrecht (EBU). Wij danken de ondernemers en bestuurders die hieraan hebben meegewerkt.

Redactie Marijke Hoenderdos, Jolanda Kleij, Karien Docter, Lotte de Wit, Amanda Verdonk

Hoofdredactie Marcia Veenhuis, Doron Verstraelen

Fotografie Robert Oosterbroek, Irene Vijfvinkel, Oscar Timmers, Nadine van den Berg

Eindredactie Lotte de Wit

Vormgeving DDK, Utrecht

Drukwerk Platform P

Hier wordt geïnvesteerd in uw toekomst. Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage uit het Europees fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Unie.

27


LO UT CAT I RE CH E T

TEM

PERA TUU HITT ESTR R 8,2° ESS 0 ,1°

NEERSLAG 35% KANS

E TT O L R AR A M JA 20

G SLA RT M A H BP 155

WIND 4 M/S R WEE K L T EWO

ER ET ³ FM µg/m O ST 34

B

N

FIJ

VE 35 RB 6 RU CA IK LO RI EË

N

R LE EL N NT PE PE TAP S AP ST 523 . 15

Profile for Economic Board Utrecht

Get connected nr 11  

Februari 2016, een nieuw Get Connected magazine met de laatste stand van zaken op EBU-gebied. Van Groene, gezonde scholen tot Big Data. En v...

Get connected nr 11  

Februari 2016, een nieuw Get Connected magazine met de laatste stand van zaken op EBU-gebied. Van Groene, gezonde scholen tot Big Data. En v...

Profile for ebutrecht
Advertisement