Page 16

Kultura

16

nowy dziennik Sobota – niedziela 8-9 marca 2014

Jeremi Przybora. Poeta piosenki miłości, zwłaszcza tej nieszczęśliwej, uciekającej, przemijającej, potrafił pisać przepięknie. Dowodem są teksty piosenek, jak "Pejzaż bez ciebie" czy "SOS ginącej miłości". Teksty te pewnie nigdy by nie powstały, nigdy nie miałyby w sobie tej uwierającej serce melancholii, gdyby na drodze Jeremiego nie stanęła Agnieszka Osiecka. Miała wtedy 28 lat, była znaną i cenioną tekściarką i właśnie się rozwiodła. On natomiast był o ponad 20 lat starszym i żonatym ojcem dwójki dzieci. Lata 1962-64 to dla obojga czas płomiennego romansu znaczonego zarówno euforią, jak i goryczą. Wymiana listów Osieckiej i Przybory, które całkiem niedawno wydano w zbiorze "Listy na wyczerpanym papierze", zdradza kulisy powstania wielu nieśmiertelnych przebojów, bo Starszy Pan wyznawał swą miłość w kolejnych piosenkach Kabaretu. Miliony Polaków usłyszały Wiesława Michnikowskiego apelującego w imieniu autora do tej jedynej: Bez ciebie jestem tak smutny Jak kondukt w deszczu pod wiatr. Bez ciebie jestem wyzuty Z ochoty całej na świat.

4 marca minęło dziesięć lat od śmierci Jeremiego Przybory – jednego z najwybitniejszych współczesnych poetów piosenki. n

"Na to, żebym się urodził dokładnie taki, jakim się urodziłem, a więc Przyznam, że przez lata się w nim mieszanej krwi mazowiecko-kresopodkochiwałam. Byłam nastolatką wej, trzeba było jednej z tych poli wydawało mi się dziwne, że takie skich specjalności historyczno-miliwrażenie robi na mnie całkiem do- tarnych, jakimi były powstania. Gdyrosły Starszy Pan. Nie przeszkadzał by bowiem nie powstanie styczniomi jednak ani jego cylinder, ani sta- we i udział w nim mego dziada po romodny frak ani kwiatek w buto- mieczu Konstantego, nie straciłby on nierce. Wręcz przeciwnie - uważa- majątku Krasnołuki w ziemi witebłam to za czarujące. I zdaje się nie skiej, a po powrocie z zesłania nie byłam jedyna. Jeremi Przybora miał musiałby się osiedlić wraz z rodzibowiem w sobie, przynajmniej na ną na terenie Kongresówki, jako jeekranie, melancholijny urok rasowe- dynej dozwolonej dla niego strefy go romantyka. To dla niego ogląda- osiedlenia, a konkretnie – w Warszałam wszystkie odcinki Kabaretu wie. […] Tutaj urodził się mój ojciec, Starszych Panów, które, niestety, zbyt jako ostatni z siedmiorga rodzeństwa skąpo serwowała nam wtedy telewi- i pierwszy w rodzinie natus Varsoviensis” – wspominał. zja. Bez wątpienia owa mieszanka Jeremi Przybora od razu podbił moje serce swoją poezją. Ale kiedy krwi mazowieckiej i kresowej okaprzeczytałam "Listy na wyczerpa- zała się niezwykle udana. I utalennym papierze", czyli zbiór miłosnych towana. Jeremi Przybora ukończył ewanlistów Przybory do Agnieszki Osieckiej, już całkiem zakochałam się w gelickie Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, studiował w Szkoich nadawcy. le Głównej Handlowej i anglistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W NATUS VARSOVIENSIS 1937 r. wygrał konkurs na spikera rozCZARUJE W ETERZE Kim naprawdę był ten czarodziej, głośni warszawskiej. Podczas poktóry całkiem zawrócił mi w głowie? wstania warszawskiego prowadził auZ pewnością nie zawsze chodził we dycje w cywilnej rozgłośni Polskiego Radia. fraku i cylindrze. Po wojnie pracował krótko w RozUrodził się w 1915 roku w rodzinie szlacheckiej, jako najmłodsze z głośni Pomorskiej PR w Bydgoszczy. Powrócił do podnoszącej się z ruin Warszawy. W powojennym entuzjazmie odbudowy kraju zasilił szeregi partii, żeby w 1957 r. opuścić je, jak wspominał, z "nieporównywalnym z niczym uczuciem ulgi". W Warszawie Przybora związał się z redakcją rozrywki Polskiego Radia. Los zetknął go tam z Jerzym Wasowskim, któremu zaproponował pisanie muzyki do swoich tekstów. Stworzyli Teatrzyk Eterek, szybko ochrzczony "najszerszym uśmiechem radia czasów stalinowskich". KABARET LEKIEM NA SIERMIĘŻNĄ RZECZYWISTOŚĆ Ukoronowaniem współpracy obu radiowców stał się założony w 1958 r. niepowtarzalny telewizyjny Kabaret Starszych Panów. W siermiężnej Jeremi Przybora pisał teksty dla gomułkowskiej Polsce Wasowski i gwiazd polskiej sceny muzycznej, jak: Przybora wyznaczali właściwe i zbyt łatwo zapomniane standardy zachoIrena Santor, Hanna Banaszak czy Ewa Bem. Jest również autorem opo- wań. Przy okazji stworzyli niedoścignione w swej maestrii piosenki. wiadań, wspomnień i wierszy "W ostatnich latach przed wybutrojga dzieci. Ojciec, Stefan Przybo- chem wojny, kiedy zostałem spikera, był inżynierem cukiernikiem, rem w Polskim Radiu, nauczyłem się właścicielem fabryki słodyczy oraz odróżniać dobry tekst od złego – mócukierni w Warszawie; matka, Jadwi- wił Jeremi Przybora w jednej z ostatga z domu Kozłowska, zajmowała nich wypowiedzi dla "Rzeczpospolitej". – Wtedy moimi nie tyle misię domem.

ZDJĘCIA: ARCHIWUM

Zuzanna Ducka-Lubas

Taki wizerunek Jeremiego Przybory został w pamięci jego wielbicieli: elegancki, we fraku, z kwiatem w butonierce...

strzami, bo jeszcze mi do głowy nie przychodziło, że sam kiedykolwiek będę pisał piosenki, ile idolami byli, oczywiście, Marian Hemar i Julian Tuwim, nieco później Jerzy Jurandot. Zdumiewające, że chociaż Hemar pisał ogromnie dużo, a i Tuwim był dosyć płodny pod tym względem, przedwojenna Polska, w porównaniu do powojennej, była w piosenkę dość uboga. Tymczasem PRL – nazwijmy rzecz po imieniu – stał się po prostu imperium piosenki na najwyższym poziomie. Poza trójcą wieszczów polskiej piosenki: Agnieszką Osiecką, Jonaszem Koftą i Wojciechem Młynarskim wyrosła cała plejada bardzo dobrych autorów". Wymienieni autorzy mogli czuć się naprawdę namaszczeni i wyróżnieni. Choć Przybora przyznawał się do fascynacji Tuwimem i Hemarem, to sam stworzył styl, którego po nim nikt już nawet nie próbował naśladować. Jeremi Przybora jest bowiem w swoich troszkę absurdalnych, troszkę romantycznych, troszkę nonsensownych i bardzo poetyckich tekstach

całkowicie nie do podrobienia. Jego muzyczne ucho, które wychwytywało zarówno rymy, jak i rytmy, które powoływało do życia takie frazy, jak "matka tka i tatka tka" lub "by żądz moc móc wzmóc" wydobywało z języka polskiego niezwykłe barwy, współbrzmienia i sensy. Ten wyjątkowy esteta słowa właśnie w języku dopatrywał się ucieczki przed otaczającą go szarą rzeczywistością PRL-u. Po latach pisał o Kabarecie: “Zasadniczo przyświecała mi idea rozerwania się, zabawienia siebie i naszych odbiorców przez oderwanie się od szarej, nudnej, brzydkiej codzienności, od panoszącego się wokół nas prostactwa”.

W następnym Kabarecie ten sam autor ustami Kaliny Jędrusik wykrzyczał: Ratunku, ratunku, na pomoc ginącej miłości nim głosu jej zbraknie i łez SOS, SOS. Osiecka, jak zapisze w swoim notesie, odpowiedziała "piosenką dla Jeremiego": "Na całych jeziorach – ty, o wszystkich dnia porach – ty, w marchewce i naci – ty, od Mazur do Francji – ty…" Piękna historia miłosna, prawda? Coś, co mogło być jedynie banalnym romansem, w przypadku dwojga wspaniałych artystów stało się wyjątkową poetycką podróżą. Niewątpliwie listy tych dwojga to lektura obowiązkowa dla każdego, komu brakuje w życiu odrobiny romantyzmu.

ŻYCIE PO KABARECIE Po zakończeniu działalności Kabaretu Starszych Panów Jeremi Przybora oczywiście nadal pisał. Oprócz licznych tekstów piosenek wydał m.in. opowiadania, "Memuary”– kolejne KOBIETA PO PRZEJŚCIACH, części swoich wspomnień – oraz zbiór MĘŻCZYZNA Z PRZESZŁOŚCIĄ wierszy "Piosenki prawie wszystkie". Podobną ucieczką, w życiu oso- Prócz tego był autorem libretta do mubistym, była dla Przybory bez wąt- sicalu dla dzieci "Piotruś Pan”. Odpienia miłość. Był trzykrotnie żona- szedł na "cienistą stronę ulicy" 4 marty, jego ostatnia żona, scenografka ca 2004 roku. Powraca do nas częAlicja Wirth była inspiracją do po- sto, w każdym nowym wykonaniu jewstania drugiej części wspomnień, go piosenek. Na szczęście napisał ich czyli "Memuarów", w których opi- ponad setkę. Do usłyszenia następsuje ich piękne uczucie. Przybora o nym razem, panie Jeremi. n

REKLAMA I N C O M E - T A X

·

W Y S Y Ł K A

P I E N I Ę D Z Y

·

T Ł U M A C Z E N I A

INCOME TAX - Rozliczenia Podatkowe

TRAVEL MASPETH

tel. 718.894.5170

Authorized IRS e-file Provider Registered Tax Preparer

·

Z A P R O S Z E N I A

Paczki morskie expresowe Paczki lotnicze 5-6 dni

Przygotowujemy rozliczenia osób indywidualnych i małych biznesów Elektroniczne wysyłanie rozliczeń e-file • Oferujemy specjalne zniżki dla seniorów i studentów BILETY LOTNICZE · PACZKI MORSKIE · LOTNICZE · WYNAJEM SAMOCHODÓW

ODBIÓR Z DOMU KLIENTA

61-65 56 RD. Maspeth, NY 11378 www.dtmtravel.com pon.-piąt. 10:00am - 7:00pm sob. 10:00am - 4:00pm

Nowy Dziennik 2014/03/08  

Od ponad 40 lat Nowy Dziennik utrzymuje pozycję największej i najbardziej prestiżowej polskojęzycznej gazety codziennej w USA. Redagowany i...

Advertisement