Issuu on Google+

ru "

A

?

I

.....

A

I "

1\'

,,'

CaOUAN NGON LUAN CUA GIAO HOI PHAT GIAO VI~ NAM THONG NHATTAI NA UY


phap

GIÅO HOI & CÅC CHI HOI PGVN THONG NHAT NA UY dia chi lien l;;tc

am

Cd Quan Ngon Lu~n eua

Van Phong Giao Hc}i - Chua Khuong

GIAO HOI PHAT GlAo VI~ NAM THONG NHAT NA UY

phat hanh m6i nam 4 s6 VaD cae thang 1,5,8 va 12 va cae bån tin d~e bi~t

Tel: (47) 67.973033 -

kiem Chu but

Hoa Thttc;lng Thich Tri Minh

Thu Ky Toa S0::tn

thoQi cong cQng: (47) 67 971905

ChUa Don

H~u

ChUa Phap Vii Leirvikveien 4 , 5179 Godvik - Norge - tel. (47) 53 . 500878

GlAo HOI PHAT GlAo VI~ NAM THONG NHAT NA UY

nhi~m

E>i~n

Sivert Thonstadveien 10-A, 7072 Heimdal- Norge - tel. (47) 957. 03313

Chu Tnidng

Chu

Vi~t

Blystadveien 2, 2006 Løvenstad , Norway - Fax: (47) 67 .971905

Chi Hi)i PGVNTN Oslo & ph\l

c~n

Chi hi)i PG VNTN tl,li Drammen

Minh Chung Nguy~n Van Thuy Øslensjøveien 164, 0656 Oslo Norge leI. 22.786129

Postboks 224 , 3051 Mjøndalen Norge leI. 32.801522

Quång Khai Trån Hoa

Dia Chi Toa S0::tn P.O. Box 224 3051 Mjøndalen, Norway epost: phapam@online .no tel: (47) 32 .801522 - fax: (47) 32.880312

Chi HQi PGVNTN tl,li Moss & Rygge

Chi HQi PGVNTN Hedmark

Thien Mån Cao Hil'u Luan Ava~gen Terrasse 404, 1536 Moss

Tam

Norge

leI. 69.277096

Chi Hi)i PG VNTN tl,li Kristiansand

Nguy~n

Trinh Dong

Fagerlundvegen 16, 2380 Brumunddal Norge leI. 32.343219

& ph\l c~n

Chi Hi)i PGVNTN tl,li Stavanger & ph\l c~n

Trinh Bay

Minh Phttdc Va Van Di€:u

Minh H6a Trån Van Tie'n

NgQC - Nhan

Møllevannsveien 83, 4617 Krisliansand leI. 38.157423 Norge

Heidrunveien 9, Norge

Chi Hi)i PG VNTN tl,li Bergen & ph\l c~n

Chi Hi)i PG VNTN tl,li Porsgrunn & Skien

Dqi D(fc Thich Vien Tanh

Nguyen Hy Nguy~n Httng Yen

Leirvikveien 4, Norge

Njålsveien 16, Norge

Thuf;

Hi~n

An Chi, Quång Tan, Quång Minh

Cimg st! dong gop eua Blnh Sa, Chan Tu~, Cd Phu, Dan Ha, Mlfong Giang, Song Anh, Tu~ Nga, Tr5n Trung Dqo, .

5179 Godvik leI. 958.49751

4028 Slavanger leI. 51 .541237

3917 Porsgrunn leI. 35.512601

Chi Hi)i PGVNTN tl,li Kongsvinger

Chi Hi)i PGVNTN tl,li Trondheim

& ph\l c~n

& ph\l c~n

Quång Minh Nguy~n Van D6ng Ole Smedsladvn. 26, 2211 Kongsvinger Norge leI. 62.816297

Bai Bue Thfch Vien Giae S. Thonsladv. 10-A, 7072 Heimdal Norge leI. 95703313

Ban Huong Dån Gia Dinh Ph:)t Til' Vi~t Nam T~i Na Uy Tam

Nguy~n

Trinh Dong

Fagerlundvegen 16,2380 Brumunddal , Norge - tel. (47) 62.343119

Xin ltiu

Y

xin gdi v€: toa sOqn Phap Am Bai vd d6ng g6p xin danh may, ho~c gdi bång email (dttdi bat eu dqng chu nao). Ngoai but hi~u xin vui long ghi them ten th~t, dia ehl, s6 di~n thoqi d6 ti~n lien lqc khi dn. Bai khong dang VI khong hc;lp chu trttdng cua Phap Am, xin mi~n hoan trå lqi.

... QUe hudng CO thonh binh h! do, thi nguoi dan moi co thuc;.n duyen tu tc;.p honh dQo. Chinh vi the, nguoi Phc;.t tu kh6ng the chi nghi den sl! giai tho6t mo lam ngd voi nhang van de cuo xCi hQi. Sl! phl:lC hOQt ph6p ly quyen sinh hOQt cuo Gi60 HQi Phc;.t Gi60 Vi~t Nom Thong Nhat, kh6ng nhang la mQt d6p ung h<;1p tinh h<;1p ly doi voi Phc;.t gi60 do Vi~t Nom mo con khong dinh mQt buoc quon trQng sl! d6i moi cap thiet truoc kh6 nQn cuo dan tQc Vi~t Nom ..... (trieh DQo TlI PhQt Dem 2550 tQi Hoa Ky eua HT. Thieh He;> Giåe) ?


nhån mua

Bon 8ieu Hanh GiGO HQi PGVNTN tQi No UY f Bon Tri Sl) eGe Chi HQi PGVNTN tQi No Uy va Bon Bien TQp PhGp

Am

thanh tårn kinh chuc Chu' Ton Håa Thu'Qng, Thu'Qng T9a, aQi auc, Tång Ni

Phåp the khinh an - Hu~ dång thuong chieu f)Qo quå vien thånh - Chung sanh di dQ ?

-

d6ng kinh chuc Quy Giao HQi, Chi HQi Ph~t Giao,

Cac Gia DInh Ph~t Til', toan th€ d6ng bao Ph~t til', cling quy van thi sT va

b~n

dQC.

·Thån tårn thuong IQc - DQo nghi~p tinh cån d~c bi~t cåu nguy~n cho dåt nlioc Vi~t

Nam dli«jc tl1 do dån chu - nhån dån Vi~t Nam som co nhån quy~n sau 31 nåm dlioi che' de) de)c tid cai tri cua chinh quyen cQng sån, .... cung nguy~n cåu the' gioi hoa binh - chung sanh an l~c


trong så aåY Giai thi~u : Informasjon, Ml;lC Il;lC (2), Th6ng Bic$p Ph~l Ban 2550 cua HT. Thich Huy~n Quang (3) PhQt phåp: - B~i L€ PMt Bån 2550, Trlln TrQng Khoai (5) - ltt<;1C sti Buc Ph~t A Di Ba va 48 d~i nguyc$n, HT. Thich Thic$n Hoa (9) - leie'n thuc Ph~t Giao, Phap Am (12) -lam sao um Ph~t, Thich Chan Tuc$ (15) leie'n thuc Ph~t Giao (Chu6ng-M6-Tr6ng Bat Nha), Phap Am (19) - nhan nhl;lc va hy xa, HT. Thich Thic$n Hoa (26) - hay nghl v~ nhau nhan ngay Ph~t Ban, Thich Giac Bil.ng (29) - h~nh Iling nghe, Phuoc Vien (76) - tam h6n vi tha, B~t Lai L~t Ma , HT. Thich Tri Chdn chuy~n ngu (85).

Van hqc:

- du'oi mai chua hoang, Thich Quang B6 (31) - cam 16 sa

m~c , Huynh Trung Chanh (37) - ngh~ du6i

qu~, VTnh Hao (41) - xin k~ l~i ngay do, Le Tilt Bi~u (48) - hoa forsylhie, Vii Nam (63) - ben leia day Hy Ma L~p Sdn, Dic$u Tran (77) - Tuc$ Sy thd va con duong trung d~o, Nguyen Sieu (79) -

Khao cau: - di um gi6ng L~c H6ng, Y Lan (53) - con gai Blnh Binh, Bao Bue Chudng (56) - suy nghl lhang

(U,

Trlln Trung B~o (66) - qu6e h~n 30.04.2006 nho loi eong due dt!ng nuoe, Muong Giang (71) -

Tin tUC :

- Thong Cao Bao Chi ngay 12.04.2006 - v~ la co Ph~l Giao, Huynh Trudng Le Cong Cllu (90) Thong Cao Bao Chi ngay 24.04.2006 - B~i L€ Ph~l Ban pl. 2550 t~i Los Angeles, Hoa Ky (93).

Thd:

Voi st! gap m~l eua eae thi sT, nha thd: Blnh Sa - Cd Phu - Ban Ha - Hoang Duy - Hoang Yen Muong Giang - Ngo Phu - Trlln TrQng Khoai - Tuc$ Nga ....

Phop

Am 50 3.2006 - chu de Vu Lan Boo Hieu se phat hanh vao trung tuån thang 8.2006

bai va d6ng g6p xin vui long gai tn.loc ngay 1.6.2006

... Noi toi kho nQn dat mJoc Vi~t Nom dong trei quo hom noy khong the khong noi den sV suy thoai nhang gia tri tam linh. Voi tro ton giao cVc ky quon trQng trong vi~c hoi sinh suc mQnh cuo dan tc}c. E>Qo gioo phei dung ngoai sV chi phoi cuo quyen IVc the tl:lc. Que hl/dng co thonh binh tv do, thi ngl/ai dan moi co thuQn duyen tu tQP hanh dQo. Chinh vi the, ngl/ai PhQt tu khong the chi nghi den sV giei thoat ma lam ngd voi nhang van de cuo xCi hc}i. SV phl:lC hOQt phop ly quyen sinh hOQt cuo Gioo Hc}i PhQt Gioo Vi~t Nom Thong Nhat, khong nhang la mc}t dap ung hqp tinh hqp ly doi voi PhQt giao do Vi~t Nom ma con khCing dinh mc}t bl/oc quon trQng sV doi moi cap thiet trl/OC kho nQn cuo dan tc}c Vi~t Nom ... ,

?

(trieh DQo W Ph(it Dem pl. 2550 eua Ht. Thieh HQ Giae tQi los Angeles, Hoa

2

Phap

Ky

Am Ph~t Ban 2006


GIAO H(n PH!T GIAO VItT NAM THONG NHAT VItN TANG THONG

86: 07NTTffDffT

PL: 2550

"

"

"

?

THONG DI:eP PH~T DAN, PL. 2550 etla Due D~ Tu Tang Th6ng Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhåt Kinh gib: - Chu' Ton Tru'dng lao - Chu' Hoa thu'<;1ng, Thu'<;1ng t<;>a, Di;li due Tang Ni - Cung toan th~ Ph~t til' trong va ngoai nu'oe Nam Mo B6n Su' Thieh Ca Mau Ni Ph~t Thu'a quy

li~t

vi!

Horn nay la ngay trang tron thang Veskha An Do, hoa vo u'u li;li nd, ngay Di;li le ky ni~m Dån sinh lh thu 2550 eua Due Tit Ph1,l B6n Su' Thieh Ca Mau Ni, tit Tu Vi~n Nguyen Thi~u, noi toi dang bi kho khan di li;li va lam vi~e, eaeh ly voi eae ehung d~ til' xua't gia va ti;li gia; toi ehan thanh kinh gU'i de'n ehu' Ton Tru'dng lao, ehu' Hoa Thu'<;1ng, Thu'<;1ng t<;>a, Di;li Due Tang Ni eung toan th~ Ph~t til' trong va ngoai nu'oe lOi ehue mitng t6t dyp nha't, voi ni~m han hoan mitng don Ph~t Dån, PL. 2550. Mi;te du vi~e thi hanh PMt s1,l' Mp kho khan, tuy nhien le Ph~t Dån nam nay vfrn se du'<;1e eU' hanh trong nu'oe va nhi~u qu6c gia tren the' gioi do GHPGVNTN håi ngoi;li t6 ehue. Thu'a quy

li~t

vi!

Hon 2550 nam qua, Di;lO Ph~t xua't hi~n d e6i doi nhu' mot ThOng Di~p bao dung hy xå, trao truy~n eho nhan the', toå sang bång eae phffm tinh Tit bi va Tri tu~ da Da'ng VO thu'<;1ng Chanh diing Chånh giae. Ngay nay thOng di~p a'y da du'<;1e nhan 10i;li don nh~n nhu' ng<;>n håi dang soi du'ong hu'ong v~ euoe s6ng noi tam an tinh, hoa blnh trong the' gioi dåy lo au va s<;1 hai VI bi;lO 11,l'e va khung bo' nay. Di;lO PMt da du'<;1e truy~n vao da't nu'oe Vi~t Nam eGng da hon 2000 nam 4eh sU'. Due tinh bao dung hi~n Mu va nhii'ng gia tri ph6 quat eua phffm gia con ngu'oi du'<;1e ham ehua trong do, da lam nen ngu6n 11,l'e sinh t6n, tae thanh y thue dan toe. M6i dan toe trong di~u ki~n dia ly va lieh sU' ca bi~t, tråi qua vo van kho khan, gian kh6 eua nhi~u the' h~, da t~p thånh eae gia tri truy~n th6ng tinh thån d~ t1,l' khiing dinh s1,l' t6n ti;li eua mlnh blnh diing voi m<;>i dan toe khae. Do la bai h<;>e vie't bång tam nguy~n hy sinh vo uy eua ehu' lieh di;li T6 su', eua nhi~u the' h~ Ph~t tU' uy dGng. Ngay nay cae ehung d~ tU' Ph~t, xua't gia eGng nhu' ti;li gia, dn phåi tu' duy ehiem nghi~m, phåi t1,l' trang bi Chanh kie'n eho mlnh trong doi s6ng di;lO hi;lnh kham nhfrn, phåi tang tru'dng tam B6 d~ va sue mi;lnh diing dm vo uy d~ hoan thånh ly tu'dng ph1,lng di;lO voi tam nguy~n "Tudng thil tMm tam phl:lng tran sat". Hon 2550 nam, giao phap da Due The' Ton du'<;1e truy~n ba khåp Dong Tay, Nam Båe eru voi mot phu'ong ti~n duy nha't la thuye't giao, mang d~m hu'ong vi giåi thoat va giae ngo. Hon 2000 nam lieh sU' truy~n thita tren da't nu'oe Vi~t Nam, phu'ong ti~n va hu'ong vj a'y hoa quy~n vao nhau ba't khå phan, lam nen tinh hoa dan toe va di;lo Phap. Do la y nghIa t6n t:;ti, rna eGng la su m~nh eao eå eua eong d6ng Ph~t tU' Vi~t Nam trong eGng nhu ngoai nuoe. Thu'a quy

li~t

vi!

Phap Am Ph~t Dån 2006

3


Nam nay mua Ph~t Dan h,ti v€ tren que hu'dng da't nu'oe. Ciing nhu' hang nghin nam tru'oe, b:tng tin tam thanh tinh, bång eong hl,lnh tu tri, b:tng y ehi såt son phl:mg dl,lo, Tang Ni, tin d6 Ph~t giao Vi~t Nam trong va ngoai nu'o<::, dang len eung du'dng ngay Dån sanh eua Due Tit PhQ, da'ng Dl,lo su' eua ehu' thien va nhån lOl,li, d6t nen tam hu'dng Gioi-Dinh-Tu~, du nguy~n an ll,le eho mlnh, eho m<;>i ngu'di d ddi nay va ddi sau. Ky ni~m Ph~t Dan, giii'a lue GHPGVNTN vh dang trong edn phap nl,ln, lien Wc bi bue hl,li. Bån than toi va Hoa thu'øng Vi~n Tru'dng Vi~n H6a Dl,lo, eung eae vi trong Hoi D6ng Lu'ong Vi~n, bi Nha nu'oe Vi~t Nam thea doi, ham d<;>a, co l~p, ngan ea'm khong eho g~p nhau; eae thanh vien Ban Dl,li Di~n eae dnh thanh thl bi khung b6, dan ap. Yl the' rna Giao Hoi ehUng ta khong th~ hOl,lt dong du'øe. Cho nen, eung du'dng Ph~t Dan nam nay, Tang Ni, Tin d6 con phai y thue traeh nhi~m va beSn ph~n eua mlnh tru'oe ti€n d6 dl,lo phap va dan toe, lOl,li bo di kie'n, doan ke't ben nhau, kien tri "ban th~ dq sanh" va siln sang eha'p nh~n hy sinh; kh6 khan khong ehun bu'oe, danh IØi ehång mang, khong khua't phQe bl,lo h,te. Chung ta nha't tam du nguy~n ehu' PMt, ehu' TeS, ehu' vi Ho phap Thi~n thån gia hQ eho ehung ta dåy du nghi h,te; du nguy~n eho cae nha lanh dl,lo Vi~t Nam dåy du sang su6t, can dam phån dnh d~ hoan thanh nhi~m Vl,! tru'oe lieh sti' dan toe va dl,lO phap, nghiem ehinh tra ll,li phap ly sinh hOl,lt eho GHPGVNTN, thve hi~n ehinh sIkh tv do ton giao thve sv d6i voi eae ton giao khae; nha't la thie't l~p mot ehe' dO tv do dan ehu eho xa hQi nhu' m<;>i ngu'di h:tng mong u'oe. Kinh thu'a qu y

li~t

vi!

Con du'dng phia tru'oe con dai va nhi€u kh6 khan, nhu'ng ehung ta phai ehu toan sv nghi~p v~n dong phQe hOl,lt GHPGVNTN eho de'n khi thanh t11U. Tang Ni, PMt tti' Vi~t Nam trong eiing nhu' ngoai nu'oe My tinh dn hanh dl,lo, canh saeh tru'oe eae am mu'u ehia re, tru'oe nhii'ng Wi hua h~n hao huy€n, khong VI rnie'ng m6i danh løi phu du rna danh ma'l ban eha't va phim gia da ngu'di con Ph~t. Thdi gian troi qua khong trd ll,li! Nhi€u n€n van rninh tren the' gioi nd ro, r6i sau d6 sQP deS, ma't hut trong b6ng t6i eua dinh lu~t vo thu'dng hOl,li di~t. Nhi€u da'ng Giae ngo xua't the', r6i nh~p Nie't ban. Chanh phap nhu' m~t trdi, lue hi~n lue in. Nhu'ng PMt tanh trong m<;>i ehung sanh thl ba't sinh ba't di~t. Thu'a quy

li~t

vi,

Trong y nghla d6, loi kinh gti'i de'n ehu' ton Tru'dng lao, ehu' Hoa thu'Øng, Thu'Øng t<;>a, Dl,li due Tang Ni eung ta't ca Ph~t tti' trong va ngoai nu'oe ldi ehue mitng khanh hy, nhan mua PMt Dan, PL. 2550, d6ng tMi g6p phån tam ni~m tu'dng nho an due ti€n nhan, cae b~e ton tru'dng trai qua nhi€u the' h~ da day eong tai b6i dl,lo phap. D~e bi~t trong 30 nam qua, tit 1975 de'n 2005, Giao Hoi ghi nMn du'øe danh saeh eua 22 vi Tang, Ni, Cu' Sl PMt tti' vi phap vong than d~ eho the' h~ ngay nay va ca mai sau , du'øe thita hu'dng sv tl1 do tin ngu'ong va cae gia tri tam linh eao quy. Nguy~n eung bay ehung d~ tti' h6i hu'ong eong due eung du'dng Ph~t Dan nam nay d~ du nguy~n hoa blnh

an ll,le eho dan toe va nhan lOl,li eung he't thay phap gioi ehUng sinh. Tran tr<;>ng kinh ehao qui li~t vi quan khaeh va toan th~ Tang Ni PMt tti' trong nu'oe va tren khåp the' gioi. Nam Mo Thu'dng Tinh Ta'n B6 Tat Ma Ha Tat. Mua Ph~t Dan, PL. 2550 Tu vi~n Nguyen Thi€u, Blnh Dinh ngay 05 thang 4 nam 2006 D~ Tu Tang Th6ng GHPGVNTN

Ty kheo Thich Huy~n Quang (an ky) Ndi nh~n: - Nhu' tren. - Chu' ton tru'dng lao Hoi d6ng Vi~n Tang Th6ng "di tdnh vi~c" - Chu' ton HT, TI, BCD VHD VPI va VPII "diph6?bie'n" - Lu'u. 4

Phap Am Ph~t Dån 2006


nen sinh nh~t eua vua ehua ngay xua con g9i la l€ "v<;zn thQ". L~eh

stt nhan lo<).i ghi ehep vao ngay trang tron thang vesak, 624 nam trUoe Tiiy l~eh ky nguyen, U'ng voi thang 5 dudng l~eh va thang 4 am l~eh ta, t<).i mi€n Båe An Do xuåt hit$n mot v~ thai ttt, sau xuåt gia tu hanh thanh Ph~t hit$u Tilleh Ca Mau Ni. Ngai du<;le dong dåo d6 ehung quy nguBng, ehu vi lanh d<).o va nhan dan eae lan bang thanh kinh ton vinh. Theo da tie'n h6a eua nhan lo<).i, khi nguoi b6n bi~n nam ehau g~p gB thl Ph~t giao la mQt ton giao gån giii voi nhan sinh the' d<).o, dung thong voi khoa hge, d~ ph6 bie'n tu A., Ue ehau r6i sang Au My ... , du<;le the' nhan d6n nh~n va xi~n dudng giao ly Ph~t Da . Horn nay he v€, nång åm troi thanh, hoa sen nCl bao hi~u mua PMt Dån Mn voi nhan lo<).i quån sanh. Nguoi Ph~t ttt Vic$t Nam Cl qu6c nQi ding nhu Cl håi ngo<).i, du g~p nghieh eånh hay thu~n duyen vh eung voi hang tram trit$u Lin d6 Ph~t giao khåp nam ehau lån lu<;lt t6 ehU'c ky nit$m dån sinh Dåe Nhu Lai The' Ton. Ph~t phap khong ngoai quan di~m eua the' nhan va do

dai l~ •

(15 thang 4 nam Binh Tu~t) Ngay sinh la dip vui mung eua m6i nguoi e6 m~t giua the' gian, nen da s6 nhan lo<).i thuong ky nit$m ngay sinh g9i la sinh nh~t. Nguoi A. Dong v6n ton tr9ng cae b~e hi€n nhan thanh trie't hay cae vi eao minh e6 tai an bang te' the', nen phat sinh nhung tu ngu e6 ve eung kinh khae thuong nhu "Ph4t Dan", "Thdnh Dan" d~ n6i v€ sI! ra doi eua Dåe PMt, eua nhung b~e hi€n thånh, hay dån sinh thanh nhan khi n6i v€ sI! xuåt hit$n eua DU'c Kh6ng Phu Ttt. Tudng ti! nhu tren, con vai tu ng\! Yton vinh ehu vi t<).i eae dnh gioi måu nhit$m thieng heng, do long thudng nhan IOl).i rna tb! hi~n giua trån gian d~ eU'u kh6 do sinh nhu "ung tht", "gieing sinh", "gieing tran" ... , ho~e "Vi;zn thQ" la lOi ehue t\!ng eae b~e lanh d<).o nåm vung eudng vi ehu trI Mt nuoe du<;le hltng thinh dai la u,

Phap Am Ph~t Dan 2006

nhi€u suy tu du<;le thl!e te' ehång nghit$m, da lam sang tå vit$e Thai ttt Tåt D<).t Da la ke't tinh eua nhi€u kie'p tu hanh, nhltng vllong tu bi vo lu<;lng, va y nit$m dQ sinh vo bien, Ngai quan ehie'u tl).i An DQ lue båy gio la xu da thån giao va xa hQi thl phan ehia nhi€u giai cåp, con nguoi v6n låm than cd el!e, Wp eling kh6 råt kh6 vudn len, nen Ngai da thi hit$n vao hoang eung eua vua T~nh Ph<).n va hoang h~u Ma Gia xu Ca Ty La Vc$ la mQt xu råt ph6n thinh, nay e6 ten la Therai, d pilla dong båe thanh Ba La N<).i pilla nam nuoe Nepal. Thai tlt Tåt D<).t Da ra doi la d<).i sI! nhan duyen xuåt hic$n eua Ph~t Giao voi nhan lo<).i quån sanh tren trai Mt. Ngai la mQt nguoi nhu ehUng ta dån sinh t<).i hoa vien Låm Ty Ni, khi hoang Mu Ma Gia theo phong Wc e6 truy€n v€ que hQ sån, vao giua thang 2 An DQ, thoi di~m tren ung voi ngay m6ng 8 thang 4 am 4eh, nen giao stt Trung Qu6e da ghi: "Nhu Lai ung tht tI! CMu Chieu VUdng Gieip Dan chi tue; .tU nguyft sd beit nMt", d<).i Yla Due The' Ton tb! hit$n tren hoan vii ang vao thoi Chau Chieu Vudng t<).i Trung Qu6e ngay 8 thang 4 nåm Giap Dån. qn lai, khi giao tie'p voi eae nuoe Ph~t Giao tren tinh du HQi PMt Giao The' Gioi da nhåt t€ quye't d~nh eae qu6e gia PMt Giao se ett hanh d~i l€ Ph~t Dån vao mua trang tron thang Vesak the o nguyen thuy, dung vao mua trang tron thang 4 nong lieh va Ph~t l~eh 2550 tinh tu nam Nhu Lai nh~p Nie't Ban, hi~n t<).i la dudng l~eh 2006. Theo truy€n thuye't: Ph\! vudng Ngai la b~e anh quan hi€n ludng nhan h~u, hoang h~u la b~e mliu nghi thien h<)., du<;le m9i nguoi sling kinh ton vinh. Vua va hoang h~u la hang eao nien due dQ nhltng ehua co nguoi ke' v~, do d6 du<;le tin Thai Ttt ehao doi la mQt d<).i h<).nh eho eå hoang than qu6e tilleh trong tri€u dlnh, ngoai bang dan thien h<). va toan dan thanh Ca Ty La Vc$ dU<;Ie an sung 5


eua nha vua qua nhung bu6i hoan ca, mi~n trit thue' kh6a, ph6ng thieh toi nhan ... Lå vi thai tli duy nhilt eua nha vua va Ngai e6 32 tu'ong t6t, nen tri~u dinh hoan hi d6n nhfi'ng dll-o Sl, danh nMn tien doan sl:!' nghic$p; tang eu'C1ng ngl:!' Y båo vc$ sue khoe va tinh thån. Lue bily giC1 dll-o Sl A Tu' Ba xuilt hic$n tholl-t nbln thai tU', ong ta Sl,1p Ill-Y mot hai d6ng tuiln tu hi hfi'u tren dC1i r6i eåm kkh rdi lc$! Bu'<;1e vua quan gll-n hoi, dll-o Sl trå Wi: Nhung quy tttong tren ngu'C1i thai tli eho ehUng ta thily ne'u Cl dC1i Ngu'C1i se lam vi Chuy~n Luan Thanh Vu'dng, ne'u xuilt gia tu hanh se thanh Ph~t. Toi rilt an h~n eho tu6i gia eh6ng ehilt, se khong du'<;1e vinh hll-nh nbln thily sl:!' nghic$p hi~n haeh eua b~e sieu pham xuilt the'! LC1i tien doan eua dll-o Sl A Tu' Ba, nha vua rilt mitng ro, nhttng eling khong khoi lo au khi con phu'<;1ng hoang du di~u iåc$n se tung eanh bay xa giua trC1i eao bi~n rong, dau e6 ehju quån quanh trong phll-m tru eh~t htfp giua qu6e, thanh, the, tU' theo quan nic$m the' nhan, trong khi tårn nguyc$n eua b~e lam cha mtf tbl mong mu6n eho con du'<;1e an lanh khoe mll-nh, luon gån glii va theo y rnlnh trong vic$e t~ gia xU' the'. BCli le Måu h~u Ma Gia tit trån mily horn sau khi sanh Thai tli, nen Tinh Phll-n va tri~u dinh da tuy~n 32 eung nu du'oi sl:!' di~u khi~n eua ba di mfru Ma Ha Ba Xa Ba B~ nuoi du'ong ehu dac va tang eu'C1ng ngl:!' Y d~ båo vc$ sue khoe eho Thai tli, e6t sao eho Thai tU' vui s6ng em dtfp h6n nhien trong tu6i ilu thd. ThC1i gian dån dån troi, Tbai tli lOn len trong ni~m thu'dng yeu, u'oe mu6n eua nhi~u ngu'C1i. Khi Ngu'C1i lOn len 5, len 7, eho de'n 12 tu6i, eae danh su' khå p ndi du'<;1e mC1i vao eung lo vic$e giao dl,1e vf, nhif,u phu'dng dic$n: du'ong sinh, nghi l~ , van h6a, xa hQi, ehu thu~t va binh phap .. . Be'n tu6i tru'Clng thanh, Thai tU' du'<;1e truyf,n dll-Y v~ binh thu' ve nghc$, hh trCl nen trang thanh nien tuiln tu van ve toan tai, e6 th~ ke' vi phl,1 vu'dng trong mai h~u. Qua sU' saeh ghi ehep, thai tU' rilt l~ do voi mQi ngu'C1i, klnh thåy hie'u hQe, tu' ehilt thong minh, e6 th~ nhfi'ng tinh hoa tif,m ån trong nhif,u dC1i nhif,u kie'p, giC1 gli-P thu~n duyen phat tri~n, nen Thai tU' hQe dau bie't d6, cae b~e thåy phåi than phl,1e Thai tU' la måm non tuiln kic$t, la hu'dng hoa eua dilt nu'oe, ve deng vo song .. . Giai d0ll-n nay trif,u dinh Ill-i hie'n ke' tuy~n ngu'C1i dtfp ca mua trong eung thu'C1ng xuyen lam eho thai tU' vui, rang buoe Thai tU' trong ne'p s6ng hao hoa vu'dng giå, M quen di nhung gi khae Ill- eao xa, vu'<;1t khoi the' gian thuC1ng tlnh. C6 th~ tlnh dll-o nhic$m måu, hay tlnh thu'dng sinh linh vll-n 10ll-i da phat hic$n trong con ngu'C1i tit hoa due dO, nen bån tanh Thai tU' binh di tl:!' nhien, khong mu6n di~m nhien tQa hu'Clng dnh phu tue vinh hoa eho rieng minh rna thu'C1ng suy tu' tråm mli-e v~ le s6ng eua con ngu'C1i va vll-n v~t. Th~m ehi con nhll-n phåi ten do mot hoang than bån tr11ng, ngu'C1i x6t xa thu'dng me'n, v6 v~ va san s6e thu5c men. Do d6 nha Vua va trif,u thån nghI eaeh ep buoe ngu'C1i trong tlnh dm the nhi, eling la lue Vua Thic$n Giae thanh Thien Ty ken Pho rna eho eong ehua 6

Da Du Ba La (Yosodhara) bAng each moi cae hoang tU', vu'dng ton, ti thi tren thao trttong. Voi th~ dic$n eua mot eu'ong qu5c du'dng thoi, voi tåi thao lu'<;1e vo song, Thai tU' Tilt Bll-t Ba da keo eay eung rilt nli-ng, bån mlii tren vao dkh ty thi, r6i ngu'oi tu6t gu'dm thieng ehem nga mot than eay to lOn tr6ng giua san, voi tie'ng reo ho vang dh d thao tru'ong! Tren khan dai, Vua Thic$n Giae va quan quan v6 tay tan thu'Clng, trong khi eong ehua Da Du Ba La vui mitng quang vang hoa , ngl,1 y hie'n tli-ng quå lim rnlnh eho thai tU' Tilt Bll-t Ba, lue ngu'oi con dO tu6i thanh xuan. Khi e6 hoang ton la La Håu La, Tinh Phll-n Vu'dng an tam vf, vic$e Thai tU' se lu'U luye'n voi the nhi d~ lo vic$e tri nu'oe an dan, trong khi Thai tU' Tilt Bll-t Ba thily duyen nghic$p xong xuoi, hie'u tlnh trQn vtfn, nen e6 th~ nhtf bu'oe tren du'ong van du hQe dll-o, mong thanh tl;l'U dll-i sl:!' nhan duyen "eau kh6 dQ sanh" trttong t6n mien vi~n . Thai tU' luon thao thue, e6 tlm hi~u thl:!'e trll-ng eua euoe s6ng, ehu khong mu6n quanh quån ndi hoang eung, tieu hao thang ngay trong ne'p s6ng u'oe lc$ eua hang vu'dng giå khap ndi. Do sl:!' khån khoån du xin, lån dh Thai tU' du'<;1e the o phl,1 vu'dng dl:!' l~ hll- di~n, ngu'oi thily bilt eu ai h~ dong ehan dt bu'oe la gay sl:!' phi~n ha kh6 II,1Y: gianh gi~t hdn thua! Tru'oe mat ngu'oi va v~t phåi vilt vå kh6 khan moi kie'm du'<;1e thue an v~t dl,1ng, lu6ng dilt du'<;1e cay xoi, con trung phåi giåy gil,1a dau thu'dng, ehim eh6e can m6 nhau gianh m6i. An tu'<;1ng "DCJi la bi kM'" in d~m net trong tam tu' ngu'oi hi~n lu'dng xuilt the'. R6i nhung lån vi hanh ke' tie'p, Ngai thily nhung dnh gia, bc$nh, ehe't de nli-ng tren than ph~n con ngu'oi va sinh v~t. Lån eu6i eung, Ngai gli-P vi sa mon voi tam h6n thanh thoat, nen y nic$m xuilt gia du'<;1e khdi ngu6n trong tam tu' Thai tU'. Ngai ehu dong ra di tue la da san dinh hu'ong, khae voi sl:!' nhåm mat du'a ehan eua ngu'oi hung mll-t lo, hay sl:!' xuilt bon eua hang vua ehua khi kinh thanh bi tiln eong vay kh6n, mll-ng s6ng eua hQ t<;1 ehi manh treo ehuong! Vao dem trang ung voi thang hai nong lieh, sau bu6i dllye'n linh dinh trong hoang eung, mQi ngu'oi d~u me mc$t say sua voi du thu cam d6 tren doi. Thai tU' di quanh mot vang ngåm nbln nhung ngu'oi than, r6i danh thue Xa Nli-e, ngu'oi hh e~n trung thanh, thång ngl:!'a Ki~n Tråe, trl;l'e ehi v~ hu'ong Hy Ma Lll-p Sdn, trong lue quan eanh con me ngu . Be'n song A No Ma, Ngai xu6ng ngl:!'a lily gu'dm cat t6e, eung hoang bao va nhung gi con mang theo, giao eho Xa Nli-e mang v~ dang len phl,1 vu'dng va trao v~ eong ehua , xin eho Thai tli hoan thanh y nic$m "Xuat gia tdm dffO, eau kM' dQ sanh". The' r6i mot than mot minh, ngu'oi d6i ao eho ngu'oi th<;1 san, d0ll-n tuyc$t ne'p s6ng vu'dng giå, khoae ehie'e ao hOll-i så c, Mn than tårn dll-O ndi tham sdn tuye't lanh! Xuilt gia tårn dll-o voi bi nguyc$n dO sanh da th~ hic$n tinh thån Bi - Tri- Dung eua vi hoang tU' gia u eudng nghj tai ba xuilt ehung.

Phap

Am PMt Dån 2006


Qua nhi~u eUQe thU' thaeh earn go, sau sau narn kh6 h~nh trong rltng gia va båy tha't nghiern tinh thi~n tQa t~i g6e eay b6 d~, Ngai da thång 1110t du'<;Ie nQi rna ngo~i ehu'ong, hang phl;!e du'<;Ie rna quan th~n quy~n, r6i mQt dem trang ung vao d~u thang 12 am lieh, Ngai thoat nhien d~i ngQ, ehung quå VO Thu'<;Ing B6 B~ vao lUe sao mai mQe, thanh Ph~t, hi~u THfcH CA MÅU NI. Thai tii' Ta't B~t Ba tu hang nhan giå thu'<;Ing lu'U, xua't gia tu hanh theo ne'p s6ng eua gioi tu Sl, r6i Ngai ehung quå vi Ph~t Ba B~i Giae. Ngai la b~e d~o su' eua hang nhan thien, la tU phl;! eua tu sanh, qua phong dQ binh di tI! nhien, va 16i s6ng uy nghi tInh thue giua e6i the' phu trårn mQng huy~n. CUQe doi Ngai da ehung rninh due h~nh "dq.i hung, dq.i ll!c, dq.i ta bi", nen Ph~ t giao khong mang linh eha't bi quan, ye'm the', trai I~i d~o Ph~t da t~n dl;!ng dnh yeu thu'ong deii voi h~n thu, dung tu bi, hi xå d€ hang phl;!e dei ky. va e6 eha'p, dung blnh di, tI! do d€ san biing giai dp th6ng tri. Chu tru'ong eua nha Ph~t la ton trQng nhan quy~n va nhan phåm qua lOi Ph~t d~y:

"Ta la Phll-t da thanh, chUng sanh la Phll-t se thanh" ehång nhung nang eao phåm eaeh eon ngu'oi rna eon md rQng long thu'ong d6i voi sinh linh dm thu. Theo thinh nguy~n eua ton giå A Nan, ba di m~u Ma Ha Ba Xa Ba B~ va phai doan nu 1u'U eua hoang eung du'<;Ie eha'p nh~n vao giao hQi. Tang doan eua Ph~t lue ba'y gio da e6 blnh quy~n narn, nu, la o, thie'u va khong phan bi~t giai dp tu thoi mit mu eua lieh sU' nhan lo~i . Giao ly eua Ph~t la tI! giae, giae tha, qua gu'ong sang xua't gia t~m d~o eua Ngai. Khi thanh Ph~t, Ngai vån ao våi ehan Mt, dån than khåp eae neo du'ong Mt nu'oe d6 thuye't phap dQ sanh, khong phan bi~t giai dp ehung tQe, rong ra su6t 49 nam, d6 I~i eho doi giao ly vo thu'<;Ing th~rn tham, ghi ehep trong ba t~ng giao di6n, du'<;Ie mQi ngu'oi ngu'ong mQ ton vinh. Tu xu'a sau, hang thue giå va nganh khoa hQe tren the' gioi khong ngot lOi tan du'ong trQng vQng, eae Mng quan vu'ong xay dai ky ni~rn khåp noi,; Bue Kh6ng Phu TU', nha d~i van hao A ehau tan xu'ng Nhu' Lai la b~e B~i Thanh; de'n Bertrand Russel1; tie'n Sl Radhakrishnan; tie'n Sl Graham Howe .... Sir Edwin Arnold trong anh sang A ehau (The light of Asia) da khång djnh rling: "Toi thuong n6i va toi se n6i hoai la

giila Phll-t giao va khoa hqc tan tien, c6 mQt mal rang bUQc tri thtlc gdn gai". Albert Einstein, ngu'oi khai nguyen thuye't tu'ong d6i da nhi~t thanh ca ng<;li tinh sieu vi~t eua Ph~t Giao: "Ne'u mQt tan giao nao thich nghi wJi

nhilng nhu du cua khoa hqc hi~n dq.i, d6 chinh la. PhIl-t gido. PhIl-t giao khOng dn xet lq.i quan diim cua minh di cll-P nhll-t h6a voi nhilng kMm pM moi etla khoa hqc. PhIl-t giao khOng cdn ta bå nhilng quan diim cua minh di chifp nhll-n khoa hqc, Mi vi Phll-t giao bao g6m khoa hqc d6ng thOi cang vuqt qua khoa hqc. Phll-t gido la. mQt chilc cdu nOlldn tan giao va nhilng tu tuCtngkhoa hqc. Chie'c du PhIl-t giew, da kich thich con nguoi kMm pM ra nhilng tiim nang LOn lao, ndm sau kin trong chinh con

Phap

Am Ph~t Dan 2006

nguoi va trong moi truiJng sang chung quanh. Phll-t gido sieu vi~t voi thOi gian va mai mai co gid trj. " The' sI! vo thu'ong, thl sinh di~t la le tI! nhien:

"Nhiin sinh tI! co? thuy va tri LLtu thu dan tam chie'u hån thanh. "

"Nguoi Mi ai thoat tri sinh KMc nhau sl! nghi~p sri xanh luu truyin. " Khi tu6i thQ 80, eo duyen giao hoa vien man, giao phap Ngai ph6 bie'n rQng sau, d~ tU' Ngai ra't nhi~u vi d~o eao dUe trQng, thån thong tri tu~ sieu pham, mua trang tron Ung voi thang hai am lieh, Ngai eung voi d~i ehung Mn xu Cau Ly, vao rung Xa N~i eho trea v6ng du'oi doi eay Sa La, ng6i nh~p dinh va thuye't phap lån eu6i. Ngai phu ehue eho tiing doan, giao hQi va trao truy~n y båt eho Bue Ca Die'p tie'p tl;!c su m~ng xi6n du'ong PMt phap, ph6 dQ chung sanh, r6i Ngai an nhien nh~p Nie't Ban. Sau khi Nhu' Lai thi tich, dan trong vung thuQc bQ tQc Mat La (Matla) ch~y Mn cung chung voi giao doan tårn elta, tårn li~m va lam l~ Tra Ty (hoa thieu). Phån di c6t cua PMt gQi la ngQc Xa L<;Ii, du'<;IC bQ tQe M~t La xin u'U tien båo tri, trong luc tam vi qu6e vu'ong cac nu'oc thuQc 1u'U vl!c song Hiing cU' d~i binh Mn Cau Thi Na quye't tranh gianh Xa L<;Ii. Vua A Xa The' nu'oe Ma Ki~t Ba lå qu6e vu'ong hung m~nh nha't du'ong thoi, mQng tha'y tam tinh bi may den bao phu, dia du nhu' ngung xoay, nhå vua than d~n mQt phai doan Mn thinh an Ph~t, tha'y sI! vi~c xåy ra, vua A Xå The' phåi di~u giåi va ta't thu~n phan chia ngQc Xa L<;Ii, M m6i qu6c vu'ong thinh mQt ph~n v€ xay thap phl;!ng tho (8 båo thap d~u tien ton tri ngQc Xa L<;Ii Buc B6n su' t~i cac kinh do: Rajagaha, Vesali, Alakappaka, Kapilavastu, Ramagrama, Vetthdipaka, Paveyyaka va Kusinara). Nho v~y rna na y ngQc Xa L<;Ii Ph~t va Chu' B~i B6 Tat hi~n con mQt it, du'<;Ie qu6c vu'ong cac nu'oc trao t~ng cho nhau lam phap båo, d6n ru'oc phl,mg tho t~i cae nu'oc Ph~t giao, hay du'<;IC 1u'U giu lam qu6e båo t~i nhi€u qu6c gia khac.

ca

Qua nhi€u truy~n tkh cho ta tha'y: - D6ng thoi voi Nhu' Lai e6 vua A Xa The', ma'y the' ky sau Buc Ph~t, c6 vua A Dl;!c ... lå nhG'ng vi vua ra't kieu hung va d6 sat, nho tha'm nhuån Ph~t phap må trd thånh nhung tri€u d~i hoang kim vu'ong tri, hay da cha'n chinh nhi€u chinh sI! dn thie't.

d Trung Qu6c va Vi~t Nam ta, nho ånh hu'dng Ph~t Phap da un due nen nhi€u vi rninh quan lu'dng tu'ong, xua't hi~n nhung b~c danh tang th~c duc va nhi~u lin d6 uyen tham Ph~t phap, thu~n lu'ong trung dfing, neu cao tinh th~n yeu nu'oc thu'dng dan cha'n hu'ng d~o phap, phl;!c Vl;! nhan sinh .. lu'U l~i nhi~u net son trong Ijch sU'. CUQc doi vua Tr~n Nhan Ton (1279 - 1293) gi6ng Mt ne'p s6ng cua Duc Thich Ca Nhu' Lai. Sau khi nha vua

7


xua't gia tu d Yen Tå Sdn (huy~n Hu'ng Yen, tinh Quång Yen, Vi~t Nam) du'<;1C suy ton lam Bi~u Ngt! Giac Hoang, la vi t6 thil' nha't phai Truc Låm doi Trån. Ngai co ra't nhi~u d~ tå, d~c bi~t co Ngai Phap Loa va Huy~n Quang la hai vi danh tang 16i li!-C, chil'ng thanh di!-O quå, du'<;1c ton xu'ng la Truc Låm Tam t6. Bi!-o PMt la'y tinh ta'n, hy xå, thanh tinh, tri tu~ va tå bi lam can bån, li!-i d~ cao tinh binh diing, vi tha ... nen h<;1p vdi trao lu'u tie'n hoa clia nhan IOi!-i. Hang Ph~t tå sd cd phåi giu 5 gidi: KhOng sat sanh, khong trQm dp, khong ta dam, khong cu6ng ngon vQng ngu, khong ru'<;1u che rna tuy, dt h<;1p vdi ky cu'dng di!-o hi!-nh con ngu'oi, chiing nhung d Å Bong rna can thich il'ng vdi thuån phong my tl,1C clia ngu'oi muon ndi, muon thud, nen ba't lu~n nåi dau, thoi di!-i nao, can cd nao ... cling dung thOng du'<;1C tinh thån chan chinh hai haa clia PMt giao. Mua ky ni~m Bån Sanh Bil'c Nhu' Lai The' Ton Ii!-i v~, bil'c thong di~p tinh thu'ång va chan ly them mQt lån nua du'<;1c chung sinh tran trQng don mång. Cung du'ong, I~ bai BU'c Ph~t, la tht!c hi~n t~p quan the' gian, chi co "Phtip eung" tU'c la lim hi€u va hanh trinh giao phap clia Nhu'Lai d€:

"Tren din bfi'n an sau DucJi euu kho' muon loai" mdi la di~u can thie't, nhu'ng Ph~t phap tMm tham vi di~u, dem st! hi€u bie't hii'u hi!-n d€ khai tri€n cai sieu vi~t vo cung, dung pham tam d€ di~n di!-t Thanh y la

Tri con sang ngoi Con quan tu'dng Ngai Tam thil'c haa hai Con ni~m danh Ngai Nam Mo A Di Ba Nam Mo A Di Ba

Ph~t Ph~t

Tam con thanh khån kinh nguy~n xin Ngai Ban cho muon loai cll'u dQ chung con B6 B~ ke't trai Tinh ta'n Bi!-o vang BuOc tu~ soi du'ong Tam khong phi~n nao Bi!-o hQc rot rao Nha't quan khong hai Kinh ti!- ån Ngai Chung con kinh ti!Nam Mo A Di Ba PMt Nam Mo A Di Ba Ph~t Ngai la Ba'ng Cha Hi~n da md khai tam tri chung con Kinh ti!- ån Ngai ban cho chung con tri tu~ Con da tha'y Ngai than vang sang ro Ånh måt Ngai xanh bie'c bi€n linh thu'ång ... Chung con d6ng quy kinh Tay phu'ång Chung co~ ni~m h6ng danh Ngai thanh khån Nam Mo A Di Ba Nam Mo A Di Ba

Ph~t Ph~t

di~u the' nhan thu'ong de d~t. Chung toi mi!-O mUQi lim

Ni~m danh Ngai bat ngat gio tråm hu'dng

hi€u phan nao M vie't nen lOi tan du'ång Bil'c Ph~t vdi chan tam thanh y, cling la di~u kha tao bi!-o, du'ång nhien co nhi~u thie'u sot ngoai y muon, ne'u du'<;1c chu' d6ng hu'ång, d6ng di!-o thu'dng lam va nhd v~ ngay I~ trQng di!-i clia the' nhan, til'c la chung ta hoan hy vdi nhau, dot nen tam hu'ång cung du'ong ky ni~m dån sanh b~c sieu pham xua't the', vi chung sinh rna thi hi~n giua ta ba the' gidi, r6i cling vi chung sinh rna xå phu an ban, xå than eau di!-o, tht!c quy hoa thay

Ni~m danh Ngai tie'ng vang vQng trung du'ång

Tran TrQng Khoai

Ni~m danh Ngai lang tran åpyeu thu'dng

Lai ni~m am vang chan haa ba coi Tå troi An Li!-c dQi xuong A Ty Con ni~m danh Ngai tam hu'dng cung du'ong Con ni~m danh Ngai md tam h6i hu'dng cåu xin nhan IOi!-i the' gidi di!-i d6ng, Haa Binh Yeu Thu'dng Nam Mo A Di Ba Nam Mo A Di Ba

Ph~t Ph~t

Con ni~m danh Ngai vu'on doi thdm hoa Ngai thu'dng chung sinh ... Tam Tå bao la Chung con doc lang hu'dng vQng Tay phu'dng Con da tha'y Ngai than vang sang ro Ånh måt Ngai xanh bie'c bi€n linh thu'dng ... ChUng con xin d6ng quy Tay phu'dng Nam Mo A Di Ba Nam Mo A Di Ba Nam Mo A Di Ba PMt Nam Mo A Di Ba Ph~t Con ni~m danh Ngai lang thåm muon hoa Con ni~m danh Ngai tie'ng vQng ngan xa Rång muon chim hot nha nhi!-c mång ca Tå chin cung troi hu'ång ngat ky hoa Ky hoa di thåo 8

Ph~t Ph~t

Ngai thu'dng xot chung sinh Ban Tinh Thu'dng Ngai thu'dng xot chung sinh Ban An Blnh Nam Mo A Di Ba Nam Mo A Di Ba Ph~t

Ph~t Ph~t

tå Di~u Minh Tu~ Nga

Phap

Am Ph~t Dån 2006


Mu6n eho ehung sanh eoi nåy vu'Qt khoi kie'p låm than elia nhung eai kh6, sanh, gia, bc$nh, ehe't, nen Bue Ph~t Thieh Ca noi ro nhan dia h<;tnh nguYc$n da Ph~t A Di Ba va khai thi phap mon Tinh dO tu hanh. Tu thu'Qng hm tri thue de'n h<;tng dan thu'ang, ne'u ai chuyen tu, eling d~u du'Qe viing sanh eå. B. Ch3nhD~ I. Giai Nghia Danh Hi~u "A Di Da" A Di Ba la dieh am ehu Amita. Ngu'ai Trung Hoa dieh nghia la Vo Lu'Qng ThQ va vo Lu'Qng Quang. Vo Lu'Qng ThQ nghIa la tu6i s6ng lau khong co s61u'Qng; VO Lu'Qng Quang, la Ngai co hao quang sang su6t khong lu'ang.

Il. Lul1c SU' Tu Nhan Va Chdng Qua Cua Duc Ph~t A DiDa Ch6 nhan dia elia Bue Ph~t A Di Da Cl kie'p truoe rilt nhi~u, khong th~ k~ xie't, nay Iu'Qe noi 4 kie'p nhu' sau: 1. Kinh Di~u Phap Lien Hoa d phåm Thi d\l, bOa thanh co chep: "Dae Phq.t A Di Da, he'p tntac la eon

eua Dae Dq.i ThOng Tri Thiing Nhu Lai. Ngai nhiJ eang dae thuong giång kinh Phdp Hoa eho ehung sanh nghe, nen thanh Phq.t hi~u la A Di Da, Cl eoi Tay phuClng Cl!e lq.e". 2. Kinh QU3n Ph~t Tam MUQi Håi, chep: "Doi qua kM Ngai lam Ty kheo, ehdm lang kinh Il quan tUClng tucJng lang may triing eua Dae Phq.t KhOng VUClng, nen duqe thQ kY la Phq.t hi~u la A Di Da ".

3. Kinh Bi Hoa, chep: Dai qua khu hång ha sa kie'p

ltiqc sti'

Ouc Phåt fi Di Da •

va 48 d~i nguy~n HT. Thich

Thi~n

Hoa

A.MdD~

Cay co coi, mtoe co ngu6n. Ph~t tU' ehung ta phån nhi~u tu phap mon nic$m Ph~t d~ du sanh v~ Tinh do (Cl;J'e l<;te), thl phåi hi~u bie't }ieh sU' elia Bue Ph~t A Di Ba the' nao, va 48 lOi nguYc$n ra sao. Bue Ph~t A Di Ba co eong due rat lOn va h<;tnh nguYc$n rilt quång d<;ti . Ngai co nhan duyen hoa do ehung sanh Cl the' gioi Ta Ba nåy rilt nhi~u.

Phap Am Ph~t Dån 2006

tru'oe, Ngai lå vua Chuy~n Luan ten lå VO Traeh Nic$m. Ngai e6 mot quan B<;ti Thån ten la Båo Håi, rilt giau long Un ngu'Bng. Mot horn vua nghe Bue Ph~t Båo T<;tng Mn thuye't phap t<;ti vu'an Diem Phil Cl gån ben thanh, Ngai voi quan B<;ti thån Båo Håi li~n Mn nghe va rat hai long. Vua phat tam thinh Ph~t va d<;ti ehung vao vu'dng eung eung du'ang trQn ba thang d~ du phUe bau . Due PMt khuyen vua nen phat B6 d~ tam du d<;to VO thu'<;1ng ehanh dc1ng ehanh giae. . Khi do Bue Ph~t Båo T<;tng li~n ph6ng hao quang sa"ng ngai, soi khAp Gå the' giOi etla ehu' Ph~t mu'ai phu'dng, eho ehung hQi d6ng thily. Båo Håi d<;ti thån li~n tau voi vua VO Tranh Niem: "Nay B~ hq. nhiJ oai than da Phq.t, duqe tMy eae the' gicJi, vq.y B~ hq. muan du lay the' gicJi nao?". Vua dånh l~ PMt, qu)' g6i chA p tay phat lOi d<;ti nguyc$n, du xin sau khi tu hanh thanh Ph~t, qu5c do va nhån dan elia Ngai, d~u du'<;1e trang nghiem thanh 4nh. Do nhdn duyen ily, sau Ngai thanh Ph~t hic$u la A Di Da Cl eoi Tay phu'dng Ct!e l<;te. 4. PMt Thich Ca noi: Bai qua khu lau xa, eaeh hdn 10 kie'p, co mot nu'oe ten la Dic$u Hy, vua cha la Nguyc$t Thu'<;1ng Luan vu'dng, my la Thil ThAng Dic$u Nhan.

9


VU'dng h~u sanh ra ba ngltoi con: ngltoi con truCIng la Nblj't Nguy~t Minh, ngU'oi con th6' hai la Ki€u Thi Ca, ngltoi con th6' ba la Nb~t De' Chung. Khi åy co DU'c PMt ra doi hi~u la The' T" T~i Vltdng Nhlt Lai. Ki€u Thi Ca bo ng6i vinh qui theo Ph~t The' T" T~i xuåt gia, thl,l Ky kheo gioi, Ph~t eho hi~u la Phap T~ng Ty kheo. Ngai Phap T~ng Mi truoe Ph~t, phap 48 lOi nguy~n rQng lon, dQ khåp tåt ca mltoi phltdng ehung sanh; ne'u co mQt nguy~n nao ehång vien man, thl Ngai th€ ehiing thanh Ph~t. Khi åy ehlt thien di hoa, tan than, qua Mt rong dQng, gii1a kh6ng trung co tie'ng khen rAng: "Phap T~ng quylt dinh se thimh Ph~t hi~u la A Di Da". Nblt the', ehung ta bie't ding, D6'e Ph~t A Di Da ti€n than la Thai Tit Ki€u Thi Ca, bå ng6i sang, xuåt gia tu ehU'ng thanh qua PMt la A Di Da .

111.48 Dl,li Nguy~n elia Phijt A Di Da Nguy~n thu 1: Lue t6i thanh Ph~t, ne'u trong eoi nltoe t6i, co dia ngl,le, ng~ quy , sue sanh, thoi t6i kh6ng d ng6i Chanh giae. Nguy~n

thu 2: Lue tOi thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tOi, sau khi th9 ehung, con trCl l<;ti sa vao ba ae d<;to, thoi tai khang Cl ngai Chanh giac.

Nguy~n thu 11: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tai, ehång trl,l dinh tu, nhh de'n tr9n di~t dQ, thoi tai khang (} ngai Chanh giae.

Nguy~n thu 12: Lue tai thanh Ph~t, ne'u quang minh con hi1u h<;tn, it nhåt eling ehie'u thåu tram nghln na do tha the' gioi, thoi tai khang (} ngai Chanh giae. Nguy~n

thu 13: Lue tai thanh Ph~t, ne'u th9 m~ng con hi1u h<;tn, it nhåt eling Mn tram nghln na do tha kie'p, thoi tai kh6ng Cl ngai Chanh giae.

Nguy~n thu 14: Lue tai thanh Ph~t, ehung Thanh Van trong eoi nltoe tai, ne'u co ai linh Mm bie't dlt<;le s6 bao nhieu, dån do la va llt<;lng Bich Chi Ph~t d6ng tinh Mm trong tram nghln kie'p, thoi tai khang (} ngai Chanh giae.

Nguy~n

thu 15: Lue tai thanh PMt, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tai, th9 m~ng con hi1u h<;tn, tru ngltoi co b6n nguy~n rieng, thoi tai khang (} ngai Chanh giae. Nguy~n

thu 16: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe t6i, con co ngltoi nghe danh tu båt thi~n thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n

hi~u

Nguy~n thu 3: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien

danh

trong eoi nltoe tai, than ehiing mau vang tåt ca, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae.

Nguy~n

Nguy~n

thu 4: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tai, than hlnh co ke t6t ngltoi xåu ehiing d6ng nhau, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n thu 5: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien

trong eoi nltoe tai ehång co Tue m<;tng thang, it nhåt la bie't ro nhi1ng vi~e tram nghln 6'e na do tha kie'p (va s6 kie'p) thoi tai khang Cl ngai Chaeh giae. Nguy~n

thu 6: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tai, ehång di).ng Thien nhan thang, it nhåt la thåy ro tram nghln 6'e na do tha the' gioi eua ehlt Ph~t, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n thu 7: Lue t6i thanh PMt, ne'u hang nhdn thien

trong eoi nltoe tai, ehång dlt<;le Thien nm thang, it nhåt la nghe va th9 tri tåt ca lOi thuye't phap eua tram nghln 6'e na do tha D6'e Ph~t, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n

thu 8: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe t6i ehiing dlt<;le Tha tam thong, it nhåt la bie't ro nhi1ng tam ni~m eua tåt ca ehung sanh, trong tram nghln 6'e na do tha the' gioi, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n thu 9: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe t6i, ehång di).ng thh rue th6ng, khoang mQt ni~m, it nhåt la di qua khåi tram nghln 6'e na do tha the' gioi, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae.

Nguy~n thu 10: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tai, con co quan ni~m tham ehåp låy than, thoi tOi khang Cl ngai Chanh giae.

10

thu 17: Lue tai thanh

Ph~t,

ne'u va llt<;lng ehlt

Ph~t th~p phltdng the' gioi, ehiing d€u ng<;li khen xltng

tai, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae.

thu 18: Lue tai thanh Ph~t, th~p phltdng ehung sanh, cm tam lin mQ, mu6n sanh v€ eoi nltoe tai, nhån de'n 10 ni~m, ne'u khang dlt<;le sanh, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae; tru ke t<;to tQi ngii nghieh, eung huy bang Chanh phap. Nguy~n

thu 19: Lue tai thanh Ph~t, th~p phltdng ehung sanh phap b6 d€ tam, tu cae eang dU'c, nguy~n sanh v€ eoi nltoe tai , Mn lue lam ehung, ne'u tai ehång eung d<;ti ehung hi~n than truoe ngltoi do, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n

thu 20: Lue tai thanh PMt, tMp phltdng ehung sanh nghe danh hi~u tOi, ehuyen nho eoi nltoe tai, va tu eae eang d6'e, cm tam h6i hltong, mu6n sanh v€ eoi nltoe tai, ne'u ehång dlt<;le to~i nguy~n, thoi tai khang (} ngai Chanh giae. Nguy~n

thu 21: Lue tai thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nltoe tai, tåt ca ehång du ba mltdi hai tltong d<;ti nhdn, thoi tai khang Cl ngai Chanh giae. Nguy~n thu 22: Lue t6i thanh Ph~t, ehung B6 Tat Cl eoi khae sanh v€ nltoe tai, eU'u eanh d€u quye't Mn b"e Nh6't sanh b6 x6', tru ngltoi co b6n nguy~n rieng, t" t<;ti hoa hi~n, VI ehung sanh rna thoat hoiing th~ nguy~n, tu eae eang dU'c, dQ thoat m9i loai, di khåp the' gioi, tu B6 Tat h~nh, eung dltong th~p phltdng ehlt PMt, khai hoa va llt<;lng ehung sinh, lam eho tåt ca d€u dU'ng vi1ng ndi d~o va thlt<;lng ehanh giae, sieu xuåt eang h<;tnh eua eae b"e thang thltong, hi~n ti€n tu t~p D~i nguy~n eua Ph6 Hi€n, ne'u ehång nhlt the', thoi tai khang Cl ngai Chanh giae.

Phap

Am Ph~t Dån 2006


Nguy~n thti' 23: Lue t6i thanh Ph~t, eae B6 Tat trong eoi mtoe t6i, thtta thån l\fe eua Ph~t, rna di eung du'ong th~p phu'dng ehu' Ph~t, trong khoång thoi gian mQt bua an, ne'u kh6ng de'n khiip v6 lu'<;Ing v6 s6 ue na do tha the' gioi, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 24: Lue t6i thanh Ph~t, eae B6 Tat trong

eoi nu'oe tOi, khi CJ trUoe th~p phu'dng ehu' PMt, th\fe hit$n e6ng due eua minh, mu6n co nhung v~t eung du'ong, ne'u kh6ng thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

eiing eae m6n tham t6ng tri, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 35: Lue t6i thanh PMt, eae ngu'oi nu trong v6 lu'<;Ing bil't tu nghi the' gioi CJ mu'oi phu'dng, vui mung tin me'n phat B6 d6 tam, nham ghet than gai. Ne'u sau khi mC;lng ehung rna con lam than ngu'oi nu nua, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

trong eoi nu'oe t6i, kh6ng du'<;Ie Nhli't the' tri, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

Nguy~n thti' 36: Lue t6i thanh PMt, ehung B6 Tat trong v6 lu'<;Ing bil't tu' nghi the' gioi CJ mu'oi phu'ång, nghe danh hit$u t6i, vlin thuong tu phC;lm hC;lnh, mai de'n thanh Ph~t. Ne'u ehiing du'<;Ie nhu' the', thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

Nguy~n thti' 26: Lue tOi thanh PMt, ne'u ehung B6 Tat

Nguy~n

Nguy~n thti' 25: Lue t6i thanh Ph~t, ne'u ehung B6 Tat

trong eoi nu'oe t6i, ehiing d6u du'<;Ie than kim eu'dng Na la dien, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae . Nguy~n

thti' 27: Lue t6i thanh Ph~t, thl trong eoi nu'oe t6i, til't cå d6 diing eua nhdn thien, hlnh siie d6u sang dyp sC;leh se, dt tQt vi dit$u, kh6ng co th€ tinh bie't, dåu la ngu'oi du'<;Ie thien nhan. Ne'u co ngu'oi bie't danh s6 cae d6 v~t il'y du'<;Ie ro rang, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 28: Lue t6i thanh Ph~t, ne'u B6 Tat trong

eoi nu'oe t6i, dåu la ngu'oi it e6ng Mc nhUt, ehiing thil'y bie't du'<;Ie eQi eay dC;lO trang eao b6n tram mu6n do tuån, v6 lu'<;Ing quang siie, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 29: Lue tOi thanh Ph~t, ehung B6 Tat trong eoi nu'oe t6i, ne'u thQ tri, dQe tl,mg, giång thuye't kinh phap rna ehitng du'<;Ie tri hut$ bit$n tai, thoi tOi kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 30: Lue t6i thanh Ph~t, ne'u co ai hC;ln lu'<;Ing

du'<;Ie tri tut$ bit$n tai eua B6 Ta t trong eoi nu'oe t6i, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n

thti' 31: Lue t6i thanh PMt, eoi mtoe tOi thanh tinh, eae ndi d6u soi thil'y til't cå v6 lu'<;Ing v6 s6 bil't tu' nghi the' gioi CJ mu'oi phu'dng, nhtt la thil'y m~t mlnh trong gu'dng sang. Ne'u ehiing du'<;Ie nhu the', thoi tOi kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n

thti' 32: Lue t6i thanh PMt, trong eoi nu'oe t6i tu m~t Mt tran len Mn hu' kh6ng, lclu nha eung dit$n ao nu'oe hoa eay, til't eå vC;ln v~t d6u la v6 lu'<;Ing ehil't bau va tram nghln thu hu'dng, hit$p ehung lC;li rna thanh; vC;ln v~t d6u xinh dyp ky dit$u, miii thdm x6ng khiip tMp phudng the' giOi. B6 Tat eae ndi ngli'i Mn miii thdm il'y, thoi d6u tu hC;lnh eua Ph~t. Ne'u ehiing nhu' the', t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n

thti' 33: Lue t6i thanh PMt, eae loai ehung sanh trong v6 lU<;Ing bil't tu nghi the' gioi CJ muoi phudng, dU<;Ie quang rninh eua t6i ehie'u de'n nhy nhang hdn thien nhdn, ne'u ehiing nhu v~y, thoi tOi kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n

thti' 34: Lue t6i thanh PMt, cae loai ehung sanh trong v6 lU<;lng bil't tu' nghi the' gioi CJ mu'oi phudng, nghe danh hit$u eua t6i rna khang du<;Ie va sanh phap nhlin,

Phap Am Ph~t Dan 2006

thti' 37: Lue t6i thanh Ph~t, hang nhån thien trong v6 ltt<;lng bil't tu nghi the' gioi CJ mu'oi phudng, nghe danh hit$u t6i, eui dåu dånh l~ , nam voe gieo xu6ng Mt, vui mttng tin me'n tu B6 Tat hC;lnh, thoi ehu' Thien va ngu'oi doi d6u kinh trQng ngu'oi do. Ne'u ehitng nhu' the', thoi tOi kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 38: Lue tOi thanh Ph~t, hang nhån thien trong eoi nuoe t6i mu6n e6 y phl}e, thoi y phl}e t6t dung phap li6n theo tam nit$m eua nguoi d6 rna de'n tren than . Ne'u con phåi dt may nhuQm gi~t, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

Nguy~n thti' 40: Lue tOi thanh Ph~t, ne'u hang nhdn thien trong eoi nuoe t6i, tiiy Y mu6n thil'y v6 lU<;lng the' gioi nghiem linh eua ehu Ph~t CJ muoi phttdng, thoi li6n dU<;le thil'y ro cå ndi trong eay bau, dung thea y muan, nhu thil'y m~t minh trong gu'ång sang. Ne'u ehitng nhu' the', thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

Nguy~n thti' 41: Lue tai thanh PMt, ehung B6 Tat CJ the' gioi phuång khae nghe danh hit$u t6i, tu do nhlin Mn lue thanh, rna cae can con thie'u xil'u, thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae. Nguy~n thti' 42: Lue tai thanh PMt, ehung B6 Tat, CJ the' gioi phuång khae nghe danh hit$u tai, thåy d6u dU<;Ie giåi thoat tam muQi. Trl} tam mUQi d6, trong khoång thoi gian mQt nit$m, eung duong v6 lu'<;Ing bil't tu' nghi ehtt Ph~t The' T6n, rna vh kh6ng mil't ehanh nit$m. Ne'u ehitng nhu the', thoi t6i kh6ng CJ ng6i Chanh giae . Nguy~n thti' 43: Lue tai thanh Ph~t, ehung B6 Tat CJ phu'ång khae nghe danh hit$u tai, sau khi mC;lng ehung thae sanh rna T6n qui, ne'u ehitng nhu' the', thoi tai kh6ng CJ ng6i Chanh giae.

Nguy~n thti' 44: Lue tai thanh Ph~t, ehung B6 Tat CJ

phu'ång khae nghe danh hit$u tai vui mttng hån hCJ, tu B6 Tat hC;lnh, trQn du eang due, ne'u ehitng nhu the', thoi tai kh6ng CJ ngai Chanh giae. Nguy~n thti' 45: Lue tai thanh Ph~t, ehung B6 Tat CJ

phuång khae nghe danh hit$u tai, d6u d~ng Ph6 diing tam mUQi, trl} tam mUQi nåy mai de'n lue thanh Ph~t, thu'ong du'<;Ie thil'y Va Iu<;lng bil't tu' nghi til't cå ehu Ph~t. Ne'u ehitng nhu' the' thoi tOi khang CJ ng6i Chanh giae.

11


Nguy~n thti' 46: Luc toi thanh PMt, chung B6 Tat a

trong coi mtoc toi, mu6n nghe phap gl, thoi li~n tl1 nhien d~ng nghe phap ay . Ne'u chång nhu the' thoi Wi khong a ngoi Chanh giac. Nguy~n thti' 47: Luc toi thanh Ph~t, ne'u chung B6 Tat a the' gioi phudng khac, nghe danh hi~u toi rna chång dUQc Mn bl1C bat th6i chuy~n, thoi toi khong a ngoi Chanh giac. Nguy~n thti' 48: Luc toi thanh Ph~t, ne'u chung B6 Tat a

the' gioi phudng khac nghe danh hi~u toi, rna chång li~n dUQc D~ nhat am huang nhån, a ndi Ph~t phap chång Ii~n dUQc buc bat th6i chuy~n, thoi toi khong a ngoi Chanh giac.

C. Ke't Lu~n N6i t6m l<!-i, ljch slt Dlic

Ph~t

A Di Da , voi 48 d<!-i

nguy~n. Cong duc clia Ph~t A Di Da rat rong lOn, la do

long d<!-i bi d<!-i nguy~n lQi tha. Ngai danh bo tat d ngoi sang cao gUl, nguy~n tu hanh khi thanh, a tren mot dnh gioi huy hoang trang nghiem, M tie'p dO chung sanh. Tråi gua mot thoi gian dUQc ke't guå, y bao chanh bao xuat hi~n ruc ro nhu lOi Ngai da th~ nguy~n. Ph~t tlt chung ta, tu h6i nao Mn bay gio, bie't ni~m danh hi~ u PMt A Di Da, bie't dUQC phap mon ni~m PMt du sanh Cl1C l<!-c (Tjnh do) la nho Dlic Ph~t Thkh Ca ta cru d<!-y .

Vh xin khuyen tat d Ph~t tlt, noi theo gudng d<!-i nguy~n clia Ph~t A Di Da , nen phat tam th<$ nguy~n rong lOn, du khi lam chung sanh v~ Cl1C l<!-c, h6a sanh tu hoa sen, tu chung len bl1c Bat th6i, r6i tra I<!-i coi Ta Ba h6a do ba con guye'n thuoc va tat d chung sanh tu hanh d6ng thanh Ph~t d<!-o .O

PMt phap menh mong, ne'u khong nåm dUQc phån can bån thl kh6 rna hi~u cho thau dao. D~ giup cho mot s6 d<!-o hii'u PMt tlt cling nhu mot s6 nguoi Vi~t theo truy~n th6ng gia dlnh tho Ph~t c6 them mot s6 kie'n thuc lien

12

guan Mn Ph~t Phap tu ngu, nghi l~ ... Phap Am xin m<!-n phep trich dån mot s6 d~ tai c6ng hie'n Mn guy vi va rat mong cac vi thuc giå g6p them y kie'n M d~ tai m6i luc dUQc them d6i daa phong phu . y d~ dUQc dang tåi ro rang hd vao cac lån toi ...

1. nghi thti'c "tårn Ph~t" trong ngay I~ Ph~t Dan: Nhan ngay råm thang tu am Ijch hång nam, khåp ndi tttng bung t6 chuc I~ ky ni~m ngay Duc Ph~t dån sanh, d~ ghi nho cong duc clia dang cha lanh nm ra con duong CUu dO chung sanh giåi thoat khoi phi~n nao kh6 dau va luan h6i sanh tlt. Trong phån nghi I~ ky ni~m ngay Duc Ph~t dån sanh, luon luon c6 tie't m\lC tårn Ph~t. Nghi l~ tårn Ph~t dl1a vao truy~n thuye't hai vi Long vudng phun hai dong nuoc, mot dong nuoc I<!-nh va mot dong nuoc n6ng, tårn cho Thai tlt Tat D<!-t Da trong ngay dån sanh. Hai dong nuoc l<!-nh va n6ng tUQng trUng cho hai cånh gioi thu~n nghich clia cuoc doi, hai dnh gioi vui bu6n, suong kh6 clia cuoc s6ng hång ngay, rna tat d mQi nguoi sanh ra tren the' gian nay phåi chiu dl1ng. Thai tlt Tat D<!-t Da da chju dl1ng dUQc hai dong nuoe I<!-nh n6ng, cho nen sau nay Ngai tra thanh b~c Chanh Dång Chanh Giac. Trong kinh sach, Duc PMt d<!-y rång: nguoi nao ehju dl1ng dUQc nhung sl1 thu~n nghjch clia cuoe doi, rna tam vån ' binh thuong, an nhien tl,I' t<!-i, thl nguoi d6 se la mot vj Ph~t trong tudng lai. Kinh d<!-y rång: nhung dnh thu~n nghjch cua cuoc doi dUQc gQi la : bat phong. Bat la tam, phong Ja ngQn gi6 . Bat phong chia lam b6n c~p, m6i e~p g6m hai dnhgioi d6i nghjch, d6 la: lQi va suy, hliy va dl1, xttng va cd, kh6 va I<!-c. LQi la nhung di~u th\l~n IQi, dem IQi Ioc, tai lQi Mn eho con nguai. Suy la suy tan, suy S\lP, dem de'n sl1 thua 16, mat mat eho con nguai. Cå hai di~u nay d~u lam cho tam cua con nguoi xao dong, bat an. Huy la hliy bang, che bai lam eho tam con nguoi bj dOng. Dl1 la danh dl!, khen t~ng cling lam cho tam con nguoi bj dOng. Ke' Mn la xttng va cd, nghIa la xttng tan, tan tl,lng, n6i t6t, va cd bai, bai bac, cru trkh, n6i xau. Hai ngQn gi6 nay cua cuoc doi cling lam cha. tam clia con nguoi bi dOng. Cu6i eung eua bat phong la kh6 n<!-n va I<!-c thu tren trån gian. Tren doi nay, dnh kh6 gua nhi~u, sanh lao b~nh tlt la kh6, du mong khong dUQe eling kh6, thudng yeu phåi chju chia ly la kh6, thu ghet g~p nhau cling kh6, than th~ 6m dau la kh6, tam lo~n dOng nhi~u, bat an cling kh6 . Con l<!-c thu tren doi eling khong it vi~c dua Mn phi~n nao kh6 dau. Chång h<!-n vui thu tro ehdi bai b<!-c do den thuong dån toi hoan dnh ti~n mat t~t mang, vQ bo con che, elta nha tan nat, lam dnh bån cung tung thie'u! Do d6 trong l~ tårn Ph~t ta thanh kinh såp hang, tam huong Ph~t, rni~ng ni~m Ph~t, cha Mn phien mlnh tie'n len l~ dai M muc nuoc tårn cho ton tUQng Dlic Ph~t dån sanh. Vi~e Jam nay mang nhi~u y nghla vi dieu, c6 kh IQi lOn cho viee tu hQc, c6 th~ chuy~n h6a tam tqng clia

Phap Am PMt Dån 2006


con ngu'Cli tu phi~n nåe kh6 dau thanh an Il).e va hl).nh phue. Khi mue gao nu'oe dåu tien ru'oi len ton tu'<;1ng, ehung ta tam nguy~n ding: du tren dCli e6 g~p thu~n eånh, vua long, tam eua ehung ta vån blnh finh thån nhien. Khi mue gao nu'oe thu hai, ehung ta lam nguy~n ding: du lren dCli co g~p nghieh dnh, khong vua long, tam eua ehung ta vån blnh finh thån nhien. Bay moi ehinh la y nghTa sau xa eua nghi 16 tårn Ph~l v~y.

2. Duc PMt dan sanh bu'dc tren 7 doa hoa sen, mi)t tay chi trm, mi)t tay chi dåt, co y nghTa gi? Theo truy~n thuye"t: Ngay khi dån sanh, Bue Ph~t bu'oe tren 7 doa hoa sen, mot tay cm trCli, mot tay ehi dit, va tuyen bO': "Thien thuqng thien hff duy ngri dQc ton". Båy (7) doa hoa sen tu'<;1ng tru'ng eho thit ehung trong dao Phiit, do la : Ty kheo, Ty kheo ni, Thue xoa rna na ni', Sa di, Sa di ni, PMt Ti'! nam (Uu Ba Tåe) va Ph~t Ti'! nu (Uu Ba Di). Noi ehung la toan th6 con ngu'Cli, du ll).i gia hay xuit gia d~u co th6 ap d~ng giao ly eua dl).o PMt trong euoe s6ng hiing ngay d6 du'<;1e an ll).e hl).nh phue va giae ngo giåi thoat. Mu6n du'<;1e nhu' v~y, con ngu'Cli phåi ehung du'<;1e bån tam thanh tinh, du'<;1e vi nhu' doa hoa sen, gån bun rna eh.lng hoi tanh mui bun, eho nen vån s6ng trong tdn dCli, rna ehiing dm thiy phi~n nao kh6 dau. Khi thanh dao du'oi eoi eay b6 d~, Bue Ph~t ng6i tren tham co, nh~g trong hlnh ve hay ton tu'<;1ng, Bue Ph~t d~u ng6i tren toa sen, tu'<;1ng tru'ng eho bån tam thanh tinh. Ngai då giae ngo du'<;1e riing: lil d mQi ehung sanh d~u co bån tam thanh tinh d6, eho nen d~u co th6 tra thanh mot vi Ph~t, ne"u bie"l tht!e hanh phap mon tu tam du'Bng lanh. Bån lam thanh tinh trong kinh saeh Ph~t giao du'<;1e gQi voi nhi~u danh ~u khae nhau, eh.lng han nhu' la: ehan ngå, ehan tam, ehan tanh, PMt tam, Ph~t Tanh, bån lai dien mue, v.v .. . Do do, eau noi: "Thien thuqng thien hff du~ ng5 dQc ton", co nghTa la: tren trCli du'oi dit, hay noi caeh khae, trong 6 eoi luan h6i : trCli, ngu'Cli, atula, dja ng~e, ngl). qui, sue sinh, ehi co ehan ngå, tue la bån ta:n thanh ljnh, la dang lOn kinh. Ngu'Cli giae ngo du'<;1e dieu nay, se giåi lhoat du'<;1e phi~n nåe kh6 dau va sanh ti'! luan h6i.

3. St! khac nhau giua 2630?

Ph~t

Ljch 2550 va PMt Dan

Phat lieh du'de tinh k6 tu khi Bue Ph~t nh~p di~t, tue la tru'de ~ong n~uyen 544 nåm. Cho nen nam nay Ph~t Bån 2006, Ph~t ljeh la 2550 (= 2006 + 544). Bue Ph~t trl;! the" 80 nam, do do Ph~t Bån (ky ni~m ngay Bue Ph~t dån sanh) du'<;1e eong them 80 nam. Nam 2006, la L~ Ph~t Ban lån thu 2630 (= 2550 + 80).

4. BO' tat va

Phap

B6 tat khac hay gi6ng nhau?

Am Ph~t Ehln 2006

BO' tat la mot nghi thue t~p hQp tang ehung hay ph~t ti'! lai ehanh di~n, giång du'Clng, v.v ... a Chua, Ni~m Ph~ t 8u'Clng ... d6 dQe tl;!ng gioi lu~t m6i thang 21ån vao ?gay råm, m6ng mot va ding nhau cm ro eae 16i låm de si'!a d6i. Vi~e lam nay thu'ong tht!e hi~n ngay sau khi sam h6i - rna vie c sam h6i thu'Clng la vao t6i eae ngay 14 hay 30 (29 than~ thie"u). Nghi thlic BO' tat do eae hang d~ ti'! eua Bue Phat thu'e thi trong ehi~u hu'ong mu6n duy trI eae gioi lu~t' tron~ vi~e tu hanh ngay cång tinh tin. Nh~ T6 Bach Tru'<;1ng (Trung Hoa) d~t ra quy tife "bit tae, bat tht!e" (khong lam vi~e thl khong an u6ng) hay Ngai Quy Sdn, ngu'oi lam ra van eånh saeh g6m trong 24 thien oai nghi eho thåy Sa di trong m6i dong tae nhu' di, dun~, niim, ng6i ... phåi giu eho dung phep eua ngu'Cli xuat gia .. . Va nghi thue nay du'<;1e tht!e hi~n voi 4 vi Tang, hay Ph~t ti'! tralen. Con B6 tat la quå vi tu ehung eua hang dl).i thua, la nhung b~e can tri thong dl).t khong con eau ehip vao st! tu'ong.

5. Chua va cac ten gQi khac. - Chlla: la ehu rieng eua dl).o Ph~t. Chua la mot Cd sa lOn trong do co eh6 thCl Ph~t, co eh6 eho tu sT eu' ngl;!, co eh6 ehua kinh saeh ... N6i tom ll).i, Chua la ndi eu' tru eua Tam Båo: Ph~t (thCl Ph~t), Phap (kinh saeh), Tang (nam, nu tu sT). Chua ding emnh la ndi tu hanh, hoiing phap, sinh hOl).t thu'Clng nh~t eua ehu'Tang Ni .

- Tli: doe theo am Han Vi~t (nghTa Vi~t la Chua). Ng~yen ~hC1i Minh Be", Mi nha Han, nam 68 du'dng lieh. Ngai Ma Bang dung con ngt!a trifng (bl).eh må) cha kinh Ph~t tu tay Vt!e (An Bo) v~ Trung Hoa . Ban sd d~u dB lai H6ng Lo Tt! (toa Quan H6ng Lo). Sau nhan toa H6ng Lo ett len lam vi~n tang kinh, ben liy ehu "tt!" dat ten la Bl).eh Må Tt!. Tu do v~ sau d~n thCl Ph~t hay n~i Tang Ni eu' ng~ du'<;1e gQi la Tt!. Cae Chua a Vi~t Nam thu'ong hay ghep ehu Tt! sau ten Chua tren cae e6ng Tam quan eung co nghTa nhu' ehu Chua ben tren. - Tl! Vifn: eting co nghTa nhu' Chua, Tt! nhu'ng co them ehu Vi~n (nghTa la nha lon, k6 ehu vi dit dai 9uanh Chua) d6 am cm v~ phu'dng di~n cd sa, phong oe eua mot ngoi Chua ... Ch.lng hl).n ta co th6 noi v~ phong 6e cd sa eua mot ngoi Chua nhu' sau: Bo la mot TV Vi~n khang trang ...

ca

- Gid Lam: NghTa la cae vu'Cln eay, eh6 Ci, cd sa eua Tang ehung. Chu nay lå ehu vån tåt eua ehu Tang Gia Lam, phien am tU ehu Phl).n Sanghararna. ThuCi Bue Ph~t con tl).i the", Ngai hay eu' ngl;! trong eae vu'Cln eay. Chu' Tang eling tl;! t~p quanh Ngai d6 nghe phap, tu thi~n ... Tu do cae vu'Cln dy co ehu' tang trU ngl;! tu hanh tra thanh Tang Gia Lam Ma, gQi tift la Gia Lam. Do do Gia Lam eling khong khae xa ehu Chua neu tren låm. (j Vi~t Nam thl rit it dung tu nay. Cm co mot vai Chua gQi nhu' Chua Quang Hu'dng, hay Quang Hu'dng Gia Lam, gQi tift la Chua Gia Lam. 13


Rieng tir ngu "eh6n Gia Lam" dU<;1e dung mot caeh van ehudng, y noi ndi ehua ehi6n eling nhu trong gioi Tang gia. Tru dl,! trong guy~n "Sau Cåa Thi6n Thåt", tae gia True Thien co vie't mot do~n v6 huy6n tho~i T6 B6 D6 D~t Ma nhu sau: "Ngot muoi lam the' ky nay ... eh6n Gia Lam con nghe vang dOi buoe nguoi di".

- A Lan Nhii: Tie'ng gQi ehung cae ehua ehi~n. Chu nay t~i Vi~t Nam råt it dung. V6n la phien am eua ehu Ph~n Arinya, c4eh nghIa la eh6 an nhan, thanh 4nh, eh6 eu ngl,! eua eae b~e tu hanh sieu thoat the' gian. - Tung Uim: Mot ten nua eua Chua. Dieh nghla: Tung la bl,!i dy, Låm la rung. Nhung eay lOn tI,! l~i gQi la Tung Låm. Cae vi d~ tå Ph~t vi nhu cae dy d~i thl,!, va eh6 cae vi nay tI,! hQp l~i tu hanh gQi la Tung Låm. Va l~i lue con t~i the' Due Ph~t thuong hay nhom hQp Tang ehung t~i eae rung eay, nhu vuon eay ong Ky Da, rung True Lam. Vi v~y sau nay nguoi ta thuong gQi eh6 hQi hQp M hQe d~o, d~y d~o, co ehua ehi6n va vuon tu'<;1e la TUng Låm.

- Dq.o Trang: Co nghIa la eh6 hanh d~o , tue la Chua vh. Danh tu nay dieh nghIa tu ehu Ph~n M~n Da La (Mandala). Khi Due Ph~t ng6i ndi toa Kim CUdng, du'oi g6c B6 D6, ben giong Ni Lien Thi~n, xu Ma Ki~t Da, d~ thanh d~o giai thoat. Nguoi ta gQi eh6 do la B6 D~ D~o Trang (Bodhimandala), nghla la eh6 hanh d~o B6 D6, eh6 Giae Ngo. Sau nay ehu D~o Trang du<;1e dung M ehi eh6 cae nguoi tu t~p l~i nhiim nghe phap, hQe d~o, eung duong ehu Ph~t, Tang ... Thoi Vua Tuy Khang De' (Trung Hoa) cae ehua ehi6n khong gQi la TI! Vi~n rna d6i thanh D~o Trang. Danh tu nay råt ph6 thong trong d~o Ph~t Vi~t Nam. Nhttng tu nay khong thay the' ehu Chi:la rna dung d~ ehi eho mot "sinh ho~t tu t~p" co t6 ehue, gui eu, d~u dan ... rna ra eho guang d~i guån ehung t~i mot ngoi Chua, T~t Vi~n nao do. Tru dl,! co mot vi Tang nao do mu6n t6 ehue mot khoa tu ni~m Ph~t trong mot thoi gian tai Chua Khuong Vi~t va mu6n tåt ca mQi nguoi d6u du<;1e tham dl!. Ta noi "t~i Chua Khuong Vi~t co mot D~o Trang Ni~m Ph~t" ... - Phtip Trang: Cling d6ng nghla voi ehu Dao Trang, nhung it thong dl,!ng.

- Sdn Mon: elta ngoai eua Chua. Toan th~ ngo i Chua eling gQi la Son Mon. Trong do Son la nui, Mon la elta. Dieh nghla la eåa nui. Bai eae ngoi Chua, T~t Vi~n ... ngay xua thuong hay a eh6n rung nui, nen e6ng len Chua gQi la Son Mon. Tu ngu "eh6n Son Mon" am ehi eh6 ehua ehi6n. - KhOng Mon: Co nghIa la elta Khong. Th~t ra danh tu nay khong co y nghla gl v6 Chua ehi~n, rna la mot phap mon eua d~o Ph~t, nhåt la Ph~t Giao Dai Thua. Due Ph~t thuye't v6 tinh Khong d~ khai rna tri hu~ eho hang

14

d~ tå. Tu tri hu~ nay rna eae d~ tå eua Ngai moi d~t dU<;1e Nie't Ban.

Sau nay nguoi ta con dung tu ngu Khong Mon d~ cm eho toan th~ Ph~t giao so voi cae ton giao khae. Tuy v~y, doi khi ehung ta con dung tu ngu nay d~ am ehi Chua ehi6n. Chiing h~n khi mu6n noi mot nguoi vao Chua d~ tu giai thoat, ta co th~ noi: "Nguoi nm vao eh6n Khong Mon, phui s~eh bl,!i trån .....

- Thie'n Mon: Co nghla la eåa Thi6n. Chu nay eling gi6ng nhu ehu Khong Mon, eling khong co nghla gl v~ Chua ca. Chu nay eling ehi la mot phap mon tu trong d~o Ph~t. Tuy vh nguoi ta eling hay dung ehu nay M am ehi Chua ehi6n, nhu: "Canh thanh tinh dau thie'u gl trong eh6n Thi6n Mon ..... ho~e "mu6n du d~o giai thoat hiiy nm Mn eh6n Thi~n Mon". - Thie'n Vifn: Tu vi~n d~ tu Thi6n, va hay bi dung lan lon Thi6n Vi~n voi Chua. - To? Dinh: Lå ngoi Chua co tho eae T6 eua mot tong phai hay cae vi dii s6ng truoe mlnh vao nhung doi lau xa v~ truoe. Tu ngu nay rit thong dl,!ng trong gioi Ph~t giao Vi~t Nam. Con ehu D1nh nghIa la mOl toa nha lon, noi duy tri tin nguBng trong mot khu vl!e lang xii ... Cae d~ tå xuåt than tu mot ngoi Chlla VI hoiing phap rai rae eae noi, thuong hay gQi ngoi Chua eua vi B6n Su, vi Th5y eua mlnh la T6 D1nh. - Chieu De'.· Lå mot ehu khae eua TI! Vi~n, Chua ehi~n ... Tu nay dU<;1e phien am tu ehu Phan Caturdesa, co nghIa la tu phuong (b6n phuong) . Tu phuong day lå T(t phuong Tang ehung. Vao nam 424, Vua Ngl,!y Thai Vli l~p Chua, gQi ten la Chieu D6, tu do Chua co mot ten nua la Chieu D~.

Vå cae v~t dl,!ng, tai san eua Chua, nguoi ta van gQi la eth "Chieu D6", eth "Tu phuong Tang" ho~e ph6 thong han lå ella "Thuong Tru".

- Am: Ngoi nha nho eua eae vi fin tu. Day lå mot danh tu ehung eho nhi6u ton giao. Xua cae Am hay lam biing co nen dU<;1e gQi la Thao Am. d Trung Hoa danh tu Am TI! dung M ehi eho cae Chua Ni.

-Coc: Mot ngoi nha

nho vua du d~ tu Thi6n trong mot

thoi gian nåo do.

- Nifm Phijt DliiJng: Lå mot toa nha tho Ph~t, vå nho han Chua. Vi Ni~m Ph~t Duong cm la mOl toa nhå tho Ph~t, noi d~ Tang ehung hanh ho~t tu t~p khong dn phai co eh6 eu ngl,l . Day eling la mot co sa t~m thoi d~ phl,!e V~t tin nguBng. Trong do ehu Duong co nghIa la toa phong 6e, rong riii du d~ tho PMt ehu khong dn co nhi6u co sa khae. Tu ngu nay råt thong dl,!ng d6i voi cae eong d6ng Ph~t giao t~i hai ngo~i.D Phap

Am sttu tårn va ghi ehep.

Phap

Am Ph~t 8an 2006


H~u Ma Gia, trj

VI vu'dng qu6c Ca Ty La Ve, thuoc nu'dc An Do bay giO. Ngai ldn len, cu'di v<;1, sinh con, ciing nhu' bao nhieu con ngu'oi khac tren the' gian. R6i nhan nhii'ng chuye'n ra khoi hoang cung, nh~n thåy dc dnh: sanh, lao , benh, tl\', clla kie'p con ngu'oi, cho nen Ngai quye't tam xuåt gia tu hanh, tIm du'ong giåi thoat va thanh d~o du'di coi b6 d~ nam 35 tu6i. Sau d6, Ngai chuySn phap luan, thuye't phap cU'u dO chung sanh trong 45 nam, cu6i cung nh~p nie't ban Cl vu'on Ta La nam 80 tu6i. Nhu v~y, DU'c Phij.t Thkh Ca da nh~p nie't ban, chung ta di tlm Ph~t Cl dau bay gio, lam sao chung ta g~p dU<;1c Ph~t?

o

• Thich-Chån- Tu~ Qua hinh tuiJng tim Phq.t Qua am thanh lim PMt Lam vq.y la sai duiJng Lam sao tim tMy Ph(a Trong mua PMt Dån 2630, PL.2SS0, du'dng Ijch 2006 nam nay, nhan dip lam I~ ky niem D(fc Ph~t Thkh Ca sinh ra tren the' gian nay, M cau do chung sanh, hay thl\' suy ngru: chung ta da tung thåy Ph~t chu'a? Ne'u chu'a, chung ta lam sao tIm thåy Ph~t? C6 phåi d<;1i sau khi che't r6i, vang sanh tay phu'dng qfc I~c, mdi thåy du'<;1c Ph~t chang? C6 phåi cru c6 Ph~t Tl\' mdi thåy du'<;1C Ph~t chang? Ho~c c6 phåi chang: tåt d chung ta d~u c6 thS Gm thåy Ph~t, ngay tren the' gian nay, ngay trong c6i doi nay, båt lu~n ngu'oi d6 la Ph~t Tl\', hay kh6ng la Ph~t Tl\', båt

lu~n ngu'oi d6 t~i gia hay xuåt gia? Dlfang nhu' ai ai cling c6 cac thåc måc nay, v~y chung ta hay Hin lu'<;1t cting nhau tim cau trå lai dt!a thea giao ly clla d~o Ph~t.

Håu nhu' mQi ngu'oi Ph~t Tl\' d~u bie't Ijch sl\' Dac Ph~t Thlch Ca : Ngai dån sinh Cl vu'on Låm Ty Ni, du'<;1c gQi la Th<ii Tl\' Tåt D~t Da, con clh Vua Tjnh Plwn va Hoang

Phc'ip

Am Ph~t E>an 2006

Tht!c ra, chung ta chitng din di tlm Ph~t dau xa, chitng din phåi qua An Do, hay vao chua mdi g~p Ph~t. Ph~t lu6n lu6n Cl trong cuoc doi , ngay tren the' gian nay, hien hii'u khåp ndi, nhu'ng chUng ta kh6ng thåy d6 th6i! T~i sao v~y? BCli VI chung ta cru nhln doi b~ng d6i måt thit, ma quen sl\' dl,mg con måt tri tue, dS quan sat nhii'ng gl ti~m ii'n ben trong, ho~c y nghTa clla nhii'ng viec lam. Ndi cac t6n tu'<;1ng chu' Ph~t, con måt tri lU~ du'<;1C tu'<;Ing tntng bai vien ngQc qui o giii'a ch~n may, lu6n lu6n chie'u sang, mang y nghTa: tue dang thu'ong chie'u, lac la ngQn den tri tue thu'ong chie'u sang, con d6i måt thit, lu6n lu6n khep I~i, kh6ng duyen thea dnh trån. Tue dang thu'ong chie'u nghTa la con ngu'oi s6ng lu6n lu6n dnh thac, kh6ng bi me mo, kh6ng bj d~lc I~c the' gian 16i cu6n, s6ng trong the' gian, nht.tng kh6ng phi~n lt,IY, cling chitng kh6 dau. Chung ta c6 thS tlm thåy Ph~t qua st! s6ng trong tåt d mQi loai chung sanh. St! s6ng d6 bang b~c trong khåp kh6ng gian va thoi gian, kh6ng h~n hyp trong tram nam clla mot kie'p con ngu'oi .

* * * Trong cuoc s6ng h~ng ngay, khi tie'p xuc giao thiep vdi mQi ngu'oi chung quanh, chung ta thu'ong nhln ngu'oi doi b~ng c~p måt thit, trong kinh sach gQi la nh\lc nhan, cho nen chi nhln thåy du'<;1c hlnh tu'dng ben ngoai clla con nglfoi, sanh tam phan biet: nam nff, cao thåp, dyp xåu, gia tre, ldn be, giau ngheo, m~p 6m. Chinh VI con ngu'oi c6 di nhln phan biet nhu' v~y, cho nen dm thåy phi~n nao va kh6 dau nhi~u hdn la an I~c va h~nh phuc. T~i sao v~y? Bai VI, khi c6 cai nhln phan bi~t nhu vh, con ngu'oi cru thåy chung quanh toan la chung sanh, cho nen khCli tam thu'dng ghet, lam cho cuoc s6ng dåo dien, tam tri båt an . Chitng h~n nhu' khi g~p ngu'oi nao dyp de, h~p nhan, hay g~p v~t gl qui gi<i, hie'm hoi, thl sanh long tham lam, u'a thkh ngåm nhln, mu6n chie'm hii'u lam cua rieng. To~ i nguy~n lhl hå he, thkh thu, b~ng kh6ng dti<;lC nhu' y, lhl sanh tam min thu, ghet bo, bt!c dQc, tac t6i. Chitng h~n nhlf g~p ngu'oi ngheo hen, it hQc, thl sanh tam khinh khi , ky thi, re rung, con g~p ngu'oi giau sang, hQc thac, lhl them mu6n, u'dc md, njnh b<;1. Chitng h~n nhu g~p ngu'oi m~p u thl cu'oi, g~p ngu'oi gåy 6m thl che. Con ngu'oi thu'ong c6 u'dc md mu6n du'<;1C blnh yen, nhu'ng tam tri cu

15


chl).y thea cånh tran doi nhu vij.y, lang xang lon xon cå ngay, suO't thang, quanh nam, lam sao cuoc sO'ng blnh yen, an vui cho dU<;lc? Trong Kinh Kim Cang, Duc Phij.t c6 dl).Y: "Ly nhlit thiet thL/6'ng, thj danh thl!C tL/6'ng". NghIa la: Khi nao Ila bo dU<;lc ttt cå cac hlnh tuong ben ngoai, khong chtp vao nhan dang the nay the khac, chung ta moi c6 th€ nhij.n ra thlfc tuong cua ttt cå mQi nguoi. Thlfc tuong d6 la gi? ThlfC tuong d6 crunh la con nguoi chan tMt cua ttt cå mQi nguoi tren the gian nay. Con nguoi chan tMt d6 d6ng nhtt, khong khac, khong phan bi~t nam nu, gia tre, lOn be, mau da, sik toc, quO'c gia, ngon ngu, ton giao, van h6a, giai dp, xutt xu, kien thuc, hQc Ilfc, bång dp. MQi nguoi d~u c6 thlfC tuong d6ng nhu nhau, cru vi me ngo khong d6ng, nghi~p chuong khac nhau, cho nen hlnh tuong ben ngoai c6 khac. Chiing hl).n nhu lå: Nguoi tham gian xao, c~p måt btt hao, dao qua dao Il).i, lao lien dao dien. Nguoi hay san hij.n, c~p måt du dån, tr<;ln trung t6e hia. Nguoi con si me, c~p måt lo mo, 10 do kho khl).o.

* Tu the o d~o Ph~t, khong phai chl c6: cung kien I~ lay, van xin du nguy~n, du an du sieu, du dUQc blnh an, du sang c\fc Il).c, du du thu chuy~n, du cho sung suong, bi€u di~n hlnh tuong, khong con gi khac! Khong phai nhU' vij.y!

* Tu theo d~o Ph~t , la phai luon luon, thuc li~m than tam, chuyen dn chan trau, trau den tam y, dung M chl).y rong, ngong cu6ng pha phach, giåm dl).p ruong nguoi, huc can dang dong, xong qua dang tay, tung giay tung phut. * Tu theo d~o Ph~t,

la phai tim ra con nguoi chan thij.t, hay giac ngo thlfC tuong cua crunh mlnh. ThlfC tuong d6 btt sanh btt di~t. NgO dU'<;Ic thlfc tuong thl thoat ly sanh ni luan h6i, theo dung lOi dl).y cua tam the thij.p phudng chu Phij.t. Con con nguoi bång xudng bAng thit, trong kinh sach gQi la ttm than tu dl).i, cru t6n tl).i høn kem tram nam la nhi~u! Trong khi blnh thuong, hai ngt(oi tanh tinh giO'ng nhau, hoa d6ng, nhii nh~n, vui ve, lich slf, khong khac. Khi c6 bien cO' xay den, nguoi biet tu tam duong tanh, giu gin du<;lc slf binh tInh than nhien, khong khdi tam tham lam, khong khdi tam san hij.n, khong khdi tam si me. Neu nguoi nao hoan toan giu gin du<;lC ban tam thanh tinh, trong mQi hoan cånh tren the gian, truoc nhung bat phong cua cuoc doi, du dU<;lC hay mtt, du khen hay che, du vinh hay nh~c, du suong hay kh6, tam tanh vh luon luon binh tInh than nhien, luon luon mlm n~ cuoi an nhien tlf tI). i, nguoi d6 chinh la mot vi Phij.t. Mot vi Phij.t khong phai tu tren troi giang xuO'ng, khong phai tu long Mt chui len. Mot vi Phij.t tung dia dung xutt, nhu trong Kinh Phap Hoa dl).y, nghIa la tu ndi tam

16

dia cua moi con nguoi chuy€n h6a rna thanh, chuy€n h6a tu xtu xa thanh tO't dyp, chuy€n h6a tiJ tam tham san si o nhi~m, trd v~ ban tam vO'n thanh tinh. MQt vi Phij.t thanh dl).o tu ndi con nguoi biet tu tam duong tanh, di dung Chanh Dl).o, hanh dung Chanh Phap. NgIJ'oi nao chua dl).t dU<;lC hoan toan nhu vij.y, crunh la nhung nguoi dang tren bU'oc duong tu tij.p, cong phu dU'<;IC baD nhieu, nguoi d6 dU<;lc an Il).c va hl).nh phuc bty nhieu. Chu khong phåi van xin du nguy~n rna d~ng dau! Theo truy~n thuyet, khi Thai Tti' Ttt D,!-t Da dån sanh, c6 hai vi long vudng den phun nuoc tårn cho ngai. Mot vi phun dong nuoc n6ng. Mot vi phun dong nuoc ll).nh. Di~u nay c6 y nghIa tham sau nhu sau: ciing nhu Thai Tti' Ttt Dl).t Da, nguoi nao tren the gian nay, chju dlfng n6i suc m'!-nh cua hai dong nuoc, kham nhh n6i suc n6ng Il).nh, tu<;lng trling cho nhung ap Ilfc thuong xuyen va slf Mi nghjch cua cuoc doi, chiing hl).n nhu: thjnh suy, huy dlf, xling cd, kh6 Il). c, n6i chung la bat phong, thl nguoi d6 chinh la mot vi PMt trong tudng lai. Con dl).i da sO' nguoi doi, khi c6 bien cO' xåy ra, tam tham lam li~n khdi len, khong th~ dung dU'<;IC, luon luon nghI den nhung vi~c tranh gianh quy~n Ilfc, l<;Ii minh hl).i ngU'oi, xui nguoi h,!-i nhau, btt chtp thu do,!-n, thua gti'i ki~n t~ng, sang dOl).t tai sån, chiem hfi'U ban quy~n, giØ hui quit nQ. Neu m~c tieu la b'!-c tri~u do la, con nguoi cång dO'i xti' voi nhau ghe r<;ln hdn, khung khiep hdn, chiing con k~ quan h~ cha con, ch6ng v.<;I, be bl).n, thay tro, anh em, than bAng quyen thuoc gi het, ml).ng sO'ng cua con nguoi, da crunh bån than bi coi re nhu beo! E>6ng båo, d6ng bl).n, d6ng chi, d6ng dOi, d6ng dl).o, d6ng hUdng, d6ng nghi~p, d6ng ngu, chiing c6 gia tri gl cå, chiing c6 nghIa ly gl ca. Cru c6 d6ng ti~n la tren het, la vl).n nang, c6 du nang IlfC xo dåy, sai khien con nguoi vaD vong toi 16i het suc d~ dang. Cti'a thien dang khep I,!-i, cti'a dia ng~c md rong k~ tu day! Khi c6 bien cO' xåy ra, du cru mot lOi n6i vo thudng vo phl).t, vo Y vo tu, hay mot cti' cru nho nh~t, nhung va ch,!-m tlf ai, t6n thudng m~t mui cua con nguoi, tam san hij.n li~n khdi len, khong th~ durig du<;lc, con nguoi Ii~n nghI den chuy~n tra thu, bao oan, lam du mQi cach, khien cho ke thu, nguoi mlnh khong ua, sO'ng khong dU<;lC yen, chet cung khong xong, nga nghieng dieu dung, tl).O dlfng chuy~n ac, khien nguoi toi oan, tieu tan danh dlf, te tua tdi tå, thl moi ha dl)., moi thoa ttc long, tam dia chung sanh, pham phu t~c tti', sau hi~m ac doc, cua mot con nguoi. Khi tam banh I~c t~c n6i cdn len, du c6 phåi dl). i nao thien cung, Iij.t tung nha nguoi, con nguoi cung dam lam, khong dn biet hij.u quå ra sao! Bdi vij.y cho nen, c6 nhi~u nguoi danh mtt hl).nh phUc trong tam tay, hay danh mtt nguoi cong tac tai nang dang tin ch, cru vi nhung cdn san khong k~m che du<;lc nhuvh· Khi c6 bien cO' xay ra, nguoi ta khong con h<;lp tac, khong con qua Il).i voi mlnh, minh li~n ngij.m mau phun

Phap Am Ph~t Dån 2006


sau lu'ng ngu'oi, khong k~ ngu'oi cu'oi mit%ng mlnh dd, dam bj th6c thQc bj gl).O, beu rie'u dam tie'u du di~u, vl).ch la um sau, bai beo ra bQ, chung nao t~t nåy, khong bao gio chua! Cling do tam si me xui khie'n, con ngu'oi lin chuyt%n nhåm nhi, me tin di doan, van xin thu'c;lng de', du nguyt%n thån linh, um song loi su6i, nttoc kem vt% sinh, cho la nu'oc thanh, trj du'c;lc ba bt%nh, du gl du'c;lc nåy, cting mang v~ u6ng, du cho ngu'oi d6, c6 nhi~u biing cåp, du thåp hay cao, a ngoai the' gian, hay trong nha dl).o! Trong Kinh Hoa Nghiem, Duc Ph~t c6 dl).Y: "NhUt thie't ehung sanh giai hilu PM-t Tanh". NghIa la: "Tat cd mQi ehung sanh dÆu co tanh giae". Tåt cå mQi ngu'oi d~u c6 tanh giac, sang su6t d6ng nhau, khong khac, trong kinh sach gQi la Chan Tårn hay Ph~t Tanh, nhu'ng cm VI nghi<$p II!C khac nhau, tam tham san si khac nhau, cho nen bi phi~n nao kh6 dau cling khac nhau, hlnh tu'ong ben ngoai cling khac nhau. Chitng hl).n nhu' m~t trang luc nao cling sang to, khong khac, rihu'ng dem nao c6 nhi~u may den, chung ta trong thåy m~t trang mo nhl).t nhi~u hdn. Chitng hl).n nhu' m~t bi~n luc s6ng yen gi6 I~ng, thanh blnh, rong rai, baD la, trong xa, thåy rong, menh mong, bat ngat, nhltng lUc cu6ng phong n6i len, s6ng to gi6 lOn, båu troi den kit, khong con trong thåy du'c;lc gl cå. M~t trang sang to, m~t bi~n thanh blnh, tu'c;lng tru'ng cho bån tam thanh tinh cua tåt cå mQi ngltoi. D6 cling chinh la con ngu'oi chan th~t hay Chan Tårn Ph~t Tanh cua tåt cå mQi ngu'oi. May den hay s6ng to gi6 lOn, tu'c;lng tru'ng cho nhung phi~n nao kh6 dau, che låp tttng phån, hay che khuåt hoan toan, tam tri con ngu'oi khong con sang su6t trQn v<::n nua. Nhu' v~y, cau hoi tlm Ph~t a dau, lam sao g~p Ph~t, th~t la qua d~, ai cling c6 th~ trå lOi du'c;lC. Tntoc he't, Ph~t c6 nghTa la Duc Ph~t Thich Ca, vi Ph~t c6 thl!C trong lich sit, sinh ra a An Do, tu hanh va thanh dl).O, dch day hdn 2500 nam, ngay tren the' gian nay, a ngay coi ta ba nay, khong phåi coi nao khac, khong phåi tay phu'dng cl!c I<).c. D6 la cau trå lOi gån nhttt, ddn giån nhilt, 'ro rang nhilt. Tuy nhien, trong kinh sach c6 cau: "Phq.t bie'n nhUt thiet xu", nghIa la PMt c6 a khiip mQi ndi, Ph~t a chung quanh chung ta, nhu'ng chung ta khong hi~u bie't, khong nh~n ra d6 thoi! D6 la nghIa ly caD sieu måu nhit%m cua chu "Phq.t". 86 la con du'ong thl!C te', giup do cuoc doi du'c;lC nhi~u anh sang giac ngo va giåi thoat, cUoc s6ng du'c;lC nhi€u an Il).c va hl).nh phuc, con ngu'oi du'<;Ic nhi€u an nhien va tI! tl).i, giåm bot phi~n nao va kh6 dau. Trong kinh sach cling c6 cau: "Tam, Phq.l, ehLing sanh, tam va sai bi~l". NghIa la: "Tam, PM-t va ehLing sanh, cd ba khOng khde, khOng sai bi~t". Ph~t va chung sanh b6n nguyen tanh thu'ong rong l~ng, trong kinh sach gQi la khong tich. Tårn cua ngu'oi nao

Phap

Am Ph~t E>an 2006

khong chåt chua båt cu hlnh hh cua chung sanh trong ba coi, sau du'ong, hoan toan tr6ng r6ng, tInh l~ng, tjch ~nh, tam nguoi d6 chinh la tam Ph~t. Chu' T6 cling c6 dl).Y: "Phq.t tue Tam, Tam tue PM-t", chinh la nghIa d6 vh.

Khi thåy ngu'oi nao VaD chua, van xin du khån chu' Ph~t ban cho di~u nay di~u kia, chu' T6 thu'ong dl).Y: Ngu'di cong Ph~t di tim Ph~t! NghIa la chu' Ph~t da bo nhung di~u phi~n nao, chl dl).y chung ta phap mon tu t~p M giåi thoat, d~ thanh Ph~t, chung ta khong chju tu hQc, d~ tI! mlnh thoar ly phi~n nao kh6 dau, trai ll).i chung ta van xin du khån nhung di~u phi~n nao, chitng hl).n nhu': ti~n tai, danh vQng, u'oc gl du'c;lC nåy, nhilt b6n trit%u Ic;li, buon may ban diit, thi dau d~u d6, binh yen vo sI!, nha caD cita rong. cåu khong du'c;lC, kh6 la cai chåc! cåu båt diic, tuc kh6 khong sai! Chung ta c6 th~ lim thåy hinh ånh PMt, qua cac vj chan tu thl!c hQc, gioi duc tron dåy, la di~m tl!a, la ch6 quy ngu'ong, d~ chung sanh tlm du'c;lC sI! an Il).c khi gån glii, than c~n. Chung ta c6 th~ nm thåy Ph~t a khiip ndi tre n the' gian nay, ch6 nao c6 tlnh thu'dng ngl! tri, c6 tu bi hy xå hit%n ti~n, la c6 Ph~t a ngay ndi d6. Båt cu ngu'oi nao, du khong la Ph~t Tit, du la Ph~t Tit tl).i gia hay xuåt gia, rna trong mot khoång thoi gian nao d6, phar tam b6 d~ , khai md Chan Tårn, thl!C hanh hl).nh lc;li tha, VI ngu'oi quen minh, th~ hit%n b6n tam Iu'c;lng rong lOn: tu bi hy xå , thl ngay trong giay phut d6, ngu'oi åy dang s6ng voi tam Ph~t, nhu' mot vi Ph~t. Nhu'ng sau phut giay giac ngo d6 , ngu'oi åy trdll).i cuoC s6ng tårn thu'ong, thl tam Ph~t l<). i ti~m ån, cha cd hoi khac M phat huy. PMt la con ngu'oi giac ngo trQn v<::n va vlnh vien, luc nao cting tlnh thuc va sang su6t. Chung sanh khac Ph~t d ch6: chi l6e sang trong giay phut, r6i Il). i chlm dåm trong b6ng t6i vo minh. Tl).i sao v~y? Bai VI, con ngu'oi khong du suc vu'c;lt khoi tam gioi, khong du suc ra khoi can nha lita, khong du suc ch6ng cl! suc ml).nh cua con trau tam y, nghTa la con ngu'oi bi "nghi~p thUc che dq.y" va thu'ong hay "bie't ma v8.n ph(,lm"! D~ c6 cai nhln thl!C ti~n va c6 phu'dng phap thl!C hanh,

trong cuoc s6ng hiing ngay cua ngu'oi Ph~t Tit, tl).i gia hay xuåt gia, Chu' T6 c6 dl). y: "ChUng sanh nhin Chli Phq.l nhli chung sanh, cha nen phiÆn naa .kh6 dau. Chli PM-l nhin chung sanh nhli Chli PM-l, cha nen niet han tI! t(,li ". Ne'u hi~u bie't lai dl).y nay mot cach thåu dao, mot dch tu'ong t~n, chung ta li~n bie't nm PMt a dau, hay lam sao g~p Ph~t? Chung ta thu'ong hay nghT rhg: Ph~t d Tåy phu'dng cl!c Il).c, Ph~t a trong chua, PMt a trong kinh sach, Ph~t d trong cac buc tu'<;Ing biing g6, biing d6ng, biing bl).c, biing vang, hay bhg tranh ve. Con chung quanh toan la chung sanh tåt cå! Chinh bdi cai nhln, cai hi~u bi€t, di suy nghT, cai quan nit%m nhu' v~y, cho nen con ngu'oi g~p nhi~u phi~n nao kh6 dau, khong sao tranh khoi, khong baD gio dilt. 17


Con ngu<'1i khong bie't: mlnh co Chan Tam, hay la Ph~t Tanh, mQi ngu<'1i chung quanh, cling y nhu vh! Con ngu<'1i hay deo c~p kinh chung sanh, tU'c la nhln d<'1i qua tam vQng dong, cho nen nhln ai cling thily mQi ngu<'1i chi la chung sanh, nmn ai cling thily t~t xilu clia hQ, nmn ai cling thily dang ganh dang ghet, nmn ai cling thily dang phåi d~ phong, nhin ai cling thily dn phåi lanh xa, nhung khong bao gi<'1 nmn l,!-i cmnh mlnh, xem xet t5t xilu, cho nen g~p nhi~u di~u bilt nhu y, phi€n nao kh6 dau, r6i ch<'1 khi che't, le't v€ tay phudng, mtdng v€ qtc l,!-c, d~ um thily PMt, lam sao g~p du'Qc? Con chu Ph~t va nhung ngu<'1i giac ngo, bie't tu tam duong tanh, deo c~p måt kinh thanh t~nh, nmn d<'1i bång bån tam thanh t~nh, nhln ai ai chung quanh cling thily dttQc hQ co Chan Tam, Ph~t Tanh, nmn ai ai chung quanh cling hi~u bie't hQ la v~ Ph~t se thanh trong tudng lai, g~n hay xa tuy theo cong phu tu t~p, tuy theo phu'ac duyen clia m6i ngu<'1i, nmn ai ai chung quanh cling hi~u bie't hQ co nhung di€u hdn mlnh, dang cho mlnh hQc hoi, nhln ai ai chung quanh cling thily du'Qc con ngu'<'1i chan th~t, khong phåi con ngu<'1i hi~n tu'ang tham dang ghet, khong phåi con ngu'<'1i hi~n tuang san du dån d~ SQ, khong phåi con ngu<'1i hi~n tu'ang si khC1 kh'!-o ngu ngd. Cho nen chu PMt va nhung ngu<'1i giac ngo, bie't tu tam duong tanh, luon luon an nhien tI! t,!-i, blnh tInh thån nhien, chU'ng du'Qc dnh gi ai nie't ban hi~n ti€n. Chung ta co giac ngo, moi co cuoc s5ng an l'!-c va h,!-nh phuc nhu v~y, moi giåi thoat khoi phi€n nao va kh6 dau. Cuoc dC1i co

y ngllla,

cuoc d<'1i dang s5ng, k~ tu day!

Tom l,!-i, trong Kinh Kim Cang, B(tc Ph~t co d'!-y: "Pham sa hilu lc1Ctng, giai thi hu vQng. Nhuqc kie'n chu tUClng phi tUClng tuc kie'n Nhu Lai". Ngllla la: Pham Ci tren the' gian nay, tilt d nhung gl co mnh tuang d€u hu vQng, co ngay cling phåi b~ hu' hao, ho,!-i di~t, k~ d nhung b(tc tUQng Ph~t, du lam bång v~t li~u gl di nua cling v~y, k~ d tilm than tU' d,!-i, sau tram nam cling phåi bo lai . Ne'u chung ta nmn mQi ngltC1i, khong qua hlnh tu'ang ben ngoai, khong phan bi~t ky thi, khong thanh kie'n bilt cong, luc do chung ta se nmn thily dUQc Nhu' Lai, t(tc la thily dttQC Chan Tam Ph~t Tanh, cua mlnh va clia mQi nguC1i, d6ng nhilt khong khac! B6 chinh la con ngu<'1i chan th~ t, bilt sanh bilt di~t. Kie'n Nhu Lai tU'c la ngo d,!-o, tU'c la thoat ly sanh tti' luan h6i. Cling trong Kinh Kim Cang, Bltc

Ph~t

Nhuqc di sdc kie'n ngii. Dl am thanh cdu ngii. Thi nhon hanh ta dq.o. Beft niing kie'n Nhu Lai. NghIa la:

18

Qua hinh tUClng tim PMt Qua am thanh lim Ph4t Lam v4Y la sai duang Lam saG tim thay Ph4t

co d'!-y:

Ne'u ng u'<'1 i nao nmn qua sik tu'ang, dic;\n m,!-o, ho~c do am thanh, rna du PMt, tim Ph~t, mu5n g~p Ph~t, ho~c cho rång c6 mnh tu'ang nhu vh, co am thanh nhu' v~y, moi phåi la Ph~t, tm nguC1i do dang di sai du<'1ng, l'!-c l5i, khong th~ nao g~p du'Qc Ph~t, khong th~ nao um thily Nhu Lai. BCii VI, Ph~t hay Nhu Lai chi v€ tam tanh, vo hlnh vo tu'ang, khong co hlnh tttang co th~ thily du'Qc bång doi måt t~t clia con ngu<'1i. BCii vh cho nen, mu5n Om thily Nhtt Lai, mu5n g~p dUQc Ph~t, con ngu<'1i phåi phat huy tri tu~ bat nha, phåi nh~n ra con ngu'oi chan th~t, nh~n ra Chan Tam Ph~t Tanh clia cmnh mlnh va cua mQi ngttC1i chung quanh chung ta. Trong Kinh Thu Lang Nghiem, va trong Kinh B,!-i Bat Nie't Ban, Bltc Ph~t co d'!-y: "Sanh di~t ky di~t, tjch di~t hi~n tdn". "Sanh di~t di~t dl, tich di~t vi Iq.c". NghIa la: Khi nao trong tam con ngtt<'1i, nhung ni~m lang xang lon xon khong con khCii len, chång han nhu' ni~m tham, ni~m san, ni~m si, khCii len r6i lång xu5ng nen gQi la: sanh di~t, ngay luc sanh di~t chilm Mt, khong con do, tam tri blnh yen Icing le, khong xao tron, chiing bat an, blnh tInh thån nhien, an nhien tI! t,!-i, cho nen gQi la: tjch di~t hi~n ti€n, hay t~ch di~t vi I,!-c, tU'c la dnh giai an I,!-c, nie't ban tI! t,!-i, hi~n ngay tru'ac m~t. Tam tr,!-ng bilt an VI nhung ni~m sanh di~t, gQi la tam chung sanh. Tam sanh di~t di~t r6i, khong con lang xang lon xon nua, tro nen tam khong t~ch, tr5ng khong va tjch t~nh, hoan toan thanh tjnh, gQi la: bån tam thanh tjnh, tU'c la Tam PMt.

Nhtt v~y m1l5n tlm thily Ph~t, chung ta chl dn hanh tri cac phap mon, du thi€n tong, tjnh tong, hay m~t tong, tU'c la: thi€n qllan, tQa thi€n, thi€n hanh, tU' oai nghi thi€n, tl}ng kinh, ni~m Ph~t, tri chu, cho de'n mU'c r5t rao, dat du'Qc trang thai "nMt tam bat loq.n". Luc do, chiing nhttng chung ta tIm thay Ph~t, rna cmnh chung ta vtta trQn thanh Ph~t Bao do v~y . O Thich-Chån- Tu~

M6i dan tQc trong di~u ki~n dia ly va lich sll' ca bi~t, trai qua vo van kho khan, gian kh6 ctla nhi~u the' h~, da t~p thanh cac gia tri truy~n th6ng tinh thån d~ hl khång dinh st! t6n t~i ctla minh binh dång vOi mQi dan tQc khac. Do la bai hQC vie't bång tam nguy~n hy sinh vo uy ctla chu' lich d~i T6 su', ctla nhi~u the' h~ Ph~t tll' uy diing. (trich Th6ng E)i~p Ph~t E)an 2006 - E)((c E)~ T(( Tang Th6ng)

Phap

Am Ph~t E)an 2006


chung la M thuc tinh lang nguoi, co khå nång danh dong tam linh ctla nguoi nghe. Chu6ng Tr6ng Båt Nha: la danh tu chung M chi cho d,!-i h6ng chung (chu6ng rtt lOn) va tr6ng lOn, thuong dtt<;lc d~t hai ben trai phåi ctla chanh di~n, theo cach "tå ehung htlu cd" nghIa la ben trai d~t chu6ng, ben phåi d~t tr6ng. Nhi~u chua can xay thap an tri chu6ng va tr6ng, nen nc1i d~t chu6ng tr6ng la

"ldu ehuong trang". I. Ngu6n

g6e, xuåt xu va y nghia eua tie'ng Chuong

Chu6ng dU<;lC phat hi~n tC).i Truong An (khoång 1000 nåm truoc Tay 4ch, thoi Chau Chieu VUc1ng) thuoc 10C).i som nhtt tC).i Trung qu6c. Ph~t Giao Trung Hoa da: dua chu6ng VaD cac tlf vi~n luc nao, hi~n nay chua co tai li~u khång d!nh ro rang. Tuy nhien, co mot s6 sti' li~u ghi lC).i thl chu6ng da: dU<;lC sti' dl,lng VaD thoi nha Chu (557 trua c Tay l!ch) . - Cu6n Quång Hoång Minh T~p (s6 2103) trong D,!-i Chanh Tan Tu DC).i T,!-ng Kinh ghi ding vao thoi Ll,lc Tri~u (420 - 479) da: co nhi~u lfiu chu6ng. Nåm Thien Hoa thu 5 (566) dOi Båc Chiiu, bai Nh! Giao Chung Minh dU<;1C khåc tren ba dai h6ng chung lOn nhtt thoi bty gio. Hai trong 3 cai chu6ng nay dU<;IC duc VaD nåm 570 va 665 TL. - TI,lC Cao Tang Truy~n co ghi nåm thu 5 doi Tuy D,!-i Nghi~p (609), Ngai Tri Hu'ng nh~n lo vi~c chu6ng t,!-i chua Thi~n D!nh d kinh d6 Truong An. Trong khoång thoi gian nay va trd v~ sau, Båc Chau kh6ng ngung duc h6ng chung d€ an tri trong dc chua chi~n, tlf vi~n ... - LC).i nii'a, the o truy~n thuye't cho ding h6ng chung la do Hoa ThU<;Ing Chi C6ng khdi xuong va vua LUc1ng VO De' (the' ky thu VI) thlfc hi~n d€ du nguy~n cho dc thfin thuc b! dQa trong ch6n d!a ngl,lc rna nguoi Hoa gQi la ch6n U Minh. - Trong kinh A Ham co d~ c~p: "M6i khi nghe tieng ehuong ngan len thi nhtlng hinh p!u!-t trong tam ae dgo c1uqe tgm dang 19i, ehung sanh ncw dang ehiu kM? hinh phgt eang tgm duqe an vui ... ".

000000 000

Chu6ng tr6ng mo khanh .. . la mot trong dc 10C).i phap khi dU<;IC dung M trang nghiem nc1i dC).o trang, ho~c them phfin sik thai l~ nhC).c khi tl,lng kinh, luc l~ sam, hay thuye't phap v.v ... trong cac chua Ph~t giao . Phap khi co cac 10C).i: 10C).i M trang nghiem, lo,!-i M cung Ph~t, 10C).i M bao thOi . Khi CI,I dung d€ baD thoi gian trong tu vi~n gQi la ki~n chUy. Theo cac bån Kinh, Lu~t (Han tC).ng) da: du'<;IC d!ch, ki~n chuy la tu chI chung cho dc 10C).i: chu6ng, tr6ng .. . , thuong dU<;IC gQi la chu6ng tr6ng bat nha:. Sd di gQi la chu6ng tr6ng Båt Nha: (phien am cua chii' "prajnaa" (S) co nghIa la "tri tu f ') VI c6ng nång ctla Phap

Am Ph~t f)an 2006

- Trong truy~n dm th6ng cling co chep rång: Ngay xua Duc PMt Cau Lu'U T6n d tC).i tu vi~n Tu-Da-La xu Can Truc, co tC).o mot quå chu6ng bång da xanh thuong danh VaD nhii'ng luc m~t troi vlta mQc. Khi tie'ng chu6ng vang len thl trong anh sang m~t troi co 12 V! Ph~t hi~n ra thuye't phap, lam nguoi nghe chung dU<;1c thanh quå kh6ng k€ xie't. - Trong Bach TrU<;Ing Thanh Quy, quy€n thu 87, trang 68 (hay bO Kim Cang Chi) cling co chep: "Vua Hieu Cao hoang de' Mi Duong nMn vi nghe liIi sam tau etla Tang

Ti Khu, gie't ldm trung thdn la Roa CMu, nen khi cMt dQa VaG dia nglfC. Luc do co mQt nguoi bi bgo ta (ehe't bal thinh linh, eMt dqt ngQt, cMt bat ddc ky ta), va h6n nguoi nay di 19c VaG dia nglfc dy, thay mqt tqi nhan dang bi gong dun xdng xich, bi danh d~p kM?sa, hoi ra moi bieIla vua Hieu Cao Mi nM Duong. NM vua gQi nguoi 19


bj che't "bat d6c kY til" h;li va n6i: NM ngudi sau khi trd lC;Zi nhiin gian (dudng the) n6i gium vai tMi til (h4u chUa) mai ten ngoi, hiiy vi ta ma duc chuong cung duong va lam vi~c phuOc thi~n. Khi trd lc;zi dUdng the: nguoi cMt "bat d6c ky til" d6 dem nhilng loi nghe duqc n6i lc;zi vai tan vUdng, tan vUdng ldn de'n chua Thanh LUdng pMt nguy~n duc mQt qud chuong cung duong du sieu dQ cha vua cha". - Va trong nhi€u do~n kinh, Dåc Ph~t ding c6 d€ c~p de'n tie'ng chuong, nhl1 trong kinh Lang Nghiem voi 7 lån g~n tam, Dli'c Ph~t cting dung tie'ng chuong M chi tanh nghe Ctla Ngai A Nan. Qua d6 chung ta tha'y ding chuong c6 tu thoi Dåc Ph~t con t~i the'.

Cac IOl,li chuong va

y nghia:

C6 ba lo~i chuong thl10ng dl1<;1C sit dl:lng trong cac chua chi€n, tti vi~n nhl1 sau:

1. Phl,ln Chung (chuong Phl,ln): Cting g<;>i la "dc;zi chung", "h6ng chung", "haa chung", "dC;Zi h6ng chung" hoac "ct! chung". Day la lo~i chuong IOn, cting con g<;>i la chuong U Minh, VI thl10ng dung trong thoi cong phu sang, nhåm nhåc nhd m<;>i ngl10i nen dnh gia'c, nghi Mn cuoc so'ng la vo thl1ong; con vao bu6i chi€u va to'i nhåm nhiic m<;>i ngl10i nen tinh ta'n tu hanh, VI ngay thang ch6ng tan. Lo'i danh chuong nay thl10ng danh 108 tie'ng, ml,lc dich deS tieu bieSu y nghla do~n tru 108 phi€n nao can bån ctla chung sanh. VI v~y, trong båi k~ chuong c6 eau : mot khi nghe tie'ng chuong thl 108 phi€n nao d€u nh y bot, tri tu~ dl1<;1C them md rong. Chuong nay dI1<;1C duc bång d6ng xanh pha it såt. Thong thl10ng chuong caD khoång 1,5 met, dl10ng kinh khoång 6 ta'c. Lo~i nay trea trong liiu chuong, ml,lc dich tmnh chuong la M chieu t~p dai chung ho~c baD thoi som to'i. Ngl10i danh chuong dl1<;1c g<;>i la DlIY Na. 2. Ban chung (chuong Mn): VI chi€u kich cm IOn bång 112 chuong ph~n, nen g<;>i la ban chung, con dl1<;1C g<;>i la

"haan chung", "gia tri chung" ho~c "tdu chung". Chuong nay thl10ng dl1<;1C duc bång d6ng, caD khoång 6 Mn 8 ta'c, thl10ng M t~i l g6c trong chanh di~n vå dl1<;1C sit dung trong cac bu6i phap hOi, nen con c6 ten khac lå "hanh tÆ chung". Ngl10i Vi~t Nam cting nhl1 cac nl10c khac ngåy nay cting linh dong che' t~o nhi€lI lo~i chuong d~ng "han chung" nay, nhl1ng kich thl10c khong co' djnh. Lo~i chuong nay M danh vao trl10ng h<;1p trong nhii'ng eau kinh, eau sam dåll båi va cuo'i cau hay ra hi~lI cho khi båt dåu, cha'm dffi bu6i l~, d6ng thoi cting la deS d€u hoa cho ngl10i t~mg kinh, l~ Ph~t cho dl1<;1C nhip nhång, d€u d~n, hl10ng ngl10i tl,lng vao mot con dl10ng duy nha't la: chi tam. 3. Bilo Chting Chung: la chuong an tri t~i thi€n dl1ong, trai dl10ng deS thong tin, nh6m h<;>p, th<;> trai hay cac kh6a l~ . Chuong con dl1<;1C g<;>i lå "chuong tang duong",

20

"chuong trai"; chuong deS t~i chanh di~n g<;>i la "chuong di~n" ... Nhii'ng vi lo vi~c chuong nay g<;>i la "chung dau".

V€ cach tmnh chuong thl d Trung quo'c tuy m6i Tong phai, va tung dia phl1dng rna quy dinh c6 khac nhau, nhl1ng t6ng quat la khi båt dåu tmnh 3 tie'ng va khi ke't thuc danh nhanh 2 tie'ng ho~c 3 h6i chin tie'ng cho cac lo~i chuong nho khi tl,lng kinh. So'111<;1ng tie'ng thU'ong la 18, cting c6 khi thinh 36 tie'ng, 108 tie'ng. Tmnh 108 tie'ng bieSu thi hanh giå n6 ltic lam vdi c~n di 108 lo~i phi€n nao can bån noi tam. Ml10i tam tie'ng la bieSu thi sti thanh l<;>c 6 can, 6 trån va 6 thuc. Ngoai y nghia ctla thi€n mon, chuong con bieSu hi~n såc thai tinh thån Ph~t giao. Nhl1 chung ta d€u bie't chuong chua la tu ben ngoai danh vao, khong phåi tu ben trong danh ra, chinh net d~c thu d6 da n6i len tinh thån Ph~t giao la trd v€ voi chinh mlnh. Di€u nay n6i len toan bo h~ tho'ng giao ly d~o Ph~t la "gida ly nQi quan". Theo ni€m tin cho rång tie'ng vang ctla chuong c6 theS tha'u de'n CDi dia ngl,lc u am, chung sanh nao bi d<;>a ndi dia ngl,lC nho nghe tie'ng chuong nåy li€n dU'<;1C giåi thoat. L~i nii'a, tie'ng chuong thanh thoat ctla chua c6 theS giup cho loa i quy d6i dl1<;1C nh y bot long tham lam, san h~n rna giåi thocil khoi kie'p ng~ quY. (j cac ngoi chua Vi~t Nam hi~n nay cting nhl1 cac chua Trung quo'c thoi Xl(a ho~c cac chua thuoc cac nl10c theo Ph~t giao D~i Thua nhl1 Nh~t Bån, Tri€u Tien. . .. thl1ong c6 quå chuong IOn M thlnh vao hai bu6i sang to'i trong ngay khi du nguy~n. Gio tmnh chuong bu6i sang lUc 4 gio ho~c trl10c thoi cong phu bu6i sang, tuy the o quy dinh ctla m6i chua. Ngl10i thlnh chuong vua danh chuong vua d<;>c båi k~: Nguy~n

thil chUng thinh sieu phdp giai, Thiet vi u dm tat giai van. Van tran thanh tjnh chung vien thOng, NhUt thiet chung sanh thanh chdnh gidc.

NghTa la: Nglly~n tie'ng chuong nay khåp phap gioi, thie't vi u am cung nghe dl1<;1C, can dnh thanh tinh chång vien thong, he't thåy chung sanh thanh chanh giac. (Bån dich ctla Hoa Thl1<;1ng Tri Quang, Lu~t Sa Di, Sa Di Ni, Ph~t H<;>c Vi~n Quo'c Te' xua't bån, 1989).

Djch thd:

1 . Nguy~n tie'ng chuong vang dn pMp giai Chung sanh ngl!-C stit thdy diu nghe Tie'ng Mi sc;zch, chUng duqc vien thOng Tat cd muon laai diu gidc ngQ. (Thich

Nh~t

Tu djch)

2. Tie'ng chuong nguy~n vang rin cac coi Nui Thiet Vi tam tat nghe hay Am thanh Mi lting sc;zch thay ChUng sanh giac ngQ, to bay an nhien. (Thich NMt Tu djch)

Phap Åm Ph~t Dån 2006


Il. Ngu6n G6c cua

Mo va y nghia

Theo sach Tham Thien dai Ngu Dai Sdn ky (quy~n 3, T6ng Thån Tong Hy Ninh nam thu 5 ngay m6ng 8 thang 8) ghi: Trang chua Thanh Thai co tho tu'<Jng ngai Pho D<.Ii Sl, vi Tntdng Uio vi~n chu danh mo chieu t~p cac vi tu hanh, .. . Thoi do, ngai mu6n g~p cac vi tu dåu da nåi caD sån, chi go mo , chu' vi nghe xong ti e'ng mo åy li€ n Mn. Sau do, cac tlf vi~n lOn nhå du'oi chan mh d€u dung mo M t~p h<Jp d<.li chung. LO<.li mo tron rna ngay nay dung co theS la san v~t co tu doi Minh (Trung qu6c). Theo sach Tam tai d6 hOi cua tac gia Vu'ång Tich doi Minh co dO<.ln: "Mo la lo~i ma dung cay khdc thanh hinh con cd, r6ng ben trong, go se phdt ra tie'ng, cdc hang P/uJ.t tå khi tan tlf.ng diu dung den no". Cac

lo~i

mo

Mo co 210<.li:

1. Lo~i mo h'jnh die'u co hlnh con ca dai th5ng trea d nha tru, nha kho, nha a n ... khi Mn thoi dung cåm chao lhl go no deS bao hi ~ u. Lo <.I i mo nay chi dung trang cac chua c6 Trung qu6c; cac chua chi€n, tlf vi~n d Vi~t Nam khong dung. 2. Lo~i mo h'jnh båu dl;lC la 10<.1 i hlnh con ca co vay cuon tron, hay co t<.lC dåu ca. LO<.li nay du'<Jc dung khi t~ng Kinh . LO<.li mo nay ca Trung qu6c, Vi~t Nam, Nh~t Ban va Tri€u Tien d€u dung. LO<.li mo nay du'<Jc noi la xuåt hi~n thuoc tri€u d<.li nha Minh, Trung Hoa. Trang chuy~n c6 Ph~t giao co cau chuy~n v€ cai mo nhu' sau: Tren chuye'n do xuoi ngu'<Jc clla mot vung no ng thon horn do råt dong nglfoi, trong s6 nay co mN vi su' gia eling di. Thuy6n ch<.lY du'<;IC mot dO'.ln ra song lOn, bong dau song gio lam nghie ng chie'e do, mQi ngu'oi d6u h6t hoang, 1i6n sau do mot con ca "kinh" vu'dn dåu len m~t nu'oe noi : "Cdc nguai dung hodng sq, hOm nay lai nhcJn chim Ihu yin nay khOng phdi h~i cac nguai ma muan gie'1 vi su gia va Irach nhi ~m ha". Vi su' gia vlln blnh tban håi : "T~i sao nguai muan giel ta?". Ca klnh gi~n du noi: "Tai IruOc day la d~ tå xuat gia wJi ang, nhung khi tai con sang trong chua, ang chdng bao gia nhile nhiJ lai, di tai buang lung vi an cua dan na tin thi khOng lam tron trach nhi ~m nguai XUal gia khi sang trong chua, nen khi tai cMt phdi dQa lam tMn cd. Tai rat hcJn ang, co nuai duiJng nhung khOng d~y d6!" Vi su' gia eu'oi noi: "Nguai quen rbi, khi con sang a wJi la m6i ldn ldm 16i ta diu nhile nhiJ, nhung nguai lt;li oan trdch cho ta la kho khan, khe khdt, bubn gicJn chdng nghe lai. Ham nay bi mang tMn lam ca nguai lt;li odn trdch doi gie't ta ma khOng bao gia nhq.n ra 19i ctla minh ma chl trdch nguai".

Phap

Am Ph~t Elan 2006

Ca klnh khi ngbe vi su' gia nhAe l<.li ehuy~n eu gi~t mlnh h6i h~n noi: "B~ch Thdy, con vi oan giq.n khOng nghl den 16i ldm cUa minh ma cli trdch giq.n Thdy, nay con xin duqc sam hOI 16i ldm ma con da lam kinh dQng den Thdy va mQi nguai tren thuyin. Trudc khi di, con xin TMy giup cho con xin mQt lai nguy~n ". Vi su' gia

ch~m

rai noi: "Duqc, nguai cli noi".

Ca klnh lhu'a : "TruOc tdi nay con vi nghi~p chudng n(ing ni khang biet nhin 16i minh chl trach nguai, cho nen sau khi con bo tMn xac ca, xin Thdy lay ddu con lam mo tlf.ng kinh nhdm tt;l tQi khi xua, dbng thai cang nhile nha cdnh tInh nhtlng nguai xuat gia "s6ng d thi€n mon rna tam ngoai the' t~e". Vi sU gia gcJt dau (lbng y, va con ca kinh l(in xuang nudc. Vai thang sau nguai ta tMy dong sang trUdc cåa chua co mQt con ca to leo Len cMt tren ba. Vi sU gia y nhu tam nguy~n cua ca, chOn cat tMn ca, con cdi ddu lam mo dem di trong chua ". Cau ehuy~n co linh cach huy€n tho<.li nhu'ng l<.Ii mang mot y nghia tham thuy. VI theo sach "sile tu thanh qui phap khi" giai tWeh: Loai ca luon luon thue khong baD gio ngu, VI v~y khi t<.l0 phap kW v€ mo, ngu'oi xu'a dlfa VaD eau ehuy~n tren, khAc ca len cai mo nhåm nhAc nhd mQi ngu'oi lu phai bie't "tInh thUc". Trang sach Chinh Ngon doi Du'ong eling co ehep: "Co mQt vi cU Sl den hoi Hoa thuqng a Thien Truc, vi sao a cac chua diu co mo?". Hoa thu'<Jng noi: "Vi

di cdnh tInh chi1ng Tang".

Vi eu' si håi : "Vi sao lt;li tt;lC hinh con ca?". Vi Hoa thu'<Jng khong tra lai du'<Je, ngu'oi eu' Sl Mn håi Ngai NgO Bi~n , Ngai nay giai tWch ding: "Ca la loai khOng khi nao nhdm mdt va thich ho~t dQng , cang vi muan cho nguai tu hanh ngay dbn quen ngu, gdng cong tu tcJp, mau chling duqc d~o qud, nen tre o va danh mo, va t~c hinh ca cang co y nghla nhu vcJy". Cach

sd dl;lng:

Quy vi khi Mn ehua thu'ong thåy ehu' Tang Ni vua danh mo vua t~ng kinh. Co theS quy vi se khen la tie'ng mo nghe råt em tai ... nhung t<.li sao l<.Ii phåi danh mo. Dttoi day la 4 y nghIa ehanh:

-y

nghla tinh tån : Ngu'oi Trung Hoa gQi mo la moe ngu' tue la con ca ga VI mo bieSu thi eho ngu'oi tu luon tinh tån tu hanh, vi nhu' con ca bdi 10i khong nhAm mAt nghi ngdi.

- y nghia eanh giac: Khi b<.ln khdi vQng tu'dng, tie'ng mo co tae dung canh giae b<.ln, giup b'.ln dung l<.Ii cae vQng ni~m va trd v6 ehanh dinh. Ngoai ra, cae vi Thi6n su' trong qua trlnh tu hanh, co theS hoat nhien ngo d<.l0 khi båt eh<Jt nghe tie'ng mo , tie'ng khanh. -y

nghia th6ng nhåt: Lue t~ng kinh, ngu'oi dQe nhanh,

ngu'oi dQc eh~m, khong trang nghiem, nen mQi ngu'oi phåi nghe theo tie'ng mo deS eling t~ng cho dung nh!p.

21


- y nghIa nhie'p tam: Tam ehung ta e6 lue eh1;1y the o canh gioi ben ngoai råt kh6 trl,l dinh, nhling ne'u ehung ta bie't an tru tam vao tie'ng mo thl ehAe ehAn tam se d~ dang an dinh. Mo va ehuong la hai phap khi thuong slt dl,lng trong nha ehiia, n6 luon luon di ben e1;1nh nhau rna nguoi danh mo gQi la "Duy~t ehting", e6 ngrua la lam dyp lang ehung (nhii'ng nguoi eling thQ tri kinh trong bu6i l~) . Vi nay e6 traeh nhit$m giii' eho tie'ng mo e6 truang eanh, ml!e thuoe, khong dUQe danh lon xOn. Trong nha ehiia thuong n6i voi nhau la danh mo phåi: "tdn ban h(iu phti" (am eru truoe eh~m sau nhanh). Ne'u nguoi danh mo khong giii' dUQe truang eanh thl lam måt sl! trang nghiem etla bu6i le. Con nguoi danh ehuong gQi la Duy Na.

Ill. Ngu6n g6e va

y nghia etla Tr6ng

Tr6ng la mot trong nhung 101;1i nh1;1e kW, thuong lam bång da, eay, d6ng, v.v ... Xua t1;1i An Do diing d6 bao thoi gian, canh bao , v.v ... Trong Kinh Lang Nghiem ghi l1;1i khi Due PMt con t1;1i the, tr6ng dUQe diing d6 bao hit$u giO com (thl!e bit$n kieh e6), hay t~p h9P ehung Tang B6-tat, nghe phap, ... Ngu Ph1ln Lu~t e6 ghi: "ehu

Ty-kheo bei' tat, ehting bat fhOi t(ip. Ph(it ngon: nhuqe dd kiin ehuy, nhuqe dd eg .. ". Do d6 Due Ph~t d1;1y nen danh tr6ng, danh ki€n ehiiy, V.V ... voi m~le dich ehinh la khong ngoai vit$e t~p h9P ehung Tang. Theo tai lit$u van hge lien quan de'n "trang" d Trung qu6e råt phong phil . Theo saeh L~ ky ph1ln Minh Duong, tu nam 2300 nam truoe Tay lieh, t1;1i Trung qu6e c1a e6 loa i tr6ng do co ke't 11;1i thanh. Va t1;1i Trung qu6e thoi xua tr6ng dUQe diing trong cae dip le Ioc, vu Mi, V.V ... L01;1i hlnh e6 to, nho, trea ho~e c16 tren giL. Tr6ng to g9i la tr6ng tåu, tr6ng nho g9i la tr6ng ung, trea M danh g9i la tr6ng treo ... Trong d6, mot s6 101;1i ehinh do cae b~e hi€n trie't sang t1;1o ra, con s6 nua do tu Tiiy Vlfe truy€n c1e'n . Trong tl! vit$n, tr6ng eiing voi ehuong dlf<;fe c1~t d hai ben ehanh c1it$n theo vi tri "td ehung hilu co?". Tu doi Duong v€ sau, thea thanh quy etla thi€n mon thl tr6ng la mot trong nh[fng loai phap kW diing lam hit$u It$nh bao thoi som t6i. Sau nay Ph~t giao Trung qu6e tie'n them buoe nua la ph6i h<;fp nhip dit$u, am thanh elia tie'ng tr6ng hoa eiing nhung lOi tan tl,lng, ph6 thanh nhae dit$u, gQi la "ky nh(fe eting duong, trang nghiem d(fo trang", diing am thanh lam Ph~t sV, trQ giup d1;1i ehung phat tam thanh kinh voi Tam Båo. Ai da dua tr6ng VaG tV vit$n? Nam nao? Dua VaG bån dieh bai Thi€n Su Dai Dien va Han Du thoi Dlfang Hie'n Tong nam 820, ehung ta thåy chllong va tr6ng da du'Qc slt dl,lng rong rai trong cae nghi le Ph~t giao. Do d6, it nhåt ehung ta doan dU<;fC la truoe nam 820, tr6ng c1å dU<;fe c1ua VaG ehiia M lam phap khi. Ngay nay, c6 mot vai nghi thlfe tan tl,Ing d mi€n Trung va mi€n Nam slt dl,lng tr6ng nho c16 h6 trQ cho quy Th1ly khi tan tl,lng. Cae 101;1i nghi thuc tan tung nay c6 le eung chiu ånh hUdng ctla Ph~t giao Trung CJ1I6c, VI eae thoi 22

ll,Ing nit$m etla Ph~t giao Trung qu5c c1€u e6 tan, va 101;1i tr6ng nho nay (nguoi Vit$t mlnh hay g9i la Tr6ng Com) cung dUQc xem nhu mot 101;1i phap kW . Cach danh Tr6ng Bat Nha va y ngrua bi~u trling: - Moi c11lu c1anh nh~p 2 tie'ng: bi~u thi Nhi De dllng thong (phap the' gian va phap xuåt the' gian dung thong, khong ngan ng1;1i) .

- 3 tie'ng tie'p (m6i l1ln l tie'ng): tUQng trung cho sV khilll d1lu qllY y Tam Båo, nguyt$n dffi tru tam doe: tham, san si. - 7 tie'ng sau d6 (vI tie'ng thu 7 va 8 danh gilp, tinh gop thanh l tie'ng), tu<;fng trling eho Bat Nha Hoi Thlnh Ph~t ThU<;fng Duong, tue tac phap thlnh Ph~t thang toa. - Ne'u 7 tie'ng nay tinh thanh 8 tie'ng: tU<;fng trling eho cau "Ma Ha Bat Nhii Ba La M4t Da" ho~e Bal Nha Hoi Thlnh Ph~t Lai Chung Minh, tue tae phap lhlnh Ph~t chung minh . - Cu6i eiing c1anh dut 4 lie'ng: tU<;fng lnfng eho ehung nh~p TuDe.

IV. Vai khanh ... :

y

nj~m v~ vi~e sti' dt)ng ehuong, tr6ng,

1) Y ni~m v~ vi~e sti' dt)ng ehuong, tr6ng, khanh t~i An DQ va eac mi8c khac: Theo e1l6n A Diclionary of Symbols (London, 1962, trang 23) eho dng am thanh ella ehuong la bi~lI llf<;fng etla nang Ilfe sang t1;10. Chuong trea lo Iltng tlfQng tnfng eho sV hlly€n bi etla troi va Mt. Hlnh dang Cl'ia chllong xuåt phat lily tlf hlnh tlf<;fng vom troi. An Do då bie't slt dl,lng ehuong tren 2000 nam v€ tnfoe, va e6 le ehuong dUQe slf dl,lng rong rai trong eung dlnh, c1~e bit$t trong eae chiia ehi€n. Cae hlnh thue ngM lhu~t nhlf c1ieu khAe ehiim ehuong xlIilt hit$n VaG thoi ky c15 u etla Ph~t giao c6 th6 c1lfQC tlm thåy tren cae bU'c phii c1ieu tren eae tr~1 da etla vlla Asoka (A Due) va cae lhap ton tri xa-IQi etla Due Ph~t. Khong rieng t<:ti An Do rna ngay cae nuoe lan e~n ehiu anh hlfdng lOn tu n€n van h6a tlf IUdng An Do nhlf Tieh Lan (Sri Lanka), Mien Dit$n (Myanmar) eung slf dl,lng ehuong, va sau nay tr6ng nua , c1~ bi6u hit$n lang lhanh ctla nguoi du nguyt$n, va c1~e bit$t diing khi chåm dut mot kh6a I~.

ca

ca

Trong cae dip tUdng nit$m DU'c Ph~t, eac ehllong c1uQe slf d~Ing ciing voi mot s6 nh<:te khi khac nhu tr6ng, SaG c1~ bi~u hit$n lang ton kinh Due Ph~t. Tåe phffm Saddharmalankara, mot tae phåm van hge ton giao thoi trung c1ai elia nglfoi Tich Lan ghi rång: ehuong dUQe slt d~ng c11lu tien d Tieh Lan VaG nhung dip c1~e bit$t nhu trit$u t~p tang ehung. Sau nay d5n d1ln n6 trd thanh mot ph1ln elia nghi le elIng dlfang am nh1;1e Csabda-piija) eho Dlfe Ph~t. Tin c16 Ph~t giao Tiiy T1;1ng tin dng khi h9 nit$m ehu, nho s((c qllay chllong elia h9 rna cae eau th5n chu se c1i

Phap

Am Ph~t 8an 2006


muon noi v~n hu'ong, lam voi bot n6i dau kh6 elia eUQe dCli. Cho nen Ph~t giao Tiiy Ti;lfig ehe' nhi~u co ehuong dm tay eho tJn d6 tri ni~m va eå nhii'ng ehuong lan lOn d~ tJn d6 quay. DI nhien eae lo~i ehuong tr6ng Cl An BQ thuCl ban dåu khong gi6ng voi eae lo~i ehuong tr6ng ngay nay Cl Trung qu6e hay Vi~t Nam, Nh~t Bån, Tri~u Tien. 0 Trung qu6e tr6ng eru du'<;Ie slt d\lng M thue quan ra tr~n. Chuong (mQt hinh thue eua ehieng) du'<;Ie Slt d\lng nhu' dau hi~u elia rut quan. Trong eae bu6i l€ te' giao eua thien tlt khong thty d~ e~p Mn Slt d\lng de lo~i nh~e khi nåy. Tr6ng phån lOn eling d~ tri~u t~p ba quan tu'ong Sl ho!).e keu oan Cl elta guano Lo~i tr6ng nay du'<;Ie Slt d\lng rong rai v~ sau trong gioi guan l~i M hanh quye't toi nhan Cl phap du'Clng.

Th~t vh, khi nghe tie'ng ehuong tr6ng bat nha giong len

ai nty trong ehanh di~n Mu dung d~y ehtp tay du nguy~n, d6ng thoi tam h6n ngu'oi nghe eling eåm thty nhu' lång l!).ng thanh thoat. V~ ljeh Slt, ehuong tr6ng bat nhå khong do ai bay ra, nhu'ng Ph~t giao eae nu'oe thuoe vling Bong-Nam-Å ehau dSu Xlt d\lng tr6ng eling mot m\le dieh va voi mQt Y nghla v~ tinh thån rtt lOn lao v~y.

Mu6n eho eUQe l€ dU'<je tU'om ttt va thanh kinh, ehuong tr6ng bat nhå khong thtS thie'u du'<je lue båt dåu va khi ehtm dill l€ . Cling nhu' trong khi hanh I€ thi tie'ng mo lam eho mQi ngu'oi nhtt tam trI t\lng khong xao lang, lQn xQn tU' tu'dng va y nghl ...

4)

Ynghia vi~e khai ehuong mo

A. Khai Chuong:

2) St! måu nhi~m eua tie'ng Khanh: Theo nhu' eae thi~n Slt ghi l~i gua eae hanh tr~ng elia mot s6 vi thiSn su', thl tie'ng khanh co tae d\lng rtt lOn Mi voi ngu'Cli tu thiSn. Mot khi thi~n giå da vao eae tång thi~n nhu' "di~t thq t!lang djnh" thl dli co trCli long Mt !Cl than tam eua V! ty eling btt dOng. Tuy nhien, eru voi mQt vai tie'ng khanh nhå eling du danh thue eae Ngai d~y. Cau ehuy~n Ngai Hu' Van la mQt di~n hlnh, trong mot con thiSn dinh xutt thån keo dai tuån, ehu' vi Hoa ThU'<;Ing khae da dling khanh rna danh thue Ngai xutt d!nh.

ca

3) Chuong Tr6ng Bat Nhli Co Cong Dl.mg Gl Trong Chua? T~i m6i ehlia khi elt hanh l€, tru'oe gio khCli sU' va sau

khi ehtm dill eUQe I€ d~u co trunh ehuong tr6ng bat nha. Chuong tr6ng bat nha dling dtS thlnh Ph~t t6 va trunh ehlt Tang eling nhau hU'ong v~ di~n Ph~t d~ ehung minh eho bu6i I€ såp di€n ra du'<je thanh t!nh trang nghiem . Bai k~ thinh ehuong tr6ng bat nha nhu' sau:

Thlnh Phljt th!lC!ng d!lClng Dc;ti chling d8ng van Bat nhii dm Nhljp bat nhii ba la mljt da (dqc 3 hin) Nghla la :

Banh 3 tie'ng ehuong tu'<jng tru'ng eho tam vo I~u hQe, tue la ba phån hQe eua hang vo I~u, elia h~ng ngu'oi guye't dåe quå Thanh. Ba phån ty la: Gioi, Binh, Hue , tu hQe mQt deh trong s~eh d~ tI! giåi thoat. - Gifli hlidng: Phap than Ph~t rtt thanh tjnh, vS sI!, ehUng ta dang hU'ong tråm d6t eung; vS ly, ehung ta tri gioi eho trang nghiem . - Djnh hlidng: Than tam me nhi€m, lo~n dQng, ta djnh unh tam h6n eho tam tU' Ili ng xu6ng.

- HUf hlidng: Phåi lu'u tam vao 3 mon sang tå, do la Tam Hu~: a) Van hu~: lång nghe lOi giao hoa elia ehU' Ph~t dl!a de kinh di~n va hi~u dU'<;Ie y nghTa ;

b) Tlf hu~: do tri suy nghT, t1m lOi hi~u du'<je nghla ly ; e) Tu hu~: do tu hanh th~ nghi~m va th~ nh~p ehan ly rna giae ngQ ; Tom I~i "tam va llju hqc" tue la dling Gioi hu'ong, Bjnh hu'ong va Hu~ hu'ong M eung Ph~t; d6ng thoi dtS khai ngo ehan tam eua con ngU'oi. Trong kinh Lang Nghiem co noi: Nhie'p tam la gioi, nhCl gioi rna sanh Bjnh va nho Bjnh rna phat Hu~ . B. Khai Mo:

Trunh ehu' Ph~t vao ehanh di~n, Xin ttt eå gU)! vi hi~n di~n lu'u y Am vang eua ehuong tr6ng bat nha se hoa nh~p the o eling voi tri tu~ sang su6t eua ehu' Ph~t thanh mQt th~ tanh duy nhtt.

- Lai thiit sd thu: tue la go nh y 7 tie'ng mo tu'<jng trU'ng eho thtt "B8 D€ phdn", eling gQi la "TMt Giac chi", co nghla la 7 nhanh hay 7 phu'ong ti~n di Mn giae ngQ, g6m co:

Thu'ong thu'ong ehuong tr6ng bat nha dU'<je elt len ba h6i lue båt dåu euoe l€ , nhU'ng khi ehtm dill co th~ ehi trunh mot h6i va eling dQe bai k~ nhu' tren. Ngoai vi~e don ru'oe va dU'a ehU' Tang, ehU' PMt, HQ Phap .. , vi~e danh ehuong tr6ng bat nha con tU'<jng trltng eho y nghla tinh thån rtt lOn la nhan tie'ng ehuong tr6ng M mQi ngu'oi co m!).t trong giO såp hanh l€ dSu ehu ta m vao vi~e nhie'p tam du nguy~n.

2. Tinh ttn: ehQn Phap r6i, ehuyen dn tu t~p, khong ng~i gian nan;

Phap

Am Ph~t E>an 2006

l. Tr~eh phap: di:mg tri, Il!a Phap mon d~ tu;

3. Hy : Tinh ttn tu hanh, do~n tru phi~n nao, sanh tam hy; 4. Khinh an: Tinh ttn va Hy giup than tam thu' thai nh~ nhang;

23


5. Ni<$m: D~ tam ghi nho chanh Phap, khong xao lang, nghi' b~y; 6. Djnh: np trung tu' tu'dng VaG Phap mon dang tu;

7. Xa: Xa lanh dc Phap båt tjnh;

- Ham

liep am thanh: sau 7 tieng mo diiu, thl tiep den 3

tieng mo cMm, xen ke la 3 tieng chuong ch~m tung tieng mot tu'<;1ng tru'ng cho "Tam Tt! T;nh giO'i", g6m co: l. Nhiep lu~t nghi gioi: Nhung gioi lu~t ngan dm cac hanh nghi<$p xåu, dOl).n tru dc nghi<$p chu'ong than tam. 2. Nghi<$p thi~u Phap gioi: Nhung quy lu~t dung va l<;Ii kh. 3. Nhieu kh hii'u tlnh gioi: Nhftng di~u lu~t lam an Il).c va l<;1i kh chung sanh.

- Chung quy dift tu: Sau ci:Ing la 4 tieng mo d~ cham dut phiin khai chuong mo, tu'<;Ing tru'ng cho Tu Di<$u De 4 sl! th~t chåc chån, muan Mi båt di, båt dich. I. Kh6 de: sl! kh6 dau cua chung sanh nhu': sanh gia b<$nh lao ttt.. , do do Ph~t coi doi la b~ kh6. 2. T;1.p de: nguyen nhan cua b~ kh6, ly do VI dau ma co nhung noi kh6 ay. 3. Di~t de: kC't qua cua su' giiii thoat, giac ngo va qua vi niet ban tjch mich. 4. D'.lO de: chan ly , chi ro con du'ong quyet dinh di den giac ngo , giiii thoa l.

Ket thuc: D~ tl).m ket thuc bai nay , Phap Am xin trkh mot cau chuy~n trong Vi~t Nam van hQc toan thu' n6i v~ sl! tich

chuang, trong, mo tltdng cling co th~ gop mot phiin giai thkh thea loi chuy~n c6 tich dan gian Vi~t Nam. Ngay xu'a, co mot thu' sinh nha ngheo hQc hanh råt gioi, hy vQng the nao r6i cling du'<;IC do cao, lam nen nghi~p lOn. Chang råt sang d'.l, hQc dau nho My, tån toi Il). thu'ong, thiiy dl).y clIng b'.ln be d~u men phl,lc. Thong thuoc het kinh sU', chang l<;ti co tai lam thi phu råt hay. Thud bay gio ngu'oi ta vån tin la hQC tai thi ph~n va ke si' muon vu'<;It thang may thl phai lam vi~c bo thi ho~c di~u thit;\n tru'dc Iuc thi elt. Chang thu' sinh ngheo qua khang lam dlt<;1C vit;\c bo thi moi nghl den cach lam di~u thit;\n. Mot hom trong khi d<;to chdi ngoai d6ng, chang thåy mot Ili tre chan trau dang reG ho keo mot con tr<;tch lOn. Chung ban tinh voi nhau lam thit nu'ong an. Thåy bo d'.lng bu6n ba cua con v~t såp chet, hai måt ua It;\, thu' sinh li~n nghi' ngay den vi~c lam di~u thit;\n, chang voi bo ra d6ng ti~n danh dl,lm du'<;Ic båy lau nay d~ mua l<;ti con tr<;tch cua lli tre. Xong r6i chang du'a con v~t åy den bo song cai d~ phong sinh, sau khi nhån nhu n6 ding: "TrCJch ai nguai ta thuang båo la "cuu v~t v~t tra dn, cUu nhdn nhdn tra oan", ta ctlu sang cho may hOm nay, mong rdng ky thi nam tO'i may se nhO' an phu hi} cho ta lam van bai troi chåy va d6 dCJt ve vang ".

24

Sau khi tha con tr<;tch xuong song, thu sinh yen leng trd v~, ngay dem den sach hang hai them len. Ky tru giin tdi, chang l<;ty ban tho t6 tien va cha my r6i vac l~u chong ra kinh do . Ai cling nghlla voi tai hQc xuåt chung nhu' chang åt the nao cling du'<;1C ghi ten bang vang, song trai voi u'oc vQng cua cha my clIng thiiy bil-n, chang tiep tl,lC tru'<;1t måy ky thi d tam truang. Khong nein chi, chang dl<;ti kinh da tlm thiiy danh tieng d~ dui mai kinh sU' ma cha khoa thi toi. Khoa thi sau chang cling hong luan d ba tru'ong nhu' ky diiu . Tui h6, chan nan, chang tlm du'ong trd v€ lang.

ca

ca

Den ngang ben do con sang di nam xua chang da phong sinh cho con tr<;tch, thu' sinh khong khoi ng<;tc nhien thåy d hai ben bo c6 nhi€u di~m quan canh gac cii'n m~t. Hoi ra moi biet la d quang song nay c6 mot con tr<;tch rat lOn h6a thanh mang xa, thu'ong don ngu'oi qua l<;ti day d~ an thit. Thu' sinh nghe noi the dam ra nghi ho~c, tI! bao thiim ding co le con quai v~t nay chinh la con tr<;tch chang da cUu n<;tn cho nam nao. Nhu vh, hai ky thi vua r6i chang bi tru'<;1t cling la Mu qua cua vit;\c chang lam, ngB la lanh hoa gay ra hung du. Nhttng hanh dong quai ac cua con tr<;tch yeu tinh da vang len toi Thien Dlnh, thu' sinh phåi ganh chiu låy het mQi trach nhi<$m. Sau mot h6i suy nghl tren kia, thu' sinh nai ni voi ngu'oi linh canh d~ cho chang qua song. Nguoi linh båo phåi d<;1i cho khach qua giang dang da, r6i toan quan dm sKn giao, du thea hO tong, båy gio sang ngang moi co th~ chong tra l<;ti va khoi lam m6i cho con quai v~t. Thu' sinh yeu du ra di mot mlnh, rui ro xin chju Iåy, vit;\n co la co vit;\c gåp khang th~ cha d<;1i du<;1c, r6i nan ni mai nguoi linh moi cho xuong thuy€n. Ra den giua song, chiec thuy€n bong nhien cheng chanh diiu lai nhu' muon l~t, Tu m~t nu'oc con quai v~t nha diiu len, ha mi<$ng lOn chu'c nuot ngu'oi . Chang thu' sinh vOi lOn tieng båo n6: - May khang con nho tao hay saG Co phåi may la con tr<;tch da du'<;Ic tao cuu m<;tng khoi tay lG tre chan trau do truoc, r6i nay may l<;ti doi lot nay' M lam h<;ti ngu'oi ta? Mang xa dap: - Dung My, nhttng bay gio tao phåi an thit may. Thu' sinh li~n noi: - Hay nghe day da. Måy nam truoc, sd di' ta cUu song may d khuc sang nay, tao co noi cho may biet la VI tao tin d sl! biet dn cua loai v~t "ctlu vqt trå an, ctlu nhan nhan trå min". Bay gio may trå dn tan nhu' the phåi khong? Mang xa cai: - Liim r6i, phåi hi~u la "ctlu vqt vqt trå min" moi dung. Thoi dung chu nghi'a loi thoi nua, M tao an thit may cho r6i. Thu' sinh noi : Phap

Am Ph~t Nn 2006


- Khoan da, trong khi da i ben ehu'a bie't ai co ly. Ta voi ngu'di pha i kie'm nglfoi phan xlt moi du'<;1e. Ne'u hO bao may co ly thl t110 xin bhng lang eho may an thit. Chi dn hoi ba lån thai, båt eu g~p ngu'oi hay loai v~t, ba ke dåu tien ehung ta di g~p day, la ba ke phan Xlt, quye't djnh xem gii1a ta va ngu'di, ai co ly. Mang xa nh~n lai, roi troi len m~t nu'oe d~ di thea thu' sinh am ba ngu'oi phan xlt. - Ke thu nhåt hO g~p mot con trau gia ye'u dang g~m co tren bO ao. Thu' sinh k~ dåu duai eau ehuy<$n roi hoi xem y kie'n eua trau the' nao v~ eau phu'ong nga n: "Cuu v(il v(il Ira an, euu nhan nhan Ira aan ". Con trau phån s<;1 riin, phån xii"u b~ng mu6n trå thll nhi1ng sl/ hanh h<,t eua ngu'oi ta d6i voi no bii"y lau, moi trå lOi rhng: "Cau phuang ngon ay sai, y nghi'a Irai nguqe lc.zi moi elLing, VI loai v(it ngu ngoc khong biet phiin bi~t diiu thi~n voi diiu ae, [aai v(it khOng co tri klu3n nhu nguO'i ta rna ehl nghe thea thu tinh". Nghe noi the', mang xa ehom len toan an thjt thu' sinh, ehang ben nhåe l<,ti di~u ki<$n da giao ke't, roi hai l<,ti tie'p t~e di.

ca

Bi dlf<;1e mot lue, hO g~p mo t con ca gay (ehep) to lOn lau nam såp hoa thanh tinh. Nghe he't tl/ sl/ va eau hoi da y kie'n noi tren, ca eling trå lai nhu' trau. Thu' sinh bift dåu lo ng<,ti eling mang xa l<,ti ra di. Ke thu ba va eu6i eung ho g~p tren du'ong la mot ngu'oi gia rau toe b<,te pho. Ong e~ nay khang ai khae hon la Bue Ph~t The' Tan d tren troi nghe thii"y ro moi vi~e xay ra gii1a ehång thu' sinh voi con mang xa b<,te ae eung nhi1ng lai le eua trau va ca gay. li~n hoa ra mot ang lao d~ g~p ho. Sau khi nghe thu~t l<,ti dåu duai eau ehuy<$n tranh ehap gii1a dai ben. Bue Ph~t li~n moi hai v~ nha. Bue Ph~t dung phep thån thang gOi trau eung ca gay Mn du m~t, roi nam bu'oe vao nha Ph~t - mot ngai ehua. Qua khoi elta ehua ang lao trd l<,ti nguyen hlnh Ph~t The' Ta n, ngo lai benh vu'e le phai eua thu' sinh, nghiem khife len an sl/ boi b<,te va on eua mang xa, eung sl/ xåu b~ng eua trau va ca gay. Roi M trtrng ph?t ba con, Bue Ph~t båt mang xa hoa ra cai ehuang, trau hoa thanh cai tr6ng, ca gay hoa thanh mo.

ca,

ca

ca

ca

Tu do gia ehuang nha ehua due thea hlnh con riin, tr6ng bjt bAng da trau va mo lam thea hlnh ca gay. B~ nhåe nhd eae nha tu hanh nhd sl/ tieh nay rna luan luan gii1 lii"y lang ngay th~t hi~n lanh, bat eu ngay dem m6i lån doe kinh d~u phai go vao ba v~t noi tren.O

Phap

Am su'u t~p.

Nguy~n elmg bay ehung d~ til' hai hu'6'ng eong

due eung du'dng Ph~t Van nam nay d~ du nguy~n hoa binh an l~e eho dan tQe va nhan lo~i dmg he't thay phap gim ehung sinh ....

Phap

Am Ph~t Elan 2006

B6 f)~

f)C?o Trang

Bo d~ d<,to trang! Bo d~ d<,to trang! Ngån nåm con Mu V?n thud danh vang ... B6n mu'oi ehin ngay dem tinh I~ng Ngan djnh tinh hoa sang long lanh Troi, muan eoi ehoi IOi Sao, v<,tn vllap lanh Mot ngu'oi giac ngo Vi).n ly tinh thang Chi neo chung sanh Khoi ch6n me låm Chu' thån ehu' thanh ehu' thien Nåm ehau sau coi hoan nghenh cui dåu Mong nghe phap nhu nhi<$m måu Thoang vang sanh tlt, bay lau lu'u day Vua ghen ehua tuc xu6ng tay L<$nh truy~n tr6e g6e, eh~t eay bo d~ H6i sinh dy l<,ti sum se Canh du'ong bong mat, la che nång troi Ham nay Ph~t tieh Mn noi Lang con rung dong choi voi tri thån tui dåu ba l<,ty ram ram Mot du t6 qu6c Vi~t Nam phu eu'ong Hai du nhan lo<,ti muan phu'c1ng An vui no am, nhan nhu'ong ei).nh tranh Ba du tat chung sanh Thoat vang b<$nh lao, vu'<;1t ganh tit sinh B6 d~ xao dong la dnh Gio mung thien nh<,tc, nång trlnh thien van Chi thanh vay nhi€:u ba lån Yen yen tam l~ng, lang lang coi long ... Nhu' boi nhu' 10i trong lang Phap tuy~n tårn mat rlta vang såc khang.

ca

Hoang Duy

..... Hdn baG gio he't chung ta hay md rQng long thlidng yeu nhau, dum bQc nhau, doan tI} ben nhau, ke't thanh kh6i kim clidng båt ho~i, vliQt thoat mQi trd Itlc ngo~i t~i, cimg nhau xåy dt!ng I~i ngo i nha Ph~t giao rna ngot 30 nam nay da bi danh pha t~n g6c r~, nhling nhåt dinh se khong bi xoi mon .... (tneh Th6ng Eliep Xuan At D~u eua HT. Ele Ta Tang ThO'ng)

25


HT. Thich

A.NHANNH\JC I. Dinh nghia Nhån nhl,lc do chu "Ksanti" (sån d~) trong Ph(!.n ngu rna ra . Nhh la nhin, la nin, la chiu dtfng; nhl,lc la Sl nhl,lc, la nhd nhuO'c, xåu h6. Nhån nhl,lc la nhin nhl,lc, chiu dtfng nhung di~u nhl,lc nha xåu h6, lao kh6, cho Mn do cung tot rO't nio. Nhh nhl,lc la duc tanh trai l~i vdi tanh n6ng gi~n, oan thu. khong nen ngo nh~n chu nhån nhl,lc nhu' ngu'C1i ta thu'C1ng hi~u d dC1i. Nhlin nhl,lc d dC1i la thu nhlin nhl,lc khong rO't rao, cm c6 hlnh thU'c ben ngoai, chu khong di sau vao ben trong, nghIa la tru'dc mot stf båt cong, mot di~u si nhl,lc, ngu'C1i nhån nhl,lc khong to ra phån dO'i trong Wi n6i, trong cil' cm, nhu'ng trong long hQ vlin khong dån du'<;1C cdn tuc gi~n phlin uåt; thu nhlin nhl,lc åy khong phåi la nhlin nhl,lc cua d~o Ph~t.

d day, chung ta

V~y tanh chåt cua nhån nhl,lc trong d(!.o Ph~t nhu' thE nao, chung ta xin tdnh bay d do~n du'di day.

I. Tanh chåt nhån nhl}c trong d~o Ph~t Nhlin nhl,lc theo giao ly PMt Da phåi g6m du ba phån la: than nhh, khåu nhlin, y nhlin. NghIa la d ndi than thl cam chiu dau kh6 rna khong Mi ph6 I~i bång cil' cm, hanh dong trå thu; d ndi rni~ng khong thO't ra nhung IC1i hung ac, nguy~n rua, va nhåt la d trong long thl cling phåi d~p xuO'ng, danh tan cdn tuc gi~n, n6i oan thu , khong cho n6 vu'dn len, vung d~y. NEu khong d~p du'<;1C stf gi~n du, phån uåt d trong long thl chu'a gQi du'<;1C la nhlin nhl,lc thea nghTa trong d~o Ph~t. Hdn nua, ngu'C1i thea phap nhlin nhl,lc phåi luy~n cho Mn tdnh do khong thåy c6 ngu'C1i lam minh kh6 nhl,lc, c6 n6i kh6 nhl,lc, va ngu'C1i chiu kh6 nhuc. Nhlin nhl,lc d day c6 tanh cach bao la rong Idn, khong phan chia bien gidi, VI n6 båt ngu6n tu long tu bi, tu tri tu~ va blnh dång tuy~t dO'i cua Ph~t tanh. Cho nen ngu'C1i du'Bng tanh nhlin nhl,lc, muO'n thanh ttfU phåi dtfa len ba duc tinh tren lam can bån.

Il. Cong nang cua nhån nhl}c Mot trong nhung d~i hQa cua c6i dC1i la tanh gi~n du, oan thu. C6 th~ n6i mot cach khong qua dang rång lil'a

26

Thi~n

Hoa

gi~n da Mt thieu mot nil'a c6i dC1i, mot nil'a cong lao cua

loai ngu'C1i, tu ngay c6 nhan lo~i dEn nay. Cho nen tanh nhh nhl,lc la mot phu'dng thuO'c thån di~u M d~p tåt lil'a san h~n. V~ phu'dng di~n ca nhan, ngu'C1i nhh nhl,lc lam cho ngu'C1i chung quanh dm mEn, VI net m~t hi~n diu, VI Wi n6i hoa nha , VI cil' chi khoan hoa. Ngu'C1i nhån nhl,lc tam tri du'<;1c sang suO't, xet dOiin phåi le , khong måc nhung sai låm l6i dang tiEc VI thiEu blnh tInh. Than tam ngu'C1i nhlin nhl,lc luon luon du'<;1C an I~c, nh~ nhang, va do nhung di~u tren, ngu'C1i nhlin nhl,lc d~ thanh ttfU trong mQi cong vi~c, trong dC1i mlnh. V~ phu'dng di~n gia dlnh, nEu mQi ngu'C1i trong nha d~u nhlin nhl,lc thi dnh gia dlnh luon luon du'<;1C hoa thu~n , tin yeu, åm cung. Ngu'C1i ta thu'C1ng n6i: "Thu4n vq thu4n ch6ng thi tat biin dong ciing cqn". ThiEu duc tinh nhån nhl,lc, stf hoa thu~n trong gia dlnh khong bao gid c6 th~ thtfc hi~n du'<;1C. Va khong hoa thu~n, thl gia dlnh trd thanh mOL cånh dia ngl,lc nho nho, rna mQi ngu'C1i Mu muO'n d~p d6 d~ thoat ra . V~ phu'dng di~n xa hOi , nhlin nhl,lc lam cho mQi doan kEt c6 th~ thtfc hi~n du'<;1C, stf chung sO'ng du'<;1C em dep, chiEn tranh khong xåy ra, hoa blnh du'<;1C cung cO', c6i dC1i se trd thanh mot I~c dia .

V~ phu'dng di~n tu hanh, nhlin nhl,lc nhu' la mot hon da

thil' vang, nhu' la mot lo luy~n kim khi, n6 lam cho ngu'C1i tu hanh luon luon phåi dnh giac, d~ phong tru'dc nhung nghich dnh. N6 båt buoc ke tu hanh luon luon phåi v~n dl,lng long tu bi, anh sang tri tu~, tinh thån blnh dång d~ pM tan gi~n du, oan thu . N6 dep dån nga m~n, nga ai va cong pha luon thanh trl cuO'i cung cua chung sanh la cai nga. Do d6, ngu'C1i tu hanh chung du'<;1C vo nga vo sanh.

Ill. Gudng nhån nhl}c cua Duc BGn Su Thich Ca Suc chiu dtfng cua Duc Thich Ca trong bu'dc di flm d~o cua Ngai th~t la mot gu'dng sang cho chung ta. Tu mot vi Thai til' sO'ng trong nhung Il,Ia, Ngai trd thanh mot ke khong nha, l~n loi hEt khu rung nåy Mn ngQn nui khac, chiu I~nh chiu n6ng, nhin d6i nhin khat, nm hQc tåt cå mQi ngu'C1i, khong s<;1 nhl,lc nha, xåu h6 khi phai hoi nhung c1i<3u mlnh chlta hiet. Khi tu kh6 hanh vdi bQn ong Phap

Am Ph~t Ban 2006


Ki~u Tr~n Nhu', thåy khong co ke't quå, Ngai rai hQ , trd ll).i an u6ng nhu' thu'ong va da bi hQ ehe' gi~u, khinh bi; nhu'ng Ngai van di~m nhien nhu' khOng, cm mQt dl). quye't tam tu hQe.

Khi dåe dl).o, trd thanh mQt Dång Chl-ton, Ngai bi B~ Ba Dl).t Da nhi~u l~n quåy pha, nao thå voi du, nao lan da tu su'on nui eao xu6ng minh Ngai, nhu'ng khang mQt l~n nao Ngai to ra ve phifn nQ, bl!e tue. Khi bi thu'ong nhy noi ehan vi han da eua B~ Ba Bl).t Ba lan xu6ng, Due PhiH da di~m nhien båo de d~ til' ding: B~ Ba Bl).t Ba la thi~n hii'U tri thue eua Ngai, nho D~ Ba Bl).t Ba rna Ngai mau thanh Ph~t. Khi bi ngol).i d~o am mu'u sai ngu'oi Mn nhl,le m~ Ngai giua d~i ehung, Ph~t l~ng thinh d€ eho ngu'C1i åy nhi~e mång. Cu6i eung, Ngai cm hoi l~i mQt eau nhu'ng ham bao nhieu y nghTa tham thuy, rna ehung ta dn phåi nho låy nåm lang trong khi t~p tanh nhan nhl,le. Ngai hoi ngu'C1i nQ : - Khi ngu'C1i dem eho ai mQt mon gl rna hQ khang nh~n , thi ngu'C1i lam the' nao? - Thi tai dem v~!

- C; day eting vh, ta khOng nh~n nhung lC1i nhl,le m~ eua ngu'C1i. Ngu'C1i hay mang v~ di! Hon ai he't, Ngai hi€u r6 eang dl,lng lOn lao eua nhan nhl,le nen tru'oe khi nh~p Nie't Ban, Bue Ph~t da d~n de d~ til': - Ne'u co ngu'C1i Mn eh~t tay ehan de ang, ho~e xeo mtii cåt tai v.v ... eae ang eting phai nhie'p tri lI! tam, cha nen mong ni~m san h~n rna lam trd ngi).i d~o B6 d~ cua cac ang, va cha th6t ra lC1i noi hung ac, rna bi lil'a san h~n d6t thieu rung cang dUc cua cac ang ... Ph~t can tan than nhung ngu'C1i nhån nhl,lc voi mQt eau noi dyp de nhu' sau: - Ngu'oi nao ngan du'Qc phifn nQ såp phat ra , nhu' dung du'Qc chie'c xe dang ch~y nhanh, nhu' the' moi du'Qc gQi la thi~n ngl!, ngoai ra chi la ke dm cu'ong rna thai.

IV. Ngum Ph~t tO' phai nuoi duong tanh nhån nhl,lc nho' the' nao trong doi s6ng hang ngay? Tru'oc tien, ngu'C1i du'Bng ta nh nhån nhl,lc phai nen nho luan di~u nay : khang phai VI d€ du'Qc ngtfC1i doi lan than, khen ngQi rna ta nhån, khang phåi VI sQ s~t trtfOC oai II!C cua ke khac rna ta nhån, khang phai VI mong du'Qc chuc tu'oc quy~n lQi rna ta nhån, khang phai VI 1u'C1i nhac, mu6n buang xuai tay cho khoe tru'oc cUQc dC1i båt cang rna ta nhån, khang phai VI khang bie't nhl,lc nha , thie'u nhan dch rna ta nhån . Ne'u VI ly do tren rna ta nhån, thl cai nhån åy can ngu y hzt i hon sI! phån nQ , VI no la tay sai dåc II!C cua duc vQng: tham lam, kieu mztn, hen nhac, ich kY ... Ta nuai du'Bng lanh nhån nh~lc la VI mQt dl). i nguy~n , mQt ml,lc dich cao quy, mQt tlnh thu'ong lOn lao, mQt tri lU~ sang suo't. Ta nhån nhl,lc la VI muo'n trau gi6i duc tanh, mu6n Mi tri di b~nh nong gi~n do tham lam, ich ky, ngl).o ml).n, si me gay ra .

Phap

Am Ph~t E>an 2006

Cai nhan tren la di nhan de hen, cai nhan du'oi moi la nhan cao quy, dung the o y nghla cua giao ly . Cai nhan du'oi moi lå nhan rna chung ta dn nuai du'Bng hång ngay. M~c du dung tru'oc mQt hoan dnh nhu' the' nao, cil' cm chung ta luan luan diu dang, nha nh~n, Wi noi chung ta luan luan an t6n, di~m d~m, y nghT chung ta luan luan sang suo't d€ phan tach VI dau co dnh åy, VI sao chung ta khang nen nong gi~n. Ta phai luan luan v~n dl,lng Mn tlnh thu'ong, la mQt thu nu'oc cam 16 co th€ d~p tåt bao nhieu lil'a du.

C; dC1i co hai nguyen nhan lam cho ngu'C1i ta d~ gi~n hon ai he't, do la tanh tham lam va kieu ml).n. Måt cua, måt danh, måt ngu ... nen sanh ra gi~n; thåy ngu'C1i ta ph~m Mn lang tI! cao, tI! d~i, tI! man, tI! ai cua mlnh, nen sanh ra gi~n. Cho nen, muo'n nuai du'Bng tanh nhan nhl,lc thl tru'oc tien phåi dnh giac, d~ phang luon luan hai tanh xåu åy. Phåi clnh tao, dung d€ måc mu'u chung no. Chung råt quy quy~t, rål nhi~u mu'u rna . Co khi chung mu'Qn tie'ng noi cua b6n pMn, danh dI!, quy~n lQi chung d€ båt ta phai hC1n gi~n oan thu, co khi chung tI te ben tai ta trong dem vång, co khi chung to tie'ng bUQe lQi hanh dQng nhan nhl,lc cua ta la nhu nhu'Qc, hen nhat, cho nen, chung ta phai bie't r6 hanh tu'ong cua nhung tanh xåu åy, phai di~u phl,lc du'Qc chung, moi co th€ thl!c hi~n tanh nhan nhl,lc mQt dch co hi~u qua. M6i khi mQt n6i bl!C bQi, chan chu'C1ng, oan tuc såp n6i d~y, chung ta hay blnh linh dQc di dQc ll).i måy eau tho du'oi day :

NhJn, nhJn, nhJn, trai ehu oan gia tung thit t4n! Nhieu, nhieu, nhieu thien tai vc;zn hQa nhilt ti tieu; Mife, mife, mife, va hqn than tien tung thit dde; Huu, huu, huu, eai the' eang danh bitl It! do. (Nhan, nhan, nhan- than nhån, mi~ng nhlin, tam nhli nthi nhung di~u trai chu oan gia tu day dUt day he't. Nhin, nhin, n~n, thl ngan tai muan hQa d~u tieu tan, Nin, nin, nin, thl dnh gioi th~n tien va hi).n cting do dåy rna dll'QC, Thai , thai, thai, thi nhung cang danh lOn lao nhåt tren the' gioi cting khang lam gl du'Qc la) . Um du'Qc nhu' the', trong mQi dia h~t, trong mQi hoan dnh, trong mQi thC1i gian thl tanh nhan nhl,lc clh Ph~t da san co d tr~ng thai ti~m phl,lc trong ta se du'Qc hoan toan bi€u IQ .

B.HYX,( I. Dinh nghTa

Hy la vui hay muo'n noi cho du la tuy hy: vui theo, cung vui voi ngtfC1i khac. Phan nghla cua hy la u'u (bu6n phi~n). Xa la bo, khang chåp, khang ghi giu trong lang. Phan nghTa cua xa la co' chåp. Hy xa la hai h~nh lanh, co hai nghla, hai ph~m vi, nhu'ng thu'C1ng ngu'C1i ta hay noi chung voi nhau, VI chung no co tu'ong quan m~t thie't, lam nhan lam qua cho nhau .

27


Trong mot tiing b~c tha'p thl xå lam nhan cho hy, nghIa la mu6n vui the o voi nguoi, mu6n lam cho nguoi vui, thl truoc tien rnlnh phåi dung cha'p, phåi xå bo nhung di~u ngang trai , nhung di~u thi<$t thoi si nhl,lc rna nguoi khac då lam cho ta. Neu ta chua co th~ bo gua nhung di~u a'y duqc thl khong th~ nao ta vui duqc va lam cho nguoi khac vui duqc.

gång di cho den dich. Hy xii nhu nguoi då trut duqc ganh n~ng, than xae nhy nhang, tam h6n khoan khoai, vui ve, khong b~n tam v~ mot di~u gl nua. Nhån nhl,lc nhu nguoi di~u pht,lc voi du, luon luon phai d~ phong, lao tam kh6 tri, d~ cho no khoi pha phach. Hy xa nhu nguoi coi ngua hay då thuiin, co th~ thanh thdi ngao du day do, rna khong dn chu y den con v~t mlnh dang cik

Nhung trong mot tung buc caD hdn, hy cling dn phiii xii. Neu cha'p ch~t di hy a'y, cho no la na'c thang cu6i cung rna khong roi no d~ tien len nua , thl di hy a'y ra't d~ trd thanh ttu .

Do do, nguoi co tanh Hy xii, bao gio net m~t cling vui tUdi, n~1 cuoi luon luon nd rong tren moi, tam h6n sang sua, phong khoang nhu mot gian phong rong, rna ta't ca cnc cita d~u md toang cho anh sang khong khi tran vao. Nguoi Hy xa luon luon duqc dm men va duqc Liep don n6ng h~u khåp ndi, VI då gay duqc lin nhi<$m va dem khong khi hoa vui l(;li cho mQi nguoi.

Il. Tanh ehåt etla hy xa trong d~o Ph~t Hy cua d~o Ph~t khong co nghTa la vui dua mot dch vo tlf, khong phåi la khong cho di gl la guan trQng, khong phåi la "p/Uff qua" ta't ca, d~ duqc vui cuoi mot dch ao ~t, soi n6i "r6i ngay mai ra saG Ihi ra". Hy day khong phiii la buong thå c6i long M vui the o nhung canh dt,lc l~c d doi, cling khong phåi la tan thanh, tuy hy d~ cho nguoi ta lam gua'y, lam ac. Hy cua d~o PMt la vui theo nhung di~u chan thi<$n, my ; la vui VI tha'y nguoi khac t~o nhan lanh, duqc guå t6t; la vui VI mlnh lam cho nglfoi va chung sanh dlfqc vui. Cai vui d day phat sanh tlf long tu bi, blnh-diing, chu khong phåi la VI mot ly do ich ky nao khac, di vui bao la rong lOn toan thi<$n, co tanh dch giåi thoat, thanh tinh, chu khong phåi hyp hoi, thi~n c~n. Cai xå d day cling khong phiii chi la s~( tha thu, khoan elung d6i voi nhung ai då lam ta dau kh6 ; khong phåi chi la sV Vln bo ra khoi long ta nhung bVc bOi, xot dau rna nguoi khac då gieo VaD lang ta; khong phåi cm la bo gua nhung gl trai tai gai måt Mi voi ta. Xå d day co tnnh dch tuy<$t Mi, nghTa la bo ra ngoai ta't ca, khong cha'p truoc mot di gl, du la v~t cha't hay tinh thiin, du la xa'u xa hay t6t dyp, elu Ja d dia vi pham phu hay då chung dl(qC guå thanh. Neu con cha'p trl(OC nåm giu mot di gl la con di ngå, rna con di ngå la con ta't ca, nghTa la con chua giiii thoat. Noi nhu the khong co nghla Ja nguoi tu hanh phåi nhåm måt bit tai d~ khong tha'y, khong nghe gl ca; khong phai la elitng dung truoc mQi sV mQi v~t nhu da, hhu g6, khong phai la khong lam gl ca, dung khoanh tay nhu tuqng da-Khong! nguoi the o h~nh Xå vfln tha'y, vfln nghe, nhttng khong dåm sile, me thanh, khong M cho mlnh vudng va'n VaD cai tha'y di nghe a'y; nguoi theo h~nh Xii vfln lam vi<$c, lam vi<$c nhi~u hdn ai ca, nhttng vfln khong tha'y mlnh co lam gl ca, nha't la khi lam duqc nhung vi<$c co ket guå t6t dep.

Ill. C6ng nang etla Hy xa Neu dem so sanh voi tanh nhfln nh~lc thl hy xa con caD hdn mot b~c. Tanh nhfln nhl,lc lam cho ta khong phat ra nong gi~n, bVc tuc, lam cho ta co suc c~u dung nhung kh6 nht,lc, dau xot d doi; no can ngan cai xa'u khong cho phat ra. Con tanh Hy xii lam cho lang ta nhy nhang thu thai phat ra di vui h6n nhien trong sang. Nhfln nht,lc nhu nguoi dang ganh mot ganh n~ng, phai luon luon cO'

28

Rieng Mi voi mlnh, nguoi co tanh Hy xa khong baD gio bi phi~n nåo gua'y nhi~u, khong co thu djch ngan l (;l i, duqc nhi~u trq duyen cho nen d~ Lien buoc tren duong d(;lO va mau chUng gua B6 d~. IV. Gt/dng Hy xa etla Due BOn Su Thich Ca Hlnh anh Duc B6n-su då duqc nguoi doi sau t(;lC l(;li trong cac pho tuqng voi nt,l cuoi hi~n hoa, thanh thoat d tren moi . Nt,l cuoi a'y tuqng trttng cho lang tu bi, hy xa cua Ngai. Mot pho tuqng khong co duqc nt,l cuoi a'y cling nhu khong co duqc doi måt tuqng trttng cho tri tu<$, pho tuqng a'y chua phåi la tuqng Duc B6n Su Thich Ca, VI no thieu ma't nhung duc tanh can ban dn thiet då dua Ngai len dia vi Ph~t, va då lam cho nguoi doi sau khong phan bi<$t duqc Ngai voi cac vi Giao chu khac . v~ v~t cha't, Duc Ph~t truoc khi xua't gia då hoan hy xa

bo nhung gl gui bau nha't rna nguoi pham phu it co th~ co duqc: ngai vang, di<$n dc, an ngon, m~c a'm, ngQc nga, chau bau, vq dyp, con ngoan ... V~ Linh thiin, Ngai xa bo ta't ca nhung gl xa'u xa rna con nguoi co th~ co, do vo minh, di truy~n, t~p quan, nghi<$p bao gay nen. Ngai bo gua ta't d nhung ac y va hanh dong nhi~u h(;li Ngai, cua bQn D~-ba-d(;lt-da, A-xa-the, chang Vo nåo, co gai ngo(;li d(;lo don bt,lng vu oan cho Ngai ... Ngai då khong cha'p nha't, bu6n phi~n, rna con thudng xot te do cho hQ.

Ngai xa bo luon ta't ca nhung ket quå t6t dyp rna Ngai då thanh tVU, lam ta't d mQi vi<$c guy bau tren doi rna vfln tV tha'y khong lam gl d. Ngai hoan hy bo diin, bo diin cho den khi khong con gl d~ bo nua. Ngai bo ra, bo ra ta't ca, voi mot nt,l cuoi tren moi, mot n6i thanh thoat trong lang. Ngai vui cai vui cua nguoi khac, vui nhu cai vui cua nguoi my khi tha'y con nho b~p by noi nhung tieng diiu tien, hay buoc nhung buoc ch~p chung. Cai vui cua Ngai khong phan bi<$t than sd, khong co tung b~c caD tha'p, thoat ra ngoai vang bi, thit, baD gio cling h6n nhien trong sang. N6i vui a'y då duqc th~ hi<$n trong nt,l cuoi ba't t~n d tren doi moi nhung pho tuqng cua Ngai, va då lam cho ta't d Ph~t-giao-d6 tren the gioi dm men, kinh yeu.

Phap

Am Ph~t Ehln 2006


V. NguCti PMt tå phai duong tanh Hy xa nhu the' nao trong dCti sO'ng hång ngay?

eho nen ta vui mirng; chu khong phåi lå mot st! troi buoc må phai kh6e than.

Tru'de tien trong ph1.lm vi thap nhat, ngu'oi Ph~t tu phai t~p tanh khoan hoa do 1u'<;Ing, bie't tha thu nhung l6i låm eua ngu'oi chung quanh. Dang ghi VaD long, dang ehap ne nhung lOi n6i, eu chr, hanh dong khong dyp de eua nglroi khae Mi voi ta. Hay nghI ding d6 la nhung di€u sd xuat vi vo nnh hay vl,lng v€ rna ra . Ne'u ta e6 bång ehung v€ long xau xa, doe ae eua ngu'oi muo'n h1.li ta di nua thl eling nen tt! nhu rång nhung ngu'oi ay dang thu'dng hdn dang traeh, vi hO thie'u sang suo't, thie'u elin lanh; va st! thie'u lho'n ay se dem l<:li eho doi hO nhi6u dau kh6 15m nSi ta khong nen lam eho ho dau kh6 hdn nua. Ne'u la om ap nhung n6i bt!e tue oan lhu lhi ta cm t<:l0 eho ta them nhi€u dau kh6, nhu' ta bi bån trtmg mlii len doe rna khong ehiu rul ra.Ta se mal an mat ngu, mat lhi gio, mat binh rInh trong eong viee lam an, tu hoc. Ta se ungdoe doi ta mOl caeh kho d<:li, vo kh; va ung doe luon cå gia dlnh, xa hOi trong ay la dang so'ng nua.

PMt tri~n du'<;Ie tanh hy xå nhu' the', tuc lå duang tanh hy xa cua Ph~t må ta då sån co, d tr1.lng thai ti€m tang trong ta.D trich Tu Tam vå Du'ang Tanh eua HT. Trueh Thien Hoa

Tien len mOl tång eao hdn, ta phåi t~p bie'n dån tanh thu ghet ra thanh lanh hoan hy. Thay ngu'oi khae thanh eong, ta khong ganh ghel, du c16 la ke c1a lam eho ta c1au kh6! Trai l<:li, ta con vui mang voi ho, hoan hy lan than st! lhanh eong elIa hO, nhat la khi s~r thanh eong ay tie'n v€ neo thien, hu'dng c1e'n mue c1ieh giåi lhoat. Tie'n len mot tång eao hdn nua, ta phåi t~p xå bo nhCrng gi ta quy bau du v~t chat hay linh thån. C6 bo bot hanh ly n~ng n€, ta moi c1i xa c1lr<;lc, moi len eao c1u'<;Ic. Ne'u ta om giu mot di gl, thi eai ay chr lam vlrong ehan ta, niu ta l<:li. Trong c1oi, ta thlrong lhay nhung ngu'oi giau co baD nhieu, chue ph~n baD nhieu, l<:li b~n biu, vu'dng van bay nhieu, nhu' ehim vlrdng phåi llrdi, ciing ga ciing mile lhem. V€ phu'dng dien tu hanh eling the', nhCrng ngu'oi ehung c1lr<;le quå nåy quå nay khae rna ehap ch~t quå ay thoa man vdi st! thanh eong eua minh, nhung ngu'oi co' ehap nhu' the', khong baD gio tie'n c1u'<;Ic xa. Cho nen ngu'oi Ph~t tlr phåi t~p xa dån, xå tat ca. Con tårn sd dl thanh budm bay 1u'<;In do day, VI no c1a roi bo di ken, du d6 la mot di ken bång tel vang 6ng anh, am ap, c1y p c1e min mang vo eung . Cung mOl nghla ay, Due Ph~t co d<:lY : "Ni fm ma kh6ng cMp co nifm mrJi la nifm, hanh ma khOng cMp co himh mrJi la hGnh, noi ma khOng cMp co noi mrJi la noi, fu ma khOng cMp co fu mrJi la fU" (Kinh 42 ehu'dng). Nhung xa rna bu6n du thl to't hdn la dll'ng xa . Xa khong phai la mot st! hy sinh thu'ong lam eho nglroi hy sinh phai c1au kh6. Xå rna con tie'e nuo'i, con than thd eho eai rna mlnh c1a bo di, xå voi bo m~t bu6n råu, than khoe nhu' ke c1i c1u'a c1am rna, xa nhu' the' nao e6 kh gl? Xå phåi c1i c10i voi hy. Phai xå voi ve m~t han hoan, vui mll'ng nhu ngu'oi tu khi thao ga xi€ng xkh. Ta sung su'dng, vui mll'ng VI thay mlnh nhy nhang, khoan khoai hdn truoe. Xå la mot eu cm thao ga d~ du'<;Ie giai thoat, Phap Am Ph~t E>an 2006

Thich Giac Diing C6 hai h1nh anh Due Ph~t trong euoe doi. MOl lå Due Ph~t D1.li Bi voi nnh thu'dng v6 bien dånh cho v<:ln loh Hai lå Due Ph~t D1.li Tri vdi st! giae ngo vu<;lt len tren moi quan kie'n blnh thuong. Hu'dng v€ Due Ph~t D1.li Bi, nhan 101.li chåp tay nguYen du h6ng an sau dåy xoa diu ni€m dau, n6i kh6 sau kin trong cuoc doi. Hu'dng v€ Due Ph~t D1.li Tri, con ngu'oi sung bai nhung pho kinh di~n voi hy vong d,!-t de'n tri thuc caD vOi.

ca

Tat d€u nh~n lå Ph~t tu, lå con ehung eua Dang Cha Lanh, nhlJ'ng m6i ngu'oi l,!-i di v€ mot neo. Theo tie'ng gOi eua Due Tin, hång baD the' he d~t he't tam tu' sung kinh eua mlnh våo nhung pho tu'<;Ing, d€n thap. Bdi dånh qua nhi€u lhl gio, tam tu' eho lin ngu'ang eua mlnh, d6i lue quen di unh ngu'oi vdi ngu'oi. Må kh6ng phai quen chr VI thay n6 tårn thu'ong, phi€n hå, kh6ng thieng lieng eao trong hdn viee eung te', tho phu<;lng. Khåp eae phån etat van minh eua trai etat kh6ng thie'u gl hlnh anh nhung d€n tho, giao Mong, chua ehi€n nguy nga, trang le, må

29


ben q,nh lå nhung ke b~n hån båt h,!-nh bi xa hoi ru6ng bo, lang quen. Theo khat vQng tri thuc, mot so khac cling di vao cuoc doi voi nhung choi bo lang quen. Thu'ong khi vi qua trQng cai hQc nen xem thu'ong nhung thu blnh di nhu'ng chan th~t. Mot danh tang cling phai thot len lOi than: "Nin Phl!-l hQe ngay nay daa 1(l0 nhiiu hQe gia han nhilng Phil-l tå !iio thanh". Di cång xa cång thåy I,!- m~t voi nhau hån. Ngo ngang tru'oc nhung ngan cach trong doi khie'n ban khoan tt! hoi: cung nu'ång v~ mot di6m tt!a tinh th~n rna sao cång di I,!- i cång thåy trai chong nhau? Cuoc doi ctla DU'c Ph~t chung minh ding hai thu ch~ng nhung co th6 song hanh rna con khong th6 thie'u nhau. Noi mot cach khac, ngu'oi PMt tU' chan chanh dn hi6u ding, doi voi st! nghi~p tu than, chi don nh~n tlnh thu'ång vo 1u'<;Ing clia Duc Ph~t rna khong håp thl,! Ph~t Phap thl ca tram nam tu t~p cling chu'a th6 nao hu'dng du'<;Ic di san clia Ngai d6 I,!-i. Trai I,!-i chr chuyen trau d6i tri thuc thl hlnh nhu' trQn cuoc doi cling chu'a hu'dng du'<;Ic mot chut h,!-nh phuc nhy nhang co th6 voi låy trong t~m tay bdi ca doi chr lo t~m du rna chu'a h~n da d,!-t du'<;IC y nguy~n. St! nghi~p tu than lå vh rna cong h,!-nh do c10i cling the'. Ne'u long bi mån chi di mot mlnh thl vu'ong vao muon h~ ll,!y, con ne'u tang v~ t cho doi chi la kie'n giai thl khong måy ke vui long du'a tay d6n nh~n. M~c du khong phai la mot dinh lu~t r6 rang, nhu'ng hlnh nhu' khi song nghieng v6 tri th(fC, con ngu'oi c6 khuynh hlfong chlm sau vao noi tam, khie'n cuoc song ben ngoai bi lang quen, trong khi åy, voi ngu'oi giau long bi mån tru ngoi;li canh du'<;IC quan tam d~c bi~l. Co mot so hlnh thai I~ nghi lam quan blnh hai tr,!-ng thai tren, nhlfng tuy thuoc råt nhi~u vao st! lanh hoi ca nhan. Mot trong nhung vi dl,! di6n hlnh nhåt la ngay Ph~t Dan, thu'ong la ngay clia I~ Ioc, bai sam, tu tri. Trong dam dong clia E>ai L~, chung ta thu'ong hu'ong v~ nhung cam xuc rieng tu' ctla mlnh qua lOi kinh tie'ng k~. Ngay Ph~t Dan Mn va di trong nghi l~ truy~n thong co huu. Su' co dQng, gian di nhu' the' c1u'ång nhien c6 nhung gia tri lon v~ nhi~u phu'ång di~n. Nhu'ng li~u cai tham tr~m do co M<;Ic chia xe bdi nhung tam h6n von "qua bl!-n, qua lo" hay khong?

ca

C6 th6 nhung ngu'oi Ph~t tU' ngay nay c16ng ton tho mot Duc B6n Su' Thich Ca Mau Ni Ph~t, nhu'ng hlnh anh chung do lå mot vi Ph~t ClIa danh xlfng, dIa lich slf, clIa thu'ong thuc, con trong sV cam nh~n t~n day long thl ho~c la Duc Ph~t Dai Bi, ho~c la E>uc Ph~t E>~i Tri. Chr co th6 c6 mot rna khong cung co ca hai. Ngay E>(fc Ph~t trd v~ thanh Ca Ty La V~, La H~u La, luc åy chung bay tu6i, vang lOi me Mn ben Ph~t xin du'<;Ic thua tV M nghi~p clia Ngai. D(fc Ph~t da quye't djnh trong long: "Ta se ban bo' eho eon tai san eaa quy nhiit tren the' gian". R6i Ngåi d~y Duc Xa L<;Ii Phåt thi phat cho vi hoang tU' tre thanh mot sa di ngay ngay song voi chanh h,!-nh khåt thvc nuoi m'!-ng dO doi. Hlnh anh c16 khong d~ dem vao long ne'u chr phan quye't voi mot trong hai tinh th~n Bi ho~c Tri. Phai thåy ngay trong Duc Ph~t E>~i Bi

30

mot thång tri sieu tuy~t va trong Duc Ph~t E>,!-i Tri mot long bi mån vo bo moi co th6 tham cam trQn vyn tu quang doi, hanh xU', cong h,!-nh clia Dång Cha Liinh. Trong cuoc song ctla ngu'oi con Ph~t cling the', ne'u chi Mn voi cuoc doi bång tlnh thu'dng khong thoi thl tlnh thu'ång se tly mi, ho~c chi bång ly tri khong thoi thlly tri se kho dn. Muon th6 hi~n song song hai di~u n6i tren, chung ta dn co thai dO tkh cVc hån trong sinh ho,!-t hång ngay, doi khi I,!-i con doi hoi sV thay d6i cac thoi quen nua. Rieng doi voi ngay Ph~t Dan, xin M<;IC d~ nghj co ba vi~c dn thie't phai lam: Th(f nhåt la t'!-o mot khong khi ron ra dn thie't dang nho nhan mlIa Ph~t Dan. Hai lå båy to long kinh tlfdng E>U'c Ph~t bång cach hu'ong v~ tha nhan trong tinh th~n bi tri ctla Ngai chu khong chr tt! chlm dåm trong cai rieng tu' th~m I~ng Ctla tam h6n. Ba la mang khong khi Khanh Dan v~ nha cho mQi ngu'oi trong gia dlnh, ne'u du'<;IC, co th6 chia xe cho nhung ngu'oi khac. Nhung vi~c nhu' the' moi nghe nhu' ron rang, phai mat nhi€u cong suc. Nhu'ng tMt ra thl tu lau r6i, nglfoi ta c1a bie't lam nhung vi~c nhlf the' voi mot cach gQn gang nhanh ch6ng: hQ gdi nhung tam thi~p. Chung ta d6n Xuan bång cach d6, chuc mung nhau bång cach d6, t~i sao khong th6 mung Ph~t Dan bång c.lch d6? chilc I,!-i håi I~ khi mot ngu'oi quen dia mlnh d phu'ång troi nao d6 bong du'ng nh~n du'<;IC tam thi~p vao thang 5 du'ång ljch trong c10 c6 dong chu: "C/nie anh ehi mQt mua PMt Dan tran dtiy phUe l(le". Khong bie't hQ nghT sao nhu'ng d6 la c1i~u kho quen cho mlnh va cho ca ngu'oi nh~n nua. Bi;ln thl'f mot Icln xem, khong chung se co nhung ni~m vui lon bat ngo. E>ay khong phai la mOI sang kie'n moi. T~i Tkh Lan moi mlIa Ph~t Dan, khilp nåi nglfoi ta bay ban dli cac ki6u thi~p chuc mung d6 mQi nglfoi gdi cho than quye'n, b~n be. Ni€m vui chr trQn vyn khi chung ta bie't roi khoi thap nga c16 song du'oi mai nha chung. Chia xe khong lam cho våi di rna lam tang tru'dng. Tu Phu'oc cling v~y, tu Hu~ ding v~y rna doi song cam xuc tinh th~n cling tu'ång t<;l. Ne'u co dip nao tot nhåt d6 to lO t1nh thu'ång voi con di, voi cha me, voi ngu'oi than thl mlla Ph~t Dan la mot thång cluyen voi nhi~u l<;Ii kh lOn lao v~ giao dl,!c, luan ly. Chåc h~n khuyen nhåc con em v€ duc tin dIa cha my trong I(IC n6i chuy~n blnh thu'ong kh6 gay nen an tu'<;Ing c1ang nho. Nhu'ng ne'u sau bu6i di hQc v~, thåy tren ban mot phong thu' trong do la thi~p mung Ph~t E>an, cac em se dat cau hoi. Thie't nghT it c6 cå hQi thu~n ti~n nao nhu' the' M noi cho nhau nghe v~ d~o, v~ ni~m tin t6 nhj clia mlnh. Khong rieng gl doi voi tre em, rna voi tåt mQi ngu'oi chung ta cling dn co nhung trao d6i nhu' v~y.

ca

Mot mua Ph~t E>an nhu' the' khong phai chi chan hoa ni~m vui d'!-o vi. I~i con dn d6 dap ung mot nhu du cii'p thi6t hi~n nay ctla chung ta: gIn giu ni~m tin bi lang quen giua xa hoi rna nhu du v~t chat cå h6 nhu' lån hfot mQi le song tam.O 000

o

Phap

Am Ph~l Ban 2006


Ci).nh con duong mon, ven suon nui ti). i NgQc Nam, co mot ngai chua nho hoang vang, nåm im Bm giua mOL ndi heo lanh va qUi).nh que. Mua xuan nam fly, giij.c då va trom cuop n6i len, dan chUng mi~n ph1,l c~n då chi).y tån mac di ndi khac, vj tr1,l tri trong chua cling bo tr6n, cru M mot mlnh 6ng gia "ta ca' va than" d Ii).i den hUdng som t6i .

ang gia dua su C1,l Van Khang vao. Khi di qua Ph~t di~n, 6ng thap ngQn den dåu tren ban tho len, r6i dån su Cl,l vao can phong phia sau d6i di~n voi phong cua 6ng. Can phong bo kh6ng, nhu'ng d goc phong co mot d6ng co kho chflt gån Mn mai nha , mui co kh6 toa ra khiip can phong.

He't xuan sang hi)., khi troi trd nen mat me , t6i h6m fly, nhu thuong I~, 6ng gia dQn d~p cac ndi xong, dang djnh vao can phong nho phia sau Ph~t di~n ngru ngdi, b6ng nghe co tie'ng g6 cita nhe nh~ vang len d phi a ngoai, ang di ra md cita thl thfly mot vj su ao quån lam Iii, rau ria x6m xoam, tay dm chie'c thuy~n truQng (cai g~y), tren lu'ng deo mot di dåy nho dang dung dudi th~m cita trudc chua.

- 6, kh6ng sao! T6i da s6ng qua nhi~u ngay the' nay r6i, d day tudng d6i con kha lam!

- Ngai dn vi~c gl? ang gia hoi . - T6i di van du Mn day thl troi t6i, khong co ch6 trQ, djnh vao quy tlf xin ta tuc mot dem. - Chua day khang phai ch6n tung lam, khong ti~n ta tuc . vå Ii).i, su cu tr1,l tri di viing, tai ch) la nguoi trong nom den hUdng trong chua , xin su C1,l tu mån cho. ang gia uy€n chuy€n dap kheo. - Tai cling bie't chua day khang phåi ch6n tung lam. Vj khach Tang noi. Song de'n day khong con thfly ndi nao co th€ ngu trQ du'Qc. Gio troi då t6i, xin låo vui long cho tai ngh) ti).m mot dem. Sau mot lat ngån ngu, ong gia noi : - Trong chua vån con mot can phOng nho bo khong, su C1,l co th€ ngru ti).m. Song ch) hi~m la khong co chie'u chan gl ma IUdng thlfc cling eo h~p liim!

ca,

- Di~u do khong ngi).i , toi ng6i dUQc r6i, khong dn chie'u chan. Con thuc an thl tai da co mang the o IUdng kho day , kh6ng dam phi~n ban Mn lao. - V~y trunh C1,l va o, nhung xin C1,l cho bie't phap danh va C1,l d dau tdi? - T6i la Van Kh6ng, tlf Trie't Giang Mn.

ang gia vua nhln su C1,l vua noi: - Xin c1,lluQng thu, lrunh C1,l hay ti).m ngru d day!

SU C1,l d€ chie'c g~y va cai day vao goc phong, r6i noi voi ang gia: - Thai, moi lao di ngru. D€ mij.c tai, tai con len l~ Ph~l. ang gia di v~ phong rieng. Vua moi ng6i xu6ng giuong, dot nhien li).i thfly tie'ng g6 cita tu dång truoc vQng vao. Lån nay, tie'ng g6 cita rfll gflp va cu thlnh thlnh. ang thfly trong long run sQ, con dang phan van khang bie't co nen ra md cita hay khang thl chQt thfly su C1,l Van Kh6ng tie'n Mn cita phong. - C6 nguoi gQi cita phia ngoai. - Tai nghI khang nen md . ang gia noi. HQ g6 chan, kh6ng thfly rnlnh ra, tflt hQ phåi di. - Ti).i sao khang md? SU C1,l ngi).c nhien hoi. - Bi).ch C1,l, C1,l khang bie't, chu d vung nay lon xon liim , trom cuop va kh6i. Tie'ng g6 cita lien h6i nhu the', t6i chiic ben ngoai phai co nhi~u nguai. Cha bie't hQ Mn lam gi, t6i kh6ng dam cho hQ vao dau! - ang voi t6i thl co gi dau ma SQ hQ cuop? Va chiic dau da phåi la cudp? CU ra xem nao! - Thang hoac hQ la cuop th~t va di gl cling mu6n vd vel. Tai con mfly chie'c quån ao va chut it ti~n, ne'u hQ Ifly mflt thl sao? - ang dem giflu ti~n di, con quån ao thl hQ se kh6ng thfly dau! Ne'u th~t la cuop thl con co toi day, lao dung sQ. Vi phong hQ muan an thl cho hQ an, tai con hfdng kha day, an he't se hay! ang gia do dlf noi:

Phap Åm Ph~t Dan 2006

31


- H<;> ga clta da lau rna mai bay gio moi ra md. Gia slt h<;> la cuop, chlic chlin khi VaD h<;> se cho t6i mot tr~n nen than chu chång chcli! - T6i di voi lao va d~ t6i md clta cho! - B~ch Cl,!. ang gia nhiu may n6i. Ne'u chi la mot nguoi khoe m'l-nh, mlnh doi ph6 M<;IC con kh6 thay! Huong h6 l~i nhi~u nguai , h<;> se nuot song mlnh ma't. - Mot nguoi khoe m'l-nh cling kh6ng s<;l, rna c6 bao nhieu nguoi cling kh6ng sao, da c6 t6i d day! SU Cl,! Van Kh6ng de'n ben ang gia va dm tay keo 6ng di: - Day la mot ncii hoang vång, chåc c6 nguoi lB duong muon VaD chua xin nghi tr<;>, nen cho h<;> vao, ne'u h<;> d6i thl cho h<;> an. å doi, vi<$c nen lam thl lam, chu dung so do can nhåc nhi~u qua!

- C6 ti<$m thuoc nao gan day kh6ng? - Mai tren khu ch<;l moi c6, cach day ba cay so. ang gia dåp. - Ti~m thuOc e dng ciing kh6ng c6 thu thuoc a'y . SU Cl,! n6i. Va l~i, duong xa the', di v~ s<;llau qua! Pham cha nao c6 rlin thl d~u c6 thu la tri rlin doc, nhttng dn phai di tlm moi dU<;lc! - Nhung ai bie't thu la d6? ang gia hoi. - Tai bie't. Su cl,! dap. Nguoi bi rlin dn dang nåm phl,!c tren chie'c chie'u, co ngiing len quay sang n6i voi su Cl,!: - Xin su Cl,! cUu t6i! dn a'y, t6i xin ghi long t~c d'l-. - ang cu yen tam, t6i se di um thuoc cho 6ng! - Xin su Cl,! cho bie't qu)' danh.

ang giabi su Cl,! keo di, danh cling phai thea nguai. Khi h<;> ra toi clta thl tie'ng ga cling vua tåt. SU Cl,! md clta ra, troi da toi hån. Duoi anh sang lO mo cua ma'y VI saG la'p lanh r<;>i xuong, su Cl,! tha'y mot nguoi dang nåm gl,!C tren b~c clta.

SU Cl,! cuoi va di ra clta: - T6i h<;> Tran, d cung x6m voi 6ng.

ang gia voi Mn truoc hoi : - Gio nay , 6ng con Mn chua lam gl?

R6i su Cl,! ngoanh l'l-i n6i voi 6ng gia: - Ben ngoai toi qua, xin lao cho t6i mot b6 duoc!

- T6i di qua day, kh6ng bie't bi con gl dn, xin cho t6i VaD nghi nho mo t lat!

ang gia di xuong be'p, mot lat sau dua len mot b6 thanh nua da dot san, trao cho su Cl,! r6i dua su Cl,! ra ngoai clta, dO'l-n trd VaD Ph~t di~n n6i chuy~n voi 6ng khach 1'1- .

N6i xong, kh6ng d<;li 6ng gia dap, nguoi a'y tie'n vaD clta, nhung vua khoi elta thl I'l-i ng6i quy xuong. ang gia voi dB dh, hoi: - T~i saG l~i ng6i day, moi 6ng VaD chua nghi. - Båp chan t6i dau qua , kh6ng di du<;lc nua! - T6i dB 6ng vaD v~y! ang gia n6i. - D<5 t6i be' 6ng a'y vao! Vua n6i, su C~I Van Kh6ng viXa g'l-t ang gia ra, r6i dB nguoi a'y d~y va cang VaD chua. Slf cu nhin ch6 nguoi a'y bi dn mot lat, r6i n6i voi: - Che't chlta! Bi rån doc dn, ve't thucing tuy nho sang n<;>c rAn doc låm. å day, gio kh6ng tim dU<;lC thuoc, lam the' nao? D(ft lOi, su cu cui ngay xuong, r6i d~ m6m vaD ch6 bi rån dn va dung he't suc d~ hut; cu hut de'n dau l'l-i nh6 ra Mn My; mot luc lau moi d(fng d~y di VaD phong la'y ra mot g6i thuoc bot råc VaD ch6 ve't thucing . - Xin dung dong d~y! ang bi dn lau chlfa? - Cach day do mot tie'ng d6ng h6 . - Lau qua nhu the' thl phucing thuoc nay vh chua du. Kh6ng nhung chi råc thuoc d ngoai rna con phai uong thuoc nua moi du<;lc, nhung trong day cua t6i l'l-i kh6ng c6 thu thuoc a'y! N6i xong, su Cl,! Van Kh6ng quay sang hoi 6ng gia: 32

- T6i la Van Kh6ng. - T6i muon bie't ten lt,Ic cua su Cl,!.

- Xin 6ng cho bie't qu)' danh. - T6i la Doan Quoc Hung. - Hi~n gio, 6ng tha'y trong nguoi the' nao, c6 bot dau kh6ng? - Dau thl kh6ng dau låm, chi bu6n buot, nhttng gio da dB nhi~u r6i. - Ne'u kh6ng dau rna tha'y buot thl dung la rån doc dn. SU Cl,! Van Kh6ng coi bo th'l-O v~ m6n nay låm! The' la 6ng da g~p du<;lc vi CUu tinh, nhung mong saG Ngai um ra thuOc moi M<;Ic. Doan Quoc Hung noi : - Thua lao, t6i dang ban khoan suy nghI d~ bie't xem su Cl,! Van Kh6ng day truoc khi xua't gia la nguoi the' nao. - T6i cling nhu 6ng, chång hi~u gl ca! Nhttng di~u do co gl quan h~? ang gia la'y lam 1'1- , hoi . C6ng vi~c tr<;>ng ye'u cua 6ng hi~n gio la phai di~u tri n<;>c dOc. ang voi su Cl,! tlnh co g~p nhau nhu canh beo tren m~t nuoc. SU Cl,! chua khoi Ve'l thucing cho 6ng r6i ngay mai l~i tr6i gi'l-t mai nguoi m6i phucing. Ne'u 6ng muon d~n dap cin nguoi thl cu ghi nbO ten nguoi la Van Kh6ng d~ sau nay tlm cach bao d~n. Con nhu truoc khi xua't gia, nguoi lam gl ho~c ten tu6i cua nguoi la gi thl thie't tudng di~u do 6ng kh6ng nen ban khoan. Hay 6ng hoai nghi truoc kia nguoi kh6ng la thay thuoc nen se kh6ng dam uong thuoc ctla nguai?

Phap

Am Ph~t Dan 2006


- Day khang phai la va'n de thuoc thang, tai con mang n~ng mQt tam tu khac. Tai va vi su a'y khang phai Unh co g~p nhau. Tuy da: nhieu nåm khang tha'y nhau, hai chung tai Mu da gia. Va I~i, nguoi m~c ta'm ao nau va rau ria bom som che kin m~t, song tai vån hai nh~n ra nguai, nha't la khi su CI,1 cho tai biet su CI,1 hQ Triln va theo loi n6i thl hlnh nhu su CI,1 cling da: nh~n ra lai. Dung Sl( cu la Triln Phan ! GiITa tai va su cu c6 mQt moi oan CUu rna ml(oi nåm qua khang luc nao tOi an ngon ngu yen. - The vit%c d6 ra sao? ang gia hoi . - SU CI,1 va tOi la nguoi cung xom. Triln Quoc Hung h~ giQng n6i. Luc con tre, ang d sat c~nh nha tai. ang lam nghe di ban cac tro chai. ang nuai nao kru, nao chuQt, nao dn va luyt%n t~p chung bi€u dien cac tro. Nha't la rån, lOn be han muai con, cu thay d6i luan luan . Do do, ngl(oi trong lang moi d~t cho ang ten la Triln Xa Nhan . Triln Xa Nhan chl c6 mQt nguoi con gai con nho tu6i, thuong thea cha c1i bi6u di6n cac tro . Bffy gio, tai ra't ghet ang ta d c~nh nha tai, VI nhITng con v~ t ang ta nuai , sau khi luyt%n t~p thanh thl,1c, ang ta cu tha ra. C6 luc nhITng con khi chay sang vuon pha ph,ich hoa quå cua tai, con dn thl luc nao cling nåm cUQn tron tren canh cay truoc nha ang ta, nhITng canh eay vuan ra sat dilu tuong hoa nha tai. Tuy rån khang bo qua tuong bao gio, nhlfng d ben nhii tai trang rfft ro vii ra't dang SQ. Tai da: tung dnh cao ang ta vii cling c6 khi ang ta b5i thuong thit%t h~i ve hoa quå cho tai , nhl(ng nghe nghit%p cua ang ta båt bUQc phåi lam b~n voi khl va rån, rot cUQc la tai khang th€ chiu d~(ng dl(Qc niXa. Cuoi eling, tai båo ang ta phåi dQn nha di nai khac. Nhung ang la n6i la nhii clIa ang ba d€ I~i nen khang dam ban, rna di nai khac mua cling khang de diing g} ! Båo ang ta dQn nhii khang c6 ket quå, tai ben thue nguoi Mn sinh sv pha phach. Nhung ang ta rfft gioi vo, nhITng nguoi tai thue deu bi ang ta danh b~i va bi thuang. Tai li~n di thua quan huyt%n d€ vu khong ang ta lii co y då thuang. Tai la nguoi giau co va thuQc giong c10i quy tC)c rfft c6 the Ivc, nen quan huyt%n cling n€ va sai ngl(oi v~ båt Triln Xii Nhiin giåi len huyt%n va bi tong giam. Con moi dlra con gai d nha khang di bi€u c1ien dUQC va cling khang du suc trang nom nhITng con v~t, nen sau khi ang ta bi båt ma'y ham th} khl, rån va chuC)t d~u bo di. Dua con gai vao nha giam bilo cho ang ta biet. ang ta danh phåi chiu dQn di nai khac. Khi v~ tdi nha, thffy suc v~t da: di het va dua con gai ti~u tl,1y sau hai thang troi song lay Ia't, Triln Xii Nhan li~n bo nha dån con ra di. Sau khi ang ta di khoi, tai lien sang chiem cu nha ang ta. Prua sau, tai cho nguoi lam d; con prua truoc th} lam chu5ng trau va chu5ng ngVa. Nhu the, qua nt1a nam, bong mC)t ham, Triln Xa Nhiin dua con v~. ang ta tha'y nha mlnh hoan toan d6i khac, trong nha dily nguoi d. Sau khi biet tai da: chiem cu, ang ta li~n sang keu van tai trå I~i nha cho ang ta. Tai khOng lai va båo ang ta cu di thua quan huy~n. ang ta dung ngoai keu nai mai, nhung tai vån tang 10 nhl( khang nghe tha'y. DC)t nhien, ang ta trQn måt nhln tai mQt cach dIT tQn va Iå'm bå'm n6i:

tra

Phap

Am Ph~t 8ån 2006

"Mon nq nay sau se thanh toan!". Dilt lOi, ang ta nhay mQt cai qua tuong hoa d€ ve nha ben kia. Tai kinh ng~c, ch~y vC)i ra c6ng xem thi tha'y Triln Xa Nhan dang ung dung dåt con di. Tu do, ang ta khang trd v~ nITa. eling tu My, lang tai båt dilu tha'y S9 hai khang yen, nha't la anh måt dIT tQn cua ang ta nhln tai truoc khi ra di da d€ I~i mC)t a'n tUQng sau d~m trong long tai. Ba't cu luc nao tai cling tha'y anh måt trung trung nhin tai va cau noi cua ang ta truoc khi ra di luc nao cling vang viing ben tai tai, nha't la trong dem toi ho~c trong mC)ng mj, tai vlin cu nghe eau n6i a'y, giQng n~ng n~ va rung rQn. Co khi tai tha'y trong goc nha va bon chung quanh tuong, nhITng anh måt dang nhln tOi. D6 la anh måt cua Tr1ln Xa Nhan nhln tai luc ra di, nhung luc nay con dIT tQn han nITa. Tai sQ ha:i nhu the nen khang luc nao dam ng5i mC)t m}nh trong nha, cling khang dam len giuong ngli. Tai dn nhi~u nguai dung xung quanh va båt h<;> la thet vang len d€ tra'n ap nhITng lOi chu thu~t va che anh måt dIT tQn cua Triln Xa Nhan. Tai I~i sQ Triln Xa Nhan nhay qua tuong hoa nhu hOrn nao, nen sai nguoi xay cao them len. Song va Ich, VI tu khi Triln Phan di r5i th} khang ai con tha'y tung tich hay hlnh b6ng ang ta dau nITa! ang ta khang trd v~ d€ nhåy qua tuong ho~c dung ba't cu mC)t phuang phap nao khac d€ vao nha tai . Chr co anh måt va lOi nguy~n rua clia ang ta luan luan thea sat tai khien tai khang c6 ch6 tron tranh. Bån tinh tai von sQ rån. Khi Triln Xa Nhan di r5i, tai cu nghI Mn rån la long l~i run len. Neu tha'y con rån nao thl tai I~i tUdng d6 la rån clia Triln Xa Nhan nuai va sai v~ d€ dn tai. Bdi the, ngoai sv tUdng tl(Qng Mn anh måt va lai nguy~n rlia clia Triln Xa Nhan, tai con tUdng tUQng d rån; Mn n6i tha'y mQt v~t gl da i, nho va uon khuc ho~c mQt cai bong ngoån ngoeo, tai d~u sQ hai . Yl kh6 sd nhu the, nen tai cru thich den nhITng nai huyen nao dang nguai, th~m cru d nai co b~c d€ mong nhITng tieng 5n ao a'y se dan ap sv sQ st%t clia tai. Nhlfng khi tan canh ra v~ thll~i ghe rQn va cung, tai sQ g~p Triln Xa Nhan giITa duong ho~c g~p rån clia ang ta sai phl,1C san ben duong d€ cha tai. Bdi the, bao nhieu nguoi di theo hQ vt% tai va la thet ilm 1. Yl the, tai da: dam me co b~c, gia dnh cling diln diln suy s~p, thanh danh giåm bot. Nguai ta khang con keu tai la "tMn st' ho~c "tri thUc" rna hQ gQi tai la "d6 cC! b~c". Suc khoe m6i ngay mQt kem, ket quå la mQi nguoi d~u cho tai da måc chung "b~nh tinh thdn ".

D€ giåi tru n6i oan CUu a'y, tai da: dang lOi rao tren cac bao cru um Triln Phan, n6i ro la xin b5i thuong ta't cå nhITng sv t6n tha't. Nhlfng tu ba'y Mn nay, vlin khang mQt h5i am. Va phap khå thi, tai chr con cach ra di um kiem, mong dUQc g~p ang ta d€ t~ tQi va xin b5i thuong thit%t h~i . Tai tUdng rång ang ta vån lam ngh~ cli, nen khang mQt dam bi€u dien tro chai nao rna tOi khOng vao xem, nhung tuyt%t khang tha'y Triln Xa Nhan hay con gai ang ta trong do. Tren duang um kiem, ham nay den nai hoang vång qu~nh que nay, khang ngo tOi I~i bi rån dn!

33


Vi su' CI,I vua chua veSt thu'ong cho tai luc nay, tho1).t nhin dai mih, tai da nh~n ra d6 lå c~p milt cua Trån Xå Nhan. Bdi theS, tai moi hoi ten tl,lC cua ngu'<'1i, nhttng ngu'oi cm cho tai bieSt ngu'<'1i hQ Trån rna khang n6i ten. Song nghe deSn hQ Trån, tai da tin chilc d6 la Trån Xa Nhan, nha't la ngu'oi l<;li båo d cung x6m voi tai. V~y khang phåi "ong ta" thi con la ai? Tai cu suy nghT mai tt1 nay Mn gio la neSu "ong ta" nMn ra tai thi t<;li sao "ong ta" l<;li chua cho tai ? Tai dang ban khoan tt1 hoi khi "ong ta" du'a lhu6c v~ thi tai c6 nen u6ng hay khang? Nghe xong, ang gia n6i: - Su' CI,I nay cling moi vao day xin ta tuc tru'oc khi ang Mn chi'tng ma'y phut thai. Bdi theS, tai cling khang hi€u bieSt gl v~ su' cl,I hon ang ma'y! Nhttng neSu ngu'oi tIm du'<;Ic thu6c thang v~, lam sao ang c6 th€ tu ch6i khang u6ng? Khang u6ng, ta't khang c6 hy vQng tru heSl nQc riln dOc. Theo tai, khi su' cl,I d€ m5m vao veSt thu'dng hut nQc doc ra chilc khang phåi c6 y giå Mi dau! Tren doi nay, khang c6 ai Mi voi ke thu ctla mlnh bång cil' chi a'y. Con hQ Trån thi ra't ph6 thang, chilc trong 56 b<;ln be ctla ang cling c6 nhi~u ngu'<'1i mang hQ Trån. ang hay cu tu'dng tu'<;Ing su' CI,I la mot ngu'oi hQ Trån khac di, chu nha't dinh khang phåi Trån Xa Nhan. ang cling coi nhu' la ngu'oi khang nh~n ra ang. NeSu th~t ngu'oi da nh~n ra ang la ke oan gia d6i dåu voi ngu'oi, chilc ngu'oi da khoanh tay dung nhin, chu dau l<;li kh6 cang lo chua cho ang? Ngu'oi da chiu ct1c hut nQc dn doc M cuu ang thi ngu'oi dau con dung thu6c doc d€ h<;li ang nua! Doan Qu6c Hung nghe ang gia n6i xong, g~t g~l dåu, nhttng vån cu phan van. Dung luc a'y, c6 tieSng go cil'a ben ngoai, ang gia li~n di ra md cil'a. Su' CI,I Van Khang, mot tay xach b6 co, tay kia dm cay du6c da chay gån heSt, dang dung tren b~c cil'a. ang gia voi do la'y b6 co tu tay su' CI,I, r5i hai ngu'oi cung tieSn vao Ph~t di~n. Doan Qu6c Hung tha'y su' CI,I da vao, co' gu'<;Ing ng5i d~y, nhttng Sl( CI,I dn l<;li: - ang dung cil' dong! Ngu'oi bi riln dn cang nåm yen cang t6t. ang bi dn lau moi chua, tuy t6i da hut mau ra, song s<;l chu'a hut heSt du'<;IC nQc dOc. Bdi theS, ang dn phåi u6ng thu6c trong va rit thu6c ngoai. Thu6c ngoai tai da rit r5i, bay gio t6i silc cho ang u6ng! Doan Qu6c Hung l<;Ii nåm xu6ng va du6i thAng hai chan ra. Su' CI,I Van Khang di vao phong, dm chieSc thuy~n tru'<;Ing ra, r5i d€ ben ngu'oi; sau d6 la'y mot phån b6 co thu6c va råi ra m~l da't tren n~n chua. ang gia Mn tru'oc hoi: - B<;Ich CI,I, CI,I dinh gia la thu6c? - Vang, phåi gia - CI,I

M

th~t

nat moi rit dl(<;Ic!

tai gia do!

ang gia Mn dm la'y chieSc thuy~n tru'<;Ing d~ttren chieSc chieSu, luc d6 moi bieSt chie'c thuy~n tru'<;Ing lam bång silt. ang gia nha'c mot tay khang n6i, li~n dung d hai tay

34

cling vån khang nha'c b6ng len du'<;Ic. ang danh lilc dåu, le lu'ai. - ang di silc thu6c di! Su' CI,I Van Khang n6i. Con vi~c gia thu6c d€ My tai låm cho! ang gia vang theo, dung d~y dm la'y nil'a b6 co r5i di xu6ng beSp. Su' CI,I Van Khang nha'c chieSc lhuy~n tru'<;Ing len va n~n xu6ng san chua . TieSng keu cam cam vang len trong Ph~t di~n, long cå lai. Doan Qu6c Hung nhilm nghi~n milt l<;li, vui dåu xu6ng chieSu. Sau khi gia nat thu6c, su' CI,I la'y tay dm dilp vao veSt thu'dng tren 6ng chan Doan Qu6c Hung, r5i xe mot mieSng ao cua mlnh d€ buoc veSt thu'dng l<;li. Dang buoc, b6ng nhien su' CI,I hoi: - ang tha'y dau nhuc hay sao rna run theS? Doan Qu6c Hung ng6c dåu d~y, nhln su' CI,I Van Khang nhu' mu6n n6i, nhttng h~ md mi~ng ra l<;li thai, lau lilm moi hdi th6t len nhung lOi liu nhiu: - B1).ch cl,I, tai dm dn cl,llilm! Song th~t CI,I c6 nh~n ra tai la ai khang? - Tai nh~n ra. Su' CI,I vua n6i vua cu'oi. ang la Doan Qu6c Hung. Doan Qu6c Hung ng5i nhom d~y, to ve kinh hoång va bi thu'dng nhin Van Khang: - TheS ra su' cl,lla Xa nhan Trån Phan? - D6 la ten hQ ngay xu'a . Su' CI,I mim cu'oi. - B<;Ich CI,I. Doan Qu6c Hung l<;li nåm xu6ng va nu'oc milt trao ra. Trudc day muoi nam, su cu mu6n thanh toan tai. Tai con nho mai eau n6i a'y! Ba't cu d dau va gio phut nao, tai cling phang pha't nhu tha'y anh milt su' cu nhln tai tru'oc khi bo di. Da muoi nam qua, anh milt a'y cU' theo tai nhu' b6ng voi hlnh. Khang mot thoi khilc nao rna lai tha'y long du'<;IC blnh yen va thanh thån! Luc nao tai cling s6ng trong h5i hop va lo S9. Tai mu6n sam h6i toi ac tai da gay nen nhu'ng chua g~p cd hoi, ngay dem tai mong su' CI,I v~ M trå thu tai nhttng vfin b~t tin. Tai. Tai da dang tin tren cac bao chi d€ lim su' cl,I, n6i ro lå tai da an nan va dau don. Song khang du'<;IC h5i am ctla su' CI,I, cu6i cung tai danh bo nha ra di lim su' CI,I. Du c6 bi su' CI,I thanh toan, tai cling da kh6. Ham nay, ta g~p nhau d day, chinh la dip M su CI,I trå cho xong m6i oan cUu nam xu'a. Nhttng trai l<;Ii, su CI,I vån cUu tai. Tai CU' tu'dng su' CI,I da quen ta't! Da bieSl tai la Doan Qu6c Hung, t<;li sao su' CI,I 1<;1 i nhQc cang cUu tai? Th~t tai khang hi€u dl,lng y ctla su' CI,I, hay chua khoi r5i moi trå thu? - M6n n<;l a'y, tai khang con tinh nua! Van Khang blnh tInh n6i. Luc ang vua vao cil'a chua, lai da nh~n ra ang. NeSu tai con nghi: Mn thu oan, tai cu dung khoanh tay nhln ang dau don Mn cheSt, chu va gl tai phåi chiu bån thiu d€ CUu ang? Gio day, tai la Van Khang hoa thu'<;Ing, chu khang phåi Trån Xa Nhan. Xin ang CU' tin nhu' theS! Dung luc a'y, ang gia tu du'oi beSp dang bttng len mot ta thu6c vua si1c xong . ang tu tu tieSn vao Ph~t di~n, trao bat

Phap

Am Ph~t fHn 2006


thu6c cho Doan Qu5c Hung. Hung dB Ia'y d~ xu6ng chie'u, cha cho thu5c nguoi bdt. Mot luc sau, Hung bung bat thu6c len u6ng mQt hdi, do'!-n l,!-i nåm xu6ng. SU Cl,! Van Kh6ng n6i: - Lat nua, nQc dQc trong nguai 6ng se tieu he't! Ong di Om t6i va da g~p t6i d day, song nguai hi~n dang ng6i trudc m~t 6ng la Van Kh6ng hOa thU<;1ng chu kh6ng phåi Trån Xa Nhan. Ngay mai, 6ng cu yen tam trd v€, dang di lang thang nua ! - B,!-ch Cl,!, nhu v~y la cu da tha thu cho t6i? - Con hdn cå tha thu nua! SU Cl,! Van KhOng n6i. LOng t6i Mi voi tQi ac kh6ng con såu Mn, chi c6 thudng x6t rna th6i! - Vi~e nay phåi nhln thea hai khia qnh d~ giåi quye't. GiQng Trån Qu6c Hung bi thåm. Tam su Cl,! tuy kh6ng con citu Mn, song long t6i vån an nan s<;1 hai. Muai nam qua, t6i da lu6n lu6n s6ng trong tam tr,!-ng a'y. Nhi€u khi t6i c6 mot hy vQng ky qu~c la hy vQng su Cl,! v€ d~ thanh toan t6i cho he't m6i citu h~n, cho long t6i dU<;1C yen 6n. Nhl1ng t6i vån kh6ng lha'y hlnh b6ng cua su C\l xua't hi~n. Bdi the', t6i mdi quye't djnh di Om su Cl,! va san sang b6i thuang thi~t h,!-i cho su Cl,! cå v€ v~t cha't lån tinh thån. Xin su C\l v€ ThU<;1ng Håi vdi t6i c6 dU<;1C kh6ng? - V€ ThU<;1ng Håi lam gl? Van Kh6ng ng'!-c nhien hoi. - Trudc khi ra di, t6i då såp san mQt s6ti€n M b6i thtfang cho su C\l. Nhung VI duang xa, di mQt rnlnh nen t6i kh6ng dam mang theo, l6i phåi gib s6 ti€n a'y d ngan hang t,!-i ThU<;1ng Håi. Su C~l doi bao nhieu, l6i xin trå ba'y nhieu' Nhung su C\l kh6ng d dau nha't djnh, ngay mai chia tay r6i se kh6 g~p I,!-i su C\l. Bdi the', t6i mu6n moi su C~l v€ ThU<;1ng Håi M t6i trå cho xong m6n n<;1 d6!

- Y 6ng mu6n trå

ti€n t6i? T6i Ia'y ti€n lam gl? T6i kh6ng

dn ti€n. - T6i cling bie't m6n n<;1 d6 kh6ng phåi hoan toan trå bång ti€n rna xong, nhung vån con n<;1 tinh thån nua. Chång h'!-n t6i då vu kh6ng su Cl,! Mn n6i su C\l phåi bj tu day mQt dch oan u6ng trong hai thang trai. - O, di€u d6 Mi voi t6i c6 mQt tac d\lng luy~n t~p! T6i kh6ng cho d6 la "ta i vg tu day". - Kh6ng nhii'ng the', sau khi su Cl,! bj giam dm, nhii'ng dn, km va chUQt cua su C\l da bo di he'l! - Khi, rlin va chuQt d€u bj t6i båt bUQc di theo bi~u di6n, chu t~ chung kh6ng mu6n. Khi lu6n lu6n nho rang, rifn mu6n trd v€ bui r~m va chuQt mong dU<;1C v€ hang t6 clh chung. Sau khi t6i bi giam, chung å~u åU<;1C tV do va giåi thoat. Nhu the' eling t6t chu sao?

- Yl t6i uc hie'p rna su Cl,! di tu? - Di€u d6 chinh t6i phåi cåm dn 6ng! SU Cl,! vua cuai vua n6i. T6i bay gia eling tt1 do va giåi thoat nhu nhung khi, rlin va chuQt cua t6i vh! - Con nha cua su Cl,! rna t6i da chie'm do,!-t d~ lam chu6ng trau, chu6ng ngva? - Nha cU'a d€u la kh6ng. Giå sU' 6ng trå nha I,!-i hay b6i thuang cho t6i thl d6 chi la I\lY cho t6i . - V~y thl bie't lam the nao? GiQng Doan Qu6c Hung kh6 sd. MQt nguai mang n<;1 mu6n trå cho he't n<;1 rna Chll n<;1 l,!-i kh6ng nh~n mlnh la ehu n<;1, l,!-i con phu nh~n cå nU'a cUQc dai trudc cua rnlnh . Tam su Cl,! lang lang va thanh thoat, nhung long t6i thl mQt di "nut" tr6i bUQc su6t dai t6i. - NUt gl? Tr6i bUQc d ch6 nao? SU Cl,! hoi - TQi

nghi~t

la "nut" tr6i bUQc tam t6i!

- Ong dua cai "nut" va cai "tam" bi tr6i bUQc ra day cho t6i xem d~ t6i cdi tr6i cho 6ng. - TQi nghi~t va tam d€u kh6ng phåi thVc cha't, lam the' nao t6i c6 th~ nåm la'y rna dua ra dU<;1c? - Nhu the la het tr6i bUQC r6i! SU C\l Van Kh6ng pha len cuai. - B,!-ch Cl,!, Cl,! cho lå he't tr6i bUQc, chu t6i vån tha'y con bj buQc. - T6i cling bie't the'! SU Cl,! n6i . Xin hoi 6ng ngoai vi~c d6 ra, 6ng con thåc måc di€u gl kh6ng? - DI nhien lå con va con nhi€u hdn ntfa! - Ne'u blnh sinh 6ng gay tQi nghi~t cho t6i va coi d6 lå mQt m6n "nq tinh than", mQt di "nut", 6ng tIm de'n Chll n<;1 d~ thanh toan. Nhu the la het n<;1 r6i! Giå sU' 6ng måc nhi€u n<;1 tinh thån må chu n<;1 kh6ng phåi cm c6 mQt nguai, truang h<;1p d6 thl 6ng tinh sao? - T6i se lån IU<;1t trå he't, nhtfng phåi tIm Mn nguai chu n<;1 thu nha't cho xong da. - Ong nm dU<;1C t6i r6i, nhung con nguai t6i da d6i khac! Tlf Trån Phan d6i thanh Van Kh6ng, cho de'n cai tam cling d6i khac. Nhung hay cu tUdng tU<;1ng rång 6ng di tIm rna kh6ng g~p ehu n<;1 thl 6ng lam the' nao? Su cl,! hoi. N6i thi dl,!: Chu n<;1 da chet? - T6i Om con di cua nguai a'y. - Ne'u hQ kh6ng c6 con thl 6ng um ai ? Thi dl,! 6ng mang n<;1 mQt con rån rna con dn d6 da che't, 6ng bie't con rån nao la con cai cua n6 d6 rna trå?

- Con con gai cua su Cl,!?

Doan Qu6c Hung kh6 sd kh6ng bie't n6i sao!

- N6 då I~p gia dlnh dch day nam nam, nghe n6i dai s6ng cling d6 chju.

- Ong ncn bie't! SU Cl,! n6i tie'p . Ong mang n<;1 oan nghi~t nhi€u hay it, xet Mn ngQn ngu6n thl d6 d€u la vi~c cua 6ng. Chu n<;1 kh6ng nha't dinh se Mn doi 6ng, rna eling

Phap

Am Ph~t E>an 2006

35


kh6ng dn ehu n<;1 phåi den doi, cm di "nq" {{y tr6i buoe 6ng th6i ! Song eai n<;1 d6 v6n kh6ng e6 thl!e eh{{t, dung nhu' lue nay 6ng n6i "tqi nghi~t" tr6i buoe eai tam eua 6ng kh6ng phåi la mot v~t e6 thl!e eh{{t, rna eai "tam" bi tr6i buoe eling kh6ng phåi eai el,!e thit trong ngu'oi 6ng. Ong kh6ng th6 nåm båt du'<;1e! Trong khi 6ng th{{y r6 nhu' the thl eling nhu' 6ng vil'a tInh mong, n<;1 eling kh6ng con la n<;1 nua! - Nhung lOi d6 eao sieu måu nhi<$m qua, t6i kh6ng hi6u n6i! Xin su' cl,! giång giåi tu'ong t~n mot ehut nua . Su' cl,! Van Kh6ng dm mot S<;1i day buoe b6 co thu6e lue nay, thåt l,!-i thanh di nut, nSi gid ra tru'oe, hoi Qu6e Hung: - Day la eai gl? - Cai nut. - Nut la di gl? - Nut la nut ehu con la eai gl bay gio? Qu6e Hung eu'oi. - Ngoai S<;1i day ra, con e6 eai "nut" t6n t,!-i kh6ng? - Ngoai day thl di nhien kh6ng e6 "nut" t6n t,!-i rieng bi<$t. - Nhu' v~y nut la di gl? Van Kh6ng hoi d6n . Doan Qu6e Hung e~u kh6ng dap du'<;1e. Sau d6, Van Kh6ng cm vao di nut, n6i: - Nut la do nhi€u vong day thåt l,!-i rna thanh, nhu'ng nhung vong day kh6ng e6 thl!e th~, ehI la giå tu'ong rna th6i! Nhi€u vong day t~p h<;1p l,!-i rna thanh nut, lue ehu'a thanh thl kh6ng e6 nut va khi edi ra r6i thl nut eling kh6ng con. Su' cl,! vil'a n6i vil'a cdi di nut ra.

- T6i kh6ng tr6ng mong 6ng IInh hOi mot deh tri<$t d6. D6i voi ngu'oi con trong mong, kh6ng e6 eaeh nao lam eho hQ hi6u du'<;1e dnh gidi lue thue; trong dnh mong tuy giå Mi kh6ng thl!e nht.tng kh6ng e6 g1 ngan trd ngu'oi ta lam ae, e~u bao, sam h6i ho~e lam thi<$n; nht.tng khi ngu'oi ta tinh dh thl mdi biet t{{t d vi<$e lam lUe tru'oe d€u la ehiem bao; da thoat ly du'<;1e eånh mQng, trd v€ dnh giae thl het thåy d€u rBng rang va thanh tinh; lue d6 thl thi<$n con ehiing lam, hu6ng ehi la ae! Nghe den day, Doan Qu6e Hung phu phl,!e xu6ng l(!.y su' Cl,!. Ong gia dung ben e(!.nh, eoi bo eling hi6u du'<;1e phån nao. Doan Qu6e Hung n6i voi su' cl,! Van Kh6ng: - T6i kh6ng mu6n trd v€ nua , xin eho t6i thea su' cl,! xu{{t gia. - Neu trong long 6ng th~t da giae ngo thl ha t{{t eu phåi xu{{t gia nhu' t6i! Bo mong, trd v€ giae d€u e6 nhan duyen. Kh6ng nen eau eh{{p hlnh thue! Dli't lOi, su' cl,! Van Kh6ng trd vao phong rieng. Doan Qu6e Hung kh6ng dam thea vao, nåm tren ehiee ehieu va trån trQe mai qua nira dem eling kh6ng th6 ngu du'<;1e. E>en khi nghe tieng ga gay, troi da såp sang, Hung moi dung dh di vao phong dinh bay to them nBi long mlnh voi su' cl,!, nhu'ng khi toi ndi thl th{{y can phong vång l(!.nh. Van Kh6ng hoa thu'<;1ng da bo di tl! lue nao rna kh6ng ai biet!

o

(trich trong t:le phå'm eung ten, ban djeh eua HT. T. Quang E>o)

- Hi<$n giD con nut kh6ng? Doan Qu6e Hlmg låc dåu n6i : - Su' cl,! nhln sl! v~t nhu' mong åo. Neu t{{t eå d€u la giå tu'ong thl con e6 gl gQi la nhan quå ? Su' cl,! dinh t'!-m dung nhung lOi huy€n di<$u {{y d6 md rong long cho ke toi ae nayehang? - Trong eai rBng kh6ng, e6 gl ngan l,!-i nhan quå ? Van Kh6ng dap. Chiing h'!-n eai nut nay do nhi€u vong day thåt l,!-i rna thanh, nhu'ng vong day kh6ng e6 tl! tinh, eho nen nut eling kh6ng e6 tl! tinh. Bay gio, edi nut ra lam eho vong day thiing l,!-i thl di thiing d6 eling kh6ng e6 tl! tinh. N6i den r6t rao thl ehinh S<;1i day nay eling kh6ng th~t e6, day la do de thu co b<$n thanh. Khi co ehu'a sinh thl kh6ng c6 co va dl nhien eling kh6ng e6 day, lue co ehu'a du'<;1e b<$n l,!-i thl eling kh6ng thanh da y, neu dem Mt day di thl eu6i eung con gl? Song 6ng tu'dng trong di rBng kh6ng {{y kh6ng e6 nhan quå? Neu t6i dem S<;1i day kh6ng e6 thl!c th6 thåt eh~t vao e6 hu' giå eua 6ng, 6ng se th{{y dau don kh6 ehiu. Nhu'ng sl! dau don {{y eling ehI la åo giae, eling nhu' day va e6 d€u kh6ng co tl! tinh. Vh eu gl trong di ehan th~t moi e6 nhan quå? - Tuy su' cl,! ehi d'!-y eho nhu' the, nht.tng t6i vån kh6ng th6 IInh hoi du'<;1c, biet lam the nao GiQng Qu6e Hung bi ai.

36

nl,l

cuoi tit ai

ba nam t6i trd l(!.i ehua Ph~t ng6i yen l~ng doi mua bao hoai t6i quy l(!.y Due Nhu' Lai xin cho gi6ng bao bi~n doi l~ng em tren eao anh måt PMt hi€n nI,! eu'oi til' ai nhu' khuyen nhu thåm til' trong vång l~ng thanh am nay con, e6 th{{y trang råm sang trong vdi, då y, tan h<;1p, såe kh6ng giu tam blnh l~ng, giu long an nhien pM tan h<$ ll,!y u'U phi€n md tam h6i hu'ong th{{y mi€n Nhu' Lai nh{{t tam con rang tri soi hii'u than, hii'u kh6 ai hoai gl con t6i nghe nång rQi trong h6n d(!.o måu giåi thoat con xin nguY<$n tri Nam M6 Trueh Ca Mau Ni den til' soi sang hO tri bu'oe con vu'on xanh eay mu'ot la non nl!.ng Troi phi tu'dng, nu'oe ngu6n tinh thanh. Tu~

Nga Phap Am Ph~t E>an 2006


J

I Huynh Trung Ch3nh

Arizona dieh thl!e la eh6n que hudng ly tudng eua giong gi6ng xudng r6ng. Xudng r6ng dQe t6n sinh s6i vung sa m(;le, d6i nui kh6 din. XUdng r6ng l(;Ii lli lu<;1t xam lang Mn thanh thi, dan ehao dQe duC1ng ph6, 16nh ngh~nh khiip e6ng vien, vuC1n tu<;1e sang trQng, tren eudng vi mQt thu ki6ng thC1i trang, thanh lieh. Xudng r6ng la ni~m tI! hao eua nguC1i dan Arizona. NguC1i ta ca t~ng, md ky ngh~ khai thae, lam lu~t bao v~ giong gi6ng, va hlnh anh loai xudng r6ng Saguaro(l) dQe tr~, hlnh dang to lOn tron nhu eay eQt dlnh, hien ngang sung sung thi gan voi khi h~u khiie nghi~t sa m(;le, du<;1e long trQng ehQn lam bi6u tu<;1ng ehanh thue eua ti6u bang Arizona. Arizona con du<;1e n6i tie'ng la xu sd e6 vång thai dUC1ng du d b6n mua. M~t trC1i thu d6ng, trong sang, åm ap da bie'n Vllng sa m(;le niing ehay thanh nC1i giai tri ly tUdng eho hang tri~u du khaeh qui t~ v~, ehdi golf, tiim niing va tr6n l(;lnh ... Chu Nam tr6i gi(;lt v~ Tueson, Arizona kha lau rna viln ehua måy cam tlnh voi loai xuC1ng r6ng gai g6e. Chu eting Iq voi m~t trai Arizona hung hl!e, låm Il thieu d6t gie't nguC1i d mue 110 dQ F, trong su6t mua he. Thoi gian nåy, ngoai lue båt diie dT phiii l<ii xe di lam, ehu ehu trudng d6ng kin elta, tr6n bi~t trong nha. The' nhung, vua du<;1e Thinh di~n tho(;li bao tin da lim ra tung tieh eua Hoang, ru ehu v~ San Diego hQp mung b(;ln eli, thl ehu vQi va dp t6e len OlJ'C1ng. Hoang, nguai b(;ln tham giao eua ehu, bi kyt l(;Ii nuoe nha trong bie'n co' 1975, hQe t~p tam nam, r6i OlJ'<;1e sang My doan t~ voi gia dlnh.tu måy nam v~ truoe. The' nhung, ehu moi lien l(;Ie voi Hoang' d6i lån bflng di~n tho(;li, ehua Iqp vie'ng tham thl Hoang bong bie'n d').ng kh6ng r6 nguyen nhan. Lån nåy, quye't tam kh6ng d6 måt Mu nguC1i b(;ln than, ehu Nam n6n n6ng ph6ng xe nhu bay tren xa IQ s6 8 um v~ San Diego. M~t trai dng lue dng hung hang, ehie'u anh niing eh6i ehang nhu xuyen thung khung kinh d~m mau, khie'n ehu dm thåy rat bong d mat, dåu 6e ngåy ng~t kh6 ehiu. Chu di~u ehinh eho h~ th6ng may di~u hoa kh6ng khi ho').t dQng t6i da, båt ehåp nhung bang dnh eao ben duC1ng khuyen tai xe' dlnh cm slt d~ng may l(;Inh t(;li vung sa m(;le hoang viing. Xe eh').y ca tram d~m rna hai ben OlJ'C1ng toan soi nUt ne, rai rae day d6, cm con vai e~m xudng r6ng trd vd barn viu s6ng con tren vung Mt ehe't. Chu Nam låm båm din nhfln: "Xli gl tim tr;z kM khan! Mdn Nam mlnh ndng cilng nong quanh nam, ma Phap

Am Ph~t Dan 2006

cdy cOI vdn xanh um bOn mua, chd ddu t~ nhu dy! NguiJi My da qua! co phuong ti~n nhu hQ mlnh se ddn nudc vi, bien sa mr;zc thanh khu tr6ng ,la dl nhu choi. Khi hq.u nay tr6ng cdy an trai miin Nam thl Mt "xåy"! Mo mQng den vuiJn xoai, mq.n, vu sua, o'i. .. dom trai nrJng trlu canh, chu vo cung sung sudng vdi kl hor;zch kMng tuang cua mlnh. " Chu eh<;1t euai xoa khi nho de'n mie'ng dåt con con sau nha, ehu be b6i kh6ng san s6e M co hoang mQe 10(;ln do do, rna nay l(;li td tu'dng ehuy~n kinh thien dQng dia khån Mt sa m(;le I~p vuon. Ni~m dm ung tan bie'n, ehu moi lu'u y thåy ehie'e xe lan banh co phiin n~ng n~ va eh~m h~n l(;Ii, du ehu da d(;lp lut ga. Chu h6t hoang nhln len thåy den bao dQng may qua dQ n6ng ehop lien t~e . Chu vQi laeh xe vao l~, tiit may, md nåp dåu may, thåy blnh nuoe s6i sung s~e, kh6i tu6n mu mit. Chu hi vQng xe cm bi e(;ln nuoe blnh, eham them nuoe thl di du<;1e, nhung di6m ng~t ngheo la lam sao cM dao dau ra thu nuoe nåy! Bi gåp qua, ehu ehång dl! phOng mang theo ehut nuoe u6ng, hu6ng gl nuoe eham blnh xe. Chu b6i r6i nghT, trai niing thieu d6t d~ diiu gl um du<;1e nguoi t6t b~ng ngung l(;Ii d6 giup da, ehu cm co mQt phudng phap la ehC1 may nguQi r6i co' giing nhieh tu tu Mn tr(;lm xang gån nhåt d6 slta ehua. Rui ro rna xe tr~e tr~e n~ng kh6ng Ie't noi, ehu dam ngu duang ngu xa cha ehång ehdi. Chu ao nao nhln thea nhung ehie'e xe xu6i ngu<;1e vun v~t, rna cm bie't thd dai thuan thu<;1t. Båt ngC1, ngoai sI! mong d<;1i eua ehu, mQt ehie'e xe ca tan bong laeh vao I~, thiing dung l(;Ii, r6i mQt ehang.thanh nien da s~m nhu tu<;1ng d6ng, to lOn, m~p m(;lp tuC1i euC1i buoe xu6ng. Chu Nam thoang mung, ehen Iiln ehut nghi ng(;li: nguoi t6t b~ng va ke gian d~u co th6 xuåt hi~n lUe nåy! Nguai 1(;1 v6n va: - Chao anh! xe anh bi tr~e tr~e ra sao? - C1! ehao ehu! xe bi qua dQ nhi~t, blnh nuoe b6e kh6i! - Ne'u v~y thl eh~ng e6 ehi !råm trQng! cm ehC1 blnh nuoe nguQi eham them eoolant thl di du<;1e. Chu Nam nhan nh6: - Kh6 noi la t6i quen mang nuoe blnh xe the o cha! - Bung lo! t6i c6 san day! xin bie'u anh v~y! Chu Nam ai ng<).i nai ep nguC1i thanh nien nh~n ti~n ban l(;li blnh eoolant nhung anh ta mot ml!e lile dåu.

37


Bua cho chu Nam binh nuoc, anh ll!-i len tieng: - Toi d day chdi voi anh nU'a giCl, chCl xe anh nguQi cham mtoc b1nh, r6i n6 may an toan thl toi moi yen tam ... - C6 le khong h€ chi dau! Anh giup dB toi nhu the nåy la qua du r6i, toi khong dam d€ anh chiu thieu dot dUoi anh n~ng khung khiep nåy them nua! - Chång h€ g1 dau! Toi da quen khi h~u chon nåy. A! muon tranh n~ng thl mlnh nup duoi b6ng eay xudng r6ng v~y! Cay xUdng r6ng dQc tr\,l saguaro ben duCing thuQc 10l!-i ky lao nen nhu ra dUQc hai nhanh, hlnh dl!-ng giong nhu mQt nguCii kh6ng 16 dang gid hai tay mCli m<;>c. Cai than gai g6c kh6 ua khong ngCl tl!-O cho chu mQt b6ng mat ly tUdng giua vung sa ml!-c. Chu Nåm b6ng kham pha dUQC net fUdi mat cua giong xudng r6ng, rna t nhu dnh nguCii cao d~p rna nguCii thanh nien 1<;1 vil'a trao, khien chu cåm dQng ngh~n ngao. Chu l<;Ii cåm thil'y chut xil'u h6 vUdng vil'n, khi nho l<;li luc thanh nien vlta dil'ng xe, chu von c6 thanh kien voi mau da, nen d€ ch\,lt dl!- nho nhen nghi ngCl nguCli . Trong cau chuy~n han huyen, chu Nam dUQC biet anh chang ten Tony, sinh vien triet h<;>c d<;li h<;>c Tucson dang tren dUCIng v€ tham nha tl!-i San Diego. - DuCing nhu, ril't it nguCii Vi~t Nam sinh song vung n5y! Tony len tieng d<;> hoi. - Arizona thl ril't it, nhung t<;li Nam CaJi thl nguCii Vi~t ~p trung ril't dong dåo, sinh song du mQi nganh ngh€, c6 nhii'ng khu thudng mai toan nguCii Vi~t. V~ phudng di~n lin nguBng thl c6 nhung nha thCl, hQi thanh rieng cho nguCii Vi~t, chua chi€n thl t6 chuc theo truy€n thong Vi~t Nam cilng da xay dt,tng dUQc cå tråm ngoi!, chu Nam hil'ng cru khoe khoang. - Cå tråm ngoi chua khong chong doi nhau d€ Cllng huong d1in tinh thån cho d6ng bao, Ph~t giao Vi~t Nam th~t dang kham ph\,lc! Chu Nåm b6ng nhien nguQng ng~p, il'p ung dap: - Th~t ra, thl truoc day cilng c6 ril't nhi€u phe nhom klnh chong nhau 10l!-n xl!-. Nhttng gån day, nhCl lC1i keu g<;>i thong thiet cua vi lanh dl!-o Ph~t giao trong nuoc, PMt giao Vi~t Nam tl!-i Hoa Ky da ket hQp dltQc trong mQt t6 chuc thong nhil't, tuy v1in co vai phe nhom le te md lam lanh t\,l, tang thong, con h~m ht,tc dung ngo-ai gid cac tro boi 1<;>, ch\,lp mil nhu nhung ke the t\,lC, lam dau long nguCii Ph~t tU' chan crunh! - Chuy~n do cilng la thuCing nnh rna! tOn giao nao ch5ng v~y! d<;lo Chua cua toi cilng chia re nhu v~y do! , Tony an ui. - The Tony thuQc hQi thanh nao? Lutheran church chång? - Toi khong thuQc hQi thanh nao cå, du toi la mQt con chien thuån thanh!

38

Thil'y chu Nam IQ ve ngl!-c nhien, Tony tiep lC1i: - Toi co quan ni~m Il!- lung la khong mil'y thkh t6 chuc ton giao! T6 chuc dng lon thl chan ly dng bi dong khuon cung ng~t, ep bUQc tin d6 phåi r~p theo loi nhln mQl chi€u, dåy thanh kien, bop chet sang tl!-O, va suc song sinh dQng cua thanh Chua. NgUCIi ta da nhan danh Chua d€ giet Chua va boi 1<;> Chua. Vå chang, t6 chuc ton giao nao ch5ng bien d<;lng thanh nhom the It,tc, be phai, mang chieu bai thanh thi~n d€ bao che nhilng l<;lm IUCIng g<;lt lin d6. Toi c6 cau chuy~n vui lien quan den di€u nåy, ch5ng biet anh thkh nghe chang?

- Di nhien, toi thkh låm chu! - Cau chuy~n khong nhil't thiet dong khuon vao mQt ton giao nao, toi la nguCii Cd doc nen xin k€ chuy~n ton giao toi: "Xua låm r6i, vao mQt bu6i chi€u dong Il!-nh leo t<)i mQt lu quan viing ve mi€n Bong Hoa Ky, tlnh cCl hQp m~t ba nha giao si tre tren buoc dltClng ph\,lng st,t Chua . Cå ba d€u nguy~n Mn than cho ly tUdng rao giång d<)o Chua cao cå, nhung l<;li thuQc ba t6 chuc nha thCl khac nhau, nen tuy cung mang chung su m~nh rna cau chuy~n l<)i l<;lt leo l<;lnh lung. Thlnh nnh, c6 tieng g6 cU'a va mQt nong dan tre xuil't hi~n, khien ba nha truy€n giao khil'p khdi mil'ng thåm . Cå ba mil'ng rB san d6n "con m6i", hi vQng tim dUQc mQt con chien ngoan dl!-o, d~t n€n mong cho t6 chuc ctla mlnh 1<) i day! Sau nhung eau chao khach sao chieu l~, thanh nien chua Jqp ng6i yen, thl vi giao sT lhu nhil'l da len tieng d<;> diim: - Con c6 di€u chi bil't an, rna trang co ve bd pho m~l nh<;>c duong il'y! - Chan chuong qua cha <;I! con vQ cua con cu6m het ti€n b<)c, cuon g6i theo nnh nhan, con truy tårn cå tuån nay rna viin khong ra manh moi! - 6i! trong cUQc song giå l<;lm nåy dnh ti€n nao ch5ng lan ra! chi co ke biet tin Chua moi khdi md dUQc cUQc song mien vi~n t<)i chon thien dang hoan l<)c!, nha lruy€n giao thu hai len tieng. - Cha eli! con nån tlnh dCli qua! con khong con tin tttdng dttQc ai! con cru muon tt,t ket li~u sinh m<;lnh mlnh rna thoi! - Con <;I! dnh nguoi doi voi nhau khi veli khi dåy, khi ycu thuelng, khi thu h~n , sao bång trao tr<;>n ni€m tin mlnh trong nnh thuelng bao la cua Chua. Chua thi than chiu dong dinh tren th~p tt,t gia d€ chuQC tQi cho loai nguai, Chua thuelng yeu, dum b<;>c, che chd cho til'ng con chien nho, du la thu con dlien hu hong l<;lc båy ... - Nåy con! con co bao giCl nghe den HQi Thanh X chua? nha lruy€n giao thu ba dQt ngQt hoi. Ton cong san don, mau me gQi y rna bi ke khac mltU toan "ntiJm" mil't con m6i, nha truy€rt giao thu nhut h~m llltc:

Phap

Am

Ph~t 8an 2006


- Nåy c~u tre! con phai dn tMn M tninh sa vao båy r~p cua nhii'ng t6 chuc dung chieu bai ton giao d6 It/ong g~t tin do! HQ quanh co giai thkh sai l~ch Thanh Kinh, IQi d\lng ton giao cho mu'U du chinh tri, kinh tai ... mo am. - d! t~ h~i nhu bQn bay tro chii'a binh nan y bip d6 vet ti~n tin do, n6 "xl din dan" thoi um t~i Los Angeles phai khong Ngai? - Thoi dau bång chuy~n may nha giao Sl tång tju vdi dam dan ba con gai, boc hot ca båy con nit& baD chi dang tai rum beng t~i Boston phai khong cac vi! The' roi m6i nguoi mot cau, vi nao eting co bdi 16ng Dm ve't nhd cua hQi thanh ke khac, dim tat cå xuong bun d6 tuyen dUdng chl c6 t6 chttc mlnh mdi chanh thong, mdi dkh thl!c la con duong mot chi€u duy nhat dua v��� nuoc Chua. Thoi thuye't giång khC1i dftu c6 ve thanh thi~n, b6ng chuy6n bie'n thanh tr~n cai va h~m hl!c, dai dång, khong c6 cd cham dUt VI chång ai chiu thua ai. Muon dinh phan thang b~i dn c6 ke bang quang lam trQng tai phan xlr. The' nhung, thlnh Bnh luc nfty chång co ai hi~n di~n, ngoai anh chang William thal thi6u , kho kh~o , nen ai cling muon keo chang William v€ phe mlnh. Do d6, anh nong dan lu khu vo tkh sI! bi loi vao vong chie'n, bj bat buoc phåi dåm nh~n chU'c quan toa bat dac dl xlr ki~n cho ba nha truy~n giao khå kinh. Anh chang ba phåi chi bie't ap a ap ung "xu hut': - Theo toi, ba vi d~u hay, c1€u dtmg ca... - Khong th6 noi m~p mo nhlt v~y dUQc! Anh di:tng sQ mat long hQ cu xac dinh cho hQ bie't ai chanh ai ta , ai phu hQp thanh Chua, ai m~p mo theo qui satan ... - d! chuy~n qui vi tranh lu~n la chuy~n thien duong, chl bie't chl1c la dung hay sai t~i thien duong, v~y t~i saG qui vi khong chiu kho cho Mn khi v~ d6 rna phan ro trl1ng den! 8~ nghi cua quan toa ba phåi co moi h<;lp ly, ba nha truy~n giao dong giå tay long trQng thach thuc doi thll

g~p I~i nhau t~i thien dlfong dung mot tram nam sau c16 giåi quye't mot Iftn viec hån thua. Hua h~n xong, ca ba mdi ngftm thay c6 di~u khong 6n. Ai cling tI! tin mlnh la nguoi duy nhat M<;IC len thien Mong con doi thu va ten n6ng dan ngu muoi chl1c chl1n phåi bi thieu dOt doi doi dUdi may tU'ng dia ng\lc. Nguoi C1 thien Mong con thong dong di I~i, chd kc C1 dia ng~lc chiu trU'ng pl}~t thl dau co di~u ki~n leo hanh Mn thien duong. TrC1 ng~i d6 khie'n vi~c thl!C hi~n cuoc g~p go t~i thien Mong trC1 thanh nan giåi. May ml1n la c6 vi da nhanh tri tim ra giåi phap: - 86 c6 th6 hoi du bon nguoi trong bu6i hQp m~t tltång lai, t6i d~ nghi slra d6i ditim h~n la dia ngl,lc, qui vi dong y kh6ng?

TrU' anh chang William mi~n cuong g~t dftu, ba nha truy~n giao ham hC1 chap nh~n cuoc thach h~n hao hung nfty. Cuoc cai va xo bo, nho v~y rna co cå cham dUt.

Phap Am Ph~t Dan 2006

The' roi, giong thoi gian tr6i nhanh, m6i nguoi m6i ngå, ai cling b~n ron theo du6i ne'p song ly tuC1ng rieng cua mlnh, va cuoc thach thuc s6i n6i t~i lii' quan mi~n 86ng thuC1 trudc cd ho phai nh~t. Ba nha truy~n giao trc , trC1 thanh nhii'ng nha lanh d~o caD tot trong giao hQi eua hQ, n6i tie'ng la nhii'ng b~e thanh dUång thoi dUQc tri~u tri~u nguoi ton kinh. Du v~y, cling nhu mQi nguai, roi de'n lue hQ phåi tU' gia euoe doi, mot rnlnh trå trQi ra di . Kh6ng ho h~ rna ca ba, kc trude nguoi sau, d~u du<;le dua v~ mot nåi. Thay m~t nhau, nhd de'n lOi thach hen nam xua, nhung ba vi Id la xa I~ , VI chon nåy Ilra chay phU'ng phU'ng, nong thieu dot che't len ehe't xuong, khong du hdi stte ren sie't, thl dau con y thuc tranh lu~n hdn thua chi nfta . ThOi gian keo dai eho de'n mot h6m, gian phong dang n6ng bU'c b6ng em dju mat mc I~ thlfong, roi mot vi thien thån hao quang sang ngoi, xuat hien . Ba vi mU'ng ro, qul xuong long trQng lam I~ chao don: - Khåi bii'm thanh Phe R6! ba dong eat tie'ng.

ca

- Thua qui Ngai, t6i kh6ng phåi la thanh Phe Ro. Toi la William . Horn nay, giii' dung lai h~n tram nam v~ trude, nen t6i Mn M håu chuy~n vdi qui Ngai . Ba nha tu hanh ngo ngang nhln kc doi di~n. Th~t la bat ngo! th~t la di~u bat e6ng VI dai khi nhung kc suot doi t~n tuy hftu vi~e Chua thl Chua bo be I~e long ehon nfty, trai I~i , ten nong dan tftm thlfong, ngu dot, ngo ngii'n, l'.Ii dUQe rude len eoi Thien duong! Chl1c e6 di~u gl mo am, Iftm lon s6 sach C1 ehon thien dlnh roi! - Xin hoi thi~t William nM! anh !lm dlfQe duong gia y nao d6 "moc nOI" len thien dlfang, xin bay ve l'.Ii ehung toi MQe kh6ng? - d! å! th~t ra, thl toi chr thl!e hanh thea lai d~y eua ba vL cha ehång co lam di€u ehi I~ lung ca! Roi e6 le bie't hQ ehång tin lOi rnlnh, thanh William dån giåi them: - Ngay d6, that t1nh that vQng djnh quyen sinh t6i may ml1n dlf<;le qui vi nhl1c nhC1 de'n tlnh thuång baG la cua Chua khi6n long t6i cl!e ky xue dOng. T6i thanh khii'n lang nghe nhung qui vi b~n ron hån thua nhau kh6ng nhiic nhC1 gi Mn Chua nua. Thoi rna y, truoe khi di ngu , qui vi m6i nguoi qul mot g6e, nghiem trang, tha thie't du ngUYen : "Lqy cha chung con tren Trr'!i. Danh Cha

a

a

duqc thdnh, nuac Cha duqc din, y Cha duqc nen, dat nhu trr'!i. Xin Cha cha chung con bdnh ml du an ngay qua ngay. Xin tha tQi [Ji chung con, nhu chung con tha cha ke phqm tQi nghich cung chung con. Xin cha di chung con bi cam dJ. Xin cuu chLing con ra khoi ddu dc ... A men! (2)". Toi don nh~n nhung lOi du nguy~n do voi tat ca chiin thanh, va trong giay phut tuy~t voi d6, t6i b6ng nhien tU' bo euoc doi ph6ng dang eua mlnh M thuong trl!c song trong unh thuång cua Chua . Nho y thuc Chua lu6n C1 trong t6i nen l6i h~nh phuc, tuåi mat vdi mQi nguai , mQi loh Toi du nguy~n ehi xin du an mot ngay, nen lo ng lham lam giåm dån, bie't song giån di d~m b~e,

39


d~ thu'c1ng yeu ehia xe, va dum bQe ke khae. Toi hång du xin tha toi, xin cUt! khoi du'ong ae, nen thu'ong quan sa t tu' tu'dng va · hanh dong minh d~ tranh bot 16i låm. Toi nguy<$n tha toi ngu'oi nen lo,!-i bo dlic;le tinh san h~n, va phat tri~n dlic;le long khoan dung, nhan h~u ... Toi då thay d6i eå euoe doi nho qUI vi, qui vi emnh la nhung b~e an nhan då hliong dh toi nu'c1ng ve Chua, nho v~y toi moi e6 du'c;le ngay horn nay.

- William chr nghe e6 mot eau du nguY<$n rna ve eoi thien dang, con ehung ta su6t doi raD giång d'!-o Chua, sao I,!-i d eh6n nåy! T,!-i sao l,!-i e6 ehuy<$n vo ly va båt eong nhli v~y? - Qui Ngai raD giång d'!-o Chua, nhan danh Chua, nhling qui Ngai e6 thl/e sl/ "sang" trong Chua hay khong? d6 la vån de rna qui Ngai m6i ngu'oi nen tl/ mlnh ehan thanh soi xet mlnh, d~ um ra lOi giåi dap ... Nhln I~i con ngu'oi thl/e eua mlnh Mu kln mit sau be ngoai d'!-o due thanh thi<$n la die u rna ai djng mu6n tranh ne khong dam nho nghI de'n, do d6, ba vi tuy vån åm ue rna ngån ngu r6i yen I~ng. - Thoi thl bo qua ehuY<$n nåy di, mlnh phåi giåi quye't thaeh thue tram nam tru'ae cha! Sau vl;1 dåu khfiu thud thie'u thoi, tren blioe du'ong tranh dua ho~t dong, VI Ic;li danh xung dot, hQ tung tung don phep manh mun d6i ph6 nhau, nen hiem khich theo thang nam rna eh6ng ehåt. Mot vi vua nhåe nhd, thl ba vi eung phung phung n6i gi~n. - Bay gio Ngai la bl/c thanh, Ngai hi~u ro dau la sl/ thu'e. Xin Ngai tuyen bo' mot lOi HOi thanh nao thanh thi<$n, ehan ehlnh nhåt! - Con gl phåi hoi nua, chr e6 Hoi Thanh x la ehanh th6ng& ngoai ra, eru toan la thu bip bc;lm, re tien rna thoi ... - Nåy ten t6i b,!-i, vo )jern Sl! T6 ehue ngu'c1i moi bip bc;lm, lu'u manh ... Ngay xu'a, tuy eåi vå h~m hl/c nhling nho lap ao truyen giao nen lOi le qui Ngai vån ehung ml/c, gio day d eh6n nåy, thl dau con gl d~ uy !ei nua, nhung åm ue blnh sanh eu tl/ do tuon trao. Tr~n khfiu ehie'n do d6 rna tang them phån hung hang va tho lI/C. Thanh William ehan nån, låe dåu dc;lm bu'ae di, thl bi ba nglioi niu ao keo l,!-i, nhåt quye't yeu du thanh phåi tuyen bo' mot lOi eho bie't ro tdng den: ke thång nglioi bl).i la ai? The' r6i, th~t tha nhan h~u nhu' mot nong dan ehan ehinh, Thanh tu t6n len tie'ng: - Toi dau e6 thua thåi thoi gio d~ phan xet ngu'oi. Toi phåi trd ve thu'ong trI/c eham s6e thii'a vu'on eua toi cha! N6i xong, thanh William bie'n måt, d~ eho ba nha dl).o due m~e unh tie'p tl;1e hc1n thua, eung låm ne'u nhu' hQ bay ra euoe thanh ehie'n thl eling khong phåi la die u Il). Iling!".

40

Cau ehuY<$n ke't thue bAng thai do kh6 hi~u "bo di vi chdm soc thåa vuiJn nhd" eua thanh William khie'n ehu Nam sii'ng sa trong giay phut. Chu ehc;lt nha månh vlion con con hoang phe' sau nha eung voi ke' hOl).eh khfin dåt sa ml).e eua ehu, r6i b6ng elioi xoa. Chu vua thåy ro dlic;le con nglioi tMt eua ehu: eå doi eu vQng ngol).i lang xang ehl).y thea dlic;le thua, vinh nhl;1e, thanh bl).i ... , lu~n ban toan ehuy<$n dl).i sl/ "tri quoc, binh thien hr;z", rna ehång baD gio nhln Il).i tam buong lung eua mlnh dang quay eu6ng vQng dOng ... Chu Il).i kham pha ra sl/ ki<$n båt ngo la ehu vua d6n nh~n Ph~t Phap tiem fin trong eau ehuy<$n vui eua ngu'oi ngo,!-i d,!-o. Thl ra, ne'u bie't md tam d6n nh~n, thl the' gian phap nao eling e6 th~ la Ph~t Phap nhi<$m måu. Troi sa ml).e n6ng thieu Mt nhu'ng ehu Nam eåm thåy an vui, thc1i thoi, nhif nhang : than tam ehu vua du'c;le rlioi bAng nhil'ng giQt nliae "phap" cam 16 thanh llic1ng, mat me. Chu xue dong trang nghiem ehåp tay hliong ve Tony, kinh dn len tie'ng: - Xin eåm tl). Tony nhåe nhd! Toi nguY<$n thu'ong trI/c eham s6e vu'on tam eua m}nh, khong d~ eho cae 10l).i co tham san si mQe tran lan 10l).n Xl). dau! Tång lo nhu' vo unh khong hi~u bie'n ehuy~n noi tam eua ehu, Tony lång sang ehuY<$n khae: - O! C6 le may xe då nguoi r6i! mlnh ehufin bi len du'ong la vua! The' r6i Tonyeham nliae blnh xe eho ehu, cha cM n6 may xe an toan, r6i moi khoae tay tu giå ra di. Chu Nam I~ng le ehiem ngu'ong tung dong tae eua Tony. 86i voi ehu, d6 la hlnh ånh s6ng thl/e eua nhil'ng vi b6 tat,xuåt hi<$n trong mQi hoan dnh, dung hång ha sa s6 phlic1ng ti<$n, thu~n nghjeh M trao truyen Ph~t Phap.O

Ghi ehu: 1. Xu'c1ng r6ng Saguaro la 10l).i xu'c1ng r6ng kh6ng 16, hlnh dang nhu' eot dlnh, vai nhung hang gai tua tua, d~e bi<$t eru sinh soi trong lånh th6 ti~u bang Arizona. Cay e6 th~ eao Mn 50 feet, n~ng 3 ngan pounds va s6ng lau hAng hai the' kY . Xu'c1ng r6ng lOn tlic1ng Mi eh~m : mot tu6i eru eao l phan, 20 tu6i cd l thliae, 30 tu6i ehung 2 thlioe. Båt dåu tu khoång nam 35 tu6i, xlic1ng r6ng tr6 bong trång, nhl;1y vang va ke't thanh nhil'ng ehum trai emn do , thc1m va ngQt ngao. Trai xu'c1ng r6ng la mot ngu6n eung cåp thl/e phfim quan trQng eua vai bO ll).e da do thud xu'a. Khi då thanh låo nien, khoång 75 tu6i eay mQe nhanh, du'c;le gQi lå nhung canh tay, t'!-o thanh nhil'ng hlnh thu d~e bi<$t. 2. Tan lioe, LUKE, ehapter 11: ..... Lord, teach us to pray, as John also taught his disciples. Anh he sa id unto them. When ye pray, say, Our Father which art in heaven. Hallowed be thy name. Thy kingdom come. Thy will be done, as in heaven, so in earth. Give us day by day our daily bread. And forgive us for sins; for we also forgive every ane that is indebted to us. Anh lead us not into temptation; but deliver us from evil ... "@@@

Phap Am Ph~t Dan 2006


ngh~ du6i qu~ Vinh uilo

Theo qui ehS nha ehua, Sa di (danh tu gQi ehung eho cae ehu ti~u) dUQe c!ua lam hai hC).ng : hC).ng thu nhåt, tu6i tu 7 Mn 12, gQi la Sa di Khu 6; hC).ng thu hai, tu6i tu 13 Mn 19, gQi la Sa di Ung Phap. HC).ng thu hai dUQe eoi nhl! dii thuan th~e nho trå i qua mot thoi gian t~p sl! trong ehua, phan khae VI d trong \(ta tu6i phat tri~n ho~e såp trudng thanh, nen e6 th~ giup eho ehua nru6u vi~e quan trQng nhu tuoi eay, quet dQn, lau ehui, lam vi~e d6ng ang (nSu ehua d vung que), t~ng kinh, tiSp khaeh (kru thay di vång) v.v ... Chu Ung Phap e6 th~ ru~u nghIa den la e6 khå nang thkh ung, thl!e hi~n nru6u phap sl! trong ehua . Con hC).ng thu nhåt, Sa di Khu 6, the o nghIa den th~t den, thl cm la Sa di Bu6i QuC). . Lå VI d eai tu6i qua nho, eae ehu ti~u d hC).ng nay kh6ng vae n6i eai eh6i eao hdn mlnh, kh6ng xaeh n6i thung nucJe n~ng bång mlnh, kh6ng gid n6i eay eu6e dai gåp d6i than hlnh mlnh ... Cai gl ciing kh6ng n6i, kh6ng xong, thl cm con caeh erua pruen cae ehu du6i quC)., du6i ehim, kh6ng eho ehung an pha th6e lua, d~u me, hoa quå eua vuon ehua. C6ng vi~e duy nhåt va d~ nhåt eho cae ehu hang ngay la nhu v~y, eho nen gQi cae ehu lå Sa di Khu 6 (du6i quC).) . Cae thay tru tri khi nuoi eae ehu ti~u d lua "khu o" biSt rång eae ehu khong lam dUQe vit$e lc'In nen phåi kiSm ehut vi~e nho nho nao d6 rna giao eho eae ehu d~ eae ehu khoi d kh6ng. Bi6u d6 , ehång phåi la ehen ep gl eae ehu "vi eluo?i quc; eling giong nhu ehoi elua. ehling m~1 nhQe ehi het" rna eting la mot trong nhung sl! trau luy~n eua Tru6n mon d6 thoi . Thu nhåt, sl! lam vi~e eua cae ehu (du la vi~e nho) eting dUQe xem nhu nhung d6ng g6p VaD ehuy~n ehung eua ehua d~ eae ehu khoi mang tiSng ng6i khong rna an edm ba tanh. Thu hai , dt erua eong vi~e eho cae ehu eting la eaeh t~p eho eae ehu e6 traeh nrut$m d6i voi eong tae rna ehua giao ph6. CU thea qui chS n6i tren rna xet thl le ra khong e6 nhung ehu ti~u Cl tu6i tu 4 Mn 6, rna nho nhåt eting phåi la 7 tu6i. C6 le h6i xua qui ehS d6 dUQe ap d~ng, nghIa la cm nh~n eho xuåt gia nhung ehu tu 7 tu6i trd len. Con thoi nay, nguoi ta thåy Cl nhi6u ehua sl! e6 m~t eua cae ehu ti~u d lua du'oi 7 tu6i . Bi~n hlnh la ehu HiSu d ehua Phuoe Tan. Chu HiSu moi e6 5 tu6i thoi . Nhu vh, ly ra ehu ehua du tieu ehuii'n M dUQe xSp VaD hC).ng Sa di Bu6i QuC). nua. Nhung thay tr~ trI eting dii dt vi~e eho ehu, eoi ehu nhu la hang Sa di Bu6i QuC). erunh thue v~y.

Phap

Am Ph~t 8ån 2006

C6 le VI ehua eting truSu nguoi lam cong vi~c du6i quC). nen thay moi phåi danh eong vi~e d6 eho ehu. BUQe giao eong vit$e, ehu trueh låm. Chu dm thåy rnlnh dUQe "Mn", e6 khå nang lam vi~e . Cong vi~e eua ehu, truoe day do ehu Han dåm traeh. Nhung ehu Han bay gio dii dUQe 13 tu6i r6i "elii qua khåi edi tuo'i Duo'i Quc; r8i" VI thS, ehu HiSu dUQe "b6 nhi~m" som. Chuy~n di tu eua ehu HiSu cting la mot d6 tai kha ly kY.

Cha m~ cM k~ rång Ut h6i moi biSt an, ehu dii kh6ng an dUQe ca thit, eu doi an rau di quanh nam su6t thang. Nru6u lue sQ ehu bi truSu dinh duBng, cha m~ ehu ngru6n thit hay ca d~ nåu ehung voi rau eho ehu. V~y rna ehu eting biSt, bo an; e6 khi lB an thl 6i th6e ra hSt, khong ehiu dUQe mui tanh ca thit. Cho Mn thang ehC).p nam ngoai, kru theo cha my dSn ehua, thåy ehu Han ng6i hQe kinh duoi g6c eay, chu HiSu ben nii'y y xin di lu . Chu xin nång n~e Mn do gi~n lå y, bo an, khong tårn [l1a, du thu ehuy~n. Cu6i eung cha my danh phåi ehiu lhua, mang ehu len ehua. Chua Phuoe Tan la mot ehua Cl thon que. Cai ten eua ehua, thay tr~ tri n6i rång n6 ehAng mang ehut Thi6n vi nao hSl rna ehl e6 y nghia gån b6 voi ngo i lang nho nay rna thoi ehua Phuoe Tan eua lang Phuoe Tan. Va VI la ehua lang, mQi sinh hoC).t d6u mang linh caeh eua lang xii dia phudng. Dan trong lang lam ruong lam vuon thl ehua eting e6 ruong e6 vuon M eanh tae hang ngay. Chua c6 d thåy sau nguai: thay tr~ trI, thay tri sl!, ehu Han, hai dl våi gia du'oi bSp va ehu HiSu. Hang ngay, thay tr~ trI va thay tri sl! eung vae eu6c ra ruOng. Lua dy xong, hai thay vae eu6c ra vuon tr6ng rau, d~u. Ruong vuon eua ehua nru6u låm nen hSt khoånh ruong nay lC).i xoay qua ollSng Mt khcie, ehång biSt lue nao hai thay moi nghI vi~e dUQe ngoC).i tru eae ngay TSt, ngay l~ via, ho~e ngay råm, mung mot. Chu Han eling di theo hai thay tu kru e6 ehu HiSu dåm traeh vi~e du6i quC). . Nhu'ng ehu Han ehång lam dUQe gl ngoai ruong vuon tru vi~e dem mtoe u6ng ho~e dem "bua lir (bua an xaeh ra t~n ngoai ruong d~ an qua loa rna lam vi~e tiSp) eho hai thay. C6 khi ehu giup eae thay trTa d~u, tr6ng rau lang, nhung vi~e tudng Mi d~ dang va khong dn phåi dung nhi6u sue. Bu6i sang som sau kh6a l~ khuya, ehu Han mang eh6i ra quet san, r6i van quet T6 duong trong khi thay tr~ trI quet dQn ehanh di~n con thay tri sl! thl tuoi

41


eae eMu ki~ng. Hai dl våi gia duai be'p thl nåu an, quet dQn quanh be'p va vuon sau. Hai di eling lo vi~e xåe khoai lang khoai ml d~ phdi kho, co khi eae dl ph di lua, phdi d~u a månh san xi mang ben hong ehanh di~n. Ai eling co nhi~u vi~e d€ lam trong ngay . Duy co ehu Hie'u la rånh rang nhåt, cm lam m6i eong vi~e du6i qu<;! rna thoi.

- Con qu<;! eling gi6ng con ehim, nhttng no lOn hdn, mau den. Mo no heli dai nhu viiy, ngung mot lue thiiy tie'p, "khOng biet, khOng lha:y con qug naa nen cM chJng lam gl het hå? Dl Båy noi chu ng8i ngu rna, phåi khOng?"

Cong vi~e etla ehu ehl båt diiu khi nao hai dl våi khieng bao båp hay lua ra san, trut ra phdi khi nång båt diiu rQi Mn khoånh san do. Chi~u, khi troi såp tåt nång, hai dl våi ra san h6t lua vao bao la ehu he't traeh nhi~m. Ai eling eho ding vi~e du6i qu<;! la vi~e nhan r6i, d~ nhåt. Ban diiu ehu Hie'u eling nghT v~y. Nhttng khi båt tay vao vi~e r6i, ehu mai thåy ding no khong ddn giån. Truae day, khi ehu Han con lam vi~e du6i qu<;!, eu m6i lue ng6i' trong eoi d6 phdi thi mang kinh ra hQe, co khi dem giåy but ra t~p vie't ehu Han nua. Con cM Hie'u ehua bie't ehu, ehång bie't phåi hQe hay lam gl eho do ehan su6t thoi gian ng6i trong eoi båp d~u. Ngoai ra, ehu Han co eai thanh quån råt t6t, noi nång lOn tie'ng nhu ~nh udng keu. Khi nao thåy co ehim Mn pha, ehu Han ehi la len mot tie'ng la ehim bay he'L Con ehu Hie'u, giQng nho xlu nhu con ga con mai ehui ra khoi trung, het mai rna ehim eu nhåy qua nhåy l<;!i, tung tang rna m6. NOi hai ehuy~n do khong da thåy ding vi~e du6i ehim qu<;! etla ehu Hie'u da khong phåi la deln giån r6i. Råt ehan! Chan qua khong bie't lam gl, ehu dam ra bu6n ngtl . Chu ng6i dl!a vao dy tung, ngtl råt ngon . Chim ehoe tha h6 dap xu6ng rna an båp, an lua. Hao etla ehua qua. Cm co hai dl våi mai bie't ehuy~n hao hl,lt do. "ChJng phåi lua biip tea kM 19i rna thity it di dau! Tgi chim an nhiiu qua do," hai dl våi noi vai thiiy tri sI! nhu v~y khi thiiy giup hai dl vae de bao lUa vao kho . Thiiy tri s~f tu6i tre rna tin min, eham ehut tung thu li ti . Co le thiiy trl,l tri giao eho thiiy lam ehue tri sI! eling VI bie't di tinh y ti ml etla thiiy . Thiiy tri sI! khong mu6n lam rdi rat båt eu hQt thoe nao . Hån nhien la a ehua xua nay ai eling hQe bai hQc va long la phåi bie't tran quy h<;!t edm nhu h<;!t ngQe, do eong lao kho nhQe etla nguoi nong phu lam nen. Nhung tran quy de'n co thiiy tri sI! nay thl ehu "cam chua" se khong con y nghla nua. Cling bai thiiy tri Slf qua tran quy v~t sån etla ehua, du la do bim tanh hay do tinh thiin traeh nhi~m , thiiy khong th6 tha thu eho ehu Hie'u dUQe.

- D<;! ... co måy con ehim nho nho nhu viiy ne , tl,!i no an do.

- Chu Hie'u l<;!i bi€u, thiiy tri sI! nghiem giQng gQi. Chu Hie'u ron ren buae Mn giin thiiy, tay van ve eheo ao v<;!t ho nau, ehua bie't ehuy~n gl rna trong nhu da mu6n khoe. - Horn nay ehu lam gl a ehua? - D<;! ... d<;! du6i qu<;!. - Co con qu<;! nao khong? - D<;! khong, con khong bie't con qu<;! .

42

- D~ dau co. - Vh cha ehu lam gl rna lua måt di dau mu6n he't?

- Sao ehu khong du6i cha! - D<;! ... con du6i no h6ng ehju bay. Vai l<;!i ... dau phåi qu~ dau rna du6i.

- Ph~t T6 di! Qu~ hay ehim gl eling du6i he't, nha ehua? Con du6i thl no phåi bay cha. Chåe ehu ng6i mot eh6 r6i xl xl måy tie'ng co l~ thoi nen ehung khong SQ cha gl! Chu du6i sao lam l~i tui eoi thil' eoi. Chu Hie'u ng~p ngung mot lue r6i vung hai tay len la : "HurJ... hurJ!" Thiiy tri sI! b~t euoi, r6i nhan m~t than: - Troi thh di! Du6i nhu v~y lam sao no sQ cha! Hua hua gl nhu thån lån eh~e luoi v~y troi! Thiiy trI,! tri nghe dUQe eau ehuy~n, buae ra vua euoi vua noi: - Kie'm eho ehu mot eai thung thie'c nho vai hai di dui. Khi nao ehim ehoe tai thl eu g6 ran troi len la ehung hoång kinh bay he't ehu lo gl. GiQng ehu åy dau co lOn dUQe nhu giQng chu Han, rna la het su6t ngay eling khan e6 ehe't, ai rna ehju n6i . Thiiy tri sI! du sao eling la hang d~ til' nen nghe thiiy trI,! tri noi v~y eling khong ban eai gl them, li~n di nm mot eai thung thie'c eho ehu Hie'u. Chu dung l<;!i do nhu troi tr6ng, ehång dam buae di dau. Thiiy trI,! trI thåy thudng, gQi ehu l<;!i: - Con lam vi~e co m~t khong? - D<;! khong. - Co ehan khong? - D<;! ... khong ehan. - Khong ehan? Thi~t khong ne ? Xuåt gia khong dlfQe noi Mi. Thiiy hoi l<;!i, du6i ehim qu<;! co ehan khong? - D<;! ... ehan. - Phåi v~y ehu! Chan ehu sao khong! Con ehua hQe ngh~ rna båt di lam thl sao khong ehan dUQe . (j ehua, vi~e nao eling co y nghTa rieng etla no , eho nen vi~e nao eling phåi hQe he'L Ng6i xu6ng day , thiiy d<;!y con eaeh du6i qu<;!. A, co thung thie'e Mn eho con r6i kla . T6t låm. L<;!i co hai di dui dyp nhuviiy, suang qua! L<;!i day. Chu Hie'u buae Mn giin thiiy trl,l trI. Thiiy tri sI! eling elung mot ben d€ lång nghe thiiy trI,! trI d<;!y ehu deh elu6i qu<;! . Thiiy trI,! trI noi vai thiiy tri sI!: - Cai thung thie'e nay t6t låm r6i , nhttng ne'u ehu åy phåi mang di htlng hai lay lhl khong con tay dau rna g6. Cho Phap

Am Ph~t Dan 2006


nen, thåy hay dl,!e hai 16 o hai ben mi~ng thung, måe vao day mQt Sc;li day cha cM deo tru'oe bl,!ng. Thåy tri st! eu'oi don mQt trang, mang thung thie'e di ngay. MQt ehoe sau la thåy ay då mang eai thung thie'c voi Sc;li day lam quai, tro l~i. Chu Han eilng thea thåy tri st! Mn nghe thåy trI,! trI d~y. Thåy trI,! tri trong day vao e6 m1nh, såa cha thung thie'e nåm ngay ngån tru'oe ngt!e. Ai eilng eu'oi. Chu Hieu ehång dam eu'oi, ng6 thily trI,! tri lom lom y ehtrng khong muon bo s6t dQng tae du6i qu~ nao rna thily d~y cha. Thily vtra ga thung vtra n6i: - Du6i qu~ eilng nhu' quet rae. Quet rae la quet cha s~eh nhil'ng phi~n nao (thily ngu'ng mQt lue d6 Um ehil' d€ hi6u cha ehu Hie'u), tue la nhil'ng eai tanh xau ae eua m1nh, thl du6i qu~ eilng e6 nghIa la du6i di nhil'ng thlt tilm b~y tilm b~ pha ho~i doi song tu hanh eua mlnh. Cai gl la tårn b~y tilm b~, bie't khong? La ham an, ham ngu, ham ehdi, lu'oi bie'ng hQe hanh, lu'oi bie'ng kinh k~, ganh tj, ghen ghet, san si, ae dQe ... (tung tung). N6i t6m l~i la du thu xau xa eua mlnh (tung tung) . Ngttoi tu la mQt ehie'n Sl anh dilng, xong ra tr~n, ehien dau voi eae thu rna quy dd nhOp xau xa, du6i cha ehung eh~y, danh cha ehung tan, khong eh~u thua mQt thu phi~n nao nao he'l. Qu~ dau, ehim dau! Tl,!i bay la rna vttdng, la phi~n nao Mn day quay pha ehua ehi~n phåi khong? (tung tung! tung tung!) C6 ta day! Ta du6i bay! Mau eh~y, mau bay! Dtrng xo ro de'n vu'on ehua thanh tjnh eua ta nil'a! Bay di, bay di! (tUng tung! tung tung!). Thily tri st! bl,!m mi~ng eu'oi. Chu Han eilng eu'oi ng~t ngheo . Thily trl,l trI ng6 ehu Hieu, hoi: - Sao, con da hQe dttc;le deh du6i qu~ ehu'a? - D~ ehu'a ... dai qua con khong nho he't! - Ai båt con hQe nhil'ng gl thily n6i dau ma dai voi ngån! Khi thay ehim qu~ Wi, con eru vi~e eh~y u de'n, vtra eh~y vtra ga thung la du'c;le nSi, dau dn phåi n6i hay dQe di gi! Måt ehu Hie'u sang ro len, ehu n6i: - D~, vh thily d6 con lam thå eoi. N6i nSi ehu d6n eai thung thie'e ttr thily, tt! trong day vao e6 mlnh. ytra eh~y ehu vua ga "tung , tung" mQt eaeh khoai eru. Chu eh~y rie't Wi bai phdi lua. Chu Han phan bl: - B~eh thily, h6i tntoe con du6i qu~ thily d~u e6 d~y con nhu'vh· Thily trilm ngam mQt lue: - M6i ngu'oi e6 mQt tinh ne't, mQt can cd rieng. Con se giong nhu' thily tri slf. Lau ehlii, quet dQn, giil' gIn cha s~eh dat ehua, tieh ehua eong due, khong d6 sd tan, lam gu'dng måu gi ai h<:tnh cha d6 ehung mai sau. Chu Han nghe thily d~y nhu' v~y e6 ve thichy HIm , lin tu'ong tu'dng lai eua mlnh se vil'ng vang suong se nhtt du'ong di eua thily tri s~t. Chu hoi: - Chu Hie'u khong phåi v~y ho, b~eh thily ?

Phap

Am Ph~t Dan 2006

- Khong, thily eru n6i v~y. Lue nay ehu Hie'u da tro l~i voi m~t may sang ro . Thily n6i voi ehu tru'oe khi tro vao phu'dng tru'c;lng: - M6i ngay khi lam vi~e du6i qu~, con hay nghT rång con la mQt anh hung, mQt ehie'n si, ehie'n dau voi nhil'ng di~u xau xa ae dQe eua eUQe doi. Nho ehu'a? Vil khi eua con la eai thung thie'e d6 . Gi6ng n6 len d6 du6i gi~e nhu' la h6i xu'a Due PMt n6i giao ly trung d~o d6 pha ta ma ngo~i d~o v~y . Khong hi6u hå? Thoi, d~i khai la phåi he't sue ehie'n oau khong eh~u thua bao gio he'l. Du'c;le ehu'a? Hi6u ehu'a? - Dll., hi6u, ehu Hieu dap nhanh, tay khOng quen ga "tung tung".

*** KS ttr hom du'c;le trao "vil khi" va bai hQe "chie'n d(i'u ", ehu Hieu då thay hang hai hdn nhi~u . Chu khong con thay ehan va bu6n ngu nil'a. Bu6i sang khong dc;li di våi keu nh5e, ehu da tue trt!e san o san phdi lua voi eai thung thiee deo tru'oe nglfe. Chim eh6e chr moi d~u tren eay ehu'a ~p sa xuong san la ehu da ga thung xua du6i. Vua ga vtta eh~y xan toi, hang say nhu' Hnh dm tå. Chi mQt thoi gian ngån ehung våi ba thang, ehim eh6e då e6 ve nhtt he't dam ben mång Mn san phdi. Chllllg ehi t~p trung tren de canh eay xa th~t xa o ven rao eua ehua dS cha cd hQi thu~n ti~n. Nhu'ng ehu Hie'u då khong cha ehung mQt cd hQi thu~n li~n nao M an lua b5p tren san phdi nil'a. CM khong nhil'ng la mQt ehie'n si anh dilng, ma con la mQt ehie'n si sieng nang, tinh tan, bie't traeh nhi~m nil'a. Diln diln, ehu rut du'c;le nhil'ng kinh nghi~m trang ngh€ du6i qu~ eua mlnh khien cM e6 thS thong thå, it elfe nhQe hdn, khong dn phåi dung SUc nhi€u qua , khong dn phåi lam "cam tå", khong dn phåi qua sieng nang nhu' lue dilu nil'a. Chiing hll.n khi dn phåi di ti~u li~n hay d~i ti~n, chu khong phåi keu gao nho dl våi trong eoi thay minh: chu coi ao ra, mang tren mQt nhanh dy trang eMu ki€ng giln san phdi nhat; di thung thie'c cilng du'c;lc trea len, lung liing ben Cll,nh di ao. Canh m€m lam cha cai ao va eai thling du du'a du du'a y nhu' chu hay con dung d6 v~y. Cha nen, ehim eh6c cilng chiing dam Mn. Luc dilu, ehu chu'a dam thlfC hi~n cai myo d6 vQi. Chu trea ao trea thung len canh cay xong, eh<:ty vao nha kho giln d6 nup dc;li . Thay th~tlau rna viin khong c6 con chim nao dam dap xuong, chu moi yen tam ap dl,lng. Bay giO thl chu an ehåe ke't quå eua mu'U m(fo d6 r6i . Muon di dau, chu Clt vi~c trea ao trea thung len r6i di. Quen r6i, sang kie'n eang nffy ra nhi€u hdn . Chiing h~n, thay VI phåi coi ao mlnh ra, ehu lfiy di ao cil raeh da bo cua thily tri st!, trea len; thay VI cu ng6i mai ben san phdi rna khong thay quan thu nao xuat hi~n , ehu ra vu'on sau hl hl,le lam sao d~ thQc 6i xuong ma an ; thay VI eu cham cham nhln ngo bong ehim, ehu nåm dll.i xuong b~c th~m bu'oe len chanh di~n ma ngl.'! ngon lanh. Hai thily va ehu Han ra d6ng, c6 khi ehi~u toi moi v~; co khi v~ vao giae tru'a d6 thQ trai va nghi

43


ngoi dau chung mQt tie'ng r6i di l<;ti. Nhu v~y, chu co ngu len mQt hai gia d6ng h6 cting chång ai hay . Hai dl vai thl cu lui cui lam vie c duai be'p, co ranh r6i dau rna ki~m smit cong vie c cua chu. Chu nåm cheo queo noi b~c th6m, ngu du'ai lan gio mat hay hay d~ chiu tu ruQng d6ng th6i vao. Uu lau gi~t mlnh thuc d~y, chu voi tay låy hai cai dui go vao thung mQt trang rom ra, r6i ngu tie'p. Ay v~y rna chim choc cting khong dam de'n. C6 le chung da tht!c t"inh sQ hai va tranh xa vuan chua du'ai st! canh gac gåt gao nghiem nh~t cua "chie'n Sl du6i qur;z" nay r6i. Cho de'n trua horn nay, dang khi ngon giåc ben hien chua, chu b6ng nghe tie'ng keu cua mQt gi6ng chim l<;t. Tie'ng keu l<;t va IOn Mn n6i chu phai vung thuc dh, dl,li måt, dao dac nhln quanh . Chu khong thåy con chim do dau. Co le no dang d~u tren mQt cay caD nao do g~n san phoi. Chu nhln quanh san. Horn nay chua phoi mot mon råt d~c biet: d~u phl,lng. Mon d~u phl,lng nay råt dåt ti6n, dåt han lua båp, co th~ dem ep d~u va lam mon mu6i d~u, an rat ngon mieng cho bua com chay. VI vh, th5y tri st! d~n chu phai trong coi cho kY. Th~y d~n thl d~n, chu thåy chång co gl thay d6i trong cong viec cua chu. Lua hay båp cting go tung tung, rna d~u phl,lng thl cting go tung tung thoi, co gl khac dau. Khac chang la khi phoi lua båp, chu khong h6 dl,lng ch<;tm gl Mn nhung thu do. Con d~u phl,lng thl truac khi danh giåc, chu da nich cho mQt bl,lng da dai r6i. Cai thu d~u nay quy tMt! Chu dau co y an chi cho nhi6u , v~y rna cu IQt, cu boc vo, he't lrai d~u nay Mn tnii d~u khac . Don don, ngQt ngQt, beo! An xong, dem vo di nem t~n ba rao . Tra vo, l<;ti mu6n an, r6i l<;ti dem vo di vill th~t xa nfra. Th~t la phi6n qua, måt cong qU(i! vh rna cu an. Bay gia, ng6i s~t su chua tinh hån, chu vua suy nghT chuyen d~u phl,lng, vua thåc måc khong bie't con chim gl do co tht!c khong hay la cm co trong giac mQng cua cM. Dang v~t va mu6n thiu thiu ngu tra l<;ti, chu b6ng nghe tie'ng con chim do keu I~n nua : "Ku ... r;z! Ku ... r;z!" Chu dUng hån cI~y, tay che tran, nhuang måt nhln len dy b6 d6, ch6 phat ra tie'ng keu. Chu thåy ro rang mQt con chim IOn han con chim se råt nhi6u, mo no dai va hoi cong, long no den mun, d~ sQ. Chu thåy on l<;tnh trong nguai. Con chim co di ve gl rung rQn rna quai låm. Chu nho l<;ti lOi mo ta cua th~y tri su. "A, dung r6i! Ddy la con qur;z! eMt r6i, lam sao ddy?" Chu run. Chu sQ. Chu nep vao me tuang r6i len len rut ra, nåp sau ch~u ki~ng, noi chu trea cai ao rach va cåi thung thie'c. Chu nhln len canh cay xem con qu<;t co thåy chu khong . No thåy. No nhln chu. No thea doi chu. Chu sQ qua, khong dam dQng d~y. Chu ng6i yen sau ch~u ki~ng, len len nguac måt len nhln no.

"Ku ... r;z! Ku ... r;z!" con qu<;t ll!-i keu len nhung tie'ng ghe rQn. R6i b6ng ch6c, hai con qu<;t khac tu dau bay ao tai . Ba con cung d~u tren mQt dy, luc låc dåu c6 nhu noi vai nhau di6u gl. R6i ba con cung cui d~u ngo xu6ng ch6 chu nåp. Chu xanh m~t, d6 m6 hoi, run len, r6i chu vl,lt bo ch<;ty. Chu ch<;ty ban m<;tng vao T6 duang, chui

ca

44

xu6ng du'ai ban tha, ng6i tha d6c. Ba con qu<;t thåy chu vung dh thl gi~t rnlnh tinh bay di nhttng nhln l<;ti thåy chu ch<;ty xa, ben han ha ru nhau sa xu6ng an d~u phl,lng. An thoai mai . An tl!-i ch6, khoi dn phai tha di dau . Duai ban tha T6, chu hay con run dm c~p. Chu khong nga con qu<;tl<;ti co di ve hi~m ac, du tQn nhu v~y. Chu suy tinh dch ch6ng tra l<;ti no. Tr6n nhu våy 10 cac thåy v6 bie't dUQc thl che't. Chu an d~u phl,lng h6i sang da hao låm r6i, bay gia d~ cho qu<;t an thl con hao nhi6u nua. Qu<;t rna dåp xu6ng an tinh bo thl nhung con chim nhat dy mQi horn cung se ru nhau ua xu6ng cho xem. CM thåp thom ng6i khong yen, dinh mo ra l<;ti thl nghe tie'ng chan chl!-Y r~n r~t ngoai san, r6i nghe tie'ng chu Han het len nua: - Hua! hua! Xit! xit! Chu Hie'u dau! Sao M chim qu<;t xu6ng b~y dan v~y trai!

ca

ca

Thåy co chu Han tie'p cuu chu mung qua Vl,lt ch<;ty ra: - Tui da y ne! Moi ch<;t y ra sau chlit xiu a! - X<;to! Tui di tu xa nhln vao thåy cM bo ch<;ty ro rang! - Dau co! - Thoi dung co cai. Noi tui nghe, sao chu bo ch<;ty? Chu sQ di gl? - Dau co sQ cai gl dau? - Chut nua tui met thåy tri st! cho coi. - Dung co met rna, nan nI chu do. - V~y chu noi nghe, chu sQ di gl rna bo ch<;ty? Ng~p ngung mQt h6i, chu dap: - Con qu<;t do.

- Mo Ph~t! Nguai rna SQ qu<;t! Dai thud nao co di chuyen nay ne trai! SQ di gl cha. Thung etla chu dau sao khong go? - Kia kla. - Sao khong deo vo nguai rna trea tren do? Chu khong tra lai, dung phl,lng phiu, vin canh cay r6i van ve v<;tt ao. Chu Han thåy tQi nghiep ben d6i giQng: - Thoi dung sQ nua, tui khong met thåy dau. Con cai thu qu<;t quy quai do I~n sau co thåy cM IUQtn cl,lC da chQi no mQt cai la xong, co gl dau rna sQ cha! - Lo khong trung no thl sao? - Dau co dn phåi trting. ChQi g~n g~n no thoi la no hoang kinh bay tu6t he't r6i cha lo gl! - Lo trung no thl sao? - Trung no? Thoi chu a, tui dung day chu chQi thli' coi trung khong rna doi chQi trung con qu<;t bie't bay. Lam nhu chu chQi gioi låm v~y . Lo di chuyen gl dau. Hao d~u cua chUa khong lo! Deo thung vo di . LUQm san måy CI,lC da d~ mQt ben. Nem he't da thl di lUQm l<;ti. Khong Phap Am Ph~t Dan 2006


co da thl cu ch,!-y xån tdi, dm hai cai dui cua chu guo guolen la chung bay he'l. Qu,!- cung gi6ng nhu chim chu khac gl dau. No nho xiu nhu v~y rna cung S<;l! Noi r6i chu Han xu6ng nha be'p lo bai xach com trua ra ruong cho dc thåy. Con I,!-i mot mlnh, chu Hie'u lfi'ng thung di IU<;lm vai Cl;lC da trong san. Chu lhåy phl;lC chu Han he'l sUc. Nho chu Han rna chu låy I,!-i dU<;lC tlf lin . Quye'l chie'n då'u anh dung trd I,!-i chu kh6ng d€ mål nhu<$ khi nhu khi nii y. Khi chu Han trd ra , ehu Hie'u niu tay chu Han l,!-i noi : - Cam on chu bay tui du6i gu'!- . Chu nha dung met hai thåy nghe. - Kh6ng met dau 6ng Sa di Du6i Qu,!- a! Va guen, ang Sa di Qu,!- Du6i cha, ha ha , Sa di Qu,!- Du6i, vua noi vua cuC1i, chu Han di tu6l. Chu Hie'u ng6i I,!-i noi san, thåy nhot nh,!-t, gue gue . Chu ltt<;lm cl;lc da nem m'!-nh len cay b6 d~, nhung Cl;lC da l,!-i bay ra sau lu'ng ehu, trung vao vach chanh di<$n nghe "blfP" mot tie'ng. Chu gi~t mlnh, guen mål ding tu nho tai gio chu chua h~ låy da chQi ai. Bay giO phåi t~p. V~y la ngh~ du6i gu,!- cung dn phåi bie't them chuy~n chQi da nua. Chi~u hai thåy va chu Han v~, chu Hie'u len len lui di ch6 khac, tranh m~t hQ. Du ehu Han hua la kh6ng met chuy<$n h6i trua , chu Hie'u vån cu s<;l. Chu kh6ng bie't chåc la chu Han co gift lOi hay kh6ng. Thl/c ra linh y chu Han cung båt thuong låm. Noi chuy~n dai dåm cua chu Hie'u kh6ng la du bie'l chu Han chång guan tam gl chuy~n giu lOi hua. Chu Han hua kh6ng noi thåy nghe, v?y r6i thåy nao cung bie't chu Hie'u dai dåm. Cå hai dl våi eung bie't nua . Cung may la thåy tru trl thuong noi vat cho chu ding lue thåy muC1i hai tu6i thåy vån con dai dåm m6i tuån hai ba lån .

Thåy chu Han ra gie'ng, chu Hie'u ch,!-y ra theo : - Chu Han, chu co met hai thåy kh6ng v~y? - Kh6ng. Kh6ng no i gl he'l. Yen tam chua 6ng Sa di Qu,!Du6i? - Chu dung keu tui nhu gi6ng nhu met thåy r6i.

v~y

nua rna. Keu nhu v?y eung

- Nhi~u chuyc$n gua! Vao trong di. - Chu hua di, hua dung mel dung noi Qu,!- Du6i nua di! Chu Han b6ng n6i gu'!-u len: Phi~n gua ha! Båt tui hua nua! S<;I cai gl cha! Chu Han lO tie'ng len, co' tlnh la tMt to, "bi quq. du6'i thl n6i la quq. duo'i cM sq gl cM hi'! Sa di Quq. Duo'i! Sa di Quq. Du6. .. i!" Bie't bit mic$ng chu Han kh6ng du<;1c, chu Hie'u om dåu 6m c6 vung ch,!-y v~ phong mlnh, ng6i 6m g6i khoc thUt thit. Tuc chu Han gua suc. Khoc chua hå con b6ng thåy thåy trI,! tri buac vao phong. Chu khoc oa ra. Chu bie't

Phap

Am Ph~t 8ån 2006

thåy trl;l trl xu6ng d6 danh chu chu khong phåi xu6ng d€ la dy dau. Quå v~y, thåy ng6i ben c'!-nh chu, vu6t cai chop nho xiu cua chu, an ui: - Dung khoc nhu v~y måt he't tinh thån chie'n då'u bay gio. H6i nho thåy cung nhu con vh th6i. Luc do chua co nuoi con ga tr6ng d€ no gay m6i khuya rna thuc dh lI,Ing kinh. Con ga do to låm, du dån låm. Chua phoi båp, thåy ng6i coi. Thåy con ga tai la thåy bo ch,!-y M no mu6n an bao nhieu båp thl an. Thl/c ra, no dau co doi gl. No co phån båp dem Mn t~n noi cho no an nhu'ng no cu thich an båp phoi ngoai san ngoai troi v~y. No mu6n an d6 co ve thien nhien hay sao do rna. Thl cho no an båp phoi cung chil.ng sao, nhung no an dU<;1e thl ga guanh xom cho tai chim, gu'!-, cung xum xit bu I,!-i, råt la phi~n! Cho nen phåi du6i luon Gå no. An u6ng phiii co tr~t tl/, n€ ne'p cha. Ma du6i no thl thåy khOng dam. Chil.ng bie't sao thåy cu s<;l no rna khong s<;l båt cu con ga nao khac. No du6i thåy ch,!-y te thl co. Rie't r6i m6i lån mu6n ra san an lua båp la no lo du6i thåy truoc r6i an sau. Vua an vua ru re ga vil chim gu,!- hang xom, lam nhu no la chu nha mu6n diii ti<$c lang gi~ng v~y . Thåy trl;l trl h6i do, tuc la su 6ng cua con, bie't du'<;Ic chuy<$n moi vot cho thåy mot dy roi tre mong. Båo thåy xong Mn guåt cho no mot tr~n. Thåy danh li~u rna lam theo. Cru guåt xem xem thoi chu khong co' tlnh guåt ngay no. V~y rna cung trung duo i no mot chut, bay måy di l6ng. No keu guang guac, bo ch,!-y tr6i che't. Tu do v~ sau, thåy m~t thåy la no lui thui ne di ch6 khac. V?y do , Mi voi chim gu'!-, hay båt cu lo,!-i nao, con cu coi chung nhu nhung phi~n niio guåy pha mlnh, thåy d'!-y con di~u do r6i, phåi khong? Mlnh phåi guye't tam thång no, phåi bie't r6 la no v6n s<;l mlnh, phåi bie't r6 la mlnh chåc chån thång no, thl con moi kh6ng s<;l no. Bie't mlnh bie't nguoi, tram tr~n tram thång. Chua bie't r6 ke thu thl co n co luc thång lUc thua, nhung khi da bie't r6i thl tram lr~n tram thång cha. Cung nhu khi con chua bie't con gu,!thl con s<;l, bay gio bie't no r6i, dau co S<;l nua, phiii khong? Con l,!-i co vu khi nua, nao da, nao dui, nao thung, nao tay chan to lon . No nho xiu cru co cai mo thl lam gl thång dU<;lc con. Phåi khong? A le, nin khoc . Ngay mai ra tr~n danh du6i no mot lån, con se lam chu tlnh hlnh, khang ai han con dU<;lC nua."

*** Ngay mai, va nhung ngay ke' tie'p, chu Hie'u lam chu l,!-i tlnh hlnh, dung nhu lOi thåy noi . Tram tr~n tram thång. Khong chim kh6ng gu,!- nao dam de'n nua . Chu hang say danh du6i ngay Gå nhung chim nhung gu,!- d~u xa låc tren dc canh cay, bl;li r~m ngoai vuon chua. Chu khong lam che't mot con chim nao, cru xua du6i thoi, nhung chim nao cung dam S<;l, lanh xa khu vI/c chua. Co khi thåy chU tu xa la chim da vl,!t bay nhu th€ bj kinh dong bdi tie'ng gåm cua chua son lam. Ke't guå vi~c lam cua chu bay gio, the o lOi thåy tri sl/ thua voi thåy trI,! tri, tie'n xa han truoc nhi~u. Lua, båp, d~u xanh, me, khong bi hao chut nao; d~u phl;lng thl co 45


hao cMt cMt kh6ng dang k~; chim choc di bit$t kh6ng thåy kh6ng nghe tam d~ng hay tie'ng keu riu rit hang ngay nua. Thåy trl.l tri lång nghe thåy tri sI! bao cao, nhåm måt tråm ngam mQt luc r6i noi dua: - Kh6ng kheo mlnh l~i s6ng tren mQt manh Mt chAng lanh do nghe. Thåy tri sI! kh6ng hi~u y thåy trl.l tri noi gl. Thåy vh, thåy lrt.J tri thd dai xua tay cha thåy tri sI! rut di. Cha thåy tri sI! ra khåi phu'elng tru'~ng r6i, thåy trl.l tri ngam nga:

"Xuan khu hoa hoim t~i, Nhiin lai ddu bat kinh. " (Xuan di hoa van tren canh Ngu'oi v~ chim hot an lanh ben san). Bu6i t6i, thåy trl.l trI bao chu Han gQi chu Hie'u len phu'elng tru'c;lng. Nghe gQi nhu' vh chu Hie'u bie't la thåy co vit$c mu6n d~y bao. Chu b~n ao trang dang hoang, bu'O'c Mn ch6 thåy r6i dung chap tay mQt ben cha d~i. Thåy g~t gu noi: - Con du6i qu~ du'~c måy nam r6i? - B~ch thåy, nam nam r6i. - V~y ra bay gio con da mu'oi tu6i? - D~ phai. - C6ng vit$c cua con ra sao? -

D~,

c6ng vit$c blnh thu'ong.

- Chim choc con Mn pha nhi~u kh6ng? - B~ch thåy, con ng6i su6t ngay cling kh6ng thåy mQt con chim nao bay ngang. Hlnh nhu' chim qu~ kh6ng de'n yling chlia nay nua. Bay giO pheli lua bap chitng dn ng6i coi cling kh6ng sao. - V ång Mn nhu' v~ y sao! - D~, vang hoe a. - V~y con chitng thåy bu6n sao? Con ng6i su6t ngay kh6ng co con chim nao M du6i, d~ go thung, kh6ng bu6n sao! - B~ch thåy cai thung con våt tu lau r6i, kh6ng dn nua. Con chim thl con du6i, chim he't de'n r6i thl con chi ng6i hQc kinh, hQc chu Han th6i. - Con chu'a tra lOi thåy. Thåy hoi con co thåy bu6n khong khi chua co cay co vu'on, co bong mat, co mai cong, co hang co h6c, co ru'ong co cQt, v~y rna chitng con chim nao dam ghe tO'i? Bu6n kh6ng? - B~ch thåy, con kh6ng bie't nua .. . Con cling thåy bu6n, nhu'ng con kh6ng bie't lam sao. Thåy bao con du6i chim du6i qu~ thl con du6i, con dau co bie't lam sao! - Nam xu'a thåy cling du6i qu~ du6i chim nhu' con. Con co bie't luc thåy sung su'O'ng nhåt la luc nao khong? Lå

46

m6i luc chim ron ren dap xu6ng an lua, thåy thåy rna gia do lam lei cho chung an. Di~u vui nhåt tren doi khong phai la nhln thåy ke khac sung su'O'ng hay sao! - Co luc con cling mu6n nhu' vh nhu'ng con s~ thåy tri sI! bat ph~t quy nhang. Thåy noi måt mQt hQt lua thl phai quy mQt cay nhang. - Kho Mn v~y sao! Hen gl ... Th6i du'~c, con v~ phong di. Ngay mai thåy tri sI! va chu Han v~ thanh, rna lua cling mO'i g~t xong nen thåy kh6ng phai ra d6ng. Thåy mu6n sO'm mai con theo thåy di de'n mQt ch6 nay, du'~c kh6ng? - B~ch thåy, con mu6n theo thåy. - T6t lam, v~ ngll di.

*** SO'm tinh mel la thåy tri sI! va chu Han da len Mang. Chu Hie'u dinh ngu nu'O'ng them mQt chut tru'O'c khi troi sang lhl thåy trl.l tri da tting hang måy tie'ng ngoai clta. Chu vung d~y, dl.li mat. Thåy dung ben ngoai noi vQng vao: - Con da thuc chu'a? - B~ch thåy r6i. - Di du'c;lC chu'a? - B~ch thåy du'c;lC~. Ra khoi phong, chu thåy thåy bu'ng mQt cai thung Co cai non la clh thåy d~y kln mit$ng thung nen khong bie't du'~c cai gl ben trong. Thåy khong cha bu'ng, chI bao chu di theo. Chu nghT chåc la ra d6ng gl day, mQt c6ng vi~c d6ng ang chu kh6ng doan n6i.

100n. chu chu lam

Hai thåy tro I~ng le ra khoi chua, di vong quanh bo rao chua d~ ra pilla sau vu'on chua, bang ngang mQt nghla dia, r6i ngang mQt bai cat rQng di hoai chitng thåy dåt. ThInh thoang co mQt chie'c xe bo di ngu'~c chi~u, chd dfiy reim . Mui lua quy~n lan heli su'elng lam mat ca bu6ng ph6i. M~t troi chu'a mQc hitn, con ii'n sau Wp may day . Su'elng dem hay con phu mo chung quanh. Du'ong di mo mo mit mit. ChI co thåy la bu'O'c di kh6ng ng~p ngung. Chu xach dep len ch~y theo mO'i kjp thåy. Chu co cam giac nhtf thåy dån chu di len troi hay Mn mQt coi tien nao vh.

Qua khåi bai cat rQng thl Mn chan mQt ngQn d6i. Dung ra la mQt go dåt cao, co mQc Iu'a thu'a . Tren go chI co vai dy me cao nhu'ng cling du t<;lO nen ve r~m rit um turn cho go Mt. Hai thåy tro nghI mQt ch~p du'O'i chan go r6i hl hl.lc leo d6c di len. Tren go co mQt khoang Mt tr6ng rQng hein san chua. Thåy noi h6i xu'a day la ch6 hQp lang. Tu ngay xay dlnh va chua Phu'O'c Tan trong lang, Mt nay bo tr6ng, hQa hohn låm mO'i co ngu'oi ru nhau len cheli vao nhffng dem sang trang. Thåy d~t thung xu6ng Mt, ng6i ngru . Chu Hie'u chu'a bie't thåy mu6n len

Phap

Am Ph~t Elan 2006


day lam gl nhu'ng ehu ehu'a dam hoi. Chu eting ng6 i xu6ng ngru ehan. Thc1y n6i:

dau tI,! v~, ehung eting the o toi. Chim tu kh~p hu'ong, tu d6ng ruong, tu vu'on rau, tu de bl,!i r~m, 6 i).t keo den.

- Cha troi sang ta hay lam vic$e. A, ehu thåy e6 gl khae li). day khong?

Tung vai het thung lua, hai thc1y tro dung li).i gifta bai ehim, eu'oi h~ hå. R6i thc1y låy hai tay bl,!m mic$ng keu hu nhu' gQi muon ehim v~ dlf hQi. Net m~t ehu Hieu tu'åi vui hån bao gio. Tu ngay bu'oe ehan vao ehua lam Sa di Bu6i Qui). den gio, co le day la lc1n dc1u tien ehu thåy hi).nh phue nhåt. Chim qui). khong sQ hai tranh ne ehu. Chu khong sQ hai hay xua ghet ehim qu:). . Co con ehim d~u m6 nhftng hi).t lua dinh tren vai ao eua ehu. Co con ehim d~u tren tay thc1y. Chu nhln quanh. Bau eting la dum. Bau eting thåy qu:). . Ma tam ehu viln elt an blnh l~ng le, khong bi thoi thue bai eong vic$e hay traeh nhic$m dåu tranh, ehien th~ng. Chu sung su'ong vua eu'oi vtta khoe vua dang hai tay ehl).y gian gifta mot troi ehim ehoe. Gi6 du6i the o vl).t ao nau phåt phoi eua ehu. Chim ehoe nhu' nhåy nh6t d6n ehao ehu. Thc1y dung nhln theo, thåy ehu han hoan vui mung va tlf do nhu' mot dnh dum gifta dåt troi hoang di).i.O

o

Chu nhln quanh r6i n6i : - Khong e6 nha elta. - Gl nfta? Im l~ng quan sat mot lue lau, ehu dap: - Khong gl het trån . Thc1y b~t eu'oi: - Sao li).i khong du'Qe? Cay eao ne, se e6 b6ng mat suot ngay ne . C6 ehim eh6e, co ve, co con trung keu riu rit, ri rå suot ngay ne. Bo con khong nghe gl het sao? - Di). ti).i con eu nghT thc1y hoi thåy gl khong ehu nghe thl con nghe tieng ehim keu tu lue ehu'a bu'oe len day r6i. Thc1y mu6n con du6i ehung khong, bi).eh thc1y? - Khong . Ng6i ehåi di. Quen phlit di ngh~ du6i qul). eua con di. Hai thc1y tro ng6i im l~ng ben nhau . N~ng len eao dc1n. E>inh go nhu' du'Qe u'u tien don nh~n anh n~ng som hån ben du'oi. Chim ehoe dng lue dng h6t vang tren nhftng nhanh me M don ehao mot ngay moi . Gi6 tu ruong d6ng phc1n ph~t th6i qua nghe vi Vllt. Thc1y nhln qua ehu hoi: - Con nghe tieng ehim the nao? Chu åp ung mot lUe r6i noi : - Vui qua! Thc1y eu'oi r6i dung dh, om di thung ra gifta khoånh dåt trong. Chu lon ton ehi).y theo. Thc1y lai d~t di thung xuong dåt, l~t di non la ra, ehu nhln vao: lua . Mot thung dåy lua . Chu ngl).e nhien nhln thung lua ehu'a hi ~u gl thl thåy da ng6i xuong låy hai ta y voe lua len, n6i : - Lua eh~e hQt qua, lua ngon qua! Con thåy khong? - Da, lua

d~p

qua.

R6 i thc1y Vl,!t dung d~y, vung tay, vung tay. Lua bay tu phia, lua bay len eao, tung vai kh~p nåi . Thc1y het len trong tieng gi6 reo: - Vai lua di con, vai kh~p nåi eho ehim qua a n! Chu håi khlfng mot lue, thåy thc1y eu tiep tue dung r6i khom, khom r6i dung, voe lth ra rna vai; ehu moi eui xuong thQe hai tay vao thung, n~m tung n:).m lUa, tung ra, tung ra . Gio du'a lua bay eao, bay xa. Chim eh6e ao ao bay den. Hang ehl,!e con, hang tram con. Lua bay, bay, dinh tren ao nau, tren tay , tren dc1u, tren vai hai thc1y tro. R6i thc1y nem lua vao ao ehu, ehu nem lua ll).i tren ao thc1y . Hai thc1y tro vua tung lUa vua eu'oi, vua gian nhu' hai dua tre . Chim tu de nåi xa, riu ilt bay den tung dan . Tung tang an lua . Nhftng di dc1u gl,!e g~e m6 lia lia. R6i nhftng con qu:). den nfta, thåy ehim du loai tu

Thang 4 Con Do N6i Bu6n! My Vic$t Nam! Vic$t Nam åi! N6i lam sao het nhftng lOi nho thu'ång, Ba mu'åi nam l~m do<;tn tru'ong, Tu khi con M~ bon phu'ång la nha . Bay dan ehim Vic$t ehia xa, Bo dan ehim Vic$t que nha diing eay, Ba mltåi nam! Giåe mong dai! Bao anh hung da bo thay ehien tru'ong? Bao ngu'oi gl,!e nga tren nu'ong? Bao nhieu ngu'oi VQ rna hu'ong phoi pha? Bao nhieu con tre måt cha? Bao nhieu suoi lc$ m~ gia kh6e con? Boi dong T6 Quoe Ghi dn, Ba mltOi nam ehan di~m su'ång mai dc1u, 30 thang 4 mai sau, Vån NGA y QUOC HAN kh~e sau muon long, Ai ngu'oi "hau thuy hau chung"? Ai ngu'oi quyet tlt, t~n trung, t~n tlnh? Ai dem tinh m'.lng hy sinh? Nghln sau slt saeh Danh Vinh ri).ng ngoi . My Vic$t Nam! Vic$t Nam ai! Vc1n tho kh~e khoåi doi nho thu'ång,

ca

Thang 4 Con

Do N6i Bu6n

Hoang Ye'n Phap

Am Ph~t E>an 2006

47


Xin K~ L~i Ngay Do ... Le Ta't Di~u

LGT: Le Tåt 8i~u sinh ngay 2 thang 8 nam 1942 t~i Ha 8ong, Båc Vi~t. Nam 1954, ong di cU' vao Nam va tUng d~y hQc, di linh, vie't van tntoc khi vU'<;1t biEn tY. n~n, dinh cU' t~i Hoa KY . Ngoai but hi~u Le Tåt 8i~u, ong con c6 but hi~u Cao Tån, Ki~u Phong. La mot trong nhung nha van tre c6 dC1i so'ng noi tam phong phu cong voi thai dO dån than nen trong thC1i gian chie'n tranh Vi~t Nam, ong da c6 nhung bai, nhung tac phåm vita cam dong vita c6 gia tri khich l~ tinh thån yeu nU'oc, nhU' do~n ky nhan d~ Xin kE l~i ngay d6. 8o~n ky trU'oc day da dU'<;1c dang tren ~p chi Bach Khoa (24.1.75) va lå mot phån trong thien h6i ky NgU'ng bån ngay thu 492 dU'<;1C xuåt bån t~i Hoa Ky vao nam 1977. 8ay la mot do~n ky vo cung cam dong ghi l~i tMt ty ml nhung sI! ki~n, hlnh ånh, mau såc, lC1i Mi tho~i .. . quanh thåm kjch mot gia, dlnh g6m my va hai con thå cung bi che't trong giåc ngu VI cong sån phao kich. Voi mot but phap linh dong, trung thl!C va vi the' tI! thu~t cua mot ngU'C1i trong cuoc, dang thl!C sI! tråi qua nhung dau don tot cung, tac giå da t~o cho ngU'C1i dQc nhung dau don råt thl!c, nhii'ng xuc dong de'n khong dm dU'<;1C nU'oc måt. 8~c bi~t, qua 1o'i vita tå, vita h6i tU'dng xen ke, khong thea mot trlnh tI! khong gian hay thC1i gian, tac giå da t~o cho ngU'C1i dQc c6 cåm giac nhU' chinh mlnh la ngU'C1i dang so'ng l~i nhung giay phUt kinh hoang, thåy nguyen vyn trU'oc måt nhii'ng dU'C1ng net, hlnh ånh cua mot thåm kich, rna mQi khai ni~m v~ thC1i gian, khong gian d~u bi dåo lon. Quå thl!c, chi c6 nhung ai da mot lån phåi bang hoang dau don dung nhln canh kham li~m nhung ngU'C1i than, moi thåy dU'<;1c nhung pha tron lon xon trong do~n ky la cå mot thE nghi~m trung thl!C cua ngU'C1i vie't. CU nhU' v~y, qua do~n ky, qua nhung ngon ngu cua tac giL . ngu quan cung tam h6n ngU'C1i dQc bi quay cu6ng giua cå tram hlnh ånh, ngon ngu vita quån qu~i trU'oc nhii'ng dau dOn dang thåy trong thl!C, l~i vita h~nh phuc, em d~m b6i h6i trong mong tU'dng ... Va chinh sI! tU'ång phån dU'<;1C xen ke mot cach ro'i bC1i d6 da khie'n ngU'C1i dQc thåy noi dau don thåm thia hån, tie'ng kh6c nghyn ngao hån va noi xuc do ng cung sau xa , båt t~n hån. 8Qc do~n ky , tuy tac giå khong n6i r6 thu ph~m cua bi kjch la ai nhU'ng ngU'C1i dQc cung nhU' tåt cå cac nhan v~t d~u bie't r6 thu ph~m la cong sån, nhung ke da co' tlnh vi ph~m lc%nh ngU'ng bån va vi ph~m lien tI,IC trong suo't thC1i gian 492 ngay kE tit khi I~nh ngU'ng bån c6 hi~u Il!c vao ngay 271 1/73 cho de'n khi xåy ra thåm canh trong do~n ky, ngay 3/6/74, dE r6i tie'p t\,Ic vi ph~m cho Mn ngay 30/41 1975. C6 di~u th~t I~ Iung, dung trU'oc mot bi kjch the thåm Mn nhU' the', trU'oc nhung måt mat khung khie'p Mn nhU' v~y va trU'oc nhii'ng thu ph~m r6 rang bång xU'ång bång thit ai ai cung bie't, v~y rna ngU'C1i dQc khong h~ nghe mot lC1i nguy~n rua hay thåy mot clt chi biEu lO sI! cam phlin, h~n thu xuåt hi~n trong do~n kY . Tit nhung than nhan, ruot thit cua ngU'C1i da khuåt de'n vi cha xu, ong sU', r6i ba con hang x6m lang gi~ng va ngay cå chinh tac giå, tåt ca d~u chåp nh~n noi dau don trong am thåm va b6 n ph~n . Tuy~t khong h~ c6 mot lC1i oan than, mot tie'ng chlti bai hay mot lC1i keu gQi trå thu cho ngU'C1i da khuåt. Va chinh di~u l~ lung d6 da chung to, ngU'C1i dan Mi~n Nam phåi chiu dl!ng qua nhi~u nhii'ng thåm kjch do CS gay ra trong suo't chi~u dai cua cuoc chie'n tranh Vi~t Nam ... Nhan dip ky ni~m 31 Nam Quo'c H~n kE tit 301 411975, Phap Am xin tran trQng gioi thi~u cung quy doc giå do~n h6i ky, voi hy vQng, qua d6, quy doc giå se c6 cå hQ·i nhln thåy r6 hån toi ac tan nhh cua cong sån Vi~t Nam d mot g6c do khac trong cuoc chie'n tranh Vi~t Nam.

*** Sang som horn d6, chu em hang x6m v~ bao hung Lin, chU'a d<;1i md clta he't da to'ng vo nha dåy du nhung chi tie't chinh, n~ng nhU' s~ p trC1i: - Nha chi G . bi phao kich trung. Hai dua nho che't he't. Chi åy bi thU'ång n~ng låm .. . phåi dU'a di nha thU'ång .. .

- N6 bi vao nhung dau? Chu em bao tin hiEu y toi:

Chu em bao tin khong no dU'a ra ba cai che't mot lU'<;1t nen bay d~t n6i chuy~n "dua di nhil thuang" ... SI! th~t thl chu åy bie't r6i . The' nen, trong luc tie'ng ru ho't hoång lan khåp nha thl chU åy them: - Chi G. bi n~ng låm, s<;1 kh6 so'ng. Toan gia ph6ng len xe lam ng6i r6i, to i moi kjp hoi them :

- D~ khong ... Em s<;1 ...

48

- NgU'C1i chi åy nguyen vyn ... chi c6 nhung ve't thU'ång nho d dåu, d ngl!c . - Khi em dU'a n6 vao nha thU'ång, n6 con tinh khOng?

Chu em ng~p ngitng muo'n bao luon cai che't thu ba rna khong no. co' tU'dng mot chut v~ can nha sau khi trting hoa ti~n . Mai bay, tU'C1ng s~p. Hai dua nho che't ngay. Ba my con chung n6 ngu voi nhau, lam sao con G. thoat dU'<;1c? Thång anh ruot cua n6 ng6i kh6c tren xe, vita du Phåp

Am Ph~t Dån 2006


mong cho em s6ng I<).i vita eau mong cho n6 chet, chet nhanh, ditng dnh lai, ditng dau dOn. Chu em baD tin la n6 con nguyen vyn, nhu'ng da chåc gl. N6 tmh I<).i, biet hai con da milt... Ngu'oi thl dåy thu'dng lich c6 th6 bi cu'a chan cu'a tay. S6ng gl n6i . T6i, thång anh ruot n6, thanh tam eau mong cho n6 chet, chet tMt nhanh . Ben Bien Hoa, gia dInh chia lam hai toan. Ong gia, ba giå va con V6c den can nha ben eau V<).c, nghla la den voi hai xac cMu. T6i thea chu em hu'ong dån ch<).y VaD nha thu'dng Bien Hoa. Nha thu'dng dåy ngu'oi . Phong b~nh dåy ngu'oi bi thu'dng va phia ngoai dåy than nhan. Tru'oc het phåi VaD khu b~nh nij.ng nm. NhG'ng phong c6 ngl(oi con ngoi dung dU<;IC nhu' the kia la kh6ng th6 c6 em t6i . N6 phåi dang d phong m6 hoij.c phong hoi sinh, neu thoat du'<;Ic Mn gio nay . NhG'ng phong chua b~nh nij.ng d~u d6ng clta im 1m, dm vao. Ba con dung cho tru'oc clta, lo lång nhung kh6ng h6t hoång. Hlnh nhu' hQ d~u may mån biet r6 s6 ph~n nguoi than roi. Con chua biet r6 nhl( t6i thI danh vi phi!-m lu~t I~, t6ng clta rna va. Cling c6 mily tieng la 16i ngan dn vang len. Nhu'ng tr6ng mij.t mlii anh em luc nay thI cling biet r6 nnh dnh cua nhau qua roi , ai no bay dij.t lam kh6. T6i ph6ng v6 m6i phong, nhIn mij.t m6i nguoi. Neu tren mOl di giuong nao d6 c6 dua cm t6i , bang b6 cung mlnh, gQi khe mOl tieng, hoij.c n6 cu me man di, nhl(ng toi nhln ra n6 lhl hanh phuc biel chi:(ng nao . Båu tien la phåi lam bo llnh. Troi cho n6 s6ng S6l, n6 hoi v~ hai con n6. Toi se lUåi cuoi, du' suc giå vo tUdi cuoi, n6i phet rång c6 phep li!- xåy ra. Troi , Thu<;Ing Be, Chua, Ph~t, v6 cung nhan lit va dij.c bi~t biet lhuång con nil da bong hai dua nho len va dij.l nh<;: nhang em ai xu6ng ... xu6ng lhåm co ln(oe nha , xu6ng ao rau mu6ng, xu6ng eanh d6ng lua dang ehin vang ... nåi nao cling dU<;Ie. Mi~n la n6 c6 th6 tin hai con n6 kh6ng sUt mOl chut m6ng tay! Roi n6 doi gij.p hai con n6 thl sao? ... Thång anh ruot vita tinh mOl ke ho<).ch n6i d6i v~a c1WY lit phong nay sang phong kia mOl dch v6 vQng. Lue nay I<).i khong dam mong n6 chet. S6ng du'<;Ic, du la s6ng the nao eling con quy låm . Mot ong mot ba y la gij.p hoi v€ danh saeh ni!-n nhan b~nh nhan moi vo trong ngay , da trå lOi nhu than thd : - Bong qua! Turn lum het... ghi dau e6 kjp. Ong cru c6 dch di rna tIm. DI nhien la nm. Muoi lam hai chl,lc phut vita qua ong c6 lam ehuy~n ehi khae dau. Mot 6ng lao doi chiec n6n thoi trang lru'oc nam 1954 dUng cho truoc phong h6i sinh b6ng nåm tay toi dån len nhung phong tren lilu hai . Ong dling d ei'ta m6i phong cho toi trd ra. Ong cling c6 ve mong t6i kiem thily .

Phap

Am Ph~t 8an 2006

Nhung ch; c6 cach låc dåu khoan cua nguoi t6t bl,lng.

d6

trå lOi cho ccii nhln ban

Chu em v~ baD tin cling chi!-Y the o t6i kiem tlm hang hai mij.c du chu da doan chåc gio nay em t6i nåm d nåi nao . Th6i thl danh xu6ng nåi ily. Kinh hai rna vån phåi voi vang hilp tilp. Canh ci'ta nha xac du'<;IC md rong. Titng ngan keo dl!ng xac nguoi du'<;Ic 16i ra. Ngu'oi gac nha xac nho r6 nhG'ng chi tiet chinh v~ eai xae nåm trong m6i ngan. Theo thu tI! rieng 6ng keo cai caD nhilt d sat bo tuong. Tru'oc khi keo ra ong da giåi thich nhu' mot nguoi huong dån du lich: - Cai nay dau con dåu du6i gl. Låm sao rna nh~n du'<;Ic. Ngan keo ra ni'ta chitng, phån "duoi" ra sao, VI con nåm trong b6ng t6i, khong ai biet. Rieng phån dåu thl kh6 nh~n th~t. Cai xac kh6ng c6 dåu . Phån caD nhilt cua di than lh6 bl tan pha ily bay gio la cu6ng hQng bj che dQc con dinh mOl ccich md ho VaD khuc xu'ång vai, ch6 do, ch6 triing, ch6 lim den. - Cai nay cling kh6ng lam sao

nh~n

ra du'<;Ic ...

Ong ta vita n6i vita giup t6i keo di ngan thu hai . Xac nåm trong d6 cru con tit bl,lng trd xu6ng. Cai bl,lng tr6ng r6ng, nhlfng kh6ng dyp lep rna cong vong nhu mot ccii vom nho nho mily ccii xu'dng suon con s6t li!-i. Xac trong ngan thu ba nal bet, trong ngan thu tu chi la mily khuc chan tay . Chu em dung phia sau cu phåi triln an : - Nguoi chi ily nguyen vyn ... Nguoi chj ily nguyen vyn .. . T6i ch<;lt kham pha ngu'oi gac nha xac kh6ng rut ngan keo lheo mot thu tI! tI! nhien. Ong keo md lung tung nhG'ng ngan rung r<;ln nhilt. Hån 6ng khong c6 y lam dau long nguoi um. Nhu'ng hlnh nhu 6ng cling mu6n pho bay nhG'ng dnh rung r<;ln trong nha xae va nguoi ta se lien tUdng Mn nhG'ng giO ghe gom eua 6ng khi phåi du'a ngån ily xae ngu'oi tan nat VaD trong ccie ngan. Du la xae trong nha thu'ång mot xu dang c6 chien tranh, kh6ng phåi ngay nao nhG'ng ngan keo cua n6 cling dåy åp nhG'ng than hlnh kinh hoang nhu' the. MOL c6 be co muoi b6n, ml(oi lam tu6i kh6c nuc nd ngay sau khi mOl ngan keo khae dl(<;Ic rut ra : - Em ehau d6! N61a em ehau d6 bae åi ... Bua be chet la mot em trai co mu'oi hai tu6i, t6c hOt eao, ao sd mi sQe hong, dåy bl,li ccit. Lue truoe, tUdng ehi c6 ][j tre to mo the o chan t6i vaD nha xac Om kiem, h6a ra c6 d than nhan nhG'ng ke xilu s6. Chu em baD tin n6i dung. Xae em t6i nguyen vyn. Phåi cam ån chUt long tråc fin cu6i eung cua djnh m~nh hay dm dn trai hoa ti~n da tha , khong lam them c6ng vi~c dt xen thåm kh6c, hai hung? Em gai t6i da du'<;Ie vu6t måt. Vet thu'ång giet nguoi bång dåu ng6n tay ut, xuyen thiing vao tim. Vet chi ti't thu hai xuyen thiing VaD 6c nhung nåm lfin CJ ehiin may ben phåi. Bo quån ao ngu x6c xeeh dåy voi eat va dåm mau. Cam ån vet thu'dng VaD 6e. Chåe n6 giup em t6i kh6ng dau don. N6 dang nåm ngu eung hai con nho tren giu'ong, trong cai t6 ilm ngheo nan nhlfng thd mong va kin daa eua n6. Ba my con eung 49


nhut nhat nen d~ den sang su6t dem. Vl,1t mQt eai n6 nam day, trong eai ngan li).nh lea tam t6i, giua nhung xac nguoi tan nat. Bay gio b6ng c6 d~p nhin ky , nhin th~t ky m~t mili chan tay n6 . N6 vfrn nho be, gåy com tQi nghiep nhu xua ...

* * * Bung truoc nha, nhin qua canh d6ng, thåy xe cQ chi).y qua du Vi).c. Be'n tham gia dlnh n6 , khi v~, xe chi).y tren du Vi).C, toi nhln qua eanh d6ng, thåy ro can nha n6 sau r~ng dy thua . Buong vao nha yen tInh va si).ch se. Ntta phån ngoai gi6ng nhung ngo hem si).ch nhåt a Sai Gan. Ntta phån trong la con duong que. Roi IQ chinh vai c hl,1c buoc la di giua nhung khu vuon xinh xån, cay co t6t tudi. Em toi khoe nha n6 ntta que ntta dnh. Can nha, ngo hem ntta que ntta dnh d6 bua nay dUQc canh gac dn m~t, kh6ng khi nghiem trang, long tn;mg nhu d6n tie'p mQt ong lOn. Dng lOn hoa ti~n Mn tham nha vao khoang nam gio sang. Hai chau toi dang dUQc tårn rtta. Chung nam tren tårn vai liem trång. Hlnh nhu chung moi dUQc m~ dt t6c. Ca hai t6c ngån, gQn gang. Hai dua gi6ng nhau mQt cach ky li). , nhung ve't thudng nho a rai rac khåp nguoi chung da dUQc lau kY . Ba b6n ve't thudng hdi lon a chan cu Ty ha cai mieng kho mau si).ch se, n6 che't r6i rna thåy tuang con dau. Nhung nguoi de'n dp cUu k~: hai dua che't ngay . Måt chung nhåm san tu truoc khi hoa ti~n bay toi . Chung che't nhu n6i tie'p giåc ngu . M~t mili nhQt nhi).t trång bi).ch r6i rna hai chau toi vlin th~t la xinh. Hai nguoi san s6c cho cac chau cilng a trong xå. Dng gia m~p mi).p thinh thoang noi mot eau ngån voi eac ph6ng vien. Nguoi tre tu6i lam viec I~ng le . Chau Linh moi de'n truong mliu giao lån dåu tien vao bu6i sang ngay thu bay. Chau dUQe nam tu6i va di hQe dUQc dung mQt ngay. M~ n6 chQn ngay thu bay d~ khai trudng n~n hQc vån eua con ehåe la mu6 n con gai eung hQc xong bu6i dåu tien då c6 ngay ngay ehu nh~t ng hi eho dB nan. V~y thl t6i horn qua, ehu nh~t, ehåc ehån em toi båt hai con di ngu som. Chau Linh phai d~y dung gio M con ~p bu mQt blnh sua di~m tam truoe khi Mn truong. T6i qua hai chau di ngu som. 8em qua hai chau ngu ngon lanh em åm ben qnh m~ . Vl,1t mQt cai, m~ hai ehau nåm bån b~t tren cai n~n nha dåy nhung manh tuong va gi).ch vl,1n. Lat nua hai ehau dUQe tårn rtta xong. Lat nua hai chau du'Qc quan trong khan hem. M~t mili ehan tay xinh xån cua cac chau se khuå-t sau lån vai trång vlnh vi~n. Nhung st! klen åy cu vun Vl,1t Mn, tuån tt!, chåe n~ch. Tuang rang nhl! the' thi phai dung nhu troi tr6ng, doi måt rna to khong chop M rna nhin hai chau, nhln muoi phut sau clmg, nhin nam phut sau cung, nhln VI khong bao gio nbln thåy nua. Nhung khong phai v~y. Khong phai ai cilng du can dam dung d6 rna nhln . Dng ngoi).i dung tren båi co truoe nha, quay m~t ra d6ng rna kh6c. Ba ngo<;li ng6i bet xu6ng d6ng gi).ch vl,1n. Sinh vh duy nhåt trong can nha nay con s6ng sot sau tie'ng n6 la con ch6. N6 bi thudng a c6 va a mong. N6

50

ng6i qnh hai dua be tu gio phut do . MQt nguoi mang Ii).i eai ghe' may, b6ng con ch6 len va eho no u6ng nuoe. N6 I~ng le u6ng r6i ng6i yen tren ghe'. Ba hang x6m Cl,1t dåu dUQc d~t nåm huong cai c6 con lai v~ phia tUQng Chua va tårn bang ghi ten vQi vang. Nguoi ta quån hang chl,1e thuoe bang quanh cai e6 el,1t. Nguoi ta d~t råt nhi~u vai vl,1n va quån ao cil vao ch6 thie'u do nhu mu6n thay the' eai dåu eho hinh hai eu6i cung cua ba ta bot ve rung rQn tQi nghiep. Tåt ca nhung manh vai lOn nho d~t a ch6 d6 d~u nga dån sang mau lim ngåt. Cai dåu ba ta khong le tan bie'n thanh cat bl,1i, khong con dåu tkh? SQ rhg no bay len r6i rot xu6ng mQt eh6 kin daa nao do va con du måt mili toe tai, nhung nguoi hang x6m I~ng le klen nhlin dm kle'm hang giC1 trong ao rau mu6ng, tren eanh d6ng, trong cai ehu6ng nuoi tho . Nhi~u nguC1i do lim ngay tren mai nha , trong nhung 6ng mang nha mlnh. HQ mu6n giup nguC1i ehe't tIm ra v~t thåt Ii).e, toan v~n hdn, va hQ cilng khong mu6n mai m6t, båt ngC1 nhin thåy cai dåu lan 16e a mQt ch6 nao d6. Hai can nha chung tuC1ng bay giC1 chung nhau mQt n~n gaeh vl,1n. MQt ben con dUQc eai be'p, mQt ben con phong tårn . Tren tuC1ng phong tårn con CI,1C xa bong dung da mau h6ng nhat. Vaeh tu'C1ng dung vung, eao ehung mQt thlroe, nh~n nhung ve't thudng phdn phot li ti nhu dåu dinh. MQt thanh nien hang xom mo ta phong canh bu6i sang ngay sau tie'ng n6. Ndi nay nh~n trai hoa ti~n dåu tien. Con mot loat tie'ng n6 tie'p theo, xa dån. Nhung mQi ngl!C1i trong xom ua toi tie'p euu. 8ien toan khu va ngQn den sang su6t dem trån an em toi tåt phl,1t. Hai thanh nien c6 den båm. Nhung nguC1i khae dm ne'n va den dåu.NguC1i keu lon nhåt la ba hang x6m b~ thudng nh~ a khuyu tay. Trong can nha nay hoan toan yen I~ng, hai dua nho nåm giua eat bl,1i, khong nhue nhieh. M~ no tim con d~p nen dUQc dua di nha thudng. - Ve't thudng nao cil ng tua mau nen danh bang turn lum, c6 mie'ng vai nao bang mie'ng åy, e6t sao eho khoi thåy mau ehay x6i xa. 8i dQc dUC1ng, vai bang a suC1n chi ay lai sut ra, phai bang lai. - C6 lue nao dnh lai khong? N6 co n6i du'Qc tie'ng nao khong? - Khong . Ngay luc b6ng chi åy len cm da thay phia sau dåu ehi åy m~m nhiln . Em gQi nhi~u lån chi nghe e~ ay ren khe vai tie'ng. -T.c1a u? - Anh åy vao nha thudng d6n c~ åy v~. T. la chu em r~, nglrC1i s6ng s6t duy nhåt eua gia dlnh nay , nguC1i dQt ngQt mat he't nha etta, vQ con, måt he't, vao khoang nam giC1 sa ng nay . Bay giC1 chåc n6 då toi nha thudng, da d6n xae vQ tu eai ngan lanh leo . N6 dUQe hlrong dlin M rna thång ngan keo mu6n dm, hay lai nhu

Phap

Am Ph~t E>an 2006


thång anh phåi Gm qua tung ngan, tung ngan, mi~n cuong nhln nhung than nguoi tan mit? Ba gia rai cha d~ xac hai chåu ngo,!-i, doi VaG nha thudng tham con gai. BU<;1C baG tin con gai ciing che't r6i, ba gao to hdn: "Cho tao di lo cho con tao ". Bi ra chtta tdi dåu ngo, ba CI,I xiu. Cai giuong rQng cua can nha hang x6m bie'n thanh giuong dp cU'u. Ta't cå nhftng nguoi dan ba d day hlnh nhu d~u bie't va d~u san sang c'!-o gi6, cU'u dnh mQi nguai . Nhan,

v~t

IlfC hang x6m du<;1C trung dl,lng hoan toan VaG

vi~c dp CU'u, giup do tang gia. Can phong d cach can

nha trung hoa ti~n khoång nti'a thuoc trd thanh phong lam vi~c t'!-m thoi cua hQ d'!-o va hQi d6ng xa. Chie'c may ph6ng thanh ho,!-t dQng khong ngung. Thåm dnh cua hai gia dlnh lam n'!-n dU<;1C mo tå. Cai thung I'!-c quyen du<;1c nhåc nhd nhi~u lån khi bai di~n van ng5n da toi do'!-n ke't. Nhung lOi mo tå mQc m'!-c bi thåm vua ngung la nh,!-c bu6n tang 16 thau bang I~p tU'c vang len. Bang nh,!-c bi ai, nhung la co tang den dm quanh ao rau mu6ng nho truoc nha, mie'ng våi du rQng che n5ng ... ta't d d~u nhu da c6 ve quen vi~c, då xua't hi~n nhanh ch6ng va dung luc d nhi~u ndi bu6 n thåm nhu the', trttoc day. Cha xli' n6i ma'y lOi keu gQi tu tam cua nhung ngttoi dang vay quanh dnh sl,lP d6. GiQng cha tråm bu6n, khong oan han, khong than van, nghe ng~m ngui nhu mQt tie'ng thd dai. Mi~ng cu Ty md he . Cai mi<;ng nho xiu tr6 xu6ng nhu

con mu6n niing niu di~u chi. Thanh nien lo låm rti'a cho chau hdi ban khoan . Anh sti'a I,!-i the' nåm, d~t I,!-i dfru Cu Ty. Cai mi~ng nho v5.n khong ch~u ng~m kino Anh qua'n mQt cai khan d~m dudi dm chau. Ba'y gio cu Ty bdl c6 di ve cua mQt dli'a tre ngu qua say.Vai li~m da v~. ang gia da låm rti'a xong cho chau Linh ban khoan: - Li~m luon hay cha m~ n6 ? ang nhln dam dong vay quanh, cha mQt quye'l dinh cua mQt nguoi nao d6 thuQc lang gia. - ang lic$m gium di. Me n6 che't r6i, con cha gl! ang noi , ba noi cua hai chau c1a tdi dong dll cung cac co cac chu cua hai chau. Co nho nha'l da nhi~u ngay tltng b6ng be', b6n cdm chao sua cho hai chau vua kh6c vua run bån b~t. Vai li~m da qua'n quanh hai chau nho. Vl,Il mot di ta't

ca cru con la hai g6i vai trång nåm song song nhau. Hai g6i vai be bong toi nghi~p bie'l chlfng nao . T6i hom trudc dc chau con vui dua, bi m~ båt di ngu som. Bem qua cac chau con nåm ben m~, em a'm ngll ngon. Chie'c ao quan cua ba hang x6m de'n trttdc. Muoi phUl sau mot quan tai Idn, hai quan tai nho dU<;1c khieng vao . The' r6i em toi cung mot nguoi b'!-n tha't th~u khicng chie'c bang ca di dQc con dttong hem co dy ludi l6t. Tren bang ca em gai toi da dU<;1C qua'n kin bång vai trång hoan toan d6 ng phl,lc vdi hai con. Ba my con dlt<;1c

Phap

Am

Ph ~ t E>an 2006

d~l nåm c'!-nh nhau. Mot nguoi bung di ghe' may c6 con ch6 ng6i dem d~t trong b6ng mal cua bl,li chu6i trudc nha. Nhln tha'y t6 nudc n6 chui dåu u6ng mQt cach h6i hå nhung vån khong rai ghe'. Nhung bai di~n van ng5n dQc d may ph6ng thanh v5n thea mot nhjp cach nhau chung muoi phut, kh6ng m~t, kh6ng ye'u di . Thinh thoång mQi nguoi dU<;1c ho hao cung dQc mot bai kinh.

Ta'm khan trång qua'n t'!-m dU<;1C gid ra cho mQi nguoi nhln mot lån nua, Ifrn ch6t, khuon m~t nguoi than . Ba m~ ch6ng nhln tha'y mai t6c con dau con dinh nhi~u bl,li cat. Cac chuyen vien tåm rti'a utm li~m dU<;1C gQi I,!-i. HQ vua bo di an cdm trua va hlnh nhu mot ngltoi c6 u6ng vai ly ruc;lu. Ba my ch6ng tlf tay thay ao mdi cho con dau. Bo qufrn ao ngu nhau nat, be't mau dinh vao than thS, vao mic$ng nhung ve't thttdng, phåi dt ra tltng månh mot. Cai bang t'!-m b<;1 qua'n quanh dfru, g6i b6ng bit vEt thudng d suon ... ta't da trd thanh vo kh, chi khien hlnh dung em t6i them thiSu nao . Ba m~ ch6ng cang mu6n t6c tai mat miii n6 kh6ng con mot chut cat bl,li. N6 phåi dU<;1C s~ch se nhlt hai con.

ca

Tie'ng ba b,ic kS IS v~ long t6 t cua mot ba hang xom lån lon vdi tie'ng nh,!-c sfru bi: - TOi nghi<;p ba a'y, ba a'y na'u n6i nudc lra lhli' nam r6i do . Vua na'u ba a'y vlta khoc. Ba a'y thltdng m~ con chung no 15m. Ba hang xom dU<;1c nhAc nhd tdi mAt do hoe , tay xach a'm nudc dang rudn ngltoi ngo qua hang rao. Tlf khuc quanh bcn bo ao rau mu6ng, hai ba sd xua'l hi~n , buoc VaG nha. ang su lo lam 16 nh~p quan de'n sau hai ba sd chltng mltoi phut. M o t ba nao do noi Idn: - HQ hang lhan thuoc ella c6 a'y Mn day di cho ong thfr y lam I~ kham lic$m .MOI ba nao do gh6 tai t6i d~n do: - Hlnh nhu co a'y dang co thai . Chon xong nhd rAc mot it vltng hoac tr6ng cay chu6i len mQ . Khi nao vung mQc len d(ta nho mdi di dfru thai dtt<;1c . Anh nhd My. Chua lic$m da lo chuy<;n ch6n, chua bie't ch6n d da u dli phåi tinh tdi lhu t~IC dc vltng tren mo d6 båo v<; quy6n I<;1i elia di bao thai. NSu nguoi dan ba kh60 lien lic$n do kh6ng co doi mAt sung hup, do hoe chAc t6i da kho chju, r<;1n nguoi VI slf tinh tao cua ba. Cai may phong thanh I~i nhAc mQi nguoi cung dQc mot bai kinh. The' ma da xe' trua r6i. Cli' tUdng ngay phåi dai ra , menh m6ng, thanh mOl ngay dai nha't. Cli' tltdng bu6i sang ngay 3.6.74 n~ng n~ a'y, khung khiSp thS mai, kh6ng saG vuc;lt n6i tdi tnta tdi chi6u. Nhung bu6i sang da qua nhu nhffng khu6n m~t than yeu khua't di vTnh vi6n sa u lån våi lic$m. Bu6i trua kh6ng khi yen tTnh mot cach gay gåt. Barn nguoi tl,l t?P dudi la'm våi du cang t'!-m vlln d6ng. Thinh thoang v5n co nguoi moi tdi doi nghe kS l~i mQi chi tiSt. Bao nhieu nguoi che't? Ai qll dfr u? NgUC1i dan 6ng duy nha't con I,!- i dau? Sang nay khi nghe tin anh ta ra sao? Mot dli'a tre nhay lcn d6ng g~ch V\1I1 cao nha't gifta nha va nhln quanh. Trong anh nång gay gA L bu6i lnfa mAt dli'a lre

51


håp hay lien h6i. No co ve dang tIm kie'm mot v~t gl, nhttng khong tha thie't låm. Xa xa, sau lung no, cling in r6 net trong khoång khong la dy m~n d vuan nha ben cl).nh. Khong con mot chie'c la. Tåt cå Mu den, kho nhu da che't lau, da chay. Nhttng barn chi chit tren nhung canh cay den do la nhung trai m~n xanh muol. Canh dy trai dy d€u gi6ng nhu thu giå dUQc gån vao nhau mot dch vl,Jng v€ va phi ly.

D6 dl).c con ll).i cua din nha dUQc d6n cå v€ phia sat hang rao, qnh c6ng thoat nuoc . Con bup be nåm chong trå tren ch6ng chan chie'u tå låi. Chie'c xe dl).p ba banh nåm Moi di ba lo hå mi~ng. Nhung qU<ln ao nlch nhu bi dt bång dao tren di ghe' gay chan, chi chit 16 thung. Hai cai n6i b~p d~t tren di chan mau da cam ... Cac chau ngu d nha ong bii noi ngu trong can nha d Phuoc Long, ngu trong can nhii nay da dUQc dåp bång tårn chan da cam åy. Vl,Jt mot cai, nhung v~t than yeu rieng tu phåi dfiy trong nång truoc m~t mQi nguai. Vl,Jt mot di, em chau toi nåm trong can nhii khong tuang khong mai, truoc måt mQi nguai . Gio b6ng th6i phfin ph~t vao tårn våi dtl che, gio th6i phfin ph~t tren nhung la co tang den dm quanh ao rau mu6ng. Thlt quay lung Il). i voi can nhii d6 s~p, bit tai khong nghe may phong thanh k~ l~, nhln ra canh d6ng va tUdng tUQng: khong co chi xåy ra dau. Trong ao rau mu6ng co hai canh clta s6, mot tårn ton cong va nhung thanh g6 gay ... Nhftng la co tang van ph1ln ph~l nhåc nhd tåt cL. Nhung cu nhln xa hån, toi dnh d6ng lua chin, lai dong xe co qua lai tren du Vl).C se thåy can nha con thå mong bie't bao. Can nha mta que, nlta tinh, rong rai, mat me, d hai vQ ch6ng no cling thich. Hai chau be co khoång vuan co xinh dn truoc nha, co chu6ng nuoi måy con tho, co chut dåt ben bl,Ji chu6i cho chung nem nhung hl).t na, xoai vii hy vQng chung mQc thanh cay. Bu6i trua nång gay gåt van co gio d6ng th6i iio iio. Bu6i chi€u nång vang xu6ng menh mang. Trai xanh ngat chi co nhung canh di€u va nhung con chim bay thanh thån. Tie'ng xe Co vQng v€ cm nghe ao ao, nhu mot cån gio lOn. Sau d6ng lua chin, sau bai co xanh, sau nhung bo ruong vuang vån, sam vang la duang chan trai tl).O bdi toan th~ phia sau nhftng can nha quay m~t ra lO chinh. Co le phia sau åy la c6ng ranh rac rUdi, la nhung månh ao nho d~m mau btIn den . Nhung nhln tu xa, tåt d hQp thanh mot duang chan trai g6 gh€ ngo nghTnh. No la ve't ke n6ng nan cua sl! s6ng, cua loai nguai giua thien nhien tInh ~ch, menh mong . De'n tham can nha niiy l1ln dåu tien, toi dung voi hai chau nho tren thåm co truoc nha, cu låy lam mung cho chung no. Bac cua hai chau quanh nam quay cu6ng giua bl,Ji vii khoi, duang chan trai nhln thåy m6i bu6i mai la buc tuang can nha truoc m~t, cach xa rrnnh chua dåy muai thuoc. Cac chau co dnh d6ng, co chu6ng nuoi tho, co co cay xanh, co canh d6ng vii båu trai bao la, thåy trang sao th~t som. Luc do, ke vi~n vong niiy da nghT 52

låm dm de'n chuy~n mai sau, hai chau lOn, hai chau se co nhi€u thu d€ nho, ky ni~m cua cac chau dUQc d~t trong mot phong dnh thien nhien d~p de. Oic chau da kh6 cl!c thea cha m~ lang thang qua nhung thanh ph6 bi de dQa, bi phao kich m6i ngay. Yling co xanh, chu6ng nuai tho, båu trai va canh d6ng em d€m nay chåc la phån thudng sau chu6i ngay kh6n kM kia. Khoång hai gia chi€u, bl).n be T. vii d6ng bao trong xom xum ll).i khieng ba chie'c ao quan len. Mot nguai noi lOn: - Duang h~p, dua ra tung di mot. ÅO quan lon di truoc, hai ao quan nho thea sau. Ong noi, ba noi, ong ngol).i, ba ngol).i, cac bac, cac co chu cua hai chau leo deo di nguQc con duang nlta que nlta dnh, di tu can nha d6 nat Mn ben chie'c xe cha ngoai lo chinh, di giua nhung khoång vuan cay xanh. Dung hai gia chi€u ngay horn tntoc, ham b6n gia trua c khi ba chie'c quan tai dUQc nhåc len dem ba m~ con no vinh viSn rai khoi nåi nay, thång ch6ng rai nha di trl!c. Un cu6i lo bua an cho ch6ng, em t6i ran gion b6n con ca ro, cho vao ga men. Ch6ng no båo chia ll).i d nha mot nlta, no cuai: "ThOi, di (} nhd dau co ai an ". Bu6i trua hai dua nho chua ngu, chung chl).y ra dung truoc khoång th€m nång trua c nha, cuai cuai nhln the o bo'. M~ chung tu trong be'p gQi vQng ra, sQ chung dung nång lau bi dm. BO' no da ra de'n he't khoång ao rau mu6ng con quay vao d~n:

- T6i nay cho chung no di ngu som khong co sang mai con Linh ll).i ngu l ra, khong chiu di hQc. R6i trd ra, trUoc khi khuåt hang rao, bo' no quay ll).i vay vay. Hai dua nho dung tren th€m nång nheo måt cuai. R6i thång cu Ty nhln chi no, hlnh nhu noi mot tie'ng gl. Ke duy nhåt con s6ng cua gia dlnh nay cm nho dUQc co the'. Nhu the' khoång hai gia muai sau phUt, T. di tren con duang nlta que nlta dnh ra sd, buoc nhung buoc blnh thuang d~ xa cach vQ con nghln trling. Ham b6n gia sau, T. di khong vung sau ba chie'c quan tai, ding tren con duang nay. Tren chie'c cam nhong, em toi dUQc nåm chinh giua, hai con no hai ben. Nhung nguai than dung khong vung ng6i thl,Jp d xu6ng san xe. Ong noi hai chau tay dm b~t llta, måt dam dam canh chung ngQn ne'n thåp quan tai chay cMp chan. Xe di chung muai thuoc thlleo qua du Vl).c. MQi lån di tham gia dlnh em toi v€, khi qua du Vl).C, toi d€u di ch~m ll).i mot chut d~ nhIn can nha cua no . Duoi chan du Vl).C la mot con ll).ch nho . Khoång tr6ng md ra dnh d6ng lå khoång dch giua hai day nhå nåm hai ben ll).ch. Trong khoång tr6ng md ra dnh d6ng do, d th~t xa, can nha cua em tai nho xiu, trång, n6i b~t giua dam cay con thåp. Nhung lån åy, toi nhln ll).i khong VI hm luye'n må co le VI to mo mot chut. Tu du Vl).C co nhln r6 nha tl,Ji no khong? Tu du Vl).C thåy can nhå ~i no ra sao? Toi

Phap

Am Ph~t Dan 2006


nhln I'J-i nhu' ke ng6i trang may bay vua eat canh ng6 qua clta s6 xem nha clta nhln tu mQt ndi cao. Bay gio toi cti~g dung vin thanh xe, giu'dng måt nhln I'J-i khi xe qua du V'J-c. Xe khong d6i t6c dQ. Canh d6ng sang rt/c. d ch6 xa tåp d6, bay gio khong co mau dn nha, chl co nhung bong ngu'Cli nho ti lo nho, ch~p chCln dltoi la cCl tang den, ben vai bl;li eay thåp. Tårn våi du che can nha co tang ch6i nång nhu' mQt mie'ng kinh vang. Chl co khoang rQng chung mu'Cli thu'oc tu tu'Clng nha ben nay I'J-ch qua tu'Clng ben kia I'J-ch. The' nen vl;lt mQt cai khoang tr6ng md ra d6ng bie'n måt. Cai gl cting vQi va bie'n måt, tan vao qua kh(t voi mQt t6c dQ khong lay chuy6n n6i ... Tie'ng khoc I'J-i b~t len giua tie'ng xe cQ, tie'ng gi6 cu6n. Ba nQi? Ba ngo'J-i? Hay cac co cua hai chall be dang n6i gl trong tie'ng khoc? Chr nghe thoang lCIi k6 16: "Thoi cluing con ai ... "O

Luc dåu, khi c6 ngu'Cli Vi~t d~t cau hoi åy, Y Lan chi num cUCli mQt cach kin daa cho c6 ve huy~n bi, va dap li~n mQt eau ngån g<;m: - The' moi hay chu !! Nghe Y Lan tra ICli nhanh nhu' chop, khong do dI!, ai cting s<;1, tu'dng YLan chåc phåi gioi kinh khung, I'J-i con lam bQ khiem nhu'ong theo 16i "n6i la bq.c, nin la vang" cua ngu'Cli Bong phu'dng, chQn chu gQn gang chinh xac M dap I'J-i hQ. Nhung hQ dng s<;1 thl Y Lan l'J-i dng khoe, VI th~t st! thu'd d6, Y Lan It n6i khong phåi VI khon ngoan khiem nhu'Clng, nhu'ng VI mJnh moi båt dåu hQc tie'ng Vi~t, chu'a c6 du chu d6 giåi thfch dai dong!! Nhltng sau d6, vdi thCli gian lam vi~c t'J-i cd sd Que Mt::, y Lan du'<;1C dQc them mQt it sach bao Vi~t ngu, tie'p xuc voi råt nhi~u ngu'Cli Vi~t ty. n'J-n ba mi~n thuQc du thanh phån xa hQi . Dån dån hQc du'<;1C mQt it "von" chu nghIa M trao d6i y kie'n voi nguCli Vi~t. NhCl nhung nåm dai tie'p xuc d6, sau nay, khi co ai hoi Y Lan VI sao mlnh tranh dåu cho Vi~t Nam, Y Lan då co th6 tuon ra mQt trang loi nii'y llta, pha lån doi chut chuy~n c6, vai cau ca dao tl;lc ngu cho th~t oai! Co lån, y Lan k6 ding, chåc ngay xu'a t6 tien Y Lan nåm chung trong bQc trung cua Mt:: Au Cd cho nen trong ngu'Cli Y Lan moi c6 mQt chut mau R6ng Tien, lam cho kie'p nay khong rCli voi "mfnh nUfJc no?i troi" cua ngu'oi Vi~t. MQt anh b~t cu'Cli noi: - TrCli di, ne'u t6 tien chi Y Lan voc cao nhu' ngu'Cli H6ng Mao, lam sao co du ch6 cho 99 quå trung ngu'oi Vi~t mlnh kia kla?? Nghe ngQ qua! Du sao, Y Lan vån thkh cau chuy~n Au Cd va L'J-c Long QlIan. Trang nhung bu6i hQp voi nhung nguCli Vi~t håi ngo'J-i, khi c6 dip phat bi6u, Lan hay xin phep dung chu "d6ng bao" d6 n6i mJnh voi ngu'Cli Vi~t. Yl Ylan cåm thåy ding ni~m vui lOn nhåt cua dCli mlnh la du'<;1C chia cung ngu6n g6c voi giong gi6ng L'J-c H6ng (tuc L'J-c Vi~t va H6ng Mao !!! -- theo y nghI cua y Lan !!) d6 cung di v~ tu'dng lai dåy dnh nghIa Vi~t Nam.

Y

di tim gi6ng L~c H6ng y Lan Tntong h<;1p Y Lan k6 cting I'J-! Låm sao mN co dåm, s6ng tren dåt Phap, I'J-i n6i tie'ng Vi~t va con tranh dåu cho Vi~t Nam? Tu ngay qua Phap lam vi~c t'J-i toa sO'J-n Que Mt::, Y Lan du'<;1c nghe khong bie't bao nhieu ngltCli Vi~t keu len cau hoi nay, voi doi måt kinh ng'J-c lung tung! Ne'u m6i lån nghe cau hoi d6 Y Lan ån du'<;1C mQt d6ng b'J-c, chåc giCl nay Y Lan da thanh tri~lI phu r6i! Chu khong con loa y hoay våt va tren "xu nguifi" nhu' horn nay!

Phap

Am Ph~l San 2006

Thu'ong thu'Clng, Y Lan thich nghe ngu'Cli khac (nhåt la ngu'Cli Vi~t Nam) k6 chuy~n, nhung I'J-i ghet k6 chuy~n v~ rieng mlnh. Nhung horn nay, d6 dap I'J-i nhung cau ? , ? hoi chan thanh va yeu me'n, y Lan xin ke chuy~n "Y Lan H6ng Mao" (c hu khong phåi la Y Lan Hoang H~u clh the' ky XI thCli Ly) d6 thinh giå nghe cho vui. Bdi VI, khOng rieng ngu'Cli Vi~t Nam d håi ngo'J-i, rna con c6 nhi~u ngu'Cli ben nha, co le dang nghe dai horn nay, då vie't thu' cho YLan cach day 2 nåm, sau khi nghe YLan dQc 6 truy~n ngån tren dai BBC. Råt nhi~u ngu'oi vie't, ho~c qua dai nhCl chlly6n, ho~c vie't thiing v~ toa sO'J-n Que Mt:: dParis d6 lam quen voi YLan va hoi VI sao Y Lan quye't dinh hQc tie'ng Vit$t va tranh dåu cho Vit$t Nam.

53


Khi nh~n du'<Je nhung bue thu' d6, Y Lan vo eung xue dQng. C~m bue thu' tren tay , long Y Lan x6t xa eho nhung ngu'oi dang s6ng thieu th6n rna vån dam hy sinh nti'a thang lu'dng mua tem gti'i thu' eho YLan. Va YLan cam du'Qe, qua nhung lOi ehan tlnh ddn sd ily, st! cam thong huynh dl$ sau xa, du hai ben ehu'a h~ biet nhau hay gi!.p nhau. MQt trong nhung bue thu' gti'i tu mi~n Nam lam Y Lan d~e bil$t cam dQng. Ngu'oi gib la mQt anh thu'dng phe binh. Anh då tiet kil$m mQt nam troi moi mua du ti~ n tem. Boi s6ng eua gia dlnh anh, voi 2 dua con th~t la kh6 khan, khien anh viet trong thu': "Tai la mQt thl1(jng

phl binh chl dQ cU. Nam nay lai 45 luai. Nam 1969 rai bi thl1(jng, vlt thl1(jng lam tan hq,i dln tuy xl1(jng sang. Nen tai bi te li~t het hai chan. Bay gid tai chl con så dlfng dl1qc 2 tay, sua! ddi ng6i tren xe tan tay di chuyin trang nha ma thOi ... Voi doi sang ma nhilng ngl1di con dtl chan tay ciing danh chiu doi ha(ic phåi lam nhilng ngld bat 1l1(jng ... " C6 nhung brrc thu' viet tu mi~n Trung tren giily den diu, voi net ehu "Bic" q,n mt!e khi d~m khi nh~t, e6 ca thu' tit mi~n Båc gti'i qua cho Y Lan qua Toa Uinh S~f Anh Qu6c t~i H6ng Kong!! Nh~n thu' nay Y Lan hoang h6n, VI mC1 ra toan thily chu Han. Y Lan d6t chu Han låm, thily chu "chil tac danh chil tQ", nhu'ng may thay, d6 chi la ban dieh ben H6ng Kong, trong phong bl kem thea ban chinh biing "tieng ta" eho Y Lan!!

Nh~n du'<Je thu' nao, Y Lan tra lOi het. 0 day d~ qua, mQt con tem gib v~ Vi~t Nam chi t6n 4 guan 30 xu. 0 Phap, 56 ti~n nay co th€ mua du'<Jc nita ky g~o thdm, mQt ky 16 du'ong, mQt lit sua tu'di hay hai 6 banh ml , moi 6 dai bång mQt eanh tay ngu'oi IOn. So ra re gua . Yl ti~n Iu'dng t6i thi€u cua mot ngu'oi lao dong khong ranh ngh~ la 4.600 guan Phap mot thang. 4.600 guan, rna mOl buc thu' chi trå 4 quan 30 xu thl re thi~t. Nhu'ng Y Lan co cam tu'C1ng mlnh giti di nhu' chim ngan ca bi€n, chiing biet co den tay ngu'oi nh~n khang? Cho nen, neu guy vi tmnh giå cho phep, horn nay Y Lan xin k€ I~i nhlf mo t buc thu' bång am thanh, noi ro ngu yen do Vl saG Y Lan hQc tieng Vil$t, s6ng voi ngu'oi Vi~t, va lam baD Que Mt:: tren dilt Phap. H6i xu'a , khi YLan con thu'C1 hQc tro ... N6i v~y thoi, chu h6i do cling khong Mn xu'a låm dau!! Thu'C1 d6 C1 ben Anh, Y Lan nhu' h~u het mQi sinh vien' va hQc sinh nhung nam 65, rilt bi xuc dong khi thily nhung hlnh ånh eua chien tranh Vil$t Nam chieu hang ngay tren dai truy~n hlnh. Chi~u nao di hQc v~ eling x6t ruot xem hlnh ånh cae em be m6 coi ng6i khoc ben xac cha mt::, hay ngu'<Jc l~i , cha mt:: om xac con nuc nC1, cac lang xom bi d6t ehay, mt:: gia ch~y lo~n, khong biet thoat ngå nao ... Tu nho, Y Lan luon luon cam thily phån no tnfoc sV bfft cong. Khong th€ chffp nh~n s6ng an nha n trong khi , ben kia dia du, nhung ngu'oi Vi~t Nam cung tu6i voi mlnh dang chet ch6c, kh6 dau du'oi bom d~n chien tranh. Y

54

Lan khong hi€u gl nhi~u v~ Vi~t Nam, nhu'ng cam thily mlnh co b6n ph~n phai len tieng, hay dong gop theo kha nang nho nhoi cua mlnh cho hoa blnh Vil$t Nam . Luc do, mu6n hi€u ro viln d6 Vil$t Nam cling rilt kh6. Bao cm loan tin mot caeh rilt "chinh tri", dva the o khuynh hu'ong nay, khuynh hu'ong nQ, nhu'ng khong ai noi len tieng n6i th~t sV cua ngu'oi dan Vil$t blnh thu'ong dang dau kh6 nhu' mot nan nhan. Do d6, Y Lan nhilt quyet di tIm con du'ong ho~t dQng d€ giup cho ngu'oi Vil$t. Mit-ting nao hQp mi!.t, y Lan cling di, bilt cu bi€u tlnh nao xu6ng du'ong, Y Lan eling theo. Mot horn, rilt may mån, Y Lan nghe Mn ong Vo Van A.i thuyet trlnh t~i thanh ph6 York, ndi Y Lan C1. Ong A.i thuyet trlnh bång nhung l~p lu~n va thong tin moi, lam Y Lan gi~t mlnh lång tai nghe tung lOi. Yl thu'ong khi, trong cac bu6i di~n hanh xu6ng du'ong, Y Lan cm du'<Jc nghe nhung di~u rilt ddn gian. Nao la ... "Dl quac My gay chien Il". Nao la ... "Nhan dan Vi~t Nam anh hung chiln dau cha hoa binh, dan chtl, trung ItJp" . L~p lu~n dån gian nay lam cho mlnh d~ chQn lu'a giua phe thi~n, phe ac, phe lanh, phe du. YLan dau de trong tht!c te, vffn d6 Vil$t Nam bj 11$ thuoc voi viln d6 gu6c te va rilt phuc t~p. Ngay ngu'oi dan Vil$t Nam cling khong baD giD du'<Jc hoi y kie'n, hay du'<Jc quy~n chQn lva . Nhung lOi ong A.i noi horn d6 di thiing VaD t[(ii tim cua y Lan. Ong dng giai tmch, Y Lan dng thffy tlnh hlnh Vi~t Nam khong gian di nhu' mlnh tu'C1ng, hay nhlf baD cm truy6n thanh, truy6n hlnh d6 c~p. Sau bu6i thuyet trlnh, Y Lan ch~y toi gi!.p rieng Mn ong A.i M hoi : - Thlfa ong, Y Lan khong c6 ti6n nhu'ng rilt mu6 n d6ng gop chut gl co ich l<Ji cho dan toc dau kh6 eua ong. Lam saG day? Ong A.i d6 nghi: "Vi~c quan rrQng nhat la co thOng tin cha dan chling O- Anh bilt ro thl!c trq,ng ViØt Nam. Bilt ro SI! thtJt thi moi khOng sai ldm trang vi~c ung hQ. Hai

la, neu co co thi gid djch gilip cac tai li~u cha van phong chung tai O- Paris, di thOng baa cha thl gioi ... " Lan d6ng y Ji~n, va hua, khi xong nam hQe, se qua Phap lam thu' ky khong lu'dng trong vong mot nam.

y

Luc d6, lam saG Y Lan ngo rång cuoc gi!.p ga voi o ng A.i nho duyen may hay Vl s6 ph~n såp di!.t, va nhung lOi d~ nghi cua ang t~i mot thanh ph6 km ho co gay ndi xu su'dng mll H6ng Mao, se dlfa dån Y Lan VaD mot the gioi rVc nång van minh va tlnh nghia Vil$t Nam; dån du'a y Lan VaG mot cuoc doi moi. Cuoc doi th~t. Va ai ngo rång, mot nam lam vil$c khong lu'dng se keo dai thanh tren chuc nam lam vil$c -- vån khong lu'dng!! 0 day, s6ng chung voi ngu'oi Vil$t cung mot ly tu'C1ng, nhu' b~u bi chung gian!! R6i d~n d~n, tu tieng H6ng Mao, Y Lan se chuy€n gua tieng song H6ng, vu'<Jt s6ng thanh tieng song Hu'dng luon, lam cho cac b~n trong dai BBC låc dilu, s<J khong ai hi €u!! Cac anh ily n6i: "PMl am tieng Hu e; thi .. . " HQ cu thl ... thl .. lå litng chet ngu'oi nhu' v~y,lam Y Lan ngay dem lo se) !! Phap

Am Ph~t E)iin 2006


Nhu'ng hoi di, bao nam dii troi qua, Y Lan khong quen dUQc ngay dau tien qua lam vi~c t~i Paris. Horn d6, anh Ai dUa mot xåp thu, nho YLan, nhu nguoi thu ky, trå lai dum. Va anh Ai n6i mot cach råt tI! nhien: "Co ddnh JO ngon, phai khOng ?" do m~t, xåu h6. Troi dåt!! Mlnh qua Phap lam thu ky, nhu'ng c6 bao gio b?n tam v€ vi~c danh may dau!! TI! nhien cåm thåy mlnh dung la "(lie'c khOng sq sung "!! Nhu'ng VI tI! ai dan toc, va tanh "pMt tlnh AngLe", y Lan dm xåp thu, n6i ngon lanh: "D(l, bie't ddnh mdy cM !!" R6i Y Lan quye't li~t ng6i trudc may danh chu, trong long run sQ. Danh mot ng6n chua xong, danh tdi 10 ng6n thl bie't d€ VaD dau chin ng6n kia !!

Y Lan

Anh Ai la nguoi tri tu~, tinh måt låm, Y Lan "mua rlU" qua måt anh sao dUQc?? Nhung anh d€ cho Y Lan yen, khong noi mot lC1i . Sau mot ngåy dåi nghe tie'ng may Ioc coc ch?m chlj,p nhu ngl!a que go v6, Y Lan dung d?y ben thung rac diiy ngh~t giåy vie't thu hong, va hånh di~n dUa ra bU'c thu cho anh Ai kY. Anh lie'c qua buc thu danh ... giin s~ch se, va nh~ nhang, mlm cu'oi, hoi: - Ky (j dau, co ? Lan nhIn ky -- m~t Ilj,i do nhu' gåc!! Thu' vua dung trang, nhu'ng khong con khoång tr6ng ky ten! Phåi danh llj,i!! Va hlnh nhu luc d6 cang danh cang hong, y nhu' c~ Phan Khoi då noi: Såa sai r6i L(li såa sai Såa thl cu såa, sai thl cu sai

y

Rieng YLan thllåc diiu t\f than: Ctmg trang cang ddnh cang rdu Hai tay ch~m {(li cdi ddu muOf! dien Nhung r6i nhlf Qu6c Van Giao khoa Thu' d~y: "Co chr thl nen" ... Sau mot thoi gian dång dang "Lao oQng vinh quang" nhu' ng\fa quen du'ong cG, Y Lan då co thE di thue in danh thie'p, khong phåi voi chuc "tat nghi~p tntiJng Mau gido", rna la Y Lan, "(la-co-khi-tLf-vien" c,:'Ia toa sOlj,n. Nhu'ng c6 le ly do khie'n Y Lan y thuc va quye't dinh hQc tie'ng Vi~t la do mot chuy~n cu'oi sinh ra . saG l~ th?t l ! Hlnh nhu' hå u he't bie'n cO' quan trQng trong doi Y Lan luon luon khdi dåu tu mot chuy~n vui !!

Chuy~n åy dy ra mot horn thu båy. YLan dang ng6i an cdm t6i voi cac anh ch! trong van phong, thl c6 anh Thoi Mn chdi. Anh Thoi la ngu'oi My Tho, m~nh khoe to xac. Anh la em ut trong gia dlnh 14 con, toan la con lrai ! I Måy anh Idn d€u c1u'<;1c cha m~ d~t ten nghe du dlfdng hay oai hung, dåy y nghTa nhu Anh, Hung, Hao, Ki~t, Tie'n, Qu6c ... , nhlfng sau baD nhieu nam "san xuat vuqt chl tieu" (dong con qua xa !), cha m~ vua m~t moi vua qn y, d~t ten måy dua sau la "Ut anh, Ut em, Ul il", khi toi phien anh thl chr con l<:ti chu "ThOi" la he't !! De'n chdi, ng6i u6ng tra, anh Thoi k€ mot cau chuy~n biing tie'ng Vi~t, nghe c6 ve håp dli.n låm, ai nåy d~u om

Phåp

Am Ph~t E>an 2006

b~ng cu'oi, cu'oi hang håc mu6n r\lOg rang luon ! Y Lan que qmi, chiing hi€u gl he't. Cau chuy~n gl ky V?y, y Lan chr båt du'<;1C måy chu "oa oa, oa oa" noi hoai , noi miii, m6i lån noi la gay vang tie'ng cuoi to IOn. BI!C qua ! y Lan ra hi~u cho anh em, hy vQng ngu'oi nao dich dum cau chuy~n. Nhu'ng ai cGng ClfOi, chiu thua. HQ noi ding y Lan khong hi€u dU<;1C, VI dich ra chå co gl dang cu'oi he't! y Lan tuc qua, tlfdng anh em giåu cai gl day ! Mlnh doan chilc la anh Thoi dang k€ chuy~n mot båy vit, hay måy em be kh6c VI cå nghe måi måy chu "oa oa, oa oa"! Cu6i cling anh Ai dich nghTa cho YLan, va th~t sI!, y Lan ch1lng hi€u VI saG mQi ngu'oi d~u cuoi b€ b~lOg! Khong hi€u , VI khong nghe dU<;1C giQng r~t Nam ... dIa anh Thoi noi diu ddn sd rna ca chon: "Ham qua qua n6i qua qua mo qua /u5ng qua !! Ham nay qua ho?ng noi qua qua, Ina qua qua //" Nhln anh Thoi k€ chuyen, dl' khong hi€u d€ tai anh n6i , y Lan thåy ro riing tu khi anh n6i tie'ng Phap aen khi chuy€n sang tie'ng Vi~t, anh Thoi thanh hai con ngu'oi khac nhau. Khi noi tie'ng Ph,ip, anh r~t re, I~ phep, trinh lrQng, va ch?m ch~p. Nhu'ng khi anh nhffy VaD ngon ngu Vi~t, anh nhu' ca VaD nuoc. våt veo t~n may xanh mot cach thu vi. Tieng n6i, tieng cuoi, va ngay cå anh måt trong anh hoan toan kh<ic. Hlnh nhu' anh chi s6ng th~t slf khi anh n6i tie'ng Vi~t. C6 le que hu'dng khong la lånh th6, que hu'dng la tieng n6i, la ngon ngff. Va Y Lan ch<;1t hi€u ding, mu6n giup nglfoi Viet Nam thl phåi Om hi€u hQ , tnfoc he't bång cach hQc tie'ng Viet. VI tåt cå sinh ho~t phong phu, trict ly nhan c1~o cLIa ngu'oi Vi~t nåm trong ngon ngu, vua thi vi vlfa th\fC te. Ne'u khong, Y Lan chr c6 th€ dung ngoai giup vo, va nhi€u khi cach giup c16 con lam h~i nguai, lam hong vi~c, nhlf mot 56 lon nglfoi ngolj,i qu6c qua y thuc he Tay phlfdng, då lam h~i dan toc Viet, då no I~ h6a con nguoi Vi~t trong lich slf c~n d~i.

y Lan b6ng thåy ro con dlfang ctla doi

mlnh. HQc tieng

Vi~t, tlm hiEu tam h6n va nglfong vQng dIa nglfoi Vi~t,

c1e: tlf do lam he't long thea khå nang beD bQt cua mlnh, giup cho nhffng lfoc md c16 thanh hlnh, va tieng n6i thlfc cua nguoi Vi~t co tie'ng vang khclp the' gioi.

y Lan cGng mu6n trd-thanh-nglfoi- Vi~t, c1€ c6 th€ sU' d\lOg chff "d6ng biw". Trd thanh nguoi Vic;:t biing cach tranh dåu cho "Quy~n laln Nguifi Vi~1 Nam" cho chinh mlnh, va cho mQi nguoi khac! Quy vi thinh giå thåy khong! Chuy~n "Y Lan H6ng Mao" s6ng tren dåt Phap, n6i ticng Viet va lam bao Vi~t ngu sd sai the' thoi, khong co gl I~ Iling dau! VI Y Lan chr la l trong 60 tri~u c16ng baD c1ang s6ng, c1ang nhåt tam giu gIn trai tim Vi~t, the o nh!p d?p cua tie'ng tr6ng c16ng tu mot thud Vua Hling xua. O Bibliographie: QlIC nha, lrllyc$n

m~ xlIfft ban, Paris, France 1988

ky YLan , QlIe

55


con gai Binb Dinb Dao Due Chtidng

LTS: Tac gia Dao Duc Chttelng, but hi~u Vi~t Thao la mQt nha nghien CUu, hi~n dang ctt ngl,l t'1-i San Jose, Hoa Ky, von la h~u du~ cua Cu Dao Tån, mQt trong nhung ngoi sao sang cua Mt Blnh Djnh. Thua httong tinh thån van hoa cua chtt vi ti€n nhan, tac gia Dao DU'c Chttelng råt ham mQ nghien cUu nhU'ng tinh tuy van hoa que httelng Blnh Djnh, tren phttelng di~n ngh~ thu~t hat bQi va va thu~t. D€ chia xe Phap Am xin gioi thi~u tac gia Dao DU'c Chttelng voi bai vie't v€ con gai xu Nii'u (Blnh Dinh) d€ cong hie'n b'1-n dQc.

Phl,l nu o Blnh Dinh dltc;1C hQc va Mn neli Mn chon d€ tro thanh b~c cao thu, dem tai va ngh~ lam nen lich sit nhtt nu ki~t Bui Thj Xuan ngttoi lang Xuan Hoa (cli) nay la thon Phu Xuan xa Hy Xuan huy~n Hy Seln(l) thl xtta nay chtta co ngttoi thu hai. Nhttng con gai Blnh Dinh dttc;1C cha mt:: cho hQc va phong than, nhåt la trttoc nam 1945, [hl håu nhtt co gai nao cling bie't qua hai mon va d in bån: Ai vi Binh Djnh ma eoi. Con gai Binh Dinh ml./a roi di quyi n. (Ca dao) Tuy nhien, doi luc cling co nhung co gai hQc va khong cru d€ phong than ma muon phat huy di dt::p cua va truy€n thong nhtt trttong hc;1P Thanh Tung, ho~c con di xa hein, thi tho voi doi, tro thanh cao thu trong lang va . Di€n hlnh co ba Man, song vao thOi chua Nguy~n, co Quy€n vao giua the' ky 19 va sang dåu the' ky 2.0 l'1-i co Tam Cang.

Du6i CtiO'p, Bao V~ Tai San Ba Man chtta phai la nhan v~t ljch sit nhttng voi tai va ngh~, ba dttc;1c dan Blnh Dinh truy€n tI,Ing qua bai ve chu Lia(2) dai 1438 eau thel Il,Ic bat va dltc;1c Ittu truy€n khåp dc tlnh mi€n Nam Trung Vi~t. Theo bai ve, ba Man o gån vung Truong May(3) thuQc xa An Duc huy~n Hoai Nheln, neli sao huy~t cua mQt dang cttop lOn do cha H6 chu Nhån va sau co them chu hfC Lia dm dåu. MQt hom hai ten H6 , Nhån dem Ittc;1ng hung h~u Mn båt heo nha ba, lang khie'p sc;1 khong ai dam tie'p cut!: Uiu la bon ehl!-e theo ray. ThJ.ng duong xuong xom eMt d6.y duong quan.

ca

56

ca

Trong tay ba cm co cay roi ngån nhttng voi long can dam va tI! tin, ba xong ra cl! djch voi dang cttop m'1-nh khet tie'ng trong vung: MI!- Man di? khodng bOn hai !Au thOng va ngh~ it ai sanh bi Thinh linh ehua bilt vi~e ehi Ti ~n tay ml!- vdi tue thi dodn con BUdc ra thay ro thi~t han MI!- khOng them hoi hua con danh hin. Ai cling tttong phen nay ba Man bi nat thay VI hai ten H6, Nhån khong nhung va ngh~ phi thttong rna con hung b'1-o chtta tung co . Nhttng khong may cho chUng, the' va cua ba sau hi€m vo cung, ap dao dttc;1c ngay Mi thu : Cd ba vung vJy dua tranh. MI!- Man qud thl!e li~t oanh ai tay. Chi moi so tai o hi~p dåu rna bQn cttop da bj ngQn roi thån såu cua ba cuon ngttoi nhtt bao tap, chung phai d6i tu the' cong sang the' thu r6i um dttong thao lui: Phut fhOi H6, NhJn cd hai. Duol tay keo ehq.y nhu bay khcie nao! Than dan ba ma danh du6i bQn cttop do~g dao d€ bao v~ tai san la di€u hie'm thåy . Xll'a nay d~ co måy ai?

Gie't CQP D~ Cdu Mf; Vao thoi Thi~u Tri, cling t'1-i huy~n B6ng Sein phu Hoai Nheln con co mQt co gai khac, trong tay cm co con daa ma hai phen quye't sinh tit voi chua sein lam cm VI chu hie'u, moi la chuy~n phi thttong. Theo D'1-i Nam nhåt thong chi(4), ba Trån Thj Quy€n, di ten do cha mt:: d~t gån Ii€n voi va ngh~. Au do la nghi~p ti€n dinh d€ lam nen ky tich ma chinh co cling khong ngo dltc;1C. Nha ngheo, cha måt som, khong co Phap Am Ph~t Dån 2006


anh em, co la nguoi duy nhilt som horn voi my gia. Co co nhan sik nhi~u nguoi de'n xin cuoi nhung co nhilt mt1c tu ch6i d€ lam tron chu hie'u. Thuong ngay hai my con vao nui chij.t cui dem ra chQ ban kie'm ti~n nuoi than. Mot horn co Quy~n dang chij.t cay M cho my gom thanh bo, bong co con cQP nhåy ra v6 nguoi my, ba phåi Hin nguoi moi IQp ne tranh. Co Quy~n dang dim cai rt1a, thily the' vOi xong Mn CUu my. Nho co va ngh~ va binh tInh, co tranh dUQc tårn nanh vu6t cua manh thu va chem trå nhi~u nhat crunh xac, cQP dau qua danh bo ch~y. Cau chuy~n danh cQP tlrClng då lang quen thea nam thang, khong ngo cQP luon luon dnh r~p quye't bao thu. Mot dem ba my co vi~c phåi ra san, nhu co linh tinh, co Quy~n dim dao theo my, phong thu du. Thlnh linh cQP nhåy b6 ra v6 hai my con, co voi keo my d~t sang mot ben d6 tranh, r6i dung dao ch6ng trå . CQP dUQc IQi the' nho dem t6i, con co Quy~n cling co IQi di6m danh cQP noi quang dång, ti~n b~ cong thu. Hai ben quiin thåo voi nhau, cQP v6 hl;!t nhi~u lån dam ra m~t trCl nen hung du, lieu IInh lao toi, co tran bo [5] ne tranh . CQP dang tårn phong chua IQp xoay mlnh I~i, mia phån than sau cua no lå ml;!c tieu ngon lanh cho mlii dao cua co dm ph~p VaG hong cQp. Tuy bi thuong nhu'ng CQP con thua suc quay dåu I~i ch6m len, chuy6n he't thån lt1c vao hai chan truoc d6 trå don. Lanh nhu chop, co Quy~n hoanh bO [6] r6i phong m~nh luBi dao ngQt xot VaG 16ng nguc nCl nang cua Mi thu, truoc khi nhåy trai tranh cu v6 sinh tit. Khi dan lang den du6c keo Mn tie'p CUu, con CQP to lOn chI con la mot cai xac giay gil;!a tren vling mau. Da'u

vo Ken Ch6ng

Ong Nguy~n Ng~c sinh nam 1850, thuong gQi la Huong muc Ng<).c, ke' t6 cua phai quy~n An Vinh rna phuong ngon co cau truy~n tl;!ng "Roi Thu(in Truyin. quyin An Vinh" . Ong co ba nguoi con: Båy Ll;!t la trai truCIng, ke' la Tam Cång va ut nam lå Crun Giac. Tuy la gai nhu'ng Tam Cång c6 suc m<).nh hon nglroi va ham me va lhu~t nen dUQc cha cu'ng chi~u truy~n d<).y chu dao. Tie'ng d6n con gai ang Huong muc Ng~c moi 18 tu6i, dung cay don ganh danh b<).l cå hang tram thanh nien dim g~y bua vay, t<).i san chua Bil. An Thai, trong ngay I~ hOi Do Gian. Thien h<). phl;!c sat dilt lo va Huong ml;!c Ng<).c nhung khong ai dam tinh chuy~n tram nam voi co con gai cua ang. Nam Tam Cång 20 tu6i van chua dUQc noi nao d~m hoi, du co rilt c6 nhan såc. Huong ml;!C Ng~c thong cåm noi kh6 tam cua con, tuyen bO' voi mQi nguoi ding ne'u ai danh b~i dUQc Tam Cång, ang se gå con gai cho va khong doi hoi mot I~ v~t nao. C6 ba nguoi xin dilu va voi Tam cång. Nguoi thu nhilt bi Tam Cång cho mQt cu da, vang VaG hang rao. Nguoi thu hai, va ngh~ kha hon, kit ngt1a [7] nhanh nhyn, cong thu song hanh nen dim ct1 dUQc hi~p dåu. Sang hi~p thu hai, Phåp Am Ph~t E>ån 2006

Tam Cång dung ng6n gia truy~n, ep VaG b~ c~n, dang gl;!C. Nguoi thu ba la Du Ht1U (khong phåi ten Ht1U, quan su trong dång cuop Du Danh) bi Tam Cång d~p nhao VaG h6 ca, danh bo ra v~ tårn su hQc d~o. MQt nam sau, I~i Mn xin dilu, lån nay Tam Cång tung cuoc bi Du Ht1U tom dUQc chan, nem trå VaG h6 ca. Du Ht1U thång, giu lOi hua, ang Huong ml;!c Ng~c lam l~ vu quy cho con gai. Nam ily Tam Cång 22 tu6i, nhu'ng cling chi s6ng chung voi nhau dUQc 3 nam . Mot horn, vQ ch6ng lOi qua tie'ng l~i, Tam Cång quen th6i buong bInh, trå lOi khinh krunh lam Du Ht1U dien tie't. Anh thu~n tay chl;!p cai blnh hoa chu'ng tren s~p gl;! nem m~nh VaG mij. t VQ. Ne'u la nguoi khac thl da nat thay, nhu'ng Tam Cång nhy nhang dua tay båt lily dem dij.t tren ban va mia mai: " Binh xua mao lam ngo khOng bilt. bi ciIng u6ng!" . Du Ht1U cang gi~n, voi lily cai chay dam tieu bång da nem m~nh VaG dåu vQ. Tam Cång cling dua tay båt, cuoi gån giQng cham chQc: "Cdi dtiu ma qudng milt ltim cdi coi dam tieu ha?". Du Ht1U gi~n låm, milt he't td khan, c hl;! p con dao phay , bång the' va rilt lQi h~i, ph6ng thiing VaG ngt1c vQ. Duong daa qua m~nh, Tam Cång khong th~ chl;!p dUQc danh phåi te ngita M tranh. Con dac ngon tron dm ph~p VaG vach dilt, ng~p de'n can. Du Ht1U st1c tinh thl mQi vi~c da xåy ra r6i! Suyt nua gay nen an m~ng. Tam Cång 16m c6m ng6i d~y, con Du Ht1u bo ch~y mQt m~ch Mn nha cha vQ. Gij.p ang Huong ml;!c Ng~c, anh ta sl;!P I~y k~ l~ i dåu duoi cau chuy~n va nhilt quye't xin trå Tam Cång rna khong doi hoi mot di~u ki~n nao. Chuy~n Du Ht1U trå vQ nhanh ch6ng lan truy~n khåp

vung. Nhan do, cau ca dao tren dUQc sita l~i: Ai vi Blnh Djnh ma coi, Con gdi Binh Djnh ctim roi ruqt ch6ng! Cac b~c phl;! huynh Cl Blnh Dinh rUt kinh nghi~m, thoi khong dam chi~u y con gai cho hQc nhi~u va ngh~ nua , SQ bi e' ch6ng nhu Tam Cång. HQ cru luy~n cho con gai mot vai the' phong than, the' cling du cho d6i phuong kinh h6n r6i. Sau day la mot trorig hang tram chuy~n v~ phån ung tt1 v~ cua cac co gai Blnh Djnh.

THE va PHONG THAN Ai de'n Tuy Phuoc cling bie't eau phuong ngon v~ cac phien chQ trong qu~n: Chq Huy~n li~ng Cay Gia. Cay Gia xa Chq Moi, Chq Moi Mi chq Dinh, Chq Dinh rinh B6 Di, B6 Di ki chq Huy~n. Phien chQ Huy~n nhåm cac ngay l, 6, 11, 16, 21, 26 am lich; la phien chQ lOn nhat cua huy~n nha nhu'ng l~i cach Phu Moi (nay la thi triln Tuy Phuoc) gc1n 4 dy s6 v~ phia Tiiy Båc. Ngay phien, khong nhung dan trong vung t~p trung v~ rna con du mij.t dan buon tu xa de'n. HQ mua

57


gom sån ph.fm dia phuång va ban hang hoa d nåi khac mang tOi. Con duang quoc IQ l tu huy~n ly aen ch<;i Huy~n, nguai mua ke ban di l(;li tåp n~p, co cå nhung chang trai di d(;lo ch<;i d6 nm y trung nhan.

Trai khan lim vq chq Dong, Gdi khan lim chang giila chan ba quan. (Ca da o) Tuy nhien ding co ke l<;ii dl;lng dam dong, gid tro xiing b~y. Tu sang, t(;li c6ng Ly Mon co hai thanh nien an m~c chåi chuot, cuai noi r6n rång, choc l(;li trong ra Mang. Nhln dang di~u, bie't ngay la dan an chåi tu tlnh thanh l~c de'n. Trong dong nguoi di ch<;i v~, co mot thanh nlf caD ldn, buoc di ch~m ch(;lp, hai tay xach hai gio nang dåy åp thuc an. D<;ii cho co gai re vao con duong Mt dån aen c6ng lang, hai "cang tti" buoc toi don Mang, buong lOi chQc ghyO va gid tro sam sd. Nhanh nhu chop, co gai buong hai gio thuc an xuong, xoay trai tQa the' "bq.ch xa lan IQ" (con rån trång qua duang co) d6 tninh ne tårn tay cua ke vo h(;lnh dang sån toi ngtfc, r6i VlJt d~y dua tay chem ngang ben phåi bång the' "thanh long bien giang" (con r6ng xanh ben song). Bi phån ung bfft nga, mot trong hai ten ne sang ben nhttng hån da lå m, VI d6 la hl( chiell. Co gai thåy hån trung ke', thu~n chan tung cuoc trung thAng VaD hong doi thu. Hån te nhao xuong ruong, bun be bEt ttf dåu de'n chan. Ten thu hai måt tinh thån nhung truoc dam dong hån ttf ai li~u m(;lng xong toi. Co gai trong tu the' dung ngtfa [8], d6n hån bång ngon va gia truy6n. Chie'c khan, co quang cho åm c6, trd thanh roi nhlly~n tien quåt m(;lnh VaD m~t Mi thu lam hån kh6ng kip tranh cu da "song nhi quyin difc" (hai chan bay r6i the' chim xe'p canh). hån låo daa dm c1åu xuong ruOng. Thanh nu åy la con cua Trung nghi d(;li phu Qllang Loc ttf khanh Dao TrQng T~p (quen gQi la Tråp), nglfoi lang Vinh Th(;lnh. Ong dung ten bai thåo bo NgQc Tran d~t ten cho con gai ut cua mlnh. Ba NgQc Tran, nay VaD tu6i bat tuån, thuong k6 l(;li cau chuy~n nam xua lue ba chua l~p gia dlnh. Va ngon va phong than åy do ong c~u Nam Huång (em ba ngo~i) d thon Duång An xa Phlfoc An huy~n Tuy Phuoc truy~n d~y cho ba luc tu6i trang tron. Bi~u Di~n Q uy~n Roi

Nhung nam dåll tMp nien 1970, d mi~n song Con co Thanh Tung la ngoi sao sang cua lang va B1nh Dinh. Co dlf<;iC phong va SI va du<;iC lang baD sai Gon t~ng bi~t danh "Ho? Cdi Miin Trung" . Co du<;iC danh vi åy khong phåi VI co da do~t giåi tren va dai; nhttng do tai bi6u di~n quy~n roi o di~n tho Vua Quang Trung trong ngay l~ hoi Dong Da, qua bai con "Tan NMt 6 Du", con gQi tå t la "Thåo 6 Du", voi lOi thit;:u nhu sa u [9]:

Tan nMt, trung binh då so'phien, Te' suang gidng hq. thich duang lien TQa tå, tQa hilu, giai trung nh; 58

TMn khi ti mi phl,mg va luyin Xa hanh trich thuy khai con dd Tan bQ Il! nhien eliim lrich huyin Huang h(iu khinh IMn lien lam då Xich pM lie'p I/:lC trq.ng phi anh Luong dau t;nh tan hoan Cl!u so Phån difn hoanh khai M bQ hoanh Thich trung ctl tå, phien tMn duqt An ty bdng phi khi II!C sinh Hai dau chi hilu truang ngu elie'u Ph/:lc dia lan hanh lan the' tranh Kinh khi ba trung duang dQc thu Ph/:lng dau phån bQ l(ip elinh canh Tan Ihoai luan tien phi tI! tiln Quan am bai tlf va cong Ihanh. Sach da dieh :

Tien mQt, the' fI'ung binh, ddnh m{i'y b(in The' che suang roi elam ngay phfa IruOc TQa ben trdi, IQa ben phåi eliu nhu nhau V/:lt d(iy ngang may the' chim ph/:lng mua The' xa hanh trich Ihuy (rein eli tim giQI nllac) ra roi ddnh BQ lan Il! nhien giQI nuac trea Xoay sau ddnh liin ba b(in The' xich phe liin cMn ddng chim anh va bay Hai dau cung tien, trO v~ cha ca Mo mang mt;'it trdi, eli bQ ho? Dam giila ldch Irai , IQn nguai nhåy VQt Nang cdnh tay khi ll!c sinh, Ihe' chim bang bay Ngoånh ben phåi ra the' cau cd Nup b/:li lan dat Iranh the' tan Cd kinh d(iy sang, tr6i eldu len Tro Iq.i bQ eldu chim plu~ng, dung Ihe' dinh canh Tien, lui ngQn roi xoay Iran nhu ten bay Bdi la?Quan Am, bai va thanh cong. Mua xong, Thanh Tung khong to ra chut mt;:t moi, thong thå bo roi , tie'p bi611 di~n bai quy~n Lao mai doc thlJ , con gQi tåt la thao Uio mai (cOi cay gia), voi lOi thit;:u nhusau [10]:

Uio mai dQc Ih/:l nMt chi vinh Luong tuc khinh khinh lien bQ hoanh Tien nMt doån, cap h6i ta~ khOi [Il J Phi nMt Ihot;'ic hoan Ihodi thanh c1inh Tang nha hd gillang oai Ihiet låo Chuyin gidc long ... ll!C lai oanh Uio hau thoai IQa lien hoa bien H6 difp song phi låG bq.ng sinh Nguyfl qu(il song cau lai diln phJn van, Tan [12J tam låo ho?xa thanh. Sach da dich:

MQI cQi mai gia mQI nhanh vinh Hai cMn nhe nh~ bQ tien hoanh MQllien ngdn, gap rut vi 1M khi gid CaT/u\' har, /rd 1( 1/ /h i /hncii thanh dinh Phap

Am Ph~t Dan 2006


(cd i san nghe tie'ng vQng) Con CQP dau tranh ra oai quet sqch Con r6ng chuyln sang wJi sue sam ehop Lui tQa the' khl gia bie'n the' hoa sen The' song phi, bl10m bl10m sinh con vQP (sa) The' doi ngt!a trong khuon trang chie'n dau sam chOp Van, Ton ba b(in quet het rdn cQP. Ngttoi xem nhtt bi eu5n hut vao dttong quy~n, ngQn roi tuyl$t ky eua co qua the' thu can gi6 ehe mtta va the' eong d6n d~p biio tap. Nu Ki~t D~ Nhilt Kie'm Nhttng tren he't, ngttoi dan ba Blnh Binh dang n6i hon ca la nu tttong Bui Thi Xuan. Va nghl$ dia ba vao b~e sieu pham, ngang tai vai danh tttang may rau eua Tay Son nhtt Nguy€n Hul$ sa trttong v~ roi, Nguy€n Lu sang ehe' va xuåt såe mon Hung ke quy~n, Va Van DGng gioi v~ dao, B~ng Van Long quan thong ca eu'ong quy~n va mien quy~n, con Bui Thi Xuan khong ai sanh kip v~ doe kie'm va song kie'm. Tåi thao lttc;le, ba xung dang la b~e nu kil$t. Gttong dGng cam ba dang b~e anh thtt, Nguy€n Anh phai kie'p sc;l va cam tue. Con due dO eua ba, khong nhung trong hang ngG Tay Son me'n phl,le rna ngay ca ke thu eGng thåm kinh n~. Ba Bui Thi Xuan e6 hQ hang vai vua Quang Toan, nhttng v~ thu b~e gia toe, eae saeh ehep khae nhau. - Theo Quaeh Tån va Quaeh Giao, nha Tay Son, trang 57: Biii Båe Lttong, mot et,t phu o thon Xuan Hoa (nay thuoe xii Tay Xuan huyl$n Tay Son), sanh ba trai la Biii Båe Chi, Biii Båe Tmng, Biii Båe Tuyen va hai ngttoi con gai la Bui Thi Loan, Bui Thi Nh~n. Ba Nh~n ke't duyen vai Nguy€n Hul$ sau khi ba vc;l ca la Ph~m Thi Lien qua doi. Biii Thi Xuan la con eua Bui Båe Chi, vua Quang Toan la con eua ba Bui Thi Nh~n, ba Xuan (con e~u) la ehi da Quang Toan (con co) va gQi Bui Båe Tuyen bång ehu mot. - Theo Nguy€n Xuan Nhan trong saeh "Cdc ngoi sao Tay Son", trang 94: Biii Thi Xuan la con eua Bui Båe Ke' va gQi Bui Båe Tuyen bång ehu. - Theo Trån TrQng Kim, Vil$t Nam sti' lttc;le, trang 384: Bui Båe Tuyen la anh mot dia Thai H~u va la e~u da Quang Toån. - Theo Vttong Bich Thu, Giai phftm Tay Son, Xuan Quy D~u (1993), trang 148: Bui Thi Xuan la con eua Bui Båe Ke', ehi mot eua quan Thai stt Bui Båe Tuyen. Vua Quang Tmng låy con gai dia Bui Båe Tuyen sinh ra Quang Toan; nen Bui Thi Xuan la ba co va Bui Båe Tuyen la ang ngo~i elia vua Canh Thinh. - Theo Ph~m Van Son, Vic$t sti' tan bien, quy~n 4, trang 204: Ba Ph~m Thi Lien sinh ra Nguy€n Quang Toan (?), "Bui Dde Tuyen la anh ba nay, khiJng ro la cung m~ khdc cha hay la anh em thuc bd ben ngoqi". V~y Quang Toan

Phap

Am Ph~l Elan 2006

gQi Bui Båe Tuyen bång e~u va vai Bui Thi Xuan la ba con ben ngo~i. - Theo Quynh Ctt, "Nhilng VI sao dat nl1Oc, t(ip V", trang 204: Bui Bae Tuyen la anh eung cha khae my voi vua Canh Thinh, la e~u eua ba Bui Thi Xuan (?). Danh tttang Biii Thi Xuan e6 4 lån Mi dåu voi Nguy€n Anh sau la vua Gia Long. Lån thu I vao mua h~ nam 1797, B~i Nam tht,te lt,te ehinh bien, bån dieh, t~p 2, tu trang 261 de'n trang 267 e6 ehep, t6m lttc;le nhtt sau: Nguy~n Anh dem binh thuy~n danh Thi N~i, r6i dich than dem hon 100 ehie'n thuy~n ra danh eti'a Ba Nang nhttng VI Trttong Phue Lu~t khong tie'p te' thuy~n lttong kip thoi VI bi gi6 ngttc;le, trong quan ehi con 5 ngay lltong nen Nguy€n Anh tam dem quan v~ Gia Binh va co nhien khong th~ låy manh ye'u rna lu~n. Tren day la lOi bil$n b~eh eua su thån nha Nguy€n, nhttng thea Quynh Ctt "Nhilng Vi Sao Ditt NI1Oc", ban dåu Nguy~n Anh ehi dem quan danh Thi N~i . Nhan lue tri~u dlnh Phu Xuan ehja re noi bo (phe Bui Båe Tuyen bi phe Va Van DGng sat h~i), nåm båt thoi co, Nguy~n Anh moi dem binh thuy~n ra danh Ba Nang, noi Bui Thi Xuan dang trån nh~m, vai y dinh pha tan can eu quan trQng nåm sat naeh kinh do Phll Xuan. Nhltng dOi th,im rna Tay Son tu Ban Tan [13] kip thoi bao v~ t6ng hanh dinh elia Ba Bui Thi Xuan v~ euoe hanh quan båt th5n elia Nguy~n Anh. Nhan e6 ehie'u ehl eua vua Canh Tllinh hoi thue ba h6i tri~u d~ dan xe'p noi bo, tttong ke' lt,tu ke', Bui Thi Xuan phao tin ba ngay nua se keo d~i binh v~ Phu Xuan, e5t lam kieu lang gi~e. Quiin Nguy~n Anh ham ho tie'n toi thanh Quang Nam nhttng dii bi 5000 quan eua ba Bui Thi Xuan phl,le danh dlmg eh6. Tr~n åy, may eho Nguy~n Anh di do~n h~u nen thoat ehe't. Thua ca tai lån tri dan ba, Nguy~n Anh vua thyn vua tue, thu tan quan v~ Gia Binh, giåu nhym vil$e b~i tr~n, n~i co he't Iltong tht,te phai rut quan. Un thu Il, Nguy~n Anh dl,lng dO voi Bui Thi Xuan t~i m~t tr~n Trån Ninh [14]. Theo ehinh sti' eua Trån TrQng Kim va Ph~m Van Son, quan Tay Son ca thliy bO g6m ba v~n, erna lam 3 d~o tån eong. Thang 12 nam Tan D~u (thang 1.1802), quan Tay Son vttc;lt sang Linh Giang (sang Gianh). Lt,te Ittc;lng ti~n phttong da quan Nguy~n dang d6ng t~i day do eae tttong Nguy€n Van Trttong, T5ng Phue Lttong va B~ng Trån Thttong ehi huy, phai lui binh v~ B6ng Hoi. Bltc;le tin cåp bao, Nguy~n Anh than ernnh dem ca d~i binh ra tie'p ltng, sai Ph~m Van Nhan va B~ng Tr5n Thttong giu m~t bo, giao Nguy~n Van Trttong giu m~t bi~n. Ngay mung Mot Te't Nham Tuåt (3.2.1802), Nguy~n Quang Thuy tie'n danh Trån Ninh, bi hoa lt,te eua quan Nguy~n dm ehan l~i. Ba Bui Thi Xuan liinh ehue B~i tlrang, dem 5000 quan ban bO tån eong lGy B6ng Hoi. Bieh quan bån ra nhtt eat viii nhttng co ll$nh eua ba vån ehue hån xu5ng, dåu hil$u quye't erne'n khong lui. Bang ehje'n Mu anh dGng, vua Canh Thinh ra ll$nh lui binh, ba 59


khong c~u, vua phai nghe theo . Su6t ngay horn ily, ba ng6i tren banh voi xong xao tr~n ti€n, don d6c binh si. Tuy the' tr~n chu'a nghieng hån ben nao nhu'ng Nguy~n Ånh da nung the', djnh thao lui. B6ng nghe tin thuy quan Tiiy Sdn C! clta NMt L~ bi Nguy~n Van Tn1dng pha tan, Ic:ti them tu'ong Nguy~n Van Kien ra hang djch, vua Canh Thjnh va cac tu'ong ta nan long. Tru'oc tlnh the' ily, ba vån quye't chie'n, sai mot doi quan de'n di€n khuye't bQn lam phan r6i gianh lily dui tr6ng thuc quan lien h6i. Bu'<;IC l~nh xung phong, quan cua ba ao <:tt trea tu'ang chie'm thanh. The' tr~n, ne'u keo dai them 2 tie'ng d6ng h6 nila , ba ha du'<;Ic thanh Triln Ninh r6i . Nguy~n Ånh va tu'ong ta hoang h6t, sai thuy quan li€u che't vu'<;It song danh bQc h~u d~ chia Ittc l u'<;I ng, hong

giiim bot mlii nhQn tiln cong cua quan Tiiy Sdn, ngo håu mC! du'ang mau thoat than. Nhu'ng Nguy~n Quang Thuy nhat gan, thily thuy quan cua Nguy~n Ånh C! m~t sau danh tdi, s<;l bj vay, vOi rUt guan. MOl IUc sau, Bui T~ Xuan moi bie't tren m~t tr~n chl con quan du'oi quy€n Cl:'ia ba ddn doc chie'n dilu, cac canh quan khac da h6n loc:tn thao chc:ty. Ba vån blnh tinh giu vung hang ngli , baG v~ vua Ciinh Thinh rUt lui an toan. Uin thu ba, Nguy~n Ånh d6i di~n voi ba Bui Thj Xuan khi ba cung gia d1nh bj quan Nguy~n blit C! huy~n Thanh Chu'dng, Ngh~ An va giiii v€ Phu Xuan. St! ki~n nay c6 nhi€u sach k6 l<:Ii nhu'ng chi tie't thl khac nhau doi chut. Theo Qmich Giao (B~c san Quang Trung Tiiy Sdn Xuan At H<;Ii 1995, trang 52), lOi d6i dap giua Nguy~n Ånh va Blli Thi Xuan nhlt sau: Khi quan håu dån Bui Thj Xuan vao, Nguy~n Ånh voi giQng tt! dåc hoi : - Ta va Nguy~n Hu~, ai hdn? Bui Thi Xuan ung dung dap : - N6i v€ tai ba, tien de' ta bach chie'n bach thång, hai ban tay tdng dt!ng nen cd d6. Con nha ngl1di bi danh phai tr6n chui tr6n nhui, phai du vi~n ngoc:ti bang, he'l Xiem de'n Phap. Ch6 hdn kem nhu' ao trai nu'qc Yling. Con v€ duc dO, tien de' ta lily nghia rna d6i xii' voi ke trung thån thilt the' nhl1 da d6i voi Nguy~n Huynh Buc, toi nha ngl1di. Con nha ngl1di dung tam cua ke ti6u nhan rna Mi voi nhung b~c nghia li~t da he't long VI chua, chiing nghi ding ai c6 chua nily, ai tich ke toi trung cua ngu'ai khac, tUe la khuye'n khich toi mlnh trung voi mlnh. Ch6 hdn kem cling ro rang nhl1 ban ngay va dem t6i. Ne'u tien de' ta dung thua vong som, d~ gl nha ngu'di trC! Ic:ti dilt nu'oc nay ? Nguy~n Ånh cu'ai gån: - Nha ngu'di co tai saG khong giu ngai vang cho Canh T~nh?

Bui Thj Xuan dap:

60

- Ne'u c6 them mot nu nhi nhu' ta thi clta Nh~t L~ khong d~ gl lc:tnh. Clta Nh~t L~ khong d~ gllc:tnh thl nha ngu'di

cling kho d~t chan len dilt Båc Ha. Nguy~n Ånh nen gi~n hoi voi giQng mia mai: - Ngu'di c6 mu6n ta an xa khong?

Bui Thj Xuan dap: - Ta dau s<;l che't må phai c~u nhl;lc, hc:t minh trUoc mot ke ti6u nhan dåc the'! Nguy~n Ånh cam gan, dån tung tie'ng: - Khong chju nhl;lc . Ta se lam cho mi bie't nhl;lc ...

Lån thu tu', vua Gia Long lai Mi dåu voi ba Bui T~ Xuan t<:ti phap tru'ang. Tru'oc d6, Nguy~n Ånh g~p Bui T~ Xuan ba lån d€u lanh ba v6 thua dau. Lån dh, dilu tri thua tai. Lån thu hai, dilu lt!c thua dling . Lån thu ba, dilu khåu thua ly. Vi the', sau Quang Toan, Bui T~ Xuan la ke thu s6 mot cua vua Gia Long. Nhå vua danh cho gia dlnh ba ct!c hinh tham kh6c nhilt va dich than chung kie'n cuoc hanh quye't. Vua Gia Long ha he nghi rång phen nay ba phai c~u dau don tot cung v€ th6 xac lån tinh thån, du co gan d6ng dc:t såt cling khong dm dl1<;1C nl10c måt. The' nhu'ng, vua Gia Long lc:ti mot lån nila thua cuOc. Theo tai li~u ky st! cua Giao si Lemonnier de la Bissachere vie't nam 1807 [15] do mot ngu'ai than lin da chung kie·n r6i tl1ang thu~t lc:ti: Tc:ti phap trl1ang horn ily, dan chung khåp kinh thånh Phu Xuan du'<;IC huy dong de'n xem dong nghyt. Tren khan dai, cac quan va khach ngoc:ti qu6c t€ ttfU dong du. Ki~u nha vua de'n, nhi€u phat d<:ti bac n6 vang låm tang them uy nghi cua ngay l~ hie'n phu. Ke' ben khan dai la choi phat thanh cao leu ngheu, tie'ng loa vang len bai chie'u da vua Gia Long, nghe eau du'<;Ic cau khong: "VI ehfn Mi ma tra thu ... Chqt nåa ehi:tng gijp lue gian truan, di ngoan dan gay nen bien IO(Jn ... ChiJ'ng gige bitt xong tQi nhdn duqe Mt ... Yet te' thai mie'u, lam il hie'n phu ... Phanh xae tan xuCfng, tra thu mie'u xii, råa h4n thdn dan ... " [16] Tie'ng loa vua dm, mot h6i thanh la vang len bao hi~u gia thi hanh an båt dåu. Hang vc:tn ngu'ai nhu' nin thC!, måt dam dam nhin my con nu ki~t Bui T~ Xuan. Khong kili nghiem trQng bao trum phap tru'ang! Tu xa, mot thOt voi to lOn, den dui, lu lu tie'n tdi tu tu·thea l~nh cua quan tl1<;1ng. Co con gai cua nu ki~t moi 18 tu6i xuan, bi lot he't quån ao, dang co ro trong than th6 ti€u tl;lY. B6ng nang het len thilt thanh, toan than bie'n såc trång b~ch nhu' mot b6ng rna , quay lc:ti du CUll my.

ca

Ba Bui Thj Xuan nen xuc dong, nghiem net m~t n6i voi con lån cu6i: - Con gai da my, con khong du'<;IC lam the', phai che't anh dling M xung dang la con nha tu'ong Tiiy Sdn. My day con lam the' nao CUll con du'<;Ic!

Phap

Am Ph~t Dån 2006


Con voi hung hang dung voi quan eh~t co gai du dua lay trdn tung mi;lnh ni;ln nhan len eao r6i nhåy b6 len dung nga hung lay va li;li tung len lån nU'a, eao hdn lån trude. Lån nay co gai rdi xuong dat, la mot di xae m~m nhGn be be't mau. Bay gio voi dung ehan trude cha di;lP len xae ni;ln nhan eho de'n khi nat bay thanh dong bun mau do. De'n luc;lt Bui T~ Xuan, bQn dao phli mdi phat hi~n trong ldp ao quån ba da quan eMt than the biing ll;la de tranh st! loa 16 khi bj voi giay. Chung djnh thao ga nhung khong kjp nU'a r6i, con voi dang hang rna u x6ng xoe ehi;ly tdi toan lam ph~n st! nhu lån trude. NU' ki<$t viin dung blnh thån, net m~t khong h~ bie'n sik. Dc;li voi Mn gån, bong ba thet len mot tie'ng th~t IOn, nhai thea kh5u l<$nh dung de n<:tt nhU'ng con voi budng binh. Voi gi~t mlnh lui bude r6i eong voi quay dåu l<:ti. St! ki~n bat ngo! Dan ehung l<:ti cang than plWe nguoi nU' tudng Hy Sdn, trude di ehe't viin con bie't tien li~u va van con oai quy~n, khie'n voi dU' eGng phåi khie'p sc;l. Vua Gia Long ngt! tren khan dai dang hi hti'ng bong såm m~t l<:ti, khie'n vien D~ doe eru huy euoe hanh hlnh tai m~t, run l~p e~p, truy~n loa gil;le dao phli thi hanh gap an l~nh. Vien quån tuc;lng hot hoång, dung dy SaG nhQn dam VaG mi~ng voi va quat to båo ba phåi qu)! xuong eho voi khoi sc;l. Con bQn giap sT eGng voi vang biln hoa phao VaG dit voi, buoe no phåi tie'n tdi phi a toi nhan. Con voi bi kieh thieh eung qte, trd nen hung tc;ln va nhu dien di;li, eh<:ty b6 tdi voi va quan lay ba , tung len eao r6i eong duo i ehi;ly quanh phap truong, rong len nhU'ng tie'ng dåy sc;l hai, lam hang vi;ln nguoi hoång hot theo. V~ eai ehe't elia ba, Giao sT Bissaehere con eho bie't trong dam vua quan Tay Sdn bi Gia Long hanh hlnh t<:ti Phu Xuan ehi co 3 nguoi g6m em vua Quang Toån [17], quan Thie'u pho Trån Quang Di~u va vc;l la nU' Di;li tudng Blli Thi Xuan la van blnh thån, m~t khong bie'n sile trong lue bi hanh hlnh.

ang Nguy~n Huy~n Anh, trong Vi~t Nam Danh Nhan tu dien, da nMn xet v~ ba: "Co tai binh bi, hG. thudng lang ehinh ehang djeh, l(lp duqe nhiiu ehien eong. LO. InQt nil luang ((lf diing edm va co (lQ luqng, ba khang bao gid gief nhilng quan da ehc;zy hay ddu /uJng". Trong tu dien Nhan V~t Lieh Sti' Vi~t Nam co bai thd vjnh Ba: V(ln nuOc dang xoay ehuye'n Qudn fhoa eiing vdy vung Liiu than lo euu ehUa. Cong fr(ln quye'1 thay eh8ng Khdng khai khi lam nc;zn Kien rrinh lue khan eung Ngan thu guang nil ki~t Guang sang hay soi ehung

Phap

Am Ph~t 8an 2006

ang Nguy€n Ba Huan (1853-1915), mot danh sT Blnh Djnh, tung tham gia phong trao cån Vudng elia dnh nha, ehuyen nghien eUu sti' Hy Sdn de vie't li~t truy~n qua eae tae phåm nhu: Hy Sdn ti~m lang ll;le (anh em Hy Sdn lue ehua My nghTa), Hy Sdn can quåe anh hung truy~n (Bui T~ Xuan va eae nu tudng), Hy Sdn Van Thån Ii<$t truy~n, Blnh Djnh hao ki~t truy~n (ca c ehie'n sT cån Vudng) ... ang con de li;li bai thå vjnh Bui Thj Xuan (Vinh phu nhan Bui T~ Xuan): Can quiie do lu bao quO(: eau Khd lien di h(ln pho dong luu Dc;zlan m6i dQe Tay San sti Phdng pMf phuang dung hi~n an ddu. Vi~t

Thao dieh:

Ph(ln gai lo fron ehuy~n nuae non Thuang thay mo! h(ln ehdy vi dong Dem khuya ldn dqe Tay San sti Phdng pM! dung nhan truae an con. Va tren vung dat que hUdng elia ba, mi~n song Con, nguoi doi sau co bai thd he't lOi ca tl;lng, rat ph6 bie'n.

Xua nay khiim ye'm vuql may rau Bui Thj phu nMn elung b(le ddu Chem luang, eht;"il Cd, khoe kie'm siic, Vao thdn, ra quy, lo muu sau Quen nha, nq nuOc, dem toan truae, VI nuOc, thu nhO., de' linh sau Tai due nghin thu con nue tieng Non con ehdy ngqe biet vi dau? Vdi tai due va guång dGng eåm ay, anh thu Bui T~ Xuan dang dung rieng mot danh saeh va vuc;lt hån de nhan v~t nU' d Blnh Djnh da neu tren.DO D

Ghi ehu: [l]: Xuan Hoa, thea dia bi;l dnh Blnh Dinh elia tri~u Nguy€n l~p lån dåu nam 1815 (Gia Long thu 14) gQi dia danh nay la "ap Xuan Roa khtieh hQ", dia bi;l l~p lån thu 2 nam 1839 (Minh Mi;lng thu 20), gQi la "IhOn Xuan Roa". Nam 1888, l~p huy~n Blnh Khe taeh ra tu Tuy Vi~n, Xuan Hoa nh~p VaG huy~n mdi. Sau nam 1945 hai thon Xuan Hoa va Phu Phong hc;lp thanh xa Blnh Phu, huy~n Blnh Khe. Sau nam 1955, huy~n d6i thanh qu~n Blnh Khe. Sau nam 1975, Blnh Khe d6i thanh huy~n Hy Sdn, xa Blnh Phu taeh lam hai xa la Hy Phu, Hy Xuan, va que quan elia ba Bui Thi Xuan (Xuan Hoa eG) nay la thon Phu Xuan, xa Hy Xuan, huy~n Hy Sån, dnh Blnh Dinh. [2]: Hoang Chudng va Nguy€n Co, Bai ehoi va Dan ca Blnh Dinh (khong d~ ndi, nxb. San Khau, 1997); xem ve ehang Lia, 1438 eau, tu trang 139-197. [3]: Truong May: tråi dai tren hai thon, dåu Båe la PM Thu~n, dåu Nam la Vinh Hoa d~u thuoe t6ng Hi;I, huy~n

61


Bong Sån, phu Hoai Nhån; nay thuoc xii An E>uc, huy~n Hoai An, dnh Blnh E>jnh. [4]: Qu6c sit quan tri~u Nguyen, E>qi Nam nhat th6ng cm, Phqm TrQng E>i~m djch, t~p 3 (Hue', ncb. Thu~n H6a, 19921), trang 59. [5]: Tran bo: xe djch nhanh sang ben trai hay ben phåi

M tranh don cua Mi thu. [6]: Hoanh bo: quay ngu<;1c trCllqi d~ tan c6ng vao ch6 så hCl cua Mi thu.

[7]: Iqt ngl!a: the' vo tie'n thitng toi ho~c tie'n sang ben phåi, ben trai cua Mi thu rna ban chan kh6ng rai m~t dilt. [8]: E>ung ngl!a: the' dung rna båp diii song song voi m~t dilt M båo v~ phfrn hq bo. [9, 10]: nhi~u tac giå; Buoc dfru nghien cU'u nguon g6c E>~c trttng va c6 truy~n Blnh E>jnh (Quy Nhån, xi nghi~p in Blnh E>inh, 2000); trich chep phfrn phien am va djch nghia hai bai thi~u "Tan NM! 6 Di)." va "Uio Mai Dqc ThlJ." nåi trang 261-262 va trang 279-280. [11]: "KhiJi": voi nghia la con khi, chu N6m .

[12] : C6 le la ten hai nhan

v~t

nao d6 chlta ro.

[13]: Bån Tan: tttc Be'n Van, ten cua be'n s6ng Trfru Cl lang An Tan phia Nam cita E>qi, thuoc dnh Quång Nam. [14]: Tran Ninh: thuoc xa Tran Ninh, sau d6i la Phii Ninh, huy~n Phong Loc, phu Quång Trqch, tlnh Quång Blnh.

- Nhi~u tac giå: Buoc E>fru Nghien CU'u Nguon G6c E>~c Trttng Vo C6 Truy~n Blnh E>jnh; QllY Nhdn, Xi nghi~p

in Blnh E>jnh, 2000.

- Phqm Van Sån; Vi~t sit tan bien, quy~n 4; Sai Gon, tac giå xuat bån, 1961. Quach Giao, Sl! Trå Thii cua Nha Nguyen E>6i Voi Nha Tay Sån; E>~c san Quang Trung Tay Sån Xuan At H<;1i, 1995 (Lien Hoi Ai HU'u Quang Trung Texas va Tay Sein Blnh E>jnh Nam Cali thl!c hi~n), trang 52-62. - Quach Tan va Quach Giao; Nha Tay Sån; Sai Gon, nxb. Tre nam 2000. - Qu6c sit quan tri~u Nguyen; E>qi Nam Nhat Th6ng Chi, Phqm TrQng E>i~m dich, t~p 3; Hue', nxb. Thll~n H6a,1992 . - ... E>ai Nam Thuc Luc Cmnh Bien - E>~ Nhat ky , Nguyen NgQc Tlnh djch, E>ao Duy Anh hi~u dinh, t~p 2; Ha Noi, nxb. Sit hQc, 1963. - Quynh Clr; Nhung VI Sao E>at NlrOC, t~p 5; Ha Noi, nxb. Thanh Nien, 1978. - Trfrn TrQng Kim; Vi~l Nam sit lu<;1C, in Hin thu 7; Sai Gon, nxb. Tan Vi~t, 1964. - VUelng Bich Thu, Vi Nu Tuong Lung Danh Thai Tay Sein; Ba Biii Thj XlIan; Giai phåm Tay Sån Xllan Quy D~u 1993 (Lien Hoi Ai HU'u Quang Trung Texas va Hy Sein Blnh E>inh Nam Cali lhl!C hi~n), trang 148-150.

[15]: Theo Thien Nam nhan v~t chi thl ba Biii Thi Xuan xit lang tri. eic sach sau nay viet v~ cai chet cua ba d~u dua vao mot trong 2 thuye't ay.

·"IB -.,.

[16]: Theo tai li~u cua Quynh Cu trong "Nhilng VI Sao Dat NurJc", t~p 5 (Ha Noi, nxb. Thanh Nien, 1978), trang 228. [17] : Vua Nguyen Quang Toån ciing 3 Hoang tti' khac la Quang Ban, Quang Thi~u, Quang Khanh (c6 sach chep Quang Duy) bj quan Nguyen Anh båt, d6ng cui giåi v~ Phti Xuan va chju dnh gia hlnh . Con Quang Thuy tlr ti.'r Cl ngoai Båc.

Tåi Li~u Tham Khao: - E>ao Thi NgQc Tran (sanh nam 1926, nguyen quan lang Vinh Thqnh, xii Phuoc Loc, huy~n Tuy Phuoc), phong van tqi Sai Gon nam 1993. - Hoang Chuång va Nguyen C6; Bai choi va dan ca Blnh E>jnh; kh6ng d~ nåi, nxb . San Khau, 1997. - Nguyen Huy~n Anh; Vi~t Nam Danh Nhan tlf di~n, in Ifrn thu 3; Sai Gon, Khai Tri xuat bån nam 1967. - Nguyen Q. Thång va Ngllyen Qllang The'; nr di~n Nhan V~t Lich SLr Vi~t Nam; Sai Gon, nxb. Khoa HQc Xii Hoi nam 1992. - Nguyen Xllan Nhan; Cac Ng6i Sao Tay Sån; Sai Gon, nxb. Van Ngh~, 200l.

62

. ,. -."" .... ::....

@~

Email giD b~n Tin gi.'ri nhanh thlr di~n tti' ben nha Tren Email nhung ni~m thuelng n6i nho Boi hoi dQc nhlt lån dfru gap ga Trong man hlnh dong hoi tUClng mien man Dau cham than u rLI dUng cu6i hang Thu cua bqn ngay xua ciing mot lua May mueli nam van chqy an tung bua Thu dong hUelng dQc tung chu ng~m ngiii H~n bqn gia len mqng "chat" cho vui Ngoi nho I,!-i nhung thang ngay vu<;1t bi~n E>ai ty nqn da bao Ifrn dua tien Ke chan trai nguai g6c b~ xa x6i Dong thai gian van mai hung ho tr6i Mong cha lin, tin Vi~t Nam, bu6n qua! Chi~u Na Uy x6t xa bo be'n Iq. CdPhu

Phap

Am Ph~t 8iin 2006


dip co se mua mQl cay Kirsche um v~ tr6ng tren månh dilt ben hong chua. Nhu m<;>i bu6i sang khi keo tilm mang che cU-a s6 qua mQt ben, su co Di~u Hue l~i nhln dLt<;1C ve d~p thien nhien, troi dilt, dang hi~n ra ben ngoai . C6 horn troi am u, sudng mu mau trång giang nhu dåi ll,la mong tren dc ng<;>n cay, mai nha. C6 horn troi trong våt, moi bu6i sang då thily b5u troi xanh khong g<;1n mQt lan may. Cånh v~t thay d6i ti'tng ngay nhu vh nhung tam h6n su co khong måy may dac dQng. Co thich troi mua thu, khong khi mau he, canh d6ng c6 tuye't phil trång mua dong a vung nui d6i Au chau nay , y nhu tlnh yeu voi le nhi~m m5u Ph~t phap: kinh dn, trang tr<;>ng.

Cånh bu6i sang mua thu a mtoc Duc voi may mu giang thilp gi6ng y nhu troi Da L~t. Nhung nguoi du Jich tu Vi~t Nam qua hay n6i voi su co Di~u Hue nhu v~y. Co chua de'n Da L~t J5n nao nen co khong th6 dm nh~n dU<;1C di~u nay . Truoc måt co cm thily, nhu cac mua khac trong nam, mua thu a day cling la mua d~p. La cay tra nen vang fl/C. Cling c6 nhung lo~i cay trong mua thu Ja ua tan, xen sik nau vang l~n Ion, khong d~p, nhung dy de gai dung truoc chua co dang tfl,) tri d~c bi~t cho såc hi vang tudi . Kh6 n6i, trong hang dy truoc chua la tu cay nay l~i rI,mg nhanh nhilt. Chi vai ngay I~nh, than cay cm con l~i trd trl,li dnh nhanh. Nhung chie'c la vang tudi ily khong nåm dU<;1C Jau tren than cay d6 cho ngltOi doi chiem nguBng.

Vi~t Nam su co Di~u Hue då tung qucn voi nhi~u loai hoa nhu hoa sen, hoa lan, hoa cuc.v.v ... Hoa nao cling d~p . C6 hoa, khong nhung d~p rna con thanh khie't, nhu hoa sen. Nhung ne'u ai hoi co thich hoa nao nhilt, khong ng~i ngung co se trå lai d6 la hoa bång lang. Chinh co cling khong hi6u ti.!-i sao tl,l' nhien co l~i thich gi6ng hoa ... rung nay! Nhttng trong mot nam a Duc, su co l~i thily thich nhilt hai lo~i hoa trong vo s610ai hoa a day rna co khong th6 nao bie't ten he't du<;1c. Hai lo~i d6 la hoa tren cay Kirsche va hoa Forsythie. Kirsche c6 vai gi6ng, thuong cho trai an rilt ngon, nhung voi co, cm c6 Kirsche cho hoa mau tim th~m la d~p. Hoa thon då nhu hoa tren nhung dnh tao, le cling d~p, nhung khong th6 nao so sanh voi hoa nay. Khi xuan de'n, toan dnh nhanh chlm ng~p trong "mdu tim hoa cd".

d

Con hoa Forsythie vang nhu hoa mai khi na rq. D~c bi~t khong thily la nen than cay toan la hoa voi mot mau vang tinh anh. Nhln hoa Forsythie na nguoi Vi~t Nam nao khong nho Te't? May mån truoc Chanh di~n chua su co dang tr\,l trI då c6 cay hoa Forsythie. Co djnh khi c6 Phap

Am Ph~t E>an 2006

Ma dnh cU-a s6 a phong Chanh di~n chua d6 nh~n khong khi ban mai sau mQt dem "cUa d6ng then edi", su co hit mQl hdi dai. Ngay moi Mn Duc, s<;1 li.!-nh, su co Di~u Hue khong dam rna cU-a s6 VaD m6i sang som. May c6 chj Thi~n Hi.!-nh, khi Mn chua dånh le då khuyen co nhu vh, nen co lam theo. Thi~n H~nh n6i ma cU-a s6 khoång nam phut m6i bu6i sang rilt t6t suc khoe cho su co. Co con them: Nhung trong mua dong su co nho m~c ao ilm VaD khi dung lau a cU-a! Dan ti't A chau qua Au chau ai rna khong s<;1 li.!-nh, VI the' voi su co cling khong phai la mQt ngoi.!-i I~. Di.!-o hliu Thi~n H~nh khi Mn chua hay cm d~n cho su co nhi~u di~u hay. D~o hliu yeu me'n su co khong chr VI tinh d~o, quy me'n vi nu tu, rna con mQt tlnh dm th5m kln khac: Thi~n H~nh c6 mQt co em gai dang tu a Vi~t Nam . Ne'u khong di tu, åt su co Di~u Hue cling la mQt co gai d~p. Nhi~u nguoi xac nh~n nhu v~y. Su co voc nguoi

månh mai, nuoc da trång, caD de'n mQt met nam mudi tam, m~t chua bao gio danh philn nhttng doi rna luc nao cling nhu du<;1c danh phot mQt lan philn mong. Nhi~u d~o hliu nhln co, du qua chie'c ao mau lam, d5u khong con t6c, vån noi th5m: Su co nay dt::p th~t! Ne'u ai d6 y se thily su co c6 c~p 16ng may g<;>n, månh, nhu 16ng may da: du<;1c nh6 tJa dn th~n. Nhung truoc m~t mQl ni co chiing ai dam rna mi~ng khen co co c~p 16ng may d~p bao giO. Va du da: hai mudi chin tu6i, tu da: g5n bay nam, nhung su co Di~u Hue, doi khi, v~n con d6 ngo~i dnh chi ph6i. Khi mot d~o hliu hoi Mn co di~u gl, doi khi rilt blnh thuong, v~ chuy~n tlnh tl,l' trai gai, v<;1 ch6ng, mong co cho mot lOi chi dån d6 giao huiln con di, co l~i måc co, doi rna u-ng h6ng nhu anh do cua m~t troi toa ra chung quanh trong bu6i sang tren bi6n. Khi ily co hay mim cuoi d5u cui xu6ng d6 giilu ve ngu<;1ng ngung, sau d6 moi tie'p t\,lC dam d~o. Khi tra VaD Chanh di~n, su co di li.!-i ndi ch~u ki6ng Pflanzen d6 nhin nhung dnh la, xem trong mot dem da: c6 sl,l' thay d6i nao, bao nhieu chie'c la da: rl,lng. Ki6ng Pflanzen rilt de trang, trong nuoc hay trong dilt ki6ng v~n tudi mat vudn len cho nhung chie'c la mau xanh do tudi tån . Su co li.!-i Mn ben dy Feige, lo~i cay cho nhung chie'c la IOn va trai co ruot gi6ng nhu ruQt trai

63


sung a mi~n Nam Vi~t Nam, nhl1ng c6 vi ngQt. (j Duc ngl1ai ta tr6ng cay Feige dti lam cånh VI khi h~u IlI-nh, khong nhl1 a Hy LlI-p, am ap, ngl1ai ta tr6ng dti lay trai an ho~c ban. Chi~u horn qua c6 vi dll-o huu dem t~ng chua cay Feige nho nay . Dll-o hU'u n6i trai IlI-nh, cay Feige s6ng ben ngoai khong n6i, phong khach nha dll-o h[fu ch~t h~p, nen dem t~ng chua dti dnh Chanh di~n chua c6 them mllu xanh cay la . Chua la cua chung, ba con dll-o hU'u trong vung cung nhau g6p ti~n bac, cong suc tll-O nen, nen eac dll-o hU'u rat quan tam. SI1 co rat vui v~ vi~c nay. Tu Chanh di~n Mn nha bep, cho ngru ngdi cho sl1 trl;l tri, d~u dI1<;1C eac dll-o hU'u cho giup y kien, tll-O d\l'ng. SI1 co Di~u Hue dl1<;1C Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhat båo lanh tu Vi~t Nam qua, r6i glti Mn day dti lam Ph~t S\l' cho dia phl1dng, nhl1ng cling la cho Giao Hoi . Ai d6 da viet nhung nhanh cay dnh hoa nhl1 con ngl1ai, luc dllu sl1 co khong thay di~u nay, a mot mlnh trong chua lau co moi thay lOi n6i ay la dung. C6 cham s6c ky dng, tl10i mfoc dfiy du va c6 "hoi nguiJi" dnh hoa chiec la moi d~p. Thieu viing cham s6c, chung cling IQ ve ti~u tl;ly, u hoai va cling chång them cho ra hoa la moi. Gia sl1 co Di~u Hue dang di ben ngoai. Trai hdn mtfai gia sang, sl1dng da tan VI anh niing. Moi tufin mot Illn co hay di dll-o khoång nlta tieng d6ng h6 tren con dl1ang nho , khong xa chua låm, c6 bång dim xe hdi chay van nhl1ng Ill-i dl1<;1C trang nh\l'a rat s<).ch. Con dl1ang thång tap, xa ph6 t~ nen yen dnh hoan toan. Phia xa xa nui d6i dang mac chiec ao mau vang nau tu nhung chiec la trong mua thu. (j Vi~t Nam dnh c6 ve dyp khac. (j day c6 ve d~p khac. Ngay trl10c a Vi~t Nam co tu trong ngoi chua tren nui Dinh a lang Chu Håi. Ngoi chua tren nui cao, c6 su6i chåy quanh. Dung tren day c6 thti nhln thay bitin Long Sdn voi mau nl10c bli-c. Xa hdn la day nui Lon. Ngay thl1ang thinh thoång c6 thi~n nam tin nu a nhung vung dl10i chan nui, lan c~n, len vieng chua. Con ngay cu6i tufin c6 d nhung khach hanh hl1dng tu cac thanh ph6 xa den nhl1 Bien Hoa, Sai Gon. Tren dl1ang di, khi Mn ngoi "nha haang" each dl1ang khoång chung nam met, sl1 co dung lai. Dung IlI-'i day la dti co c6 vai phut cham s6c eay hoa Forsythie do co tr6ng. Hoa vin blnh thl1ang, dung yen dnh dl10i bfiu trai tich lieu. Cach day kha lau 511 co Di~u Hue da lay mot cay hoa Forsythie con rna co da cay ra trong may ngay sau khi co vua den day trl;l trI dem den tr6ng trl10c ngoi "nha haang" nay. Nhl1ng tll-i san 511 co dem hoa den trl10c ngoi "nha haang" nay tr6ng c6 le cm mlnh 511 co biet. Nhl1 mQi llln, trong khi ng6i vu6t ve dnh hoa 511 co lam ram ni~m: "Nam Mo A Di Da Phq,t. Can nguy~n cdu Dac Phq,t A Di Da luiy ra tay eau dQ cha vang h6n tin nil. cdu mang Dac Phq,t sdm dan ddt linh h6n tin nil Sdm vi cai A Di Da". Sau d6 co tiep tl;lc ni~m Ph~t va råo bl10c di cho den cu6i con dl1ang.

Gia n6i v~ chuy~n ngoi "nha Iwang". Khi Hue Mn trl;l trI a nl10c 64

D(fc

511 co Di~u nay khoång chung doi ba

thang, lUc d6 trai vua van thu. Mot lån, trong mot bu6i xe chi~u, sl1 co cåm thay m~t VI vua phåi nghe qua mot cau chuy~n qua thl1dng tam cua mot gia dlnh Ph~t tlr cl1 ngl;l trong vung. Sau khi ti~n vi Ph~t tlt ra v~, 511 co mu6n ra ngoai di dll-o mot chut dti tam h6n xa lanh nhung di~u phi~n trl1<;1c. SI1 co mu6n nha khi trai thien nhien d~ phut ch6c co se quen di dl1<;1c eau chuy~n vua nghe. Khi 511 co ra khoi chua trai con niing. Cling tren con dl1ang quen thuoc mot 16i di v~ thl1ang ngay co da di qua nhi~u lån, v~y rna horn ay khi anh m~t trai vua I~n sl1 co Ill-i di Ill-c vao con dl1ang nho dlin Mn ngoi "nha haang". LlI-c h6i nao sl1 co khong hay biet. SI1 co 15m nh5m r6 rang co da the o hl10ng nhung hang eay quen thuoc dti v~ Ill-i chua, the san bl10c chan co Ill-i c6 thti re qua mot con dl1ang khac ndi nga ba dl1ang? Khi thay ngoi nha viing ve Mn ghe r<;ln sl1 co moi gi~t nåy mlnh va nMn ra m}nh da di Ill-C. Co la'm nha'm ni~m Ph~t va t\l' hoi nha cua ai cat a ndi vång ve nhl1 the nay. Mai da dl1<;1C d6ng khung nhl1ng chl1a l<;Ip mot chiec ng6i; clta s6, clta ra vao vin con bo tr6ng, y chung nhl1 th<;l khong con mu6n tiep tl;lC . Bong nhien sl1 co thay buc rlic trong rrunh, tam bat an, nhl11inh dm mot c6 vi~c gl bu6n b\l'C, au lo. May horn sau, khi c6 vai Ph~t tlt den vieng chua sl1 co Di~u Hue dem chuy~n ngoi "nha haang" ra hoi th} co moi biet dl1<;1C mot chuy~n dong trai. La ngl1ai tu, khi nghe qua sl1 co con thay xay xa'm m~t may. Xi-mang, eat dat duc be-tong ngoi nha tron dlly xac cua co gai Dti'c d6 sl1 co! Mot Ph~t tlt giåi thich. Bac tiep: "Anh ch6ng ghen hay gi khOng bitt, tinh hay ti€n khOng biet ma da gitt ve;. Se; cdnh sat phdt hi~n nen chijt xac ve; nho ra r6i dem dtn bo vo may xay trQn vdi dam h6 dat ximang. The; dau co biet nen ca lay ra ma due" . Mai sau nay dnh sat t6m dl1<;1c anh ta thl moi biet ra di~u d6 . Cå thåu xay eat va chu nha d~u gi~t mlnh. Cå hai d~u quyet djnh ngl1ng vi~c lam nha Ill-i. Yl the ngoi nha d nam nay vin d~ v~y. Dti dnh sat di~u tra. (j day ai rna khong nghe Mn chuy~n nay. Sang horn sau, sl1 co Di~u Hue di dll-o. Un nay co khong di Ill-C nhl1 bu6i chi~u horn trl1oc. Co di thång Mn ngoi "nha haang". Khi di co mang theo may cay nhang, mot cay cu6c nho va cay hoa Forsythie con. Den trl10c ngoi nha, sl1 co ra suc cu6c mot lo nho dtitr6ng cay hoa xu6ng, xong sl1 co thåp hl1dng va tl;lng mot thai kinh du sieu. Vi~c sl1 co lam chi mlnh co biet, ngl1ai ngoai khong ai nghe thay. Nhl1ng du am dl1dng c6 each tra, chiic co gai chet oan uc nao d6, than xac con dinh ch~t trong ngoi nha iit eling se v~ dti nghe tieng tl;lng ni~m cua 511 co? Tl;Ing bai kinh xong tren dl1ang di v~ Ill-i chua sl1 co Di~u Hue thay tam lång dQng, blnh yen. Cay hoa Forsythie con do sl1 co Dic$u Hue tr6ng lOn len thay r6, na vang khi mua xuan Mn. Moi lån sl1 co di dll-O ngang qua day, co dung Ill-i n6i chuy~n voj hoa y nhl1 co dang n6i chuy~n voi co gai xau s6. Hoa va ngl1ai th~t tam diic! Sau ngay tr6ng hoa xu6ng, sang nao, t6i nao Phap

Am Ph~t Dån 2006


khi tl,mg kinh, su' co Di~u Hue cfing du nguy~n cho linh h6n co gai xåu s6 som du'Qc sieu thoat. Thoi gian cu the' troi qua: xuan di he Mn.

* * * Båy giO dang la mua dong. Lau nay trC1i I~nh xu6ng Mn dUoi mu'oi do am nen su' co Di~u Hue khong con dam di d~o xa chua. Co chi rai khoi chua khi phai rai, ho~c di mua hoa qua v8 d€ cung Ph~t hay dung cho cong vil$c trong chua. Thåm thoat da gån mot nam ru'di d trong ngo i chua tren Mt khach. Thu~n duyen cfing co rna chu'ong duyen cfing nhi8u. Thu~n duyen la VI nhi8u Ph~t ti'r trong vung van hu'ong v8 d~o phap, phl,mg sI! Tam Bao, kinh trQng vj tr~ tri. Chu'ong duyen la VI nhung binh t~t I~t v~t khi he V8, dong Mn. He v8 thl bjnh allergie VI phån hoa , nu'oc måt nu'oc mfii cu chay ra th~t kho chju. E>ong Mn thl l~nh . Mot mlnh nen khong ai cham soc ho~c nho va m6i khi trd troi, cam bjnh. Vi~t Nam tu co ta ng doan, co chua nu, con d diiy ngu'oi di tu it, Ph~t ti'r l~i nhi8u, nen chuyl$n mot vj thfiy, mot su' co d mot mlnh, tn,) trI mot chua la chuy~n blnh thu'ong. Bie't v~y nen su' co san long chåp nh~n . Ph~t ti'r d diiy chi Mn ~hua vao ngay cu6i tufin, con trong tuån thu'C1ng ai cfing bSn vi~c rieng tu', gia dlnh. Nhi8u khi dang bjnh, su' co cting phai dung len lI! di Iffy bua ki8m d€ dong l~i dnh ci'ra da rot mot then di, VI gio se theo khe hd rna th6i vao chua; hay v~n I~i di lo stfdi VI tr~c tr~c khong cho du hCli åm trong nhung ngay dong gia. Cu6i tuån dong Ph~t ti'r de'n IS PhSt, chi:la co lanh cfing trd nen åm VI hCli ngu'oi. Nhu'ng ngay thu'C1ng, con l~i mot mlnh, su' co moi sQ khi I~nh d Au chau, ne'u rui ro lo su'di bj tr~c tr~c. Ai bie't cho co vi~c nay ? chåc cru co PhSt. Ph~t thåu ca mQi vi~c cua chung sanh la nhu' vSy.

a

Trong mua dong, VI khong con di d~o qua ngo i "nhiz hoang", su' Di~u Hue cting cam thåy nhO nho. Nho con du'ong nho, ngo i "nhiz hoang", dnh hoa Forsythie va ca ... co gai xåu s6. Khong bie't co da v8 nCli coi A Di E>a chu'a? Ma h6ng ph~n b~c! Yl la nu tu nen su' co Dil$u Hue liSu ngo du'Qc cuoc doi cua mot ngtfoi phl,l nil Su' co djnh khi troi bOt I~nh, mat dju I~i , co se di tham I~i ngoi nha. Luc nay tuye't dang phu, chåc nCli åy canh v~t I~nh leo låm! E>~m Tien chåc cfing con phai thua xa! E>oi khi, khi nghT Mn co gai che't oan, su' co hay låy truy~n xu'a ra vi von nhu' v~y. Khi thåy tam da di hCli xa, su' co l~i ni~m Ph~l va dQc mot thoi kinh BM Nha d€ ki8m che' tam va tim cach xa lanh chuy~n doi. Vao mot bu6i t6i, nhilm ngay rilm, khi nhln qua ci'ra s6 phOng Chanh di~n, thåy anh trang tron dang trea lung Iling du'oi bå u trC1i trong våt dang hil$n ra ben ngo a i, su' co nhu thåm: Canh thien nhien th~t dtep! Mot bUc tranh tuy8n vang! Trong mua dong khong phai thang nao ciing ngåm du'Qc anh trang rilm! Su' co vao trong m~c them chie'c ao mua dong, r6i ra mc':l toang ca hai canh ci'ra 56. E>ung nåi thanh ci'ra, su' co hit thc':l hu'ång dem, chiem nghi~m ve nhil$m måu cua troi Mt, thåy du'Qc net

Phap

Am Ph~t E)iin 2006

huyan bi cua vii trl,l, sinh cam du'Qc sI! linh di~u cua giao ly Ph~t E>a. Tu tren khong gian bao la voi mau sang vang rl!c cua anh trang, tI! nhien anh måt su' co l~i nhln xu6ng mot di€m "le/' dang xay ra tru'oc Chanh di~ n chua, nCli cay hoa Forsythie dang dung. Cay hoa rna tru'oc day su' co da chie't ra nhung cay con d€ tr6ng chung quanh chua va co mot cay su' co da tr6ng tru'oc ngoi "nM hoang". Canh nhanh cua cay hoa dang toa ra tung chåm anh sang th~t l~. Nhln ky su' co moi nh~n ra cay hoa nh~n anh sang tu m~t trang r6i cho nhung di€m sang låp lanh, trong than hoa nhu' co linh ... h6n. E>em åy su' co milm mong thåy co mot thie'u nu toc vang dung ngay nåi cay hoa Forsythie truoc Chanh di~n. Thie'u nu chåp tay ni~m Ph~t, doi måt nhln su' co trong råt han hoan vui ve. Trong mCl, su' co con nghe lOi cua thie'u nu noi : Con da Mn day nghe kinh m6i ngay . Nhung mai con se di r6i, khong co d~p nghe kinh d da y nua! Con Mn d€ chao tu gia su' co. Cam ån su' co da tl,lng ni~m, chuc lanh cho con trong bao lau nay. Tru'oc khi di, con chuc su' co du'Qc suc khoe va du'ong tu hanh du'Qc d~t d~o . R6i co gai bie'n måt.

* * * Mua xuan I~i trd v8 voi Mt troi. Ngay di d~o dåu tien cua su' co Di~u Hue trong nhung ngay dåu xuan la di tham l~i ngoi "nhiz hoang". E>e'n nCli co cru thåy con l~i mot dam Mt tr6ng mau nau VI da du'Qc may cay dy soi len trong nhung ngay dong gia vua qua . V~y la ngu'C1i ta da pha bo ngo i nha d€ chuån bj lam thanh mot thi'ra fUong hay mot khu vu'on cay trai. Su' co Di~u Hue khOng ng~c nhien låm voi nhung sI! vi~c da xay ra VI co da nghT ngoi nha r6i cfing se bj dtep di thoi . Nhu'ng co mot vi~c rna su' co khong bao giC1 nghT Mn. E>o la, c~nh cay hoa Forsythie su' co tr6ng luc tru'oc, mot cay Thanh gia du'Qc dl!ng len. Tren cay Thanh gia co dinh ch~t mot tårn bi€n nho biing nhom voi hang chu biing tie'ng E>uc: Xin nguy~n du linh h6n Eva doi doi v~ coi VTnh Hilng. Lang T ngay ... C6 le cau vie't nay cua ngu'oi chu nha vie't ra khi ong quye't djnh d~p pha bo ngoi nha . Su' co Di~u Hue ngam nghT nhu' v~y. Trd va l~i chua su' co Di~u Hue dem sI! vi~c nay ra hoi, thl måy ngay sau, mot vj Ph~t ti'r dem de'n cho su' co Di~u Hue xem mot to bao dja phu'ång da cii. Trong mot trang bao c6 mot tårn hlnh chl,lp cay Thanh gia, du'oi hlnh c6 ghi chu: Hang chu Xin nguy~n du linh h6n Eva doi doi v~ voi coi VTnh Hilng, Lang T ngay ... la do ch6ng cua co Eva Schmidt vie't. Canh sat da dån anh ta trc':ll~i hi~n tru'ong d€ di~u tra noi Vl,l. Anh an Mn va xin crunh quy8n, chu Mt cho anh d~t cay Thanh gia voi hang chu d6 d€ to long an h~n va vi~c lam cua anh ta. Ngay ... ghi tren Thanh gia, su' co Di~u Hue nhåm unh ra trung voi ngay rna trong dem co gai l~ hi~n v~ bao mong voi su' co. E>6 la dem ram thang ... . Chuy~n nfty cho Mn nay cfing cru co rnlnh su' co Di~u Hue bie't.

o

Vfi Nam 65


4 la ngay qu6e h~n, qu6e nll-n, qu6e khang hay la ngay gi di nua, thl trong tam til' etla m6i nguoi rni~n Nam s6ng trong ngay thang do vh la mot tam til' ha:i hung, lo sQ, bang hoang va dau xot. Tåt cå hlnh ånh do duong nhu dang xåy ra trong phut giay ehung ta dang thd. Tie'ng sung nhu vh con nghe. NgQn lil'a nhu vån con dang nong. The' nhttng da: la 31 nam. Bua be nåm tren bl;lOg my ng~m num vu lll-nh tanh kh6ng con mot giQt sua ma kh6ng bie't my mlnh da ehe't tit lau, trong mot bue ånh dang trong mot to baG My, nay da: 31 tu6i. Va ehung ta, nhung nguoi Vil$t Nam may mån con s6ng sot, vån nhu em be kia, dang ng~m n6i bu6n Mi dilt khaeh. Du tlf an tli bång bao nhieu bai thd, bai hat ehuyen ehd ni~m tin va hy vQng, bao nhieu tuyen ng6n, tuyen eao khång d~nh l~p truang, thl giåe md Vil$t Nam v~ mot bu6i sang dyp troi eho dan toe vån con la mot giile md th6i.

Trån Trung DlilO

B6i voi nguoi Vil$t Tlf Do, ngay 30 thang 4 mang nhi~u y nghIa. Tren blnh dil$n l~eh sil' ngay 30 thang 4 la mot ngay den. Ngay nhung ehie'e tang T54 do Lien-X6 ehe' tll-O nghi~n nat duong ph6 Sai Gan than yeu rQp bong me xanh. Ngay nhung ehie'e trlfe thang cilt eanh tit san thuQng etla nhung eao 6e. Ngay co nhung tie'ng loa phong thanh ra l~nh eae cilp erunh quy~n rni~n Nam t~p trung, trlnh dil$n vang len tren duong ph6. Ngay voi nhung tie'ng hat eao the the etla nhung nu van e6ng mi~n Båe vQng ra tit dai phat thanh vita rdi VaG tay Cong Sån. Ngay nhung Nguy~n Khoa Nam, Le Nguyen Vy, Le Van Httng, H6 NgQe Ca'n, Nguy~n Van Long va bao nhieu nguoi con yeu khae etla my Vi~t Nam da: do theo buoe ehan etla Trån Blnh TrQng, Hoang Dil$u, Phan Thanh Giån, Nguy~n Tri Phudng ma lån lUQt ra di. Trang blnh dil$n xa: hOi, 30 thang 4 la ngay dieu tan tang toe. My måt cha, anh xa em, vQ Ill-c eh6ng, nhung dua tre m6 e6i Ill-C loai tren duong ph6, nuoe måt ai rdi tren bo bi~n, tie'ng khoe thet etla em be vita sinh ra tren nhung ehuye'n håi hanh voi va: trong doi khat, lo au, tuyl$t vQng. Trong blnh dil$n dåu tranh 30 thang 4 la ngay qu6e khang. Ngay khdi di~m eho mot m~t tr~n moi VI nhan quy~n, tlf do va dan ehtl. Du gQi 30 thang

66

Ba mudi m6t nam qua di. The' gioi da: d6i thay nhanh eh6ng. Cuoe v~n hanh etla l~eh sil' van minh con nguoi kh6ng ehll-Y bång nhung ehuye'n tau dil$n nhu'ng da: ehuy~n sang thoi ky etla nhung may bay sieu t6e. Tin hil$u Morse da: dUQe erunh thue thanh lieh sli. Ong Denis Tito da mua ve di du l~eh trong quy dll-O tnii dilt va trd v~ blnh an. Ong Nelson Mandela da: ra khoi [u va dua dåt nuoe 6ng vung tie'n tren con duong dan ehtl. Anh Ismail Darramy el,lt hai tay etla xu Sierra Leon da euoi tudi VI dUQe quy~n bo phie'u. Nhung d6 dung ehung ta dang sil' dl;lng trong nha tit ehie'e may vi tinh, ehie'e mierowave, DVD V.v... d~u kh6ng co ba mUdi nam truoe, hay ne'u co, eling ehi trong phong thi nghil$m. Noi ehung, tie'n bO va van minh nhan 10ll-i da: buoe mot blioe rilt dai. Nhln Ill-i dilt nuoe Vil$t Nam, trong mQi lanh vlfe, sau 31 nam ehiing nhung kh6ng blroe them mot buoe nao; trai Ill-i, v~ kinh te', erunh tri, da: lui xa hdn VaG qua khu, va van hoa dll-O due thl dang trd v~ gån voi thoi sd khai n6 11$, nghTa la thoi ky mQi etla cåi d~u co th~ mua ban, trao d6i, k~ cå mua ban, trao d6i erunh con nguai . Va do d6, vån nll-n Idn nhåt rna dan toe Vil$t Nam dang phåi Mi dil$n hil$n nay la Ill-C h~u v~ kinh te' erunh tri va Ill-C h~u v~ van hoa til' tudng. Khi nMn xet rång Vil$t Nam lae h~u kinh te', kh6ng it doe giå trong nuoe ehua co d~p tie'p xue va so sanh gitra tie'n bO etla the' gioi va thay d6i tll-i Vil$t Nam, co th~ kh6ng d6ng y voi t6i. Vil$t Nam co eao 6c moi, khaeh sll-n moi, du moi, duong moi, xe moi, nha moi, s6 lUQng du khaeh ngay eang tang. Vang, kh6ng ai eh6i ea:i di~u do. The' nhung, trong mot n~n kinh te' the' gioi dang toan du h6a, mue do phat tri~n etla mot qu6e gia dUQe xae d~nh kh6ng phåi bång cae eru tieu rieng etla titng qu6e gia nhung bång slf so sanh voi eae qu6e gia trong eung khu vlfe, eling nhu trong tudng quan kinh te' the' gioi. So sanh voi da phat tri~n etla nhan 10ll-i, ba mudi m6t nam, n~n kinh te' Vil$t Nam nhu nguoi bO

Phåp

Am Ph~t Dan 2006


hanh gia nua dang dem tung bu'oc thåm tren xa IQ tan thoi. Hay nhln båy kie'n c6ng nhii'ng h1).t g1).o nho li ti kia, ne'u chung c6ng lien tl)C ba mu'di nam cling c6 th€ t1).O nen mQt caD 6c dung noi chi con ngu'oi. Cau khåu hi~u "Vai sue nglldi soi da ding thanh eClm" khang phåi n6i len sI! c6 gång nhu'ng phån ånh sI! 11).c Mu v~ ky thu~t, va eling t6 eao bån ehåt båt nhan, tan nhån eua mQt giai eåp th6ng tri Mi voi nhan dan Vi~t Nam. Ba mu'di m6t nam qua, ne'u khOng e6 nhi~u ti do-la hang nam gdi v~ tu nhii'ng ngu'oi mot thoi då. b~ ehe' dO nguy~n rua, tru eo M b! che't trai, che't ehlm tren bi€n Bong thl n~n kinh te' Vi~t Nam con t~ h1).i den mue nao . Hai tri~u ngu'oi Vi~t håi ngo1).i gdi ti~n v~ d€ giup do gia dlnh, ba con, than thuoc, tr1).i m5 eoi, tr1).i eui bdi VI hQ la nhii'ng ngu'oi da du'<;1e nuoi du'ong bång nhii'ng lOi ru d~m da finh thu'dng cua my, bång nhii'ng eau ca dao ehan chua finh d5ng baD "La limh dum la raeh", "Chj nga em nang". Ne'u hQ du'<;1e giao dl)e bång h~n thu giai dp, bång såe mau dåu tranh nhu' nhii'ng ngu'oi Cong Sån thl n~n kinh te' Vi~t Nam ngay nay c6 th€ vil'n con dung dåu bång xe'p h1).ng eae qu6e gia ngheo d6i hang nam cua Lien Hi~p Qu6e. Khi nhåe de'n nhii'ng d6i thay kinh te' t1).i Vi~t Nam, mot ye'u t6 quan trQng khac eling dn 1u'U y la nhii'ng cai moi d6 thuQe v~ ai. Hay bu'oc ra du'ong hoi ngu'oi lai ehie'c xe Nh~t diir ti~n kia ang la ai, bå la ai. Hay bu'oe VaD mot caD 6c hoi ang chu khach s1).n nam saG ngu y nga trang l~ kia, trong di~u ki~n xa hoi ehu nghIa thl ti~n d dau ang co d€ xay mot khaeh S1).n nhi~u tång nhu' the'. Hay bu'oe VaD nha ang Chu T~eh Huy~n Sdn Hoa, tinh Phu Yen hoi rång voi d5ng lu'dng eua can bo dp thåp nhu' ang, thl måy chie'e xe tåi va dan bo måy ehl)e con eua ang tu dau toi . Hay bu'oc VaD trI) Sd HQi B5ng Bo Tru'dng M hoi eae ong ba Dy Vien Trung Vdng Bång, Bo Tru'dng, voi dp s6 lu'dng Bo Tru'dng rna Chu T~eh Qu6e Hoi Cong Sån Nguy€n Van An than thd "Lånh dC;1O Vi~t Nam la nhtlng nglldi ngheo nh6.t" thl lam saG cae ong, eae ba e6 du' hang tram ngan da-la d€ lo eho con sang My hQe. Se khang ai trå loi . Ddn giån bdi VI ehång mot ke cu'op nolo mu6n thua nh~n mlnh la cu'OP, nhåt la eu'op til' nhii'ng ngu'oi eung kh6 nhåt trong xa Mi .

Tu'dng tI!, hay di bo sang Thu B5n, sang Tra Khue va hoi nhii'ng ngu'oi dang dao he'n, hQ da daa nhu' the' bao nhieu nam r5i. Hay bu'oe VaD ch<;1 Be'n Thanh hoi nhii'ng dUa be dang 1u'<;1m tung con ca u'dn tra"ng bu6i ch<;1 chi~u, cha my em dau, nha cil'a em dau, tru'ong hQc em dau. Hay len b~nh vi~n Ch<;1 Råy hoi nhii'ng ba my dang såp hang eho ban mau, trong ba mu'di m6t nam qua, ba da bao nhieu lån ban mau. Hay bu'oe ra du'ong hoi ngu'oi phu dang eong ehie'e Iu'ng h6t tung d6ng rae, baD nhieu ehie'e eh6i doi da quet xu6ng Iu'ng ang. Hay VaD nhii'ng con hem t6i hoi eac em thanh nien nam nu tu6i hai mu'di dang ban a-phi~n , rna tuy, lam die'm tren nhii'ng cong vien tam t6i hay dang tI! gie't doi mlnh bång nhii'ng eUQe dua xe b1).t m1).ng tren du'ong ph6, hoai

Phap

Am Ph~t E>ao 2006

baD eua cac em v~ eUQe s6ng ham qua, horn nay va mai sau r5i se ra sao. HQ co th€ cling khang trå lOi; khang phåi hQ khong mu6n n6i, nhu'ng nhu' mQt Ml)c Su' lam eang tae thi~n nguy~n t1).i Vi~t Nam da vie't: "Tuo'i tre Vi~t Nam ngay nay khOng bilt djnh nghia eua hai ehtl hoai bao la gi". MQt dan tQe rna the' M hai mu'di khong

co mQt hoai baG eho doi mlnh, dan tQc d6 se di v~ dau? MQt dan tQe voi 65 phån tram tu6i tre nhu'ng khong c6 mQt cd Mi d€ tie'n than, s6ng trong hoang phi, s6ng nhu' nhii'ng til' tu dang cho ehe't thl tu'dng lai cua hQ se v~ dau? Mu6n bie't Mt nu'oc v~ dau, hay nhln thång VaD dai måt sau ehua dåy n6i lo au, ehie'e lu'ng dåy ve't SyO, ban tay con hang tram dåu ehieh cua hQ d€ qua d6 dQe du'<;1e d qua khu lån tu'dng lai eua mQt Mt nu'oe . Båt nu'oe eua hQ khong phåi la bai ca anh hung danh thång bao nhieu de qu6c nhu'ng la mQt d~a ngl)e day dQa kie'p con ngu'oi måy ehl)e nam qua. s6 lu'<;1ng du khach den Vi~t Nam ngay mQt dang. Vang . Hay hoi mQt ngu'oi du khach, phåi chang ba den day vllong kinh phl,le Vi~t Nam nhu' mQt nha thd phån ehie'n Thl)Y Di€n da tung vie't trong thoi ky ehie'n tranh:

"T6i ma sang mai thUe dq,y biln thanh nglldi

Vi~t

Nam",

hay ehi VI Vi~t Nam la mQt ndi hu'dng thl) re nhåt Å Chau. Hay hoi ong du khaeh phåi chang ang den Vi~t Nam d€ lim hi€u mQt dan tQc e6 hdn b6n ngan nam van hie'n hay la VI tren que hu'dng tai gia tr~ d5ng da-la con håp dån hdn nhan deh con ngu'oi. Hai chu dåu tien tren nhung to quång eao du I~eh Vi~t Nam bao gio eling båt dåu hai eht! Håp Dån va Re Ti~n. Håp dån va re ti~n ehu khang phåi nhan phåm va I~eh sil'. Dung the'. Ph6ng vien ky ten Tu'dng Lai cua baG tu6i tre trong bai vie't "N8i Dau Til Nhtlng Con S6''', dang VaD sang ngay mung MQt Te't vua qua, rna tå s6 ph~n eua 65 ngan phI) nii' Vi~t Nam dang s6ng voi nhii'ng ang eh5ng gia Dai Loan, båt d5ng ngon ngii', tu6i tae, hQe vån. HQ bo gia dlnh va que hu'dng di lam tai mQi eho ngo1).i nhan, cm VI mQt vai tram da-la. Ngo1).i tru Vi~t Nam, e6 le khong c6 ndi nao tren the' gioi, ehinh phu l1).i eho phep mua ban dan ba, con gai mQt caeh eang khai nhu' the'. Ngo1).i tru Vi~t Nam, e6 le khong mQt qu6e gia nao c6 mQt ba BQ Tru'dng Lao DQng Xa HQi va Thu'dng Binh Nguy€n Thj Hång mi~ng cu'oi nhu' hoa nd khi d~t but ky h<;1p d5ng xuåt dng lao dQng ra nu'oe ngoai, thl!e ehåt la xuåt dng m5 hoi, mau, nu'oe måt va d th€ di~n qu6e gia . Phåi ehiing, sau 31 nam, nhii'ng d~nh nghIa eua phåm caeh con ngu'oi eling theo da tie'n len chu nghIa xa Mi rna thay dån y nghIa. Nhåc ehuy~n d1).o due, tai ch<;1t nbO 11).i mQt dem tMt khuya eua mu'oi hai nam tru'oe, ng5i dQe ph6ng sI! eua mQt nha baD My vie't v~ dnh de gai Vi~t Nam vua moi IOn dang hanh ngh~ mai dam tren tren d1).i IQ Sri Ayuthaya, thu do Bangkok, Thai Lan . Toi bu5n khang ngu du'<;1c. Cae em d~u trong tu6i vj thanh nien. Håu he't ehi mu'oi sau, mu'oi båy tu6i. Le ra gio nay cae em phåi ng5i trong IOp hQe, hQe lam ngu'oi phI) nii' Vi~t Nam,

ca

67


hQc

chuy~n

theu thua, may va, tr6ng con va hQc d yeu dudng, dt;:p nhu trang kru tron kru khuye't. The' nhung, ngheo d6i da x6 dffy em khoi ng6i truang rna em yeu me'n. Ngru~t nga da xua em ra khoi vong tay nu6ng cru~u cua mt;:. L(,lc h~u da x6 em xu6ng giong s6ng Chao Phraya nuoc dl;lC que nguai. Ngay d6 t6i viln nghI hoan dnh nhu the' la dau thudng va bi thåm nhilt, nhu t6i da vie't trong bai thd: chuy~n

Sau nhilng lue dau thuang da thjt ra rC/i Em co khoe mQt minh trang bong 'Ol M6i giQt I~ se mang mau sam hOL M6i IC/i ren ehOn giau nhilng an nan Toe ,hu bu6n nhu nhilng sqi oan khien Troi My cUQe dC/i em nghi~t nga Vg dau em ehigu nay 'ren dat It;z Vg dau em mua giD pha ddy sang NguC/i con gai Vi~' Nam 'ren dt;zi IQ Sri Ayuthaya Dang nhdm md, nhin dC/i 'rai va tq.n L;eh sU Vi~' Nam vinh nhif C thang u"dm bao nhieu bq.n Nhung ehua bao giC/ den tal han hOm nay. Ngay d6 Internet chua thinh hanh nhu bay giO, nhung cung då c6 nhi~u khuynh huong. C6 anh chi thkh bai thd, nhttng cung c6 nguoi cho ding t6i da bi thåm h6a t1nh tr~ng Vi~t Nam chr nhåm ml;lc dich tuyen truy~n ch6ng che' do. Theo anh chi d6, dilt nuoc da chuy~n mlnh sang thoi ky moi, ngheo d6i da di dån vao qua khu, mot tudng lai tudi sang dang md ra, hay d~ cho nha nuoc mot cd hQi thay cu va d6i moi, v.v ... va v.v ... Muoi hai nam sau, di6u rna truoc day t6i bi gQi la da lam "tham hoa" thlJ'c tr(,lng Vi~t Nam l(,li cang the thåm hdn nru~u . Nhung c6 gai 16, 17 tu6i dung tren duong Sri Ayuthaya hay tren dlfang ph6 Nam Vang ngay nao, bay gio kh6ng con nua . Cac em då v~ dau giua mot thanh ph6, rna ndi d6 , thea th6ng ke cua cd quan AIDS Lien Hi~p Qu6c, UNAIDS, 44 phån tram gai mai dam mang trong nguoi binh AIDS. Cac em ho~c da che't trong mot trai AIDS d Bangkok, d Chiang Mai, hay ne'u may mån s6ng s6t trd v~ dlf<;fC que hudng cung cru M lay lilt d mot g6c t6i nao d6 trong chu6i ngay ta~ t(,l cua doi mlnh. Ch6 cua em dung ngay xua kh6ng phåi VI em che't di rna bo tr6ng. Chie'c giuong tre ndi em da nåm cha khach kh6ng phåi VI em ra di rna bo tr6ng. Ndi em dung nam xua da c6 mot ban chan khac vua dung d6 . Tren manh crue'u em nåm da c6 nguoi con gai khac dang nåm . Ban chan cua ke de'n sau nho nh!ln hdn em. Ban tay nhu hai bup mang non da ke de'n sau h6ng håo xinh dn hdn em. D6i milt cua ke de'n sau den va tron hdn d6i måt cua em. Than hlnh cua ke de'n sau kh6ng lOn hdn than hlnh cua nhung con bup-be Barbie dang bay tren gia cua ti~m ban d6 chdi. Vang, nhung ke Mn sau chinh la nhung Barbie Vi~t Nam. N6i nhu chi Nam Dao, chung la nhung con bup-be bie't kh6c tie'ng nguai. Nhung ke de'n sau chinh la nhung chau be, le ra gio nay dang ng6i trong truang milu giao, hQc nhung bai hat tu6i thd "Kia con buom vang", "Ong

68

trang xuong ehaj" thay VI nhung tie'ng l6ng "yum yum", "bom bom" nhl;lc nha . Nghe cac chau vua cilt giQng bång tie'ng Vi~t, t6i dm thily nhu dang mot vien thu6c d!lng vua va ra trong c6 mlnh. T6i chr mong cac chau n6i dum tie'ng Thai, tie'ng Mien, tie'ng Lito. T6i bie't mlnh nghT the' la ich ky nhung viin hdn la tie'ng Vi~t. Kh6ng, cac chau n6i tie'ng Vi~t. Dau x6t, nhl;lc nha, bilt h(,lnh da kh6ng con du nghIa. Uu l!lm r6i t6i moi dm thily milt blnh tInh nhu the'. T6i vie't kha nru~u thd v~ thlJ'c tr(,lng Vi~t Nam, tu nhung ba my che't tr6i s6ng cho Mn nhung tre thd l(,lc loai tren vung Kinh Te' Moi, nhung t6i kh6ng du can dåm xem he't dQan prum ph6ng SIJ' v~ n(,ln barn dam t(,li Campucrua, dung n6i gl de'n chuy~n dm but vie't mot bai thd hay mot doån van. T6i se vie't gl? Ng6n ngu du phong phu bao nrueu cling c6 gioi h(,ln, nhttng SIJ' tui nhl;lc khi nhln mot dua be Vi~t Nam 8 tu6i ban dam da vu<;ft qua suc chiu dlJ'ng cua t6i. Loai dm thu con bie't chQn ndi, chQn tu6i dung n6i cru la con nguai . Khi ban Mn SIJ' l(,lc h~u v~ tu tUCrng t(,li Vi~t Nam, cung c6 th~ mot s6 b(,ln trong nuoc cho rhg t6i xa nha lau nam nen kh6ng bie't. Theo cac b(,ln d6 thl "Vi~t Nam co tu tuiJng ehu, fu tuiJng Mac Le-Nin, tu tuiJng H6 Chf Minh, nhilng ngQn hai diing da tMi dt;zi". Nh!lc Mn Mac, t6i ch<;ft nho eau chuy~n dQc tren bao cach day kh6ng lau nhan ngay sinh nh~t 5 thang 5 cua Cac Mac. Sang ngay d6, mot bån tin nho du<;1C gdi di tu nghIa trang High Gates, ndi c6 ng6i mo cua trie't gia Cong Sån nay. Bån tin kh6ng phåi trkh lai chuc mung sinh nh~t Cac Mac etla mot chu tjch nuoc hay mot t6ng bi thu dång Cong Sån nhung trkh lOi than thd cua nguoi quån ly 166 ngan ng6i mo, trong d6 c6 Cac Mac, chen chuc nhau trong nghTa dia thuoc phia d6ng thanh ph6 London, Anh Qu6c. Trong bån tin, nguoi quån ly nghIa dia High Gates than pru~n dng 6ng kh6ng c6 mot ngan khoån nao dE muon nguoi dt co hoang trong nghIa trang rong 36 milu nay . Tu sau kru Lien X6 va h~ th6ng Cong Sån the' gioi sl;lP d6 kh6ng con ai bu6n tham vie'ng Mac, va dudng nruen cling kh6ng con ai d6ng g6p ti~n b(,lc d~ cham s6c mo Mac. NghIa trang High Gates tieu di~u va hoang vu Mn n6i mot lån da dU<;fC chQn M lam ngo(,li dnh cho mot cu6n prum rna. M~c du ndi ch6n cilt cua Mac la ndi dlJ'ng prum kinh di, cau chuyt$n v~ truen duong Cong Sån da nru€u lån du<;1C vie't thanh hai kich, chu nghIa Mac da bi cac phiin lOn truang d(,li hQc the' gioi IO(,li bo khoi giao trlnh, thanh ph6 Leningrad da dU<;fC d6i l(,li ten cli Saint Petersburg, c6 mot ndi viin con con duong mang ten Mac, con c6ng vien mang ten Lenin, va nhung bai vie't dilu tranh giai cilp dåy sik mau h~n thu cua Mac, Lenin, Stalin viin dU<;fC xem la kinh di~n, viln m6i ngay nhuOm do len tam h6n trong nhu ngQc cua tu6i thd. Ndi d6 la Vi~t Nam . Sau SIJ' Sl;lP d6 cua h~ th6ng Cong Sån the' gioi, gioi lanh d(,lo Cong Sån Vi~t Nam kh6ng con cha dlJ'a v~

Phap

Am Ph~t Dån 2006


M Cong Sån bAng CM Minh" sau khåu hi~u "Cllll ngkia Meic-Lenin" da khong con dl,l do dU<;1c ai. TMt sl! lam gi co tu tudng Ho Chi Minh, mot nguC1i cå dC1i khong vie't dU<;1C mot tac phåm ly lu~n hoan chinh, ngoai tac phåm Nhung Måu Chuy~n V~ BC1i Ho~t Bong Cua Ho Chu Tich ky duoi ten Trån Dan Tien. Håu he't cac tac phåm gQi la cua Ho Chi Minh dU<;1C phat hanh t~i Vi~t Nam luon båt dåu voi chu "vi", nhu "vi DQc Uj.p Dan TQc", "vi Chit Nghia Xci HQi". Bo la nhung Wi phat bi~u trong cac bu6i mit-tinh du<;1c chep l~i. Khi gQi nhung bai noi chuy~n, bai vie't khong dåu khong duoi cua Ho Chi Minh la tu tudng doc l~p cua dan toc Vi~t Nam, gioi Hinh d~o Cong Sån da chung to sl! khinh m~n Mi voi truy~n thong lich si'! dan tOc. y thuc doc l~p tl! do cua dan toc båt dåu tu hån bon ngan nam truoe chu khong phåi tu ngay thanh l~p dång Cong Sån Bong DUång nam 1930. Quy~n tl! chu eua dan toc Vi~t Nam da dU<;1C Tru'ng Tråe, Tru'ng Nhi, Ngo Quy~n, Ly ThuC1ng Ki~t, Trån Hu'ng B~o, Nguy€n Trai va vo so anh hung dan toc khiing dinh tli' nhi~u ngan nam truoc chu khong phåi tli' Ho Chi Minh. Gioi lanh d~o Cong Sån Vi~t Nam da: cuop do~t khong nhung chi tai nguyen cua cåi dilt nuoc, rna cuop do~ t cå nhung gia tri tinh thån da: hun duc nen giong giong Bai m~t ly lu~n nen da Vi~t hoa y thuc

vi~c them cl,lm tu "tu tUdng

Ha

Vi~t.

MuC1i lam nam sau ngay de' quoc Cong Sån Lien XO St,Ip d6, tren duC1ng pho Ha Noi vån con lreo khåu hi~u "Chit NghTa Meic-Lenin Va Dich Muan Nam" d~ mung ngay d~i hQi dång. Th~t la chuy~n mla mai, buon cuC1i va ngu xuån vu<;1t lhC1i gian. Ne'u Jay Leno va David Letterman co dip tham vie'ng Vi~t Nam, hai danh h~ nay sau khi trd v~, se lam khan giå cuC1i nghieng ngi'!a voi nhung måu chuy~n co thl!C trong dC1i song t~i Vi~t Nam. Hi~u dtt<;1C di~u nåy chung ta se thily t~i sao cac the' h~ tre Vi~t Nam ngay nay khong con quan tam Mn truC1ng hQc, khong bie't chQn mQt huong di cho dC1i mlnh. Låm sao cac em co th~ thily huong di khi bi nhoi SQ bAng nhung ly thuye't vi€n vong rna nhan lo~i da xe'p vao ngan tu tu bao nhieu nam truoc. Lam sao s;ac em co th~ thily tuång lai, hi~u du<;1c t1nh nguC1i, khi cå tu6i ilu thå Mn luc trudng thanh bi nhao nan bAng nhung tu tudng h~n thu giai dp, boc lot, dilu tranh. Tu6i tre Vi~t Nam tha ehQn ll!a nhung tro tieu khi~n hi~m nguy, chQn ll!a dC1i song ngoåi khuon thuoc hån lå philn dilu d~ våo doan, våo dång. Chung ta d~u bie't Mn thåm tr~ng t~i Vi~t Nam nhu'ng ai se lå nhung nguC1i chiu traeh nhi~m truoc lich si'! va truoc toa an lUång tam cua dan tQc Vi~t Nam sau nåy? Boi voi tuy~t d,!-i da so nguC1i Vi~t yeu chuQng tl! do, cau trå Wi rilt d€ dang. Thu ph~m da: gay ra nhung dieu Iinh tang toc, ngheo nan l~c h~u, lam milt nhan phåm cua nguC1i Vi~t, dåu dQc cac th~ tre Vi~t Nam, huy di~t mQi måm xanh dang co gång vuån len cua dan toc,

Phap Åm Ph~t E)an 2006

khong ai khac hån la gioi la:nh Nam.

d~o

Bång CQng Sån

Vi~t

Bi~u do khong sai nhu'ng tOi vån cåm thily chua du.

MQt bang cudp ngan hang khong th~ di chuy~n hång ti do-la ra khoi nhå bang ne'u khong co ke dI1a duC1ng, nguC1i dån loi, khong co tay trong, tay ngoåi, bao che, thC1 å, dung tung. TUång tl!, dång Cong Sån Vi~t Nam sau 31 nam vån con tie'p tl,lC triln ap nhan dan Vi~t Nam bdi VI, ngoai nha tu va san bån, hQ cling da: dI1<;1c dung tung, bao che, thC1 å va thoa hi~p. Vå nhung nguC1i da thC1 d, dung tung cho CQng Sån trong 31 nam qua khong ai khac hdn lå nhung nguC1i Vi~t Nam co quy~n h~n tinh thån, co trach nhi~m xa: hQi, co kie'n thuc van hoa, co ludng tam tOn giao nhu'ng da: VI quy~n l<;1i ca nhan, t6 chuc, ton giao rieng må lam ngå truoc dau thuång eua dilt nude. Toi th~t sl! khong tin rAng nhå nuoc CQng Sån co th~ bo tu Hoa ThU<;1ng Thich Chdn Thi~n hay Linh Ml,lc Nguy€n Cong Danh ne'u hai ngai da: tu choi ra ung ci'! dan bi~u quoc hQi bu nhln t~i Vi~t Nam. Toi th~t sl! khong tin CQng Sån Vi~t Nam dam ke't an Hoa Thu<;1ng Thich Tri Tinh hay Buc Hong y Ph~m Minh Mån da: "am muu lcjt d6 chinh quyin nhan dan" ne'u cac ngåi giong len tie'ng noi bilt blnh truoc cånh nhung em be 8 tu6i da phåi lam nhung vi~c vo cung thuång luan b,!-i ly t~i Campuchia. Cå nhan lo~i d~u phån uilt khi bie't mot em be Vi~t Nam chl von vt::n 8 tu6i dåu phåi phl,lc VI,I nhu du sinh ly cho nhung nguC1i bAng tu6i cha, bAng tu6i ong cua eac chau. Ky giå Chris Hansen len tie'ng. BQ Trudng Ngo~i Giao My len tie'ng. Bo trudng Tu Phap My len tie'ng. Lien Hi~p Quoc len tie'ng. Buc Giam Ml,lc Agustinus Agus cua Nam DUdng len tie'ng. Nhu'ng cac ngai thl khong. Con bie't cac ngai co trQng trach doi voi giao hOi rna cac ngåi dang la:nh d~o. Con bie't mQi hanh vi cua cac ngåi co ånh hudng nghiem trQng doi voi ton giao rna cac ngai dang dån dåt t~i Vi~t Nam. Vang, nhung tOn giao do, giao hQi do, tin do do tu dau rna co. Phåi chang da: båt dåu tu nhung tie'ng khoc, tie'ng cuC1i, tnli tim, bån tay, khoi OC cua mot giong dan da: vu<;1t qua bon nghln nam gian kh6 d~ t~o thanh dåi dilt than thudng hlnh cong chu S hi~n nay? Phåi chang da: båt dåu tu Cha L~e Long, Mt:: ÅU Cå trong mot dem huy~n di~u cua dilt trC1i va M l~i 80 tri~u nguC1i con, trong do co cac ngai, hi~n di~n cung nam chau nhan lo,!-i nhu ngay nay? Tren con dUC1ng cac ngai di con vQng len tie'ng keu tråm thong cua cå dan toc chiu dl!ng kh6 dau suot 31 nam qua. H,!-t g,!-o, h,!-t muoi rna cac ngai an lå tich liiy cua bao nhieu hy sinh gian kh6 rna dan toc Vi~t Nam da d6 xuong trong 31 nam gua. Tilt cå d~u tu Dan TQc Vi~t Nam rna co. Cac ngai co trach nhi~m vdi giao hQi cua cac ngai thl ai se co trach nhi~m voi dilt nuoc day? Cac ngai guan tam Mn sl! thinh suy cua ton giao

69


cac ngai, thl ai se quan tam de'n sI! thinh suy cua dan tQc Vi~t Nam day? Phat tri€n ton giao la trach Vl;l cua cac b~c lanh d~o tinh thån, vang, nhU'ng trach Vl;l do khong nen va ngay cå khong dU<;1C quy6n di ngu<;1c l<).i quy~n l<;1i s6ng con va thieng heng cua dan tQc Vi<$t Nam. Horn nay, nhung tie'ng keu cua nhung con bUp-be Vi<$t Nam bie't khoc å Campuchia vån nhu nhung vien soi nho rdi vao bi€n cå, khong t<).o nen chut song lUdng tam nao trong long nhung vi lanh d<).o tinh thån cao dp nhåt Vi<$t Nam. Trong lOi kinh dem nay, ngoai vi<$c du nguy<$n cac dång thieng heng d€ ban cho cac ngai cUQc s6ng blnh an, pho tr<;1 cho ton giao cua cac ngai khong ngirng phat tri€n, xin cac ngai danh mQt lai du nguyen cho nhung dua be 8 tu6i båt h<).nh kia dU<;1C co cd hQi trå v6 voi lOp he;>c måu giao cua cac chau nhu hang tri<$u tre thd khac tren the' gioi. Toi khong tin dång Cong Sån Vi<$t Nam co th€ d6ng lo<).t bo tu hang tram nha van, nha thd mot luc ne'u he;> giong len tie'ng noi ung hO nha thd Tieu Dao Båo Cl!, ung hQ nha van DUdng Thu HUdng, ung hQ nha tri thuc phån khang Ha Si Phu. Toi khong tin rång dång CQng Sån co th€ bo tu tåt cå tri thuc Vi<$t Nam VI dam len tie'ng chia xe quan di€m dan chu cua bac si Ph<).m H6ng Hdn, lu~t su Le Chi Quang. Toi khong tin che' dQ CQng Sån Vi<$t Nam bo tu tåt cå nhung nguoi dm but khi he;> vie't v6 cuoc s6ng kh6 dau cua hang tram ngan phl;l nu Vi<$t Nam tren Mt Thai, Mien, Dai Loan, Nam Han . Cuoc doi he;> la nhung tac phåm, nhung vå kich, nhung cu6n phim dau thudng dang dn dU<;1c vie't l<).i, chie'u I<).i cho cac the' he horn nay d€ de;>c, d€ xem va va cho ngan doi sau' d€ tranh. 1m l~ng la d6ng loa . 1m l~ng la dung tung. Ne'u mQt nha van, nha thd khong du can dåm noi len sI! th~t, vie't len sI! th~t cua xa hQi mlnh dang s6ng thl lieu c6 xung dang d€ dU<;1c ge;>i la "nhilng phtit ngon nhan thCIi d~i" hay khong? Di6u ki<$n chinh tri ngay nay khong gi6ng nhu thoi Nhan Van Giai Phåm. D€ nh~n dU<;1C vi<$n tr<;1 cua nuoc ngoai va dU<;1c cong nh~n nhu mQt chinh phu trong cong d6ng the' giOi, Cong Sån Vi<$t Nam buoc long phåi thao lang bot chie'c day thong le;>ng tren c6 van nghe si. NhU'ng tie'c thay nhung nha van, nha thd si khi thoi nay l<).i cling khong nhi€u nhu thoi Nhan Van Giai Phåm. MQt tie'ng noi trung thl!c chua kip vang xa da chlm vao im l~ng . Mot tac phåm mang tinh thån cach m<).ng xa hOi vua ra doi da bi thu h6i. Hc giå cua chung sau mOl chuye'n dU<;1C phep tham quan nuoc ngoai da tI! nguY<$n bie'n thanh nhung con cUu non nåm yen trong mot g6c chu6ng d€ dU<;1c cha chu nhan sai båo nhu xua . Ngay 30 thang 4, ngoai tåt d Y ngrua rna chung ta da bie't, voi toi, con la ngay M m6i chung ta nhln l<).i chinh mlnh, ngay M m6i chung ta tI! hoi mlnh da lam gl cho dåt nuoc, va dang dung dau trong cuoc v~nhanh cua lich så horn nay. M6i nguoi Vi<$t Nam co hoan dnh s6ng khac nhau, qua khu khac nhau, ton giao khac nhau, buc xuc khac nhau va mang tren than th€ nhung

70

thudng tich khac nhau, nhU'ng chi c6 mot Mt nuoc d€ cung lo ganh vac. Dåt nuoc phåi vU<;1t qua nhung ho' thitm d6i ngheo l<).c h~u va di len cung nhan lo<).i. Khong ai c6 quy6n bift Mt nuoc phåi dau n6i dau cua mlnh hay båt Mt nuoc phåi di ngU<;1c chi~u kim lich så nhu mlnh dang di lui dån vao qua khu. Suc m<).nh cua dan tQc Vi<$t Nam khong nåm trong tay thi€u s6 lanh d<).o dång Cong Sån Vi<$t Nam. TUdng lai dan toc khong nåm trong tay thi€u s6 lanh d<).o dång Cong Sån Vi<$t Nam. Sinh m<$nh dan toc Viet Nam do chinh nhan dan Viet Nam quye't dinh. Va do do, con duong chung d€ Mn mQt di€m hyn lich så huy hoang cho con chau, chinh la con duong dan tQc va khong co mot con duong nao khac.O

TråD TruDg D~o

chuy~n

nglioi thlidng binh

co lån tu My v6 Phan Thie't theo b<).n nh~u chdi t~n Phu Long bua ti<$c nha gia u då y rU<;1u thit doi vui nhu l<).c dnh tien b6ng dang luc nga ngieng cuoi ng~t ngheo b6ng ai vua tr6i khuc ly ca them don ve;>ng c6 han, than, oan nao nuOl troi di, nuoc måt hoa ra ngo, g~p anh nguoi hat d<).o cl;lt chan, mu måt, le't xe lan phong trån nhuQm b<).c doi trai tre nhU'ng net nam nhan vån khåc hån måy chl;lC nam såu, bao bi€n 1<$ rna anh vån giu ao hoa rung chie'n y chång chit tram lån va b<).c phe'ch, do<).n truang låm tham thudng anh hat toan bai chinh chie'n cli di<$u ru nuoc måt, mit tim nguoi ho, x6, sang, xu nhu oa thet khie'n ke vong gia cling tå tdi tan ti<$c m6i nguoi troi mot neo lo<).n ly doi the', måy ai vui ? toi v6 xu 1<). lam b6i My quen chuy<$n long dong, khoc lån cuoi nhan c6 b<).n tu Phan Thie't toi, hoi tin ngt(oi hat d<).o thuong binh moi hay anh da om dan che't giua mot dem mua truoc mai dlnh bu6i do VI doi lam linh tr~n tan cdn låa lo<).n chiu thudng dau nay trd nåm dåt hoang vo chu dinh m<$nh gl dau qua nghyn ngao. Mttitng Giang X6m C6n Mua

Qu5c H~n 2006 Phap Am Ph~t Dån 2006


Quoe HQn 30.4.2006 Nhd Tdi C6ng Due Dl!ng Nu'de Cua Tien-Nhon Quoe

Ky

Nen Vang Ba SQe Do Vi~t Nam Thåm Day Huyet L~ Mu'<mg Giang

- (kinh t~ng nhil'ng an nhan da va dang tranh Mu cho st! ruc$n hil'u cua la qu6c ky vang ba SQC då tren the' giai va rieng t<;ti H<;t Uy Di.) 000

Ne'u tinh tu thC1i cac vi vua Hung dt!ng mtac cho tai ngay nay, sinh mc$nh cua dan toc Vic$t da co hdn mii'y ngan nam ltch sU'. E>~ co du'<;1c mot giang sdn dm tu d~p de nhu' ruc$n t<;ti, t6 tien ta baD dC1i da khong ngitng dung mau nu'ac måt va than xac, tranh dii'u dling lic$t d~ ngan cMn, ch6ng l<;ti ngo<;ti xam, nhii't la gi~c Tåu phu'dng Båc. NhC1 v~y dan toc H6ng L<;tc moi du'<;1C tru'C1ng t6n Ngay 30.4.1975, Cong san qu6c te' Ha Noi vao Sai Gan, gay nen mot cuoc d6i dC1i m<;tt kie'p, t6i tc$ va kinh hoang nhii't qua cac thC1i d<;ti lich sU', khong thua gl 10 the' ky Båc thuoc hay 100 nam bj tht!c dan Phap do hQ. Ba mu'di nam qua vfrn khong co gl thay d6i du'ai st! cai tri cua mot che' do toan trt b<;to tan, vfrn cu'ap boc gie't ngu'C1i, dan ap ton giao, tra thu ngu'C1i s6ng khong thuQc bang dang phe nhom. Cling vfrn dy m6 d5y rna ngu'C1i che't va tc$ m<;tt hdn he't la Båc Bo Phu dam dem Mt dai bien giai, dao bi~n cua Mt nu'ac, ban nhu'<;1ng cho Tåu cong cling nhu' khoan nhu'<;1ng the' chii'p lanh th6 khåp nu'ac cho tu' ban, m~c dich cling cru M cung co' dang CQng san va thu th~p ti6n vang crua nhau hu'dng th~ . Tom l<;ti trong dong sinh mc$nh clla dan toc, ngu'C1i Vic$t Nam chu'a bao giC1 bt mQt crnnh quy6n nao, k~ cå thC1i phong kie'n quan chu, cha d<;tp nhan cach, boc lot tai san va kh6n kh6 than xac, cho bång da s6ng du'ai che' do CQng san, qua danh tu hoa my la 'xii hQi chu nghia'. ThC1i nu'ac Vic$t bt gi~c Tåu, gi~c Tiiy do hQ, cling dau co cånh dan chung da phai bå que lang, m6 rna t6 tien mot cach t~p th~, M di cu' tu Mt Båc VaD mi6n Nam hay vu'<;It bi~n ra nu'ac ngoai d€ tr6n gi~c. TMt la:

doi dep rau gidm nat dili son tre ma tai beo khep kin neo tl10ng lai Nam Ky khOi nghla tieu Cong Ly D8ng KhOi vung len mat Tt! Do ... Phap

Am PMt E>an 2006

B6ng du'ng thii'y thii'm thia t~n cung, kru vo unh dQc du'<;1c mot bai ca daa c6, rna cac ba m~ Vic$t Nam baD dC1i thu'C1ng hat M ru con:

gi6 Dqng Dinh m~ ru con ngu Trang Tiin Duilng ap u nam canh Tiit trili thu lc;mh lanh lanh Co cay kh6c ht;!, hoa canh thuong dong Bong b8ng bOng, bOng b8ng bOng Vang daa m~ be: con R8ng chtiu Tien ... Cach day mii'y ch~c the' ky, cac t6 Hung Vu'dng da md nu'ac Van Lang va bao dC1i, ti6n nhan ta tie'p n6i xay dt!ng, bao t6n va gIn giii' Mt nu'dc. Tu nam 1945 tdi nay, trong cUQc crue'n ngan ch6ng st! xam lang d6ng hoa cua chu nghTa duy v~t CQng san, da co khong bie't baD nrueu the' hc$ thanh nien Vic$t Nam da g~c nga tru'dc sung u<;tn va b<;to It!c. T<;ti hai ngo<;ti, su6t ba ch~e nam qua (1975-2005), ngttC1i Vic$t du dang s6ng kie'p lu'u vong tren khåp cae neo du'C1ng the' gidi, nhttng ai eling khae ghi trong tam kham Wi th6 phai quang ph~e TO QUOC, lii'p kin cai vling bun o ue' tanh hoi eua truen dang Cong san, M ngQn eC1 ehinh nghTa elia dan toe va ngu'C1i Vic$t mdi co th~, ng5'n m~t sanh vai vdi the' ky van rninh elia nhan lo<;ti.

1. Ghi NhO' Cong Due Dtlng Nu'O'e Cua Vu'dng:

T6

Himg

Theo Vic$t su:' HQ H6ng Bang la tri6u d<;ti d5u tien eli a nttde ta, co qu6e hic$u la Van Lang. Qua truy6n thuye't dtt<;1C ghi trong tii't cå eae bQ sU' ky nttde Nam, tu trttde tdi nay thl nttde Van Lang truy6n dtt<;1C 18 dC1i vua, mdi bi mat nttde v6 tay Thl;le Phan, eling la mot ngu'C1i Vic$ t trong nhom Bach Vic$t.

71


Bo la Kinh DUdng Vudng, L~e Long Quan - Au Cd, Hung Qu6e Vudng, Hung Vi~t Vudng, Hung Hy VUdng, Huyng Huy Vudng, Hung Chieu Vudng, Hung Vi VUdng, Hung Binh VUdng, Hung Uy VUdng, Hung Trinh Vudng, Hung Vli Vudng, Hung Anh VUdng, Hung Hi~n VUdng, Hung T~o VUdng, Hung Nghi VUdng va Hung Tua'n VUdng. Thl,!e Phan danh b~i vua Hung thu 18, vao khoang the' ky thu III truae tay lieh. Do nha vua la nguoi thuQe nhom Au Vi~t, nen d6i ten nuae la Au-L~e (tue la L~e Vi~t va Au Vi~t), xling hi~u la An DUdng VUdng, doi kinh do tu Phong Chau v~ C6 Loa, thuQe Huy~n Bong Anh, tlnh Phue Yen (Båe Phiin). Rieng v~ danh xung qu6e t6 Hung VUdng eua Vi~t Nam, da co sI! ban eai soi n6i eua nhi~u hQe gia trong eling nhu ngoai nuae, eling ehl VI cae danh tu L~e Håu, L~c Tuang nen phai co L~c VUdng, chu khong phai Hung Vudng . Båu tien la mQt hQe gia Phap ten Henry Maspero, tie'p thea co SC1 Cu6ng Le Du, Ung Hae Nguy~n Van TO', Bao Duy Anh (mi~n Båc), Ph<;lm HoangMy, Trån Vien Chung (mi~n Nam) ... truae thang 5.1975. Chung quy eling v~n quanh va'n d~, phai gQi vua nuae Van Lang la 'Hung vUdng hay Lqc VUdng?' Yl nuae ta bi Båe thuQc ca ngan nam, nen håu nhu eae ngu6n sti li~u truae do , da bi ma't mat hay tieu huy, nen ehiing co mQt ehung tieh nao sot l<;li, ngoai sti do nguoi Tau thoi do vie't, d~ minh ehung xae thl!c. Mai eho tai thoi vua Trån Thai Tan vao nam 1217, sti gia dåu tien ctla nuac ta la Le Van Hu'U, moi SO<;ln bQ 'Dqi Vi~t Su Ky', g6m 30 quy~n nhung eling cru båt dåu, tu thoi vua Tri~u Vli Be' (207 truac TL) eua Nha Nam Vi~t, cho tai eu6i nha H~u Ly (vua Ly Chieu Hoang) rna thOi . Thoi Vua Le Thanh Tan, quan U BQ Thu<;1ng Thu la Ngo SI Lien, moi tom gop, su'U tårn va ghi ehep l~i nhi1ng huy~n tho<;li, truy~n thuye't trong dan gian, qua hai tac phåm 'Vi~t Di~n U Linh' cua Ly Te' Xuyen va 'Lrnh Nam Chich Quai' ctla Trån The' Phap, d~ vie't bQ 'Dqi Vi~t Su Ky Toan Thu', g6m 15 quy~n, chia thanh hai phån, trong do 5 quy~n dåu gQi la 'Ngoqi KY' che.p tu doi H6ng Bang cho tai nam 938 sau TL, Ngo Quy~n danh du6i quan Nam Han, mC1 n~n tI! ehu eho dan tQc Vi~t Nam tai ngay nay . Cling tu do, nuae ta qua eac tri~u d~i, d~u lam l~ gi6 T6 Hung VUdng, vao ngay m6ng muoi thang ba (10-3) am lieh hång nam. Truy~n th6ng tren bao doi da khåe sau vao tam tri etla nguoi Vi~t ca nuae, va phat sinh ra eau phong dao rna ai eling d~u thuQe lang:

Du ai di nguqc vi xu6i nM ngay gi6 T6~ m6ng muai thang ba. Truae nam 1945, gi6 T6 Hung Vudng du<;1c quan L~ BQ Thu<;1ng Thu, thay m~t nha vua lam chu te', t<;li d~n 18 T6 Hung du<;1c xay dl!ng tu thoi H~u Le (h~u ban the' ky XV) va lien tie'p dU<;1C tu b6 nhi~u liin vao thoi nha Nguy~n. B~n Hung dU<;1e dl!ng tren nui NghIa Dnh, 72

thuQe de' do Phong Chau etla nuae Van Lang. Mi~n nay nay la xa Hy Cudng, Huy~n Låm Thao, Tlnh Phu Th<;> (Båe Phiin). Phong Chau la dia linh nhan ki~t, phong canh hung li~t di~m tlnh, pilla truae co nhi~u sang lOn tI,! hQi, hai ben co nhi~u nui cao chåu håu. T<;Ii day Mt dai tu tren ga xu6ng tai bai, d~u mau mo xanh t6t. Bung la ndi dinh do l~p nghi~p muon doi eua mQt dan tQe tuy~t 1uan phi thuong, anh hung ba't khua't nhling tam h6n phong thai vån hoa nha yeu chuQng hoa blnh. Phong Chau cling la B<;Ieh H<;Ic ngay nay, nåm ben tå ng<;ln sang Lo (Thao), cling la ndi da chung kie'n nhi~u ehie'n eong etla dan tQe trong dang sti Vi~t, rna giin nha't la chie'n thång sang Lo trong eUQc chie'n tranh Vi~t­ Phap. Do cac ye'u to' phong th6 d~c bi~t tren, nen khi con t~i vi, cac T6 Hung da dl!ng d~n tren nui NghIa Dnh hay nui Hung. Nghla CUdng, Hung Dnh hay Hy CUdng d~u ehung mQt danh xling eru nui Hung, eao 175 m, nåm trong thon C6 Tich. Nui Hung chung quanh du<;1c bao bQc b<'1i 99 ngQn d6i Voi Phl,!c, vai eay e6i quanh nam xanh tudi mat me . B~n Hung la Mi te' tI! troi Mt, th6 thån va tien t6 ctla dan tQe H6ng-L~e. B~n nay, tu do v~ sau, tråi qua cae tri~u d~i trong lich sti, d~u du<;1e chQn lam B~n T6 Hung Vudng . Phong canh d~n Hung muon doi hung VI, troi xanh nång a'm vao tie't Thanh Minh nhåm vao thang ba am lich hång nam. Trong dip nay, B~n da co dip soi bong tren dang nuac xanh etla dong B~eh H~e, la vi tri giao lu'U. Tren duong len B~n Hung, duai ehan nui co B~n Oie'ng, trong d6 tai nay vfrn con ehie'e Oie'ng Ngoc, rna thea truy~n thuye't la ndi, rna cae vi eong ehua con vua Hung, thuong tdi tårn goi, ehai toe va to moi. Rai B~n Oie'ng phia ngoai, qua mQt mQt c6ng xay bång da, d~ vao B~n H~. Theo sti li~u dU<;1C ghi ehep trong B~i Vi~t Sti Ky Toan Thu cua Ngo SI Lien, thl cillnh ndi day, qu6c måu Au Cd Ctla B~i Vi~t, mQt lUe sinh tram trU'ng r6i nC1 thanh tram nguoi con trai. Sau do my chia phan ntia cho cha la L~c Long Quan, r6i dån nhung con con l~i len nui. Phiin L~c Long Quan cling nhuong ngo i vua eho con truC1ng la Hung Qu6c VUdng lam vua nuae. Trong B~n H~ co ehua Thien Quang vai gae ehuong, bia da c6, tren do ghi khåc eong due dl,l"ng nuac eua T6 Hung. Chung quanh ehUa con nhi~u d~i thl,! nhu thong, tung ra't lau doi nhling vån xanh t6t, than eay vai nguoi n6i tay om khong hett, da n6i len sI! thach thue vai thoi gian etla cåy, d6ng hanh la sI! t6n ~i etla dan tQe H6ng L~e, trong dong sti Vi~t, tu a'y de'n nay . Rai B~n H~, leo 168 b~e da la tai B~n Trung. Theo truy~n thuye't, B~n Trung la eh6 rna eae vi T6 Hung lu~n ban vi~e nuae vai tri~u thån, rna thoi do du'<;1e gQi qua danh xling L~e Håu, L~e Tuang. Bay eling la ndi vua Hung thu sau, truy~n ngo i la Hoang Tti Lang Lieu, la nguoi da trung giåi nha't trong eUQe thi, vai hai thu Phåp Am Ph~t Dån 2006


banh Chttng va banh Dåy, mon ån quoe h6n quoe tuy elia dan toe Vi~t.

B~n Trung hi~n t<;li la dia di€m dij.t TO BINH NAM BANG, tha kinh Muai Tam Vua Hung. Tren eting neli dinh nui la B~n ThuCJng voi tårn bang vang khåe bon d<;li tlf: NAM QUOC SON HA . Bay ehinh la neli cae T6 Hung hång nåm toi lam l~ Te" Trai Båt va Thån Nong, Cling t<;li B~n ThuCJng VaG dai vua Hung thu sau, Phu B6ng Thien VUelng tue la Thanh Giong da danh thång giij.e An. Phia ben trai d~n, co mot ngoi mo da råt e6 kinh va dUCJe mQi nguai tin la ehon an nghi nghln thu elia Hung VUelng thu 6. T<;li day nhln ehung quanh, co nhi~u nui lOn nho, voi hlnh tUCJng råt giong båy voi dang huong dfiu quay v~. Trai qua bao dai, hång nåm dan toe Vi~t d~u ei't hanh gi6 T6 Hung råt trang trQng VaG ngay m6ng muai thang ba am lieh. Bay dUCJe eoi la ngay hQi lOn nhåt elia Mt nuoe ta, theo do dan toe Vi~t von la Con R6ng Chau Tien, qua truy~n thuye"t L~e Long Quan-Au CeI. Trang suot thai gian t6n t~i elia VNCH, t<;li thli do Sai Gon eling e6 B~n Hung, d€ con ehau hång nåm tOi lam le eung gi6 . Chanh phli mi~n Nam da co mot dlf an lOn, xay dlfng B~n Hung tren dinh nui Chua Chan, gån nga ba ong B6n, thuoe qu~n Xuan Loe tinh Long Khanh. Tie"e thay ehu'elng trlnh xay dlfng bi hliy bo the o v~n nu'oe VaG ngay 30.4.1975. Hi~n nay B~n Hung da the o ehan ngu'ai Vi~t ti n~n khåp cae neo du'ang hai ngo<cti t<ctm dung, VI nguai Vi~t con thl ngay gi6 T6 Hung Vu'elng vftn mien vien khong ai co th€ xoa hay thay the" bång mot danh xung nao khae, rna ong cha ta da dlfng len tu måy ngan nåm trong dong si't Vi~t:

Bia da chdng mon toa mie'u cli Van Lang muon thud to Hung Vuang 2. QuO'c Hi~u Va QuO'c

Ky Vi~t Nam:

Theo si't h~u, thl quoe hi~u Vlf;T NAM ehinh thue xuåt hi~n VaG nien lieh 1802 la nåm rna Bue Gia Long da co eong thong nhåt dUCJe toan e6i sein ha tu Ai Nam Quan eho toi Mlii Ca Miiu, sau hein 300 noi ehie"n tri~n mien giua cae dong hQ Le , M<cte, Trinh, Nguyen. Th~t ra tu the" ky thu XIV, hai tie"ng Vi~t Nam da thåy

xuåt hi~n trong nhi~u tae phåm lue do nhu Nam The" Chi elia H6 Tong Thoe, Lieh Tri~u Hie"n Chu'elng Lo<cti Chi elia Phan Huy Chu, Du Bia Chi da Nguy~n Trai, Trlnh Tien Sinh Quoe Ngu Vån elia Nguyen Binh Khiem ... Ngoai ra, eae nha khao e6 sau nay, con tlm thåy nhi~u bia da co nien lieh ghi trua c the" k:Y XVIII a Båe Vi~t. T~ong tåt ca cae bia kY nay, d~u thåy co khåe hai ehu Vi~t Nam. Theo nh~n xet elia eae hQe gia, si't gia hi~n t<cti, thl hai ehu Vi~t-Nam lue do , mang ehung y nghla råt thieng heng, nhåm cm v~ mot nuoe Vi~t a Nam phUelng. B€ Mi eh9i vai slf mai mla khinh nhan elia nguai Tau phuelng Båe, rna suot dong lieh su, luan eoi Vi~t Nam nhu mot qu~n huy~n ban xu, qua danh tu mi~t thi 'An Nam hay Giao Chl. ' Phap

Am Ph~t Dan 2006

Theo Du Am Thi np elia Phan Huy Chu vie"t nåm 1792, eho bie"t VaG nåm Quang Trung thu 5 nha Tay Sein, da ban ehie"u d6i quoe hi~u An Nam thanh Vi~t Nam. Tie"e thay nha Tåy Sein da t6n t<cti trong dong si't Vi~t qua ngån nglii, nen vi~e si't dl:1ng quoe hi~u Vi~t Nam eling theo v~n nuoe troi VaG qua khu. Rieng hai tie"ng Vi~t Nam eling dau co khae gl than ph~n elia dan toe H6ng-L<cte nhuCJe ti€u, luon troi n6i trong dong sinh m~nh lieh si't. Nåm 1802 ngay khi thong nhåt du'CJe Mt nuoe, vua Gia Long da ei't Trinh Hoai Bue va Le Quang Binh di su sang nha Thanh, tra l<cti ån phong elia vua Quang Trung va xin nMn quoe hi~u eli la Nam Vi~t. Ta bie"t Nam Vi~t la quoe hi~u elia Vi~t Nam thai nha Tri~u (207-111 trUoe Tåy lieh), eolanh th6 rong lon, baG g6m Van Nam, LuBng Quang, Hai Nam, Båe Vi~t va ba tinh Thanh-NgM-Tinh phia bae Trung Phån. Do d6, ehung nao vua Can Long moi ehju ehåp nh~n . Bai v~y eho tOi nåm Gia Long thu 3 (1804), nha Thanh moi sai Te" Ba Sam, mang quoe ån va ehie"u phong vua Gia Long, d6ng thai eling ehåp nMn quoe hi~u elia nuae ta VaG thOi nha Nguyen la Vi~t Nam thay VI Nam Vi~t. Tuy nhien phai dCJi tOi euoi the" k:Y XIX va dåu the" ky XX, hai tie"ng Vi~t Nam moi dUCJe ca trong va ngoai nuoe, si't d~ng voi tåt ca y nghla thieng lieng va toan bieh. Rieng v~ la quoe ky Vi~t Nam hi~n t<cti, l<cti eang them phue t<ctP VI Vi~t Nam ngay nay dang si't dl:1ng hai la co: Bang Cong san quoe te" d~ tam dang do hO Vi~t Nam, dUCJe Bae BO Phli t<cti Ha Noi, xai la co mau dO" saG vang, nhai theo la co elia dang Cong san Trung Hoa tinh Phue Kie"n, ngoai ra con xai them la co dang giong co nuoe Vi~t Nam xa nghla co ve them bUa li~m, thea nguyen mftu la co elia Lien Bang XO Vie"t eli. Con quoe dan Vi~t Nam thl ehinh thue si't d~ng la co mau vang ba sQe do, xuåt hi~n tu ngay 2.6.1948 eho tdi thang 7.1954, Mt nuoe bi ehia doi nhttng ehinh phli VNCH a phia Nam VI tuye"n 17, tu Bong Ha-Quang Tri, VaG tdi Mlii Ca Mau, vftn tie"p tpe si't dl,1ng quoe ky eu elia quoe diin Vi~t Nam. Tu sau ngay 30.4.1975, tuy Mt nuoe Vi~t Nam bi Cong san quoe te" do ho nhttng eu·ng tu do, tren khåp m9i neo duang hai ngo<cti, hein ba tri~u nguai Vi~t ti nan Cong san, vån thea truy~n thong elia ang cha, tran quy va ehåp nh~n la co vang ba sQe do, nhu mot bi€u tUCJng duy nhåt elia quoe gia Vi~t Nam. Cån eu the o tae phåm 'Quoc Ky Vi~t Nam' elia Quoe Duy Nguyen Vån An, thl lieh sit hlnh thanh la quoe ky elia dan toe, dttCJe khai dåu tu sang kie"n elia Phan Thanh Gian. Nåm 1863 khi lam Chanh su huong dån phai doan di su sang Phap, d€ xin ehuoe l<cti ba tinh mi~n Bong Nam Phån la Gia Binh, Bien Hoa va Binh Tuang, da bi thlfe dan Phap euBng ehie"m VaG nåm 1862. Khi tau vao tai hai cang, Phap yeu du phai bQ Vi~t Nam trea quoe kY, d€ h9 t6 ehue bån sung d<cti bae ehao don theo nghi eaeh ngo<cti giao quoe te". Vi khang ehuån bi trUoe, nen 73


Phan Thanh Giån phåi lay t~m ehie'e khan h,ia mau vang va dling son do vie't tren d6 b6n d~i tlf 'D~i Nam Kham Sa'. Cling nr d6, la co tren da trd thanh Co Long Tinh, tU<;1ng tru'ng eho Tri~u Dlnh Nha Nguy€n, voi lanh th6 con l~i g6m Båe va Trung Phån. Ngay 16.4.1945, hQe giå Trån TrQng Kim dU<;1e Qu6e Trudng Båo D~i, liy nhi~m l~p Chinh Phli voi noi eae g6m 10 BO Trudng. Ngay 2.6.1945, Thli Tuong' Trån TrQng Kim quye't djnh ehQn qu5c ky moi eho Vi~t Nam. D6 la la co n~n vang, ba sQe do theo hlnh que Ly trong kinh Djeh. Ngay 30.6.1945, Ong l~i ehQn bai Dang Dan Cung lam Qu6e Thi~u. Thang 2.1946, D'Argenlieu dU<;1e eti' lam Cao Dy Dong DUdng, ml,le dich tai l~p l~i sl! do hO tren ba mtoe VietMie~-Låo, rna Phap da bi quan phi~t Nh~t danh d~6i khoi vling vao ngay 3.9.1945. D~ tie'n toi y d6 bat lUdng tren, thl!e dan mu'U toan nhi~u lån taeh hiln Nam Ky elia Vi~t Nam, d~ nh~p vao lanh th6 Phap, d6ng thoi eai tri Båe va Trung Phån nhu truoe thang 3.1945. Tuy nhie~ am mu'U xåo tra va nguy hi~m elia gi~e, lån lU<;1t bi qu6e dan Vi~t Nam phåt hi~n va eh6ng trå, khie'n eho eae e?inh phli Nguy€n Van Thinh va Le Van Ho~eh, eling lan lU<;1t SI,IP d6 theo y d6 thau t6m aat dai eua nguoi Vi~t.

Ngay 8.10.1947, tuong Nguy€n Van Xuan lam Thli Tuong va l~p noi de moi, trong d6 CI,I Trån Van An dU<;1e eti' lam Thu Trudng Thong Tin. Trong giai do<).n nay, håu nhu tat cå eae vi tri thue yeu nuoe eling nhu nhung dång phai qu6e gia, d~u el!e ll!e eh6ng l~i ehieu bai ehia dt Nam Phån thanh mot mi~n til' tri thuoe ~~ . . . NUdng thea long dan lUe d6, Cl,! Trån Van An qua til' eaeh elia mot ehinh khaeh kiem Thu Trudng Chinh Phli, thilng thån d€ nghi Thli Tuong Xuan, sti' dl,!ng danh xung Wam pMn Vi~t Nam', d~ thay the' di gQi la Wam Ky CQng Hoa Tt! Trj', rna thl!e dan Phap va bQn Vi~t Gian lue d6 da ngl,ly xung mot deh tro tren. Ngoai ra ong eling da ehQn Qu6e Ca va Qu6e Ky eho cå nuoe. Vao thoi di~m 1948, lUe d6 tren lanh th6 Vi~t Nam dang sti' dl,lng nam la co khae nhau: Ba la eua ba ky BåeNam-Trung, mot elia d~o Cao Dai va la thu nam eua Ph~t Giao Hoa Håo. Cling qua tai li~u dån ehung tren, trong Vy Ban ehon Qu6e Ca va Qu6e Ky eho nuoe Vi~t Nam doe l~p, ~6 Nguy€n Hfi'u Thi€u lam ehu tieh, eling eae d<).i di~n D6 Quang Giai (mi~n Båe), Trån Van Ly (mi~n Trung), Nguy€n Van Xuan (mi~n Nam) eung hai d~i di~n eua Ph~t Giao Hoa Håo va d<).o Cao Dai. Cuoe tri~n lam nam måu co t~i PhOng Khanh Tie't Sai Gon, eu6i eung Uy Ban da quye't dinh ehQn Lå Co N~n Vang Ba SQe Do, lam Qu6e Ky eua Qu6e Dan va Qu6e Gia Viet Nam. . Sl! ki~n lieh sti' tren, v~ sau dU<;1e ClfU Hoang eling la elfU Qu6e Trudng Båo D~i, d~ e~p toi trong tae phfim

74

'Con Rang Vi~t Nam' (Le Dragon D'Annam), xuat bån nam 1990. Ngay 5.6.1949, tren ehie'n h~m Duguay Trovin, bo neo trong vinh H<). Long. Lue d6 tren ta u e6 sl! hi~n di~n elia Qu6e Trudng Båo D~i, Thli tuong Nguy€n Van Xuan, Cao Dy Phap t~i Dong DUdng lå Emile Bollaert d<).i di~n nuoe Phap, thua nh~n n~n doe l~p eua Vi~t Nam, rna qu6e ky la la co vang ba sQe do nhu ehung ta hi~n t~i dang tran quy tren khåp mQi neo duong lu'U vong håi ngo<).i va cå trong tim elia tri~u tri~u nguoi Vi~t Nam trong nuoe dang s6ng ndi xa nghla thien dang. Cho nen Lå Co Vang Ba SQe Do e6 mot y nghT khae bi~t voi Lå Co Mau elia Cong sån Vi~t Nam, VI n6 khong phåi la eua rieng bat eu ai, tu Båo Dai toi Nguy€n Van Xuan, Ngo Dlnh Di~m, Nguy€n ' Van Thi~u, Trån Van Huong hay DUdng Van Minh. Trong khi d6 la co mau sao vang, tu hlnh thue tai noi dung la tai sån rieng eua d~ tam qu6e te', eua Lien XO, Trung Cong va Vi~t COng. D6 eling la ly do thieng heng rna nguoi Vi~t qua mQi giai doan, tu trong nuoe eho toi euoe s6ng lu'U vong, vån quye't tam gIn giu va aau tranh d~ qu6e te' eong nh~n, du hi~n nay nguoi Vi~t qu6e gia khong e6 lanh th6, tu sau ngay 30.4.1975, qu6e Mn, gia vong, d6i doi nguoi xu6ng thanh eh6, sue v~t len lam ehanh quy€n, eai tri cå nuoe. La qu6e ky Vi~t Nam la bi~u tU<;1ng eao quy nhat trong Iinh h6n nguoi Vi~l. Thang 7.1954 han hai tri~u nguoi aat Båe va de dnh mi~n Trung ben kia vI tuye'n 17 VI eong nh~n la co vang ba sQe do eua qu6e dan, nen dt ruot g<).t nuoe måt, bo xu vao Nam Om tlf do duoi b6ng la qu6e ky mau vang. Ngay 30.4.1975 nguoi Vi~t l<).i bo nuoe ra di VI khong s6ng n6i duoi la co mau eua dång Cong sån, eho toi ngay nay, l~p truang ehinh tri vån khong h~ thay d6i. . La Co eua qu6e dan Vi~t Nam hi~n t<).i, n~n mau vang, hlnh ehu nh~t b~ ngang bång 2/3 ehi~u dai. Tren n~n vang, d phån giua la ba sQe do e6 kieh thuoe bång nhau . Mau vang eua la co tu<;1ng trli'ng eho dan toe Vi~t Nam, trong eong d6ng eae dan toe Chau Å da vang. Mau do tu<;1ng trli'ng eho sl! aau tranh gian kh6, dåm dåy huye't h~n, nuoe måt doanh trong, trong su6t ehi€u dai eua lieh sti' eh6ng ngan ngo~i xam. Rieng Ba sQe do tU<;1ng tr~g eho ba phån eua aat nuoe Vi~t Nam. Lue d6, ehinh ky giå Nguy€n Kien Giang (ten tMt Ly Thanh Cån), giu ~hue Giam D5c Phong Bao Chi thoi Thu Tuong Xuan. Ong la nguoi dU<;1e ehinh phu giao ph6 thl!e hi~n la qu6e kY . Song song Thu Tuong Xuan con ehap nMn bai håt 'Thanh Nien Hanh khuc' eua Lu'U Hfi'u Phuoe sang tae, lue d6 dUdng sl! eling nhu hång tri~u tri~u thanh nien nam nu Vi~t Nam yeu nuoe, dang dan than dau tranh eh6ng thl!e dan Phap, trong hang ngli Vi~t Minh .. Trong su6t euoe ehie'n Vi~t Nam keo dai gån 20 nam (1955-1975), nhung ai da tung la nguoi dan trong vling ehie'n n~n, xoi d~u, bi gi~e ehie'm hay la linh tr~n ehie'n dau noi sa truong, d6n nghTa quan eheo leo mi~n bien Phap

Am Ph~t E>an 2006


tai, nhii'ng bi~t ehinh, bi~t kieh cam tfr hOC)t dong rieng re va eae quan nhan bi thilt l~e trong lue dl:mg tr~n, moi cåm nh~n dtt<;1e sI! thieng eua la co va ban qu6c ca hung trang, dtt<;1e th6i len khi xung tr~n. Qu6c kY Vi~t Nam nhtt mot ngQn du6e, soi dttong md 16i dilu tranh eho thanh nien nam nu mi~n Nam trong su6t 20 nam doC)n trttong mau l~, VI dilt nttoe bi Cong san d~ tam xam lang ettop doC) t. C6 con nM hay khong nhung ngay tang t6e hon 10C)n eua Te't M~u Than (1968), mua he do Ifra 1972 tC)i An Loe (Blnh Long), Quang Tri, Kom Turn, Blnh Dinh ... R6i nhung ngay thi hanh eai gQi la hi~p dinh ngttng bån vao thang 1.1973 va sau r6t la 55 ngay eu6i eung eua VNCH vao nam 1975. TC)i ehie'n trttong, d6 trea du'<;1e ngQn co vang ba sQe do, bi6u' ttt<;1ng eua qu6e gia, len Ky Dai Hue' trong Te't M~u Than, tr~n ngQn D6i D6ng Long (An Loe), Toa Hanh Chanh Kon Turn va nhilt la tC)i C6 thanh Dinh Cong Trang-Quang Tri ", då e6 khong bie't bao nhieu sinh m~ng eua linh, trong mQi binh ehung tir NQ+DPQ, BO Binh, Bi~t Dong Quan, Bi~t Kieh Du, Thuy Quan Ll,le Chie'n va Nhay Du, då gl,le ngå lam thang eho d6ng dOi, tie'p n6i he't IOp nay toi d<;1t khae, moi dC)t du'<;1e thång l<;1i eu6i eung. Nam 1973, Cong san Ha Noi qua d6ng thu~n eua My, d6ng quan tren lånh th6 VNCH the o tinh thån hi~p ttoe ngttng bån. Chung då co' gång trea dan khåp nåi tir co lOn tdi co nho, nhung la co rna u, khie'n eho ngttoi linh VNCH, IC)i phai ehiu nhieu thu'ång vong, d~ bao v~ x6m lang, dan ehung, khong M milt vao tay Cong san. Trong khi nguyen thu bo ehC)y, nhttng quanh Sai Gan va khåp b6n phu'ång tam httong, tilt cå nhung dån vi con IC)i eua VNCH, vh hien ngang ehie'n dilu trong dån dOe. Nen khong ngC)e nhien khi du'<;1e dQe qua lOi phe blnh eua Sfr gia ngttoi Anh, Sir Edward S Creasy, qua danh phffm 'Fifteen Decisive Batt/es of The World', eho bie't tårn quan trQng eua mot euoe ehie'n, khong phai chr can eu vao s6 ngu'oi ehe't, tu binh va ehie'n l<;1 i phffm. N6 du'<;1e tinh bång thanh qua ngay horn nay, do euoe ehie'n thång dem IC)i. V~y ta thfr hoi sau ba mu'åi nam ehie'n tranh ehilm dill (30/4/1975 - 30/4/2005), ke ehie'n thång la d~ tam Cong san Ha Noi, då lam du'<;1e nhung gl, M mang tdi phue l<;1i, no ilm eho dan toe Vi~t Nam? Trong .thoi gian d6, dilt nu'oe ehung ta e6 du'<;1e doe l~p tI! do hay khong? CU nhln ke't qua rna khong dn phai d<;1i eau tra loi. Th~t sI! eho tdi bay gio, dilt nu'oe Vi<$t Nam vlin la mot

que httång bi dQa day tang t6e kh6 dau. Dan ehung dC)i da s6 ngheo d6i IC)e h~u , Xå hoi bang hoC)i, ky ettång tan nat, dC)o due suy d6i va oan thu ehilt ngilt VI ho' phan ehia mQi thanh phån trong nu'oe, ding lue eang sau thil.m khong bitt dau rna mo, Trong lue bQn can bO vien ehue dang nha nu'oe, vinh hi~n tot eung voi tien ty vang ky, thl ngttoi dan cå nu'oe tir nong dan, ngu'oi danh ca, eho toi ke lC)o dong, gån nhu' kie'm an tirng bua . Phap Am Ph~t Dån 2006

Ba mu'åi nam r6i, Vi~t Cong vlin la Vi~t Cong du ngay nay hlnh ngu'oi e6 thay d6i tir quån ao vai tho sang ll,la tå gilm nhi€u. Tilt cå vlin nguyen ve't nhtt eai thud h6ng hoang mdi roi hang Pele P6, rirng Bifc Sån hay ehui ra trong eae hang Cu Chi, VTnh M6e. vh dang Cong san la tren he't, con nu'oe thl nu'oe xå hQi ehu nghTa . Yl v~y tilt cå qu6e gia deu la tai san eua dang, eua can bo nen eu ngang nhien xen ban, dm the', rna khong dn bie't toi h~u qua di hC)i eho con ehau va dan toe mai sau. Cho nen ba mu'åi nam nay, k6 cå tre con eting khong con ai tin vao sI! hua ht;:n eua Cong san, trir bQn co m6i khong tim 6e du då e6 cå nui bång cilp va ehu nghTa . Bdi v~y chr con mot caeh duy nhilt, la cå nu'oe dung d~y pM tan xieng xich no 1<$ eua dang Cong san, d~ doi IC)i nhung gl rna ehung ta då måt, trong do quan trQng nhåt la quy~n s6ng eua kie'p ngttoi. Viln d~ con IC)i hi~n nay, khong phai la eho My hay bilt eu mot the' ll!e nao b~t den xanh den do, rna la thoi gian va lang ngu'oi. Då e6 khong bie't bao nhieu ngQn du6e soi bu'de dlin du'ong, su6t ba mu'åi nam qua nhu' Trån Van Ba, Va D~i Ton, Hoang Cå Minh, Ly T6ng ... va nhieu nam nu anh hung khae . Tuy hQ da: thåt bC)i tru'oe bC)o quy~n nhttng ngQn du6e tI! do vlin du'<;1e ehuyen tay thåp sang, eho the' h~ h~u du<$ va eae d6ng ehi d6ng bao, da: va dang dåu tranh eho sI! quang phl,le eua dåt nu'oe C6 ai trong doi khong mot lån phai ehe't nhu'ng tru'de khi nhåm måt Ila doi, phai lam mot dieu thi<$n eho que httång, M khi xuoi tay nhåm måt, khong phai ng~m eu'oi nåi ehin su6i hay eu than than tnieh ph~n VI:

nq nudc chua xong ddu da bq.c tram nam tMn the' b6ng ta duong .. HBi åi doi nay, khong e6 gl bu6n hån noi bu6n nho nha khi tu6i gia, du nha va nu'oe dang d tru'de måt mlnh:

Chiiu xuang que nha dau d6 td ? Tren sang, kh6i s6ng nao lang ai " (Thoi

Hi~u)

X6m C6n, Thang 4-2006, MtiO'ng Giang

.... tai nhln la Co Vang tu hl10ng trai tim cua mQt em be Vi~t Nam vua moi sinh ra, dang d~p theo nhip d~p cua tl1ång lai dan tQc. Bdi VI cu6i cung, chr co ngl10i Vi~t Nam moi tha'm thia dl1<;1c nlh dau Vi~t Nam va chr co ngl10i Vi~t Nam moi am a'p va deo du6i gia'c må tt,t do dan chu cho chinh mlnh va tl1ång lai cua con chau mlnh .... Trån Trung E>~o (Lil Co Vang Nhln Ti'! Httdng Con Tim)

75


h~nh

,

lang nghe PhtiO'c Vien

Ung nghe la mot phuong phap thl!C t~p quan trQng, co khå nang tri lic$u va chuy6n hoa. Ne'u mot nguoi bie't liing nghe thl nguoi ily co th~ hi~u va mang ll!-i hl!-nh phuc cho crnnh mlnh eling mQi nguai. Buc B6 tat Quan The' Åm la vi B6 tat lu6n liing nghe: nghe Mn cung t~n am ba v6 thanh cua tI! tanh, sieu vic$t len tilt cå (phån van van tI! tanh) va nghe he't thåy ni~m dau cua chung sanh d~ cUu dO (tårn thanh CUu kh6). HQc theo hl!-nh Ngai la nguyc$n lu6n liing nghe. "Kinh lq,y Dac B6 Tat Quan The' Am, chUng con xin hQc theo hq,nh Ngai, bie't lting tai nghe cho cUflC dOi Mt kh6~ .. " (Thi~n su Nhilt Hl!-nh, Quan nguyc$n). Trong tam thuc cua mQi nguai, B6 Tat Quan The' Åm la nguoi my hi~n, thuong chung sanh nhu con do. Ba phån chung ta nic$m danh hic$u M du CUu Ngai gia ho trong nhG'ng khi nguy cilp rna it ai chiu thl!c t~p theo hl!-nh nguYc$n cua Ngai trong doi s6ng thuong nMt la bie't liing nghe, nghe crnnh mlnh va mQi nguoi d~ hi~u, d~ thuong va chung dl!-t hl!-nh phuc.

"Doi khi ta lting nghe ta" (Trinh C6ng Son) dn nhttng chua du, kh6ng cm d6i khi rna phåi lu6n liing nghe ta. Bdi thinh thoång moi "lcing nghe ta" rna hQ Trinh då phat hic$n ra "dem tha}' ta la thac do?". Kh6ng chi dem thac moi d6 rna thac tam då d6 åm ao tu v6 IUQng kie'p Mn t~n bay gio. Ung nghe ta co hai cIlp dO qn va sau. Nghe qn la nghe liit cå nhG'ng tuon trao va am i cua noi tam. Tam ta la mot dong s6ng dai, khi em å hi~n hoa, luc thac gh~nh gao thet. Nghe ta d~ hi~u crnnh ta. Trong san khilu cuoc doi, con nguoi lu6n phåi mang nhG'ng chie'c m~t nl!-, måi me voi nhi~u vai di~n thuån thl;lc de'n do quen cå crnnh rnlnh. Nghe ta d~ tIm lai chinh mlnh. Ngay day, chung ta d~ dang nh~n thily ngoai nhG'ng bi~u hic$n trong doi s6ng hang ngay, trong ta con nhi~u goc khuilt voi nhG'ng mång mau sang t6i thic$n ac dan xen, d6i khi ky quai Mn huy~n ho~c. Ai då tUng nghe dUQc tie'ng long voi tilt cå cac cung b~c cua no moi chQt gi~t rnlnh. Thl ra, ta phuc tl!-P hon ta thuong nghT v~ ta rilt nhi~u. Tuy nghe cl!-n nhttng nghe dUQc nhu vh la mot bu'oc tie'n rilt xa tren lo trlnh tam, mot sI! nh~n dic$n v~ than tam dåy du va trung thl!C d~ buoc len cilp do cao hon. Liing nghe ta d cIlp dO sau la nghe tI! tanh. Nuong noi tanh nghe trd v~ tI! tanh la ye'u cm cua Lang Nghiem d6ng thoi la con duong th~ nghic$m hl!-nh liing nghe sieu vic$t cua Buc B6 Tat Quan The' Åm. TI! tanh la th~ cua tam, v6n kh6ng sanh kh6ng dic$t, va ngay day chu th~ va

76

Mi tUQng nghe d~u kh6ng t6n tl!-i. Nghe dUQc tI! tanh tuc nghe de'n t~n cung sau thåm cua v6 thanh, nghe ra cai qch nhien im l~ng silm set. Ngay day, phi~n nåe roi rl;lng, tuc$ giac hic$n ti~n, thl!C tl!-i hi~n bay "vuqt ngoai the' gian va xuat the' gian, sang suat cung khtip mUai phuang, tren thl h{/p veli hån giac di~u tam mUai phuang chu Phq.t d6ng mfll tLt li/c voi Nhu Lai, duoi h{/p voi lat cå chUng sanh d6ng voi chUng sanh mflt lang hi nguiJng" (Kinh Thu Lang Nghiem, Vien th6ng v~ nhT can). Kh6ng cm liing nghe chinh rnlnh rna con bie't liing nghe mQi nguai. B6 Tat Quan The' Am luon liing nghe tilt cå nhG'ng n6i long cua mQi loai, nhilt la nhG'ng ni~m dau, n6i kh6 cua chung sanh d~ tlm cach cUu dO (Kinh Phap Hoa, Ph6 M6n). Vi the', Ngai dUQc xttng tan la vi B6 Tat tårn thanh CUu kh6 va chung ta, trong nhG'ng luc nguy kh6n thuong nic$m h6ng danh ''Nam Mo Dq,i Ti:t Dq,i Bi Ctiu Kh6 Cau Nq,n Quan TM Am B6 Tat". HQc the o hl!-nh Ngai, chung ta thl!c t~p liing nghe nguoi khac. Cm dn Uing nghe th6i thl chung ta då "cau kh6" cho nguoi rilt nhi~u . Ai trong chung ta rna kh6ng co nhG'ng ni~m dau! R6i ni~m dau ily ngay mot tich tl;l va lOn dån len khi khong tlm ra nguoi hi~u rnlnh de se chia, d6ng cåm. Be'n khi ni~m dauvuQt nguang chiu dl!ng cho phep se bung va thanh tai hQa. Vi v~y, dUQc mot nguoi liing nghe tam sI!, thilu hi~u n6i long cua rnlnh la mot ni~m hl!-nh phuc. MQi nguoi dn dUQc liing nghe de thilu hi~u va yeu thuong nen tu t~p hl!-nh liing nghe la vic$c dn lam cua m6i nguoi con Ph~t. Ung nghe rnlnh va nguoi khac de hi~u va thuong nhåm xay dl!ng hl!-nh phuc crnnh la tU ·bi, ban vui CUu kh6, la hQC theo hl!-nh nguyc$n cua Buc B6 Tat Quan The' Åm. Cuoc s6ng voi cac d~c di~m cua xå hQi hic$n dl!-i då bie'n con nguoi thanh nhG'ng 6c dåo. Du co th~ ke't n6i, lien ll!-c voi mQi nguoi d khiip noi tren the' gioi, song con nguoi ngay cang c6 don hon bdi sI! be' tiic, kh6ng hi~u dUQc nhau giG'a nhG'ng nguoi than trong gia dlnh va the' hc$ khac nhau trong xå hQi. NhG'ng "hQi chting" n6i IOl!-n, pha phach cua tu6i tre hay bu6n bå, bi quan cua tu6i gia cung tilt cå nhung bi~u hit$n suy d6i, thl!c dl;lng, tieu cl!c v.v ... cua doi s6ng hic$n dl!-i phåi chang la phån ung quåy dl!-p khi kh6ng thie't l~p dUQC cåm th6ng? Theo Ph~t giao, thl!C t~p hl!-nh lAng nghe co th~ hoa giåi va tri lit$u nhG'ng "hfli chting" nay, giup con nguoi xkh ll!-i gån nhau, hi~u va thudng nhau hon va do cling crunh la qua t~ng "cam lfl" cua Buc B6 Tat Quan The' Åm de'n voi mQi nguoi. O O

Phap Am Ph~t Dån 2006


ben kia diy Hy Mi L9P 50n Di~u

- C6 phåi nhung tång may xam tha"p mang theo tie't l<,lnh cu6i d6ng moi khie'n long nguoi d€ bui ngu i khi d\>c mot dO<,ln van, nghe mot giong nh<,lc? Voi t6i thl kh6ng! Ung t6i thuong kh6ng bi ngo<,li cånh keo chung xu6ng rna cru nhung sl! ki~n phi thuong trong thåm l~ng moi khie'n t6i sitng s6t, bang hoang. Nhu h6m nay, ngoai vuon dang tran ng~p n~ng vang, may xanh, gi6 mat va chim h6t liu lo; Vh rna t6i dang th6n thuc VI vU'a d\>c mot bai tren bao, vie't v~ nhung nguoi my Hy T<,Ing can dåm, am thåm dua con nho vu<;1t Hy Må L<,Ip Sdn voi mot uoc mong duy nha"t la giti du<;1c con mlnh cho cac n~6i truong cua nguoi Hy T<,Ing 1u'U vong, d Nepal hay An Do, ndi d6, nhung nguoi my hy v\>ng con minh dU<;1c hudng n~n giao dl;lC Hy T<,Ing va se giu du<;1c giao phap cua Ph~t Giao Hy T<,Ing. VU<;1t Hy Må L<,Ip Sdn d6ng nghIa voi vu<;1t ranh gioi s6ng va che't vi mu6n trung hi~m nguy cua chenh venh deo mli, cua tuye't phu reu phong, cua nhung h\>ng sung bien phong guom san, cua d6i, l<,Inh, thudng tich ..... V~y rna, nhung nguoi my vfin dua con ra di, giti dU<;1C con r6i, l<,Ii ddn doc vu<;1t nui trea non trd v~ trong tam tr<,lng kie'p nay danh vlnh bi~t! Bi thudng de'n the', nhu'ng, thea bai bao thl hang nam vfin c6 tU' 2500 Mn 3000 nguoi Hy T<,Ing vu<;1t Hy Må L<,Ip Sdn voi ta"m long bang th<,lch la nm m6i truong båo v~ van h6a cua dan toc minh cho Wp mang non. Ni~m hy v\>ng d6 cua h\>, tren thl!C te', dang mon dån theo nam thang voi nhung bie'n chuy~n l<,Inh lung cua the' dung toan du . Nhu'ng thl!C te' d6 kh6ng h~ lay chuy~n Trai-Tim-HyT<,Ing. Day c6 phåi lå tam ba"t th6i chuy~n cua nguoi Ph~t tit huong v~ phudng Hy bång Tin, Nguy~n, Phl;lng, Hanh thl T~nh Do ngay ndi buoc chan qua? Nhung ngu'oi my Hy T<,Ing v6 danh d6 tin gi, nguy~n gi, rna c6 th~ phl;lng hanh nhu the'? Låm sao nhung nguoi my d6 c6 du can dåm d~t cac con nho x6ng pha sudng tuye't, th~p phån hi~m nguy voi da"u m6c md h6, xa thAm la con rnlnh se kh6ng b~ d6ng h6a voi ngo<,li bang, se du<;1C nu6i d<,ly trong n~n giao dl;lC d~c thu dan t(lc tinh va nha"t la dU<;1C tlf do phl;lng tho Giao Phap rna h\> hånh di~n g\>i rieng la Ph~t Giao Hy T<,Ing. D(lng Il!C giup h\> can dåm ra di, ch~c kh6ng phåi chi la suc chåy cua tri~n su6i, giong s6ng rna phåi lå suc m<,lnh b<,lt ngan s6ng cå cua d<,li dUdng trung trung ba"t ~n.

Phap

Am Ph~t Dån 2006

Tran Nhung ba my Hy T<,Ing d6 phåi la nhung chie'n sy v6 danh quå cåm, phi thuong, kh6ng cru am thåm mang than rnlnh chie'n Mu, båo v~ n~n van h6a cua dan t(lc rna con d~t cå h~u than vao ly tudng. Moi day, trong l€ Quan Dånh M~t Phap Kalachakra 2006 la l€ lån thu 30 cua the' gioi, Duc D<,It Lai L<,It Ma, v~ lånh d<,lo tinh thån cua dan t(lc Hy T<,Ing då ng~m ngui bay to rång, ngu'oi Tay T<,Ing, r6i kh6ng con th~c måc v~ chuy~n th6ng nha"t vao Trung qu6c nua! D6 la tr<,lng hu6ng thl!C te' rna nhung ai quan tam d6u c6 th~ nhin tha"y. Duong xe lita n6i li~n Hoa Ll;IC va Hy T<,Ing, dl! trU se hoan ta"t giua nam 2007 se 6 <,It dua nguoi Han vu<;1t bien h<;1p phap, dem theo c6ng k~nh hanh trang ngu tru<;1c vao m(lt xu sd b6n mua tråm l~ng tie'ng chu6ng ngan! R6i se con kh6ng, hUdng thi~n trang nghiem ndi bao tu vi~n ii'n rnlnh sau nhung rU'ng cay, d6i nui trong xanh? R6i se con kh6ng, tie'ng kinh chi~u nh~c nhd tam ngu'oi quy thi~n? R6i se con kh6ng, nhUng c~u be dU<;1c d\>n than tam tlf thud a"u thd, hoan hy la"y mai tu vi~n lam nha, la"y su trudng, b<,ln d6ng m6n lam than thu(lc? R6i se con kh6ng, n6n van h6a tårn dåm Giao phap TU' Bi, th~ hi~n trong tU'ng ca nhan, tU'ng gia dinh? R6i se con kh6ng, b6ng ca-sa tha"p thoang tren duong ph6, hoa vao giong chåy cua dan t(lc, chung m(lt d<,lo vi tU' bi, nhan ai? R6i se con kh6ng, ng6n ngu, phong tl;lc, t~p quan cua m(lt xu sd nhO be voi hdn sau tri~u dan rna d<,li da ·s6 thuån nha"t huong v~ Chu Ph~t? Hy v\>ng mong manh qua! V~y rna nhungnguoi my can truang kia vfin tie'p tl;Ic mang than tam rnlnh va con rnlnh d~ vun dåp, tai b6i ni6m hy v\>ng a"y trong tr<,lng hu6ng cl!c ky hi~m nguy, cl!c ky cung kh6n! Nhln l<,li que hudng Vi~t Nam, nguoi C(lng Sån sau khi th6ng nha"t ba mi~n, ta"t que hUdng phåi dU<;1C thanh binh, t~nh tQ vi kh6ng con chie'n tranh kh5c li~t, kh6ng ngo<,li bang lai cang dan tinh, kh6ng h~n thu rlnh r~p bua vay; V~y rna, hdn ba mudi nam qua, chung ta tha"y gi? Chua tU'ng, trong lich sit Vit$t Nam ke dm quy6n ban Mt bu6n dan cho dåy tui rieng.

77


Chua tUng, trong lich sfr Viet Nam nhung be trai tho d'.li då nhuån nhuy~n sfr dl;mg, buon ban rna tuy . Chua tirng, trong lich sfr Viet Nam, nhung be gai mang non thån nhien chao khach trong b6ng dem ch~p cho'.lng ben duong. Chua tirng, trong lich sfr Viet Nam, nhung ba my xanh xao dung xe'p hang ban mau d~ cm mong d6i dUQc bua com chi6u cho gia dinh. Chua tirng, trong lich sfr Viet Nam, nhii'ng tbie'u nu tho ngåy thoM y cho bQn ngo'.li nhån so nån, d~nh htQng dyp xa'u theo quan niem cua chung d~ dUQc mua v~ lam no ty . Chua tirng, trong lich sfr Viet Nam, ke dm quy~n ngang nhien dan ap mQi thanh phån Ton Giao ngay dudi anh sang m~t troi, ngay trudc nhung doi måt thilt thån, kinh ng'.lc cua nguoi dån bi tudc dO'.lt mQi quy6n lam nguoi . Chua tirng, trong lich sfr Viet Nam, nguoi dån bi chinh d6ng bao minh d6n tdi duong cung, dang phai li6u thån dung d~y, du bftng tay khong! Ch~p chung nhung "chua tirng, chua tirng" dang quftn

qU'.li hi~n bien tren que huong Viet Nam rna vdi ky thu~t thong tin cua the' ky 21 då khong th~ che giilu n6i. Chung ta c6 th~ thily hang ngay, tren m'.lng ludi toan du, khong cm dQc, nghe, rna thily ca nhung nhån chung! Sl! huy diet tan doc nay khong cm mot the' he. Tilt nbien nhu the'!

2) vinh danh tuong Le Nguyen Vy Tudng LE NGUYEN VY dilng trung trinh, Can dam cbie'n truong lU gi~c kinh. Sat dnh cung quan ben vQng gac, Chen vai vdi linh c'.lnh bo thanh. Tå xong ngan dich tir muon hudng, Hii'u dot ch~n thu ca v'.ln binh. Thilt the' anh hung th~ chiing nhl;!c, Quay nong sung ll;!c tl! quyen sinh. 3) vinh danh tttong Le Van Hung

Tudng Tu Lenh Ph6 LE V AN HVNG, Vung IV chien cong t'.lC låy lirng. Trudc the' gi~c tran quån c'.ln suc, Ben thoi co chuy~n lenh quay lung. Om con tr6i vQ ly tlnh nghIa, MUQn sung Ba doi dap nui song. Thuong kinh muon nguoi khon nen le , Mot VI sao I'.lC giii'a mong lung. 4) vinh danh htong Nguy~n Khoa Nam

" KHOA NAM Tu Lenh Vung, Tudng NGUYEN Ca Quån Khu IV nuc danh ong. Thu v6 khåp ngo cang våy håm, Gi~c tie'n ben thanh luon tiln cong. Bich Mn dl;! hang dång tudc trQng, Nguoi th~ tl! thu to long trung. Cu6i Mong trd sung h6n theo nudc, Thanh sl! khåc gbi mot dilng hung.

C6 ai qu~n dau, tui h6 kbi nhin v~ ben kia dåy Hy Må L'.lp Son, d~ thily mo ao trong suong tuye't, nhung ba my låm lUi, run rii'y, om con vUQt che't, di tim sl! s6ng cho the' he sau mot doi dang s6ng. B6 la, dUQC s6ng vdi trQn vyn TlNH THAN DAN

TOC?

5) vinh danh tuong Phl;lm Van Ph"

PHAM VAN PHV! Dung tudng quån oi! Nguoi che't Ittu danh sang r'.lng ngoi. Ch~n gi~c thu thanh du ye'u the', Ngan thu cudp tr'.li dfiu mon hoi . Khong binh tiep vien long dau nh6i, BUQc lenh quy hang le nho rdi . Chång le cui dåu vui kW phach, MU<;1n chai doc dU<;1C giå tir doi .

oo

Di~u

Tran (Thang Ttt 2006)

thdNgo Phli 6) vinh danh htong Trån Van Hai 1) vinh danh htong H6 NgQc Cån

Kinh H() NGQC CAN tudng oai phong. Låm liet bien ngang dåu xich cong. Chfri dam "xam lang" quån cudp nudc, Rua båy "gidi ph6ng" lU nåm vung. Th6 khong d'.lp dilt cung man thu, Quye't chång doi troi vdi man rirng. LO'.lt sung ke thu hanh quye't lenh, Nguoi hung ngå xu6ng kW hung xong.

78

TRAN V AN HAI! Tudng TRAN V AN HAI! Dung tri kinh luån b~c d'.li tai. H~u tuye'n an dan vang tieng dOi, Ti~n phuong diet gi~c long danh bay. Bong Tay d6n dich gianh bien lUy, Nam Båc ngan thu cudp phao dai. V~n nudc khOng cbi~u nguoi ai qu6c, Ngai danh tufin tie't nao nung thay!

Ngo phil

Phap

Am Ph~t Dan 2006


thd

va con dtiflng trung d~o Nguyen Sieu

Nhung nam thang dui mai kinh di~n trong cac tl:!' vi~n d~ th~ nh~p Ph~t hQc huySn vi, u hi~n, mot thoi nao d6 da låu thong giao ly cao sieu giåi thoar, hu'ong than l~p m~nh tren con du'ong giac ngo, M r6i horn nay la thanh quå hi~n nhien c6 du'<;1C t~n cung tam h6n sau thiim rna Thåy dang pho di€n nhu' y nghIa cao sieu cua Dqi Bi Tam.

I. Nhå

Ph~t

H'.lc Uyen Bac

Qua cac cong trlnh su'u khåo, tru'oc tac, dich thu~t, nghien ct1u PMt Phåp du'<;1C xem nhu' hqnh nguy~n dQ sinh, thie't tha VI sl:!' blnh yen va an lqc cho con ngu'oi, Thåy da gia cong d6ng g6p nSn van h6a, hQc thu~t Ph~t Giao nu'oc nha:

a. Tac Djch Phåm : - BQ A Ham, - Thllng Man Giång Lu~n, - Kinh Duy Ma qt Sd Thuye't, - Truy~n Phap CU, - Ye't Ma Ye'u Chi, - Tuy~n T~p Nikya A Ham, - ThiSn Lu~n np Il & Ill, - ThiSn Quan Cu'dng Ye'u, - Ta Phån Lu~t Gioi B6n, - Ph~t HQC Bach Khoa Tu Di~n, - Tinh Hoa Trie't HQc Ph~t Giao, - ThiSn va Bat Nha, - VO Mon Quan, - To Dong Pha Nhung Phu'dng Troi Vi€n Mong v.v .. .

b. Cac Lu~n D~ Ph~t Giao: - Tanh Khong Lu~n la gl? - Sl:!' Huy Di~t Cua Mot Trao Lu'u Tu' Tu'dng. - Dån Vao The' Gioi Van HQc Ph~t Giao. . - Quan Ni~m VS Sl:!' Ke't Ye'u Trong Tac Ph~m Dqi Thua. - Tu' Tu'dng Ph~t Giao D6i Di~n Voi Hu' VO. - Trung Quan va Vin DS Thl:!'C Th~. - Hoa Nghiem Phap Gioi Quan. - Tu'Tu'dng La Gl? - Hi~n Tu'<;1ng HQc La Gl? - Khai Ni~m VS S6Trong Kinh Djch. - Giå Trj D6i Chie'u Trong Nhii'ng Tu'dng Quan Van H6a. - Cd ciu Ngon Ngu cua Michel Foucault.

Phap Am Ph~t Dån 2006

- Nhung CUQc V~n Dong Cua PMt Giao Vi~t Nam Cu6i Doi Nhå Du'ong. - Kinh Djch va PMt HQc Trung Hoa v.v ... MQt tu' tu'dng uyen bac du'<;1C ly giåi qua cac phqm tru Kinh Lu~t Lu~n va Trie't ly Dong Tay du'<;1C gioi thi~u mot cach t6ng quat d tren la hqt måm du nhan duyen d€ nåy nd va dang t~ng cho doi . Qua Lu~n DS Tanh Khong Lu~n La GI? Thåy da mu'<;1n lOi n6i cua Heidegger: "A us der Erfahrung des Denkens. " "C6 thi vay muqn nhilng lili n6i nhu VI;zy dl kMi dau cho St! cM dqi tie'ng vQng dap ang cua nhilng gi do dang dn minh trong b6ng tal. Nhilng lili n6i vay muqn dy khOng nhdt thiet phdi d6ng thanh Viii nhilng diiu sdp dap ang. St! tt!u thanh cua nhilng dap ang nay se khOng xudt hi~n trong nhilng tie'ng dQng nao nhi~t. Ddy la st! tt!u thanh cua mQt can mua nhu theic bl, khi con buam mua he da. chju khep lq.i nhilng doi canh mong dl tdng nghe trong tham lijng hai tM da co nQi. CM dqi kien tri va dung lq.i trong St! be' tdc cua mqt thili chl co anh sang vTnh cau da mijt trili. Kien tri va dung lq.i di cM dqi trong St! be' tdc la liiu LTnh kY theic minh cho mQt cUQc chai ngoq.n mlf.c da thien diln, la liiu LTnh dang lq.i giila dang theic d6 cua vq.n hilu. " Day chinh la thai dQ nghich thu'ong cua the' nhan rna: "KhOng chju ti~m tien tung buOc vilng chdc, nhu nhilng dqt nhåy cua con chim h6ng: nhåy ben bil nuOc, nhåy den tång da, nhåy tren ddt cq.n, nhåy tren canh cdy, nhåy len ga caD va CUOl cung bay trong thuang khung dl lang canh lam d{!p cho bdu trili. " Va sau nua, Tanh Khong

Lu~n

La Gl?

"Khi con buam mua he dung lq.i tren d6a hoa, khep lq.i doi canh va dong dua theo can gi6 eua co nQi hoa ngan." Hay mot dinh nghIa khac: "Trong tu t/LiJng, mQi St! triJ thanh co lieu va lilng thilng" Ay la trie't ly cua Tanh Khong du'<;1c n6i bAng ngon ngu cua Thåy. Nhu'ng chu'a du, My cm la mQt vai ngon ngu tieu bi~u. MQt doi dm xuc dQt bie'n trong dong suy tu'

79


d€ hi~n khCli trie't ly Tanh Khong qua titng el,lm tit rdi rl,lng rna khong mit, nhu' hi~n hihl, vinh hång, Tanh Khong duyen h<;1p. GiCl sang lu~n d~: "SI! huy di~t cua mQt trao luu tu tuifng", ehung ta thiy khCli di bång hai cau thd cua thi si Bui Giang: "Xin chao giila budc chan ra. CMt til sa ngQ mau hoa, tren ngan" Va d€ tit d6 Thåy dt!ng len khung trai Tanh Khong: "Til trong lang Tanh KhOng Lu~n di ra, nguai ta tha thay d6i cac blnh di~n bdu IQ cua no, rai qua nhilng gi se dg.t duqc trong lanh vl!C suy ly dIng nhu trong lanh vl!c sinh hog.t thl!C te: luan luan co nhilng tie'ng noi nghe ra nhu nhilng can giD thi thiw giila cac sa mg.c cua hu va. Y nghia cua mQt cliu canh niw do - suy ly hay dai sang nhu mQt ngai saG tren bau trai sa mg.c. Danh tUClng phan bi~t, nghia va va nghla, nguyen tilc va cac nguyen tilc: nhilng dau hi~u con sot 19.i va con mai, sau nhilng can giD nong blic va 19.nh buat cua hu va da tilng di qua va da tilng huy di~t tat ca. Do la sI! huy di~t cua mQt trao luu tu tuifng, til trong Tanh KhOng Lu~n di ra." Day la ph~m tru clia Trie't ly, tu' tu'Clng, lu~n hQc, Thåy da bi€u to con du'ang lich nghi~m nhu' canh chim bång giua trai menh mong vo t~n, cho ta nhung y vi tuy~t eung eua tri thU'c khong lOi hay tuy~t dinh cua ngon lu~n trong van hQc Thi~n du'<;1e di~n d~t bång hlnh ånh cua non Lo: "La San hung vi, phieu bang, nhung u uån. Lang nui giau kin nhilng tam SI! ngan nam khOng noi; lang nui u kin nhilng cUQc Mi tr8.m mc;"ic, nhilng tam than g8.y khO nhu hg.c, nhu truc, nhilng tam han nguQi lq.nh nhu tro tan mua dang. Nui am tham, cho giD ngan gao ther, cho may trai van vii, va cho nhilng dang thdc til tren tuy~t dlnh caD mu d6 ao xuang. " Nhu' mot nha Thi~n hQC, tam dnh duyen thong, st! st! vo ng~i d€ thita tie'p bån th€ cua st! v~t, Thåy da hoa d5ng di tam li~u tri voi st! tu'ong duyen khCli, rna t~o dt!ng hlnh hai cua the' tl,le de', qua st! t5n sinh ctla s6ng bie'c su'dng mu, qua vach da va mau xanh ritng nui. Nhu'ng hlnh hai cua the' tl,lC de' nhu' mot eong an clia Thi~n, ve ra con du'ang d~i ngo, cho ai nh~n chan du'<;1C tam cånh ca u khong, nhdn pha p vo nga: "Til the' ky nay den the' kY khac, tren dang llch sa truang mQng da nhan ·sinh d6 am xuang; co nhilng cUQc thi gan tue' nguy~t ddn ra trong 19.nh lung, ca tlch. Ngay va dem, day dQa hinh hai .va tam naa, dling cha va, kinh dam hai hung, tren chie'c du dQc mQc bilc ngang qua ghinh sanh ta." Tha'm thiu cua Thi~n la vo ngon rna st! ehung ngo cua Thi~n la tuy~t dill hinh tu'ong, nhu'ng duyen va tu'ong cling la phu'dng ti~n d€ thi~n sinh thiy du'<;1C bån lai di~n ml,lc cua minh. Qua lOi gioi thi~u dich pha'm Vo Mon Quan, Thåy då nang tie'ng cu'ai va tie'ng thet eua cac Thi~n su' len nhu' la miu chot lam pha tung canh cii'a giac ngo rna ngan doi bi d6ng kino Tie'ng eu'oi sang sång, tie'ng thet dinh tai, tie'ng b6ng chan chat la thanh to nhi~m mau cho mot the' gioi tam linh bung vB .

80

"MQt thOi xa xua tg.i phdp duang da cac Thdn vi~n, nguai ta nghe sang sang nhilng tieng cuai va tieng thet. Baa nhieu lai le lu~n ban khUc chie't duqc gai tra vi cha dai sa mg.c tren miin Caa ,4, nai da tilng ghi dau cUQc hanh trinh kh6 nh~c da nhilng tam han khdt khao tuy~t dal. Nai day, sa mg.c vlin cli thien thu ca tich trong can gio Mc bach da hu va. Le sang va le che't vlin mai mai bang binh trai tren hu aa. Tam han mi~t mai nong chdy, nhung khOng chdy tan n6i nhilng giac mQng hai hung cua hu va va huy di~t. Rai mQt ngay mai kia khi thOi ca den, tieng cuai va ther trei len lam daa IQn ca ne'p sang binh sinh. " D6 la ehan ngon cua Thi~n du'<;1C di~n tå qua ph~m tru da tt! tinh linh giae. Ndi day n6i len gia tri Ph~t HQc nghiem tuc, bång ngon ngu Trie't hQc, Trie't gia Ph~m Cong Thi~n då gQi Thåy la: "Vi Thdn su lei 19.c nhat, thOng minh nhat, uyen bac nhat, trong sg.ch nhat cua Vi~t Nam hi~n nay". Va d€ giåi thich cho nhung thåc måc v~ cau tren, Trie't gia Ph~m Cong Thi~n vie't tie'p: "Chl co nhilng kJ bo trQn ca dai minh lc;"ing le sang cMt VCli cai gQi la "B5 D~ Tam" hay "phat B5 D~ Tam" thi may ra mCli trl!c nh4n dau do khi phdch va than d~ng bang lang cua "nghich hanh thi~n" ". Cling trong gia tri cua nha Ph~t HQc, Giao su' Nguy~n Minh Cån då n6i len n6i xuc dong cua minh: "Nghi den Thay, nghi den mQt tai nang da dat nudc, mQt ndm tI! hao cua tri tu~ Vi~t Nam, mQt nha Ph~t HQc uyen bac". Va ong då dlin lOi n6i cua hQc giå Dao Duy Anh: "Thay la vien ngQc quy cua Ph~t Giaa va Vi~t Nam". Khi g~p Thåy t~i PMt HQc Vi~n Nha Trang, nam 1976, ong n6i tie'p: "DQc di dQc lq.i, tai cang cam thay ro r~t thi tai da mQt nha tha hie'm thay thOi nay va dc;"ic bi~t la cam nh4n sau silc tam dg.i til, dg.i bi caD thuqng, rQng Mn cua mQt Tang sy VCli phong dQ an nhien tI! tq.i, ung dung Mt chap canh lao tu khdc nghi~t... Dq.o vi va thdn vi ca dQng trang tha cua Th8.y kit tinh 19.i thanh nhilng hon ngQc bau cua tha ca. "

Il. Tu Tudng Va Hanh

D~ng Cua

Ke Si Trude Thffi

Dl.li.

Trong tht!c th€ cua cuoc song, Thåy khong khac cm voi mQi ngu'ai, ne'u c6 st! khac bi~t thl cai khac d6 la tu' tu'Clng va hanh dOng. Chinh tu' tu'Clng va hanh dong di~u thuong nay rna Thåy då song mot cach tr9n vyn trong cai nhan sinh quan cua Thåy. Thåy song bång cåm nghi thuån h~u va vi~c lam ehan chanh cho mot que hu'dng giong noi, du g~p baD nghi~t ngå cua thoi d<!-i. Tu' tu'Clng va hanh dong nay då du'<;1C di~n d<!-t qua lai n6i khitng khai cua Thåy tru'oc b<!-o ll;l'c: "KhOng ai co quyin ket an tai, thi cling khOng ai co quyin an xa tai." Mot tinh thån khi khai bit khuit, Thåy då th~ hi~n tinh thån nha Ph~t la Bi Tri Dling, vllong tit bi ban vui cUu kh6 rna Thåy hoa mlnh nh~n chiu di kh6 trong n6i kh6 cua

Phåp

Am Ph~t Dån 2006


con ngttai, d~ dttqc phån nao ban di vui cho thien h'!-. Bån an tU' hinh la mot n6i kh6, nhttng dttoi cai nhin cua lang tu bi thln6i kh6 khong com an, khong ao mi).c, khong giao dl,lc hQc dttang, khong tam linh ton giao, khOng d'!-o duc gia phong va khong tlf do tlf chu cua hon 80 tri<$u d6ng bao vån la n6i kh6 to lOn hon. Vi vh, rna ng6i trong tu, Thåy vån di~m tInh d~ lam bai tho tu bång tam thanh klnh tlf t,!-i. Bång tårn lang x6t thttong khi nghI de'n cuoc dai nhi~u dau thttong nttoc måt, con ngttai dang bi chlm ng~p trong cånh b~ dau: CtIng DtiO'ng

Ph/fng thil ng/fC tu phqn Cung duang Tal Thdng Tan The' gian truang huyet Mn Blnh bat l~ va ngon Hai tay dang bat COm tu Cung duang Tal Thdng Dqi Ti:t TM Tan CDi min mdu h(in tri-lO tuon Tay bung binh bat l!lng tham l~ roi (Cung Dttang - Ngl,lc Trung Mi Ngu) Thåy då haa minh trong n6i dau cua kie'p ngttai d~ cung chia se n6i dau åy voi cong d6ng chung sinh, vl cong h,!-nh cua B6 Tat la CUu do chung sinh. Nhttng bång tri tu<$ sieu vi<$t va dUc tinh d,!-i hung, d,!-i IlfC, la eai Dling eua nha Ph~t thi Thåy khong tung phl,lc trttoc b'!-o quy~n va ch1lng e6 b'!-o quy~n såt thep nao gi am håm dttqe Thåy:

Tnich Lung Trach lung do tI! tqi Tan bQ nhuqc nhan du Tie'u thoqi dQc canh huong KhOng tieu v"inh nh(it sau Li~ng Ch~t

Trong 16ng cMt hf!p rna thanh than Di Mi di lui th(it nhan tan Cuai cuai noi noi chl minh nghe Ciing troi qua ngay lu bat t(in. (Traeh Lung - Ngl,lc Trung Mi Ngu) Cai tam då li~u tri vo slf, thi~u dl,lc tri tuc, thi~u du an l'!-c rna Thåy då t~o dlfng eho dai s6ng elia mot tu nhan . Nhttng erunh eai tam åy thi khang e6 mot nha tu nao e6 th~ giam giu du'qe Thåy, du e6 mang hlnh tttong elia mot ngttai tu, di tam åy vån tlf tai nhtt ni~m vui elia thi~n dinh qua bai: Bj~t Ca'm Phong:

Nga cu khOng xu nhat trung thien Nga gidi hu va chan ca thdn Va v(it va nhon va th(im SI! TQa quan thien nil tan hoa mien

Xii Lim Ta Cl Trai khong va bien xu Cånh gioi htt va th~t råt thi~n Phap

Am Ph~t Dan 2006

Khong v~t, khang ngttai, khang Mm ehuy<$n Ng6i xem hoa råi bcii chtt Tien. (Ngl,lc Trung Mi Ngu) Mot ttt tttClng båt khuåt, mQt hanh dQng kieu hung rna tu thua xa xtta då e6 bao anh hung dan toe, mot Trån Blnh TrQng nghIa kru ngåt trai, che't vinh hon s6ng nhl,le: "Ta tha lam quy midc Nam con hOn lam vuong dat Bilc." Nhttng, "anh hung til cM khi hung nao til", oai danh Ngai vån vang Iung voi nhung trang sU' nttoe nha qua bao the' kY. Cling voi eai nghIa kru cua ngttai xtta rna khong ai c6 th~ giam håm dttqc tam thue dnh li).ng elia Thåy: Tt!Va'n

Van du ha co' tQa lao lung? Du chl khinh yen bein ng/fc khung Tam canh tuong tri kinh lil mQng Co' giao gia toa di~n hu ngung Tt! Hoi

Hoi minh saG phai ng6i tu? Bao rang lan khoi giam ta trong lao Canh tam trong mQng khie'p saG UJi xua da dqy nga?ng caD nhin trai. (NgI,lC Trung Mj Ngu) Dang mau anh hung båt khuåt con L'!-e ehau H6ng dlfng nttoe, giu nttoe, tlf ngan xtta vån luan lttu tru'ang t6n trong dang mau dan Vi<$t, då vttqt qua bao nhieu thac gh~nh båo to' danh du6i de doan quan xam lttqe ra ·khoi bo e6i M t'!-o dlfng non sang, dang mau d6 då. hi<$n tttong tren than ngttai con nt/oc Vi<$t, rna nh,!-e si Hoang Qu6e Båo då di~n tå trong bai Dem Sau: "Tu~ Sy ng6i do, chie'c bong s(iy gay. Silng nhu mQt ngQn gio. Doi milt tron to, long lanh. Mai long lanh vdi mi~ng cuai. Nhu Niem Hoa Vi Tie'u ... Trang ang khoe hOn may nam trude tMt, luc mdi ra tu duqc mQt thang. Ngay ay, dau ang nhu dong troe, da bQc sat SQ, muang tuqng nhu TM than Thdn su Vii Khdc Minh, khOng ng6i kitt gia nh(ip dqi djnh o chua D(iu nila, rna di lqi, rna noi cuai, nh(ip VaD cOn huyÆn mQng.

Nay da dau da nhu(in thdm, nhilng vet chOc ghe bien mat, nhung cai ot SQ ang van nhO ra qua kho' vdi than minh. Qud kho' dal vdi the' t/fc. chilc no phai cling, khien bqo quyÆn lui lqi. " Ttt WClng elia Thåy luon d~ khCli quan di~m s6ng dung tren ph,!-m tru clia con ngttai. S6ng e6 kh cho tha nhan, dåu ehi la mot lOi n6i hay mot hanh dOng. Thåy då th€ hi<$n mot nhan sinh quan thie't ye'u cho ehinh bån than mlnh. Vi the'. Thåy luan luan lim tai hQc hoi, sttu khåo, lam vi<$e M tlf thang tie'n bån than va giup mQi ngttai eung d~t Mn ehan thi<$n my bllng y httong ehan ehinh. Thåy hllng quan tam de'n nhung the' h<$ ke' thua, tång lop quan trQng elia tttdng lai dan toc, d~o phap. Tång lOp

81


nay phåi du'<;1e daa t<:to, giao huå'n ky hrong, du'<;1e tiep nh~n nhung tien bQ khoa hQe, ehuy~n hoa y thae d~ tai b6i xay dl!ng mQt que hu'dng giau dyp. Lieh si't nu'oe nha eo oanh lic$t, hao hung, hay b<:te nhu'<;1e l<:te h~u la do traeh nhic$m elia nhung ngu'oi lanh d<:to dan tQe. D€ khdi eho mQt hu'ong di va trao truy€n dong tu' tu'dng giae ngQ, Thåy da tam sI! voi the hc$ tre: "Cae con håy tI! ha o, vai

niim tI! hao trong triing va va tu eua tuo?i tre, til thili dilm eQt moe nay, då mQt lan va måi måi dung thting tren doi eMn eua ehinh minh, bdng doi milt tri tu~ va hung ll!e mO. nhin thdng mO. khOng khiip sq VaD quyin ll!e xau ae eua the' gian, tI! d;nh huang di eho bdn than di lam nhilng vi~e can lam eho ehinh minh va eho mQi nguili. " Dang tru'oe mQt då't nu'oe rna mQi gia tri d<:to dU'c bi bang ho<:ti, trlnh dQ hi~u biet, kien thae l6i thoi l<:te Mu. Doi s6ng tung eung, quån bach eru biet tim du phu'dng ke sinh nhai dng khien eho que hu'dng kho co cd hoi phat tri~n. Thåy thu'ong suy tu' d~ tlm phu'dng caeh dong gop nhu' the nao eho kh nu'oe l<;1i dan, lam biing d nhic$t tam ehan emnh d~ "giil vilng con thuyin dq.o phcip trong lang dan tQe", eling nhu' d~ eo mQt xa hQi lanh m<:tnh, mang nhi€u phong thai d~e thu dyp de, rna khang M lai eu6n theo nhung phu phiem elia the Wc . Thåy da nhiin nhli voi the hc$ ke thua:

"Nhdn nh;n dili nhung khOng di eho quyin ll!e den t6i eua Mi sai så. Tuy thwJ.n the' gian, nhung khOng tI! danh ehim trong vang xoay o truqe eua the' gian. Cae con håy tI! rim luy~n eho minh mQt tin tam Mf hoq.i; mQt due tinh diing månh va uy; n61l!e tI! huan tljp tri tu~ bdng vån, tu, tu di nhin ro SI! tuang eMn ngL!y, di tMy va bie't ro minh dang (j dau, dang di vi dau; khOng nhilm milt ph6ng can theo e6 xe IQng ldy ben ngoai nhung r~u rå ben trong, dang lao xuong dac dai khOng dinh huang. " Thåy da hu'ong dån tu' tu'ong eho eae the hc$ sau VI bån than elia Thåy da kinh qua nhung song gio eUQe doi, nhung nam dai lao lung trong eh6n ngl,le tu. Biing tinh thån va uy, biing hanh dQng dling eåm elia B6 Tat D<:ti The Cm, biing phat nguYc$n dQ t~n ehung sinh ndi dja ngl,le elia B6 Tat Dia Ti).ng va biing lOi thanh khån elia Tan Giå A Nan phl,lng thinh DU'c The Tan tu bi chang minh eho con, doi ae nam tru'<;1c con xin nguYc$n bu'oe ehan vao tru'oe. Thåy mang hanh tri).ng elia mQt B6 Tat VI doi rna dQ sinh, nen Thåy khang mång den an nguy elia bån than. Khang khiep s<;1 tru'oe bi).o II!C hung tån elia ehe dQ. Thåy di ra tu ndi thai ti).ng elia B6 Tat, d~ tru ngl,l eh6n Him than, ndi cd el!e rna ehia se, d6ng dm voi n6i dau thu'dng elia dan tQe, qua bai viet "MQt Khia

Cq.nh Cua Van Di Nhan Quyin Tq.i Vi~t Nam - Tham Nhiing MQt Quoe Nq.n" "Roan ednh dat nuOc Vi~t Nam nhu the' eho nen dan ta phdi eh;u qua nhiiu dau thudng va tui nhL!e. Do! vai giai tri thUe n6i ri eng, mO. xå hQi Vi~t Nam truyin thOng rat tan trQng, diiu tui nhL!e lCIn nhdt la hQ khOng thi thay

82

nhilng nguili dan tMp e6 be mi~ng n6i len mQt eaeh trung thl!e tat cd nhilng uat ue, nhilng khO? nhQe mO. hQ phdi eh;u. B(ji vi, tq.i Vi~t Nam ngay nay nhilng nguili e6 thi n6i thi ngai but då b; eong; nhilng nguili muon n6i thi ngai but då bi gåy. Nhung toi ro mQt diiu, va diiu d6 då duqe ghi ehep trong lteh så. Tri thUe eMn ehinh eua Vi~t Nam khOng bao giil khiep nhuqe. " Doi s6ng v6n da cd el!e låm than, li).i con phåi ganh ehiu nhung ap bae bå't eang tu giai dp dm quy€n, ngu'oi dan oh mlnh ganh ehiu nhung dau thu'dng thic$t thoi trong dnh doi kh6n kho. Khang th~ khoanh tay an nhien nhln ngu'oi dan lao daa ngheo doi kh6n eung, Thåy viet Giae Thu' gi'ti eho nha nu'oe, noi len tieng noi elia mQt tri thae ehan emnh, eånh bao nhii'ng ngu'oi lanh di).o Mt nu'oe v€ thl!e tri).ng elia que hu'dng dan tQe rna cae nhå lanh di).O då't nu'oe da ehång h€ lu'U tam cten. Viet Giae Thu' gi'ti di, nhu'ng Thåy eling khang hy vQng cten tay ngu'oi nh~n: "Toi eiing bie't rat ro, trong thu t!:le

hG.nh ehcinh eua bQ may quan lie u duqe eau tq.o vai dq.i bQ phljn can bQ ehuyen saeh nhilu va tran ap dan, day dåy tham o hu bq.i, hdn la lam vinh quang eho dat nuOc, nhu tilng duqe reu rao, thi Khang Thu se phdi qua nhdu cap, truOc khi de'n e6ng eua eae vi lånh dq.o to! eao, luon lim eaeh ehO! bo traeh nhi~m eua minh, ehl nhljn nhilng gi duqe tang boc la vinh quang va VI dq.i." Cmnh VI nh~n thae nhu' v~y, va biet th~t nhu' v~y, hc$ th6ng hanh ehanh quan lieu, ei'ta quy~n, nen: "Qua

Khcing Thu nay, va vai nhiiu ly do nhu toi då trinh bay, mO. khOng duqe dq.o dq.t len Ddng va NhG. nuae theo dung eae quy d;nh hanh ehinh phiin hG. eua phcip ehe' Xå RQi Chu Nghla. Toi mu6n tI! minh ddn tMn den truOc eo?ng bq.o ll!e ehuyen ehinh, du biet chile se bi nghiin nat truOc khi thoang tMy nhilng b6ng mil tren ehin tang viii vqi eua uy quyin tuy~t do!; tI! dan them den d6 di eao tri eung quoe dan, dt3ng bao, bay to sI! hen kem, Mt ll!e eua minh truae va van thOng kh6 mO. dt3ng bao phdi am tham ehiu dl!ng. " Do ehinh lå mQt trong nhung phu'dng thae dong gop eho que hu'dng Mt nu'oe elia Thåy.

Ill.

D~i

Bi Tårn Trong Thd

Tu~

Sy

Thåy lam thd theo eaeh dic$u tl,le cte hay gi'ti gå'm tam tlnh the o dang Mp ehan nhu'? Ngan ngu la tieng noi elia the gian nhu'ng ån tang dau do tlnh thu'dng ehung sinh va phan bic$t. MQl km am thanh da du'<;Ie ehuy~n hoa biing lai thanh ca eho sI! trung phung thi th~ ehan tam thl dau lå lOi thd va dau lå trai tim B6 Tat? Tu day, dong mau elia trai lim nho xu6ng lam xanh tu'di nui rung thåm l~ng qua bao thang ngay hQi W, lam s6ng l<:ti nhu' thlia ban sd elia tro i Mt hi).o nmen thanh thån. Dong mau do la ngan ngu elia B6 Tat eU'u doi låm than, M t6n ti).i eung eai tanh tI! nmen tmen ha, ehung sinh, ehling IOi).i rna hlnh

Phap

Am Ph~t Dan 2006


hh B6 Tat Van Thu va Ph6 Hi~n lam tudi thåm giang sdn dm tu:

tac thanh the' gioi Chdn De'. Thay da trang tråi tam lang voi uoc mong mot ngay dUQc thanh tl!U :

Su tå hiJ'ng tMi phuang thilo l~e Tuqng Vuang h6i xli lq.e hoa h6ng.

Nguili khOng vui ta di vi Mm rUQng Cieo gi6 xuan cM dqi mua he Nghe eoe nhai gQi d6n khe sual Biet khi nao p hO' ehq ehdn bi! de.

(Su tu h6ng thoi co hoa xanh bie'c TUQng Vudng quay ll;li hoa h6ng xinh tUdi)

Nhung ch6n dau thudng la qu6c do clia B6 Tat, nen B6 Tat chång xa rai chung sinh. B6 Tat khong d nhung the' gioi nguy nga trang 1<$; B6 Tat do sanh M giåi thoat chung sinh va trang nghiem qu6c dO chung sinh bång Dl;li Bi Tam. Chung ta hay cung lång nghe nhung lOi cUu kh6:

"Ta khOng bu6n Co ai bu6n han nua? Nguili khOng di Sang nui co bu6n di Tia ndng mong xoi mon khung eåa Di uu phiin nhuQm trdng himg mi

Ta Len bi! Ndng v6 bi! roe raeh Cio dau ma sang nui thi tham ? Kia bong co nghieng minh ehe ht;lt eat Rang ehiiu xa, ai thify mQ suang dam?

a

(TInh That - B6n - Tu<$ Sy) Du doi c6 nghi<$t nga, B6 Tat vån mang Dl;li Bi Tam lao vao ndi kh6 khan, d6i ngheo cUu kh6 do me cho chung sinh. Lang tu bi khong cho B6 Tat ru doi buong xuoi m~c cho muon loai dåm chlm trong bao to, nång mua: "Kia bong co nghieng minh ehe hq.t eat. " Dåu la ph~n co hoa nho nhån nhung vån mang chut tlnh voi cat ma che chd dem b6ng mat cho nhung hl;lt cat chung quanh, bCli VI "tinh du va tinh giai eQng thanh Phljt dq.o." Dl;li Bi Tam la ngoi nha B6 Tat tru ngl,l, Dl;li Bi Ngon la lOi th~ do t~n chung sinh, va Dl;li Bi Hl;lnh la thi hi<$n vao doi bång doi tay cUu do, bång vi<$c lam lQi kh, d~ chuy~n kh6 thanh Il;lC, chuy~n me thanh ngo, chuy~n pham thanh thanh. Dilt nuoc rdi vao thåm trl;lng khon cung, ngay de'n muon thu cung dm thily chd vd, Il;lC ICing:

Con trau triing than thil g6e phO' N6i hoai huang nhai mai nhum trang mon Dam se lq.nh gljt gu tren mai do Suang ehiiu rai co thay lq.nh nhiiu han? MQt ehu6i rdn rtnh mo trang hem nho KhOng blfi duilng dau co cM di hoang?

(TInh Thilt - Hai Mudi Chin - Tu<$ Sy) Mang chan tam d6ng g6p cho que hudng nhung lioc mu6n khong dl;lt, danh lui than v€ Cl in. ChI mong mot ngay dilt nuoc dUQc phat tri~n thl,l'C sl,l' dem ll;li ni~m vui cho Mn t~n x6m lang xa xoi heo lanh, cho nguoi dan bot lam than. Nhln doi qua nhung chiln song clia nha giam che' do, nhung tam quan chie'u ba cCii khOng yen gi6ng nhu nha hia, dang thieu Mt the' gian va uot 1<$ x6t thudng. L<% rdi tu trai tim B6 Tat. L<% nho tu duc tanh tu bi, nhln chung sinh quån qUl;li trong kh6 dau. Thay hai tay nang chen cdm tu len ngang tran, måt nhifm ll;li, cui dau thanh kinh, quan ni<%m: "Thuqng eung Chu Ph(it ehi phdp, h(/. thi dim vi~t ehi thl!e." - Day la chen cdm tu, tren con thanh kinh dang len cung duong Chu Ph~t va duoi la bo thi m6n an cho phap gioi chung sinh dU<;1C no du . Dl;li Bi Tam tran day phap gioi. Tung di<%u nhl;lc troi chuc Wng, tung day hoa troi dau mien tung len tan than D~i Bi Tam r~ng ngoi khåp ch6n:

Cling Du'ong "Ph~ng

thå ng~e tu phq.n Cung duilng Tal Thdng Tan The' gian truilng huye't hljn Blnh bat l~ va ngan (Day bat cdm tu con kinh dang Cung Mang Duc Ph~t dilng Ton Than The' gian chlm dåm trong mau lua L~ nho khong lOi, lang x6t thudng.) (Cung Duong - Ngl,lc Trung Mi Ngu) D6 la nhung in ngon cua Dili Bi Tam, khong phåi la ngon ngu the' gian M ca tl,lng hl;lnh nguy<%n vao doi cua B6 Tat dO sinh. D~o Lå Con Du'ong Tu Chti'ng Va Giao Hoa Tha NMn / Phu'dng Ph3p Tinh Ye'u Cti'u Nguy Que Hu'dng Dån TQc.

IV. Trung

(TInh Thilt - Muoi Låm - Tu<$ Sy)

Con dudng chanh dl;lO la 16i v~ cua nguoi tIm eau giac ngo, va giac ngo thl khong rdi the' gian ma c6. Song trong the gi an khOng h<% ll,ly vdi the gian. S6ng trong vang Mi dai ma khong bi dåm chlm trong kh6 va Il;lC, d6 chinh la ehu di~m eua b~e xuat tran vi Thu<;1ng Sy.

Mot uoc md cCii nhan gian thanh Tinh DO d~ thay cac vi B6 Tat bilt th6i la bl;ln 1U, va cCii Tjnh Do la that båo lttu ly . D6 la hl;lnh nguy<$n hay sUc ml;lnh Cl'ia chan tam d~

Khi xua Ngai Tu<% Trung ThuQng Sy, song doi blnh thuong the' tl,lC, hlnh tuong eung gi6ng nhu mQi nguai , nhung tam thuc thi~n vj cua Ngai sieu pham, tam khong

Phap

Am Ph~t Nn 2006

83


vuong bl,li tr~n, an nhien tI! t<).i ung dung nhu may troi båt phan sai thu.

tQc di cau nguy dan tQc, vilng vang tren con duang B6 Tat Dq.o.

8<).0 IQ tu ehung la con duong tu pham Mn thanh, tam ni~m khong thien ehåp thanh pham, rong buoe thenh thang tren con duong Trung 8<).0, d6 khong bi vuong ehåp d eu6i duong giae ngo. Ngai Tu~ Trung ThU<;1ng Sy mang hanh trang vao doi M thang hoa euoe s6ng thanh thi~n eho que hUång dan toe. Rong buoe tren con duong eua y thue tI! t5n, doe I~p, giG' vG'ng gi~ng m6i eua 8<).0 th6 nh~p nåi doi. Ngai khong VI sI! mong du tu ehung rna rai xa dåt nuoe que hUång, va eling kh6ng VI M Il,ly que huång dan toe rna khong tu ehung giåi thoat. Ngai md ra mot ehan troi s6ng h<).o nhien, huy~n nhi~m VI gia tri: "Binh Thuang Tam Thj D~o" hay "Huy€n Chi Ht!u Huy€n". 8åy la hUång thåm eua d6a h5ng lien dang rl!e ehay trong lo hia do.

Bång ehi nguy~n eua b~e xuåt trån, khong rai xa Mt nuoe dan toe, Th~y luon hoa mlnh than e~n va khuye'n nhu the' M ke't thua, nhåm trao truy~n eho eae the' M sau nay kie'n van phl,lng sI! nhan sinh, e6 sI! hi~u bie't sau xa v~ Ijeh str dan toe, va thåu hi~u gia tri d<).o due, vi tha trong eaeh hanh sti' giG'a nguoi voi nguai.

Tu~ Trung Thu<;Ing Sy, d~ eao tinh th~n phl,lng sI! ehung

sinh ngay tren que hUång dan toe eua m}nh. Ngai då nh~p the' mot caeh trQn vyn, dem ehi nguy~n eua ke sy d6 an bang te' the', dem he't sue mlnh phl,lng sI! xå tik sån ha, dem d<).o thi~n d6 vu<;It thoat tren tam IU<;Ing pham tl,le. Ngai da dU<;1m nhu~n ehån de' dåu s6ng trong doi tl,le de', sieu xuåt the' gian du s6ng trong the' gian. Vi the', dau eling la qu6e do eua B5 Tat, va d<).o lo B5 Tat ung xlt.Kh6ng e6 mot vi Thi~n su ehån ehanh nao nhln thåy que huång dan toe trong dnh dau thuång kh6n eung rna khong dua tay eUu giup, khong hoa mlnh s6ng va ehe't eho noi gi6ng T6 tien. Trung 8<).0 la trie't ly eua sI! tI! do r5i do tha, tI! giae r5i giae tha, la con duong nhi~m mau dU<;Ie d~ khdi bång tårn long ho qu6e an dan. Ngai Khuong Vi~t Thi~n su md rong con duong Trung 8<).0, eUu nguy dan toe. Ngai då gae tam y, dt blnh bat d~ lam ong låo eheo do tie'p d6n su giå nuoe Tau, nuång vao nhån duyen d6, ehuy~n kh6n thanh thong, ehuy6n b<).i thanh thilng d~ eho Qu6e T6 thai hoa, thinh tri an vui . Phåi ehang d6 erunh la sI! tu t~p trong eh6n kh6n eung va ehung dile giG'a que hUång, la tanh Trung 8<).0 di~u dl,lng, ly sI! vo ng<).i. Chung ta thuong nghe lOi ca: 'Thi€n su xuong .nui eau nguy cho dai". Dai nguy, Thiin su khOng thf tren non caD ma thiin djnh. Thiin su tu chang, nhung khOng co tam dQ sinh, thai St! tu chang ay chua duqc rot raD vi en dung. St! tu chang va St! nguy noi dai la hai me duang cua Trung D~o, luon song song va h6 tudng cho nhau. St! eau hQ que hUdng dan tQc la mQt tMm duang Trung D~o da the' gian va chuyfn hoa the' gian thanh Tjnh dQ la thim duang tha hai cua cånh gioi Nier Ban.

a

St! tu t(lp can trQng nghiem minh con duang Trung Dq.o df vuqt thoat ra ngoai nhj bien, dot dai, chdp nga, sai thu. Hanh trq.ng hQ quoc an dan cua Chu v; To? dac Thi€n gia con rq.ng ngai trong så sach. Th6.y da buOc theo dau chdn cua Ngai Tu~ Trung Thuqng Sy, cua Khuong Vi~t Thiin su - vj Thiin su pho tri nuOc Vi~t - sang trong que hUdng di hQ dQ que hUdng, hoa cung nh;p s6ng cua dan

84

Sen vuån mlnh tu ao nuoe bun I~y, toa huång khoe sl{e lam dyp eho doi. Chu vi Thi~n gia T6 due Tong phong md bay con duong Trung 8<).0 M thang hoa que hUång gåm v6e ngay them tuåi sang.

"Anh hung hao

ki~t

thOi nao cung co".

Tie'p n6i dong mau kieu hung tu ngan xua eua Cha Ong, Mt nuoe Vi~t Nam ngay nay vån khong thie'u nhG'ng tårn long son silt eua cae vi thue giå Sl phu, khong son y eru, khong ng<).i gian nguy. Chu vi då m<).nh d~n n6i len tie'ng n6i ehan ehinh eua con tim n5ng nhi~t unh que hUång dan toe, yeu ehuong tI! do dan ehu, kien euong dåu tranh eho nhan quy~n, eho tI! do ton giao, eho lUång tri, IUång thue Vi~t Nam d~ e6 mot ngay mai thl!e sI! phu euong, h<).nh phue. Con duong Trung 8<).0 dai hun hut trong long que hUång va dan toe Vi~t Nam.O

ta nghia gi ?! Tuye't vån con råi låt phåt bay GiG'a khung troi trilng net thong g~y Co sao cha måi Xuan kh6ng tdi?' 8~ I<).nh lung them nhG'ng thang ngay! M6i mot nam qua, måy thang Xuan? Ma 80ng sao I<).i eu l~n khan?! Cay khong mong thåy, nguoi khong d<;li Troi v6n vo tlnh, tie't eu phan. Ngiln ngu i doi nguoi måy euoe vui? Phut giay h~nh phue eh6ng qua thoi San si Il,ly kh6 ehi deo måi? Mot kie'p phu sinh, d€ nl!e euoi! Quanh quån r5i ra ehång dU<;1e gl Mot mlnh vui d, d€ dang ehi? H<).t nao gieo xu6ng ra quå d6 Thien 8ia con kia, ta nghIa gl?

Binh Sa

Phap

Am Ph~t Dån 2006


"

tam h6n vi• tha Nguyen tde: Due Dqt Lai [q.t Ma HT. Thfeh Tri Chan ehuy€'n ngu

Kinh thua cae b"m, T6i nghT ding mQi nguoi ai eling uoe mong sO'ng trong h~nh phue va kh6ng trueh kh6 dau . T6i eling tin ml,!e dieh eua doi sO'ng la thanh d~t ngu6n h~nh phue nay. T6i tin ding m6i ehung ta d~u co khå nang tu t~p, k~m eh€ giu tam thanh tinh giO'ng nhau deS co h~nh phue va an Ii).e. Du ehung ta giau hay ngheo, hQe thU'c hay ngu dO't, mau da trifng ho~e den, d B6ng hay ny phltong, ehung ta d~u co khå nang do . Ta't d ehung ta khong co gl khae nhau v~ doi sO'ng tinh thån va tlnh dm. M~e du vai nguoi trong ehung ta co 16 mlii eao hay lOn hon va mau da khae nhau, nhu'ng can bån v~ co theS v~t ly eua ehung ta hoan toan giO'ng nhau . St! khae bic$t ra't it. Theo t6i, di~u thi€t y€u la ehung ta ciin y thue va tt! tin ding ehUng ta co khå nang tu t~p, hoan eåi du<;1e eUQe sO'ng eua ehinh mlnh. B6i khi g~p kho khan trong tht!e t~i, ehung ta bi quan nhln doi va dam ra tha't vQng. Hanh dQng nhu v~y , t6i nghT la sai låm. Toi khOng co di~u gl mliu nhi~m d~ c6ng hie'n cho cac b~n. Ne'u ai co nang lI/c huy~n bi, toi khong ng~i se . de'n nhd hQ giup dit. Nhling thl/c tlnh rna noi t6i nghi ngd va khOng tin nhilng ke bao ding mlnh co nang lI/c sieu pham. Tuy nhien qua n6 lt!e tu t~p voi st! tinh ta'n kh6ng ngil'ng, ehung ta co theS thay d6i doi sO'ng tinh thån eua ehung ta . N€u ehung ta lam ehu du<;1e tam rnlnh, du phåi g~p nghieh dnh kho khan, tam ehung ta vlin eåm tha'y an I~c . Trai Ii).i, khi tam ehUng ta vQng dQng, bi ehi phO'i bdi st! lo au, s<;1 hai, nghi ngo hay tham lam kh ky thl du ehung ta co sO'ng ben qnh nhung nguoi b~n t6t, hay giua nhung hoan dnh dåy du tic$n nghi v~t eha't ehung ta vlin dm tha'y kh6 dau.

Phap

Am Ph?t E>an 2006

T6i nghl la diSu sai låm khi ehung ta hy vQng dng nhling va'n dS kM khan hic$n nay elia ehung ta co theS giai quy€t bång tiSn bi).e hay quySn l<;1i v~t cha't. Dung la kh6ng tht!e te' ehut nao khi ehung ta tin rhg co theS giåi quy€t doi sO'ng tinh thån elia ehung ta bCii ngol).i giai v~t eha't. Hån nhien eae tic$n nghi v~t eha't tht!e st! ciin thie't va giup kh ra't nhi~u eho eUQe sO'ng ehung ta. Nhu'ng doi sO'ng tinh thån va nQi tam elia ehung ta eting kh6ng kem quan trQng, ne'u kh6ng muO'n noi la ciin thi€t hon. Chung ta nen lanh xa nhling cam d6 xa hoa v~t eha't vl ehUng gay trd ngl).i eho st! tu t~p elia ehung ta. Phån d6ng con nguoi ehu trQng nhiSu Mn nhung ti€n bQ van rninh v~t eha't va xao lang eae gia tri dl).o due tam linh. Cho nen ehung ta ciin phat trieSn giu quan blnh giua doi sO'ng v~t eha't ngol).i gi ai va tinh thån thuQe nQi tam . Cae due tinh tO't elia ehung ta co theS noi la nhling gia tri luan ly nhan bån elia con nguoi. Chung ta nen phat trieSn va båo vc$ eae hanh dQng thic$n do eting nhu ehia xe, mang nhung di~u phue l<;1i nay Mn giup do eho ta't d ehung sanh. Chung ta nen ton trQng quy~n lam nguoi elia mQi ke khae. Do do ehung ta ciin y thue dng st! an l~e va h~nh phue tuong lai eua ehung ta tuy thuQe vao nhi~u nguoi khae trong xa hQi ehung ta dang sO'ng. Toi måt tl/ do nam mtiOi sau, va hai mtidi b6n tu6i t6i måt t6 qu6c. Toi lam ngtiOi dan ty. n~n trong b6n mtidi nam qua vdi nhi~u trach nhi~m n~ng n~. Nhln lui qua khu, eUQe sO'ng elia t6i da g~p nhi~u kho khan . Tuy nhien trong thoi gian nay, t6i da cO' gifng tht!e t~p lang til' bi va phat tam giup do eho nhi~u nguoi khae. Nho co tinh thån l<;1i tha do rna tam t6i dm tha'y an ll).e. MQt trong nhung lOi du nguYc$n hång ngay elia toi: Bao [au the' giUi niiy vii chung sanh con hi~n hi1u, TØi se mai con di giup di], phl,l.c Vl,l. vii cung dlliJng cho h". Vd'i tam nguYc$n tren da giup eho t6i tang trudng them d~o It!e va dUe tin trong ly tUdng elia toi la phl,!e vI,! eho h~nh phue nhan 101).i. Trong eUQe doi hoång phap, dii g~p ehud'ng duyen nghieh dnh kho khan th€ nao, khi nghT de'n h~nh nguYc$n nay, tam ~6i dm tha'y v6 eiing an l~e .

MQt lån nua, t6i dn nha'n ml).nh rhg titt eå ehung ta d~u giO'ng nhau. MQt vai nguoi nghT rång Due Dl).t Lai Ll).t Ma co cai gl khae quy vi. Di~u do hoan toan kh6ng dung. Toi chi la mQt con ngtiOi nhti cac b~n. ChUng ta d~u co Ph~t tanh gi6ng nhau. Noi m6i nguoi, st! phat trieSn tinh thån kh6ng d~t tren n~n tang due tin t6n giao. T6i nghT rång giao ly elin ban elia eae t6n giao dSu dl).y ehung ta phltong eaeh phat trieSn dUe tlinh til' bi, lang yeu thuong giup do mQi nguoi eting nhu y thue rång ca nhån ehung ta kh6ng co gi quan trQng bång nhling ke khae. M~e dii tri€t ly va hlnh thue nghi le co khae nhau, nhu'ng bue thong dic$p d~o dUe erunh ye'u eua mQi ton giao d€u giO'ng nhau. Dl).o giao nao eting khuyen ehung ta lam lanh tranh ae, nen giup do thuong yeu va tha thu eho nhau. Ngay ca nhung ke kh6ng co tln nguang, hQ eting

85


d~ cao va tan dudng nhung gia con nguai.

tri

luan ly can bån cua

Khi nhån bie't ding eui}e s6ng va hl,mh phUe elia ehUng t~ do sil hc;tp tae va dong gop elia vil s6 nglim kMe , ehUng ta nen co thai di} giao hao thån thi~n vm , tåt mQi nglim. Chung ta thuong hay quen dieu can bån nay . Ngay nay nhan IOl.!-i dang s6ng voi nen kinh te' toan du hic$n dl.!-i, eho nen bien gioi qu6e gia ngay cång thu h~p ll.!-i. Kh6ng chi rieng nhii'ng qu6c gia rna ngay ca eae ehau tren the' gioi vån phai s6ng nudng nho vao nhau. Thlfe vh, m6i ehung ta kh6ng th~ taeh rai doe l~p rna t6n tl.!-i.

ca

Hay nhln ky nhii'ng vån d~ kh6 khan rna nhan 10l.!-i dang phai Mi dåu hic$n nay, ehung ta nh~n thåy ding tåt ca d~u do chung ta gay ra. T6i kh6ng n6i de'n tai troi aeh nuoc rna nhung cuoc khung hoång ehanh tri hay chie'n tranh dåm mau, phån lOn d~u do con nguoi tl.!-O nen, biit ngu6n tu qu6c gia chu nghIa hoij.e tranh ehåp bien gioi giua cac nuoc voi nhau. Ne'u tu ngoai kh6ng gian vG trI;! nhln xu6ng the' gi ai nay, chung ta chil.ng thåy bien gioi gl ca, nhttng duy nhåt chi la mot quå Mt nho rna th6i. Yl ehung ta vl.!-eh duong bien gioi giua qu6c gia nay voi Mt nuoe kia, tu d6 ehung ta moi nåy sinh y tudng phan bic$t giua ehung ta va nguoi khac, siic dan nay voi ehung toc nQ. Khi ehung ta e6 6e ky thi phan ehia nhu v~y, ehung ta kh6 thåy dU<;le thl!e trl.!-ng eua vån d~ . TI.!-i nhi~u nuoc d ehau Phi va gån day, mot vai qu6e gia E>6ng Au nhu Nam Tu ehil.ng hl.!-n, mQi euoe tranh chåp xay ra d~u do 6e h~p hoi VI chu nghIa qu6e gia. Quan nic$m phan ehia giUa "chUng ta" va "hQ" håu nhu kh6ng con thich h<;lp nua, VI quy~n l<;li eua dan toc lang gi~ng eGng ehinh la l<;li ich eua ehung ta . Cham soe, nghT de'n quy~n lQ'i elia nht1ng nglim bl,ln hang xom eting ehinh la quy~n lQ'i

86

tlidng lai elia ehung ta. Ngay nay, sl! thl!c ddn giån la khi gay tai hl.!-i eho ke thu thl ehinh chung ta eGng bi t6n hai. T6i nh~n thåy rAng do sl! tie'n bO v~ khoa hQe ky thuat hien dai va ehu trudng kinh te' h6a toan du eua cae' qu6~ gi~ sieu cuong eung voi slf gia tang nhanh eh6ng dan s6 tren mij.t Mt khie'n cho the' giOi ehung ta dang s6ng ngay cång thu nho ll.!-i. Tuy nhien, quan nic$m v~ mot the' gioi dl.!-i d6ng "tti håi giai huynh #" (b6n bi~n la anh em) eua ehung ta vån ehua dU<;le thl!e hic$n bdi le ehung ta dang con tie'p tl;!e barn viu vao nhung tu tUdng 16i thoi xua eGla ky thi, phan bic$t giua "chung ta" va "nguiJi khdc", giua Mt nuoe nay voi qu6c gia kia .

dem trang dåD nDi Trang nhu chie'e thuy~n boi lay anh sang gi6 lung linh th6i ll.!-e giQt suong rung dem va nui dua nhau hlnh thåp thoang giua khuya mo b6ng nga ll.!-nh bi~n bttng. Thien nhien d~p canh blnh yen nhu th~ nhung tårn long da ehung ngo siie kh6ng mic$ng rrum euoi va than tam mu6n ve lai con duong hu' ao tuye't su'ong d6ng. Rung tl! tl.!-i soi xu6ng dong 4nh thuy vån mu6n doi tråm mij.e net linh thieng kh6ng giao dong nen v6 eung tri ky miii uy nghiem nhu' than nui tQa thi~n. Hinh dang thåy th~t v6 van uyen ao khu6n mij.t nåy vua nMp th~ ehan nhu' khi ch<;lt thåy b6ng trang dua tren la la xanh reo nhu chåy xu6ng dong thd. Gdi th6ng dic$p voi mu6n lOi hoa my net nguy nga cua vl.!-n v~t chan hoa hoi thd ngQt cua kh6ng gian hung vy u6ng thåt dåy chu'a qn b6ng chi~u sa. Trang da nga eu6i rung dem dnh mit gi6 thåm ca khuc nhl.!-C nh~ ru ngan nghe on ll.!-nh gilta long dem bttng bit mong doi qua bay ll.!-c måy quan san. Trang mai ehie'u giua nui ngan yen iing thanh hl.!-t kim eu'ong ke't S<;li vInh hiing dem vao nui th~t mu6n van hoang viing nhu' lung troi lij.ng dung ang may giang. Trang tren cao nhu tårn long E>I.!-i Giae kh6ng ma y may hu' hao ehut l<;li danh lu6n trai rong cho dem v~ thanh thoat cho co cay nhuån thiim giQt sudng lanh. Dan Ha

Chie'n tranh la mot phfrn lieh sit eua nhan IOl.!-i. Nhln lui qua khu, cuoc s6ng eua loai nguoi tren mij.t Mt, ehung ta thåy rAng vao thoi d6, sinh hOl.!-t v~ kinh te' eua eae qu6e gia , thanh ph6 va ngay ca lang xii d~u hoan toan doc l~p, rieng re voi nhau. Trong hoan canh nhu v~y, sau khi danh bai tieu dic$t dU<;le ke thu e6 nghIa lå ehung ta da hoan toan ehie'n thiing, eho nen lue båy gio con nguoi dung ehie'n tranh va bl.!-O ll!c, ml.!-nh dU<;le ye'u thua d~ giai quye't cac euoe tranh ehåp la h<;lp ly . Nhttng ngay nay, sl! t6n tl.!-i eua mQi qu6c gia, du lOn hay nho, d~ u c6 lie n quan m~t thie't voi nhau . Cho nen the o t6i, vic$e sit dl;!ng chie'n tranh la kh6ng måy thieh h<;lp. Ngay nay, mQi sil tranh ehåp va båt d6ng y kie'n gioa eae mi8e d~u co th~ giai quye't t6t d~p qua nhong eui}e d6i thol,li. E>6i thol.!-i la phudng cach duy nhåt va h<;lp ly . Rieng mot phe hay qu6c gia ehie'n thiing la di~u kh6ng måy h<;lp thoi nlta ... Cho nen, t6i nghI di.ng ngay nay, quan nic$m dung bl.!-o ll!e M giai quye't cuoc tranh ehåp la kh6ng dung. Båt bl.!-o dong kh6ng c6 nghIa la chung ta tieu cl!c trong c6ng vic$c lim cach giai quye't vån d~ rna trai ll.!-i, chung ta thl!C tam mu6n giai quye't t6t d~p cuoc khung hoang chinh tri d6. Tuy nhien, chung ta nen chQn giai phap nao kh6ng chi mang lai ldi ich cho rieng mlnh rna con c~n ~hai tranh gay t6n hl.!-i cho qu6e gia khac . Do d6, båt bl.!- o dong kh6ng nhltng ehi la kh6ng dung Mn bl.!-o ll!c rna chUng ta con phåi c6 long tu bi, nghI tu'dng de'n sl! dau kh6 cua ke khac. Chung t6i mong ding tu tUdng

Phap

Am Ph ~ t E> an 2006


bat blj.o dong can dU'Qe ph6 bien rong rai trong gia dlnh, ngoai xa Mi qu6e gia va toan the gioi. M6i ca nhan nen co' gAng dong gop eho st! phat tri€n dnh thU'dng kheng blj.o lt!c nay ... Chung ta can nh~n thue r5 nhi1ng ngU'oi khae ciing la mot phån cua xa hOi rna ehung ta dang s6ng. Chung ta co th€ nghI rhg xa Mi la than th€ voi chan va tay nhU' cac bo ph~n cua no. M~c du tay khac vm chån, nhting n~u chån dau th) tay phai giup do. Cling the ay, khi xa Mi c6 dieu gl bc$nh hOlj.n kheng lanh mlj.nh thl chung ta nen eUu giUp. Tlj.i sao? Vi n6 la mot phån than th€ va cua ehung ta. Chung ta eling phåi quan tam Mn dnh trlj.ng mei sinh. Quå dat nay la ngei nha duy nhat eua chung ta . Chung ta v-.ln thU'ong nghe cac khoa hQe gia båo ding hQ co th€ dU'a ngU'oi len m~t trang va hoa tinh. Neu chung ta co khå nang tht!e hic$n dU'<;IC dieu d6 vdi mQi st! thu~n l<;li thl rat t6t. Tuy nhien tei nghI vic$c ay kheng de! dang . Bdi le ehung ta can phåi trang bi mot s6 dl,lng el,l may moe d€ giup con ngU'oi e6 th€ hit thd khOng khi va s6ng tren d6. Cho nen, tei nghI quå dat xanh tU'di eua chung ta dang s6ng la rat dyp va than thU'dng voi chung ta. N~u chung ta huy di~t trai dåt ho~c do båt din vo y, chung ta gåy hli h~i cho no, rai chung ta bi~t di fl dåu? Cho nen ehung ta can phåi båo vc$ va eham soe mai sinh VI n6 la quyen l<;li thiet yeu eua chung ta ... Mot van d€ khae rna ehUng ta dang phåi Mi dåu ham nay la khoång dch giii'a nhii'ng ngU'oi giau va ngheo. Tlj.i qu6e gia Hoa Ky VI dlj.i nay, cha ang ti€n nhan eua quy vi da gay dt!ng vii'ng chifc cho n€n dan ehu, tt! do va blnh dång giii'a mQi eang dan. Nhii'ng quy€n can bån nay da dU'<;Ie Hien Phap Hoa Ky båo vc$. Tuy nhien s6 ngU'oi ty phu d My ngay cang tang trong khi hlj.ng dan ngheo vån ngheo, co ngU'oi llj.i cang ngheo hdn . Tren th~ gim cting vh, co qu6c gia qua gUtu, co mi8c l~i ngheo xac xd. 8ay lå di€u rat dang bu6n. V€ m~t luan ly thl tlnh trlj.ng do kheng co gl sai quay, nhU'ng tht!e te no la ngu6n g6c eua st! bat an va kh6 khan rna de blj.n co th€ nh~n thay ngay d sat nha eua rnlnh.

Xa Mi ehUng ta thU'i'1ng xuyen g~p bat an, VI e6 nhi€u ngU'i'1i qua ngheo phåi dau tranh lao dQng ct!c nhQc m6i ngay moi kie'm du rnie'ng an, trong khi nhi1ng ke dU' thua khae llj.i s6ng eUQe di'1i he't sue xa hoa phung phi. Tlnh trlj.ng xa Mi kheng lanh mlj.nh nay da dån Mn ke't quå la ngay d nhii'ng ngU'i'1i giau blj.e tric$u hay blj.e ty eling vån ngay dem s6ng trong lo au, s<;l hai. Cho nen tei nghi st! cach bic$t qua lon giii'a nhi1ng ngU'oi giau va ngheo trong xa hQi ngay nay la di€u kheng måy t6t dyp. Trude day, co mQt ba thU'dng gia rat giau d Bombay (An 8Q) Mn tham tai. Ba ngolj.i cua ba dang dau n~ng va ba nho tei ban phep lanh cho ba CI,I. Tai trå lOi: "Tai khOng thi lam chuy~n do" va n6i tie'p: "Ba may miin sinh ra trang m<lt gia dinh pM quY. Bay la ket quii vi~e lam

lanh erla ba trong qua khu. NgliiJi giau la nhilng phii'n tu quan tn;mg trong xii hi)i. Ba dii dung phlidng phap tll bån di tieh liiy nhiiu tiin bq.e. Bay giiJ ba elin pMt tam bi)' thi giup diJ vi giao dl,le va sue khOe eho nhilng gia dinh ngheo khif". Chung ta nen ap dl,lng nhii'ng phU'dng each tkh et!c eua tU' bån ehu nghIa låm ra nhi€u ti€n r6i dung ngan khoån d6 d~ lam eac vic$c l<;li ieh phU'de due giup cho nhii'ng ngU'oi thie'u th6n bån cung. Theo quan di€m dlj.o duc va hanh thic$n, tai nghi day la phU'dng deh hay nhat e6 th~ mang llj.i sI! thay d6i va di thic$n xa hQi dU'<;IC t6t dyp hdn. Hic$n nay tlj.i An 8Q dang con t6n t<;li che' dQ phan chia giai cap. Nhi€u dan ngheo thuQc giai cap hlj. tic$n thåp nhat vån bi khinh mic$t xe'p vao "hq.ng nguoi khOng ai dam d~ng tcJi". Vao th~p nien 1950, co' Tie'n Sl Bhirnrao Ambedkar thuQc giai cap nay, la mQt lu~t sU' n6i tie'ng, lam BQ trU'dng TU' Phap dåu tien, sOlj.n ra bån Hie'n Phap dåu tien cua An 8Q da lam l~ quy y Tam Bao va trd thanh mQt Ph~t tU'. Luc bay giC1 noi gU'dng eng ta, hang tram nghln ngU'i'1i cling da phat nguYc$n xin quy y Ph~ t, Phap, Tang. M~c du hic$n nay hQ tI! nh~n la Ph~t tU', nhU'ng vån s6ng trong dnh ngheo kh6. V€ m~t kinh te', thl!e st! hQ rat ngheo. Tai thU'i'1ng båo hQ "chinh quy vi phåi ca' giing lam vi~c vcJi niim tin di cåi thi~n Mi sang

da mlnh .... . Ngay khi tei con nho, tai thU'ong nghe ngU'oi ta ca tl,lng n6i v€ thanh ph6 Nii'u Voc (New York). Tei nghi ding n6 råt dyp va gi6ng nhU' thien dU'ong. Nam 1979, lån dåu tien tei vieng tham New York, ban dem, tai dang ngu ngon giae, thlnh Hnh bi danh thue d~y VI tieng eoi hu. Tei hi€u rång chifc c6 st! vic$c gl xåy ra dau do, trQm cU'op ho~e ehay nha. Hdn nii'a , tai co mQt ngU'oi anh, nay da qua doi, ang k~ eho tei nghe nhi€u kinh nghic$m khi ang d tlj.i New York. ang s6ng cUQc doi blnh thU'ong va noi rång ngU'oi dan New York phåi ehiu dt!ng nhi€u n6i kh6: ngheo d6i, s<;l hai, trQm cU'op, bi ham hiep va giet ehoe, v.v .. . Tai nghI day la ket quå eua n€n ki'n h te trong mQt xa Mi rna mue s6ng eua mQi ngU'oi kheng d6ng d~u nhau.

Phap Am Ph~t Dån 2006

Vai nam trU'oe, tei co dip vie'ng tham mQt gia dlnh ngheo da den tlj.i Soweto d Nam Phi. Tai hoi tham gia dnh va phU'dng tic$n kie'm s6ng eua hQ. Sau d6, tai noi ehuYc$n vdi mQt giao vien. Qua eau chuyc$n, tai d6ng y rång st! ky thi ehung tQe la di€u khang t6t. Tai bao ang ta hic$n nay mQi eang dan da den d Nam Phi d€u dU'<;Ie hU'dng quy€n blnh dång voi ngU'oi da trifng va hi~n gio ang e6 nhi€u cd hQi hQe hoi eling nhU' tkh el!e lam vic$e M tie'n than. ang nen co' gifng phat tri€n mQi khå nang eua mlnh. Vi giao vien im l~ng va bu6n ba trå lOi eng nghI rhg tri oe eua ngU'oi da den ehau Phi la kem theng rninh. ang n6i : "ChUng tai khOng thi nao bling nguoi da

triing".

87


T6i sii'ng s6t va rilt bu6n. Ne'u 6ng ta can mang trong dåu 6c y tuC1ng nhu v~y thl kh6ng cach gi di d6i cai xa hoi ch~m tie'n nay dUQc. Kh6ng c6 th~ Va t6i da cåi liJ.i 6ng, t6i n6i: "Kinh nghi~n han IMn lai cha lhliy rang

dan tQc Tay Tc;mg khOng khdc gi canh ngQ cua nglliJi dan da den a day. Nhung ntu gij,p cd duyen thuij.n lØ, ckting toi vdn co thi phtit triin tot dfP. Bling chung la chung toi sang An Dil tY, n~n trong bOn mudi niim qua va hifn nay dan Tay T~ng chung toi trd thanh milt cilng dO'ng tY, n~n thanh cong nhfit t~i do". T6i båo 6ng ta rång: "Tilt eå ehung ta d~u blnh ditng. Chung ta co Ph/jt tanh nhu nhau. Chung ta diu la con nguiJi. Sl! khtic bift vi mau da la khOng quan tr(Jng. Quti khu do sl! kj thi CM nguiJi da triing cho nen quj vi khOng co cd hili chu thl!c ra thi dan tilc da den quj vi vdn co khå niing nhu nguiJi da triing". Cu6i cung, vdi nudc milt lttng trang, 6ng dap l<:ti t6i trong ngh~n ngao: "Ba.y giiJ tai lin rang mQi chUng la

diu giang nhau. lA con nguiJi, tat cå chUng ta diu co khå niing nhu nhau". Trong n6i bu6n sau xa, t6i cåm thily mot ngu6n an ui ldn lao VI t6i da g6p dUQc phån nho trong vic$e di d6i tam tr<:tng cua mot chUng sanh da den cting nhu glup hQ phat tri€n lang tt,t tin rna n6 se lam n~n tång cho tudng lai sang l<:tn cua dan toc bilt hiJ.nh nay. Ni~m tt,t tin la due tanh rilt quan trQng. Låm sao M thanh tt,tu dUQc? Trudc he't chung ta nen nghI ding chung ta d~u blnh ditng vdi mQi nguoi khae, va tilt d ehung ta d~u e6 khå nang nhu nhau. Ne'u chung ta bi quan, c6 mij.c cåm nghl rång ehung ta kh6ng th~ thanh c6ng thl ehung ta rilt kh6 tie'n bO dtrQc. Y ttidng cho ding minh khong co cach gl qmh tranh hdn ke khac lå btiO'c dåu tien dån de'n tha't b~i. Cho nen st,t ciJ.nh tranh ehan ernnh rna kh6ng lam t6n h,!-i ke khac la di~u hQp ly . Bay la phudng phap thi dua mot cach dung diln M tie'n bO. Mij.c du di~u quan trQng khi chung ta dån than vao doi mttu sinh vdi lang t11 tin, chung ta cån phan bic$t glua tinh khoe khoang kieu ngiJ.O vdi duc tanh t6t hanh dic$n tt,t tin ndi mlnh. Bay·eting la mot phån giup chung ta tu t~p. Chitng h<:tn khi tOi e6 y tUC1ng t11 cao, nghI rång: "O, minh la nMn vgt quan IrQng". T6i li~n t11 båo: "ThI!C ra tai chl la mQt con

nglliJi, mQI nha lhanh Phgt".

Sil,

cha nen lai co nMn duyen tu hanh di

R6i t6i so sanh t6i vdi con sau trude milt va nghI: "Con

sau nho nay rat ytu dual, no khOng co kha niing suy Illang den van di triet hQc. No cung khOng thi phtit triin lang til bi. Mij,c du toi co thuij.n duyen, nhllng j tullng tl! cao tren CM toi khOng mity sang suot. Ntu toi tl/ phtin xet theo quan diim na"~ thi con sau can thanh thl!c va chfit phtic hdn toi". Khi t6i gij.p mot nguoi nao, t6i nghl t6i kh6ng bång hQ, khi t6i nhln de'n ttu di€m eua hQ. Chitng hiJ.n hQ c6 mai

88

t6c d~p. R6i t6i nghI: "Hi~n nay tai soi dau va til cdi nhin do, tai tMy hQ han tai". Chung ta lu6n lu6n c6 th€ um thily ttu di€m ndi mot s6 nguoi khac rna chung ta kem thua hQ . Vdi y tuC1ng khiem cung nay se glup chung ta dic$t tru dUQc tanh kieu eang nga m<:tn. Hay tUC1ng nghl rång c6 mot nguoi hang x6m thu ghet va lu6n t<:t0 råe r6i eho b<:tn. Ne'u b<:tn kh6ng k~m ehe' dUQe st,t n6ng gi~n va c6 hanh dong thu h~n ch6ng l<:ti hQ, biJ.n se bt,tc rnlnh sinh ra dau bao tii', milt ngu, r6i b<:tn se dung Mn thu6c an thån. Ne'u dung thu6e nay, than th€ b<:tn se bi tan h<:ti. Ke't quå la net mij.t biJ.n lu6n lu6n kh6ng vui va eau nhau r6i cac than hii"u cting xa lanh kh6ng ai de'n tham nua. T6c biJ.n se dån dån biJ.c trilng va sue khoe ngay ciing sa sut. Nhln biJ.n nhu vh, nguoi lang gl~ng se rilt vui, VI m\!c tieu pha råy eua anh ta da thanh c6ng. Trai l<:ti, ne'u b<:tn kh6ng d~ y gl Mn lang d<:t xilu xa eua anh hang x6m, tam biJ.n se dm thily an l<:tc va hiJ.nh phue; nho v~y rna suc khoe cua b<:tn vh t6t, tanh unh vui ve va se c6 nhi~u than hii"u de'n tham. T6i nghl rång day la phudng cach kh6n ngoan nhilt d€ dap liJ.i tam dia xilu mu6n quily råy cua anh hang x6m. T6i kh6ng n6i dua dau. Trong viln d~ nay tOi c6 rilt nhi~u kinh nghic$m, khi gij.p nghich cånh chudng duyen, t6i thuong cO' gilng giu xem nhu kh6ng c6 vic$c gl xåy ra. T6i tin rång tht,tc hanh dUQc nhu v~y rilt hii"u kh. BiJ.n dltng nghl rhg lang tha thu va hiJ.nh nhh nh\!e la dåu hic$u eua st,t ye'u hen. Trai liJ.i, theo t6i, la tUQng trttng cho suc m<:tnh cua d<:to duc. Khi phåi d6i dåu vdi ke thu, ca nhan hay m(lt nh6m nguoi mu6n pha ho<:ti, chung ta nen xem d6 la cd Mi giup rnlnh th11c hanh tanh hy xå va h<:tnh nhån nh\!c. Va duy nhilt cru khi gij.p ke thu nhu v~y, chung ta mdi tht,tc t~p dUQc eae thic$n tanh k€ tren. Cho nen tlf quan di€m nh~n thuc nay, c6 th~ n6i ke thu la thåy cua chung ta ...

T<:ti Hoa Ky, phån d6ng cac nam nu thanh thie'u nien tre tu6i dang th\! huC1ng doi s6ng qua dåy du tic$n nghi v~t ehilt, cho nen khi gij.p phåi mot chUt kh6 khan hQ thuong dm thily rilt kh6 sd va li~n keu than. T6i nghl tht,te la di~u hii"u ieh ne'u eae b<:tn bie't tuC1ng nhd Mn qua kbu cha 6ng cua quy vL nhii"ng nguoi dan ÅU My, da ehiu d11ng bie't bao glan lao ct,tc kh6, lån dåu . tien dij.t chan Mn l~p nghic$p t<:ti dilt nude Hoa Ky nay. T6i nh~n thily trong xa Mi tie'n bQ ngay nay, th11e la di~u sai låm khi chung ta ch6i bo kh6ng quan tam de'n eac tu nhan phiJ.m t(li. Do d6 khie'n hQ milt cd Mi M cåi thic$n hoan ludng. HQ khOng c6 dip sii'a d6i mong trd thanh nhung con nguoi bie't s6ng c6 ky lu~t va traeh nhic$m. T6i nghl rång d€ CUu giup cae tu nhan ph,!-m phap nay, chung ta nen gii'i Mn hQ nhii"ng lai khuyen thanh tht,tc nhu sau: "Ctic bq.n la nhtlng phan trang xii hQi cua chUng tai. Cac b~n cung co milt ngay mai t1idi

tu

sang. Chung toi mong rling quj vi nen srla dOI nhilng hanh dilng Mm lai CM minh va tlidng lai dilng bao giiJ Phap

Am Ph~t Dån 2006


ttii phq.m nila. Chung toi hy v{Jng quj vi se song mi)t cui)c diJi [li<Ing thifn va trd thanh nhung ngliiJi cong dan tot". T6i cling råt bu6n khi thåy nhii'ng nguai måc b~nh Aids b~ mQi nguoi trong xa hOi ru6ng bo. Khi chung ta nhi,in thU'c ding hQ la mot phfrn cua nhii'ng nguoi trong cong d6ng chung ta va nay hQ dang dau kh6 thl t6t hdn he't la chung ta nen mo rong lang thudng d€ chia xe, an ui va chiim soc nghi' tuong Mn hQ. D6i luc chung ta quen hån kh6ng bie't gl de'n nhii'ng n6i kh6 dau cua nhii'ng nguoi båt h<lnh dang s6ng chung quanh mlnh. T<li An Do, khi du hanh biing xe lita, t6i thuong g~p o cac nha ga råt nhi~u ke hanh khåt va ngheo kh6. T6i nhi,in thåy phcin d6ng dan chung kh6ng nhii'ng quay lung rna can håt hui hQ!

Nguy~n

du cha nguiJi ngheo kh6 se duqc giau sang, Nhilng ke thie'u thOn blit hc;mh se tim tMy ngu6n vui, NguiJi bo vo khOn cung co noi nuong tl!a, f)uqc sang trang lim no va hc;mh phUc. Nguy~n du cha nhilng ai bi khung bO' khOng con lo sq, Oie tu nMn dQa day duqc phong thich tI! do. MQi ke bi dan ap duqc ban cha quyin Lam nguiJi di sang, Trang tinh yeu thuong d6ng 10(li cua nhilng tlim h6n vi tha. Nguyen teie: Due Dq.l Lai Lq.l Ma, HT. Thieh Tri Chon ehuy€n ngu tu .wich "An Open Heart"

T6i nhi,in thåy nhii'ng nguoi b<ln Au My clia t6i thuong xem tlnh yeu nam nii' la di~u dn thie't va quan trQng. HQ quan ni~m riing con nglfoi s6ng kh6ng co yeu dUdng thl cuoc doi tro nen bu6n te. Chung ta dn phan bi~t giii'a tlnh yeu hay lang dl,lc vQng voi tlnh thudng cao cå mu6n giup do mang h<lnh phuc Mn cho ke khac. Tlnh yeu trai gai d6i luc khie'n con nguoi tro nen mu quang, sanh tam hyp hai kh ky, kh6ng can sang su6t d~ nhln th5y s~tthi,it.

thoi danh

t~ nhu lang thu hi,in va ganh ghet, s~ dam me dl,lc tlnh cling r5t tai h<li. Chung ta co' gifng k~m che' kh6ng d~ cho tlnh yeu mu quang lam chu lang mlnh. Di~u do kh6ng co nghi'a la chung ta kh6ng bie't yeu thudng hay hoan toan l<lnh nh<lt voi mQi nguai. Chung ta nen hi~u dng tlnh thudng co hai IO<li x5u va t6t, ich ky va lQi tha .

Cling VI cuoc s6ng phåi mU'u sinh Kho nhQc nao ai mu6n phåi mlnh fch ky, lang tham bång n6i di,iy Nao dau can thåy kie'p phu sinh?!

Ngoai kia troi I<lnh tuyet dang rdi Hay boi lang ta d<l nat bai? Nhln I<li cuoc doi sao thåm qua! Dau thudng ch6ng chåt kiep con nguai!

TUdng

DU'c Phi,it d<lY riing chung ta nen th~c hanh lang tå bi, mang ngu6n vui de'n cho mQi nguai. M~c dll chung ta kh6ng th~ hoan toan thay d6i cuoc s6ng cua nhii'ng nguoi dang g~p cånh kh6, nhung trong mot vai truang hQp, qua hanh dong chiim soc ti,in tlnh giup do va an ui, chia xe nhii'ng kho khan, chung ta co th~ lam giåm bot phån nao nhftng noi kh6 dau cua hQ. Sau het, t6i mu6n goi vai lOi Mn tin d6 cac t6n giao b<ln cling nhu nhii'ng nguoi kh6ng co lin nguang. Khi dQc nhii'ng dang nay, ne'u la nguoi co duc lin, b<ln co th~ nghi' toi Mng thieng heng rna b<ln dang kinh thO. Nguoi Ky tO giao My nghi Mn Chua Oie Su, H6i giao nbO tuong Mn Mng Allah va suy glim v~ nhii'ng lOi d<lY cua cac v~ giao chu cua mlnh. Truang hQp neu la nguoi kh6ng thea t6n giao nao thl b<ln nen hi~u ding tåt cå mQi nguoi d~u gi6ng nhau, ai cling uoc mong s6ng h<lnh phuc va kh6ng thich kh6 dau. Tå nhi,in thuc nay, b<ln hay co' gifng phat tri~n tlnh thudng yeu d6ng IO<li va di~u quan trQng nhåt la chung ta dn co mot "tlim h6n vi tha". Va khi hi~u biet ding chung ta la mot phc1n cua xa hQi loai nguoi thl chung ta nen co' gång tu ti,ip d~ tro thanh mot con nguoi co tlnh thudng bao la voi trai tim rong mo:

Kla ai thuong thuc cånh giau sang. RUQu ngQt, mieng ngon, gai san sang Duoi truang lifm nguoi håu, ke o Mot doi vudng gia giii'a trcin gian. Ke tham danh vQng, mu6n treo cao Chång k~ IUdng tri, liem si' nao f)<lP ke bån cung, nguoi thåt the DUdng oai, khoe vu6t - M~c troi cao. Th6i danh doi da la nhu the Cho sua co ngay cling phåi cam Ban doc ng6i lau r6i cling ml,lC Thai blnh åt I<li tro v~ dan.

bong thoi gi an Nao ai thåy dUQc bong thoi gian? Khoånh khifc qua mau hoa no tan. Mift mo danh IQi doi 6-truQc. Chång thåy troi cao, Mt I<lnh lung. Chung cuOc. Thoi ra xay åo mong! Rung xanh måy thud nho la bay?! Thoi gian ch6n het vao quen lang. Nåm Mt ben duong ai co hay?!

B'inh sa Phap

Am Ph~l 8an 2006

89


THONG CAO BAO CHi LÅM T ~I PARIS NGÅ Y 12.4.2006

Huynh trudng Gia Dinh Ph~t tit Vi~t Nam, Le Cong cåu, dijt vin d~ Co Ph~t Giao vm Ban Ton giao Chinh phil Uti giro

thi~u:

§ Nhan mua Ph~t Dån, PL 2550 do yeu du eua nhi~u Huynh tntdng va PMt tU' trong eling nhu' ngoai nu'de, ehung toi xin dång l<).i bai phan tteh nåy. Xem La mQt til Li~u dang gap vao cong cUQc dau tranh cho nhan quyin va tt! do da Giao HQi Phq.t Giao Vi~t Nam Th(J'ng Nhat suot 30 nam qua va di cac PMt ttI xa gdn nhln Lq.i van di mQt cach khcich quan va c~ thi. PL. 2549 - Hue', ngay 10 thang 04 nåm 2006

Ph~t Giao eua ang eling nhu' eua Dång CQng Sån Vi~t

Nam rna toi xin dli.n ehung sau diiy:

COPH~TGL~O ,

,,'

,

~

LA BlEV Tu'ONG HOP PHAP ?

CVA

"

PH~T

,

GIAO

A.

VI~T

NAM

Kinh gdi: ang Le Quang Vjnh, Tru'C1ng Ban Ton Giao Chinh Phu Nu'de CQng Hoa Xii HQi Chu Nghla Vi~t Nam Ngu'oi gdi: Le Cong cåu, Huynh Tru'dng Gia DInh Ph~t Nam

TU'Vi~t

Kinh thu'a ang, Theo hi6u bie't eua toi tru Ban Ton Giao Chlnh Phli co nhi~m Vl.} cm d<).o de Ton giao phåi phl.}e Vl.} ml.}e dfch eua Dång va tham mu'U eho Chlnh quy~n v~ eae ehlnh saeh Ton giao, nhu'ng qua bai trå lOi phong vin l~p 10 eua ang vf: La Co Ph~t Giao dång trong baD Giae NgQ, s6 150 dii gay kha nhi~u bit blnh trong hang ngli Tang, Tin d6 PMt giao noi rieng va quån ehung khAp ndi noi ehung. Mua Ph~t Dån sAp Mn, vdi n6i bue xue elia mQt Ph~t tU' toi nghl nen co mQt eai nrun nghiem tue v~ La Co Ph~t Giao, nen toi vie't bån tham lu~n nay trong tinh thån dan bie't, dan ban, dan lam, dan ki6m tra, mong ang nghien eUll ky VI tie'ng noi eua ang gAn li~n vdi ehlnh saeh Ton giao eua Dång va Chlnh Phu Nu'de CQng Hoa Xii HQi Chu Nghla Vi~t Nam. Bai phat bi6u eua ang ehua dt!ng 3 di6m sai låm cd bån nhu' sau: 1/ ang noi La co nam såe cm la bi6u tru'ng eua di gQi la HQi Lien Hi.i'u Ph~t giao The' gidi la mQt sai låm. 2/ ang noi ngay tru'de HQi Th6ng nhit Ph~t giao Vi~t Nam eua ta khong tham gia, bay gio eling khong tham gia la them mQt sai låm. 3/ ang noi ehu'a co yeu du phåi eoi do la D<;to ky Ph~t giao la them mQt sai låm nua. Tu 3 di6m sai låm cd bån iy dii d§n Mn nhung hi~u bie't sai låm v~ phap ly va sai låm v~ y thae Mi vdi La Co

90

,,?

~

~

,

,

I. BON DIEM SAl LAM VE PHAP LY

1. Sai låm thu uhåt: PHÅI HIEU RANG CO NÅM SAC CVA H(n LIEN HUU PHA-T GIAO THE GIdI CUNG LA LA CO HOP PHAP CVA PHA-T GIAO VIeTNAM Thu'a ong, trong th~p nien 1930, tren bu'de du'ong ehin hu'ng Ph~t giao, eu m6i mi~n Mt nu'de du'Qe thanh l~p mQt Giao HQi eua gidi Tang gia gån li~n vdi mQt Giao hQi eua gidi Cu' Sl. Cae Giao hQi nay dii d<;ti di~n eho Tang Tin D6 Ph~t giao toan queJc tham dl! D<;ti hQi Th6ng nhit Ph~t giao Vi~t Nam tu ngay 6 thang 5 Mn ngay 9 thang 5 nam 1951 t<;ti ehua Tu Dam, Hue'. Trong do: - Giao HQi Tang Gia Båe Vi~t va HQi Vi~t Nam Ph~l Giao eua mi~n Båe do Thi~n Su' M~t Ung va Thi~n Su' Tri Håi din dåu. - Giao HQi Tang Gia Trung Vi~t va HQi Vi~t Nam Ph~t HQe elia Mi~n Trung do Thi~n Su' Tjnh Khie't va Thi~n Su'Tri Quang din dåu. - Giao HQi Tang Gia Nam Vi~t va HQi PMt HQe Nam Vi~t eua mi~n Nam do Thi~n Su' D<).t Thanh va Thi~n Su' Thi~n Hoa dli.n dåu . Sau Giao HQi tren diiy dii nhit tri thanh l~p T6ng HQi Ph~t Giao Vi~t Nam va suy ton Thi~n Su' Thfch Tjnh Khie't lam HQi Chu. T<).i D<;ti HQi nay La Co Nåm Såe elia HQi Lien Hi.i'u Ph~t Giao The' Gidi du'Qe eong nMn la la co eua Ph~t Giao Vi~t Nam. Sau do van ngay 7 thang 9 nam 1952 D<;ti HQi Tang Gia Toan Qu6e du'Qe tri~u t~p t<;ti ehua Quan Ha NQi, Thif:n Su' Tu~ T<;tng du'Qe suy ton lam Thu'Qng Thu, La Co Ph~t Giao eling dii du'Qe thie't tri mQt eaeh long trQng noi len y ehi va nguy~n vQng eua PMt Giao Vi~t Nam. Yl v~y La Co Nam Såe dii trd thanh La Co hQp phap eua PMt Giao Vi~t Nam, eho nen khi ang noi "Cm lå bi~u tru'ng eua di gQi la HQi Lien Hi.i'u Ph~t Giao" tru rit la sai låm.

sa

2. Sai låm thu hai: PHÅI HIEU RANG H(n THONG NHAT PHA-T GIAO VIeT NAM KHaNG PHÅI LA

Phap Am Ph~t Dån 2006


MOT GIAO HOI DAl meN CHO ToAN THE TANG TfN DO pHAT GIAo VIeT NAM ang noi rång: "La Co Nam sik crula bi€u tntng cua di gQi la Hoi Lien Hii'u The' Giai, ngay tntac Hoi Ph~t Giao Th6ng Nhtt Vic$t Nam eua ta khong tham gia, bay gio eiing khong tham gia" la them mot sai låm nlla. Thl1a ang, vai tI1 eaeh la TrI1dng Ban Tan Giao, ,un ang håy dQe lich så Ph~t giao Vic$t Nam c~n d<;li d€ bie't rång: T6ng Hoi Ph~t Giao Vic$t Nam dl1qe thanh l~p nam 1951 t<;li ehua Tu Dam la d<;li dic$n hqp phap eho toan th€ tang tin d6 Ph~t giao tren toan qu6e. Nam 1954 Mt nl1ae bi phan ehia. T6ng Hoi Ph~t Giao Vic$t Nam v5n dl1qc duy tri t<;li mien Nam. Trong T6ng Hoi ty co st! gop m~t cua Ph~t giao mien Båe di cl1, eho nen no v5n dåy du såe thai toan dic$n nhl1 thud ban dåu. T<;li mien Båe, dl1ai ehe' do CQng San, do yeu du eua Dang va Nha Nl1ac, Hoi PMt Giao Th6ng Nhtt Vic$t Nam ra doi nåm 1958 do Hoa Thl1qng Tri DO lam Hoi Chu . Giao Hoi nay co ml)C dich lå hl1ang cac hO<;lt dong PMt Giao di the o dl10ng l6i cua Dang va Nha nl1ac va nhllm 10<;li tru anh hl10ng cua Giao Hoi Tang Gia Båe Vic$t va Hoi Vic$t Nam Ph~t Giao con l<;li tren Mt Båc. Day la mot Giao hOi co tjnh chtt thoi cuoc va dia phl1dng, lå cong Cl) cua Dang no khong d<;li dic$n cho Ph~t giao d6 toan qu6c, no ciing khong phai la ke' thira eua T6ng Hoi Ph~t Giao Vic$t Nam va eiing khong phai lå tien than cua Giao hOi Ph~t giao Vic$t Nam (Giao hOi Nha nl1ac) hic$n nay. Ngay nay nha nl1ac luon ho hao d6i mai d€ hoa nh~p vao cong d6ng the' giai tru t<;li sao l<;li båt Ph~t giao phai di thea con dl10ng cii eua mot Giao hOi dia phl1dng mien Båe co tinh chtt eong Cl) eua Dang va nhtt la Giao hoi ty ngay nay ciing khong con nlla.

3. Sai låm thti' ba: PHÅI HIEU RANG pHAT GIAo VIeT NAM LA MOT sANG LAp VIEN CVA HOI LIEN HaU pHAT GIAo THE GIOI Thl1a ang, nam 1950, Giao Hoi Tang Gia Båc Vic$t da

cå Thien SI1 To' Lien tham dt! Hoi nghi thanh I~p Hoi Lien Hii'u Ph~t Giao The' Giai (World Fellowship of Buddhism) t<;li Colombo, Thu do Tich Lan, tu ngay 26 thang 5 Mn ngay 27 thang 6 nåm 1950. Sau do D<;li HOi PMt Giao Toan Qu6c t<;li Tir Dam, Hue' nåm 1951 va D<;li Hoi Tang Gia Toan Qu6e t<;li chua Qllan Su, Hå NOi nam 1952 då cong nh~n st! kit$n noi tren va Vit$t Nam då tro thanh sang l~p vien eua Hoi Lien Hii'u Ph~t Giao The' Giai, Van phong trung tam dia phl1dng dl1qc d~t t<;li chua Quan Su, Ha NOi. Hdn nlla, Hoi Lien Hftll Ph~t Giao The' Giai la mot t6 ehU'c Phi Chinh phLI dl1qc Hie'n chl1dng Lien hic$p qu6c thua nh~n. Nttae Cong Hoa Xå Hoi Chu NghTa Vic$t Nam la thanh vien cua Lien Hic$p Qu6e thl phai tuan hanh ban Hie'n Chl1dng ty, rna da tuan hanh Hie'n Chl1dng Lien Hic$p Qu6c tue la då gop phån vao vit$c cong nMn Hoi Lien Huu Ph~t Giao The' Giai r6i. Do do Ph~t Giao Vic$t Nam trl1ac day eiing nhl1 bay gio viin dl1<;1c xem la mot sang l~p vien eua Hoi

Phap

Am Ph~t E>an 2006

Lien Huu Ph~t Giao The' GiOi chu khOng th€ noi la trl1ac nay khong tham gia bay gio ciing khong tham gia nhl1 ang noi dI1qe.

4. Sai lfim thti' tli: PHÅI HIEU RÅNG CO pHAT GIAO LA LA CO TRUYEN THONG, LA CO Ay DA HOP PHAp NEN KHaNG CAN co MOT slj CaNG NHAN NAONUA Giao hOi Ph~t giao Vic$t Nam hit$n na y (Giao hOi Nha nl1ac) v5n thl10ng xl1ng Ja Giao hoi Ke' thua, Ne'u dung ke' thua thl ke' thua di gl: Do la ke' thua di gia san v~t chtt va gia san tinh thån eua cac Giao Hoi tien nhic$m då d€ l<;li. Trong eai gia san tinh thån ty co mot lai san thieng lieng la La Co Ph~t giao, vh La Co ty då mang tinh truyen thira tru no dttdng nhien la hqp phap, no khong dn st! eong nh~n elta mot Chinh Quyen hay mot Che' DQ nao nlla, nhl1ng ngl1qe l<;li ne'u mQt Chinh quy~n hay mot Che' dO nao khong eong nh~n no tru hanh dong ty d6ng nghIa vai vic$e vi ph<;lm tt! do Ton giao, ehitng khac gl vit$c trit$t h<;l Co Ph~t Giao nam 1963 elta Chinh Quy~n Ngo Djnh Dic$m. Il. BON DIEM SAl LAM VE

Y TUVC

1. Sai lfim thti' nhit: TRAcH NHleM CVA GIAO HOI PHAT GIAo VIeT NAM HIeN NA y (GIAo HOI NHA NUOC) Dal VOl LA CO PHAT GIAo Nhl1 toi då noi o tren Co PMt giao la mot tai san thieng lieng trong gia san ke' thua eua Ph~ t giao eho nen no la mQt La Co hqp phap va khi Dang vå Chinh quy~n thtta nh~n Giao hoi Ph~t giao Vic$t Nam hic$n nay tuc lå da thua nh~n La Co Ph~t giao fly r6i. Vic$e duy tri I;i co Ph~t giao la mot phån trach nhic$m eua Giao hOi Ph~t giao Vic$t Nam, khong treo Co Ph~t giao trong nåm ky D<;li hOi lå mot st! phll nh~n truyen th6ng (PTTPGQT nhfln m<;lnh). Co nhieu vi nghT ding La Co fly la eua Giao hoi PMt giao Vic$t Nam Th6ng nhtt eho nen khong treo. Nha nl1ac bie't the' nhl1ng då lam Id ehtt ne'u trea tlu Chinh quyen ciing chitng noi gl dl1qe. Bång ehung la trong eae I€ ll1qt cua Ph~t giao co nam såc viin dttqe trea nhl1 eG du bi h<;ln ehe' va nhflt lå trong tang l~ eua co' D<;li Låo Hoa Thl1qng Dc$ Nhflt Phap Chu Giao HOi Ph~t Giao Vic$t Nam Thich Duc Nhu~n, d<;li ky Ph~t giao dl1qe trea t<;li ehua Quan Stt, da: diin dåu doan ntac trong ngay nh~p thap t<;li Thu do Ha Noi bai Vl no la La Co truyen th6ng cua PMt giao Vic$t Nam chu no khong con la eua rieng eua mot Giao hOi nåo nlla. Giao hQi na o khong ton trQng co Ph~t giao la di ngl1qe l<;li vai y chi vå nguyc$n vQng elIa Ph~t giao d6 toan qu6c .

2. Sai lfim thti' hai: TRAcH NHleM CVA CHU V~ LÅNH DAO GIAO HOI pHAT GIAo VIeT NAM Dal VOl LA CO PHAT GIAo Da s6 ehl1 vi lånh d<:J.o trong Giao hQi Ph~t giao Vic$t Nam hic$n nay da: tung la thanh vien eua Giao hoi Ph~t giao Vic$t Nam Th6ng nhflt trl1ac day. Quy Ngai då ly khai Giao hoi Th6ng nhflt d€ tham gia Giao hOi Nhå 91


mtoe. Nhu'ng xin dung quen ding quy Ngai da tUng tham gia tranh da'u d€ båo vc$ La Co Ph~t giao, da tung n6 hfe xay dt,tng ngoinha Giao hOi Ph~t giao Vic$t Nam Th6ng nha't, da tung ho,!-t dong du'oi La Co a'y, trong long Giao hOi a'y bao nhieu nam thang hao hiing da qua, dang ra ehu vi phåi båo vc$ thanh quå ve vang a'y, the' nhu'ng hic$n t,!-i Giao hOi a'y s6ng ehe't eung mij.e, La Co a'y trea hay khong trea eung kc$, xem nhu khong lien quan gl Mn mlnh. Ngay nay ehu vi eho ding mlnh ho,!-t dong trong Giao hOi Ph~t giao Vic$t Nam la tie'p tl,Ie traeh nhic$m duy tri ehanh phap thl xin dung quen trong traeh nhic$m a'y e6 traeh nhic$m DUY TRI LA CO pHAT GIAO rna ehu vi da eiing Ph~ t giao d6 toan qu6c hy sinh d€ båo vc$, xin dung quen .

3. Sai låm thu ba: TRACH NHI$M CVA BANG V Å CHINH PHV NVOC CONG HOA XA HOI CHV NGHIA VI$T NAM BOl Val LA pHAT GiAO

co

Trong euoe tranh Mu elia Ph~t giao nam 1963 thud a'y ehung toi con la hQe sinh thuong len lut md dai Ha Noi ra nghe va da nhitSu Hin nghe tren dai tuyen b6: "Bång va Chinh Phli Nuoe Vic$t Nam Dan Chli Cong Hoa qte lt,te len an ehinh saeh ky thi ton giao elia ng\,ly quytSn Ngo Dlnh Dic$m, ehinh saeh ky thi a'y va nha't la vic$e tric$t h,!- Co Ph~t giao la mot toi ae troi khong dung Mt khong tha". Lai tuyen b6 a'y nay ehåe v5n con gia tri VI d6 la quan di€m la l~p truang elia Bång va Chinh phli ehu ehiing phåi la nhung lai n6i diia, xin Bång hay nho la'y.

4. Sai låm thu hi: TRACH NHI$M CVA BÅN THAN ONG TRVåNG BAN TON GIAO LE QUANG VJNH DOI Val LA CO pHAT GIAO Thua Ong, truoe nam 1975, trong de euoe da'u tranh doi hoi hoa blnh, tt,t do dan ehli, eong bling xa hoi trong d6 e6 Mu tranh eho 5 Nguyc$n vQng elia Ph~t giao va hliy bo Ic$nh tric$t h,!- Co PMt giao. Cae euoe Mu tranh a'y Ong dtSu e6 tham gia trong hang ngu sinh vien, hQe sinh, tri thue, hlnh ånh va ten tu6i giao su Le Quang Vinh eiing de nha tri thue khae la nitSm tin eho hang ngu hQe sinh, sinh vien thoi a'y noi theo. V~y rna ngay nay Ong l,!-i n6i: "La Co Nam såe erula bi€u tru'ng elia di gQi la Hoi Lien Hii'u PMt Giao, ehua tha'y e6 yeu du phåi eoi d6 la d'!-o ky elia Ph~t giao". N6i nhu the' nghla la lau nay ong khong xem d6 la Co elia Ph~t giao Vic$t Nam vh thl n6 la eai gl rna Ph~t tit phåi d6 mau d€ Mu tranh båo v~ n6 va ehinh Ong eung tham gia Mu tranh d€ båo v~ n6, mong Ong th~n trQng d€ dung mang tie'ng xu ph\,l thoi the' rna quen ma't qua khu elia mlnh ... Kinh thua Ong, C6 hai ditSu quan trQng toi xin neu len d€ Ong r6: Truoe he't, la co nam såe la co elia Ph~t giao Tich Lan, nam 1950 la co a'y trd thanh co Ph~t giao The' gioi va nam 1951 dUc;1e eong nh~n la co Ph~t giao Vi~t Nam. La

92

co a'y tu'c;1ng tru'ng eho anh sang ehanh Phap eua D'!-o Ph~t. Lå nguoi Ph~t tit ai eung bie't rling: Khi Due Ph~t

thuye't kinh Ngai thuong ph6ng hao quang nam såe xanh, vang, do, trång, h6ng, nhåe nhd eho d,!-i ehung nam ditSu can bån tren buoe duong tu t~p gQi la Ngu Can g6m co: long tin m'!-nh me vao ehanh Phap (Tin can), n6 lt,te tu hanh the o ehanh Phap (Ta'n can), luon luon nho de'n ehanh Phap (Ni~m can), ehu tam tu hanh thea ehanh Phap (Dinh can) va diing ly tri sang su6t d€ tu t~p theo ehanh Phap (Huc$ can). St,t phat tam tu tri a'y t'!-o nen sue m'!-nh eho Ngu Can n6i tren gQi la Ngu Lt,te (Tin lt,te, Ta'n lue, Ni~m lt,te, Dinh lt,te va Hu~ lt,te) . Noi eho d~ hi€u, Ngu Can la nam dnh tay vudn toi d€ hai quå giåi thoat, Ngu lt,te la sue m'!-nh eua nam eanh tay fly. Tay ai m'!-nh thl hai quå duc;1e nhanh hdn. Do Ja y nghTa nam såe elia la co. Con såe t6ng hc;1p la noi len st,t gån bo elia Ngu can va Ngu lt,te khong taeh rai nhau, mau t6ng hc;1p con bi€u thi eho st,t doan ke't elia lin d6 PMt giao n6i rieng va st,t doan ke't elia Ph~t giao voi nhan qu~n va xa hOi noi ehung. Sau nua, la co Ph~t giao khong nhung erula bi€u tuc;1ng elia Ph~t giao Vi~t Nam rna n6 da gån li~n voi dan toe Vi~t Nam trong nita the' ky vua qua. Ph~t tit Vic$t Nam da mot l~n dem mau xudng va nuoe måt d€ båo v~ La Co a'y. La Co fly da xoa diu bao n6i dau thudng tan kh6e elia lita d'!-n ehie'n tranh, da an lii eho nhii'ng ma't mat, ehia ly trong thien tai bao l\,lt, da la nitSm tin, ni~m e6 vu hao hiing eho nhung phong trao doi hoi hoa binh tt,t do elia dan toe. La Co a'y l,!-i con la mot net dij.e tru'n~ elia van h6a Vi~t Nam rna ai ai trong ehung ta eung phåi co traeh nhi~m båo vc$ dung d€ ma't di hlnh ånh eao quy rna tu thanh thi Mn nong thon, tu rnitSn bi€n xanh eat trång de'n nhung viing nui non hi€m trd dau dau eung da in d~m nam såe elia Tu Bi va Binh Diing. Xin du nguy~n d€ qua khu khong lij.p l,!-i mot l~n nua. Kinh ehao Ong Trudng Ban Ton giao . Hue', ngay 14 thang 02 nam 2003 Le Cong C~u Huynh Trudng GDPT Vic$t Nam

Van ban dinh kem M lam hi lieu: - Van ki~n eong nh~n Co Ph~t Giao Vi~t Nam elia Thli Tuong Tr~n Van Hii'u ky ngay 11-01-1952. - Cong di~n elia Phli T6ng Th6ng Ngo Dinh Di~m khong eho trea Co Ph~t Giao t,!-i eae tt,t vic$n va tu gia ky ngay 06-05-1963 va but phe KHONG THE TUAN HÅNH elia Thuc;1ng TQa Thieh Tri Quang, Chanh HOi Trudng T6ng HOi Ph~t Giao Vic$t Nam T,!-i Trung Phån ngay 07-05-1963. - "Co Ph~t Giao Qu6c Te' Kbong Th€ Bi Tri~t H,!-" Hlnh ånh euoe Mu tranh nam 1963, trich trong t~p "Truoe Cdn S6ng Gio".

Phap

Am PMt Dån 2006


THONG

cAO BAO CHi

LÅM T~I LOS ANGELES NGÅY 24.4.2006 D~I

~

"

?

LE PHi).T DAN PL. 2550

Dap JOi moi eua Giao HOi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhfit Hai ngo~i t~i Hoa Ky (GHPGVNTNHN-HK) Van phong Il Vi~n H6a D~o, 300 ehu Tang Ni Vi~t Nam va ngo~i qu6e (Låo, Cam B6t, Mie'n Di~n, Hoa Ky, Nh~t Ban, Thai Lan, Tich Lan, Trung Hoa ... ) va 8000 Ph~t tli t~ ttfU v~ Tu vi~n Bao Phap, thj trfin Azusa, California, eU' hanh trang nghiem va hung trang D~i l~ Ph~t Dan lån thtr 2630, Ph~t lieh 2550, t~i Tu vi~n Bao Phap. Khae voi cae nam truoe t6 ehtre tai cae thj trfin do hOi, nam nay D~i I~ Ph~t Dån dUQe t6 eh& trong mi~n mli eao thuoe thi trfin Azusa viIng ph\l e~n Los Angeles. Tren viIng dfit rong mot tram mau thuoe Tu vi~n Båo Phap, nui non hung VI trung di~p baG quanh duoi båu tro i xanh ngåt, anh ehi em Gia Dlnh Ph~t TU' d\fng len mot I~ dai eao lOn uy nghi ehua tung e6 so voi nhi~u nam tnioe. Tnioe n~n nui xanh, hlnh D& PMt så sinh hi~n giG'a vong hao quang Chuy~n phap luan eh6ng do trai Mt. Hai ben l~ dai hai btre hlnh lOn eua Dtre Tang Th6ng Thieh Huy~n Quang va Hoa thuQng Thich Quang Do. C~nh I~ dai la ban do Vi~t Nam ben hang ehG' lOn "Kinh Mung Dai L~ Ph~t Dan 2550" va "T\f Do, Dan Chu va Nhan Quy~n eho Vi~t Nam".

Mo dåu ehuång trinh D~i I~ Ph~t Dån, Phap su Nien truong Thieh Giae D& thuye't phap v~ y nghIa Ngay Dan sinh Dtre PMt, tu dan sinh Mn giao phap giae ngo, tii giao phap giae ngo Mn W hlnh thanh mot giao hOi tu bi, tri tu~, hoa blnh, va mot giao quy~n dang hi~n hau o Vi~t Nam. Giao quy~n khong mang nghia quy~n l\fe, rna la mot Tang doan Hinh d~o eong euoe eau kh6 va giai thoat, d6 la Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhfit. Sau khi ThuQng tQa Thieh Vien Ly, T6ng Thu ky GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi~n H6a D~o ehinh th& tuyen bo' ehuång trlnh D~i l~ Ph~t Dån, Hoa thtiQng Thieh Chån Tri, Truong ban t6 ehue d~i l~ dUQe moi len I~ dai dQe di~n van khai m~e. Tie'p My, nh~e l~ Khanh Dån vang r~n rung nui trong khi ehu Tang Ni quang lam l~ dai xay ba tång lam n6i b~t ba t1lng y vang r\fe nång eua ehu vi giao phffm Truong låG Hoa thuQng, ThuQng tQa, D~i due Tang Ni tham d\f l~ Tårn Ph~t va nghi l~ Khanh dan thea hai truy~n th6ng Bile tong va Nam tong. Nghi I~ vua ehfim dilt, trong lue dua ehu Tang Ni v€ cha ng6i nåi hOi tntang, tie'ng ca reo cua ca si Chi Tam vang len nh~e phåm Hoa Bfit Di~t.

rat

ThuQng tQa Thich Giae Ding, T6ng VI,! truong T6ng VI,! Truy~n thong, nguai di~u khi~n ehuång trlnh d~i l~, lån

Phap

Am Ph~t 8an 2006

IUQt thinh moi Hoa thuQng Thieh HO Giae, Ph6 Vi~n truong Vi~n H6a D~o kiem Chu 4eh HOi dong Di~u hanh GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi~n H6a D~o, ban D~o Tu Ph~t Dån, Hoa thuQng Thich Chanh L~e, Ph6 Vi~n truong Vi~n H6a D~o kiem Ph6 ehu tieh Noi Vl,! HOi dong Di~u hanh GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi~n H6a D~o, tuyen dQe Thong Di~p Ph~t Dan eua Dlic D~ Tli Tang Th6ng Thich Huy~n Quang tu trong nuoe gU'i ra, va Hoa thuQng Thieh Tam Chau, ThliQng thu Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Tren The' Gioi kiem thanh vien hang Truong Hio Hoi Dong Giao Ph§m Trung Vång Vi~n Tang Th6ng, Giao HOi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhfit, va Chtrng minh D~o su GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi~n H6a D~o, ban D~oTu.

Hoa thuQng Thieh HO Giae nhile nha Mn n~n giao ly kinh di~n mang IQi l~e tren mQi Iinh v\fe eua dai s6ng ehung sinh. D~e bi~t la lQi l~e t6i thuQng dua toi s\f giac ngo va long d~i tu d~i bi. Tuy nhien Hoa thuQng nhfin manh di~u trQng ye'u horn nay d6i voi Ph~t tU' Vi~t Nam: "Noi Mi kho' nq.n dat nUde Vi€f Nam dang trdi qua hOm nay khOng ,hi khOng noi den SI! suy thodi nhang gid tri tO.m linh. Vai tro tan gido el!e kY quan trQng trong vi€e h6i sinh sue mq.nh eua dan tQe. Dq.o gido phdi dung ngoai sI! ehi phOl eua quyin ll!e the' t(fe. Que hUdng eo ,hanh binh tI! do, fhi ngu(ji dan moi eo thu4n duyen fu t4p hanh dq.o. Chinh vi the; ngu(ji PMt tå khOng tM ehl nghi de'n SI! giåi thodt ma lam ngd voi nhang van di da xa hQi. SI! ph(fe hoq.t phdp ly quyin sinh hoq.t eua Gido HQi Ph4t Gido Vi€t Nam ThOng Nhat, khOng nhang la mQt dap ung hqp finh hqp ly dal voi Ph4t giao d6 Vi€t Nam ma eon kh!i.ng dinh mQt buoe quan trQng sI! do'i moi eap fhiet trude kho' nq.n eua dan tQe Vi€t Nam ". Qua Thong Di~p Ph~t Dån, Due Tang Th6ng Thieh Huy~n Quang xae dinh vai tro eua Ph~t giao tren the' gioi ding nhli t~i Vi~t Nam rAng: "Dq.o Ph4t xuat hi€n (f eai Mi nhu mQt ThOng Di€p bao dung hy xd, trao fruyin eho nhan fhe; toå sang bc1ng ede phdm tinh Ta bi va Tri tu€ eua Dang Va ,huqng Chanh diing Chdnh giae. Ngay nay ThOng Di€p ay duqe nhan Loq.i don nMn nhu kim ehl nam soi du(jng huong vi eUQe sang nQi tam an tinh, hoa binh trong the' gioi My lo au va sq hiii vi bq.o ll!e va khung bo' nay ( ... ). Dq.o Phq.t da duqe truyin VaD ddt nuoe Vi€t Nam ciing da hdn 2000 nam lieh så. Due tinh bao dung hiin h4u va nhang gid tri pho' qudt eua phdm gia eon ngu(ji duqe ham ehua trong d6, da lam nen ngu6n ll!e sinh t6n, tae thanh y thUe dan fQe". The' nhu'ng, th\fe dnh Giao hQi trong nuoe ngay nay, thl : "K-y ni€m PMt Dån, giaa lue Giao HQi PMt Gido Vi€t Nam ThOng Nha{ van dang trong edn phdp nq.n, lien t(fe bj Me hq.i. Bån than tai va Hoa thuqng Vi€n Tru(fng Vifn Hoa Dgo, eung ede v,i trong HQi D8ng LuiJng Vi€n, b,i Nhil nUde Vift Nam the o dai, ham dQa, eo lq.p, et{m khOng eho g(ip nhau; eae thanh vien Ban Dq.i Difn eae tinh thanh bi khung bO; dan ap. Vi the' ma Giao hQi ehung ta khOng tM

93


hO(Jt dijng duqe. Cho nen, eung duiJng Phijt Dån nam nay, Tang Ni, Tfn d6 con phåi y thUe trdeh nhi~m va b6n ph4n eua minh truOc tdn d6 d(Jo phtip va dan tije, IO(Ji bo mQi di kitn, doan ktt ben nhau, kien tri "bån th~ dij sanh" va sdn sang ehiip nh4n hy sinh; kh6 khan khOng ehun buOc, danh Iqi ehtlng mang, khOng khuat ph~e b(Jo Il!e. (. .. ) Dife biit trong 30 niim qua, til 1975 den 2005, Giao hQi ghi nhij.n duve danh saeh eUa 22 vi Tiing, Ni, Cu si PMt tit vi phap vong tMn di eho the' hi ngay nay va eå mai sau, duve thila hul/ng sr! tl/ do tin nguiJng va eae gia tri tam linh eao quj". Dt1e Tang Theng Thieh Huy€n Quang keu gQi: "Con duiJng phfa truOc con dai va nhiiu kh6 khan, nhung phåi ehu toan sI! nghi~p vij.n dijng ph~e hO(Jt Gido Hiji Ph4t Gido Vi~t Nam ThOng Nhat eho den khi thanh tl!u. Tiing Ni, Phij.t tit Viit Nam trong eiing nhu ngoai nufJc hiiy tinh elin hanh d~o, eånh saeh trlifJc eae am mltu ehia re, trufJc nhilng lili hrla hfn hiio huye'n, khfmg vi mieng mo';. danh lØ phil du ma danh mat bån eMt va pha?m gia eUa nguili con Phij.t". (xem toan van trong bån Thong eao bao ehi ngay 21.4.2006 - Trang nha Que My: http://www.queme .net). Hoa thu<;lng Thieh Tam Chau rna dåu DC;lO Tlr vdi lOi tan than khong khi khanh hy eh5ng khae gl nhung ngay thang huy hoang thoi eii a Vi~t Nam . Hoa thu<;lng n6i :

"Ban To? ehUe Khdnh Dån GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi~n H6a D(Jo da to? ehue li Khtinh Dån mijt nghi thue het sue trang frQng sdnh duqe nhu ngay kY ni~m Phij.t Dån nam 1964 t(Ji Ben B(Jeh Ddng (j Saigon". Hoa thu<;Ing "tdn du(/ng eong due eua Due Tang ThOng Thfeh Huyin Quang, Haa thuqng Thieh Quång Dij, ehu Hoa thuqng, Thuqng tQa, D(Ji due Tang Ni va d6ng baD Phij.t tu trong nuOc va tren 30 nam nay da tieh el!e co' gdng tren mQi mt,lt, hy sinh tren mQi mt,lt di tranh dau eho tI! do dan ehu Vi~t Nam. Bue ThOng Di~p Phij.t Dån Clla Due D~ TU Tang ThOng eho ehung ta biet kh6 n(Jn ma dan tije va toan dan dang ehiu dt!ng ". Hoa thU<;Ing Thieh Tam Chau xae quye't ding "Dång Cijng sån khOng thi nao eai tri dat nucJe Vi~t Nam mai mai duqe", Hoa thU<;Ing khong thily mQt con duong nao khae M eh~n dt1ng sI! suy thoai dC;lO dt1e va sI! d6i kh6, bt1e hie'p eua toan dan trong nude ngoai vi~e "Nha dm quyin eijng sån va Quoc hiji phåi x6a bo diiu 4 tren Hitn phtip di}e tan dång tri". R6i Hoa thu<;lng keu gQi ehu Ton Dt1e Tang Ni trong va ngoai nude "sdng sua! dung di eho

muu mo ei}ng sån thao tung ehung ta, ehia re ehung ta. Do la nguy cd nhat eho ehung ta. Do do, ehung ta ciin doan kei thij.t sr!, bo m{Ji di biit di eMng ta thong nhat dem l~i tr! do, dan ehU eho d~o giao Viit Nam". Sau phån DC;lO Tu va Thong Di~p, ong Va Van Ai, phat ngon nhh Vi~n H6a DC;lO trong nude, Giam Mc Phong Thong lin Ph~t giao Quee te' kiem T6ng Vl,l truang NgoC;li Vl,l GHPGVNTNHN-KY - Van phong Il Vi~n H6a DC;lO, du<;le ban t6 eht1c moi trlnh bay thanh quå nhung n6 ll!e phl;!e hOC;lt Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Theng Nhilt (GHPGVNTN) trong nam qua. Ong Ai nhåe

94

tdi hai thanh quå quee noi va quee te'. Quee noi qua sI! hlnh thanh eua 13 Ban DC;li di~n GHPGVNTN tC;li Thua thien-Hue', Quång Nam-Da Nang, Blnh Dinh, Khanh Hoa , Ba Ria-Viing Tau, D6ng Nai, Mi€n Quång Dt1e (Saigon, Gia Dinh), Mi€n Khanh Anh (H~u giang), BC;le Lieu, An Giang, Qu~n 4, Qu~n 11 va Qu~n Blnh ThC;lnh tC;li Saigon. Du ding nha dm quy€n ra quye't dinh phu nh~n, eong an saeh nhieu, Ban Ton giao Chinh phu h<;lp d6ng voi M~t tr~n T6 quee va eong an ham dQa, båt di lam vi~e, te kh6, doi trl;!e xuilt ra khoi ehua (nhu tru'ong h<;lp Su co Thieh Nu Thong Mån, ehua Dieh Quang a Ninh Hoa, ThU<;lng tQa Thieh Chdn Tam, ehua Tay Hue a Chau Dec). Nhung toan th6 ehuTang Ni thuoe 13 Ban DC;li di~n vån mot long trung kien vdi Giao hQi va khong lay ehuy6n, dudng dåu trude mQi dan ap eua nha dm quy€n. Tren phudng di~n qu6c te', thl GHPGVNTN du<;le n6ng nhi~t h~u thuh qua vai vi dl;! dåy YnghIa : Ngay 5.4 vua qua, tren 600 nha dan ehu dC;li bi6u 125 quee gia hQp DC;li hQi Phong trao Dan ehu The' gidi tC;li thu do Istanbul, nude Th6 NhI Ky, vinh danh Hoa thu<;lng Thieh Quång Do la nha dan ehu diing dm eua Vi~t Nam. Hoa thu<Jng eiing vua dU<;Ie nhi€u nhan SI quee te' d€ eti' lam t1ng vien Giåi Nobel Hoa blnh nam 2006. Ngay 1.12.2005, Quee hoi Chau ÅU ra Nghi quye't te eao Ha Noi dan ap ton giao, nhan quy€n va yeu saeh phl;!e h6i quy€n sinh hOC;lt phap ly eua GHPGVNTN. Trude d6 , trong vong 24 tie'ng d6ng h6, vdi da se tuy~t Mi Quee hoi Hoa Ky thong qua Nghi quye't 427, Quee Mi Chau ÅU thong qua Quye't nghi yeu saeh tI! do ton giao tC;li Vi~t Nam (1920.11.2003). Cå hai nghi quye't d€u d€ eao GHPGVNTN la giao Mi truy€n theng e6 2000 nam lieh si'! Vi~t Nam . Theo ong Ai, cae nghi quye't ily mang mot y nghIa trQng dC;li la 735 tri~u nhan dan Hoa Ky va nhan dan Chau ÅU h~u thuh euoe dilu tranh eho nhan quy€n, dan ehu va tI! do ton giao eua GHPGVNTN. Dei vdi Ph~t giao, di€u nay mang y nghIa hoiing dUdng ehanh phap tC;li phudng Tay. Bai VI eae n€n van h6a, ton giao a ÅU My hoan toan xa lC;l vdi Dong phudng va Vi~t Nam. The' rna nay, eong euoe v~n dong qu6c te' eua GHPGVNTN da: lam eho ÅU My ehan nh~n ra bån lai di~n ml;!e eua Ph~t giao. Phåi xem eong euoe v~n dong ily khong la "lam ehinh tri" ki6u tårn thuong theo vu eao eua nhung the' Il!e xilu ae, rna la th6 hi~n mot trong 84 nghln phap mon hoiing phap eU'u nguoi eua dC;lO PMt. Tuy nhien trude hi~n tlnh, ong Va Van Ai kh6ng ngån ngC;li neu len mot thåe måe, rna 6ng n6i "den tu mijt

thilu sa' nguiJi do hoang mang, hot,le do bQn dt,le tlnh eong an xam nhij.p ly gidn eQng d6ng Phij.t gido vcJi ede eau hoi d(Ji IO(Ji nhu "30 nam dilu tranh PMt giao dem lC;li thanh quå gl?", "Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Theng Nhilt dang ngan dn bude tie'n eua Ph~t giao Vi~t Nam, ngan dn bude tie'n eua dilt nude Vi~t Nam" ". Ong Ai giåi thieh riing IOC;li eau hoi ily cm la thu dOC;ln gay hoang mang. M~t khae, khai ni~m thoi gian neu qua eau

Phap

Am Ph~t E>an 2006


hoi la thC1i gian tuye'n tinh, mang tinh bi dQng, ye'm the' nen d~ bo cuQc. Trong khi ay, cu(lc eau tranh cua ngu'C1i PMt ni' tråi dai qua tMi gian nhan quå, mang ttnh tlch cl,l'c va chu d(lng. Khong hi~u du'<Jc sl,l' khac bi~t d6, thl lam sao trå lC1i du'<Jc cau hoi: "Ngai tu hanh då 30 nåm,

60 nåm hay 80 nam, saG Ngai chua thanh Phljt?". ang Va Van Ai xac nh~n ding, bång cu(lc tranh eau cho nhan quy~n, dan chu, Giao H(li PMt Giao Vi~t Nam Tho'ng Nhat dang thang tie'n bu'oc di lich sit cua eat nu'oc va Ph~t giao Vi~t Nam. Ne'u c6 ngan cån, thl cru ngan dn bu'oc di tan bqo cua che' d(l d(lc tai toan tri C(lng sån rna thoi . R5i ong hoi: "Thua d8ng bao Phljt til, day chlla

y kie'n cua lai, mQt nguai Phljt til, tai xin duqc bie't y kie'n cua d8ng bao Phljt til hOm nay. Xin quy vi tra lai cho bdng hai tie'ng co hay khOng la du. Thua d8ng ba o, Gido HQi Phljt Gido Vi~t Nam ThOng NM! co ngan can butJc tien cua Phljt gido Vi~t Nam, ngan can butJc tien da dan tQc Vi~t Nam khOng?" Toan th~ h(li tru'ang d5ng thanh da p: "KhOng !" . a ng hoi tie'p: "Thua d8ng bao, Gido HQi Phljt Gido Vi~t Nam Tlu5ng Nhtå co ngan can butJc tien cua EJang CQng san dQc tai toan tri khOng ?". Toan th~ hQi tru'C1ng d5ng thanh dap lOn: "Co !". Ke't lu~n bai phat bi~u, ong Va Van Ai keu gQi gioi Clt si Ph~t giao dung len dam Hinh nghTa vu båo v~ chanh phap, thVc hi~n t~t do, dan chu va nhan quy~n cho Vi~t Nam thea chu'c1ng trlnh Chinh tri Tam di~m trong Lai Keu GQi cho Dan Chu Vi~t Nam cua Hoa thlt<Jng Thich Quång B(l nhan danh Giao h(li cong bo' thang 2 nam 2001. ang cung xin Ph~t tlt nhan Ngay Bån sinh BltC Ph~t c6 mQt phut tu'dng ni~m Mn m(lt hi~n nhan Chau A, la Thu tu'ong Nerhu. Thu tttong khong la Ph~t tit, nhu'ng da c6 hai hanh d(lng mang tinh thån Ph~t giao. B6 la nam 1948, sau khi An BQ thu h5i d(lc l~p, Thu tu'ong da can thi~p Anh quo'c trå lqi cho An D(l Xa L<Ji cua hai dqi d~ tit Buc Ph~t la Ngai Xa L<Ji Phat va Ngai M1,Ic Ki~n Lien . Tam tri~u dan An cung voi Thu tu'ong

d~i

da quy xuo'ng nh~n lanh khi Xa L<Ji trd v~ eat t6 . Thu lu'ong Nerhu da: tien li ~u mQt the' gioi bqo hanh, khung bo', phat xit, dQc tai, nen nam 1956 Thu tu'ong t6 chuc Bqi 1~ Ph~t Ban trang trQng dåu tien mang tinh quo'c te' tren eat An M danh dau Ph~t lich 2500. The' la 23 the' ky sau A D1,Ic V u'c1n g, moi c6 mQt Bqi l~ Ph~t Dan huy hoang tren que hu'c1ng Buc Thich Ca Mau Ni. Thu tu'ong Nerhu khOng ngung ap d1,lng tinh thån bat bqo, tu bi, tri tu~ , dan chll cua Ph~ t giao trong n~n chinh tri hoa blnh cua An B(l d~ ngan ch~n nqn d(lc tai chuyen che' tqi Chau Å. Banh xe Chuy~n phap luan cua Ph~t giao nåm tren quo'c ky An d(l ke' thua m(lt qua trl.nh tre n hai nghln nam bat bqo va dan chu lau dai tqi A chau. Tat d cac Bqo Tu, Thong Bi~p, Di~n Van ... da dtt<Jc chi Y Lan thong djch sang Anh ngft cho ehu' Tang va quan khaeh ngoqi quo'e. Sau phån thuye't trlnh, Hoa thu'<;Ing Thich Tri Chc1n, thanh vien H(li d6ng Tru'dng lao Vi~n Ta ng Tho'ng kiem Ph6 ehll tieh Ngoqi V~I HQi c15ng Di~u hanh GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi9n H6a Dqo, tuyen dQc hai Di~n van ehue mung Khanh Dån cua ong Arnold Schwarzenegger, Tho'ng d5c Bang California, va ba Dianne Feinstein, Thlt<Jng Nghj si bang California tqi Thu'<Jng vi~n Hoa Ky ; r5i Hoa thtt<;lng Thieh Thifng Hoan, thanh vien HQi c15ng Tntdng lao Vi~n Tang Tho'ng kiem Chanh Van phong H(li d6ng Giao pha'm GHPGVNTNHN-HK - Van phong Il Vi~n H6a Bqo, thay m~t Giao h(li le n l~ dai nh~n bo'n B5ng Tltdng L~ clla Thlt<Jng Nghi Sl J. Scott, Dan bi~u Ed Chavez, Dan bi~u Judy Chu thu(lc bang California, va ba Thj tntdng va Hoi d5ng thanh pho' Azusa ton vinh n6 II,l'C d6ng g6p VaD dC1i so'ng tam linh va sinh hoqt tai bang California cua Giao HOi Ph~t Giao Vi~t Nam Tho'ng Nhat Hai ngoai tqi Hoa Ky - Van phong Il Vi9n Haa Dqo. Ke't thuc B'.Ii l~ Ph~t Bån 2630 la tie't m1,lc Van ngh~ sinh d(lng va tre trung.

ly ban ve may bay

,

chat IUQng cao

www.dinereiser.com E-post: post@dinereiser.com Apotekergt. 14,3187 Horten Tlf: 33043553/3304 8900

Phap

Am Ph~t Ehin 2006

95


PH AN l.1U - PHAN l.1U - PHAN l.1U Trong thoi gian qua Giao HQi PGVNTN va Chua Khuang Vi~t Na Uy, nh~n du'<;1c tin bu6n: - Sui gia vdi dao hau Va Van Bay, va la phu quan etla dh. Va Thi Xuan Lai la httdng linh Nguy~n Tanh (Haugesund, Na Vy) Sanh nam Ky Mao (1939), da man ph~n tai Tuy Hoa, Vii(:t Nam vao ngay 12.03.2006 (nhdm ngay 13.02 ndm Binh Tui/t). Httdng thQ 68 tu6i. - Httdng linh Nguy~n Van Ph\l.Ilg Sanh nam

At Mui (1955). Da tlf tr~n vao ngay 01.04.2006 (nhdm ngay 04.03 niim Binh Tuilt). Httdng thQ 52 tu6i.

- TMn ph\! eua Dl.li Due Thieh Hl.lnh Hoa la Httdng Linh Cl) Ong Huynh ClIng Cd - ph:lp danh Tårn Lttqng Sanh nam Tån Ty' (1941) va man ph~n vao ngay 05.04.2006 (nhdm ngay 08.03 Binh Tudt). Httdng thQ 66 tu6i. - TMn mAu eua dl.l0 hilu Nguy~n Tån Vinh (Bergen, Na Vy) la Hu'dng linh C\! Ba Phl.lm Thj Bay. Sanh nam Tån D~u (1921). Da ta the' vao lue 21.30 ngay 06.04.2006 (nhdm ngay 09.03 nam Binh Tuttt) tai Sai Gon - Vii(:t Nam. Thtt(tng thQ 85 tu6i. - Bao Huynh etla dl.l0 hilu Dttdng Kien (Bergen, Na Vy) la Httdng Linh Dh. Dttdng Ctt Sanh nåm Binh Ty (1936) va då ta the' ngay Thu Nam 06.04.2006 (nhdm ngay 09.03 nam Binh Tuitt). Httdng thQ 71 tu6i . - CM ru(lt etla quy dl.l0 hilu Ch€ Quang Ki~n Ch€ Quang Tån, Ch€Thj Thu Thanh, V.v... (Fredrikstad, Na Uy) la Httdng linh Phl)t tO' Ch€ Quang Hoang, ph:lp danh Nh\l't Tht!e. Sanh nåm Ky Mui (1919). Da ta the' ngay 08.04.2006 (nhdm ngay 11 .03 nam Binh Tur/l) tai Phong Håi , Thlfa Thien-Hue'. Thttdng thQ 88 tu6i. - TMn ph\! eua Dl.li Due Thich Tinh PhttO'e, la Httdng Iinh C\! Ong BUi Van CMu. ph:lp danh Nguy~n Du Sanh nåm Binh Dån (1926). EH man phån vao ngay 12.04.2006 (nhdm ngay 15.03 nam Binh Tua!). Thtt(tng thQ 81 tu6i. - Bao huynh etla dao huu Phl.lm Thi H<lng Thuy (Skedsmokorset, Na Vy) la Httdng linh Phl.lm H6ng An. Sanh nam Binh Tuat (1946). Da man phån vao lue 5.00 gib sang ngay 20.04.2006 (nhtJm ngay 23.03 nam Binh TuifJ) tai Sai Gon, Viet Nam - Httdng thQ 61 tu6i. Chung tai xin thanh kinh d6ng phan l1U eung tat ea ole gia dlnh quy Dao huu / PMt Tlf neu tren va tang quye'n. Di,ie bi~t vdi gia dlnh etla Nhi vi Dai Due Thich Tinh Phude va Thich Hanh Hoa . El6ng nguyi(:n du tilt ca huong linh (Nam/Nu) sdm sieu thang tjnh do. - Chll Tang Chuo Khuong Vi~t - BDH. GHPGVNTN No Uy - BBT. Phap Åm

PHAN u'u Bu'<;1C tin

nh~c

phI,! cua chau Va Lam la:

PHAN u'u

Ky

Ong Nguy€n Tånh, cu' ngl,! t~i Haugesund - Na Uy . Ba man phh ngay 12.03.2006 (nhAm ngay 13.02 Binh Tutt) t~i Tuy Hoa Vi~t Nam. Hu'dng Th9 68 tutSi. Chung tai xin thanh th~t phan u'u hai chau Lam - Tuye't va tang quye'n t~i Na Uy / Vi~t Nam. B6ng nguy~n du hu'dng linh som tieu dieu mi6n Cl,l'c L~c. - BTS. Chi HQi PGVNTN Porsgrunn / Skien. - Gia dlnh OIB. Nguy€n Hung Yen va cac chau t~i Na Uy

ChUng tai va cung xuc dQng va thl1c1ng tie'c khi hay tin anh: Nguy€n Tanh cu' ngl,! t~i Haugesund Na Uy Ba man phh ngay 12.03.2006 (nhåm ngay 13.02 Binh Tutt) ti).i Tuy Hoa Vi~t Nam. Hu'dng Th9 68 tutSi. Xin thanh th~t chia bu6n cung gia dlnh c~ Va T~ Xuan Lai va tang quye'n. B6ng nguy~n du hl1dng linh anh som vang sanh l~c qu6c. Gia dlnh sui gia Va Van Båy

... M6i dan toe trong di~u ki~n dia ly va lieh sti' ca bi~t, tråi qua va van kho khan, gian kh6 elia nhi~u the" h~; da t~p thanh eae gia tri truy~n th6ng tinh th~n d€ tl! khing dinh sl! t6n t:;ti elia mlnh blnh ding voi mQi dan toe khae. Bo la bai hQe vie"t bång tam nguy~n hy sinh vo uy elia ehu' lieh d:;ti T6 su', elia nhi~u the" h~ Ph~t tå uy dung .... (trleh Thong Elit\!p PEl.2006 etla AT. Elt\! Tt\' Tling Th6ng Thich Huy~n Quang)


.... PhQt giao då co mQt tren que hu'dng Vi~t Nam ngot hai ngan nåm lich sll truyån thlia, cung chung canh thinh suy vui bu6n voi dån tQc va hanh dQng cllng vi ly tu'ang an IQc hQnh phuc dich thVc cua dan tQc. The nhling, ba mu'di nåm qua, trong khi kh6p cac Chau I~c tren the giOi, GHPGVNTN cang du'<:iC na rQ thång hoa thi, a ngay tren que hu'dng Vi~t Nam, Giao HQi chung ta IQi bi khung bo dan ap khoc li~t, tliang chling nhu' khong gu'<:ing dQY du'<:ic. Nhling Giao HQi khong nhung då khong mai mQt cung nåm thang, mo trai IQi cang du'<:ic khång dinh mQt cach kien co trong long ngu'ai va t6n tQi vinh hang trong mQch ngu6n tam linh cua nhung ngu'ai con PhQt chan chinh hieu dQo. Bao nhieu nåm thang Giao hQi chung ta då phai chiu nhiåu ap buc gian kh6 d~ giu vung giång moi cua dQo; tuy nhien den day chu'a hån då het, mo doi khi con 16m gian truan. Con du'ang "gioi fril phåp ngn " phia tru'oc con dai va 16m nhieu khe. Toi khuyen tat ca ai nay rang, cang gQP kho khån chung ta cang tru'ang thanh trong tinh thon "fhu chf phl!ng ågo" thi dQo oy cao sau. Cang g{Jp gian nan chung ta cang t~ng d<;>c va thVc tQP lai PhQt dQY "håy I,ry rna quan lam dgo bgn, lay nghich conh lam phlldng fi~n fhanh fl/u sl/ nghi~p lr;Ji sinh, xem lr;Ji danh va an sung nhll doi dep bo ". Hdn bao gia het chung ta håy ma rQng long thu'dng yeu nhau, dum b<;>c nhau, doan t~ ben nhau, ket thanh khoi kim cu'dng bot hOQi, vu'<:it thoat m<;>i trd IVc ngoQi tQi, cung nhau xay dvng IQi ngoi nho PhQt giao mo ngot 30 nåm nay då bi danh pha tQn goc re, nhling nhat dinh se khong bi xoi mon. Bang ly tu'ang cao ca, IQp tru'ang kien dinh minh bQCh va tinh thon vi tha vong kV, Tång Ni PhQt TlI Vi~t Nam trong nu'oc cllng nhu' ngoai nu'oc, muon ngu'ai nhu' mQt, håy no IVc ph~ng sV dQo phap va dan tQc bang cach th~ hi~n tinh thon vo uy, kien tri chiu dvng, khong chun bu'oc tru'oc m<;>i nguy nan thll thach, neu cao cong ly, th6p sang ng<;>n den

chanh phap d~ chung minh cho lich sll va the gioi loai ngu'ai thay rang, cai chan cai thi~n luon luon la cai t6n tQi vinh hang voi loai ngu'ai tien bQ, biet yeu chuQng cong bang va nhan phdm. '" (trich ThOng Di~p Xuan At D~u 2005 etla UT. D~ Tu Tang Th6ng) .... Hdn 2550 nåm, giao phap cua Duc The Ton du'<:ic truyån ba kh6p Dong Tay, Nam B6c chl voi mQt phu'dng ti~n duy nhat la thuyet giao, mang dQm hu'dng vi giai thoat va giac ngQ. Hdn 2000 nåm lich sll truyån thlia tren dat nu'oc Vi~t Nam, phu'dng ti~n va hu'dng vi oy hoa quy~n vao nhau bot kha phan, lam nen tinh hoa dan tQc va dQO Phap. Do la ynghia t6n tQi, mo cllng la su m~nh cao ca cua cQng d6ng PhQt tll Vi~t Nam trong cllng nhli ngoai nlioc .... ... Cho nen, cung du'ang PhQt Dan nåm nay 2006, Tång Ni, Tin d6 con phai y thuc trach nhi~m va b6n phQn cua minh tru'oc tiån d6 dQo phap va dan tQc, IOQi bo di kien, doan ket ben nhau, kien tri "bon fh~ dl? sanh" va sån sang chap nhQn hy sinh; kho khån khong chun bu'oc, danh I<:i i chång mang, khong khuat ph~c bQo IVc. Chung ta nhat tam cou nguy~n chu' PhQt, chu' T6, chu' vi HQ phap Thi~n thon gia hQ cho chung ta doy du nghi IVc; cou nguy~n cho cac nho lånh dQo Vi~t Nam doy du sang suot, can dam phan tlnh d~ hoan thanh nhi~m v~ tru'oc lich sll dan tQc va dQO phap, nghiem chlnh tra IQi phap ly sinh hOQt cho GHPGVNTN, thVc hi~n chinh sach tv do ton giao thVc sV doi voi cac ton giao khac; nhat la thiet IQp mQt che dQ tv do dan chu cho xå hQi nhu' m<;>i ngu'ai hang mong u'oc. ... (trfeh ThOng Di~p Ph~t Dan 2006 etla UT. D~ Tu Tang Th6ng)


$ phap

am

CO'quan ng6n lu~n cua Giao hOi PGVNTN t~i Na Uy

P.O. Box 224 3051 MJØNDALEN - NORWAY Phone: 32 80 15 22/ Fax 32 88 03 12 E-mail: phapam@online.no

mQt so hlnh anh sinh hOQt trong nom 2005 cuo Gi60 HQi PhQt Gi60 Vi$t Nom Thong Nh6t tQi No Uy

-

I t

I t

"

I t

I l

"Ry'fJ'C" ~O'XA!'J(Hi1A ru H~l rHf.T HÅl'

MUA 001l. T.~I NA UY U»S6-2005

. '

, .

~ •


Phap Am 2006 - Phat Dan