Issuu on Google+

våren 2009

Nils Sletta | Pål Sverre Valheim Hagen Ellen Dorrit Petersen | Eirik Stubø

Charlotte Frogner aktuell i Eit lykkeleg sjølvmord og Evig ung


www.circus.no

foto:billybonkers

K A RL JOHAN


06: Glimt frå prøvane

Vi har luska rundt på prøvane som var i gang før nyåret: den surrealistiske komedien Eit lykkeleg sjølvmord, Harold Pinters kammerspel Vaktmeisteren og dramatiseringa av Jon Fosses legendeliknande forteljing Andvake.

12 Skodespelaren: Pål Sverre Valheim Hagen Pål Sverre har tidlegare spelt både hane, elefant og for­ knytt tenåringsjente. No står han kanskje framføre ei endå større utfordring i Eit lykkeleg sjølvmord.

14 På rollelista: Charlotte Frogner

«Komedie er ein hårfin balanse», seier Charlotte som er aktuell i Evig ung og Eit lykkeleg sjølvmord.

17 Musikken: Erik Gedeon

42

Evig ung har hatt stor suksess både i Hamburg og Dresden. No er songdramaet klart for Det Norske Teatret. Møt drama­ tikaren og regissøren Erik Gedeon.

19 Pianisten: Anders Rogg 22 Prosjektet: Forteljeteater

Skodespelar Svein Tindberg og hardingfelespelar Benedicte Maurseth skal framføre Jon Fosses Andvake. Forma er tricky å løyse, meiner regissør Kjetil Bang-Hansen.

24

Nils Sletta

Portrettet: Nils Sletta frå Tuddal i Telemark er spelemannen som vart skode­ spelar. I vår har han tittelrolla i Vaktmeisteren av Harold Pinter.

12

29 Scenografen: Dordi Strøm 30

Erlend Sandem

34

Eirik Stubø

Dramatikaren: Filmen Seul contre tous fekk dramatikaren bak Sur grus, Erlend Sandem til å skrive for scenen. Instruktøren: Tolv år som sjef får vere nok. No gler regissør Eirik Stubø seg til å lage framsyningar på ulike teater og på ulike språk. Først ut er Andromake av Jean Racine på Scene 2.

37 Rolla: Ellen Dorrit Petersen

Ellen Dorrit har tidlegare tolka tragiske kvinnekarakterar, som spionen Vera Våge i filmen Iskyss. I vår har ho tittelrolla i trage­ dien Andromake.

41 Nytt fjes: Trond Espen Seim 42 Profilen: Jorunn Kjellsby Foto tvnorge

innhald det norske våren 2009

06


det norske teatret våren 2009 MEDVERK ANDE Eit lykkeleg sjølvmord Av Moira Buffini Fritt etter Sjølvmordaren av Nikolai Erdman Omsetjing: Ragnar Olsen Regi: Lasse Kolsrud Musikk: Espen Leite Scenografi: Bård Lie Thorbjørnsen Kostyme: Christina Lovery Med: Pål Sverre Valheim Hagen, Charlotte Frogner, Jorunn Kjellsby, Jan Grønli, Nina Woxholtt, Svein Roger Karlsen, Thomas Bye, Ellen Dorrit Petersen, Bernhard Ramstad, Mattis Herman Nyquist, Jon Eivind Gullord, Øyvin Berven

HOVUDSCENEN FRÅ 23. JANUAR

Prøvesalen FRÅ 28. januar

FRÅ 22. januar

lykkeleg SJØLVMORD eit

ANDVAKE VAKTMEISTEREN

Vaktmeisteren Av Harold Pinter Omsetjing: Ola E. Bø Musikk: Kjetil Bjerkestrand Regi: Torfinn Nag Scenografi/kostyme: Helge Hoff Monsen Med: Nils Sletta, Bartek Kaminski, Espen Løvås Andvake Av Jon Fosse Musikk: Benedicte Maurseth Regi: Kjetil Bang-Hansen Scenografi: Helge Hoff Monsen Med: Svein Tindberg, Benedicte Maurseth

scene 2

hovudscenen FRÅ 26. februar

PRØVESALEN

FRÅ 28. FEBRUAR

Peter Pan Av Barrie / Janson / Kristoffersen Til nynorsk: Ola E. Bø Regi: Teodor Janson Musikk: Svenn Erik Kristoffersen Scenografi/kostyme: Unni Walstad Med: Frank Kjosås, Svein Roger Karlsen, Sigve Bøe, Liv-Unni Larsson Undall, Grethe Ryen, Silje Storstein, Stinius Maurstad, Richard Apeland Bergh, Håvard Yttredal, Mari Smistad, Jonas Georg Digerud, Kai Kenneth Hanson, Preben Moseid, Frank Jørstad, Gard Pedersen

FRÅ 20. MARS

ANDROMAKE

NY NORSK: Så blir det stilt Av Arne Lygre Originaltittel: Så stillhet Til nynorsk: Gunnhild Øyehaug Regi: Torkil Sandsund Scenografi/kostyme: Dordi Strøm Med: Tobias Santelmann, Morten Espeland, Håkon Mathias Vassvik Andromake Av Jean Racine Ein versjon av Jon Fosse Regi: Eirik Stubø Scenografi/kostyme: Kari Gravklev Med: Ellen Dorrit Petersen, Trond Espen Seim, Torbjørn Eriksen, Kirsti Stubø, Pål Sverre Valheim Hagen, Stine Mari Fyrileiv, Britt Langlie, Sverre Bentzen

SCENE 2

Så blir det stilt

PRØVESALEN

FRÅ 26. MARS

HOVUDSCENEN FRÅ 28. MARS

HOVUDSCENEN FRÅ 2. MAI

NY NORSK: Sur grus Av Erlend Sandem Regi: Eirik Nilssen Brøyn Scenografi: Helge Hoff Monsen Med: Kaja Varjord, Ingrid Jørgensen Dragland, Per Schaanning, Mattis Herman Nyquist, Lasse Kolsrud Evig ung Av Erik Gedeon Omsetjing: Marit Tusvik Scenografi/kostyme: Mia Runningen Regi: Erik Gedeon Med: Thomas Bye, Charlotte Frogner, Trond Høvik, Gjertrud Jynge, Marit Kolbræk, Anders Rogg, Bjørn Sundquist Jungelboka Av Alexander Mørk-Eidem Etter Rudyard Kiplings Jungelboka Omsetjing: Ola E. Bø Regi: Erik Ulfsby Scenografi: Even Børsum Kostyme: Ingrid Nylander Koreografi: Belinda Braza Musikalsk ansvarleg: Svenn Erik Kristoffersen Musikkprodusent: Atle Halstensen Med: Adil, Svein Roger Karlsen, Lars Jacob Holm, Geir Kvarme, Jonas Georg Digerud, Niklas Gundersen, Ulrikke Hansen Døvigen, Bernhard Ramstad, Yavuz Topuz, Jon Eivind Gullord, Elisabeth Sand, Marcus Andreassen, Mathias Jin Budtz, Jens Jeffry Trinidad, Thea Bay, Sandra Gerecke, Lars Johansen Aastebøl m.fl. Musikarar: Lars Larssen Naumann, Peter Baden/Ruben Dalen

4.–10. MAI: Norsk Amatørteaterfestival, Prøvesalen 27.–28. MAI: Norsk Dramatikkfestival 2009, Prøvesalen og Scene 2 11.–13. JUNI: DUS (Den Unge Scenen), Prøvesalen og Scene 2 EventyrForteljeTeaterstund Laurdagar kl. 13:00. Lunsj & Lyrikk Fri entré. Månd.-laurd. kl. 12:00. Ord over grind Ein laurdag kvar månad. Suppeteatret Kunstnarlege innslag med smakrik suppe. Fredagar kl. 14:00. Baksnakk Fri entré. 24.1, 4.2, 4.3, 25.3 og 1.4. For fullt program og detaljert speleplan, sjå www.detnorsketeatret.no Med atterhald om endringar

OPNINGSTID BILLETTLUKA Måndag–fredag frå 12.00 Laurdagar frå 11.00 Billettbestilling pr tlf: 22 42 43 44 Måndagar 10–17. Tysdag–Fredag 10–19 Laurdagar 11–17 www.detnorsketeatret.no – heile døgnet


Utgjevar: Det Norske Teatret, Vidar Sandem Redaktør: Silje Ingleiv Engeness Redaksjonsadresse: Informasjonsavdelinga Det Norske Teatret, Kristian IVs gate nr. 8, 0164 Oslo. E-post: info@detnorsketeatret.no Telefon: 22 47 38 00 www.detnorsketeatret.no Teatersjef: Vidar Sandem Skodespelarar: Adil, Sverre Bentzen, Richard Apeland Bergh, Øyvin Berven, Ingrid Bolsø Berdal (perm), Ståle Bjørnhaug (perm), Heidi Gjermundsen Broch (perm), Svein Erik Brodal, Thomas Bye, Sigve Bøe, Jonas Georg Digerud, Ingrid Jørgensen Dragland, Ragnar Dyresen, Jon Eikemo, Torbjørn Eriksen, Morten Espeland, Torgeir Fonnlid, Charlotte Frogner, Stine Mari Fyrileiv, Ulrikke Greve, Jan Grønli, Niklas Gundersen, Jon Eivind Gullord, Paul-Ottar Haga (perm), Pål Sverre Valheim Hagen, Kai Kenneth Hanson, Lars Jacob Holm, Ragnhild Hilt, Unn Vibeke Hol, Hallvard Holmen, Trond Høvik, Paul Åge Johannessen, Gjertrud Jynge, Frank Jørstad, Bartek Kaminski, Svein Roger Karlsen, Jorunn Kjellsby, Frank Kjosås, Marit Kolbræk, Lasse Kolsrud, Marianne Krogh, Britt Langlie, Magne Lindholm, Trini Lund, Espen Løvås, Stinius Maurstad, Wenche Elena Medbøe, Preben Moseid, Mattis Herman Nyquist, Hilde Olausson (perm), Gard Pedersen, Ellen Dorrit Petersen, Bernhard Ramstad, Iren Reppen (perm), Hildegun Riise, Tone Ringen, Anders Rogg, Grethe Ryen, Elisabeth Sand,Tobias Santelmann, Per Schaanning, Trond Espen Seim, Nils Sletta, Mari Smistad, Elisabeth Matheson Solberg, Sverre Solberg (perm), Silje Storstein, Kirsti Stubø, Bjørn Sundquist, Svein Tindberg, Pia Tjelta (perm), Ane Dahl Torp (perm), Liv-Unni Larsson Undall, Kaia Varjord, Håkon Mathias Vassvik, Nina Woxholtt, Håvard Yttredal, Ingunn Beate Øyen (perm) Dansarar: Marcus Andreassen, Thea Bay, Mathias Jin Budtz, Sandra Gerecke, Yavuz Topuz, Jens Jeffry Trinidad, Lars Johansen Aastebøl Musikarar: Svenn Erik Kristoffersen (musikksjef), Rune Arnesen, Peter Baden/Ruben Dalen, Hallgrim Bratberg, Håvard Caspersen, Christine Gullhav, Silje Haugan, Nils Jansen, Lena Rist Larsen, Espen Leite, Trygve Thambs Lyche, Benedicte Maurseth, Ole Marius Melhuus, Lars Larssen Naumann, Stig Ove Ose, Jon Mehus, Svein Johann Ose, Ståle Sletner, Anders Rogg, Vebjørn Stuksrud Dramaturgar: Ola E. Bø, Kai Johnsen, Cecilia Ölveczky Scenografar: Kari Gravklev, Helge Hoff Monsen, Mia Runningen, Unni Walstad Språkkonsulent: Arne Torp Annonsar: Christine Sørkedalen, 92 82 03 89 Framsidefoto: Marcel Leliënhof Design: Concorde Trykk og repro: Merkur-Trykk Opplag 20 000

BILLETTAR:

Å treffe ungdomen heime Ja, det er overskrifta på alle teatersjefars største draum, og aldri blir vi så veltalande utan grunn som når vi kjem inn på dette temaet. Derfor har eg no i haust gått fleire turar eins ærend ned i billettluka berre for å sjå ungdommar med saggebukser ned i knehasen og rullebrett under armen, vase rundt i foajeen for å kjøpe billettar til Jungelboka. Og ikkje i lag med vaksne: gjengar på tre og fire, jenter og gutar, og etter hudfargane å dømme, eit tverrsnitt av det moderne Oslo. Det har vore ein sann svir og ei stor glede å sjå teatersalongen totalt forandra både på scenen og i salen. Vi har verkeleg fått ein leksjon i kva det betyr å ha levande rollemodellar på scenen. Dette skjer ikkje kvar sesong, det er sant, men det er muleg, det gir oss blod på tann, og det gir perspektiv på dei andre ungdoms­ prosjekta våre, så nokre ord om dei. DUS, Den unge scenen, har sin base på Det Norske Teatret, driven fram av entusiastar og ein svært effektiv ide som er så god at prosjektet har kome på statsbudsjettet. DUS aktiviserer unge dramatikarar, ungdom får møte eit sjanger­ messig breitt utval av dramatiske tekstar av god kvalitet, ungdommar med svært ulik bakgrunn får snust på teatermagien, dette er i det heile tatt eit storarta rekrut­ teringsprosjekt både for smak og handverk. Men skrytelista mi er ikkje slutt: Kvart år er Det Norske Teatret vertskap for Norsk Dramatikkfestival, som tar til å bli ein godt innarbeidd tradisjon. Innsende kortdrama blir juryerte og sette opp i eit program der ulike institusjonsteater og festivalen sjølv produserer framsyningane. Festivalen er ein viktig møtestad for ny norsk dramatikk og for dramatikarar med sine framtidige produsentar. Det Norske Teatret har sitt utspring i ei stor og sterk amatørteaterrørsle, denne kunstnarlege navlestrengen vil vi ikkje klippe av. Kvart år, rundt St Hans, arran­ gerer vi saman med Noregs Ungdomslag ein festival for amatørteatergrupper frå heile landet. Variasjonen er stor, og talenta, som kanskje ein gong kjem til å stå på akkurat desse scenane, er mange. Eg vågar å ta så store ord i min munn når eg no går inn i mitt siste år som teater­ sjef: Det Norske Teatret er kanskje den viktigaste festivalarenaen i landet.

www.detnorsketeatret.no / 22 42 43 44 Hovudsponsoren vår:

Vidar Sandem, teatersjef


|

|

|

Glimt frå prøvane Vaktmeisteren Eit lykkeleg sjølvmord Andvake

Er det eit liv etter døden?

Det er det e

side 6 det norske – våren 2009


Foto: Marius E. Hauge Stykkets tittel

eg spør om. Finst det noko der ute etter dette? side 7 det norske – hausten 2008

EIT LYKKELEG SJØLVMORD Det er tredje akt og det er fest. Midtpunktet er Pål Sverre Valheim Hagen i rolla som Semjon. Her i samspel med musikar Espen Leite (t.v.), Jorunn Kjellsby, Nina Woxholtt og Bernhard Ramstad.


|

|

|

Glimt frå prøvane Vaktmeisteren Eit lykkeleg sjølvmord Andvake

VAKTMEISTEREN I løpet av ein prøveperiode kan det truleg dukke opp mange og ulike tankar. Regissør Torfinn Nag ser her ut til å tenkje hardt.

EIT LYKKELEG SJØLVMORD Det er 17. november og produksjonen er samla til første leseprøve i Dansesalen i kjellaren på Det Norske Teatret.

side 8 det norske – våren 2009


ANDVAKE Ute på golvet er Svein Tindberg og Benedicte Maurseth godt konsentrerte om Jon Fosses tekst og Benedictes musikk. Bendicte kjenner seg godt att i spelemannen Asle som Jon Fosse skildrar.

side 9 det norske – hausten 2008

VAKTMEISTEREN Bartek Kaminski (t.v.), i rolla som Aston, er han som tilbyr Nils Sletta både husrom, sko og jobb som vaktmeister. Vaktmeisteren sjølv er noko tilbakehalden med å ta i mot.


|

|

|

Glimt frå prøvane Vaktmeisteren Eit lykkeleg sjølvmord Andvake

Setta meg ja? Huh… Eg har ikkje sitti ned… …eg har ikke sitti ned på …det eg kan hugse...

VAKTMEISTEREN Nils Sletta har mykje å hugse på. Teksten i Vaktmeisteren er ordrik. I bakgrunnen inspisient Hedda Rønneberg som har kontroll på alt det praktiske.

side 10 det norske – våren 2009


Stykkets tittel eit lykkeleg sjølvmord Scenografien er laga av Bård Lie Thorbjørnsen, her i modellstorleik.

EIT LYKKELEG SJØLVMORD Regissør Lasse Kolsrud har konsentrerte skodespelarar framføre seg: Ellen Dorrit Petersen (t.h.) og Pål Sverre Valheim Hagen.

side 11 det norske – hausten 2008


|

|

Eit lykkeleg sjølvmord Noregspremiere 23. januar Hovudscenen

«Eg trur det er heilt essensielt å finne sin eigen veg inn i skodespelaryrket. Å eksperimentere. Og å våge og risikere at ein feilar i eksperimenteringa.» Tekst MARGUNN VIKINGSTAD Foto SIGURD FANDANGO

side 12 det norske – våren 2009


Eit lykkeleg sjølvmord

trur ikkje eg hadde klart å gjere den rolla på nytt no. Eg heldt Pål Sverre Valheim Hagen blir skildra som ein skodespelar med på å kaste opp under kvar framsyning. Det var ei viktig rolle eit karakteristisk kroppsleg medvit, ein som ikkje endar opp i for meg som skodespelar. Det same var rolla som Raskolnikov i sjablongar, og ein som er i stand til å vise kva intelligent under­ Forbrytelse og straff på Hålogaland Teater i 2005. statement er. I tillegg er han utrusta med eit andlet som har – Kva var viktig med dei to framsyningane? ei særskild sensitiv utstråling. Han debuterte på teaterscenen – Det å pløye ned i eit landskap som er svært mørkt og i 2003 i Bikubesong der Lasse Kolsrud hadde regien. Å slutte svært vanskeleg. Etter Forbrytelse og straff tok eg fri eit halvt ein sirkel er truleg noko tidleg for 28 år gamle Pål Sverre Valheim år. Det måtte eg berre, for å fylle på med krefter. Då eg kom Hagen, men ei form for sirkel er det uansett når han no er tilbake, fekk eg andre roller, som til dømes Bjørn Diesel. Og aktuell i eit stykke med regi av Lasse Kolsrud. som hane i Ingen skriv til obersten. Det var fint. Eg er veldig – At eg kom her til Det Norske Teatret trur eg at eg kan glad for samarbeidet med Yngve Sundvor, som hadde regien på takke Lasse for. Han jobba som lærar då eg gjekk på Teater­ Ingen skriv til obersten. høgskolen. Utfordringa me står overfor no er å finne balansen På spørsmålet om det er nokre skodespelarar som kan mellom humor og alvor i ein komedie som spring ut av eit så peikast ut som viktige for Pål Sverre Valheim Hagen, er svaret alvorleg tema. Eg synest det er ein urovekkjande undertone i beint fram og kontant: Eit lykkeleg sjølvmord som eg håper me klarer å ta vare på midt – Bjørn Sundquist. i alle forviklingane. Stykket er kanskje ikkje berre ein svart – Kva er det med Bjørn Sundquist? komedie, men òg ein svart farse. Forfattaren har nok tenkt det – Det er mange ting med Bjørn som ein krass kommentar til den ky­ som gjer han eksepsjonell. Og det nismen som kan oppstå når menneske SKODESPEL AREN er òg andre eldre skodespelarar eg ser ei moglegheit til å utnytte andres Pål Sverre Valheim Hagen er svært takksam for at eg har fått tragedie. Det handlar kanskje òg om jobbe med, som Jon Eikemo og Ståle ein som sjølv prøver å bruke eigen tra­ Eit lykkeleg sjølvmord handlar om den Bjørnhaug. Men Bjørn har eg jobba gedie for å oppnå noko eller for i det desillusjonert, arbeidslaus og kua Semjon. Ein kveld utbasunerer han at han like godt kan mest med. Eg har lært mykje av han. heile å overleve, seier Pål Sverre. ta livet av seg. Ryktet går og han blir straks Me er begge opptatt av ei form for Det kroppslege medvitet og den oppsøkt av svermeriske kvinner, misforståtte energi. Ein energi som er udefinerbar, kroppslege presisjonen som fleire trek­ kunstnarar og politiske, intellektuelle og men som er heilt essensiell for ut­ kjer fram når dei skal karakterisere religiøse interessegrupper som alle meiner at han må dø for deira sak. trykket. Det er ein viktig kjerne i det denne skodespelaren, har komme til ut­ skode­spelararbeidet eg ønskjer å gjere. trykk i svært ulike variantar; som psy­ • Statens Teaterskole 2000–2003. Og det er godt å møte andre som leiter kiatrisk pasient (Skråninga), som ele­ • Debuterte i Bikubesong i 2003 på Det etter det same, svarer han. fant (Fyrverkerimakarens dotter), som Norske Teatret. Pål Sverre Valheim Hagen hadde tenåringsjente (Få meg på, for faen), og • Fekk Heddaprisen for beste mannlege bi­rolle i 2007 for rolla som Bjørn Diesel i eigentleg ein draum om å bli marin­ som hane (Ingen skriv til obersten). Verdas mest forelska par og for rolla som biolog. Skodespelaryrket er meir slik at – Det er viktig å bruke alt ein har hane i Ingen skriv til obersten. det er det han blei. Men når han først er til rådvelde når ein jobbar. Men det • Debuterte på film i fjor i den kritikerroste hamna der han er, er han tydeleg på at kroppslege medvitet, ja, eg er oppteken De usynlige. • Aktuell dette året i filmen Jernanger der det må til en eigenart i dette yrket. av kva kroppen kan seie, og det at krop­ han mellom anna spelar saman med Bjørn – Eg trur det er heilt essensielt å pen kan seie noko heilt anna enn det Sundquist. finne sin eigen veg inn i skodespelar­ røysta seier, altså dette motsetnadsful­ yrket. Å eksperimentere. Og å våge og le: Kva er i kroppen og kva er i teksten. risikere at ein feilar i eksperimenteringa. – Som til dømes Bjørn Diesel i Verdas mest forelska par? – Du blir karakterisert som særskilt god på å sjå heil– Ja, i den rolla var det meining i å eksperimentere med å skap i ei framsyning. Står det i motsetnad til ein tydeleg flytte på uttrykket, sjå kva som finst i spennet mellom det røysta individualitet? seier og kva kroppen uttrykkjer. Utstrålinga til Bjørn Diesel er – Nei, det er først når ein samarbeider at ei framsyning kan ganske motsetnadsfull: ein som tøffar seg, ein som til tider er bli verknadsfull. Den individualiteten som berre rommar seg svært plagsam for omgjevnadene, men som berre vil bli elska. sjølv, er dørgande keisam, og det er utruleg keisamt å jobbe med Det er ein Bjørn Diesel i oss alle, slår Pål Sverre fast. skodespelarar som berre har sin eigen agenda. Det er gjennom I fjor haust fekk Pål Sverre Valheim Hagen gode kritikkar samarbeid ein kan nå opp til noko verkeleg godt og stort. Sjølv ein som barnemordar i Erik Poppes film De usynlige. Det er ikkje monolog er eit samarbeid, ikkje minst med publikum. Som sko­ første gongen han har gått inn i ei slik vanskeleg rolle. I drama­ despelar er ein aldri åleine i aksjon. Berre sjå på Bjørn Sundquist tiseringa av Carl Frode Tillers roman Skråninga spelte Hagen som skodespelar. Han er alltid i kontakt. Og det er ikkje gale å ein kjenslevar gut, som blir sterkt prega av omgjevnadene og vere midtpunkt. Om ein skal gjere noko bra, om ein skal uttryk­ endar opp på ein psykiatrisk institusjon etter å ha utført brutale kje seg, må ein ta plass. Men heilskapsmedvitet må jo òg vere der. handlingar mot eit barn. Eg kan ikkje forstå noko anna, seier På Sverre Valheim Hagen. – Skråninga er det mest fysisk krevjande eg har spelt. Eg side 13 det norske – våren 2009


|

|

Evig ung Eit lykkeleg sjølvmord Hovudscenen

side 14 det norske – våren 2009


|

Evig ung Eit lykkeleg sjølvmord

«Skodespelarmessig blir dette utan tvil noko av det mest krevjande og mest morosame eg har gjort» Tekst ÅSNE H. DAHL TORP Foto MARCEL LELIËNHOF

rutinar: opp klokka 07.00, frukost kl. 08.00, middag kl. 13.00, Klokka er 08.30 om morgonen og Charlotte Frogner sit i sminke­ dusj ein gong i veka… Det er noko vemodig ved tanken på at stolen på maskeavdelinga på Det Norske Teatret. I dag skal det dei er fråtekne det livet dei ein gong levde. Samstundes veit eg bli tatt foto til plakaten til Evig ung, og Charlotte skal for før­ at ein aldri kjenner seg eldre enn det ein sjølv er – farmora mi ste gong transformerast til ei utgåve av seg sjølv slik ho truleg kjende seg som om ho var tretti år heilt til ho døydde, og da var vil sjå ut om 60 år. I dette stykket skal ho nemleg spele seg sjølv ho 87 år gammal. som ei småsenil, skravlete gammal dame som lever i fortida. 27-åringen er spent på kva for institusjon ho sjølv kjem til – Dette blir veldig rart, trur eg, vedgår den relativt unge å møte når ho ein gong blir gammal. skodespelaren. Ho ler mot synet som møter henne i spegelen; – Forventingane til helsevesenet er nok ganske høge i min det er ikkje lett å kjenne igjen framtidsversjonen av seg sjølv. generasjon. I tillegg er vi veldig redde for rutinar, samfunnet i – Jamvel om eg skal ta utgangspunkt i meg sjølv, er eg jo dag er jo fundert på retten til å bestemme alt sjølv, og strikte uviss på korleis regissør Erik Gedeon vil løyse dette. Eg skal jo system har vi lite til overs for. Å hamne på ein aldersheim slik vere ein slags outrert versjon av Charlotte. Eg er framleis usikker dei er i dag har, eg ikkje særleg lyst til. Eg blir skremt av tanken på kva for eigenskapar ved min person eg skal forsterke, men eg på å ikkje kunne bestemme over min eigen kvardag. Eg vil ha ser på det som ei veldig morosam utfordring! mitt eige rom, bestemme kva tid eg skal leggje meg, og eg vil Karakteren Charlotte skal spele, ligg milelangt frå korleis kunne låse døra, seier ho ettertenk­ ho er i dag både i fysikk, mimikk, al­ sam. Ho har også høyrt skrekkhistorier der og språk. Medan laga med sminke rollA om ektepar som ikkje får leve sine siste og kostyme kjem på plass, hender det Charlotte Frogner dagar på same gamleheim. Men slik er likevel noko med kroppen: Ryggen det ikkje for Charlotte i Evig ung. Der krummar seg, skuldrene sig ned, knea Aktuell i rolla som seg sjølv som gammal er ho i lag med sin «gamle ektemann», sviktar. På kostymeavdelinga forelskar dame på ein gamleheim for skodespelarar skodespelaren Thomas Bye, kvar dag ho seg i eit par tøflar som er for små. i Evig ung og i rolla som Masja i Eit lykkeleg sjølvmord. (dette har inga rot i røynda!). Han er – Tøflar til å kippe på seg med fullstendig avhengig av henne, reint duskar på! Kan eg få gå med dei? Dei fysisk, fordi han er blitt litt handikappa er perfekte! ropar ho entusiastisk. Og • Tilsett ved Det Norske Teatret sidan 2004, med alderen. Men Charlotte overser ho får det. Karakterskodespeleri er har m.a. spelt i Det folk vil ha, Piaf i Piaf og han fullstendig, samstundes som ho noko av det Charlotte likar aller best. Alma i Få meg på, for faen. • Det blir m.a. sagt om henne som skodespelar snurrar han rundt veslefingeren. – Dette er ein draum for meg å at ho har eit stort komisk talent i tillegg til å – Dei to har likevel mange fine gjere, og samstundes ei veldig vanske­ vere ein sterk songar. auge­ blink i stykket, fylte av kjærleik. Vi leg oppgåve. Komedie er ein hårfin • Blei kjend for det norske folk i haust som skal mellom anna synge I got you, babe i balanse. Det gjeld å ta karakteren på psykologen Maria i TV2-serien Hvaler. • Blir å sjå i filmen Død snø i januar. lag, seier ho og smiler løyndoms­fullt. alvor, og ikkje forelske seg heilt i det For musikken er eit anna viktig ele­ parodiske. ment i Evig ung, i tillegg til den varme I Evig ung møter vi Charlotte, humoren. Og Charlotte møter også musikalske utfordringar: Anders Rogg, Bjørn Sundquist, Gjertrud Jynge, og Thomas – Her om dagen fekk eg ein telefon frå regissøren: Hallå, Bye på ein aldersheim for gamle skodespelarar. Her prøver dei Charlotte. Du... Spelar du något blåsinstrument? Sax, till å halde livsmotet oppe med stolne augneblinkar av musikalsk exempel? Nä... Inte det... Kan du lära dig det, tror du? Haha! nostalgi, medan den militante bestyrerinna, spelt av Marit I ein av låtane i stykket skal eg spele ein saxofon-solo! ler ho. I Kolbræk, prøver å tvinge dei inn i sitt strenge regime av reglar tillegg skal ho få syngje ein song ho sjølv høyrde mykje på som og triste songar. tenåring, Nirvanas Smells like teen spirit. Når ein skal spele ei rolle som denne må ein finne inspi­ – Skodespelarmessig blir dette utan tvil noko av det mest rasjon og plukke vilt frå eige liv og eigne røynsler. Charlotte krevjande og mest moro­same eg har gjort, seier Charlotte har lang erfaring både frå arbeid i ulike helseinstitusjonar og Frogner før ho smyg føtene ned i tøflane, klar til å bli tatt bilde gamleheimar. av seg sjølv som omrent 80 år gammal dame. – Eg kjenner meg veldig godt igjen i alle karakterane i styk­ ket. Dei har blitt gjennominstitusjonaliserte. Dagen er styrt av side 15 det norske – våren 2009


The Great India …ønsker deg hjertelig velkommen til en opplevelse for sansene! The Great India ønsker å gi deg en fest for sansene med våre tradi­sjonelle retter. I vår restaurant er det en intim og rolig stemning, og dufter av herlig mat. Restauranten ligger et steinkast fra Karl Johans gate, rett overfor Nasjonalgalleriet. Velkommen til The Great India og en liten indisk reise. www.thegreatindia.no Du finner oss her: Åpningstider: Kristian Augustgt. 14, 0164 Oslo Mandag–lørdag 15.00–23.00 (inngang fra Universitetsgaten) Søndag: 15.00–22.00 vis á vis Nasjo­nal­galleriet. ring oss for bordbestilling: tlf. 22 20 03 89


|

|

Hovudscenen Noregspremiere 28. mars Evig ung

«Ideen er å stifte fred mellom kunstengelen og underhaldningsdjevelen» Tekst CECILIA ÖLVECZKY Foto GEDEON

musikken

er å le med dei, ikkje av dei. Vi er i bygningen som ein gong husa – Men å bli gammal er ikkje Det Norske Teatret. Medieverda har Erik Gedeon berre koseleg og morosamt i det teke over alle kunstnarlege ytringar. Aktuell med songdramaet Evig ung. vesle stykket ditt? Den ærverdige nynorskinstitusjonen – Nei, dei gamle skodespelarane fungerer som gamleheim for skode­ kjempar heile tida med den forned­ spelarar med fortid som stjerner i dei • Bakgrunn frå studier i psykologi i Sveits. • Studerte seinare komposisjon og orkestrering ringa som høg alder kan føre med seg. klassiske verka til Shakespeare, Moliere ved eit musikkakademi i Belgia. Visse hendingar er skjøre og tragiske. og Goethe, og i minneverdige musika­ • Jobba lenge som teatermusikar og seinare Men i det store og heile er det glede og lar frå den store perioden på slutten som musikksjef ved Staatstheater Hannover. humor som skal prege framsyninga. av 1900-talet. Dei bur no i dei gamle • Kjent for si eksperimentering med sjangeren songdrama. Og opprør! garde­robane sine, kler seg i kostyme • Har skrive eit tjuetals songdrama. Eit av dei – Kva tankar skal publikum gå og et rekvisittar. Ein gong om dagen mest kjente er Familieslager. ut frå teatret med? blir dei tekne med framfor jernteppet – Det er på tide at eg besøkjer dei på hovudscenen til ei kulturell hygge­ gamle foreldra mine. stund med salmar og barnlege fysiske aktivitetar. At hygga tar – Det er unge skodespelarar som skal spele seg sjølve ei heilt anna retning enn bestyrarinna og publikum trur, er ikkje som gamle. Kvifor? meir enn ein må vente. – Livet er kort, vi er unge og framoverretta, og før vi veit – Songdramaet ditt, som du kallar Evig ung har hatt stor ordet av det, mister vi gebisset. Dei seks skodespelarane skal suksess både i Hamburg og Dresden, men kva er det eigentleg syngje og danse dei villaste rockelåtar, det krev kondisjon, men du vil med det? – Ideen med songdramaet er å stifte fred mellom kunst­ syner samtidig at i dei skrøpelegaste kroppar finst det ei vilter engelen og underhaldningsdjevelen. livsglede og eit utemt temperament. – Manuskriptet ditt skil seg frå alt anna eg har lese. Det – Det var ei flott formulering. Sei litt meir om dette er ikkje så mange tradisjonelle replikkar der, men desto fleire fredsarbeidet. songar og detaljerte scenetilvisingar om kva skodespelarane – Det er ingen musikal, det finst verken nyskriven musikk eller ei nydikta original historie, eller strålande scenebilete med skal gjere reint fysisk. Er du ikkje redd for at dei minutiøse beskrivingane dine av korleis dei gamle oppfører seg, skal dansarar og stort orkester osv. I mine songdrama er det skode­ hemme den skapande fantasien hos skodespelarane? spelarane som står i sentrum, og musikken vel eg blant perlene – Nei, tvert om. Eg har sett opp Evig ung to gonger med i pop- og rockemusikken, låtar som har både tekstleg og ikkje heilt ulike ensemble. Dei følgde dei minutiøse instruksjonane minst musikalsk dramatisk kvalitet. Så flettar eg desse prakt­ mine, som du seier, og likevel var framsyningane vidt forskjel­ nummera inn i ei enkel historie som seier noko om den verda vi lige. Det er personlegdommen hos skodespelarane som er det lever i. I Evig ung vil eg seie noko om å ha respekt for dei gamle, og viktigaste. Og eg kan godt røpe at eg har fått ei super rolleliste det begynner med at vi ser dei, prøver å forstå dei og ikkje isolerer dei som ei unyttig gruppe i eit effektivt fellesskap. Og min humor her på teatret, seier Erik Gedeon. side 17 det norske – våren 2009


Foto: Miho Film

Død snø

Foto: Anne Liv Ekroll/NRK

Død snø er ikkje ei nyinnspeling av den populære påske­ krimmen med nesten same namn. Vennegjengen hadde alt dei trong for ein vellykka påskeferie; hytte, ski, snøscooter, øl og fruktbar kjønnsfordeling. Så dukkar Nazizombiebataljonen opp i fjella rundt Øksfjord og påskeidyllen raknar. Feelgood-nazi-zombie-splatterkomedien blir truleg eit annleis bidrag til bølga av skrekk og påskekrim. Med i filmen er Det Norske Teatrets Ane Dahl Torp og Charlotte Frogner.

Bernhard Ramstad medverkar i storsatsinga Trollspeilet – radioteatrets påskekrim 2009

Berlinerpoplene Berlinerpoplene er tilbake på NRK. Nils Sletta som grise­ bonden Tor Neshov døydde i episode seks, men er skriven inn i dei to siste episodane i den nye runden. Her med dottera Torunn spelt av Andrine Sæther.

Foto: Fin Serck-Hanssen

Radioteatrets påskekrim Påskekrimmen 2009 Trollspeilet er ei storsatsing på fem episodar. Den er basert på ein kriminalroman med same tit­ tel av Tom Egeland. Ein livsfarleg psykopat er på ferde. Med videokamera forfølgjer han framande kvinner. Han filmar dei når han kidnappar dei, når han plasserer dei i cella i kjellaren og når han drep dei. Ein fjernsynsreportar får tilsendt dei grufulle amatørvideoane. Jakta på videofotografen byrjar. Med i denne radiodramatiseringa er store delar av skodespelar­ensemblet på Det Norske Teatret: Jan Grønli, Hallvard Holmen, Svein Roger Karlsen Svein Erik Brodal, Marianne Krogh, Ingrid Jørgensen Dragland, Bernhard Ramstad, Ingunn Beate Øyen, Jon Eivind Gullord og Nils Sletta.

side 18 det norske – våren 2009


|

|

Hovudscenen Noregspremiere 28. mars Evig ung

«Det musikalske landskapet er alt frå Wagner til Nirvana via Madonna og disko» Tekst SILJE INGLEIV ENGENESS Foto SIGURD FANDANGO

PIANISTEN

Evig ung byr på mykje nytt for skode­ råka spikaren på hovudet når han Anders Rogg spelar og pianist Anders Rogg. Han viser korleis gamle kan glimte til når fekk rolla etter sin første audition dei får høyre ein melodi dei hugsar Aktuell i rolla som seg sjølv som gammal gjennom eit langt liv som frilansar: og er glade i. Då eg arbeidde med mann på ein gamleheim for skodespelarar – Det tok fire og ein halv time frå gamle og demente på Vålerenga boi Evig ung. dei ringde frå teatret til eg fekk rolla. og service­senter, fekk eg oppleve det Eg rakk ikkje ein gong å varme opp gong på gong. • Har vore frilans skodespelar og musikar før eg skulle treffe regissøren. Dei sa at – I ein av seriane om Pelle sidan 1974. han var utdanna konsertpianist, så eg Parafins bøljeband slåst de for ung• Har spelt piano i 46 år. • Blei kjend som Leon Latex i NRK-serien om blei litt sveitt då eg skulle i elden. Men domsklubbane. No er du plutse­leg Pelle Parafins bøljeband. heldigvis ville han ha meg med. Det ein bebuar på ein gamleheim. Ser • I perioden 1999–2006 arbeidde han for var moro å få jobben, for oppgåva er ei du nokre parallellar? Kirkens bymisjon i Oslo med musikk og stor faglig og teknisk utfordring. – Begge delar handlar om å ha kulturaktivitetar ved Vålerenga bo- og – Kven er du i Evig ung? ein stad å vere og der ein kan vere seg servicesenter. • Evig ung er den første framsyninga han er – Eg skal vere ein gammal mann sjølv. Vi i Tramteatret fekk ofte høyre med i ved Det Norske Teatret. som har mista språket sitt, men som at vi var for gamle til å leike så mykje, framleis trakterer tangentane frami­ men det trur eg aldri ein blir. Sjølv på frå. Det musikalske landskapet er alt frå Wagner til Nirvana via gamleheimen er leiken viktig, både for dei som er friske og dei Madonna og disko. Akustisk piano har både sterke og veike som er demente. I vår tid ser vi desverre ikkje lenger ressursane i sider, så det gjeld å få fram det beste i det. eit langt levd liv. Eg håpar denne framsyninga kan vere med på – Kva tenkjer du om stykket? å få fram nye tankar om dei som er eldre og det å bli gammal, – Eg meiner Erik Gedeon (dramatikar og regissør) har seier Anders Rogg. side 19 det norske – våren 2009


|

Dagboka Ein kikk inn i nokre avdelingar på teatret ei vanleg og travel arbeidsveke Bibliotekar heidi lindstad og dramaturgsekretær Gunnar Mangset i biblioteket/arkivet i sjette høgda på Det Norske Teatret held orden i mellom anna bøker og manus og tek vare på teaterhistoria. Med rytmiske og lange målarstrøk jobbar Kjell Åge Meland og Gorm Heen på Målarsalen med den eine veggen til scenografien i Eit lykkeleg sjølvmord.

Det heng stjerner over Bjørgvin. Dekorasjonsmålar Jarle Teigen Olsen held på med scenografien til Andvake.

Nett denne veka har Tryggve Øverås Ildahl i lysavdelinga nokre rolege dagar slik at han får tid til småputl som lodding av leidningar.

Fotograf Sigurd Fandango har rigga seg til i Dansesalen i kjellaren for å fotografere Charlotte Frogner og Anders Rogg. Dei skal stå fram som gamle folk på plakaten til Evig ung. Nina Bloch (bak) frå Maskeavdelinga har gjort sitt for at Charlotte og Anders ser skikkeleg gamle ut.

side 20 det norske – våren 2009

Oddny Lambrechts på systova heklar og heklar på det som skal bli ei heklekåpe. Charlotte Frogner i rolla som Masja i Eit lykkeleg sjølvmord skal ha kåpa på seg.


Dagboka

Gamlisungdom er kanskje passande nemning på Charlotte Frogner som har funne den rette krokrygga haldninga. Anders Rogg er noko meir rakrygga.

Det er første leseprøve til Eit lykkeleg sjølvmord og teatersjef Vidar Sandem og fotograf Marius E. Hauge lyttar konsentrert til det som blir sagt. I snikkarverkstaden har dei fått inn eine veg­ gen i scenografien til Eit lykkeleg sjølvmord. Den er 7,80 meter høg og kan nett lirkast inn i kulisseheisen i transportetappen ned til Hovudscenen, fortel snik­ kar Siri Hundvin.

Aristokratjuksepelsen til Thomas Bye i rolla som Aristarkh i Eit lykkeleg sjølvmord er det Tommy Olsson held på med. Fint skal det vere.

Journalist og forfattar Alfred Fidjestøl er sett til å skrive den store soga om Det Norske Teatret som skal kome ut til teatrets 100-årsjubileum i 2013. Her les han høgt frå årsmøteprotokoll 1919–1924.

Lydsjefen Simen Scharning har mange knappar å vri på om han vil. Her er han i lydlosjen til Hovudscenen.

Denne parykken skal plasserast på hovudet til Bjørn Sundquist i Evig ung. Den same parykken hadde han på seg i Henrik IV og Tonje Charlotte Reksten i Maskeavdelinga reparerer berre litt. side 21 det norske – våren 2009


|

|

Andvake Urpremiere 28. januar Prøvesalen

Forteljeteater – ei tricky form Tekst MARGUNN VIKINGSTAD Foto MARIUS E. HAUGE

Saman med skodespelar Svein Tindberg skal hardingfele­ spelar Benedicte Maurseth framføre sin eigen musikk til Jon Fosses Andvake, ein legende­liknande roman som regissør Kjetil Bang-Hansen gjer om til musikalsk teaterforteljing. I 2007 blei Benedicte Maurseth kåra til Årets unge folke­ musikar. Det opna for å velje seg eit prosjekt. Ho hadde nett lese Andvake av Jon Fosse, og idé om musikk og tekst byrja å spinne. Svein Tindberg kom med, det same gjorde Kjetil Bang-Hansen. Nokre veker inn i prøvetida har dei tre tydeleg funne ein sær­ skild tone saman. Slik lyder ein samtale med skodespelaren, hardingfelespelaren og regissøren: – Svein og Kjetil vart premien min, slår Benedicte Maurseth (bm) fast og ler godt. – Det er første gong eg blir omtala som ein premie. Reine Tombolaprisen! Ha! Eg får svare tilbake at Svein og eg ikkje er reint lite svartsjuke på felekassen til Benedicte. Fela er eit kravstort instrument. Ho eignar seg ikkje til berre å vere illustrerande og lunke etter. Fela er ikkje ein sau. Ho er ei geit, hevdar Kjetil Bang-Hansen (kbh). bm: Haha! Det er første gong eg har høyrt den karakter­ istikken av fela! For meg er det ein draum å få jobbe med musikk

i ei scenisk ramme. Og eg lærer utruleg mykje av Svein og Kjetil. – Ja, fela er sær… Og vi er vel ikkje så lite sære vi heller, så det går bra. Fela er ikkje ein ting. Ho lever, må stellast for og kjælast med. Vi er ikkje så ulike der, supplerer Svein Tindberg (st). Forteljeteatersuksess Kjetil Bang-Hansen og Svein Tindberg har sin eigen historikk med forteljeteater. I 1995 gjorde dei stor suksess med Markus­ evangeliet, og i 2000 kom dei med oppfølgjaren Apostlenes gjerninger. Begge framsyningane blei løna med Teaterkritiker­ prisen. kbh: Det vi har gjort, er litt på sida av tradisjonen kring Dario Fo, og korkje Svein eller eg har knytt oss til nokon tradi­ sjon. Det er tekstane som har vore utgangspunkt. Vi har jobba ut frå at den einskilde teksten må finne si form. bm: Men blir ikkje dei tekstane de vel, tradisjonen dykkar? kbh: Jau, det kan du jo seie. Det som er klart er at då vi byrja prøveperioden no, byrja vi slik vi alltid gjer. Det er vanske­leg å forklare, for ofte viser det seg at god tekst lagar framsyninga sjølv. bm: Ja slike prosessar er ofte svært intuitive.

side 22 det norske – våren 2009


Andvake straum. Eg håpar at dei ulike røystene i framsyninga vil skape ei opning i teksten. Ikkje berre vakkert Andvake er ei lysande skildring. Ho er enkel og storslått på same tid. Vakker tekst, vakker musikk. Er det då plass til det mørke og vonde som òg ligg i teksten til Jon Fosse? bm: Det har vi diskutert mange gonger. Vi må klare å fange den uroa som ligg i teksten, det skremmande og urovekkjande. kbh: Og derfor blir Benedicte den spennande steinen i straumen. Det ligg mykje individualitet i musik­ ken hennar som kan opne opp for det Ei utfordring uro­vekkjande. Felespelet eignar seg Regissøren innrømmer gjerne at dei mykje betre som brekkstong enn eit har slite og rive seg i håret. klaver. Men eg synest ikkje i utgangs­ kbh: Forma i Andvake er tricky å punktet at prosjektet med Andvake og løyse. Eg har å gjere med tre markante musikk var ein opplagd tanke. Det er røyster. Det er den episke teksten til ein kompliment til Benedicte. Jon Fosse. Han er som vatn, noko bm: Med ein gong eg hadde lese rundt. Så er det Benedictes harding­ Andvake, slo tanken meg. Det berre feleklang. Han er skarp og direkte. Og kribla i fingrane mine etter å gjere så er det den menneskelege røysta til noko med teksten. Asle og spelmanns­ Svein, som skal binde det heile saman. • Markusevangeliet hadde premiere på blodet; eg kjenner meg så utruleg godt Det kan ikkje bli teater. Det må bli ei Det Norske Teatret i 1995 og blei ein stor publikums­suksess. Skodeselaren Svein att i skildringane. ny form. Og mi rolle er å finne balanse Tindberg fekk Teaterkritikerprisen for – Og det store svevet som Jon i dette uttrykket. framsyninga. Fosse skriv om i Andvake er truleg bm: Eg ville jobbe med dette nett • Kjetil Bang-Hansen og Svein Tindberg noko både ein skodespelar, ein felepå grunn av dei kunstnarlege utfor­ kom i 2000 med oppfølgjaren Apostlenes gjerninger. Regissør Kjetil Bang-Hansen spelar og ein regissør leiter etter? dringane. Det er tilsynelatande så fekk Teaterkritikerprisen for framsyninga. bm: Ja, og det sterke i Andvake enkelt: ei røyst, ei fele, men nett fordi • Benedicte Maurseth vart i 2007 for meg er at Jon skriv nett slik slåtte­ det er så enkelt, gjennomsiktig og kåra til Årets Unge Folkemusiker av musikken er: i sirklar. Det finst inga nært, er det utfordrande. Rikskonsertene. Ho har gitt ut CD-ane Rosa byrjing og ingen slutt. st: Teater er jo nett dette; sanne i botnen i 2006, som fekk glitrande kritikkar i rikspressa og Fodne ho svara stilt i 2008. st: Jons tekst er så bra, men vitsen møte mellom ulike kunstformer, med å gjere dette på scenen forsvinn svært ulike meningar og svært ulike dersom vi like godt kunne delt ut romanen til publikum. Jon er personlegdommar. Og ut av det kan det komme gode ting. stor nok til å gje frå seg boka. No er ho vår. kbh: Alle tre jobbar vi ut frå Jons univers. Nokre gonger blir det kontra­punktisk, andre gonger jobbar vi i tekstens med­ Foto: Jamie Parslow

kbh: Og i den samanhengen er Svein gull. Han er eine­ ståande dyktig, og i tillegg så hyggeleg og generøs. Som skode­ spelar er han både disiplinert og gir mykje av seg sjølv. Han får idear til å eksistere. st: Jo takk, du er ikkje så verst du heller. Nei, alvor... Eg kunne ikkje ha flytt foten eitt steg i dette landskapet utan Kjetil ved sida. Vi ønskte ein gong å sjå kor modige vi kunne våge å vere utan å gjere noko som helst… Det er noko som interesserer oss begge framleis: enkel­ heit, sanning.

side 23 det norske – våren 2009


|

|

Vaktmeisteren Premiere 22. januar Scene 2 Nils Sletta har gjennom mange år vore en høgt akta scenekunstnar. Etter 45 år på scenen har karrieren i det siste tatt heilt av. – Først Gullrutevinnar og seinare nominert til Emmy­ pris, TVens Oscar, for rolla som grisebonden Tor Neshov i Berliner­poplene. Det var vel stas? – Ja, sjølvsagt var det stas, men eg er nesten glad eg ikkje måtte til New York og ta imot pris, så elendig som eg er til å snakke engelsk. Men innspelinga av Berlinerpoplene var ei fin tid, flotte skodespelarkollegaer og flinke folk bak produksjonen. Etter å ha arbeidd som skodespelar i 45 år får ein likevel eit visst perspektiv på kva som blir verdsett i dette yrket når det blir slik oppstuss rundt ein populær TV-serie. – Men du har fått pris som teaterskodespelar òg, Teater­ kritikerprisen til og med, for Mattis i Fuglane i 1997. – Det er ein pris som eg set svært, svært høgt og som eg er veldig stolt av. Og den kom på eit tidspunkt som gjorde at eg fekk ein heilt ny start i karrieren min som skodespelar, ikkje berre på grunn av prisen sjølvsagt, men heile perioden med denne gripande Vesaas-figuren. – Var det opplagt at Nils Sletta frå Tuddal i Telemark skulle bli skodespelar? – Nei, det var slett ikkje opplagt. Alt låg derimot til rette for at eg skulle bli musikar, eller spelmann, rettare sagt. Eg kjem frå ei spelmannsslekt, onklane til mor var tre legendariske harding­ felespelmenn, Olav, Kjetil og Einar Løndal. Kjetil, som budde her i Oslo i mange år, var nok den mest kjende av dei. Einar var naboen min heime, av han lærte eg mykje, og spelet til Olav er noko av det beste eg har høyrt, fine kunstnarar alle tre. Og elles var det mange andre framifrå utøvarar i Tuddal. Eg begynte å spele som sjuåring, men nevane mine var så små at eg måtte vente nokre år, men da eg begynte att, sat slåttane i hovudet, så det gjekk fort, og det var det einaste eg ville. Eg kan ikkje hugse at det var annan musikk for meg i opp­veksten. Ja, og så dansa eg, og heile ungdomstida reiste eg mykje rundt og opptredde med dans og spel og deltok på kappleikar. Dans ropte fela – Kunne du ha livberga deg som spelmann, trur du? – Det tvilar eg på, men det var nokre år eg spelte veldig mykje og vart ganske god, eg toppa landskappleiken i Molde i 1964, saman med Kjetil Løndal – da var eg ein og tjue og var utruleg stolt, kan du skjøne. Da var Kjetil på sitt beste, og det var faktisk Eivind Groven som var dommar den gongen, kan eg hugse. – Du speler enno? – Ja, eg har aldri slutta, men eg har ikkje kome opp på det nivået att som eg nådde i desse ungdomsåra. Teatret har tatt tida mi. Men eg har da fått brukt fela på scenen òg i ein del samanhengar, til og med i ei rolle som Myllarguten. Og i TVserien Vestavind var eg ein litt tomsete dreng som spelte fele. – Men det var skodespelar du vart? – Ja, eg vart oppfordra om å søkje teaterskulen av ei skode­ side 24 det norske – våren 2009


Vaktmeisteren

«Eg har gjort kva eg kunne for å sleppe å bli kjendis, men no er det så seint i livet at eg får vel vere i fred likevel» Tekst OLA E. BØ Foto FIN SERCK-HANSSEN

side 25 det norske – våren 2009


|

|

Vaktmeisteren Premiere 22. januar Scene 2 det òg om att tolv år seinare. Det er eit stykke om oljeeventyret, spelarinne som hadde sett meg opptre, trur eg, og det gjorde eg, og Peer Gynt, som Lasse Kolstad spelte i 1972 og eg i 1984, er og slik gjekk det. Nokså tilfeldig det heile, må eg nok seie. ein gjennomgangsfigur. Apropos Ibsen, vi spelte Brand, hug­ – I annalane til DNT står det at di første oppgåve var sar eg, eg hadde berre ei lita rolle, men det var da det kom inn Haugtussa, alt i 1963. Det må altså ha vore medan du enno ein brannmann på scenen. Det var alltid ei brannvakt på side­ gjekk på skulen? scenen. Svein Erik Brodal spelte Brand og Liv Ullmann spelte – Ja, både den og Dans ropte fela – eg hugsar ikkje kva som Agnes. Tordis Maurstad var mora og ein eller annan stad ropa kom først – men begge vart laga av Bartold Halle og Edith ho: «Brand, Brand!» Da kom brannvakta styrtande inn på Roger, med folkedansarar, ballettdansarar, folkemusikarar og scenen og kikka skræmd opp i taket. Til slutt måtte inspisienten skodespelarar; eg hugsar at Tordis Maurstad og Harald Heidegå inn og hente han. Steen las Haugtussa-tekstane; eg var med som dansar, og – Du opplevde jo ein del av dei gamle skodespelar­ Sigbjørn Bernhoft Osa var spelmann. I Dans ropte fela spelte legendene, Edvard Drabløs, Lars Tvinde, Tordis Maurstad eg fele også, saman med Sigbjørn og Magne Manheim. Det var med fleire. veldig moro, men da vi skulle på turne til USA, øydela eg kneet – Det er minne for livet, både dei du nemnde der, men òg i eit hallingkast, så det vart det ingenting av for meg. Det var Gisle Straume, Jack Fjeldstad, Bjarne Andersen og mange fleire. Finn Kvalem og Toralf Maurstad som bytte på å vere forteljarar, Svært hyggjelege og inkluderande menneske. Og veldig mykje så vidt eg hugsar, men eg må seie som i Vaktmeisteren til Harold humor. Eg hugsar Drabløs og Tvinde, som begge hadde vore med Pinter – det er der eg har hovudet mitt no: «Det er ikkje greitt heilt frå starten av; dei dreiv og småkonkurrerte heile tida. Når å hugse så langt attende». Tvinde stod på scenen, kunne Drabløs – Eg skjønar at du vil bytte tema. seie til oss andre ute i kulissane: «Nei, Førtifem år som skodespelar, det portret tet høyr på han no, du, høyr på han!» blir ein del roller av det, godt over 70 Nils Sletta Godmodig og litt på faen. berre her på teatret sidan 1969. – Såpass må det nesten vere når det Aktuell som bomsen Davies i Harold Pinters Ei stor rolle er det ein lever av og for. Men før eg stykke Vaktmeisteren. – Store Klas og Vesle Klas, seier folk kom hit, var eg innom både Riksteatret som hugsar godt. og Trøndelag Teater. Trondheims­tida • Debuterte på Riksteatret i 1965. – Ei eventyrdramatisering av var flott; Erik Pierstorff var teatersjef; • Fast tilsett ved Det Norske Teatret sidan 1969. Gustav af Geijerstam etter eit H.C eg var med på debuten til både Kjetil • Har spelt opp mot 80 roller på Det Norske Teatret. Andersen-eventyr. Ja, det var ei fin Bang-Hansen, Osvald i Gengangere og • Fekk Teaterkritikerprisen for rolla som forestilling, Kjetil Bang-Hansen had­ Stein Winges opning av Teaterloftet Mattis i Fuglane i 1997. de regien og Jack Fjeldstad og eg spel­ med einaktaren Oppbevares tett, lukket • Òg kjent som grisebonden Tor Neshov i filte dei to Klas-ane. Men den rolla eg på et tørt og kjølig sted av Megan Terry. matiserina av Berlinerpoplene på NRK. • Fekk Gullruten for Beste mannlege skodehugsar best frå denne perioden, er nok Hektisk og festleg; trur ikkje eg sov på spelar i Berlinerpoplene (NRK) i 2008. likevel tittelrolla i John McGraths to år. Gjekk i Samfundet etter fram­ • Ein sentral skodespelar gjennom fleire tiår Bakkes store natt, om ein dødsdømd syningane, men der var det jo umuleg som nyt stor respekt. fanges siste natt. Det er nok ei av dei å finne ut att om kveldane, og så var store rollene i mi skodespelarkarriere. det Naustloftet til Martin Michalsen; God regi av Jon Heggedal og i det heile tatt ei flott oppsetjing, det var ikkje kjedeleg der heller. Så kom Tormod Skagestad og storarta kritikkar, så vidt eg kan hugse. opp­over og gav meg eit tilbod om å begynne på Det Norske – Det har eg undersøkt og kan skrive under på, høyr Teatret. Eg trur det første eg gjorde her, var eit stykke av Kent berre her: Andersson, som eg òg hadde spelt på Trøndelag Teater. «Når skuespillere kan sitt fag til perfeksjon» er overskrifta – Ja, Heim, kjære heim står det her. til Kåre Fasting i Bergens Tidende 4.2.74, og lenger nede: – Stemmer. Andersson var veldig populær ein periode. «Nils Sletta viser her igjen hvilken skuespiller han er blitt. – Og så var det Peer Gynt da, i 1971, stemmer det? Igjen kan man konstatere et livlig temperament, holdt i ånde – Ja, det stemmer.Det vart jo ein kjempesuksess. Ei veldig av en betydelig intellektuell ferdighet som ikke får hvile seg i enkel, ribba oppsetjing av Ingebjørg Semb, fulle hus heile tida, utvendig dyktighet.» Odd Eidem i VG samanliknar deg med og i gymnastikksalar rundt om i heile landet. Eg trur vi heldt Alfred Maurstad, mens Bengt Calmeyer i Arbeiderbladet nok på nesten eit heilt år. syntest at den guteaktige sjarmen kom litt i vegen for den farlege – Eit par Skagestadstykke var du òg med i, Ragnhilddrapsmannen: «Burde ikke skuespilleren fått litt kosmetisk treet og Det stig av hav. hjelp? Det er ikke så lett å være farlig når man ser like eiegod ut – Ja, han var ikkje redd for å setje opp sine eigne stykke. I som reklamen for Frigg havregryn.» Ragnhildtreet hadde eg berre nokre få replikkar, og det vart – Ja, det var godt å kome ned på jorda att. Eg hugsar også tatt av etter eit par framsyningar; fekk ufortent dårlege kritik­ med glede to stykke av Edvard Hoem, rolla som Ivar Aasen kar, meiner no eg. Det stig av hav, derimot, i det første folke­ i Tusen fjordar og tusen fjell og rolla som Klas Hansson i Der røystingsåret om EEC-medlemskap, vart ein suksess. Vi spelte side 26 det norske – våren 2009


Vaktmeisteren

storbåra bryt med musikk av Henning Sommerro. Der fekk eg bruk for fela igjen. Stein Winges oppsetjing av Ghelderodes Barabbas var òg ei oppleving, men da vart eg sjuk, gut, magesår, og måtte kaste inn handkledet. – Frå dei seinare åra da? – Det er jo som regel moro å vere med på store suksessar, så drengen Alfred i Astrid Lindgrens Emil i Lønneberget blir ståande som eit godt teaterminne. Og så var det sjølvsagt Mattis i Fuglane. Det var eit stoff eg hadde arbeidd lenge med, og eg laga ei dramatisering saman med Ole Anders Tandberg, som hadde regien. Det var eit djervt og interessant grep i ein effektiv, spar­ sam scenografi av Erlend Birkeland. Og så flott musikk da, av Fleskkvartetten. – Da du fekk Teaterkritikerprisen for den rolla, sa Jo Ørjasæter mellom anna at du «er en av dem som har vært der og vært der og stadig vekk har tøyd grensene for dine egne prestasjoner.» – Godt sagt. – Smålåten som du er, nemner du sjølvsagt ikkje di eiga monolog-dramatisering av Dostojevskijs Kjellarmennesket, men eg gjer det gjerne. Eit spennande samarbeid med bilet­ kunstnaren Per Manning. – Takk skal du ha; ja, eg vedkjenner meg gjerne den produksjonen, men eg skulle gjerne gjort han om att. Da ville eg ikkje vore åleine på scenen, men gjort eit scenisk poeng av møtet mellom hovudpersonen og kvinna, Sonja.

– Og no er det altså Vaktmeisteren av nobelprisvinnar Pinter. Bomsen Davies, avskilsrolla til din gamle kollega Jack Fjeldstad. Korleis kjennest det? – Ja, viss du ramsar opp fleire prestasjonsangstframkallande detaljar, så kan eg utan atterhald seie at det kjennest heilt jævlig. Nei, det er ein stor tekst, på alle måtar, ordrik er han òg, så det er ein del å lære, men me har det fint. Eg er spent, og eg likar meg. Og før du spør kva det handlar om så får du det enkle og heilt korrekte svaret: om å vere menneske, om å ta vare på kvarandre. Det er ein dobbel botn i den engelske tittelen The Caretaker, som ikkje heilt kjem fram i den norske tittelen Vaktmeisteren. – No har du jo halde på så lenge at me kan bruke deg som orakel. Kva er det som kjenneteiknar ein god regissør? – At han ikkje synest. – Og ein god skodespelar? – Nei, det veit eg ikkje. Men eg veit at når ein blir eldre, så blir ein kanskje god på ein annan måte; Ein slappar litt av og slepp å vere så jævlig flink heile tida. Det som tel da, er at du har utvikla deg som menneske. – Og så får du tid til å bygge feler? – Ikkje nett så mykje tid, men eg putlar med det. Det er blitt eit par feler, men det er nervepirrande, mykje verre enn ein teater­premiere, særleg når ein set strengene på for første gong. n

side 27 det norske – våren 2009


HÅNDVERKEREN RESTAURANT & BAR Stedet med miljø og atmosfære

Vi åpner dørene kl. 11.00 (mandag – lørdag) Velkommen til et smaklig måltid!

Rosenkrantzgt. 7, 0159 Oslo. Tlf. 22 42 07 50. www.haandverkeren.com


NY NORSK

|

|

Prøvesalen Urpremiere 28. februar Så blir det stilt

«Eit rom er som ein aktør» Tekst Kai Johnsen Foto EIGIL AASEN

scenografen

– Skissebøkene dine er eit fascine­ stilt? Teksten seier jo ikkje noko Dordi Strøm rande visuelt univers av teikningar, om stad eller om tid, og det har ei fotografi, tekstar og referansar. episodisk form? Aktuell som scenograf på Kva for rolle speler denne arbeids­ – Nettopp det å definere ein stad Så blir det stilt av Arne Lygre under vignetten reiskapen i arbeidet ditt med den vi­ har vore ei av dei spennande utfor­ NY NORSK. suelle utforminga av ei framsyning? dringane. Når ein har gjort visse val, • Biletkunstnar og scenograf med bakgrunn – Desse bøkene er den viktigaste begynner leitinga etter ulike former frå Kunsthøgskolen i Bergen og Akademi arbeidsreiskapen min. Her jobbar eg for konsekvens og vidareføring ut for Scenekunst i Fredrikstad. både med direkte og intuitive inn­ frå desse vala. Vi, instruktøren og eg, • Har arbeidd ved fleire av scenane her i trykk i forhold til eit materiale – og begynte på eit tidspunkt å sirkle kring landet og har hatt ei rad utstillingar. • Tilknytt performance-kunstprosjektet med ulike løysingsforsøk. Løysinga omgrep som «etter ein fest» og «opp­ Mobile Homes i fire år. ligg ein stad inni denne samlinga av gjerstimen». Etter ein periode der alle • Var scenograf på den kritikerroste fram­ visuelle, stofflege og romskapande lyster og laster har fått regjere. Kva slags syninga ved Sogn og Fjordane Teater i 2007, innspel. Ho utgjer eit arkiv av ele­ opprydding må ein da setje i gang? Mikal Hetles siste ord av Edvard Hoem, og for gruppa «Sons of Liberty» på den mykje ment og verkemiddel som kan bru­ – Kva er den viktigaste oppgåva omtala framsyninga God hates Scandinavia kast. Skisse­boka speglar av ei form for for ein scenograf? Sons of Liberty III i 2006. orga­nisk prosess, som veks i ulike ret­ – Å skape rom som er rike på • Har fått fleire stipend og legat, mellom anna ningar. Her finst alt frå referansar til assosiasjonar og som peiker langt ut Statens arbeidsstipend for kunstnarar 2008. favorittkunstnarane mine innanfor over teksten, men samtidig tilbake foto- og biletkunst – til fornemmin­ inn i samanhengen. Noko som ikkje gar om stemningar og lukter. er statisk og eintydig, men som rommar overraskingar og ut­ – Og kva står på dei første sidene i skisseboka di til vikling. Eit rom som er som ein aktør, ein aktør blant andre Så blir det stilt? aktørar i framsyninga. – Hm. Det er jo ikkje alt ein har lyst til å snakke om! Men, – Og kva får ein til å bli scenograf? jo da: Der finn ein skildringar av noko innestengt – eit gam­ – Sjølv stammar eg frå ei slekt av bønder og lærarar. malt vegg-til-vegg-teppe, og teikningar av svevande interiør. Og Bønder finst ikkje lenger, og lærarar har det mest utskjelte yrket noko om påtrengjande fuktigheit. Litt som i Bergen! Lenger ut i landet. Da må ein jo bli scenograf da! Og så kom eg over ein i boka kan ein finne konkrete spor etter val vi har gjort. teater­modell ein gong og blei enormt fascinert av denne verda i – Korleis gjer ein desse vala i eit stykke som Så blir det miniatyr. Småskala. Som peiker ut over seg sjølv. side 29 det norske – våren 2009


|

|

Sur grus Urpremiere 26. mars Prøvesalen

side 30 det norske – våren 2009

NY NORSK


Sur grus

«Eg vil skrive dramatikk ein ikkje kan stille seg likegyldig til» Tekst ERLEND SANDEM Foto ARTHAUS Til nynorsk ved MARGUNN VIKINGSTAD

Foto: Fin Serck-Hansen

Ingenting av det eg skriv, ligg i så ekstreme settingar. Eg er ikkje Januar. 1999. Noreg. Tromsø. Tromsø Internasjonale Film­ oppteken av shock-kunst, og provokasjon for provokasjonens festival: Det eg opplevde den første kvelden min oppe i nord, skyld synest eg er keisamt. skulle komme til å bety svært mykje Eg har nokre mål med det eg skriv. for meg. Eg skulle oppleve at ein Eg har vel strengt tatt to mål eg strever film, ein fransk film som braut med etter: alle konvensjonar, alle uskrivne reglar Mål 1: Skrive eit teaterstykke eg som gjeld voice-over, snudde opp sjølv som publikum ville like å sjå. ned på kva eg trudde var mogleg å Mål 2: Skrive eit teaterstykke ein oppnå med eit kunstnarleg uttrykk. ikkje kan stille seg likegyldig til. Opplevinga var Gaspar Noés film: Eg har ikkje problem med at somme Seul contre tous. kan vere heilt ueinige i det som blir Kvifor gjorde denne filmen så formidla frå scenen. Eg har heller ikkje kraftig inntrykk på meg? Gaspar problem med at nokon synest det dei Noé nyttar sterke verkemiddel; det opplever, er avskyeleg. Det eg verkeleg er fæle, grafiske scenar i filmen, men har problem med, er å skrive noko eg det er ikkje stort verre enn det som ikkje trur vil føre til ei eller anna form blir vist på nyheitene på fjernsyn for erkjenning eller ettertanke. Det kvar kveld. Nyheiter ser vi på, nyhei­ ERLEND SANDEM treng ikkje vere ein refleksjon som varer ter har vi trass alt ei moralsk plikt til • Aktuell som dramatikar med stykket lenge; eit blaff held. For meg førte Seul å følgje med på. Eg hadde derimot Sur grus under vignetten NY NORSK. • Dramatikar på heiltid sidan 2004. contre tous til at eg måtte ta eit stand­ inga moralsk plikt til å bli sitjande i • Utdanning m.a. frå forfatterstudiet i Bø punkt. kinomørkret i Tromsø, men eg blei og Skrivekunstakademiet i Hordaland. Eg var på Tromsø Internasjonale sitjande, trass i... • Heddaprisen 2006 – årets debutant. Filmfestival i samband med at eg For det første fekk eg ei sterk • Blei i 2006 tatt ut som einaste nordiske representant til Biennalen i Wiesbaden med studerte film, media og kommunika­ klaustrofobisk kjensle: Eg ville gå, eg framsyninga Ned til sol. sjon på Høgskolen i Oslo. Eg reiste ville sjå meir, eg sat lettare kvalm og • Vinnar av «100 og nå», dramapris i samband saman med ein del andre med same redd for kva som skulle skje vidare i med Ibsen-jubileet i 2006. Fekk prisen for interesse som meg, og å diskutere Seul filmen. Det skal seiast: I filmen får framsyninga Strekkode. contre tous etterpå, var svært stimule­ ein faktisk tretti sekund på seg til • Siste urpremiere før Sur grus var Zivil på Riksteatret i 2008. rande. Eg var ein av dei som elska fil­ å forlate kinosalen; regissøren har men, trass i at det var den mest ubehage­ bokstaveleg talt lagt inn ei åtvaring lege kino­opplevinga eg nokon gong har to tredjedelar ute i filmen. Det blir hatt. Eg har skaffa med Seul contre tous både på sone 1 og 2 i talt ned, store tal kjem over heile lerretet. Når tida er ute, dukkar tillegg til VHS. Ja, eg elskar denne filmen, fordi han viser kor DANGER DANGER DANGER opp på lerretet. sterk kraft det rette kunstnarlege uttrykket kan ha. For det andre stilte eg meg eit spørsmål som òg har dukka Eg håper at Sur grus er eit stykke som vil få dykk til å stille opp når eg har lese visse bøker: Er det rett av meg å lese dette? nokre spørsmål. Eg håper òg at de vil oppleve at Sur grus vippar Burde eg sjå dette? Nesten som det dukkar opp eit dårleg mellom godt og vondt, morosamt og beksvart. For når alt kjem samvit, ikkje fordi eg burde brukt tida mi på noko anna, men til alt... «When the dust settles...». Ingenting er svart. Ingenting nokre tekstar, nokre filmar stiller deg reelle spørsmål som er kvitt. Eksistensen vår er ei einaste stor gråsone. tilskodar: Er dette noko eg burde vere med på? side 31 det norske – våren 2009


Arya Layas innovasjon innenfor fuktighetskrem området, ATP serum 2-fase krem

Lyst til å prøve ATP SERUM? Kontakt deres helsekostforretning, eller bestill prøver på www.naturimport.no

Denne innovative 2 fasekrem komposisjonen er blitt utviklet ved Arya Laya’s laboratorium gjennom lange studier. På bare 28 dager viser studiene forbedring i hudens fuktighet på 13% ved regulær bruk morgen og kveld. ATP Serum med sitt innhold av aktive stoffer som for eksempel: ATP- energigivende, stimulerer cellestoffskiftet. Algin- polysakkarider utvunnet av alger som hjelper huden å bibeholde væsken og gir en merkbar bedring av hudens mykhet og glatthet. Noe for mannen? Shitakesopp- (Japaneres årtusen gamle drikk for et langt liv) nå i ekstraktsform, stimulerer den naturlige hudbeskyttelsen og hudens eget immunsystem.

13%

10%

5%

28 dager

Papayafrukt- med sine vitale stoffer og ensymer gir huden ny friskhet og attraktivitet. Liposomer m/koffein- pleier mikrosirkulasjonen i huden og holder vedlike smidighet og klarner/renser huden. Gulrotolje m/vitamin E- gir huden en naturlig og pen toning og sørger for viktige stoffer for å forebygge aldringssymptomer.

Ønsker du nærmere informasjon om ATP Serum eller forhandlere se mer på våre internettsider, hvor de også kan bestille prøve eller produktet. Ønsker du å forhandle våre produkter – kontakt oss

Telefon: 23 37 37 40 • Faks: 23 37 37 59 • E-mail: post@naturimport.no • Internett: www.naturimport.no


Foto: Grete Bro

Foto: Marius E. Hauge

Ny runde med Jungelboka! I mai 2009 blir det mogleg for endå fleire å få med seg den kritikarroste Jungelboka. Handling og karakterar er flytta frå Disney-jungelen til ein framtidssaga i storbyjungelen. Adil har hovud­ rolla som Mowgli. Elles får vi møte vestkantapar, ulvar som street-smarte hiphoparar, den Kill Billinspirerte slangen Kaa, skinheaden Shere Khan, transvestitten Bagheera og boksetrenaren Baloo. Framsyninga byr på ei sterk blanding av livemusikk, teater, street-dance, breaking og hip hop.

Petersen og Dahl Torp i ny film

Det Norske Teatret på alle scenar

Foto: John Hughes

Kva skulle resten av teater-Noreg gjort utan Det Norske Teatret? I vår er fleire av våre skodespelarar med på produksjonar på andre teater. Mellom anna kan du sjå Pia Tjelta i Les Miserables på Oslo Nye Teater. Paul-Ottar Haga og Heidi Gjermundsen Broch er med i Mamma Mia på Folketatret i Oslo. Hallvard Holmen gjestar Nationaltheatret i For lukkede dører medan Ane Dahl Torp er med i komedien Boeing-Boeing på Dizzy Showteater.

side 33 det norske – våren 2009

Foto: Eigil Aasen

I tillegg til rolla som Andromake på Det Norske teatret er Ellen Dorrit Petersen (her sammen med Samuel Fröler) aktuell i filmen Pax. Det er òg Ane Dahl Torp. Filmen er eit drama som går over eit døgn i sju ulike menneskeliv. Dei er alle på veg frå København til Oslo då den eine motoren på flyet deira brått eksplo­ derer. Pax handlar om lagnaden og om kva vi kan bestemme sjølve.


Andromake – Framsyningane dine har som regel eit bevisst og – I tolv år har du prega to viktige teaterinstitusjonar, først vakkert visuelt uttrykk. Rogaland Teater og no dei siste åtte åra Nationaltheatret. – Takk for det, men tenkjer du etter, så er speleplassen Du har stort sett vore sjef heile ditt yrkesaktive liv, korleis ofte berre eit nesten tomt rom. At det gir ei visuell oppleving, blir det å vere avhengig av andre sjefars kunstnarlege val? skal du i all hovudsak takke scenografen Kari Gravklev for. Eg – Berre tanken på å miste den fantastiske sekretæren min jobbar stort sett berre med henne. Ho går inn i regien og eg i gjer meg desperat. Nei, ærleg talt, det blir sikkert ein brå over­ hennar felt. Vi ønskjer å skape eit rom der skodespelarar kan gang. Du blir lett bortskjemd som sjef. Det er så mange dyktige møtast på ein sensuell måte, og rommet skal nesten umerkeleg menneske som tar deg seriøst og støttar deg. Dei går ut ifrå at du forandrast i møte med publikum. har noko å fare med, og i dei lykkelegaste augneblinkane dine – Og no set du for første gong opp på Det Norske trur du det sjølv òg. Det er noko djupt tilfredstillande ved å vere Teatret, Andromake av Jean Racine. ansvarleg for eit større kunstnarleg prosjekt enn dine eigne opp­ – Men det er ikkje første gong eg set opp eit stykke av det setjingar. Du er med i ein samanheng. Dei mindre attraktive franske geniet. I Sverige har eg gjort sidene ved sjefinga gløymer ein snart. REGISSØREN Fedra, og både da og no i ein ny­skriven Men tolv år som sjef får vere nok. versjon av Jon Fosse. Han fører dei – Men samstundes som du var Eirik Stubø elegante alexandrinane over til sitt sjef, skapte du deg òg eit namn som eige rytmisk suggererande språk. framgangsrik regissør, slik at opp­ Aktuell som regissør i Andromake. – Begge stykka har ustyrlege og gåvene no står i kø både heime og ute. desperate kvinner i sentrum. Har – Eg tenkte aldri på å slutte å setje • Har vore teatersjef ved både Rogaland du ein dragnad mot desse ekstreme opp, sjølv om eg var leiar. Og eg til­ Teater (19972000) og Nationaltheatret kvinnemenneska? let meg også å arbeide med den same (2001–2008). – Eg beundrar nok desse kvinnene. gruppa av skodespelarar i ensemblet • Har haust stor respekt i arbeidet som regissør og blei i 2007 tildelt den amerikanske Eg har sett opp mange andre stykke over fleire år og i mange produksjonar. OBIE-prisen for beste regi for fram­syninga som også handlar om kvinneleg despe­ Dette vart ikkje berre møtt med blide Vildanden som gjesta New York i 2006. rasjon og besetting: Medea, Hedda auge, men det var ein herleg perio­de. • Ved Nationaltheatret har han m.a. hatt regi Gabler, Rosmersholm, Blodbryllaup m. Vi kunne møtast med kunnskap om på Ashes to Ashes (Pinter), Blodbryllup (Lorca), Ibsens Vildanden, Hedda Gabler fl. Kvinnene ein møter i desse verka, kvarandre utan å måtte begynne på og Rosmersholm. Han regisserte òg vik ikkje, dei svik; dei er ufordrage­ nytt kvar einaste gong, vi vart trygge Eg er vinden (Fosse) som var ein del av lege og mordariske, og så oppstår på kvarandre. Eg kjem til å sakne dei. Samtidsfestivalen 2007. mysteriet; vi elskar dei likevel. Dei På den andre sida kan ein lett bli sit­ • På Svenska Riksteatert har han hausta gode kritikkar for framsyningane Någon har ein stordom ved seg, eit nivå og jande fast i tryggleiken, ein blir vant kommer att komma (Fosse) og Fedra ein tragisk klårleik som gjer dei eine­ til mindre motstand og går kanskje (Racine). ståande og fascinerande. Einkvan for snøgt fram. No gler eg meg til å har sagt at teatret ikkje må redusere møte nye folk og lage fram­syningar på menne­sket, tvert om, det må syne alt det mennesket kan vere ulike teater og på ulike språk. på godt og vondt. Det er mykje i det. Desse kvinnene let seg – Du er i ferd med å bli eit begrep – Stubø-teater, blir det ikkje redusere. sagt. Kva meiner ein eigentleg med det? – Andromake er ikkje så kjend som Fedra og hennar despe­ – Eg er nokså sikker på at ein meiner at det er regi­teater, rate kjærleik til stesonen. Kven er eigentleg Andromake? men eg veit ikkje kva det elles betyr, og om det er meint – Ho er den trufaste enkja etter Hektor, Trojas store positivt. Det motsette måtte vere teater utan regissør. Og det krigshelt, og ho er ikkje eit så eintydig sentrum i stykket som er ikkje særleg pirrande, vil eg tru. Eg arbeider bra med skode­ Fedra er. Andromake er heller eit generasjonsstykke. Rundt spelarar, eg set dei i sentrum, ikkje for deira eiga skuld, men Andromake finn vi dei vaksne barna til hovudpersonane i dei for framsyninga si skuld. Så mitt regiteater kan ikkje vere det greske helte­segnene, søner av Akilles og Agamemnon, dotter til motsette av skodespelarteater. Men kva er det da? Eg høyrer den vakre Helena. Barn til den store generasjonen, til dei greske òg at folk seier at eg har ein eigen stil, og det tar eg som eit superkjendisane, barn som reduserer seg sjølve til taparar. Den kompliment. Men det betyr ikkje at eg sit heime og seier til desperate kampen deira spelar seg ut på kjærleikens slagmark, meg sjølv at no skal eg lage ei framsyning i min heilt eigne stil. der går dei under. Og det er ingen heroisk undergang vi er vitne Eg prøver berre å fortelje ei historie så klart eg berre kan, og til, snarare den gjenkjennelege livsens strid prega av mindre­ gjennom denne oppklaringa håpar eg å nå inn til ein kjerne verdskompleks, nevrosar, arv, falske framtidsvoner og presta­ som ikkje er heilt forklarleg. «Når ein ikkje kan tale, da teier sjonsangst. Racine skildra desse kjendisbarna med ein distanse ein», seier Wittgenstein. Det oppstår alltid ein augneblink da på nesten to tusen år; likevel skriv han seg gjennom historias du saknar ord. Eit kunstverk bør ha sin tagnad, sitt mysterium; slør slik at desse barnebarn av gudar kjem oss nær på si villfarne store forfattarar har det. Ein må ikkje ta det frå dei ved å prøve vandring her på jorda. å løyse og forklare løyndomane deira. Og publikum skal òg ha sitt rom for å kunne gjere opplevinga til si. side 34 det norske – våren 2009


|

|

Andromake Premiere 20. mars Scene 2

«Eg beundrar desse ustyrlege og desperate kvinnene» Tekst CECILIA ÖLVECZKY Foto FIN SERCK-HANSSEN

side 35 det norske – våren 2009


Kulturhotellet Bondeheimen 100 skritt frå Det Norske Teatret

© 2007 Kaffistova.

Ivar Aasen ,1851

Heimen Husflid & Kaffistova Etablert i 1912

D

ei aller største hotella har gjerne ein eigen, liten suvenirbutikk for turistar. Hotell Bondeheimen har Heimen Husflid, eit av dei største utsala i landet for bunad og alt tilbehør og med ei stor avdeling for husflid og kunsthandverk. Berre gå inn døra til venstre for resepsjonen og du kjem rett inn i den norske kulturarven, med nesten 4000 vakre bruks- eller prydgjenstandar i tradisjonell eller moderne design. Sjå meir på www.heimen.net

Sidan 1901

D

et er merkeleg, men Rosenkrantz’ gate 8 midt i Oslo sentrum har i mange tiår vore den sikraste staden å oppsøkje for dei som ønskjer å nyte tradisjonell, norsk mat til overkommelege prisar. Etterkvart som pizza, pasta og taco toga inn også i dei mest naturskjønne delane av landet vårt, har Kaffistova verna om urnorske retter som lefse, rømmegraut, raspeball, boknafisk, sodd, lutefisk og pinnekjøtt. Desse rettene stod på menyen då Kaffistova opna for meir enn hundre år sidan. Og vi lovar at dei er her også neste gong du kjem.

A

t Bondeheimen ikkje

er som andre storbyhotell merkar du alt ute på gata, der vi har lagt ned skiferheller med korte sitat av bl.a. Ivar Aasen og Olav H. Hauge. Frå hotell resepsjonen har du direkte tilgang til tradisjonsrik, norsk mat i den vidgjetne Kaffistova. Rosenkrantz’ gate 8, 0159 Oslo, Sentralbord Heimen Husflid: 23 21 42 00 - Booking Hotell Bondeheimen: 23 21 41 00 / booking@bondehiemen.com - Kaffistova: 23 21 42 10


|

|

Scene 2 Premiere 20. mars Andromake

«Utfordringa blir å balansere Andromake så ho òg blir eit varmt menneske, midt i all trassen» Tekst TRUDE K. ARNTSEN Foto MARCEL LELIËNHOF

roll a

Det siste året har vore travelt og utfor­ sonen sitt liv. Andromake har ikkje Ellen Dorrit Petersen drande for Ellen Dorrit Petersen, med blitt svikta av dei ho elskar, og ho vil både store filmprosjekt og roller på heller ikkje svikte dei. Det er mange Aktuell i tittelrolla i Andromake teatret. I fjor haust såg vi henne i Gerhart som elskar i stykket, men felles for dei av Jean Racine. Hauptmanns Før Solnedgang på Det andre er at kjærleiken deira ikkje blir Norske Teatret, og i vår skal ho ha tittel­ gjengjeldt. Dei gjer grufulle handlingar • Ferdig utdanna skodespelar i 2005. rolla i oppsetjinga av Andromake av Jean mot den dei elskar, fordi dei ikkje kan • Har vore tilsett på Rogaland Teater og Racine, i ein versjon av Jon Fosse. akseptere dette. Andromake er trygg Det Norske Teatret. – Du har tidlegare tolka tragiske i sin kjærleik, derfor klarar ho å halde • Har hatt roller i tre spelefilmar dei siste to kvinnekarakterar, som til dømes på integriteten sin. åra: Iskyss, De usynlige og Pax. spionen Vera Våge i filmen Iskyss. – Kva er den største utfordringa No har du tittelrolla i tragedien for deg som skodespelar i denne Andromake. Korleis går du fram for å gjere desse kvinnene rolla? truverdige? – Dette er ein ganske hard tekst, og utfordringa blir å – Eg har ikkje tenkt på den koblinga før! Kanskje tolkinga balansere Andromake så ho òg blir eit varmt menneske, midt av Vera Våge kan hjelpe meg i tolkinga av Andromake? Vera i all trassen. Ho er ikkje ei desperat isdronning. Det er lett å Våge er ei kvinne som elskar, som ikkje kan svikte kjærleiken. spele hard og hatefull, men Andromake er mykje meir enn det. Andromake gjer også alt for kjærleiken, da særleg for kjærleiken Ho er ein kontrast til dei som flippar ut, og sjølv er ho på vip­ til sonen sin. Begge kvinnene er menneske som står overfor pepunktet fleire gonger. Det kokar nok litt i toppen på henne ekstreme val. Det eg må gjere, er å finne den eine nøkkelen som også. Det blir hardt arbeid å få fram nyansane. gir meg inngang til karakteren sin eigen logikk. Når eg forstår – Korleis er draumerolla? den logikken, er det lettare å gjere karakteren truverdig. – Oi…! Litt fram i tid vil det vere å spele Grace i Pterodaktyler – Andromake er enkja til ein trojansk helt, og sjølv under av Nicky Silver. Grace er ei forfylla og skadd kvinne, ho er både vanskelege kår i fangenskap er ho den einaste i stykket som fæl og morosam. Nærmare i tid må det vere noko av Jon Fosse. held på integriteten sin. Korleis greier ho det? Til dømes Og aldri skal vi skiljast. Det er eit fantastisk stykke – Andromake har tapt alt i livet unntatt sonen sin. Dei sit som appellerer til vestlandsstrengen og «blåheita» i meg. begge i fangenskap, og Andromake blir audmjuka kvar dag. Tekstane til Fosse har fanga noko melankolsk som eg kjenner Ho har berre kjærleiken igjen. Derfor blir det viktig å halde meg igjen i, seier Ellen Dorrit Petersen. seg oppe, for Hektor (den drepne mannen hennar) si ære og side 37 det norske – våren 2009


Situated in central Oslo, New Orleans is one of Oslos best restaurants. We offer you a fabulous creole/cajun dining experience enhanced by the sounds of New Orleans, jazz, blues, zydeco, cajun. Outdoors Cajun CafĂŠ in the backyard stay open from May to October.

Laissez les bons temps rouler! Let the good times roll!

TEATERRABATT! 10% rabatt med dagens teater-/revybillett. Gjelder kun mat ut 2009

Opening hours: monday-saturday open from 11.30 am For reservations - +47 22 41 11 10 - Rosenkrantzgt 7, N-0159 Oslo - E-mail post@neworleans.no - www.neworleans.no


Foto: DUS

Teaterfestivalar

DUS – Den unge scene Ungdomen inntar Det Norske Teatret – igjen. For tredje gong blir det DUS-festival, der ungdom speler nyskrivne, spesialbestilte stykke. Annakvart år samlar grupper frå heile landet seg til nasjonal festival, etter at det har vore åtte regio­ nale festivalar frå Tromsø i nord til Stavanger i sør. DUS starta opp i 2004, og den første nasjonale festivalen var i mai 2005. Først var det 30 grupper med, no er det ca. 60 grupper over heile landet som lagar framsyningar av seks nye tekstar som DUS har utvikla. Haddy Njie/Fredrik Lyngås Pedersen, Kim Atle Hansen, Kate Pendry, Sigmund Løvåsen, Erlend Sandem og Bjørnar Teigen har skrive teaterstykke tenkte spesielt for ungdom frå tretten til nitten år. Elleve utvalde grupper får vise framsyninga si på Det Norske Teatret i juni. 11.–13. juni 2009 på Prøvesalen og Scene 2 på Det Norske Teatret. Meir om festivalen finn du på DUS sine nettsider: www.dus.as

Foto: Norsk Amatørteaterfestival

Norsk Amatørteaterfestival 2009 Barne-, ungdoms- og vaksenteatergrupper i Noregs Ungdomslag deltar med framsyningar på Norsk Amatørteaterfestival 2009. Her blir det både alvorlege tema, lattervekkande karakterar, nyskapande uttrykk og song og musikk. Festivalen legg opp til samspel mellom teaterfolk i ulike delar av landet, mellom amatørar og profesjonelle, mellom ulike generasjonar og ulike kunst- og kulturuttrykk. Eit titals grupper er plukka ut til å delta på festivalen. Fire av gruppene har fattigdom som tema for framsyningane sine.

Norsk Dramatikkfestival Blant 79 innsende bidrag har ein fagjury valt ut fem tekstar til produksjon. På festivalen får vi sjå resultatet. Tekstane er både såre og humoristiske og tek opp tema som trafficking, uønskte svangerskap, dødsangst, foreldreopprør og redsle for muslimar. Sosialrealistisk smørje? Langt ifrå. Dette er eksistensiell poesi med vidd og klo. Framsyningane blir vist på Scene 2. I tillegg blir det stuntvisingar av tre andre tekstar på Prøvesalen. Vinnartekstane som blir presenterte, er: Hvorfor kommer du ikke inn til oss andre? av Morten Nyhus, Tønsberg. Alt i boks av Nelly Winterhalder, Oslo. Slipp meg jeg elsker deg av Marius Leknes Snekkevåg, Oslo. Besøk hos familien Hansen halv syv av Fredrik Brattberg, Oslo. Orehei av Malmfrid Hovsveen Hallum, Oslo. 27. og 28.mai på Prøvesalen og Scene 2 på Det Norske Teatret. For meir informasjon, gå inn på www.dramatikkfestivalen.no side 39 det norske – våren 2009

Foto: Leif Gabrielsen/DNT

4.–10. mai på Det Norske Teatret. Meir om festivalen finn du på festivalen sine heimesidar: www.teater.no


Foto: Fin Serck-Hanssen

Lesetips Halldis Moren Vesaas Gudefjellet – om greske gudar og heltar. Illustrert av Akin Düzakin. Samlaget 1995 Skal du sjå Andromake på Scene 2? Då har vi eit lesetips. Gudefjellet er ei underhaldande og ukomplisert innføring i gresk mytologi. Boka utkom første gongen på Aschehoug i 1970.

Peter Pan – ein internasjonal klassikar

Sigve Bøe hadde songstemme. Han blei plassert på kjøken­bordet i tre-fire årsalderen og song salmar. Han song i juleselskap, på skulen, og slik blei han «oppdaga» og drege inn i det nystarta Rogaland Teaters Barneteater til Bjørn Endreson i Stavanger. Tolv år gammal song han seg opp på stjernehimmelen i Annie Get Your Gun. «Han er som ein nyslått toskilling», skreiv teaterkritikar Erik Pierstorff . Frå 10-årsalderen var Sigve Bøe med i om lag alt i Barneteatret: mellom anna Askepott, Lillemus-Mei, Pippi Langstrømpe, Folk og røvere i Kardemommeby og Hakkebakkeskogen, som den gongen var heilt nye stykke. På biletet ser du Sigve Bøe og Åshild Helgevold som vart reine barnestjernenene etter rolletolkingane i Annie Get Your Gun. Bøe spelte i fleire omgangar rolla som sjarmø­ ren Frank Butler. – Kva sit best att frå den første tida di i teaterverda? – Tja. Angen av k-teint (sminkestift), spritlukta frå nykopierte manus som var skrivne av Bjørn spesielt for oss som var med – og at eg alltid var forelska – også i teatret, seier Sigve Bøe. Foto: Privat

Foto: Nordisk Film og TV

Eventyret om Peter Pan av J.M. Barrie er for lengst blitt ein internasjonal klassikar både som bok, film, teater og musikal. Frå 26. februar skal havfruer og indianarar, krokodiller og sjørøvarar, foreldrelause gutar, ein fe og ein høgtflygande Peter Pan igjen innta Hovudscenen på Det Norske Teatret. Det blir luftige svev, klirrande sverd, skyer av magisk tryllestøv og ein vondskapsfull Kaptein Krok som lurer i skuggen. Bak eventyrets barnlege uskuld ligg ei forteljing om lengt etter kjærleik, om einsemd og død, og om tida som var og som aldri kjem tilbake. I rolla som Peter Pan møter vi Frank Kjosås.

Frå barndommen

Olsenbanden jr. og det sorte gullet I vinter er det premiere på ein ny film om Olsenbanden Jr. Skodespelar Jan Grønli frå Det Norske Teatret er med i rolla som Hallandsen. Han har også vore med i dei tidligare filmane. Olsenbanden Jr og det sorte gullet er lagt til 1960-talet og Egon & co vil ha ein del av kaka i det nye oljeeventyret. Som vanleg når Olsenbanden er i aksjon, blir det mange forviklingar og mykje humor. side 40 det norske – våren 2009


|

|

Scene2 Premiere 20. mars Andromake

«Teater er meir intensivt, med kortare prøvetid og framsyningar som skjer her og no» Tekst SILJE INGLEIV ENGENESS Foto MARIT HOMMEDAL/SCANPIX

NY TT FJES

– Eg gler meg til å spele teater igjen rolle på Det Norske Teatret. Likevel Trond Espen Seim etter eit års pause, seier Trond Espen har dette teatret vore viktig for sko­ Aktuell som Pyrrhos i Andromake. Seim entusiastisk. despelarkarrieren hans. • Andromake er den franske drama­ – I 1993 var eg statist i Bodskapen til • Har vore tilsett på mellom anna Rogaland tikaren Jean Racines første meister­ Maria. Anneke von der Lippe hadde ei Teater, Den Nationale Scene og verk frå 1667. Klassikaren hentar av dei sentrale rollene. Eg spurde om ho Nationaltheatret. • Saman med Jon Øigarden og Mads Ousdal handlinga frå gresk mytologi og den kunne lese med meg til opptaket ved leidde han Thorsovteatret i perioden urolege tida etter krigen mot Troja. Statens Teaterhøgskole. Det gjorde ho, 2004–2006. Pyrrhos er vilt forelska i Andromake, og same hausten kom eg inn. • Sentrale roller i ei rekkje filmar og seriar, som han har fått i krigsbytte, men Det siste året har Trond Espen mellom anna dei kritikarroste Hawaii, Oslo og De Usynlige med regissør Erik Poppe. Pyrrhos har lova å gifte seg med kledd tittelrolla som privatetterforskar • Har spelt inn to filmar som privat­ Hermione, dottera til Helena. Det Varg Veum i film- og tv- dramatisering­ etterforskar Varg Veum og blir å sjå i fire endar sjølvsagt med undergang. ane av Gunnar Staalesen-bøkene. filmar til basert på Gunnar Staalesens Trond Espen er ikkje framand for Bergensdialekten tok han ikkje sjan­ romanfigur. greske tragediar, men understrekar sen på, men han ser fram til å gjere Jon at han ikkje er nokon ekspert heller. Fosses gjendikting av Andromake. I 2002 var han med i Eirik Stubø si oppsetjing av Medea på – Nynorsk er eit kunstspråk, ikkje ein dialekt. Det skaper ein Nationaltheatret. distanse mellom meg som person og den rolla eg skal spele. Det – Eg ser fram til å arbeide med Eirik igjen. Han er ein av dei gjer det mogleg å utforske språket og finne mi eiga form på det. fremste regissørane i landet og lagar hardcore teater! I positiv for­ – Kor stor er skilnaden mellom å spele i teater og på film? stand er framsyningane hans tidlause. Dei tek utgangspunkt i – Mindre enn mange trur. Teater er meir intensivt, med relasjonane mellom karakterane og får fram spenninga mellom kortare prøvetid og framsyningar som skjer her og no. Film­ dei. innspelingar kan ta veldig lang tid, og så går det ei god stund før du får sjå resultatet. Når eg gjer det eine, kan eg sakne det Trass i ei rekkje store og prislønna roller i norsk film og teater andre. Eg kjenner meg heldig som får arbeide med begge delar, dei siste åra, er det første gongen Trond Espen Seim har ei stor seier Trond Espen Seim. side 41 det norske – våren 2009


|

Profilen Jorunn Kjellsby

Big Mama i Katt på heitt blekktak 2007. (Foto: Espen Tollefsen)

Margeríta Peresvétova i Stakkars helt 1984. (Foto: Frits Solvang)

Teaterkritikerprisen for rolla som Sigurlina i Salka Valka (1990)

Som Welma Kelly i Chicago, 1999, Teateret Vårt, Molde

Som Tzeitel i Spellemann på taket, 2003, Det Norske Teater Salka Valka. Foto: Leif Gabrielsen

side side4242det detnorske norske– –hausten våren 2009 2008

Som Solveig i Peer Gynt, 2004, NRK fjernsyn

Tistel i Jul i Blåfjell 1999/2008. (Foto: NRK)


Maja Pedersen i Bryllupsfesten 1989. (Foto: Mefistofilm AS)

Ellen Tangen i Svartere enn natten 1979. (Mefistofilm AS)

Irma Funder i Sejer – Djevelen holder lyset 2002. (Foto: Jeanette Landfald/ Dagbladet)

side side4343det detnorske norske– –hausten våren 2009 2008

Astrid i Adjø solidaritet 1985. Foto: (Mefistofilm AS)

Jorunn Kjellsby er ein markant og allsidig scene­ kunstnar som har vore aktiv både i film og på tea­ terscenen i ei årrekkje. Kjellsby hadde si første rolle på Det Norske Teatret som 14-åring. Då spelte ho hoffdame i Prinsessene i berget det blå (1956). Ho var elev ved Trøndelag teater frå 1961 til 1963. Den offisi­ elle teaterdebuten hennar var på Trøndelag Teater i 1962 med stykket Forbudt område av Tennessee Williams. På Det Norske Teatret har ho gjort mange store roller, som Ulla i Lars Forssells Bellman-kabaret, Vertshuset Haren og Hauken (1979), tittelrolla i Cora Sandels Kjøp ikkje Dondi (1983) og som mora i Halldor Laxness’ Salka Valka (1990). For rolla i Salka Valka fekk Kjellsby Teaterkritikerprisen. På 2000-talet har Kjellsby mellom anna hatt rolla som Big mama i Tennessee Williams Katt på heitt blekktak (2000). Ho var med i Rainer Werner Fassbinders Angsten et sjela som ho blei nonimert til Heddapris for. I 2004 hadde ho stor suksess i ei av hovudrollene i Frode Gryttens Bikubesong. Jorunn Kjellsby har ein sentral plass i norsk filmhistorie: Ho er truleg ein av svært få som har spelt i alle filmane til duoen Wam & Wennerød, 15 filmar til saman. Av dei som bør nemnast er Lasse & Geir (1975), Adjø solidaritet (1986), Svartere enn natten (1979) og komedien Bryllupsfesten (1989). Kjellsby fjernsynsdebuterte i 1976 i episoden Seier’n er vår, av komiserien Fleksnes fataliteter. Ho har hatt rolla som Tistel i barnserien Jul i Blåfjell og hausten 2002 hadde ho rolla som den mentalt forstyrra Irma Funder i krimserien Sejer – Djevelen holder lyset, basert på ein roman av Karin Fossum. For denne rolla blei ho nominert til Amandaprisen i 2003 og til Gullruten. I 2006 mottok Jorunn Kjellsby Amanda-komiteens Ærespris. Denne våren er ho aktuell på Det Norske Teatret i Eit lykkeleg sjølvmord, eit stykke Jorunn Kjellsby har spelt i tidlegare, då med tittelen Stakkars helt på Det Norske Teatret i 1984.


|

|

Meir enn teater Suppeteatret Ønskediktet | Baksnakk

Suppeteatret – fredager kl 14 Fredag 9. januar: lys – harmoni – sondheim Eit møte med ein stor komponist, Stephen Sondheim. Med Tor Ivar Hagen, Kathrine Strugstad, song, Kyrre Havdal, piano og Fritz Flåmo Eidsvaag, bass. Meny: blomkålsuppe Fredag 16. januar: på kvar si side. Viser av Cornelis Vreeswijk og Alf Prøysen. Håkon Paulsberg syng og spelar gitar. Meny: fiskesuppe Fredag 23. januar: songar til tekstar av jacob breda bull. Folkelivsskildraren frå Rendalen. Med Knut Stiklestad, song, og Mona Spigseth Sagstad, piano. Meny: tomatsuppe med kjøtbollar Fredag 13. februar: halldis for full musikk Tekstar av Halldis Moren Vesaas. Med Tone Hulbækmo song, harpe, trøorgel og key­ board. Hans Fredrik Jacobsen, fløyter, gitar og arabisk lutt. Meny: soppsuppe Fredag 27. februar: operasalong Ei reise i operaens fargerike verd. Operaperler med innslag av jazz og viser. Med Anette Solberg og Karin Andreassen, song og Elisabeth Lundeby, piano. Meny: maissuppe Fredag 6.mars: rast ved rinnande vann Tilbake til ønskediktet. Margot Sande, diktopplesing og Øyvind Lyslo, gitar. Meny: potetsuppe Fredag 13. mars: halldis Eit portrett av Halldis Moren Vesaas’ liv og dikting. Ved Mette Langfeldt Arnstad. Meny: asparguessuppe Fredag 20. mars: wergelandsveien Eit bilde av Wergeland med lyrikk og prosa og korte scenar. Av og med Wenche E. Medbøe og Barthold Halle. Wolfgang Plagge spelar Chopin. Meny: kylling­suppe Fredag 24. april: no livnar det i lundar Ei reise i tekst og tone gjennom vårlandskapet. Song og opplesing ved Anne Lise Gjøstøl og Ragnar Dyresen. Kristine Bratlie, piano og Anne Stine Dahl, cello. Meny: betasuppe Fredagar kl. 14:00 i foajeen. Bill. kr 175,– inkl. suppe

Ord over grind – ønskediktet Ønskediktet har blitt ein kjærkomen del av programmet på Det Norske Teatret. Saman med andre kunstnarar presenterer Tone Ringen eit utval tekstar, lyrikk og viser. Denne våren har fått overskrifta Den grense­lause arven. Vi skal m.a få høyre ein av dei eldste tekstane i verda – Gilgamesh-eposet frå landet mellom flodane – Eufrat og Tigris. fullt program: www.detnorsketeatret.no

Baksnakk På baksnakk blir publikum invitert til diskusjon, tematisk fordjuping og kunstnarleg innsikt med sesongens premierar som utgangspunkt. Fri entré. Laurdag 24. januar kl. 16:00. Foajeen ved Scene 2 Skodespelaren Nils Sletta – Vaktmeisteren. Viss det finst noko slikt som skodespelaranes skodespelar, så konkurrerer Nils Sletta skarpt om den tittelen. Vi får høyre om eit skodespelarliv – truleg òg om hovudrolla i Harold Pinters Vaktmeisteren. Dramaturg ved Det Norske Teatret Ola E. Bø i samtale med Nils Sletta. Onsdag 4. februar kl. 18:00. Foajeen i 2. høgda Surrealistisk komedie med politisk snert – Eit lykkeleg sjølvmord. Erdmanns stykke blei skrive i Stalin-tida og rettar eit skarpt blikk  på politikken og samfunnet han lever i – på den verda vi menneske lever i og som er menneskeskapt. Panelleiar: Knut Andreas Grimstad, omsetjar og litteraturvitar ved Universitetet i Oslo. Onsdag 4. mars kl. 18:00. Foajeen ved Scene 2 Dei nye regissørane – Så blir det stilt. Dei seinare åra har ein ung generasjon regissørar markert seg på både norske og utanlandske scenar. Vi spør dei kva slags teater dei ønskjer å lage. Korleis vil norsk teater utvikle seg i åra som kjem? Panelleiar: Silje Ingleiv Engeness, tidlegare teatersjef ved Teaterhuset Avant Garden i Trondheim, no informasjonssjef ved Det Norske Teatret. I panelet: m.a. Torkil Sandsund, regissør for Så blir det stilt. Onsdag 25. mars kl. 17:30. Foajeen ved Scene 2 Kjærleiken som mani – Andromake. Andromake handlar om ein krigstrøytt generasjon som går under i sine eigne pasjonar – menneske som er slavar av sine sterke kjensler og som gjer frykte­ lege handlingar i kjærleikens namn. Berre Andromake bergar integriteten sin gjennom ein urokkeleg truskap og oppofrande kjærleik til sonen. Panelleiar: Knut Andreas Grimstad, omsetjar og litteraturvitar ved Universitetet i Oslo. Onsdag 1. april kl. 18:00. Foajeen 2. høgda Popquiz – Evig ung. Denne gongen vil Baksnakk handle om gam­ le og nye pop-hittar, og publikum blir også involvert i ein vaske­ ekte pop-quiz! Sjølvaste popquiz-general Finn Bjelke, popnerd og kjend frå programmet Pop-quiz på NRK, vil lose publikum gjen­ nom ei nostalgisk reise frå 60-talet og fram til i dag. Vinnaren av quizen vil stikke av med to gratisbillettar til fram­syninga.

fullt program: www.detnorsketeatret.no

side 44 det norske – våren 2009


Foto: NRK

Foto: Eigil Aasen

Det vil bli nytt høve til å sjå den utruleg populære Roy i Himmelblå på NRK. Hallvard Holmen er mannen bak rolletolkinga og han høyrer altså til på Det Norske Teatret.

Beckett-bauta 100 år

Ho kan fly!

Når eventyret om Peter Pan blir sett opp på nytt på Hovudscenen frå 26. februar, er det Silje Storstein som skal spele den fagre Wendy.

Skodespelar Bjarne Andersen (1909–1982) var ein av dei store rolletolkarane på Det Norske Teatret og ville ha runda 100 år 15. januar 2009. Andersen var særleg kjend for sine tolkingar av Samuel Becketts dramatikk. Frå 1970 var Det Norske Teatret inne i ein solid Beckett-periode som byrja med at Bjarne Andersen skulle få velje seg eit stykke. Det vart Mens vi venter på Godot (1970). Det Norske Teatret framførte heile Beckets dramatiske produksjon, med spesialløyve frå diktaren sjølv.

CARIBBEAN RESTAURANT & LOUNGE

A place where good friends & good food meet Come & enjoy the soothing ambience & the most delicious recipe from the Caribbean islands Kristian Augustsgt. 14 - 0164 Oslo. Tel. 22 20 12 22. Fax 22 20 12 23

post@lemongrass.no. www.lemongrass.no

Foto: Sturlason

Hallvard Himmelblå


Korleis få meir ut av teaterframsyninga? KARI APENÆS, lærar med elevar på teaterverkstad

AXEL HUUS, storkunde på Det Norske Teatret

– Forståinga blir ei heilt anna

– Høgst utradisjonelt og proft

Lærar Kari Apenæs frå Nordstrand vidaregåande skole var med på teater­ verkstad. – Dette var eit fantastisk arrangement! Adil trollbatt dei unge med foredraget om å følgje draumane sine. Det var også flott at elevane fekk prøve sjølve kva som skal til for å stå på scenen. Forståinga for innhaldet i framsyninga blir ei heilt anna etter dette.

Kontorstolprodusenten HÅG var på Det Norske Teatret hausten 2008 med produktlansering, inkludert omvising, matservering og eit foredrag med Øystein Wiik før dei såg framsyning. Salsdirektør Axel Huus i HÅG seier: – Dette var ei svært god oppleving. Her kjem ein og ventar seg noko tradisjonelt, men blir servert noko høgst utradisjonelt som er profesjonelt gjennomført. Vi gjekk frå teatret med ny motivasjon og eit ope sinn.

ØIVIND FRISVOLD, teaterkontakt for Det Norske Teatret

REBECCA HOLCK, tilhøyrar på Baksnakk

– Allsidig repertoar og kvalitetsstempel

– Eit utruleg bra tilbod

Øivind Frisvold har vore teaterkontakt sidan 1970-talet, først som student og seinare som tilsett ved Høgskolen i Oslo: – Det Norske Teatret har eit allsidig repertoar. Framsyningane er alt frå «pensumrelevante» til god underhaldning. Teatret har eit kvalitetsstempel. Som regel er det lett å skape interesse blant kollegane.

I samband med Løytnanten frå Inishmore i fjor haust, deltok Rebecca Holck på BAKSNAKK. – Eg hadde sett stykket, og elska det. Temaet Kvifor ler vi av det grufulle? var interessant. Dessutan likte eg panelet, som var ein medievitar, ein teatervitar og ein skodespelar. Generelt er dette eit utruleg bra tilbod. Eg kjem nok til å dra fleire gonger.

Vil du vite meir? Sjå www.detnorsketeatret.no Baksnakk Ein arena for diskusjon og fordjuping. Arrangementa er gratis, og har blitt ein populær forrett eller dessert til framsyningane våre. Eit panel tek opp eit tema knytt til ei aktuell framsyning.

Teaterverkstad I fjor fekk skoleungdomar vere med på teaterverkstad med Adil og dansarane frå Jungelboka. I vår blir det mogleg for skolebarn i alderen 9–13 år å vere med på verkstad knytt til framsyninga Peter Pan.

Teaterkontakt Som teaterkontakt, blir du invitert på prøveframsyningar på teatret. Du får også høve til å gi kollegaene dine gode tilbod på alt frå store musikalar til nye spennande uttrykk innan teater.

side 46 det norske – våren 2009

Storkunde Skal bedrifta di halde kurs, kick-off, produktpresentasjonar, sommarfest, jubileum eller liknande, kan Det Norske Teatret tilby alt frå middag, seminar- og festlokale til kulturelle innslag.


– Kva gjer du no? Eg svarer på spørsmåla – men elles sit eg og skriv på eit Olav H. Hauge program for Ord over grind – Ønskediktet. Det er dikting som gjer ein klok og tenksam – og glad! – Det beste teaterminnet? Vanskeleg å seie. Kanskje var det ein Kurt Tucholsky-kabaret eg såg i Berlin berre ein månad før aust og vest vart slått saman att – i det heile var det ei underleg oppleving dette å vere i Berlin på denne tida. – Det verste teaterminnet? Vel – eg har ikkje mange vonde minne – det måtte vere då eg oppdaga at nokon hadde gøymt skoa mine føre ei Jacques Brel-framsyning, og eg måtte gå på scenen i tjukke støvlettar og lang kjole – ikkje lett å danse med! – Draumerolle? Det er mest tekst som gjer at eg hugsar ting som uvanlege. Så det må vere dette å få lese Sofokles si fantastiske tekst om mennesket i Antigone. Det var like før den første Irak-krigen braut laus, og teater og verd gjekk liksom i eitt. – Favorittskodespelar? Meryl Streep! Ho er fantastisk både i tunge og lette filmar. – Favorittregissør? På teatret: Bentein Baardson – film: Erik Poppe – eg synest filmane hans er utruleg gode sjølv om eg ikkje sjølv har jobba med han. Han tek fatt i tema som ikkje er vanlege her heime. – Favorittfilm? Tous les matin du monde– ein musikkfilm av Alan Corneau om ein kompo­nist frå det 17. hundreåret i Frankrike, Monsieur de Saint Colombe. Heile filmen er som eit stilleben – fordi bileta er så sanseleg gjennom­ arbeidde at kvart einaste liksom har eige liv og blir ståande på netthinna og kling saman med musikken. Her finn vi eit musikkensemble der norske Rolf Lislevand er med, leidd av Jordi Savall. – Kva engasjerer deg? Veldig mykje – mest det at eg trur vi kan bli betre menneske av å «saman­ likne mytologiar» som Leonard Cohen seier det. Difor arbeider eg no med ein versjon av det store dikteposet om Gilgamesh – kampen mot døden hjå ein mesopotamisk helt – eller kan hende antihelt? Og diktet er fleire tusen år gammalt. – Midtausten har gjeve oss meir enn vi er klår over av kulturarva vår. – Kva ville du bli når du blei stor? Min store draum var å bli arkeolog og lære mange språk – slik at eg kunne skjøna meir av menneska – om kor like vi er – og kor eineståande kvar og ein er. – Kva angrar du mest på? Dei augneblinkane eg ikkje greidde å gripe. – Dersom du fekk bestemme… Da skulle dei første åra i barneskulen dreie seg om dei store og små forteljing­ane i verda – og at ungane sjølv fekk dikte og filosofere vidare på dei. Eg trur at når ungar eig språket sitt, vert alt anna lettare å lære, og dei vil ha lettare for å skjøne andre menneske fordi språk krev mogning. – Kva for mat lagar du i godt lag? Eg elskar sterk mat og god vin, og lagar gjerne ei spesiell lammegryte eg har funne på sjølv. – Kva tenkjer du rett før du går inn på scenen? Sidan eg er så privilegert at eg brukar all tida mi på gode tekstar, tenkjer eg at eg ser fram til å dele dei med eit godt publikum – og gler meg!

10 minutt med…

namn Tone Ringen alder 62 status Skodespelar ved Det Norske Teatret sidan 1970 aktuell som Leiar av Ord over grind – Ønskediktet

Foto: Unn Merete Stensland


Returadresse: Det Norske Teatret, Kristian IVs gt. 8, 0164 Oslo

Sildre spisestueisestue 220

bord 220 x 100 x h 75 heltre eik wengé finish tilleggsplater 40 + 40 benk 175 x 40 x h 45 stol

NY BUTIKK &

Design: Joachim Botnen med Pål Christian Linaae

SHOWROOM

heltre eik hele staver norsk design

www.logicdesign.no Inn hovedinnkjøring til Thune og til høyre inn i kroken ved siden av Best of Bikes

Åpningstider

Mandag Tirs, ons, tors fred Lørdag

Etter avtale 12.00 - 17.30 12.00 - 16.00 11.00 - 16.00

Drammensveien 130 C6, 3 etg. Thune /Skøyen tlf 23 89 69 92

post@logicdesign.no


TEST Det Norske Teateret