Issuu on Google+

ca QUAN NGON LU~ eUA GlAo HOI PH~T GlAo Vier NAM THONG NHAT T~ NA UY


dja chi lien l~c

phap dm Cd Quan Ngon Lu~n cua GIÅO HOI PHM GIÅO VI~T NAM THONG NHAT NA UY

phåt hanh m6i nam 4 s6 vao eae thang 2, 5, 8 va 12 va eae ban tin d~e bi~t

ChU Tnidng GIAO HOI PHAT GIAo VIET NAM THONG NHAT NA UY

Chu nhi~m kiem Chu bUt Thl1CJng TQa Thieh Tri Minh

Thli Ky Toa

So~n

Quang Khai Trån Hoa

D!a Chl Toa

So~n

P.O.Box 224 3051 Mjøndalen, Norway epost: phapam@online.no tel : (47) 32.801522 - fax: (47) 32.880312 TnJdng Ml,lc Post so: 0532.33.49578

Trinh Bay NgQe - Nhiin

Tht!c

Hi~n

Quang Tiln, Quang Minh, Di~u Phue

Cimg st! d6ng g6p cua Cd Phu, Di~u Thuån, Dan Ha, Hel Dinh, Huy

Giang, NgQe Tuy~n, Nguy~n Thl1dng Que , TUy Anh, Tu~ Nga, Tu Di~m, Thai Van Ki€m, Trån Trung D<;lo, Viin Nl1ong, Vii H6i, ...

GlAD

HOI & cAc CHI HOI PGVN THONG NHAT NA UY Van PhOng Giao Hi)i - ChUa Khuong Vi~t

Blystadveien 2, 2006 Løvenstad, Norway - Fax: (47) 67.971905 Tel: (47) 67.973033 - Di~n tho~i cong cQng: (47) 67 971905 ChUa Don H~u Sivert Thonstadv. 10-A , 7080 Heimdal- Norge - tel. 90.723559 ChUa Phåp Vii Leirvikveien 4, 5179 Godvik - Norge - tel. (47) 55. 937183 Chi HQi PGVNTN Hedmark & ph\l c~n Tårn Nguy~n Trinh B ong Berger Langrnoensv. 43, 2380 Brumunddal tel. 62 .343219 Norge

Chi HQi PGVNTN Oslo & ph\l c~n Tårn Nguy~n Trinh Dong Granstangen 28-A, 1051 Oslo Norge tel. 22.326034

Chi HQi PGVr\TN t~i Moss & Rygge Avangen Terrasse 404, 1536 Moss tel. 69.277096 Norge

Chi HQi PGVNTN t~i Drammen Quang Khai Trån Haa Kobbervikdalen 118, 3036 Drammen Norge tel. 32.801522

Chi HQi PGVNTN t~i Kristiansand & ph\l c~n Minh Phtroc Va Van Di~u Møllevannsvn. 83, 4617 Kristiansand tel. 38.157423 Norge

Chi HQi PGVNTN t~i Stavanger & ph\l c~n Minh H6a Trån Van Titn Heidrunvn . 9, 4028 Stavanger tel. 51 .541237 Norge

Thi~n Mån Caa Huu Lu~n

Chi HQi PG VNTN t~i Bergen

Chi HQi PG VNTN t~i Porsgrunn

& ph\l c~n

& Skien

Nguyen Tich Nguy€n Van Thung Postboks. 557, 5884 Bergen Norge tel. 55.930439

Nguyen Hy Nguy€n Htrng Yen Njålsvn . 16, 3917 Porsgrunn Norge tel. 35.512601

Chi HQi PGVNTN t~i Kongsvinger & ph\l c~n Quang Minh Nguy€n Van D6ng Ole Smedstadvn. 26, 2211 Kongsvinger Norge tel. 62.816297

Chi HQi PGVNTN t~i Trondheim & ph\l c~n Minh D~i Nguy€n Van Hai Ole Ryningsvn . 7, 7224 Melhus tel. 72.872879 Norge

Ban HuO'ng Dan Gia D'inh Ph~t Tå Vi~t Nam T~i Na Uy Tårn Nguy~n Trinh Bong Berger Langmoensvn. 43, 2380 Brumunddal, Norge - tel. (47) 62 .343119 GDPT Thi~n Hoa: Minh Diing Trån Van Dong Damsveien 13 , 2380 Brumunddal, Norge - tel. (47) 62.351898

Ti~n b~c

ung hi) xin gdi VaG Trlidng M\lC Post 0532.33.49578 Thli tt'i va Bai vd xin gdi v~ toa sO<;ln Phap Am Bai vd d6ng g6p xin danh may, ho~e gdi bång email (dl1oi bilt eu d<;lng ehu nao) . Ngoai but hi~u xin vui long ghi them ten th~t , dia ehi, s6 åi~n tho<;li d€ ti~n lien l<;le khi dno Bai kh6ng åang VI kh6ng hCJp ehu trl1dng eua Phap Am, xin mi~n hoan tra l<;li

GDPT Thi~n Minh Nh~t Quang Cao Thi Bay Mågeveien 49, 4847 Arendal tel. 37.025529 Norge

GDPT Duc D\lc Minh San Hua Baa Låm Olsvikåsen 35, 5183 Olsvik Norge tel. 90.642364

GDPT Thi~n Tam Nguy€n Thi Lan Phtrong Fredheimvn . 5, 2013 Skjetten Norgra - email:nlphuong76@hotmail.com

GDPT Duc Minh Minh Tri Dtrong Minh Quy~n Veumvn . 50, 4016 Stavanger Norge tel. 51 .881036

GDPT Chånh Tri Thien Mån Caa Huu Luan Avangen Terrasse 404, 1536 Moss tel. 69.277096 Norge

GDPT Chånh D~o Nguy€n Thanh Htr(jng Ole Ryningsvn . 7, 7224 Melhus tel. 72 .872879 Norge

GDPT Thi~n H~nh Quang Minh Nguy€n Van D6ng Ole Smedstadvn. 26 2211 Kongsvinger Norge tel. 62.816297

Doan TNSV Ph~t Tå Oslo Minh HlIy~n Nguy~n Ngoc Th~I Y Vy

email: tnsvpt@yahoo.co Norge tel. 918.04315


nhdn

ky

man hQ phQt lich 2547 Ban Di~u Hanh Giao HQi, Ban Tri St! Cac Chi HQi PGVNTN t~i Na Dy cung Ban Bien T~p Phap Am

xin de dåu thanh tårn kinh dånh l~ ehli Ton DUe Tang Ni

vm tåt ca long hån hoan bat ~ kinh ehue quy Ngai ~ l~p

quang huy

hu~ dang ph5 ehieu - dQ ~ eh6ng sanh ph~t

st! vien thanh - b6 d~ qua man

d6ng thoi kinh ehue quy ~o hfru thuQc eae Ban Tri St; Giåo HQi, Chi HQi PGVNTN, Ban HQ Tri Tam Båo va ehu ~o tårn P~t Ut cimg b~ d9C Phåp Am xa gån hu6'ng tr9n v~n mUa Vu Lan va lU<JIlg an l~e, hoan hy, v~ h?nh, eat t11O'ng ...

A

~

eung nguy~n eau the gidi hoa binh chung sanh lu6n mai an l~c va dan tQc

Vi~t

Nam sdm du'<;1c hu'dng thai binh th~t st!


GIAO HCH PH~ T GIAO vlET NAM THONG NHAT VI~N UGA DA-O Thanh Minh Thi~n vi~n, 90 Trån Huy Li~u. Phu'ong 15, Qu~n Phu Nhu~n, TP. H6 Chi Minh Ph~t

S6: Ol/VHD/VT

Ijch 2547

THONG Dltp VU LAN 2547 cua HQi d6ng Lu<1ng vi~n, Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nha't Nam Mo B6n Sli Thich Ca Måu Ni Ph~t Mua Bao Hieu l?i v~. Ai trong ehung ta eung d~u e6 cha m~ M tra hieu. Kinh Ph~t con di.!.y: Chung sinh trong va lu'<;Ing kiep d~u la cha m~, thån thuoe lån nhau. Cho nen ngu'oi Ph~t tU' ba o hieu cha m~ trong euoe doi nay , l<;li con phåi nhan ngay TI! Tu rna nhO t~nh due elia ehu' Tang ehu nguy~n sieu do eho hu'ong linh eU'u huy~n thåt t5 . Vi ehi e6 sI! ehu nguy~n elia ehu' Tang moi tae thanh thi~n ni~m, gay nen nang ll!e tinh thån, giåi thoat ehung sinh ra khåi sau hlnh thU'c sang, g<:>i la h,le d<;lo elia dia ngl,le, ng<;l quy, sue sinh, troi, ngu'oi, a tu la , M den bo Giae Ngo . Khang phåi ehet di moi g~p phåi tu ngl,le, nhl,lc hlnh. Dia ngl,le elia ngu'oi ehet va dia ngl,lc elia ngu'oi sang ehång khac gl nhau. 0 dau c6 kh5 dau, d My e6 dia ngl,lC; d d§.u e6 ac tam, dåy e6 dia ngl,le . Y thU'c dia ngl,lC nhu' the, tåt phåi mang tam nguy~n B6 Tat va hanh dong B6 Tat M giåi thoat dia ngl,le, sieu thoat the gioi nhung vong linh va eUu do the gioi ngu'oi sang, lam eho dia ngl,le bi tieu di~t. C6 nhu' v~y Mua Vu Lan Bao Hieu moi mang dåy dli Ynghla elia Hieu h<;lnh Ph~t giao. Hieu h<;lnh Ph~t giao la trå hieu eho cha m~ d6ng thoi voi thu'ong eUu ehung sinh. Vi chOng sinh ehång ai khae hon la cha m~ nghln muan kiep tru'oe elia mlnh. Voi ehung sinh åy, ngu'oi Ph~t tU' phåi dem tam D<;Ii Bi rna ehe cha, dem tam D<;Ii Tlr rna lam h;1i leh. dem tam Va Oy rna båo v~, khien eho nhån lO<;li bu'oe VaD ehan Nhån gian Tinh do . Mua Vu Lan Bao Hieu trong truy~n thang van h6a Vi~t Nam da bien thanh Mua Xa TOi Vong Nhan, thti hi~n vien man tinh thån Til Bi, Va Oy elia d<;lo Ph~t dai voi ehung sinh, dai voi båt eu ai lam n<;ln nhl,le hlnh. Tai eung tha thiet xin ehu' Tan Due Tang Ni nai d5i d<;lo Hieu dai voi DU'c The Tan, rna thanh h6a di Sang elia PMt Phap M xua tan dia ngl,lC noi ehan trån gian nay. Nam Ma D?i Hieu Ml,lc Ki~n Lien B6 Tat Sai Gan, Mua Vu Lan 2547 ThUa l~nh HOi d6ng Lu'Bng vi~n Vi~n tmdng Vi~n H6a D<;lo

Sa Mon Thich Quang De) (an ky)

... Khong phai che't di mm g~p ph ai to ng\lc, nh\lC mnh. Dia ng\lc ctla nglim che't va dia ng\lc ctla nglim sang chång khac gl nhau. (j dåu co kh6 dau, li da'y co dia ng\lC; li dåu co ac tårn, da'y co dia ng\lc .... ... tårn nguy~n B6 Tat va hanh de)ng B6 Tat d~ giai thoat dia ng\lc, sieu thoat the' gim nhilng vong linh va cti'u de) the' gim nglim sang, lam cho dia ng\lC bi tieu di~t .... ... Hie'u h~nh Ph~t giao la tra hie'u cho cha m~ d6ng thm vm thlidng cti'u chting sinh. VI chting sinh chång ai khac hdn la cha m~ ngh!n muon kie'p trlioc ctla mlnh. Vm chung sinh a'y, nglim Ph~t tii' ph ai dem tårn D~i Bi rna che chli, dem tårn D~i Tit rna lam lQ'i ich, dem tårn VO Vy rna bao v~, khie'n cho nhån lo~i blioc vao chan Nhån gian Tinh de) ....

Phap

Am Vu Lan 2003


Giao HQi Ph(jt Giao Vi~t Nom Thong Nhat ÅU Chau Giao HQi Ph(jt Giao Vi~t Nom Thong Nhat No Uy

PL 2547, Vu Lan, 05/08/2003

THONGBACH . Nam

Mo B6n Su Thfch Ca Måu Ni Ph~t

Kinh b<:teh Chu' Ton Due Tang Ni . Kinh thu'a quy D<:to huu Ph~t tU' gån xa. Ni~m han hoan eua Tang Ni PMt til' Giao HQi PGVNTN - Na Uy la mua baD hie'u trd v~ va Ngoi Thap

Lien Hoa tai xin pbep, da du'Qe ehlnh quy~n sd t<:ti ehåp thu~n. Nhu' the' thl vi~e xay dl,l'ng dang du'Qe ban thåo, va se tie'n hanh trong thoi gian såp toi day . Thay m~t Giao HQi va Tang Ni PMt tU', ehilng toi luon luon tran quy, tri tan eong dn vo lu'Qng tu Chu' Ton Due da nang tlnh hQ ni~m trQ duyen, voi quy d<:to huu Ph~t tU' gån xa tkh el,l'e g6p phån tu v~t ehåt toi tinh thån trong nhung eong vi~e xay Chua, lam mQi Ph~t su' da qua, eGng nhu' hi~n t<:ti va ky vQng mai con tie'p noi d tu'dng lai. Tu sl,l' phoi thai de'n thanh tl,l'u cd ehe' GHPGVNTN - Na Uy g6m e6 11 Chi HQi. (Oslo, Bergen, Trondheim, Sta vanger, Kristiansand, Drammen, Moss, Konsvinger, Porsgrunn/Skien, Arendal, va Brumunddal) voi 3 ngo i Chua duy nhåt: l . Chua Khuong Vi~t t<:ti Lorenskog, t<:ti Chi HQi Oslo la cd sd trung u'dng eua Giao HQi. 2. Chua Don

H~u

t<:ti Chi HQi Trondheim.

3. Chua Phap Vii t<:ti Chi HQi Bergen. Qua nhung thånh quå d6, d~u lå nho nhung g6p ti,) nhi~u hång tam hång sån vå baD thoi gian dåi moi e6 du'Qe. D~ duy td va mai t6n tri~n, ngu'ong mang Chu' Ton Due va quy D<:to Huu Ph~t tU' hoan hy trQ duyen , thu'dng me'n, mQt ni~m nhu' nhåt voi Giao HQi. D6ng thoi dnh giae mQi djeh l~eh nao d6, du bång mQt hlnh thue ho~e danh ngrua gl! Neu du'Qe sl,l' d6ng tlnh ehung eung th~t nhjp nhang trong mQt hu'ong di thl quå lå di~u huu h<:tnh eho Giao HQi! Nhåm ehung nhau tie'n toi m\,le dieh toi thu'Qng la ph\,lng sl,l' d<:to phap va dan tQe; h6i huong eho vo thu'Qng PMt quå B6 D~. Kinh ehao va chile Chu' Ton Due vo lu'Qng phu'oe duyen eung quy d<:to hii'u tham tam thu'ong an l<:te. Nay thOng bach

TIM Giao HQi va Ban Di~u Hanh Trudng Ban Di~u Hanh Ty Kheo, Thkh Tri Minh

... D~o Ph~t Vi~t Nam trong th<ti thinh ciing nhu luc suy v~ m~t n6i vån la mQt d~o Ph~t nhin nh\lc ph\lc V\l cho nhan the', giup nhan the' chuy~n hoa nghi~p Itlc d~ CilDg song mQt cUQc song giåi thoat. St! t6n t~i clia Ph~t giao trong truCIng ky Llch sil' Vi~t Nam da la mQt chll'ng minh hong h6n cho tinh thån ph\lDg st! vo uy, vo cha'p clia ngu<ti Ph~t til' chan chinh. Thinh th<ti doi vm Ph~t giao ciing khong phåi la mQt di~u kieu hanh, suy vi doi vm Ph~t giao cling khong phåi la mQt lo au. Di~u dang lo clia Ph~t giao truOc sau vån chi la: lo khong lam sang dUQc Ph~t tinh trong chinh m6i ngu<ti va cUQc song chung quanh rna thoi.. ..

Phap

Am Vu

Lan 2003

3


trong så nåY Giai thi~u:

Informasjon, Ml,lc Il,lc (4), La thu toa

PhQt phop: - chu tu trong d(io Phat. HT.

SO"ln

(5). Thong Di~p Vu Lan PL. 2546 (Vi~n H6a E>ao) (2).

Thi~n Sieu (6) - hi~u bie'l v€ tanh khong. Thich Nu Tri Hai (9) - tam

phap an, Thich Vien Duy, Vi~t dich (13) - bat chanh dao. Cu SI Chinh Truc (17) - quan ni~m v€ tanh khong, Lien Tit (25) -

Vu Lan:

- chu hie'u qua kinh Vu Lan va kinh Bao An Cha M~, Thich Vien Giac (30) - b6n ph~n lam con phai hie'u kinh m~ cha, Nguy~n Phil Thu (34) - tie't Vu Lan va bong h6ng di ao. Triln TrQng Khoai (40) thå m~ toi va dua con bac dilu. Phan Hanh (48) - nhung doan khilc cho m~ va chi, Thien HUång (52)con då. cho cha, H(inh Chie'u (54) - me ... nhung am ban, Nguy~n H6ng Minh (55) - nguoi cha, Triln Hoai Thu (57) - huong v€ Vu Lan, Bi1u Dam (60) - mot cach baG hie'u. Va H6ng (62) - duyen nq ti€n nha tin Ph~t. Khong Tri (86) - nhu mot huy€n tho(ii. Hanh Chie'u than, Song Nhi (80) - nho m~ dau (88) - mau bong h6ng, Nguyen Hqp (96) -

ca

Song toc &

truy~n:

- chuy~n cay B6 E>€ va Thanh De' Kalinga, Triln Phuång Lan

(43) - Ph~1 di r6i Toai åi. E>6 Thi~n E>ång (64) -lita tåt, Thuy Lam Synh (65) - sen trång, Huynh Trung Chanh (70) - qua t~ng clia mot nguoi xa l(i, Nhi Tuong (76) - vi tha. Thuy Lam Synh (78) - lhuång nho Hoang Lan. Triln Thuy Mai (83) - nguoi ngay xua. T.N. TRi Hai (90) - cau chuy~n nha su. Nguy~n Ba HQc (92) - lam cha m~ la mot SlJ' tu t~p, Jonn Kabat Zinn (98) - mlnh lhuång ai nhat. TVHS (100)

Khao cltu & Van hQC: - khi lai hoc dao. Thich Tam Tri (27) - Ph~l Giao va moi lruong. Thich Thi~n Hi1u (28) - An Cu Kie't Ha. Phap Am (102) - Kh6a tu hoc PMI Phap Au chau 15. Quang Bao (104) - nhln l(ii lhang ngay qua, D~ng Quang Chinh (106) - lich sit la co vang ba SQC do. Ph(im Giao (Ill) - cung ti~n Giac Linh cf) Hoa Thuqng Thich Thi~n TrI (117) - phan l1U (122)

Thd:

Voi SlJ' g6p måt cua cac thi SI, nha thå: Blnh Sa - Chi Vi~t - Di~u Anh - DUång Vån Chau - D6 Trung Quan - E>uc H(inh - Huy Giang Minh Tuy€n - Ngo Minh Hång - Tam Nhien - Thanh Ha - Thanh Lan - Thanh Tinh - Thich NC! Hu~ Trang - Thich Nu Tu~ E>ång - Thich Nu Van Lien - Thich Tam Chau - Thich Tam Tinh Thich Thi~n Hi1u - Thi~n Tam.

Phap

Am 50 4.2003 - chu de Thanh DQo se phat hanh vao dåu thang

12.2003

bai vd d6ng g6p xin vui lang gdi trude ngay 15.09.2003

Phap

Am 50 1.2004 - chu de Xudn Quy Mui se phat hanh vao trung tuån thang 1.2004

bai vd d6ng g6p xin vui lang gdi trude ngay 1.11.2003

Phap

Am 50 2.2004 - chu de Ph(lt Dan

se phat hanh vao trung tuån thang 4.2004 bai vd d6ng g6p xin vui lang gdi trude ngay 1.3.2004 4

Phap

Am

Vu Lan 2003


la thu' toa

soan •

Duc Ph~t d~y kh6ng c6 mQt st! chi phai tU mQt quyen nang nao khac, rna do 0 mQt tien tdnh cua t~o tac g<;>i la "nghi~p". Chr c6 con nguai va cac hanh ho~t tårn ly cua chung d6 th6i! cling trong mQt tuang duyen tuang quan dien ra trong vong nhån qua. Chinh vi the rna van de luan ly d~o duc dugc d~t ra duai nghi~p qua thi~n ac, nen dn phai tham tin nhan qua! N6i tai nhan qua nghi~p bao la n6i den tien tdnh hanh dQng tU than khclu y, chinh con nguai va tU d6 dem l~i st! sang an l~c ho~c kh6 dau. Cach day 26 the ky, m~ Duc Myc Rien Lien da t~o tac ac nghi~p sau day, ket qua nghi~p bao bi d<;>a A Ty dia ngyc. Duc The Ton da dua ra phap måu va su chuye'n h6a to an di~n. Nha the Ba Thanh De dugc ra kh6i ac bao kh6 dau vo ta 0 dia ngl,lc A Ty, rna sanh len cai trai. Tht!c thEi dia ngl,lc trån gian va dia ngl,lc cai am xa thåm vån kh6ng hai. d d6 va day mai tiep nai, dEi tuang ung voi nhung ke khong dung tac t~o nghi~p ac xau. The giai, xa hQi, thien nhien cling nhu con nguai, bi kh6 ll,ly d~p don, st! qua bao deu tU con nguai tac nghi~p rna c6! N6 båt dåu tU tam kha-i - "Nhu:t thie't duy taln tCJ-ol" Dai nguai ngån ngui, kiep sang mang manh, ngåm sau, tU0'ng rQng dån dån nghi~p ac se bat lam, dieu thi~n tlf phat huy! May ra dai nguai, xa hQi, the giai, nhien gioi, se giam di kiep n~n kh6 bao "Tam binh tid giai binh. " Nhan mua Vu Lan PL. 2547- 2003 nam nay Phap Am chuyEin toi quy d<;>c gia nhung lai tha thiet, uoc mong ding, m<;>i nguai biet t~o nhan duyen lanh, de qua kh6 giam diu dån, bAng vao st! thEi hi~n long tU bi, 6c tri hu~, tam hy xa va th~t v6 uy; kh6ng sg thi~t thoi, tham h<;>a, mat, con, han, thua.... Dam lam m<;>i phuoc duc, quang chung nhung nhan duyen thi~n h~nh, tranh hån m<;>i dieu ac, tU thi~n nghi~p d6 than tam, cUQc dai, le s6ng .... se dugc an l~c, thanh tinh, giac ngQ, giai thoat. Thay m~t toa so~n Phap Am, nguy~n du cho the gioi, chung sanh, nhan lo~i - nhat la chung ta, mai mai an l~c thanh than; biet chung lo t~o dt!ng d~o ly, tinh thuang va gieo trong phuc thi~n! Dugc v~y, ca nhan gia dinh xa hQi se an lanh h~nh phuc, thi van de Vi~t Nam que huang, d~o phap dan tQc cling se dem l~i hoa binh th~nh tri hgp nhat kh6ng xa. C6ng duc vo lugng nay dung lam phåm le cho mua Vu Lan Bao Hieu la dung nghla nhat.

Phap Åm.

Phap

Am Yu

Lan 2003

5


ehu to trong d~o Hoa ThlillDg Thich

Thi~n

Ph~t

Sieu

--- 000 ---

B~i

Yn6i tuy nhi~u kiep hQe rong nghe nhi~u nho het ta't eå phap mon eua hhg sa ehu Ph~t cm d~y , ehång bAng mot ngay ehuyen tu nghi~p vo l~u xua't the. Ay Ja lOi Ph~t khuyen cao Ton giå A Nan rna eling la khuyen eao cai tai h~i khong tu eua ehung ta v~y. Neu cm hQe rna kh6ng tu thl khae nao nhu ngltoi thuoe long ta'm ban d6 r6i ng6i ly mot eho , ehång Mn dau dU<;le d.

Chåe ai eling hi€u ding, tu khi moi lQt long ra eho Mn khi håi tM euoi eling, trong doi thuong huang dU<;le ma'y lån vui. Cdn vui vua thoang qua , edn bu6n I~i keo den . Ba danh sanh, gia, dau, ehet la bon d~i ho~n, kh6ng ai tranh khoi, rna nhung noi d6i ngheo ap bue, oan thli g~p ga, an ai xa Ba, hOlm d.nh 16i keo eling du lam eho ehung sanh dau kh6 v6 eling. Nuoe måt ng~p tran d. d~i thien the gioi, rna vån con dang len mai neu long tham lam dl,1e vQng ndi moi ca nhan eling nhu doan th€-kh6ng du<;le vlii d~p vao phån nao; hanh vi xa'u xa doe ae, kh ky h~i nguoi kh6ng dU<;le san bAng va tieu di~t do long tu bi rong lOn biet nghI Mn mlnh, Mn nguoi thea e6ng ly va ehinh dao . Chung ta cm ng6 ngay vao dnh tu<;lng ngay nay eling tha'y r6 d6 la bi€n nuoe måt dau thudng bai eån eu6ng vQng eua loai nguoi gay t~o . The nen ehung ta tin ehåe rhg ta't d dau kh6 cm e6 mot con duong ra la mQi nguoi biet nhln nhau bAng e~p måt tu bi, hay n6i mot eaeh khae la nguoi biet tu the o d~o ehinh dang giae ngo . Xua nay eae b~e thanh nhan, eae vi da giae ngo nhu ehu Ph~t, B6 Tat, kh6ng vi nao rna kh6ng tråi qua con duong a'y ; eho Mn khi d~y nguoi, d~y doi eling ebU trQng di~u d6. V~y , ba't lu~n ngltoi nao trong xa hoi eling dn Ia'y tu lam goe, neu khong tt! mlnh da hu hong, mlnh da lam t6n h~i eho mlnh, thl mong giup kh eho ai nua?

a

a

Boi con nhu the, huong ehi d~o PMt, mot d~o ehu trQng ml,1e dkh tI,I' giae giae tha, tt! l<;li l<;Ii tha hån d rna l~i khong quan tam den sI! tu sao dlt<;le. Ph~t d~y trong kinh Lang Nghiem rhg: "Nhu tuy ljch kilI', Ilc tri Nhu Lai bi

m4t di~u nghiem, Mt nhu nhrit nhl!1 tu va 14u nghi~p ".

6

The thl biet tu la mot di~u dn yeu. Nhung hi~n nay , nhi~u nguoi trong hang PMt tli' ehung ta, ding nhu mot so d6ng ngoai vån con om moi nghi ngo sai I~e . C6 nguoi nghT rång tu la mot vi~e lam qua kM, phai xa gia dinh, xa hoi d€ ep mlnh trong mot khuon kh6 h<::p hoi, bit måt bung tai truoe mQi hoan dnh, vUt bo bao nhie u uoe mong khoai l~e rna tu hanh uy mi, hang ngay nghI tuang Mn vi~e gi xa xam huy~n ao, y I~i thån quy~ n M du mong tttdng lai truong sanh, ba't tii' hay huang qua phue doi doi . Tu nhu v~y phong e6 kh l<;Ii gi eho ai? Gia sli' tu nhu vh rna thanh thanh, thanh thån, huang qua phue thl loi tu cm thieh h<;lp voi h~ng nguoi thieu ngm Il!e, h~ng ong lao ba gia! H~ng nguoi thu hai thl trai I~i , hQ nghI rång tu la mot vi~e ra't hay , lå n~n tang eho nhan tam thuån h~u, eho bOa binh an I~e, vung b~ n ; song khi nao hoa binh da lan khåp, sinh ho~t dU<;le moi e6 thl giD nghI Mn vi~e tu Mang; ehu nhAm lue daa binh lo~n I~e, d6i khat tung hoanh, chinh Ja lUe phåi ra sUc d<::p lo~n an dan, n6 Il!e lam Il,1ng M van h6i sI! no a'm, d<;li bao giD tam thån 6n dinh moi lo Mn ehuy~n tu. Nhung di~u nghi ho~e Mi voi sI! tu vån con nhi~u nua, song t6m I~i eling khong ngoai hai di~u vua k€ tren. Cling vi nghT nhu v~y, rna bay gio h€ nghe n6i ehu tu thl nguoi ta tuang tu<;lng ngay mot hlnh dang yeu hen, mOI vi~e lam quai di l~e h~u, khong phai thoi.

a

Xet ky hai loi Wang d6 nhi~u phån khong dung, song khong sai ma'y Mi voi h~ng nguoi m~nh danh la tu, rna ky th~1 ap dl,1ng låm di~u khong ehinh dang! Neu bay giD muon b6 eUu nhii'ng khuyet di€m tren day d€ lam nhi~u l<;Ii kh thiet tht!e eho khoi phl,1 long tin Ph~t eua ehung ta, thl tuang eling nen eling nhau rim hi€u r6 ehu "Tu" trong d~o Ph~t, trUoe d€ khoi eai n~n xung can mOl khi mlnh khong tu ehi d , sau d€ khoi bi e ng~i bai

Phåp Am Vu Lan 2003


nhung Wi mla mai nong c<).n c6 th~ lam trd ng<).i budc Mang tu l~p chinh dang cua chung la. Le di nhien la d da y chung ta cru hi~u chu "Tu" trong d<).o Ph~ t. chu ngoai loi tu cua d<).o Ph~t ra, tren xa hOi nay con bao nhieu loi ru khac: rna tie'c vi ph<).m vi bai nay khong cho phep chung loi dem ra ban cai, cru c6 th~ n6i d<).i khai ding dc loi tu åy d~u chua diet t~n nguon goc thong kh6. nen chua phai la phuång phap dua nguoi Mn ch6 giai thoat an vui chån thal. The' nao la nghia chu "Tu" trong d<).o Ph~t? Dinh nghTa mot cach t6m tilt thi tu nghia la sii'a. xåu xa sii'a I<).i cho tot d~p. la v<).y sii'a I<).i cho chinh dang, doc ac sii'a lai cho hi~n lanh, me mo sii'a I<).i cho sang SUOl??. Nhu nguoi ta thuong n6i ngQc c6 dtia mai moi thanh do hliu dl:lng, nguoi c6 hQc t~p moi trd nen nguoi hay, åy d~u la dt nghTa chu "Tu" v~y. C6 nhi~u nguoi hay n6i: "PIuJI lue Tam. lam lue Phrjt. lai ehl tu edi tam eiing au". Moi nghe qua tUdng nhu hQp ly. song xel ky thi d6 cru la eau n6i bU'ong binh M tu choi vie c tu hanh rna rhoi. Ne'u thii' hoi lai tam vi sao phai ru va tu bång cach nao, thi it ai tra Wi MåC. Th~m chi c6 ngU'oi khi da bie't dao cting nhU' khi chU'a bie't d<).o. ru giu nguyen tanh xåu xa co clfu, khong ChUl gl d6i moi hay lo. f)a danh rång "Tam tue PluJt", nhttng hien con lam chung sinh thi quye't chilc tam cua ta con me låm. vQng tU'dng ich kY. bie'ng IU'oi, chU'a dUQc nhU' tam Ph~t: sang suot. chan lhat. rong rai. tu bi. Dung v~ phU'ång dien sl,l' tU'ong sai biet thi ta va Ph~t hai dang me ngo, kh6 vui khac nhau nhU' troi va vl,l'c, khong th~ n6i suong rna mong dU'Qc giai thoat. Trai 1<). i dn phai thanh th~t co gilng ki~m di~m I<).i minh, nghiem xet nåi rninh dE thåy r6 di gl xåu xa, di gi tå v<).y, di gi doc ac, di gi me lam ma lan lan sii'a d6i tu hanh cho Mn khi hoan toan vien man. Trong lUc tu hanh åy, h~ sii'a dUQc bao nhieu di~u hU' quåy, tuc la diet dUQC båy nhieu nguyen nhan thong kh6, sU' kh6 se tach dan ra rna sl,l' an vui lån hoi phat hien. bao gio hoan toan thanh tinh åy la chung du bon duc thuong. l<).c, nga. t~nh; khong bi di~u chi lam he luy . Cho nen kinh c6 eau: "Nhlfqe niing ehuyin vgl, tue a6ng Nhif Lai". NhU' Lai hay Ph~t la vi da chuy~n dUQc mQi v~t. ben trong khong bi tanh tinh o nhiem lam mo loi. va ben ngoai khong bi hoan dnh silc, thanh, danh IQi quye'n ru chi phoi. TI,I' minh lam chu rninh, lam chu hoan dnh. Ne'u bay gio chung ta muon dUQc an vui, thi phai tl,l' chu; ma muon dUQc tU' chu thi dn nuång theo Ph~t phap d~ sii'a d6i hanh vi, tanh tlnh, quan niem h~p hoi sai I<).c da lau doi lau kie'p barn chilc nåi chung ta . Sii'a d6i hanh vi tuc la sii'a d6i nhung di~u doc ac cua hanh dong va lai n6i. Than thU'ong hay sat h<).i, trom dp, dam o: mieng thU'ong hay n6i dOi, dem pha, mnh h6t v.v ... åy la hanh vi c6 h<).i rna it ai tranh khoi. Ne'u chung n6 dUQc boi dilp, lan rOng ra hoai thi nhan 10(,li chung sanh cang bi x6 mau de'n ch6 tieu diet. Hay xem nhu mot nghiep sat,

Phap

Am

Vu Lan 2003

måy nam l<).i day khong nåi nao la kh6ng do nghiep sat gieo hQa gom ghe, lam cho su song, mot di~u m~t thie't quan trQng hån d cua mQi v~t, khOng con chut gi båo dam. Da bao gio nhU' ngay nay, toan nhan lo<).i cru song trong hoi hOp lo au, nåm nop sQ hai khi thåy m(,lng mlnh nh~ hån cat bl,li ben ve Mang, khong phut nao yen tam voi ban tay tan nhån cua nghiep sat dang hung hang chl,l'C cha dQa n(,ll. Vh la chU'a k~ de'n tai n(,ln dc hanh vi trom cU'op, n6i dOi v.v ... cting gieo hQa ghe gom kh6ng kem. Ne'u ai nåy cting nh~n chan sau silc cac hanh vi ac doc k~ tren la nguyen nhan trl,l'c tie'p gay ra dau kh6 giua nguoi va rninh - vi gieo nhan sat h(,li thi ho~c dch nay hay cach khac cting phai g~t låy ke't qua bi sat h<).i; d~ sii'a d6i, tu hanh diet tru dån di moi c6 ngay song an toan trong hoa vui than m~t dUQc. Da sii'a d6i hanh vi cting phai sii'a d6i tanh tlnh. VI tanh tlnh xåu xa moi that ngu y h<).i nhi~u hån. Tham lam, san h~n, si me, kieu m(,ln, nghi ngo la nhung tam tanh xåu xa co clfu cua chung sinh. vån bie't da c6 than thi ai I<).i khong tham muon song con, nhttng Iilm nguoi vi chåt chua long tham vo day, di~u gi hay ho d~u muon thu gop v~ phån minh, cru muon doi song cua rninh dU'Qc vinh quang sung sU'ong, dåy du. quy trQng hån he'l lhay mQi ngU'oi, nen du viec gi de hen hay doc ac rna h~ dU'a I<).i IQi Ioc v~ minh thl khong bao gio lU choi, m~c ai thie'u thon, kh6 nao, keu la, cting khong h~ doai nghi! Th~m chi xem ti~n lai, danh vQng hån tram, ngan, uc trieu tanh m<).ng sanh linh dong loa i cru vi tham chut IQi danh rna lam cho doi song nhan lo<).i bi dieu dung, niem tham lam vo hinh rna tai h(,li khong phai it, d trong gia dlnh c6 mot ke tham tham an chAng h(,ln - thi sl,l' song cua gia dlnh måt sU' hOa thu~n; Mn giua xå hOi h~ long tham nay nd m<).nh me d dau thi d My khong sao lranh khoi dnh tlnh xo xat tham ml,lc thU'ång tam; VI då tham tåt nhien c6 san, da san thl tåt nhien tranh gianh xau xe .. Than oi! Mot lanh tham da lam cho ai nåy chay ruot nung gan, huong con them bao nhieu tanh xåu xa khac nua. Song, muon sii'a d6i tam tanh xåu xa mot dch d~ dang Mn t~n goc thi dong lhoi phai sii'a d6i quan niem h~p hoi ich kY. Tåt d mQi v~t d~u sanh sanh, h6a h6a tren mot ban lh~ chung cung hoa hQp, khong c6 sl,l' v~t nao dUQc ton t<).i ra ngoai bån th~ chung cung åy. Chinh chung ta cting phai nho sl,l' lien quan h6 trQ tåt d rna c6 ra. vh rna chung sanh me mo, tl,l' phan biet, tUdng tUQng chåp rieng mOl di Ta, dy ranh gid i rna chiln ngang giua rninh va mQi nguai, mQi v~t; luon luon d~t cai Ta ra trua c , len tren, låy di Ta lam dinh chuii'n cho mQi hanh dong, n6i nang, suy nghi. Bdi v~y nen thuong b~ h~p hoi, sai låm, kh6 sd. Suy rOng ra nao vinh nao nhl,lc, nao thi nao phi, khong co gi la tuyet Mi. Cai vinh cua nguoi nay la di nhl,lc cua ngU'oi kia, cai vinh cua nguoi kia tuc la cai

7


nhl,1c cua nguoi nay. d doi cling låm chuy~n dei cho ta thåy r6 trltong doi la neli dåu tranh nho h~p d trong S\1 phe phan xay nån cua di Ta h~p hoi giå d6i. Vh dn phåi md mang tri tu~ th~t rong rai, pha lån quan ni~m sai låm chåp c6 bån nga moi thåy doi råt rong rai dei khoan hoa d6i voi mQi loa i, mQi v~t. Nhu vU'a n6i d tren, d6 la stra d6i hanh vi hung ac, stra d6i tanh tinh xåu xa, stra d6i quan ni~m chåp c6 cai Ta h~p hOi, åy la n6i v~ ngan ngU'a di xåu. diet trU' di xåu. dU'ng dei cho n6 dam ch6i mQc nhanh ra hoai . Tu nhu våy c6 thei cho la 16i tu tieu C\1C hein la phat huy cai t6t. khuech trltelng cai t6t, lam cho di t6t dng ngay dng rong rai lOn lao. Hi~n ti~n neli chUng ta khong nhung c6 råt nhi~u di~u ta Vli-Y o nhi~m , rna cling c6 råt nhi~u di~u hay, dn nen b6i dåp, tu duong; nhu bo' thi, nhån nli-i, khoan hoa, sang su6t, binh dling, xet ra chiing ai khong c6. neu biet co' gång vun b6i thi khong vi~c IQi lch gi rna chung ta khong lam dUQc. T6m lli-i hai phuelng di~n tu hanh tren, mot dang lo di~t trU' di tanh hli-i nguoi hli-i minh, mot dang lo di tanh lQi minh, lQi nguoi. Da nh~n thåy long tham lam c6 hli-i rna lo di~t bOt long tham la tu, di~t trU' long gi~n la tu, di~t trU' long kieu mli-n, ich ky la tu. Trai lli-i nh~n thåy bo' thi la hay, cham lam bo' thi la tu, tU' bi cUu v~t la tu. khoan hoa rong rai la tu. Cho den båt lu~n hanh dong gi t6t d~p , c6 nhi~u IQi ich cho nguoi rna co' ghg quen minh M th\1c hanh theo cling d~u gQi la tu cå. Tu nhu v~y dau c6 phåi la h~p hoi hay nhu nhuQc, tu nhu v~y dau phåi la vi~c rieng cua mot nh6m nguoi nao hay cua mot thoi dli-i nao, cm VI c6 nhi~u nguoi chua hieiu chu "ru" c6 mot phli-m vi rong rai d6, nen tltdng ding tu la vi~c chuyen mon cua nguoi tu si, cua ke chan doi. lin d~t, hay cua hli-ng mon d6 dli-o nay hoij.c dli-o khåc rna th6i, ngoai ra kh6ng lien quan voi dli-i da s6 nguoi con dang lan lon, ch6ng chQi, hOli-t dong s6ng voi doi s6ng khong xa th\1C te hein. Gi, dau biet ding cai quan ni~m sai låm åy kh6ng khac nao cai quan ni~m cua måy nguoi tUdng phep v~ sinh la phli-m vi chuyen m6n cua måy 6ng thåy thu6c. hay cua måy nguoi da måc b~nh truy~n nhi~m. Danh ding phUelng di~n di~u tli than xac c6 nhi~u di~u ng6c ngach kh6 khan rna thåy thu6c phåi gia c6ng tårn CUu, phåi dn cho minh mot hoan dnh sli-ch se hQp v~ sinh hein, nhung trong hli-ng nguoi kh6ng phåi thåv thu6c rna khong dn biet v~ sinh, tu do an nhop d nhua thl kh6ng cm tai hli-i cho minh, con lay sang mQi nguoi xung quanh, khien hQ phåi s6ng chung trong mot dnh ngo nguy hieim. PhUelng di~n tri than xac da v~ y, thl phuelng di~n cåi tli-0 tinh thån kh6ng kem chi. Mu6n di~t het bao nhieu tam ni~m xåu xa con lli-i. va phat huy tåt d tam ni~m t6t d~p rong rai them len lli-i dng råt kh6, neu kh6ng phåi la nguoi c6 quyet tam voi ml,1C dieh åy, neu kh6ng c6 mot hoan dnh thu~n ti~n cho S\1 tu hanh thl kh6 mong ket quå hoan toan. Bdi vh trong dli-o PMt cac vi tang gia, cac hang tu si phåi xuåt gia dei bot ngoli-i 8

duyen phi~n nhi~u , phåi d neli nhan tich moi thåy r6 ngu6n g6c sau xa cua toi 16i rna gOi rtra tieu trU'. Nhung neu hieiu them rAng khong phåi la ch] måy VI åy moi tu dUQc. måy vi åy moi dn tu, rna tåt d dc hli-ng nguoi d vao dia vi nao trong thoi l0li-n cling nhu thoi binh, d~u c6 thei tu. d~u dn nen tu d; neu kh6ng tu tuc la t\1 do dei cho th6i tham lam, b6c lot, ich ky hli-i nguoi dung len lam chu, gay tai uelng kh6ng bo khOng ben. V~y

ta c6 nen xem chuy~n tu la vi~c ngoai ph~n su cua minh kh6ng? Ta c6 thE kh6ng nMn r6 nghia chu 'Tu" duc;1C kh6ng? Hå.y nen nh~n chan cho r6, xem d6 la mot phuelng cham cua doi s6ng ngay th~t tha rna khong trao dua cho ai d, cm t\1 minh gång th\1c hanh låy va khuyen leln nguoi khac biet rna th\1c hanh, dei clIng nhau xa)' d\1ng nen mot dnh s6ng yen vui b~n vung tli-0 dnh C\1C Lli-c giua Ta ba nay. Neu dUQc nhu v~y tuc la da hiEu då. th\1c hanh dung nghia chu "ru" trong dli-O Phat.

nhån duyen Nång åm chang len båy dli-o tinh, Chi~u v~ trlta lli-i dnh ph6n vinh.

Chu T6n, Dli-i Duc muoi phuelng hQi, Ph6 h6a dli-0 måu må.i xuelng minh. Duyen ngo nam chau m6i dip nay. Muoi lam ky hQc d6 clIng day; Tang Ni Ph~t ttr hoa tu ni~m, Phuelng ti~n truy~n trao phap nhi~m thay . Phuc Duc nhan duyen t~n kiep nao? Ngay nay cel ngo quy duong bao! Than nguoi, Phap hQi ... chung clIng dli-t, Thoa dli- binh sanh to dUQc nao. Ph6 huong phuc duyen khåp chUng sinh, Mong sao tåt d thåy an lanh, Mong sao the gioi thanh binh mai. Ph~t dli-0 cao tham nhåt nguy~n thanh. kh6a tu hoc ÅU Chåu ky 15 tQi Aarhus- Danmark

Thanh Tjnh, Thich Tri Minh

GiQn du khcji dQY trong tem se lam mat

sV

blnh an. Nguoi ta gan nhu kh6ng thå co ti gi vui hay hc;mh phuc khi giQn du khcji dQy. Cho nen giQn du chi co tinh ph6 hO<;li. (trfeh lo; n6; eua Ngo; f)Qt La; LQt Mo /4 trong ba; n6;

ehuy~n

tQ; f)Q; HQe UCLA, Hoa Ky)

Phap

Am Vu Lan 2003


~

ve tanh khong (Trieh trong Phot Giao Truyen Thor,g f)Qi ThCla)

Geshe Kelsang Gyatso - Thich Nu Tri Hai djch Vi~e hQe va hanh v~ tanh khong la eong vi~e sau xa lOn rong. d Hy T(!.ng nguai ta phåi tråi qua nhi~u nåm dE hQe v~ Khong. Do do nhung trinh bay sau day v~ Tanh khong cm la toat ye'u sd lu<;1e.

dong tam thue ta, thI ta v~n con bi vudng vao ehu ky sinh tll'. Phudng phap thu thång nhtt M nh6 t~n g6e re thOi ehtp ngå va do do t~n di~t kh6 dau. erunh la ehanh kie'n sa u xa v~ Khong.

f)i~u vo eung quan ye'u la phåi hi~u "tanh kh6ng" co

Theo giao ly PMt, nhO thue hanh Phap ta co th~ thanh dat hai ke't quå erunh. Ke't quå dåu tien la tl,l' giåi thoat khoi dau kh6: ke't quå thu hai va t6i h~u la giae ngo hay PMt quå. Nhl1ng ne'u khong thl,l'e ehung tanh khong thi ta khong thE d(!.t Mn eai nao trong hai ke't quå ty.

nghla la gi. L(!.i eling quan trQng dE bie't tanh khong d ngay trong tam mInh. qua kinh nghi~m bån than. Mu6n dm nghi~m khong tanh, thl,l'e tinh eua v(!.n phap, th} trude he't phåi hiEu no tren binh di~n tri thue. Ne'u khong hiEu tanh khong tren bInh di~n tri thue, thl se vo eung kho khån M rna co du<;1e dm nghi~m thl,l'e thll v~ khong. HiEu tanh khong tren bInh di~n tri thue la mot di~u ki~n ehuin bi eho vi~e phat sinh thue ehung kinh nghi~m v~ tanh khong bling true giae. Vh la co hai deh hiEu v~ tanh khong: hiEu bling tri thue va hiEu bling kinh nghi~m bån than.

LAM TlIE NAO DE HIEU TANH KHONG TREN BINH DIEN TRI THUe Khi mdi khdi sl,l' tra tårn v~ Khong, ta dn phåi bie't nhung mue dieh va ly do t(!.i sao phåi lam vi~e ty, nhung l<;1i ieh phat sinh do thl,l'e ehung tanh khong, va nhung 16i låm do khong thl,l'e ehung. Ne'u hiEu dU<;1e mlle dieh va l<;1i ieh etla vi~e thl,l'e ehung tanh khong, thl ta se co du<;1e tam mong mu6n quye't li~t phåi lam mQi n6 ll,l'e dUa Mn sl,l' thl,l'e ehung ty.

V! ehua thl,l'e ehung tanh khong, VI hanh dong do ngu si khong bie't thue ehtt etla mQi sl,l', rna ehung ta luon luon t(!.o ae nghi~p. H~u quå la ta phåi kinh qua nhung kh6 dau btt t~n do nghi~p ae dem I(!.i. Crunh vI ly do nay rna Ph~t d(!.y nguyen nhan khie'n hU'u tInh phåi kinh qua nhung kh6 dau, btt to(!.i y, la do ehUng khong thl,l'e ehung tanh khOng. Goe re mQi thong kh6 eua ehung ta la nga ehtp (om giO eai ta). Bao lau y ni~m sai låm v~ nga con t6n tai trong

Phap

Am Vu Lan 2003

Ngay eå trong truy~n th6ng TiEu thua etla Ph~t giao, d day cm e6t nhtn m(!.nh v~ giåi thoat, eling khong co eaeh nao khae hdn M d(!.t giåi thoat ne'u khong thl,l'e ehung tanh khOng. Trong truy~n th6ng d(!.i thua, ta tIm du Giae NgO hay Ph~t quå dE lam l<;1i ieh eho hU'u tInh. Nhl1ng trude khi d(!.t Giae NgO t6i h~u nhO thue hånh eon dUang d(!.i thua, hanh giå eling phåi thl,l'e ehung tanh khong di då. SI,l' ehung diie etla tam Ph~t toan tri la tuy thuoe vao vi~e thl,l'e ehung tanh khong. Trong dai s6ng hang ngay phån dong ehung ta giåi quye't nhung vtn d~ råe r6i etla minh bling nhiJng phudng ti~n ben ngoai. np trung giåi quye't vtn M bllng eaeh ty thl nhi~u nhtt eling eh! co l<;1i t(!.m thai eho ta trong euoe dai ngiin ngtli hi~n t(!.i. Nhl1ng ne'u ta thue ehung tanh khong, t~p trung n6 lue vao noi tam dE lam vi~e ty, thI ta se d(!.t Mn nhung l<;1i ieh lau b~n. SI,l' thl,l'e ehung tanh khong se nh6 t~n g6e re mQi dau kh6 va vtn d~ noi tam etla ehung ta. Nhu då noi trUde day, mQi vtn d~ va dau kh6 Mu tuy thuoe vao tam rna co ra. SI,l' thl,l'e ehung tanh khong htly di~t nhung lo s<;1 eua ta va co thE ehtm dti't n6i kh6 sinh tll' trong dai ta. Khi thl,l'e ehU'ng tanh khong, ta co th~ giåi quye't ttt d mQi vtn d~ etla mInh. Nhung B6 Tat då thl,l'e ehung tanh khong thl du than th~ co bi dt xe thanh tung månh vlln, de Ngai v~n khong dm thQ dau don.

9


NhO thyc chung tanh kh6ng rna ta vu'<;1t qua duc;1c nhung nih kh6 dau va viln d~ råc r6i trong hi~n t<;ti, va cu6i cung con d<;tt de'n giai thoM vlnh vi~n khoi kh6 dau . Hi~n t<;ti trong cuoc doi ta phai chiu nhii'ng n6i kh6 ngoai tå,m ki~m soat bdi vl. ta thie'u tht!c chung v~ tanh kh6ng. Bang kinh nghi~m ban than chung ta co th~ thily ding tu nhung vi vua lOn nhilt, nhung ngu'oi co låm quy~n låm cua trd xu6ng cho Mn nhung ke kh6n cung, tilt ca d~u phai bi nhung n6i lo sc;1 bilt man, kh6ng co ai la hoan toan giai thoat. Kh6ng ai mu6n kinh qua nhii'ng n6i kh6 gia , b~nh, che't, the' nhttng nhung kh6 nay vin giang xu6ng dåu ta mot cach tt! nhien. D6i voi nhung di kh6 nay thl. chung ta kh6ng th~ tranh dUc;1C . Nhi~u nguoi kh6ng thich nghe giao ly ve tanh kh6ng,

bdi vl. tanh kh6ng va nhung hi~n tuong rna ta thuong thily thl. rilt khac nhau. L<;ti nua , tanh kh6ng v6 cung tham thuy va bdi the', Mi voi mot s6 nguai, no rilt kho hi~u thilu. Sau khi giac ngo, Duc Ph~t tuyen bo':

"Phdp ma Ta tim dl1qc tMt gi6ng nhl1 vi Cam L6 bitt til. Nhl1ng Phdp vi di~u nhl1 Cam L6 nay khOng phdi mQi ngl1C1i diu (hau hilu dl1qc . bai vi no qud sau xa." M~c du tanh kh6ng th6ng thuong rilt kho chilp nh~n, kho

hi~u thilu, nhttng ne'u trong nhung doi truoc chung ta da t<;to nhung khuynh huong tam linh (chung tV) t6t lanh va da phat tri~n st! quen thuoc voi nhung khia c<;tnh cua tanh kh6ng, thl. dl nhien ta co th~ tht!c chung mot dch d~ dang han nhung nguoi khac .

Nhieu nam ve truoc co mot b~c thåy trong Ph~t giao n6i tie'ng nhO Ngai tht!c chung tanh kh6ng. Ngai da tht!c chung duc;1C nho trt!c giac, va duc;1c mot 6ng vua moi ve lam thåy . Vua thea d6i lOi d~y cua b~c thåy ve tanh kh6ng: tht!c chilt cua mQi hi~n tuc;1ng. M~c du b~c thåy d<;ty ve Chan Kh6ng, vi vua da phat sinh mot hi~u bie't sai l<;tc vl. tinh chilt vi te' cua viln d~ nay. Vua khdi st! nghT eling b~c thåy nay co nhung quan di~m sai lac. Ne'u 6ng ta bao ding tuy~t Mi kh6ng co gl. hi~n hii'u, va ne'u cu d~ cho 6ng tie'p tl,!C giang d<;ty sai l~ch nhu v~y cho thån dan cua ml.nh, thl. 6ng ta se din nhieu nguoi di sai huong, pha ho<;ti doi s6ng tinh thån cua ho. Vily lu~n nhuthe', nha vua då. sai chem dåu b~c thåy . . Vai nam sau, vua khdi st! the o hQc mot b~c thåy khac. Lån nay trong luc khdi dåu st! tu t~p, nha vua kh6ng duc;1c, chi giao ve tanh kh6ng. Ngai duc;1C d<;ty nhung giao ly ve v6 thuong, nhung 16i låm cua vong luan h6i sinh til', ban chilt cua nhii'ng kh6 dau bilt to<;ti. BAng cach giai thich v~ v6 thuong vi te' va nhung giao ly can ban khac vi thåy thu hai nay giup cho tri tu~ cua vua tang trudng: N?o giaug d<;ty cach ily rna khi vi thåy nay khdi st! d<;ty ve tanh kh6ng, thl. kh6ng co st! hi~u låm nao phat sinh nua. Nha vua cu6i cung d<;tt tht!c chung ve tanh kh6ng, va nho tu~ trt!c giac, vua nh~n ra rAng di Kh6ng nay chinh tht!c la di Kh6ng rna b~c thåy tru'oc kia da giaug. Khi nh~n thuc duc;1c di~u ily, vua ng~p tran h6i h~n vl då.

10

v6 co huy hoai m~ng s6ng cua thåy ml.nh, mot b~c da giac ngo. N~ay ~a ~ dQc chuong nay , co th~ nhi~u nguoi cling

hieu lam ve y nghTa cua tanh kh6ng. Luc dåu rilt c6 th~ co nhii'ng hoai nghi hoang mang ve tanh kh6ng sinh khdi, nhttng ne'u lien tl,!C hQc hoi thl. giao ly nay se trd nen rilt sang sua. M~c du d6i khi c6 nhii'ng hi~u låm c6 th~ phat sinh, dieu tht!c quan trQng lå phai hQc giao ly ve tanh kh6ng. Cling tht!c quan trQng d~ bie't muc dich cua vi~c hQc tanh kh6ng, nhung lc;1i ich do st! hQc 'n ay va st! tht!c chung ve tanh kh6ng mang l<;ti. Chinh nho thuc chung tanh kh6ng rna ta c6 th~ tht!c st! d<;tt Mn giåi thoat kh6 dau bilt man.

Tanh kh6ng la gi? Tanh kh6ng la st! ki~n rAng tilt ca hi~n tuc;1ng d~u kh6ng c6 tht!c hii'u noi t<;ti . Mu6n hi~u tanh kh6ng, ta phai sil' dl,!~g nhung duong ly lu~n va vi dl,! nhu PMt då. d<;ty . Neu kh6ng c6 nhung ly do va vi dl,! thl. tht!c v6 cung kh6 hi~u tanh kh6ng; bdi the' ta dn phai dt!a vao nhung vi dl,! nay . MQi cai kh6ng c6 th~ chia thanh hai lo<;ti: kh6ng cua nguoi (nhan kh6ng) va kh6ng cua dc hi~n tuc;1ng (phOp khOng) . Nhan kh6ng lå con nguoi kh6ng c6 tht!c hii'u noi t<;ti, phap kh6ng la st! thie'u tht!c hii'u n6i tai d ndi bilt cu hi~n tU<;1ng nao khac ngoai con nguai . . . Khdi thuy hQc v~ tanh kh6ng thl. ta nen quan sat mot con nguoi kh6ng c6 tht!c hii'u noi t<;ti nhu the' nao . M6t nguoi co hai ban chilt, bau chilt tuy~t Mi va bau chilt tuong Mi. Ta hay xem xet dieu nay bAng mot vi dl,! ve con nguoi ten Xoai. Anh Xoai co hai ban chilt, ban chilt t6~ h~u c~a anh va ban chilt tuong Mi. Ban chilt tuy~t d6i hay t6i h~u cua Xoai la tr6ng ding, kh6ng tht!c hii'u noi t<;ti, con ten Xoai la ban chilt tl,!C M . Khi ta bie't bau chilt tl,!C M thl. dieu nay se giup ta bie't duc;1C ban chilt cua chan M . Cai can cu d~ gån ten Xoai la nam uån lam nen anh Xoai. Xoai dU<;1c lam nen bdi nam nh6m la sik (thån), thQ (cam gi6c), tu'dng (Y) , hanh (nhQng khuynh hLlang nQi tam) va thuc (c6i biet). T~p hQp cua nam uån låm nen than tam cua anh Xoai la cai can bau d~ d~t ten Xoai. Nhu v~y, Xoai la mot hi~n tUc;1ng duc;1c d~t ten can cu vao nam uån cua anh ta . Ne'u tra xet ky ta kh6ng th~ um thily anh Xoai nad trong tung m6i uån såc, thQ , tudng, hanh hay thuc . Sau khi thie't l~p rAng rieng tttng uån mot kh6ng c6 uån nao la a~h Xoai t~t!c ,st!, ta l<;ti phai xac dinh ding st! t~p hQp cua nam uan ay cling kh6ng phai Xoai n6t. Ta c6 th~ lam vi~c nay bAng dch nh~n ra rAng chinh VI kh6ng c6 mot uan nao trong t~p hQp cua nam uån duc;1c gQi la Xoai, cho nen nh6m g6m tilt ca nhung v~t phi-Xoai ily cling kh6ng th~ la Xoai.

Phap

Am Vu Lan 2003


Mot khi da hi~u r6 ta khong th~ xem Xoai la t~p hQp eua nåm uån hay ba't eu mot uån nao trong d6, ke' tie'p ta nen hoi. e6 th~ nao Xoai hi(:n hii'u d ngoai hay khae voi nåm uiln hay khong? Vi ehinh tu ed sd nåm uiln rna Xoai da du'<;1C gan ten a'y. nen Xoai khong th~ du'<;1C om tha'y a dau khac ngoai nam uiln, ho~e rieng re ho~c t~p hqp. Nho sU' dl;lng nhung phu'dng phap ly lu~n, ki~m soat chat che. rna ta tha'y khong th~ om ra Xoai. Xoai khong hi(:n hi1u tu trong bau eha't. Bay gio ta nen quan xet di~u nay chung to di gl - st,t ki(:n ding sau khi tra tårn. ta khong tlm tha'y mot anh Xoai hi(:n hi1u tu' noi?

Khi a'y ta se kham pha ra di.ng Xoai eru la do tam phan biet d~t ra. thuoc tinh cha't eua Wc M hay st,t th~t tu'ång dOi. Bai v~y, Xoai thie'u St! tht,tc hi1u tt,t noi; Xoai eru la mot nhan hi(:u do tu' tu'dng phan bi(:t bay d~t. N6i t6m, ehinh VI khi tra tårn ta khong th~ tlm tha'y dau la Xoai, nen di~u a'y ehung to Xoai khong e6 mot hlnh thai ru(:n hi1u tt,t noi nao d. Xoai cru la mot hi(:n tu'qng thuoc phqm tru "con nguiJi" do tam phan bi(:t d~t ten. Ne'u anh Xoai tht,tc st,t e6 ra nhu' mot tht,tc th~ bi(:t l~p, thl sau khi tIm toi ta phai thie't l~p du'qc su' hi(:n hii'u noi lai eua Xoai. Tuy nhien tht,tc te' khong phai v~y, ta khong tlm ra du'åc mot anh Xoai nao hi(:n hii'u noi tqi biet l~p. Bdi the' ke't thuc st,t tra tårn nay, ta phai eha'p nh~n ding Xoai khong th~ nao hi(:n hii'u mot eaeh bi(:t l~p tt,t nOi. M~e du hlnh thU'c ly lu~n nay lue dåu khi mai xem qua eo ve trung l~p kM khan, song n6 ra't dn thie't cho ta ne'u ta muon tranh relc roi khi thie't l~p hi(:n hii'u cua tanh khong. Ne'u t~p håp nam uiln cua Xoai la anh Xoai, thl phai c6 mot uiln nao trong d6 la Xoai tht,tc st,t. Vi dl;l. ne'u ta co mot xau chuai trang mot tram hqt, ne'u t~p hqr mot tram hqt rna la trang hqt, thl phai c6 mot ho~c mot so hqt trong d6 la chuai trang. Nhu'ng st,t tht,tc khong phai v~y. Do the', noi di t~p hqp 100 hqt khong phai la trang hqt. Cling v~y, noi t~p hqp nam uiln clia Xoai khong phai la anh Xoai, VI trong nam uån d6 khong mot uiln nao la anh Xoai tht,tc st,t. Ta nen quan sat vi dl;l nay, lu~n cu nay trong mot thOi gian dai, xet xem y nghia va vi dl;l co tu'dng ung vai nhau khong. Co th~ khi moi xem qua vi dl;l nay, ta tha'y no duong nhu hoan toan vo nghia. Nhttng ne'u tra tårn ky trong mot thoi gian lau dai, ta se tlm duqc y nghIa sau xa. Trong nhung ban kinh lu~n thuoe tru'ong phai Trung dqo, con c6 nhung giai thich them nua v~ nhung lu~n ehung lo gich d~ hi~u tanh khong. Chång hqn, ne'u noi cai t~p hqp nam uån etla Xoai rna la Xoai tht,tc, thl h(: lu~n se la noi su' t~p hqp nhi1ng bo ph~n etla mot chie'c xe da la xe. Ne'u nhung bo ph~n eua xe rna la xe, thl mot dOng nhi1ng bO ph~n a'y dang nam giua Mt la xe hay sao?

Phap Am Vu Lan 2003

Doi voi nhung ngu'oi da nghien eUll nhi~u v~ tanh khong, thl nhung gl duqe noi a day th~t r6 rang kh611g eon e6 hoai ngru gl nua. Nhttng nhi~u nguoi vån eon tin ding rieng t~p hqp etla nam uiln - nhu trong vi dl;l v~ anh Xoai - eling da la Xoai tht,te thl;l. Ngay d vai trttong phai PMt giao ti~u thua eling tin nhu v~y. Trung lu~n (Prosongiko), tmong phai Ph~t giao eao nha't, th~ hi(:n di nhln tuy(:t dOi elia Ph~t, thl khong bao gio eha'p nMn ding anh Xoai eru la t~p hqp etla nam uiln etla anh, eling khong eha'p nh~n ba't eu mot uiln nao trong d6 tht,te st! la Xoai. Di~m nay ra't quan trQng dn bie't d~ khoi hi~u låm giao ly v~ tanh khong. Ngay d khi b~c thåy giai thieh tanh khong mot caeh ehinh xae r6 rang, nguoi hQc vii.n eon e6 th~ hi~u låm nhung gl vi a'y n6i . Bai v~y ta dn thl;l giao v€ tanh khong vai mot b~e thåy gioi, va eon phai nghien eUll. quan sat va thi~n dinh nhi~u v~ tanh khong thl moi tha'u hi~u duqe y nghIa vi di(:u eua n6 . Ta nen xet xem e6 nhung lai låm gl khi tin tu'dng ding nåm uiln etla Xoai ehinh la Xoai. Ne'u ehele ehån nam uii'n elia Xoai la Xoai, thl di nhien noi nhu the' khong eo lai gl d. Nhttng ne'u suy xet th~t ky ta se tha'y ding st! tin ding Xoai la t~p hqp etla nam uii'n etla anh ta r6 rang e6 nhi~u lai v€ ly lu~n. Ta nen luy(:n t~p eae phu'ång phap ly lu~n nay d~ dqt Mn mot tri kie'n v~ tanh khong. Ne'u e6 th~, ta eling dn sU' dl;lng nhung VI du lien h(: Mn nhung kinh nghi(:m elia ban than ta. ..

,..',

,..,?,..?"

,..

~

LAM THE NAO DE HIEU T ANH KHONG BANG KINH NGHltM BAN THAN Due Tsong Khapa giai thieh vai vi dl;l nhu ehiem bao, ao giac, va st,t låm lån mot euon day e6 sQe la eon rån, d~ giup ta dqt Mn tu(: tri v~ tanh khong. Ne'u ta sU' dl;lng nhung gia'e mong etla mlnh lam vi dl;l, thl St! hi~u bie't tanh khong etla ta trd thanh kinh nghi(:m thu'e ehung. Hay xet de'n vi dl;l dem vua qua ta mong tha'y mlnh leo len nui eao. Trong gia'e md, ta co kinh nghi(:m v~ ngQn nui nhu mot di gl ra't tht,te . Nhttng lam saG rna ngQn nui hi(:n hii'u åttqe? Mot ngQn nui kh6ng 16 nhu the' khong th~ nam trong phong ta, VI no qua to lOn doi vai gian phong. NgQn nui eling khong hi(:n hii'u d ngoqi gioi. Xet thea eaeh a'y, ta khong th~ lim ra ngQn nui, ehung to n6 khong e6 mot hi(:n hii'u nao tt,t nOi. M~e du tanh khong la di gl ra't sau xa vi te', nhttng nhO

nhung vi dl;l song dong nhu nhung gia'c chiem baD clia ehung ta, rna ta eo th~ hi~u duqe rhg ngQn nui, eon nguoi hay ba't eu gl ta xet tai, eling d~u khong e6 mot lai lieh tht!c hii'u tt,t trong ban eha't etla n6. La'y mot vi dl;l khae, nhu' ta xem mot phim kinh hoang v~ st,t xua't hi(:n eua mot eon quai v~t. Khi xem phim, ta dm tha'y h6i hop s<;1 hai. Lue kinh nghi(:m a'y xay ra, ta hay d~t eau hoi: tht,te su' la ta dang sq eai gi? Noi sq hai rna ta dm ngru(:m la do eon quai v~t xua't hi(:n tren man anh truy~n hlnh gay nen, no trong nhu

Il


so'ng tht,tc. Khi xet cho ky, ta se khdi st,t khåm pha riing tt,t ban chåt, con quai v~t khong hi~n hii'u tht,tc thl,!. Ta khong th~ Um tMy quai v~t trong nha ta . Con quai v~t rna ta s<J håi åy khong c6 lai lich bi~t l~p. tt,t bån chåt n6 khang tht,tc hii'u. St! sc;1 håi cua ta Mi vdi quai v~t cm lå do bay d~t cua nr nrdng phan bi~t. eling the, ta nen xem di "tai" xuåt hi~n ciing cm hi~n hii'u doc l~p trong tam tri ta rna thoi.

thu'ong ta nhln st,t v~t, quå tht,tc khong tu'dng ung vdi nhau . Thong thu'ong ta thåy moi hi~n tu'<Jng d~u hi~n hii'u trong bån chåt cua chinh n6 , tll-o nen åo tu'dng v~ mot tt,t linh bi~t l~p. Day la mot tu'ong giå Mi do chinh ngå chåp cua ta tll-O nen. Ky tht,tc moi st,t v~t d~u do tam tll-O, nhu' ngon nui trong giåc chiem bao. Ngon nui cm hi~n hii'u trong tam ta, chu khong tht,tc st,t c6 do bån chåt cua chinh n6.

Neu xet ky bån chåt cua di "(ai" hi~n hii'u trong tam ta. ta thåy rang gio'ng nhu' lai lich cua con quai v~t tren man hlnh. di toi åy ciing khang c6 hi~n hii'u tht,tc thl,!. Nho quan xet cai tai rna ta c6 th~ dll-t den vai hi~u biet va kinh nghi~m bån than v~ tanh khang. Nh~n ra du'<Jc st,t tro'ng r6ng cua di toi la chuy~n khac xa vdi cai dch ta thu'ong them la mlnh hi~n hii'u .

Ta nen khdi st,t quan sat chinh bån than ta ciing khong c6 tht,tc hii'u noi tll-i nhu' the nao. Neu ta tht,tc hanh phap thi~n tinh cm hay thi~n hlnh thuc v~ tanh khang. thl ta håy ng6i len b6 doan, co' tu bo moi ru' tu'dng xåu va tan l0ll-n du 10ll-i rna dac luy~n mot trll-ng thai tam lanh thi~n . Sau khi phat khdi tu' tu'dng mll-nh me la ta se thi~n qwin v~ tanh khang, ta håy co' lam phat sinh tru'Oc he t mot y thuc so'ng dong v~ di toi cua mlnh. Håy khai trieSn y ni~m åy mot dch d~c bi~t. Chång h1).n, håy tu'dng den di dm giac manh li~t xuåt hi~n khi ta bi nguy kho'n ti nhu' "ta seip roi xuang ta mom da eaa" ho~c "ta seip cM!" ho~c mot dm giac råt mll-nh phat sinh nhu' khi ta nghI "minh d6i qua" ho~c "minh qua tUe giijn ".

Do'i vdi nhung ngu'oi c6 long tin do'i vdi Duc PMt. th! kinh di~n hay giao ly PMt dll-Y ciing du khien cho ho chåp nMn tanh khang va hoc hoi sau rong d~ tht,tc chung y nghIa chan tht,tc v~ tanh khong. Ngu'oi ta båo riing voi nhftng ke va phu'dc thl se råt kh6 d~ tht,tc chung tanh khang. Nhttng nhftng ngu'oi då tll-O nhung nhan to't lanh thl c6 th~ chung ngo tanh khang mot cach d~ dang. Song le, nhu' ngoc quy kh6 du'c;1C rna d~ måt nhung ngu'oi då tll-O phu'oc nghi~p M c6 th~ tht,tc chung tanh khang ciing the, ho d~ danh måt di cd hQi d~ chung dåc khang tanh. Theo tl,Ic ngu thl nhftng ngu'oi giau c6 la may phu'oc, nhttng muo'n dll-t den st,t tht,tc chung sau xa v~ tanh khang, ta din tkh liiy tai sån tam linh la nang lt,tc cong duc . Do'i voi nhung ngu'oi då gay tll-O ac nghi~p thl Ill-i cang kh6 hdn M rna tht,tc chung v~ tanh khang . Ciing nhu' ta khang th~ gieo gio'ng mua mang tren dåt dåy soi da, tht,tc kh6 rna vun tr6ng tht,tc chung v~ tanh khang trong mot di tam xåu xa doc ac. Yl ly do åy rna st,t thanh Ioc chu'dng ngll-i va ac nghi~p c6 tårn quan tn;>ng ldn lao : nhung hanh tri d~ sam ho'i thanh Ioc nhu' v~y la mot phu'dng phap nho d6 ta c6 th~ thu'c chU'ng tanh khong. Neu ta di thea du'ong 1o'i cua Duc Van Thu va nu'dng tt,ta Ngai, hi~n than tri tu~ cua tåt d chu' Ph~t, thl tri tu~ ta se tang tru'dng va tht,tc chung tanh khang mot cach khang kh6 khan. C6 ba phap hanh tri chinh yeu M th~ nghi~m tanh khang: mot la tinh h6a ac nghi~p va lich liiy cang duc; hai la the o mot b~c thåy du tu' dch. c6 kinh nghi~m ; ba Ja tht,tc thl,! thi hanh cac phap thi~n v~ tanh khang va luy~n t~p nho nang lt,tc cua tinh tån n6 lt,tc. Nho dån mlnh vao cac phap tu nay rna ta c6 theS c6 du'<Jc kinh nghi~m v~ tanh khang, neu khong tht,tc hanh nhu' the thl st,t tht,tc nghi~m v~ tanh khOng se va cung kh6. Muo'n li~u ngo du'c;1c tanh khang, di~u tht,tc quan trong la phåi biet rAng vll-n phap hay moi hi~n tu'<Jng, keS d cai tai, d~u do tu' tu'dng phan bi~t bay d~t, gan ten. Nhung khai ni~m du'c;1C gi��i thich d day, cung voi cai dch thang

12

Sau khi lam phat sinh y thuc so'ng dong v~ cai tai. ta håy khdi st,t di 11m va co' nåm låy. thiet l~p lai lich cua di ta i åy . Khi di lim di tai nay , c6 hai khå nang chinh xåy ra.

Neu di toi nay hi~n hii'u, thl n6 phåi hi~n hii'u trong than ho~c trong tam. Yl do'i tu'c;1ng tra tårn du'<Jc can cu vao cai tai, va VI ta da nh~n cai tai åy c6 tu'dng quan ho~c voi than ho~c voi tam. nen se phi ly neu ta di lim mot di tai hi~n hii'u bi~t l~p. tach rai khoi than tam åy. Su' ki~n riing ta n6i "tMn da tai " va "ram cua rai " chung to khong cai nao trong hai thu d6 la di t6i d. Yl than va tam d~u khang phai tai, nen cai su'U t~p than va tam ciing khong phai la toi . Ta nen ket lu~n ding, sd dl ta khang theS di lim cai tai d trong than hay trong tam, ly do VI di tai åy cm Ja mot bay d~t cua tu' tu'dng phan bi~t. Chinh VI ly do nay ma di tai khang c6 mot hlnh thai tht,tc hii'u tt,t noi nao d . Sau d6 ta nen dan ch~t tam tren tanh khang va an tru trong d6 mot cach nhåt tam chuyen chu. Vdi ngu'oi chu'a quen thuoc vdi phap thi~n nay , thl trong mot thoi gian dai ho se thåy råt kh6 ma t~p trung vao do'i tu'c;1ng thi~n la tanh khang. Yl le d6, khi mdi thi~n quan v~ khang, ta nen t~p nhung thoi thi~n dinh ngan. Dån dån khi ta trd nen quen thuoc voi khong, ta c6 theS tuy ti~n keo dai nhung thoi thi~n. Nho tu phap thi~n nay , du'c;1C vai kinh nghi~m v~ tanh khang, ta se thåy ding cai ta i thang thu'ong xuåt hi~n trong tam ta bay gio då måt. Thang thu'ong ta barn ch~t vao y thuc cua mlnh v~ nga , va khi lam the ta dm thåy c6 mot cai tai tht,tc hii'u noi tll-i. Nhttng khi thi~n quan v~ tanh khang, thl di tai tht,tc hii'u noi t1).i åy bie n måt. Khi di~u nay xay ra, thl c6 theS n6i la st,t thi~n t~p cua ta då

Phap

Am Vu Lan 2003


tie'n tri€n t6t, dua ta tie'n g§n hdn tai ch6 tht!c chU'ng tanh khong. V~y luc iy eling khong h~ gl ne'u ta mit y thuc v~ "toi", VI dieu nay c6 tac dl,mg nhu mot phap Mi tr! cho thiy cai thiy sai l~c cua ta trUac My v~ mot ti,!' ngå. tht!e hii'u noi t~i. Tuy nhien khi ta då. d~t de'n di€m nay. thl c6 th€ xåy ra nhung hi€u låm dfm ta rdi VaG ct!c doan chip do~n dil$t.

"chu hanh va thuiJng", "chu phdp va ngii" , "Nier Ran tich tinh", du<;1e gQi la "Tam Phap ln ". Ba eau noi nay la Mu hil$u tieu bi€u d€ phan bil$t giua PMt giao va de truong phai hQe thuye't khae, la nguyen cå lu~n ly cd bån Ph~t hQe, la nguyen ly can bån bit khå dao dong trong Ph~t Phap, la d~nh lu~t d§y du tinh ph6 bie'n, tinh tit nhien va linh vlnh hång.

Ne'u sau khi quan v~ tanh khong, rna ta rdi VaG ct!c doan chip do~n dil$t - cho ding tuyl$t d6i khong co gl - thl ta l~i phåi dåo nguoc phap thien cua mlnh, trd l~i quan xel ding qi saa quå c6 mot di toi . Chång h~n, ne'u khong c6 di toi thl ai dang suy nghl va lam di st! tra tIm na y. Vi cai toi la mot hil$n tuOng. nen n6 phåi hil$n hii'u . Nhu'ng khi ta tlm toi co' thie't l~p st! hil$n hii'u cua n6, thi ta khong th€ tlm ra no. Di~u quan trQng la phåi bie't khong e6 mau thufm nao giua hai l~p ngon iy, VI mot eai am cru bån chit tudng d6i, cai kia am cru bån chit tuyl$t d6i cua cai toi. K.hi ta hi€u ding chan de' va tuc de' khong trai nhau, tue la ta då. thanh tl;l'U duoc St! dung thong giua hai chan ly iy. Khi hi€u duoc nhu the' thl khong con cd nguy b! rdi VaG mot trong hai ct!c doan : chip do~n ho~e chip thuong.

1. ehu Hanh VO Thuc'tng

Thien quan ve tanh khong la phudng thu6c thån dil$u giup ta tranh thaat nhii'ng ehuang ng~i. Bdi the' ta nen co' luon luon duy tri tanh khong trong tam ta - dQe. tu duy, hQc hoi va thien d!nh v~ n6 bit cu luc nao c6 cd hoi. Di~u nay cu6i cllng se dem l~i cho ta st! chung ngo true giac ve tanh khong, va giåi thoat ta khoi kh6. O

Geshe Kelsang Gyatso - Thich Nu Tri Hai djch

tam ,,"

phap an "Phap ln" tue in ehU'ng, Mu hi~u tieu bi€u, nh~n d!nh, danh gia mQi tieu ehuån can bån eua tit cå hil$n tu<;1ng. Tit cå nhii'ng st! phan bil$t noi ngo~i, chan ngl,!y, chanh ta d~u dt!a VaG "Phdp ln" d€ in d!nh nhung st! phan bil$t d6 c6 ehinh xae hay khong. Nhu nhung eong van cua the' gian, deu liy Mu in d€ lam ndi tin nhil$m. Due Ph~t mang giao nghla can bån eua phap Tu De' va Th~p N~ Nhan Duyen tom tåt gom l~i thanh 3 eau n6i, tue

Phap

Am Vu Lan 2003

"Hanh", nguyen g6c la nghla lu'u hanh ehuy€n bie'n. Due PMt eho ding, the' gian van v~t deu da nhan duyen hoa h<;1p rna sanh, do v~y the' gian nhit thie't t~o tae rna sån sanh nen hi~n tuong, bao g6m luon tit cå V~l ehit hi~n tu<;1ng, ha~t dong tam ly va khai ni~m hlnh thue. Khong co mot v~t nao la khong htu hanh bie'n ehuy€n, day gQi d6 la "Hflu vi phap". Hii'u vi phap lu'u hanh bie'n ehuy€n, do v~y eting du<;1e gQi la "hanh", tue la "chl1 hcmh", y eru tit cå the' gian deu do nhan duyen hoa hop rna sanh, do d6 hien tu<;1ng va st! v!,it thi ehuy€n lu'u bie'n d6i. "VO thuilng" tue la bie'n hoa. Cha nen nhung gl gQi la "chu hanh vo thuilng ", tue la n6i de'n tit cå hil$n tuong the' gian deu bie'n h6a vo thuong, st! v~t tren the' gian khong co vlnh hAng bit bie'n. Con nguoi mu'u linh lam eho nhan duyen st! v~t khong bie'n h6a hoa hop rna sanh, thl hoan toan khong thE du<;1e. Con nguoi ta mong mu6n båa tri nguyl$n vQng thuong hång bit bie'n nhung VI hi~n thue bie'n dong khong ngung do vh phat sanh mau thuån, st! mau thufm d6 khong giåi quye't duoe tue thl dua de'n th6ng kh6. VO thuong eo hai lo~i : Nhit ky vo thuong va Nil$m nil$m vo thuong. Nhit kY vo thuong cru tit cå su v~t trong mot khoång thoi gian naa d6, bie'n ehuyEn lu'u hanh, ehung quy ho~i dil$t, nhu sanh Hio bl$nh tlt eua eon nguoi, sanh trI,! d! di~t eua st! v~t, thanh trI,! ho~i khong eua the' giai, tuy thoi gian trå i qua e6 dai ngån, d1!u khong gi6ng nhau, nhu'ng deu la biEu hil$n cua nhit ky vo thuong. Nil$m ni~m vo thuong, "ni~m " tu tie'ng Ph~n duoc d!eh nghla la "sat na", "ni~m ni~m" tue sat na sat na . Tit cå st! v~t khong nhung c6 nhit ky vo thuong, rna eon trong khoång thoi gian nao do lai c6 vo thuong eua sat na sat na sanh trI,! d! dil$t. Cting e6 thE n6i, truae khi co St! ho~i dil$t, nhu'ng trong noi bo n6 vån la sat na sat na ehuy€n bie'n khong ngung. Vo thuong tuy chuy€n bie'n khong ngung, nhu'ng vo thuong vån vo thuy vo chung, tudng tuc khong dU't. Nhu can nguoi c~u sanh Hio bl$nh tlt, nhu'ng trUde khi sanh vfm c6 "thi" sanh mang, sau khi ehe't l~i ehuy€n hoa lam "thi" sanh m~ng khae, tudng tl,!e khong dU't; st! v~t do nhan duyen hoa hop rna sanh, sau khi nhan duyen ly tan rna dil$t, l~i ehuy€n hoa thanh st! v~t khae; the' gi ai cting theo qua trinh thanh trI,l ho~i khong, xaay tron trd l~i, tu§n hoan bit d()~n. Tom l~i, tit cå st! v~t tren the' giai d~u la vlnh vien sanh di~t bie'n h6a rna l~i vo thuy vo ehung.

13


Bue Ph~t dling thuye't ehu' hanh vo thu'ong pha tru thu'ong kie'n eua ehung sanh, do vi ehUng sanh ehåp VaD phap eho rång thl!e e6 rna khdi tham san si, du thu phi~n niio, n6i ro nghia vo thu'ong day khong sanh tham san si. phåt khdi tam hu'ong thu'<;1ng lia sanh tU' rna du giåi thoat. 2. ehu Phap Vl) Ngå

"Phap" ehi Mn tåt ca sl! v~t va t6n t~i, "chl1 phdp" y ehi tåt ca sl!, eae lo~i t6n t~i. Nhfi'ng gi giång v~ ehu' hanh d tren khong baD g6m "va vi phap", nhu'ng ehu' phap l~i bao quat "va vi phap" ben trong, la hien tu'<;1ng va sieu hien tu'<;1ng, hU'u vi phap va vo vi phap, gQi ehung eua thli' ng~n the' gioi va bi ng~n the' gioi. Ham nghia eua tie'ng Ph~n "ngii" mang 3 d~e tinh: mot lå ehu t6 tinh (doc hau tfnh, doc hau), nang ehu tri. tl! than; hai la thl!e th6 tinh (dem doc tfnh, tv hau), khang dl!a nhan to khae rna t6n t~i; ba la co dinh tinh (bot bien tfnh, thLlang hau), khong do bie'n h6a thoi gian khong gian rna tieu thåt. Do v~y, "ngii" lå thl!e th6 thu'ong hång båt bie'n, e6 du eong nang tl! ngii ehu t6. L~i e6 th6 n6i, "ngii" vua khong la ~p h<;1p ly tan, vua la thl!e th6 khong sanh diet bie'n h6a, la ehu t6 doe l~p tl! tanh vinh hång båt bie'n. Nhfi'ng gi gQi la "chl1 phap va ngii", tue n6i Mn tåt ca sl! v~t va t6n t~i d~u khong e6 ehu tcf ho~e thl!e th6 doe l~p båt bie'n, d~u khong e6 khdi tru'oe ehu t6 tae dl,mg nga ho~e linh h6n. N6i eaeh khae, tren the' gioi khang e6 ddn nhåt doe l~p, tl! nga t6n t~i, tl! ngii quye't dinh sl! v~t vinh hång, tåt eå sl! v~t d~u la nhan duyen h<;1p thanh' tu'dng Mi va t~m thoi. ChUng sanh khong ro "chl1 phdp va ngii" rna sån sanh nga ehåp, the' r6i sanh tl! tha bi nga sai biet, sanh ai t~ng thu~n nghj.eh du lo~i phi~n nao, l<;1i ta thi vui, t6n thu'dng ta thi tue, tie'n Mn t~o vo so nghiep, e6 nghiep ~t ehj.u thong kh6 luan h6i h,le d~o sanh tU'. Nhfi'ng gi gQi la "ngii cMp" tue "nMn ngii cMp" va "phdp ngii cMp". Nhan nga ehåp, tue ehåp trt10e vao nhii'ng gi eua toi, gQi "ngii cMp", eung gQi la "ngii kiln". Phap nga ehåp, tue ehåp vao nhfi'ng gi eua phap (ngoQi VQt), nen gQi "cMp phdp". Cho nen "chl1 phdp va ngii" tUe la muon pha tru ehåp phap va nga ehåp eua ehung sanh. Pha nga ehåp, nhån m~nh con ngu'oi vo nga. Con ngu'oi la t~p h<;1p th6 eua tinh thån va hinh th6, la do s~e thQ tu'dng hanh thue (ngO uan) hoa hc;1p rna thanh, giå danh la ngu'oi, hu' vQng khong thl!e, b6n va hU'u nga. Båu tien, mot uån nao d dau trong ngu uån eling d~u khong th6 n6i la "tai" du'c;1e, d~u la "tai" khong th6 n~m b~t du'c;1e, ne'u nhu' s~e tue la tai, vh thi se khong phat sanh thong kh6, thQ tu'dng hanh thue eung nhu' v~y, day gQi la vo ngii tu'ong. Thu nii'a mot uån d dau eua ngli uån eung khong lå sd hU'u eua "toi", sl! t6n t~i eua ngu uån giong nhu' ngQn IU'a den ehay, niem niem sanh diet, tu'dng tI,le khong eling, bie'n h6a vo thu'ong, day gQi la vo nga sd (phi ngo så). Ll).i nii'a, trong ngu uån van khong e6 mot bån th6 "tai" nhu'vh, con ngu'oi ehi la t~p hc;1P ngu uån

14

rna thanh, can bån khong e6 "toi", nhu' g~eh ng6i gli da hoa h<;1p rna thanh nha eU'a, lia nhfi'ng thu nay ra ~t khong e6 nha eli'a, con ngu'oi la ngu uån than tam giå hc;1p, nhu'ng e6 giå danh, khong e6 di "lai" thl!e sl! M d~e, day gQi vo nga th6. Cling mot nguyen ly, nhfi'ng sl! v~t gi khae eua ngoai con ngu'oi eung giong nhu' con ngu'oi, d~u la t~p hc;1p th6 eua eae lo~i nhan to, rna con thoi thoi kh~e kh~e d~u trong bie'n h6a vo thu'ong, eung d~u khong e6 thl!e th6 doe l~p tl! t6n (tv tfnh, tv th~), do VI phap eung vo nga, nen l~i muon pha trU phap ehåp. Mot so hQe giå eho ding thuye't nghiep bao va vo nga lu~n eua Bue Ph~t thi mau thuan nhau, bdi v~y ly lu~n eua ehu' phap vo nga, phu dinh tI,t ngii thl!e th6 va t6n t~i eua linh h6n, nhu'ng l~i khång dinh tae dl,mg nghiep ll!e ehUng sanh. d~ xu'ong luan h6i nghiep bao, day kh.1ng dinh mot eaeh tra hinh v~ sl! t6n tl).i eua linh h6n, d6ng thoi, tren thl!e ti~n se du'a de'n sl! rna u thuan giii'a ehinh mlnh ganh ehj.u traeh nhiem eua thuye't nghiep bao va khong phåi ganh traeh nhiem eua thuye't va nga. Thl!e te' y eu the o tinh thån eua nguyen thuy Ph~t giao, giii'a hai quan dicfm nay van khong mau thuån. Nghiep, thi ehi Mn tåt eå vi tae da ehung sanh d~u e6 tae dl,lng eua n6, da e6 thu hanh vi tae dl,mg nay tue se sån sanh ra h~u qua, tue se co nghiep bao. Bdi the' thuye't nghiep bao la lo~i quan he nhan quå. Thl!e ehåt eua thuye't vo nga ehi de'n t6n t~i eua sl! v~t la do nhan duyen hoa hc,1p rna thanh, la co di~u kien nen, nhu' sl! t6n t~i cua nhan nga nu'dng tl!a ngu uån hoa h<;1p, ngu uån giåi tan nhan ngii ~t khong, nen nhii'ng gi thuye't vo nga giang n6i la mot IOl).i di~u kien tu'dng quan. Trong khi nhan duyen eåu thanh bie'n h6a, "nghi~p" khdi trt10e quye't dinh tae dl,mg. Nhu'ng Mi voi nhan sanh rna noi, tU khi nhan nga von khong, v~y tue la khong e6 mot di tinh thån ehu th6 thu'ong t6n båt bie'n nhu' lo~i linh h6n, eung tue la khong t6n t~i mot linh h6n båt tU' khi thQ bao. Nghiep elia nhan sanh ehi hinh thanh mot thu eong nang ho~e ll!e 1u'<;1ng tinhthftn, khi ehung t~i nhii'ng nhan duyen di~u kien gi moi se thanh nen mot nhan to rna san sanh ra Mu quå (quå bOo). Lo~i nghiep ll!e nay va nhii'ng gi gQi la linh h6n ho~e tI,t nga ban th6 thi khong giong nhau: thu nhåt, n6i v~ phu'dng dien thoi gian, nghiep ho~e nghiep ll!e thi sanh tU' vo thu'ong, rna linh h6n ho~e tl! ngii ~ t la thu'ong tn,t co dinh; thu hai, nhin the o phu'dng dien co nay co kia (bI thv), nghiep ho~e nghiep Il!C la nhan duyen rna khdi, ehi co lue nhan duyen hQi hc;1p, moi se ehieu cam qua bao. Ma linh h6n ho~e tl! nga la mot th6, doe l~p, co du y nghia ehu th6 tl! nga; thu ba, nhin thea phu'dng thue t6n t~i, nghiep ho~e nghiep ll!e la sat na sanh diet rna l~i ehuy6n hoa vo eling, bån than eua n6 la do hanh vi t~o tae eua tl! than con ngu'oi rna e6, l~i co th6 do hanh vi t~o tae eua tl! than con ngu'oi rna cai bie'n, nhån m~nh tåt ca quå baD d~u la tl! tae tl! thQ eua con ngu'oi, ehinh la do con ngu'oi khang co mot linh Mn co dinh båt bie'n ho~e tl! nga ehu

Phap

Am Vu Lan 2003


te tu ky, cho nen nguoi ta mdi co the my theo thoi gian chinh mlnh t~o nghit$p ma cåi bie'n v~n m~ng cua chinh mlnh, ma linh han hoil.c tl,l' nga thi co mot thl,l'c the co d~nh båt bie'n, xua nay nhu v~y, vInh hAng båt bie'n. Hit$n d~i NMt Ban PMt hQc f)~i su A B Chanh Hung noi: "Nghi&p trong Phq,t giao khong phåi la luq,n quye't djnh, bCJi vi trong Phq,t giao khOng co quan ni&m vi vj (hdn linh khOng cM nghi&p"; V6 Ninh noi "Ph~t giao mang nghit$p coi nhu mot loai Il,l'c luc;!ng d~o duc, nhån manh qua tl,l' do quye't dinh cua y chi, sau cung tu trong luan hoi giai phong ra kha nang tinh. Nbu nhung gl noi trude, mot phudng dit$n chung ta b~ nhung cai nghit$p ctla chinh mlnh troi buoc, dong thoi khi trong vli trl,l nhung gl nghit$p v~n hanh thl quan he chil.t che; nhung trong mot phudng dit$n khac, nhU'ng gi chung ta lam la chung sanh co du tl,l' nga y thU'c va tl,l' do y thuc, can cu vao tu do hanh dong ctla ca nhan ma tu trong nhung gl nghi~p troi buoc giai phong ra ngoai cd hOi, lo~i tl,l' do hanh dong nay låy nghit$p II,l'C v6 thuy v6 chung nhAm doi noi tu than ctla no, cling tuc la v~n hanh t~i nhung gi ma nh~n thuc thåu trit$t ctla qua trlnh nghit$p Il,l'c trong vii trl,l ngoai ph~m vi ban than no lam can ban." CA B Chanh HOng: "Thien va tv tVCJng Tey phVClng" , ThV<;jng Hoi dich van xu6t bon xa 1989 nien bon trang thO 249). Do do, cac thu cac IO<ti nghit$p ma chung sanh t~o ra, la kh6ng v6 tl,l' tanh va do nhan duyen ma khdi, no da kh6ng tan t<ti trong y thuc v6 thu'ong, l<ti eling kh6ng tan t~i mot bO ph~n nao cua sinh m~ng, co the mot luc thoi khåc thieh dang da Mn, y vao hai thu tinh thån v~t chåt, tuc se hien hit$n ra, tren thl,l'C te' nghit$p låy såc tam lam duyen ma sanh do v~t, la nang II,l'C ma dung khåp såc tam. Do v~y nhung gl nghit$p cho la nghit$p, kh6ng the nao chI nhln thanh la sac ho il. c tam, ma la såc tam duyen khdi duc;!c thanh nen. Cho nen theo lagic ma noi. nghit$p Il,l'e kh6ng theo sl,l' dit$t vong eua than tam CI,I the ma tieu thåt, trudc luc chua gil.P duyen cåm qua, thl vån tie'p tl,le tan t~i. Nhu'ng nhln tren hit$n thl,l'c, kh6ng såc tam, thl kh6ng co gi ma nghit$p ll,l'c nudng tan, v6 sac tam låm duyen, nghit$p II,l'C kh6ng tit do hit$n khdi. V~ sau f)<ti thU'a Trung quan hQe dem thuye't nhan qua nghit$p bao cua nguyen thuy Ph~t hQc cho co le la giai thuye't toi vi chinh xac va cuu dnh. Trung quan hQc cho rång ban than nghit$p II,l'C la kh6ng v6 tl,l' tinh. Ne'u nhu' cho rhg nghit$p II,l'C thl,l'C eo tl,l' tinh, v~y thl danh måt di ham nghIa cua nghic$p di t~o tae lam nghIa. Nhung gi nghic$p cho la nghit$p, båt lu~n thic$n hay ae, d~u do t<to tae ma thanh, kh6ng co kh6ng t<to tac ma lam thanh nghic$p duc;!c. Ne'u nhu nghic$p co thl,l'C the tinh, v~y thl kh6ng the noi no tlt duyen sanh khdi, ma kh6ng dn phai t~o tac, b6n lai von co rai. V~y chI co the la mot lo~i thl,l'C the, thu linh han. LO<ti thl,l'C the, linh han nay la b6n lai von co v~t co d~nh båt bie'n, no hoan toan da phu dinh sl,l' va thuong, phap duyen khdi cua sanh dic$t. Ne'u nhu kh6ng t<to nghic$p ma da co nghic$p luc tan t<ti, hU'u

Phap Am Vu Lan 2003

tlnh kh6ng t<to tae l<ti eling se co toi nghit$p hoil.c thit$n due, noi nhu the' thl, sl,l' sai bic$t lam ae lam thit$n eling kh6ng co, di~u nay tuc se pha hO<ti nhung sai khac ctla tåt cå hanh vi thit$n ac xåu tot the' gian. Chinh v~y Trung quan hQc cho rhg nhan qua kh6ng do~n kh6ng thuong, nghit$p II,l'C tudng tue kh6ng måt kh6ng ho~i, chI co trong huyen huu tlt tinh kh6ng duyen khdi, mdi co the thie't l~p nen duc;!c. "Trung Luq,n, Philm Nghi&p" noi: "Tuy khOng eling khOng doc;zn, tuy co ma khOng thui'!ng; nghi&p quå bao khOng milt, la ten gQi nhilng gi Phq,t thuyet" . Nen An Thu~n tru'dng lao f)~i su trong "Trung Quan Luq,n Tlf.ng Giång Kj" vie't: "The o dung nghIa Tinh Kh6ng noi, nghit$p la do duyen khdi hoa, khi nhan duyen hoa hc;!p, tc;! nhu co hic$n tu'c;!ng nghit$p sanh khai. TMt sl,l' ra, nghic$p thl kh6ng eo thl,l'c tinh dau, da kh6ng tu ndi nao de'n, lai eling kh6ng tu trong v6 sanh khdi mot tinh thl,l'C tai. Tåt cå eac nghic$p von tUc kh6ng sanh, khang sanh kh6ng phåi kh6ng eo duyen sanh, la noi kh6ng eo tI,l' tinh quye't dinh eua no, kh6ng co tl,l' tinh sanh, tilt cå cac nghic$p cling von xua nay kh6ng dic$t, kh6ng dic$t tuc kh6ng måt. Nbung nghit$p tudng sanh dit$t ma chung ta thåy duc;!c, la sl,l' khai dic$t cua hic$n tu'c;!ng nhan qua, kh6ng phåi co mot nghit$p d ndi khdi dit$t cua tinh thl,l'c t<ti. Kh6ng co nghic$p tinh sanh dic$t cua thl,l'c t~i, chI co nhu' huyen nhu' hoa nghit$p tudng, thea sl,l' hoa h<jp ly tan cua nhan duyen ma huyen khdi huyen dit$t. Nbu huyen sanh dic$t, kh6ng the nao truy du tl,l' tinh cua no, cling kh6ng la thuong t<ti cua thl,l'C co, la huyen t~i eua moi quan ht$ nhan duyen. Huyen dl,lng la chiing phai kh6ng, di nay nhu nghic$p dl,lng huyen, t<ti tru'dc luc cam qua kh6ng måt, sau khi cåm qua, nhu' nghit$p dl,lng huyen dic$t, ma kh6ng the nao noi mot phap thl,l'c tai nao do tieu thåt, do do noi: "di&t khOng eh6 den" . Cac nghit$p kh6ng sanh, v6 djnh tinh kh6ng, tuy kh6ng v6 tl,l' tinh, nhu'ng duyen khai nghit$p, ~i tram nghln kie'p kh6ng måt, do vh cling kh6ng do<tn. Kh6ng phåi th~t eo thu'ong trl,l nen kh6ng doan, ma la v6 tinh tU' duyen nen kh6ng do~n. Hanh nghit$p kh6ng thåt dic$t, co th~ kie'n l~p nhu:' huyen duyen khdi nghic$p qua lien ht$" . Giåi thieh nhu' v~y, thl tu'dng khe' vdi Ph~t phap, thl Mi vdi thuye't nghic$p II,l'C cua Ph~t hQc vU'a chinh xac ma l<ti co II,l'C thuye't minh. Ngoai ra, theo nhu sl,l' giai thich cua f)uc Ph~t, tr~ng thai luan hoi nghit$p bao thl,l'c te' la ke't qua cua nguoi "vo minh": the' gidi von v6 thuong, nhu'ng nguoi ta cho rhg hoil.c tu'dng bao no hU'u thu'ong; the' gidi von v6 nga , nhu'ng con nguoi cho dng hU'u nga; ngu'oi ta von do ngli uån h<jp thanh, kh6ng co tl,l' nga vInh hhg, nhu'ng ngu'oi ta cho rAng hU'u nga, co mot nga linh han. Nhu' the' mdi rdi vao sanh tli' luan hoi, ne'u chil.t dlit "vo minh", at se tl,l' thoat ly tr~ng thai luan hoi. Do v~y, nhung gi la tr~ng thai luan hoi nghit$p båo, nghiem khac ma noi thl kh6ng eo thl,l'C, no chång qua la san v~t cua v6 minh. TU' tren y nghIa tren day ma ban, thl lo~i tr<tng thai nay khang chan kh6ng thl,l'c, bai the' la "khOng", lå "vo ngii" v~y.

15


Do v~y e6 th~ thåy, thuye't vo nga eua Nguyen thuy Ph~t giao vå thuye't nghi~p håo khong nhftng khong mau thuån, må gifta hai ditSu d6 con lå n!dng ung tren thu'e te', khong e6 st! mau thuån gifta ehinh minh ehiu traeh nhi~m eua thuye't nghi~p bao vdi thuye't vo nga ehinh rninh kh6ng ganh traeh nhi~m, ditSu nåy dån Mn st! ehu y d~e bi~t eua ngu'oi nghien eUu. 3. Nie't BilD Tjch TInh Nhftng gi gQi lå Nie't Bån, lå djeh am ehft Ph<:tn, di~t do, fieh di~t, giåi thoat, vo vi, båt sanh, an l<:te, vien fieh V.V ... , nghIa goe n6 lå qu<:tt di~t, thanh lu'dng, binh diing, y d6 dieh nhitSu låm suy ra nghIa, tit ml,le dieh må n6i e6 th~ gQi lå giåi thoar. an l<:te, tit phu'dng phap må nhin lå di~t, di~t dO, tieh di~t, tit eånh gid i må n6i thi lå vo vi, båt sanh, vien fieh (tham khoo VLlong Hai Lom: "Tam thien dQi thien the giCli - quan h$ doi thOQi ve IUQn PhQt giao vO tn/', nM xu6t bon Kim nhQt Trung quoe nom 1992 trang 161). Tieh tInh tue tr<:tng thai phap tu'dng eua dnh gidi Nie't bån. Nie't bån khong phåi nhftng gi phap nhan duyen the' gian sanh, eting lå dnh gidi xuåt the' gian vo vi phap (tieh di$t phdp) båt sanh båt di~t. Cm e6 di~t tuy~t tåt d phitSn nao, bie't he't sanh tli' eåm nghi~p, thoM ly cae kh6 luan hoi tam gidi, mdi e6 th~ ehung ngo vo vi phap må d<:tt Mn di~u eånh Nie't bån giåi thoa t, tue nhftng gi "di~t, t4n, ly, di~u" må Ph~ t giao n6i tru'de day. Nguyen thuy PMt giao d6i vdi ly giåi Nie't bån ehu ye'u cm Mn st! tu hånh d<:tt de'n dnh gidi giåi thoat toi eao eua luan ly vå tam ly, tue lå khong con sanh lao b~nh nr, må d<:tt Mn khoai l<:te khong gl sanh bång, di~t tri! xong tham san si, dlit t~n phitSn nao nhi~m tru'<;1e må di de'n vo thu'<;1ng giåi thoat. Trong "Kinh A Ham" thu'ong dling "tich tfnh cung cl!C " , "du cdnh thanh luang", "Cl!C ky an l(fc", v.v ... M mieu tå Nie't bån. Do v~y Nie't bån khong phåi tli' vong. må lå khoai l<:te, lå giåi thoat vo thu'<;1ng, lå Ph~t giao dnh gidi toi vien man. Nie't bån tieh tlnh lå ehung et!e eua Tam Phap An, mot Pha p An khong giong hai thu trude, lå dling d~ khiing dinh hlnh thue bi~u d<:tt. Bue Ph~t dtS xuåt ehu' hånh vo thu'ong vå ehu' phap vo nga, nhu'ng rot sau muon låm ehung eho eånh Nie't bån tieh tInh. Do VI tåt d v<:tn v~t nhan duyen hoa h<;1p dtSu lå vo thu'ong, ehUnh sanh se sanh sån ra kh6 ehan doi; l<:ti n6i them mot bu'de, nh~n thue de'n tåt eå st! v~t dtSu lå vo nga, thl tåt nhien se khong e6 gl må y cm, quy ke't t<:ti Nie't bån tieh di~t. Cting e6 th~ n6i lå do<:tn vo rninh, tue phi~n nao, sieu sanh tli', kh6ng VI nhfi'ng cai dm thQ trong ngoåi må dong, thl e6 th~ dåe du'<;1e an l<:te fieh tInh tri~t M, dat de'n Nie't bån. Nhln tren khia e<:tnh trie't hQe, ehu' hånh vo thu'ong, ehu' phap vo nga lå thuye't hi~n tu'<;1ng gidi, Nie't bån tieh tInh lå thuye't dung ndi b6n th~ gidi, b6n th~ vå hi~n tu'<;1ng th~t st! khong th~ phan cåt hai phu'dng di~n, Nie't bån fieh tInh eoi nhu' dnh gidi et!e eling ly tu'dng eua Ph~t

16

giao, the' gidi bi ng<:tn thl Mi xa hoi hi~n tht!e nhi~m O, phu djnh the' gidi thli' ng<:tn, lå thong qua phu dinh hi~n tht!e må khång dinh ly tu'dng, thong qua phu dinh "thu(Jng" vå "nga" eua the' gian må khiing dinh "thu(Jng" (vTnh hang va thLlang) vå "nga" (ehOn ngo) eua xuåt the' gian. Nie't bån tieh tInh lå ly tu'dng et!e eling eua Ph~t giao, n6 bi~u hi~n len Bue Ph~t Mi vdi st! quan tam eling et!e eua v~n m<:tng nhan lo<:ti. Con ngu'oi mot lue thong qua Ph~t phap tu hånh d<:tt Mn dnh gidi ly tu'dng nåy, sanh m<:tng ben tit hfi'u h<:tn, tu'dng doi vå mot m~t dng ca bi~t, dtS thang Mn vo h<:tn. tuy~t Mi vå m~t thg ph6 bie'n, nhan sanh litSn tu nhi~m tap, thong kh6 vå tång thu xåu ae. thang tie'n Mn thanh tjnh, an l<:te vå tång thu vien man hoån my . Tam phap ån vå ly Tu de' thl tu'dng ung nhau: ehu' hånh va thu'ong lå K.h6 M ; nhan sanh kh6 d ndi khang bie't ehu' phap vo nga, lå Hp M ; Nie't bån tieh tInh lå Di~t M; bie't va nga va thu'ong må phån khdi tu hånh tue lå B<:to M.O Ty Kheo Thich Vien Duy chuy~n dich , Trfeh trong quyE§n E)Qi Thua PhQt Hoc Da Chung Cve Quan HoeL tae gio VLlong LQ Binh

chånthrtO'ng Thi~n sti Thanh Ltidng

Thanh

Ha djch

Ung thu}' dal phuang tung Do lai thU bat d6ng Phdt tung kim nhijt b(fch Hoa thi kM nien h6ng Ddm da tuy trieu IQ Hinh huang tr~c van phong Hd tu dai linh lqc Nhien hiju thl tri khOng .

Theo vua ngåm co thdm Cåm nh~n von ehiing dong T6e ngåy nay b<:te trång Hoa nam ngoai vån nong Såe d~p tliy su'dng sdm Hu'dng thdm theo gi6 nong Ba u eh d<;1i rdi fI,lng Sau d6 mdi bie't Khang.

Phap Am Vu Lan 2003


nguyt$n cha cha m~ du<;1c m<,lnh khoe blnh yen, s6ng lau tråm tu6i. Song vit$c d6 c6 dtt<;1c hay kh6ng, con tuy phuoc duyen cua cha m~. Tuy nhien, vit$c du nguyt$n nhu vh cling n6i len dU<;1C lang hiEu thao chan thanh cua chung ta . Trong Kinh Phap CU, fJåc PMt c6 d<,lY: Ha)" tlf thiip duo(: len mO. di. Tluip len vdi Chdnh Phdp. Nghla lå mQi ngttoi håy tl,1' mlnh tkh cl,1'c chuyc3n h6a than tam cua mlnh, bång cach co' gifng hQc hitSu giao ly cua d<,lo Ph~t, d6 la ngQn du6c Chanh Phap, soi duong cru 16i, giup con nguoi thoat ly phi~n nåo vå kh6 dau clia cuoc doi, kh.t thl,1'C 51,1' dem ap d,=,ng vao dal s6ng hång ngåy. fJ6 lå cach duy nhilt tMp phuclng tam thE chu Ph~t cUu do chung sanh. Nguoi Ph~t Tit chan chanh dn nen nho ky di~u nay .

bat chanh dao • Cu-si Chinh-Trtj'c Trong cuoc doi dau kh6, tren thE gian nay, khi g~p nhung vit$c tai biEn, nhil'ng sl,1' bilt tråc, nhung chuyt$n bilt nhu y, con nguoi thuong c6 khuynh huong, du nguyt$n van xin, t6 tien 6ng ba, thanh thån thien dia , ngQc hoang thu<;1ng dE, Bo Tat Ph~t T6, tu bi gia hO, thuclng x6t cUu giup, cho du<;1C blnh yen, tai qua n<,ln khoi. Nhttng thl,1'C ra, chung ta ai ai cling hic3u ding vit$c du nguyt$n cru c6 tac dl:mg giup cho con nguoi dU<;1C an tam trong giay phut du nguyt$n d6 th6i. C6 mily ai du gi dU<;1C nily? cåu xin kh6ng dtt<;1c dap Ung, chång le thien dia kh6ng bac ai, Bo Tat kh6ng tu bi? Con fJåc PMt cUu dO chung sanh bång cach nao, nhu thE nao? fJ<,IO Ph~t kh6ng cru d<,ly du nguyt$n nhu la CUu canh. Theo quan nit$m cua Ph~t giao, du nguyt$n dU<;1C xem nhu nhil'ng lOi chuc lanh, nhil'ng mang mu6n thiEt tha, voi m,=,c dkh vi tha bilt vi ky, VI nguoi kh6ng VI mlnh, mot cach phat tam d<,li tu bi. ChAng h<,ln nhu chung ta du nguyt$n cho qu6c thOi dan an, chung sanh an l<,Ic. Chung ta lam du<;1C vit$c t6t gi, c6 du<;1C c6ng dåc hay phuoc bau nåo, cling hoi httong, du nguyt$n cha tilt Gå chung sanh d~u trQn thanh Ph~t d<,lo. Chång han nhu chung ta du

Phap Am Vu Lan 2003

Thea giao ly cua daa Ph~t, con nguoi can dam nhln nh~n SI,I' thuc la: cu6c doi kh6 nhi~u vui it, nhttng kh6ng tu tUdng tieu cl,1'c, kh6ng bi quan yEm thE, kh6ng ngan ng§'m chan chuong. Trai l<,Ii, con nguoi tieh cuc tIm phuclng cach dti dU<;1C giac ngo va giai thoat, kh6ng thu dong chii'p nMn, kh6ng du nguyt$n van xin. fJti giup chung sanh dU<;1C s6ng an vui, xa tru tri~n phu<;1C, dt dUt tr6i buoc, d~p tan phi~n nåo, thoat ly dau kh6, trang tam t<,lng kinh ditSn, fJåc Ph~t thuyEt minh "Beit Cheinh Dc;o ". Bat chanh d<,lo lå phuclng phap gian di, truch h<;1p voi doi s6ng hång ngåy cua chung sanh, nhåm muc dieh cai thit$n tam ly , ng6n tu va hanh dong, giup dB con nguoi hitiu r6 dau lå tå d<,lo, vå s6ng theo chanh d<,lo . Bat chanh d<,lo giup chung sanh huong v~ , tiEn dEn mot doi s6ng cru dit$u cao sieu, hay it ra cling xay dl,1'ng dU<;1C doi s6ng an l<,Ic vå h<,lnh phuc. Yl v~y, bat chanh d<,lo con dU<;1c gQi lå bat thanh daa. Bat chanh daa la con duong dua chung sanh dEn cha giac ngo vå giai thoat, gom tam di~u chan chanh, d6 lå: chanh kiEn, chanh tu duy, chanh ngu, chanh nghit$p, chanh m<,lng, chanh tinh tiln, chanh nit$m, chanh dinh.

000 I. CHANH KIEN: Truoc hEt, chung ta nh~n tht1c mQi sl,1' sl,1' v~t v~t hit$n hil'u, tåc lå mu6n phap tren thE gian, khifp phap gioi, d~u do nhan duyen sinh, kh6ng truang tan va se biEn dit$t. fJ6 la: "L:v Nhiin Qud" va "Ly Va Thuong", hai chanh kiEn quan trQng mQi nguoi dn thilu trit$t.

A. The' nao la chanh kie'n: Chanh kiEn la kiEn thåc chan chanh. Nghla lå con nguoi dn c6 51,1' hitiu biEt va 51,1' nh~n thåc sang su6t vå h<;1p ly . Chanh kiEn c6 ieh l<;1i giup con nguoi kh6ng s6ng trong me låm, dien daa . Ngttoi c6 chanh kiEn, thily nhu thE nåo, thl nh~n dung nhu thE ily, kh6ng thay d6i trifng den, kh6ng ky thi xilu t6t, kh6ng phe phan hay dd. Chanh kiEn lå 51,1' hitiu biEt

17


va nh~n thU'c khong bi t~p quan, thanh kie'n, dl,!c vQng hay tam phan bi~t, ngan che va lam sai l<,ic. Nguoi co chanh kie'n, hi~u bie't tuong t~n, the' nao la chanh ta, chon ngl,!y, d<,ii ti~u, thien vi~n, nhttng luon luon so'ng voi tam binh thuong, tam crunh tnrc va tam ba't tuy phan bi~t.

a) Ly nhiin quå: ChUng ta ai ai cling bie't: "Gieo nhfin naG g(it qua mfy " . Tru dl,! nhu co hOt cam gieo xuo'ng Mt, gQi la "nhfin", cong them nuoc tuoi, anh sang, phan bon. cong cham soc, gQi la "trq duyen". chung ta se g~t hai dU<;1C "qua cam". sau mot thoi gian nao do. Khong th~ nao gieo hOt cam ngQt l<,ii Mt quå chanh chua dU<;1C, hay ngu<;1c l<,ii. Ly nhan quå con dU<;1c gQi la ly nhan duyen. - Khong bao gio co quå rna khong co nhan. Co may moi co mua, co hra moi co khoi, gieo gio moi g~t båo, sinh su thi st! sinh. Khong th~ nao tt! nhien co cai eay mQc len, rna khong co h<,it gio'ng trong Mt. Khong th~ co chuy~n tt! nhien chung toi chåi minh, rna minh chil.ng co lam gi he't, trong kie'p nay hay nhii'ng kie'p trua c ! Bo la st! tht!c, la chan ly. Bo la ly nhan quå hay ly nhan duyen. Nh~n r6 quå bao cua hanh vi, ngon tu va y ni~m cua crunh minh nhu v~y, chUng ta se khong trach nguai, trach troi. trach Mt gi he't, cru bie't trach minh, cho nen khong con phi~n nåo va kh6 dau nii'a. Trai l<,ii. chung ta tlch ct!c såa d6i tam tanh. tu tam duong tanh, lam sao cho m6i ngay mot t5t d~p han, d~ cuoc doi dU<;1C sang sua han, gia dinh du<;1C h<,inh phuc han. - Vic$c nay sinh ra do vic$c kia då sinh ra . Khong co gi xåy ra, du lon hay nho. du quan trQng hay binh thuong, rna khong do co chuyc$n khac xåy ra truoc do. Tru dl,! nhu chung ta co cai banh d~ an, nguyen do trua c do co bot, co duong va co cong th<;1. dl nhien cling do chung ta co ti~n mua, ho~c co nguoi dem cho. Tru dl,! nhu: Co th~ phat phi, nguyen do an uo'ng qua do. Ngheo tUng, nguyen do lam bie'ng. B~nh t~t, nguyen do thie'u v~ sinh. Con cai khong co tinh thuong d~m da, nguyen do cha m~ khong thuong xuyen cham soc, gfrn gUi. Thien ha thu ghet, nguyen do lOi noi kho nghe . V<;1 ch6ng ll,!c dl,!c, nguyen do thie'u st! dm thong, thie'u st! hi~u bie't, thie'u st! hoa h<;1p. Ngoai ra, con bie't bao nhieu nguyen do khac nii'a. chuy~n

- Muon st! muon vic$c tren the' gian nay d~u do nhan duyen sinh. MQi st! mQi vic$c khong do ong troi, khong do mot Mng tl,\O hoa dfry quy~n nang nao tl,\O ra d. Co nguoi cho ding: crunh con nguoi sinh ra thu<;1ng M, bdi vi thuong M cru la sån phfrm do con nguoi tudng tu<;1ng rna thOi. M6i d<,io giao, m6i dan tOc. m6i thoi gian. co m6i quan ni~m khac nhau v~ thU<;1ng de'. ThU<;1ng M. ne'u co tht!c, khong th~ d~ cho cac nguoi the' gian l<;1i dl,!ng danh nghIa va phåi la da'ng cru cong vo tU. T<,ii sao l<,ii co nhii'ng chuy~n: troi thuong nguoi nay han nguoi kia, cho nguoi nay sung suong han nguoi kia, nguoi nay sinh ra khoe m<,inh, trong dnh giau sang, nguoi kia sinh ra t~t

18

nguy~n, trong dnh ngheo kh6, dan toc nay giau sang sung suong, dan toc khac ngheo nan kh6 ct!c?

Theo giao ly cua d~o Phijt, sa dl nguoi nay khdc nguoi kia vi phuClng di~n nay hay phuClng di~n nQ, bai vi m6i nguoi t~o tac nghi~p nhfin khdc nhau, cho nen nhijn nghi~p qua khdc nhau. Cling nhu nguoi lam banh thi an banh. nguoi nau che thi an che. Chinh minh lam minh huang. Chinh minh lam minh chiu. Do mai thI!c la chi cong va tu vijy. b) Ly vo thuilng: Chung ta ai ai cling bie't: "Co sinh dr co di~t" . NghIa la muon st! muon v~t tren the' gian nay d~u khong t6n t<,ii vTnh vi~n. Trong Kinh Kim Cang, BU'c PMt co d<,iY : "Pham sa hilu tuang giai thi hu vQng". NghIa la ba't cU' v~t nao co hinh tuong, nhin tha'y dU<;1C bång c~p måt thuong, lon nhu quå nui, toa nha, nho nhu ta'm than chung ta, nhu h<,it di, h<,it cat, ta't d deu hu vQng, d~u tråi qua bo'n giai dO<,in: "sinh, trI!, di, di~t". MQi v~t sinh ra, trI,! the' mot thOi gian ngån dai, r6i cling bie'n di va cuo'i cung cling bi di~t ma't! Tru dl,! nhu: Cay bong h6ng tu h<,it gio'ng trong Mt sinh ra, mQc len, tr6 hoa. Hoa h6ng khoe huong såc, it ngay sau heo ua, tan ll,!i, trd thanh phan bon cho bong h6ng khac sau nay . Cuoc doi cU' nhu the' tie'p di~n khong ngung, d<,io Ph~t gQi la "sI! luan Il/ji ", cling nhu banh xe quay måi, quay måi v~y.

Hi~u du<;1c nhu v~y, khi cua di v~t cha't, xe hoi d6 d<,ic bi ma't mat hu hao, khi con di 10 tay d~p b~ hay lam hu

hai v~t gi, du qUI gia Mn dau, th~m cru khi nguoi than Mn lUc qua doi, chung ta se khong kh6 dau nhi~u. Hi~u du<;1c nhu v~y , khi g~p mot vic$c tai bie'n, mot st! ba't tråc, mot chuyc$n ba't nhu y, th~m cru tan gia b<,ii sån, nguoi than bie'n thanh ke thu, chung ta cling se khong dau kh6 nhi~u . Chuy~n gi r6i cling se qua, co gi t6n t<,ii måi måi dau rna co' cha'p, tranh dua han thua, di m<,ing so'ng nay con khong giii' du<;1C nii'a, huo'ng la thu gi khac tren doi nay? Co ai so'ng mai khong che't? Co ai tre mai khong gia? Co ai khoe mai khong dau? Bo lå ly vo thuong. Sach co eau: "Beo hqp rai tan, trang trim rai khuye't" . Cuoc doi cu nhu the' xoay vfrn d6i thay. khong bao gio dung. Thuong xuyen quan chie'u, lin sau "Ly Nhiin Qua" va "Ly VA Thuong", cuoc doi cua con nguoi se an l<,ic va h<,inh phuc han. Trong Kinh Thu Lang Nghiem, Buc Ph~t co d<,iY: Nhiin duyen hoa hqp hu vQng hilu sinh. Nhfin duyen ly tan hu vQng hilu di~t. NghIa la: Muon st! muon v~t tren the' gian nay do nhan duyen hinh thanh, t<,im gQi la sinh. Muon st! muon v~t do nhan duyen tan ra, t<,im gQi la di~t. Tru dl,! nhu: Mot chie'c xe moi du<;1c hinh thanh do ta't d dc bO ph~n, dc phI,! tung rap l<,ii, t<,im gQi la sinh. Be'n khi xe hu, cac phI,! tung, cac bo ph~n du<;1C thao rai ra, chie'c xe khong con nii'a, t<,im gQi la di~t. Tru dl,l khac: Ta'm than tu d<,ii cua Phap

Am Vu Lan 2003


ehung ta eling vijy. hlnh thanh do dilt. mtoe, gi6, Ilta, t<).m gQi la sinh. S6ng doi mQt thoi gian nao d6, khi hEt nhan duyen, thl eat bl,li trCl v~ voi eat bl,li, t<).m gQi la ehEt. T<).i sao vijy? BCli VI khi d6, ehinh la lue ehung ta båt d.1u mQt leiEp khae. Banh xe luan h5i dang ehuy~n dQng d6 vijy.

B. The' nao la ta kie'n: Ngu'ele I<).i, ta leiEn la st1 hi~u biEt va nhijn thue sai l.1m. Theo quan di~m eua Phijt giao, eho st1 hi~n hii'u eua tt1 than va hoan dnh d~u la tt1 nhien, khong e6 quå bao eling nhi~u duyen khae tijp h<;lp. d6 la ta leiEn va me tin. Chii'p thu'<;Ing dE t<).o vijt, phu nhijn nhan quå nghi~p bao, ehu tru'elng dinh m~nh, phu nhijn kEt quå eua hanh nghi~p, d6 la ta leiEn va me tin. Quan ni~m thu'elng ghet khae bi~t giii'a ngu'oi va ngu'oi, giii'a ngu'oi va vijt, eoi thu vijt sinh ra d~ nuoi s6ng con ngu'oi. d6 la ta leiEn va me tin. co' ehii'p thanh leiEn, quan ni~m phan bi~t phåi trai, dung sai co' dinh, di toi kEt luijn, ngu'oi nao khong tin thea tin ngu'ong nhu' rnlnh, d~u phåi bi trung tri nghiem khåe, phåi bi dQa dia ngl,le doi doi, d6 la ta leiEn va me tin. Chii'p thea th.1n tho<).i, (") ... , tin bu'ong tin can. tin vo can eu, lam b~ eai gu'elng, di~m khong may mån, d.1u nam quet nha, tai Ioc ra elta. mling nam mu'oi b6n ham ba eua dan ta, con s6 13 cua dan tay, cho la xui xeo, d6 la ta kiEn va me tin. D6t vang må, ti~n b<).e, xe heli, nha l.1u, ao qu.1n, hlnh nheln biing giii'y, cho ngu'oi chEt xai du'oi am phu, d6 la ta leiEn va me tin. Khong may dau b~nh, khong kham bae sl. khong di b~nh vi~n. khong mu6n u6ng thu6e. khong chiu leieng cii', l<).i di xem b6i, tmnh blia ehu giii'y, dem v~ d6t u6ng, nu'oc tien nu'oc thanh, nu'oc su6i nu'oc song, chiing h<).p v~ sinh, cling dem v~ u6ng, d6 la ta kiEn va me tin. N6i ehung, nhii'ng di~u gi phån khoa hQc, trai voi ehan ly. khong the o ly tri, chiing e6 xet suy, khong du'<;Ic ki~m ehung, Mu du'<;Ie gQi la ta leiEn va me tin. Tå leiEn va me tin thu'ong c6 neli nhii'ng ngu'oi c6 lang co' ehii'p n~ng n~, ehii'p ngå va ehii'p phap, dli ngu'oi blnh dan, hay ke hQe thue, Cl ngoai thE gian, cling nhu' trong d<).o. Due Phijt ra doi, thuyEt pha p dQ sinh, pha man vo rninh, d~p tan ta kiEn, me tin di doan, cm nhåm ml,lc dkh, khai thi chUng sanh, ngQ nhijp tri tu~ bat nhå, trong Kinh Phap Hoa, gQi la Tri KiEn Phijt, d~ du'<;Ie giae ngQ va giåi thoat.

Il. CHANH Tlf DUY: Ngu'oi thi~n tam luon luon nghI t6t, nghI dung, nghI thi~n, cho nen lam t6t, lam dung, lam thi~n, va noi t6t,

n6i dung, n6i thi~n. Ngu'oi thi~n tam la ngu'oi co tam tri luon luon du'<;Ic binh an, thånh theli, thu' thai.

A. The' nao la chanh hi duy: Chanh tu' duy la st1 suy nghI chan chanh. NghIa la con ngu'oi dn phåi nghi~m xet, nghI suy, quan chiEu mQt cach dung dån, h<;lp voi chan ly, khong tnii voi le phåi, co l<;Ii cho rnlnh va cho ngu'oi. Chung ta thu'ong xuyen suy nghI dEn "giai, d;nh, hu~" d~ tu t~p giåi thoat, suy nghI nguyen nhan gay dau kh6 cho chUng sanh, d~ giåi thich va khuyEn tu, suy nghI

Phap

Am Vu Lan 2003

nhii'ng hanh vi lai l.1m, nhii'ng lOi n6i sai trai va nhii'ng tam ni~m xii'u xa cua chinh rnlnh d~ sam h6i va di d6i. Tii't eå nhii'ng di~u do gQi la chanh tu' duy. Chu' T6 co d<).y: "Phån quan tI! kY b6n phgn SI!". NghIa la quay lai chiem nghi~m, suy xet, quan sat tt1 tam ehinh rnlnh la ph~n st1 ctla chung ta. Chanh tu' duy co kh l<;Ii giup con ngu'oi khong s6ng trong den t6i, khong ph<).m lai l.1m do me tin di doan. Ngay xu'a, thoi Duc Phijt can t<).i thE, co mQt ngu'oi con ctla vi qu6c su', ten la Ma Ha Ca Chien Dien, dEn voi Duc Phijt xin du'<;Ic xuii't gia tu hanh. Due Phijt hoi nguyen do nao ong phat tam nhu' thE. Ong trå lOi rång: "Bai VI ang chiern nguiJng 32 tuang tat, 80 ve dt;p cua Duc Phq.t". Due Phijt ben noi: "Nhu vq.y, sau nay khi tluln tuang Nhu Lai gia yeu, ang khang con phdt tam nila sao?" Un thu hai, ong I<).i dEn xin du'<;Ic xuii't gia. Duc Ph~t l<).i hoi nguyen do. Un nay ong dap: "Bai vi ang tan trong phap am vi di~u cua Duc Phgt". Duc Phijt ben n6i: "Nhu vq.y, sau nay khi Nhu Lai khang thuyet phap, ang khOng con phat tam nila sao?" Un thu ba, ong I<).i dEn xin du'<;IC xuii't gia. Duc Phijt cling hoi nguyen do. Un nay ong dap: "Bdi vi ang kinh phl:lc chu Tang tu himh nghiem tuc, c6n mq.t". Duc Ph~t ben noi: "Nhu vq.y, sau nay khi tinh cil tMy vj Tang nao tu hanh khOng nhu y ang, ang khang con phdt tam nila sao?" Ba l.1n xin du'<;Ic xuii't gia d~u khong to<).i nguy~n, du ong hEt lang tan than tam båo ben ngoai: Phijt, Phap, Tang. Un sau cling, ong dEn voi Duc Phijt va b<).ch rång: "Bq.ch Duc Thl Tan, tu lau con då nghe Thl Tan thuyet phap, con då suy nghi tuilng tq.n chin chcin. Sau do, dem ap dl:lng cho hån tMn, ap dl:lng trong gia dlnh, con tM:v co ich lqi thiet thl!C, tam duqc khinh an, gia dq.o duqc yen vui. Cho nen con phdt tam xuat gia dl tu himh rot rao, cho den giac ngQ va gidi thoat, di tI! lqi va lqi tha. Nguong mong Duc The' Ton ru lang tu bi hUa khå". Un do, Duc Phijt ehii'p nhijn. Sau nay, D<).i Due Ma Ha Ca Chien Dien trCl . thanh vi dc$ tlt nghi lu~n b~e nhur trong tang doan thoi Phij t. Lai tae b<).ch cua D<).i Due Ma Ha Ca Chien Dien mang y nghIa sau såc trong nha Phijt: Ngai då nghe Duc Phijt thuyet giång giao ly, då suy nghI mQt cach chin ehån tu'ong tijn, moi dem ap dl,lng vao doi s6ng cua Ngai va cua gia dinh. Do chinh la ba bu'oc "van, tu, tu" d~ phat tri~n tri tuc$ bat nhå. Van e6 nghIa lå nghe, la hQe hoi, la nghien cUu. Tli co nghIa la tu' duy, la suy nghI chan chanh. Tu co nghIa la slta d6i, la tht1e hanh, la ap dl,lng. Can du'<;Ie gQi la "Tam Tu~ Hoc" trong Phijt giao. Ba l.1n d.1u, Ngai hu'ong lang ton kinh dEn tam båo ben ngoai, nen chu'a du'<;Ie chii'p nhijn. Sau cling, Ngai biet "phdn quan tI! kY", hu'ong v~ "Tam Båo tI! tam", biet du'ong hu'ong tu hanh, d~ pha t sanh tri tuc$. NghIa la Ph~t Tlt biet hu'ong v~ bån tanh sang su6t ctla tt1 tam gQi la Phijt, hu'ong v~ phap mon vi dic$u eua

19


ti! tårn gQi lå Phap, httong v~ bån thti thanh t~nh cua ti! tam gQi lå Tang. Do do Ngåi dttc;1C chåp nh~n, bai VI d'!-o Ph~t lå d'!-o giac ngo vå giåi thoat, con ngttai Mn voi d'!-o Ph~t bång cti'a tri tu~, chu khong phåi bdng ni~m Un nhtt cac ton giao khac.

Trong Kinh A Ham, Duc Ph~t co d'!-y: "Tin tuiJng Nhu Lai ma khOng hilu Nhu Lai, tåe Id phi bang Nhu Lai". Do crunh lå chanh ttt duy vh. B. The' nao la hi duy blit chanh: Ngttc;1C l,!-i, sl,l' suy nghl kh ky, lc;1i rnlnh h,!-i ngttai gQi lå ttt duy båt chanh._Ngttai nåo suy nghl de'n chuy~n tå thu~t dti me ho~c long ngttai, suy nghl Mn nhung phttång cach sau doc M hai ngttai h,!-i v~t, suy nghl Mn mltU cå M trå thu bao oan, suy nghl de'n tai siic danh vQng, Mu gQi la tlf duy båt chanh. Ngttai nao luon luon suy nghl Mn chuy~n lc;1i mlnh h,!-i ngttai nhtt v~y, chiic chiin cuoc s6ng khong blnh an, luon luon båt 6n, h,!-i ngttai nen sc;1 nguai h,!-i, g'!-t ngttai nen sc;1 ngttai g'!-t.

Ill. CHANH NGU: Trong Kinh Hoa Nghiem, Duc Ph~t co d'!-y: "KhOng nen noi lOi vo nghta. Phdi giu gin lai naL UJi noi phdi ehCin tMt. dung lue, hqp Chcinh Phcip, ieh lqi eho minh eho nguai". Trong Kinh Phap CU, Duc Ph~t co d'!-y : "Du noi hang ngan lai vo ieh, khOng bting ehl noi mQt lOi dung Chcinh Phcip, eo ieh lqi tam eho tam nguai nghe duqe an t;nh ".

moi la muc dkh CUu kinh. Thåy dttc;1C m~t trang gQi lå thåy d,!-o, kie'n d,!-o. Cho nen mu6n thåy m~t trang, dung chåp ngon tay the' nay the' nQ. Tl,lc ngu co cau: "UJi noi khOng mat ti€n mua. Ll!a lai ma noi eho vaa lang nhau" . Trong xli hQi hay gia dlnh, ne'u mQi ngttai d~u thl,l'C hanh hai cau tren, xa hQi se an vui, gia dlnh se h,!-nh phuc. Vc;1 ch6ng con cai tren thu~n dttoi hoa, cong d6ng tren kinh Moi nhttang, cuoc dai tttåi d~p bie't la bao nhieu. Mot lai noi noi ra lam cho ngttai nghe hoan hy, nl,l cttai tttåi tiin, tam tri khinh an, do gQi lå chanh ngu vh. B. The' nao la ta ngu: Ngttc;1c lai, lOi noi båt chanh hay tå ngu lå lOi noi khong chanh dang, phi ly, t6n h,!-i Mn dai s6ng cung danh dl,l' cua ngttai._MOt lOi noi ra co khi lam ngttai nghe phåi xuc dåu cu la, nhuc oc nhoi tim, co khi ngåt xlU tiit thaluon, do lå lOi noi sau doc, hitim ac, day nghie'n, nguy~n rua, nhie'c miing, tho tl,lc. Mot lai noi ra co khi låm tan va h,!-nh phuc gia dlnh ngttai khac, do la lai noi d~t di~u them bot, thay triing d6i den, nttOc lli khuåy nen h6, long giå thanh chån, co noi khong, khong noi co .

... Dung vi bet clt mQt ly do nao ma phai noi nhCtng lai kh6ng chan thQt, cho du no co dem lc;1i den cho minh hav bet clt mQt ai. Sl,! trung thanh cua minh doi voi sl,! thQt la mQt dh~u toi quan trc;mg; no giCt cho nhCtng lien h~ cua minh voi the gioi chung quanh dllc;1c d~ dang va do phltC tQP hdn. Thanh thQt trong lai noi se dan den sl,! thanh thQt voi chinh minh ....

Mot lOi noi ra co khi lam nguai khac mang hQa vao than, do la lOi noi vu kh6ng cao gian, vu oan gia hQa cho ngttai. Mot lOi noi ra co khi lam ngttai khac låm lån, do la lai noi khong dung sl,l' thttc. khong ngay thiing, thien vi, dua ninh, xuyen t,!-c, ngl,ly bi~n, trau chu6t, voi ml,lc dkh thu lc;1i. Mot lai noi ra co khi lam ngttai khac xung dot oan thu, thtta gdi ki~n tI,Ing, do la lOi noi Mi tra, gay chia re, dam b~ thoc thQc bi g,!-o, co di h,!-i cho mQi ngttai va muon v~t. Nhii'ng ngttai co nhi~u t~t ai, thuang kho long nhin dttc;1C khi nghe nhung lai noi trai y, khong thu~n the o y rnlnh, thttang hay tranh ciii bdng m6m hoii.c bång thtt råi.

A. The' nao la chanh ngu: Chanh ngu lå lai noi chan chanh. Nghla lå con ngttai nen noi lOi tM t tha lttång thi~n, cong blnh ngay thiing, cong minh crunh trI,I'c, co kh lc;1i chanh dang. Chanh ngu la lai noi thånh tMt va sang su6t; lai noi nga y thiing hc;1P ly, hoa nhli, r6 rang va giån d~; lOi noi kh lc;1i, dung hoa, khuye'n tån vå duy nhåt. Chanh ngu lå Loi Duc Pht;if. lOi noi hc;1p Chanh Phap, co kh lc;1i, dem Co nhung lOi noi vo nghla, nhttng l,!-i hoa blnh, yen vui cho mQi ngttai mQi dIng co thti lam cho ngttai khac bl,l'C nåi. Ngttai giu gin chanh ngu la ngttai de d~t khii'u mlnh, tuc gi~n, båt an. Chiing h'!-n nhtt co ngttai noi rnlnh nghi~p, cii'n trQng lOi noi, khong bao gia noi sai sl,l' thl,l'c, ngu nhu con bo må bay dat day dai. Lai noi do thttc ra khong thien v~, khong xuyen t,!-c, khong vu oan gia hQa, vo nghla ly, bdi VI rnlnh khong ngu, rnlnh khong phåi lå khong ham he hu dQa. con bo, cho nen khong dn phåi quan tam Mn nhii'ng lai noi nhtt v~y. Trong Phap Tu Y, Duc PMt co d'!-y: "Y C6 nhan co d'!-y: "Hå.y uon luai bay tan trude khi noi". nghfa bat y ngu". Nghla lå chUng ta cm nen quan tam U6n lttai Mn båy lån thl khoi noi luon. Luc do gQi la Mn y nghla, khong nen chåp vao lOi noi . Dttc;1c nhtt vh, ngo d,!-o, bai VI: "Dqo M?n vo ngon thuyit", bai VI: "Ngu chung ta bOt nhi~u phi~n nlio tren the' gian na y. ngon dqo doqn" . Nghla la d'!-o ly cao sieu, v6n khong thti noi, khong co lai nao dien d,!-t dttc;1c. Khi con noi len IV. CHANH NGHfflP: dttc;1C, do cm lå phttång ti~n httong dån må thoi. Cho nen Con ngttai thuang co ba nghi~p, do lå: than nghi~p, khii'u mu6n kie'n d,!-o, ditng chåp lOi noi, dung chåp van tl,l'. Tru nghi~p va y nghi~p. d day, chung ta cm ban v~ than dl,l nhtt co ngttai dung ngon tay dti cm m~t trang cho nguai khac thåy. Ngon tay cm lå phttång ti~n. M~t trang

20

Phap

Am Vu Lan 2003


nghi~p. Con khåu nghi~p thuoc ph~n chanh ngu va y nghi~p thuoc ph~n ehanh ru~m.

A. The' nao la chanh nghi~p: Chanh nghi~p la ngh~ va hanh dong ehan ehanh. NghIa la con nguoi nen ehQn ngh~ nghi~p ehan ehanh, hanh dong mot caeh ngay tMt, e6 kh l<Ji ehanh dang eho mlnh va eho nguai. Chanh nghi~p e6 kh l<Ji giup con nguoi mang l,!-i blnh an, h,!-nh phue eho ehinh mlnh va eho mQi nguoi xung quanh. nghi~p

Nguoi giu gIn ehanh nghi~p la nguoi de d~t than nghi~p, luon luon tMn trQng, giu gIn mQi hanh dong, eU' cm, caeh eu xU' eua mlnh, deS khong lam thudng t6n Mn quy~n l<Ji, ngh~ nghi~p, dia vi. danh gia, h,!-nh phue va tanh m'!-ng eua mQi nguai. Nguoi giu gIn ehanh nghi~p la nguoi hanh dong thea le phai, bie't ton trQng quy~n s6ng va h,!-nh phuc cua mQi nguoi va muon v~t, ton trQng ngh~ nghi~p. khong xam ph,!-m tai san cua mQi nguai, khong trac tang, t~n tam voi ehue nghi~p, bie't hy sinh deS giai thoat kh6 dau eho mQi nguai. Nguoi giu gin chanh nghi~p la nguoi giu gin tam nghi~p dU<Je thanh tinh. Kinh saeh c6 eau: Tam nghi~p hdng thanh tjnh. D6ng Phlj.t vang tay phuong. NghIa la ne'u bie't giu gIn tam nghi~p luon luan dU<Jc thanh tjnh. ehung ta eung voi ehu Ph~t. hi~n doi s6ng trong dnh gioi rue't ban, tI! t,!-i giai thoat. khong phi~n nao, ehiing kh6 dau. khong s<J dia ngl:le. chång du nie't ban. B. The' nao la ta nghi~p: Ngu<Jc ll,li, ta nghi~p tUc la hanh vi hay dong tae khong ehanh dang, phi ly bat lUdng, t6n h,!-i mQi nguai . B6 la cac hanh vi sat h,!-i b'!-o tan. gie't nguoi h,!-i v~ t eoi nhu tro giai tri, thu vui tieu khieSn, vui thieh tren su dau don eua con nguoi va eua con tbU, trom dp eua di, ehie'm do,!-t tai san, xui gil:lc ki~n thua, thua ki~n kie'm ti~n. an ehdi tr\lY la c, xa hoa trac tang. khuye'n khich nguoi khae xa hoa trac tang. thu<Jng doi h,!- d,!-p, giåm len nguoi khae deS tie'n than, bat ehap thu do,!-n, de dQa m'!-ng s6ng, sang tae thu rdi, n~e danh khung b6, tinh th~n nguoi khae. V. CHANH M~NG: C6 mot vi thi~n su khi tu6i da eao. vån cu ngay ngay lam l\lng nhu mQi nguoi khac. eac d~ tU' thay vh ben dem giau cac d\lng el:l låm vi~c cua th~y. Ngay d6. vi thi~n su khong lam vi~e dU<Je, nen ehiing ehiu an u6ng, va d'!-y rång: "MQt ngay khOng lam la mQt ngay khOng an" . A. The' nao la chanh m~ng: Chanh m'!-ng la m'!-ng s6ng ehan chanh. NghIa la con nguoi dn sinh s6ng mot eaeh chanh dang, co doi s6ng IUdng thiC;:n. ngay tMt, trong s,!-eh, khong b'!-o tan, khong hen ml,lt. Chanh m'!-ng c6 kh l<Ji giup con nguoi e6 euoc s6ng blnh diing, tudng kinh, khong bi re khinh. Nguoi giu gIn ehanh m'!-ng la nguoi

Phåp Am Vu Lan 2003

s6ng mot euoc doi c6 y nghIa, l<Ji m'inh. l<Ji nguai, khong an barn ai, ciing chång an khong ngoi roi. Nguoi thea dung ehanh m'!-ng la nguoi sinh s6ng theo le phai, bie't ton trQng quy~n s6ng va h,!-nh phue eua mQi nguai, ton trQng ngh~ nghi~p, khong xam ph,!-m tai san. t~n II!C lam vi~c, khong t6n h,!-i mQi nguoi va muon v~t. sinh s6ng voi tai nang ehan ehanh. khong gia Mi lua g'!-t mQi nguai, sinh s6ng thanh eao khong luon eui, khong thu<Jng dOi h,!- d,!-p, sinh s6ng theo ehanh giao. khong me dn di doan. B. The' nao la ta m~ng: Ngu<JC l,!-i, ta m'!-ng la sinh s6ng bat lUdng, gian tham, khong ehanh dang, phi ly, ph,!-m phap, e6 t6n h,!-i trl!e Mp hay gian tie'p Mn mQi nguai. lam t6n h,!-i ehung sanh, gie't thu lot da. eua nga xe thit, moi oc be sung, v~t long lam do trang sue. may ao may qu~n , eung trang eung sao, (') .... an gian n6i d6i . luong g~t ffiQi nguai, giao dieh g(it gåm, sang che' vii kili. gie't nguoi h,!-i v~t, ehe' do gia m'!-o. Quan ni~m mot ngay an cuop bång ba nam låm. s6ng the o l6i nuoe d\lc tha eau, nguong hUdng l<Ji, do la ta m(ing. VI. CHANH TINH TAN: Trong Kinh Di Giao, Buc PMt co d'!-y: "Ne'u ehuyen cdn tinh tan thi khOng co \li~e gi kM. Vf nhu nuC!c c/Ul)" mai, dd eling phdi mon". Trong Kinh Tu Th~p Nhi Chudng, Buc PMt co d(iY : "NguiJi hQe dC;1O phdi nen kien tam, tri ehi, tinh tan, dling manh, khOng sq ednh khO?truae mitt, phd diet ta tam. deft thanh d(lO qud". A. The' nao la chanh tinh tån: Chanh tinh tan la su sieng nang ehan ehanh. NghIa la con nguoi sieng nang lam nhung vi~c co kh l<Ji eho mlnh va cho nguai. Chanh tinh tan co kh l<Ji giup con nguoi di t(iO than tam ngay mot thanh tinh. t6t dyp hdn, euoc doi co y nghIa hdn . Nguoi thea dung chanh tinh tan baG gio eiing phan quan tI! kY. quay l(ii xet mlnh, sieng nang ehuyeSn hoa tam tri, di d6i tanh t'inh. Trong Kinh B,!-i Bat Nie't Ban, Bue Ph~t e6 d'!-y: Chu de mefe tde. Chung thi~n ph~ng himh. Tl! tjnh k}' .Y. Thj ehu Phlj.t gido. NghIa la: Khong baG gio nen lam cac di~u ac, cac di~u bat thi~n, du la nho nh~t. Luon luon tinh tan lam tat d eae di~u thi~n, du la di~u thi~n rat nho . TI! thanh tinh tam y eua ehinh mlnh. Bo la lOi d(iY etla th~p phudng tam the' ehu Ph~t. Nguoi theo dung ehanh tinh tan baG gio ding sieng nang sam h6i, trU bo nhung l6i l~m toi ac da sinh. sieng nang tu t~p cac phap lanh, ngan nglia toi ac ehua sinh, sieng nang lam vic;:c thic;:n deS t(iO them phuoc , phat trieSn vic$e lanh, sieng nang tu tam duBng tanh, vi~c thi~n chua sinh lam cho phat sinh, du trong bat cu hoan canh nao cling v~y, khong he d6i thay, khong ehut ehan ehuong.

21


Saeh e6 eau: "Co cong mai sdt co ngay nen kim", n6i len st! kien tam b~n ehi, nhh n~i phi thuong, tråi qua thoi gian nam thang, khong son long, khong khuii't phl,le, M d~t eho bAng dU<;1e ml,lC dich eao eå eua mlnh. Nguoi tu thea h~nh tinh tii'n eua B6 Tat E>~i The' Chi, låm eae vic$e thic$n, eUu nguoi giup doi, khOng bie't mc$t moi, khong h~ nån long, khong mång tinh toan, khong ehut so do, khong e~u ngung nghi, m~e du dang g~p ng~eh dnh, dang måe kh6 n~n, dang g~p oan thu, m~e du e6 g~p nguoi lii'y oan bao an, eling vån binh thån. E>6 lå ehanh tinh tii'n vh. B. The' nao la tinh tlln bilt chanh: Ngu<;1e l~i, e6 rii't nhi~u nguoi sieng nang låm nhG'ng vic$e bii't ehanh. E>6 lå nhii'ng nguoi ehuyen sat nhon h~i v~t, gian xåo trom cifp. C6 nhii'ng nguoi sieng nang trong eae vic$e d6i tra hi€m doe, sang tae thu roi, dua ninh xuyen t~e, ru'Qu ehe co b~e, xa hoa phung phi, phi bang mQi nguoi. Cling e6 nhii'ng nguoi sieng nang boi long lim ve't, v~eh la lim sau, soi m6i doi tu, vie't thu n~e danh, ngl,ly ~o ehU'ng co, thua gdi kic$n tl,lng, låm kh6 ehung sanh.

VII. CHANH NItM: Trong Kinh E>~i T~p, E>U'e Ph~t e6 d~y: "Neu thuilng xuyen giil duqc chanh ni~m, tam khOng lo(;m dQng, dtit tru duqc phiin neia, thi chdng bao lau ddc thanh qud va thuqng bcJ di". Trong Kinh A Håm, E>U'e Ph~t e6 d~y: "KhOng hc;mh phuc nao co thi sa sanh vcJi Sl! yen tlnh etla tam tri". A. The' nao la chanh ni~m: Chlinh nic$m lå su nhO nghI ehan ehanh. NghIa lå con nguoi e6 nhG'ng y nic$m ehanh dang, nhii'ng d~o ly giae ngo vå giåi thoat. Chanh nic$m e6 ieh l<;1i giup con nguoi s6ng trong an 6n, yen vui, khong t~p nic$m, ngåy an ngon, t6i ngu yen. Nguoi giii' gin ehanh nic$m lå nguoi de d~t voi y nghic$p, luon luon nhO nghI tU' trQng an: an cha m~, an thåy t6, an Mt nuoe, an mQi nguoi, nho nghI 16i låm d€ slia d6i. Nguoi giii' gin ehanh nic$m lå nguoi s6ng trong dnh gioi an l~e vå h~nh phue. E>€ giup giii' gin ehlinh nic$m, E>U'e Ph~t e6 d~y b6n phuong phap ~p trung tu tttdng nhu sau: quan than bii't tinh, quan thQ t~ kh6, quan tam vo thuong, quan phap vo ngii. Cae phap quan tudng nåy trong kinh saeh gQi lå "Tli ni~m xli" . TU' nghIa lå b6n. Nic$m nghIa lå thuong nho nghI. XU' nghIa lå noi eh6n.

Mi tinh: NghIa lå quan tudng than mlnh lå t~p h<;1p nhii'ng thU' bii't l.jnh, khong trong s~eh, nho nhOp, dUQe bQe ngoåi bdi lop da eling ehhg mii'y gi s~eh se eho låm. Khi m~nh khoe thi con t~m t~m. Khi 6m dau, tai n~n, bc$nh ho~n, giå nua, than mlnh nho nhOp, mau mu tanh hoi, ghe eh6e gom ghie'e, da de nhan nhum, Mn lUe tåt thd, slnh ehuong hoi thui, khong ai e~u n6i! M6n an du ngon, dua vo rnic$ng r6i, lo rot ra ngoåi, khong dam an l~i!

a) Quan than

b) Quan th{J thi kh&' NghIa lå quan tudng st! dm thQ, thQ nh~n lå kh6. Do tam tham lam, con nguoi thQ nh~n

22

du thU' v~t ehii't eua eåi d€ vinh than phi gia, khong dn bie't eua thQ nh~n ehinh hay tå, bo bo giii' gin, Mn lue ehe't, sinh long tie'e eua, nhifm måt khong yen. Do tam san h~n, con nguoi thQ nh~n du thU' lOi n6i kh6 nghe, du vo nghIa, d€ bt!e dQe, tU'e t6i, bii't an, sinh long thu oan. Do tam si me, con nguoi thQ nh~n nhii'ng tu tttdng muoi nam bao thu khong muon, do di~u gi bii't nhu y, eh~m ehut tt! ai, eling ham he thua kic$n, nhåt dinh trå thU, d€ r6i gay ra bie't bao nhieu dau kh6 eho nguoi, du than hay thu . N6i vån tilt lå: ThQ nhi~u thi kh6 nhi~u, ehii'p nhi~u thi mc$t nhi~u. Buong xå thi thanh thån, tha thU' thl thu thai. Chuyc$n rii't don giån, tht!e hanh khong de dang, nhttng khong phåi bii't khå . c) Quan tam vo thuilng: NghIa la quan tudng eai tam nho h~p eua mlnh luon luon thay d6i, moi nghI the' nåy li~n nghI the' khae, lue thuong yeu dåm du6i lue thu h~n ng~p trån, lUe than lue thu, lue vui lue bU6n, lue thuong

lue ghet, lue hi~n thic$n lue gian ta . Tårn eua ehUng ta luon luon dinh voi dnh trån ben ngoåi, kinh saeh gQi lå tam phan duyen. Cånh trån ben ngoai thu~n y, vua tai thi vui thieh. Cånh trån ben ngoåi ng~eh y, eh6i tai thi tU'e t6i. Ne'u ehi eh~y thea st! sai khie'n eua di tam vo thuong nhu v~y, con ngttoi t~o tae khong bie't bao nhieu nghic$p ehuong, eho nen troi lån, tråm luan trong sinh rii khong bie't bao nhieu doi, bao nhieu kie'p! Trong kinh saeh e6 eau: "Dal cdnh va tam mgc van thiin". NghIa la khi nå o tam eua ehung ta khong con dinh voi dnh trån nii'a. thån nhien tru'oe st! ~nh suy, thang tråm eua doi s6ng, binh thån tru'oe nhii'ng loi khen tie'ng ehe, vUQt qua dU<;1e s6ng gi6 eua euoe doi, tU'e nhien tam eua ehung ta se dUQe khinh an, It! ~i, nie't ban vå thi~n dinh r6i d6 vh.

d) Quan phtip vo ngii: NghIa la quan tudng eae phap tren the' gian nåy d~u khong e6 bån th€ nhåt dinh, gQi lå vo ngii. Cae phap, lå tåt eå sl! sl! v~t v~t tren euoe doi, khong e6 eai gi co' dtnh. Tåt eå ehi lå mot dong ehuy€n bie'n khong ngU'ng. Con nguoi thii'y d6 mii't d6. Chuyc$n gi r6i eling d6i thay, r6i eling qua mau. E>U'ng phi sU'e, dU'ng b~n tam voi eae phap eua the' gian. Chhg h~n nhu e6 eau: "Het can bl CI!C tcJi hcJi thcJi lai", ho~e: "sau C(fn mua trili 19i sang" . Trong Kinh A Håm, E>U'e Ph~t e6 Chu phap tung nhan duyen sanh. Chu phap tung nhiin duyen di~t.

d~y :

NghIa la muon sl! muon v~t tren doi tuy thea nhan duyen rna sanh ra, eling tuy theo nhan duyen må dic$t di. Khong e6 eai gi, v~t gi e6 thl!e tuong, khong e6 di gi, v~t gi t6n t~i vlnh vien. Nguoi ta ehili minh do mlnh gay nghic$p bii't thic$n dm voi nguoi. Ngttoi ta ehili miii moi rnic$ng thi eling ngttng thoi, tU'e gi~n lam ehi eho mc$t! E>U'ng dua eai bån ngii eua mlnh, tU'e lå di toi, eai ta, tay phuong gQi lå "EGO", ra hU'ng nhG'ng ngQn llia eua the' gian, thi mlnh dau e6 bi Mt ehay, dau e6 bi nhic$t niio, dau e6 bi kh6 tam, dau e6 bi ngåy an khong ngon, t6i

Phap

Am Vu Lan 2003


ngu ching yen. NgQn hia khong th€ dOt hu khong dU<;1C, se tl! d~ p til t thoi . Vo ngå don giån la nhu v~ y do! B. The' nao la ta ni~m, t~p ni~m, vQng ni~m: NgU<;1C I~i, ta ni~m la nhung y ni~m khong chanh dang, vQng ni~m la nhung y ni~m hu Mi, tll-P ni~m la nhung y ni~m lung tung linh tinh lang tang. Nhung nguoi luon luon nho ngru 16i nguoi d€ phe binh cru trieh, nM ngru oan thu d€ phl,lc Mn trå thu, nho ngru ngu dl,lc: tien tai, nhan sik, danh vQng, §m thl!C, thuy rillen, luon nho ngru Mn nhung thanh lich xa'u xa, gian giåo. d€ tI! hao tu dilc, do gQi la ta ni~m, tll-P ni~m hay vQng ni~m . ChuT6 co dll-Y:

"Nqi cdn khdc niem chi cong. Ngoqi hoting bitt tranh chi dåc". Ngrua la: Ben trong, chung ta c6 gilng, khilc phl,lc tam lang xang lon xon, giu gin chanh ni~m, chan giu y nghi~p, do moi thl!C la: cong phu tu t~p, dung theo Chanh Phap. Ben ngoai. chung ta c6 gilng, giu gin chanh ngu. canh chung kh§u nghi~p, khong thich tranh cåi. khong them han thua, do la dUc do, nguoi ru theo Ph~t. Cho du co bi pru bang, co g~p ng~ch dnh, cung v~n binh tInh thån nhien, ngoai m~t cung nhu trong lang, khong khC1i len ba't cu tam ni~m gl d. ni~m,

VIII. CHANH nlNH: Mu6n dU<;1C cuoc s6ng an Ill-c va hll-nh phuc. chung ta phåi khilc phl,lc tam y cua ~hinh minh. Khilc phl,lc tam y va an tru tam y la ml,lc dieh chinh ye'u cua nguoi tu thea dll-o Ph~t. Che' ngl! dU<;1c, khilc phl,lc dU<;1c tam vien y må , tuc la tam nhu con vu<;1n, y nhu con ngl!a nhåy nhot lung tung, chung ta moi dll-t dU<;1C chanh dinh. do la dnh gioi nie't ban. an nhien tI! tll-i. khong kh6 dau. ching phien nåo. A. The' nao la chanh dinh: Chanh dinh la sI! thien dinh chan chanh. Ngrua la con nguoi t~p trung tu tUC1ng vao mot va'n de chanh dang, dung voi chan ly, h<;1p voi le phåi. Nguoi dll-t dU<;1C chanh dinh la nguoi binh tInh, thån nhien truoc bat phong cua cuoc doi. Chanh dinh co lch l<;1i giup con nguoi phat tri€n tri tu~, mau tie'n Mn giac ngo va giåi thoat. Tårn tri cua con nguoi thuong xuyen lang xang lon xon, nM ngru lung tung, linh tinh lang tang, khong co dung ngru, tu dong sang tay, tu c6 chi kim , tu chuy~n lOn Mn chuy~n nho, tu the' gioi nam cha u Mn phl,l nu nhi d6ng, tu qu6c gia dll-i sI! Mn hang cung ngo hyp, he't chuy~n gia dlnh Mn chuy~n hang xom, chuy~n xua chuy~n nay, thuong ghet t6t xa'u, t~ phi phåi qua'y. Ta'l d nhii"ng chuy~n nhu v~y lam cho tam cua chung ta luon luon 10ll-n dOng. Tam l0ll-n dong thl tri ba't an. Ngay an khong ngon, t6i ngu ching yen. D€ giup con nguoi dll-t dU<;1C chanh dinh, Duc Ph~t dll-Y cac phap quan tUdng, trong kinh sach gQi la "Ngu dinh tam qudn", g6m nam phap dU'ng tam va trl,1 tam, nhu sau day:

Phap

Am Vu Lan 2003

a) Qutin sf/ tUe: Ngrua la quan tudng bllng cach Mm hoi thd ra hoi thd vao, d€ dOi tri tam l0ll-n dOng. De'n khi thuan thl,lc, cru can thea doi hoi thd, khong can Mm s6 nhu luc moi bilt dåu. d6 gQi la tuy tuc quan. Sach c6 cau: "Tha VaG tam tTnh l(ing. Tha ra mieng mlm cuiJi".

b) Qutin Mt tinh: Ngrua la quan tUC1ng than minh la mot t~p h<;1p nhung thu ba't tinh. khong co gi dang quan trQng, khi che't than minh cru con la mot cai thay rna khong ai dam Mn gan. k€ cå nhung nguoi than thie't nha't tren doi, d€ dOi tri tam tham dl,lc .

c) Qutin til bi: Ngrua la quan tuC1ng mQi nguoi deu blnh ding, deu co PMt Tanh nhu nhau, deu dang thuong nhu nhau, thuong nguoi nhu th€ thuong than, d€ di~t tru tam san h~n. thu hån, oan han, ganh ghet, ieh kY, d6 ky.. Khong th€ cru vi mot chut tI! ai nho nhat, mot cMt m~t mui, danh du nao do , co th€ tll-O nghi~p oan thu, ki~n tl,lng thua gdi. C6 nhan co dll-Y: "Chuyen gi minh khOng muon nguiJi khdc lam cho minh, thi minh dung lam cho nguiJi khdc" , cho du voi ml,lc dieh trå thu, trUng tri ke khac, VI ba't cu ly do gl!

d) Qutin nhiin duyen: Ngrua la quan tudng ta't d muon phap deu do nhan duyen sinh ra, cho nen giå h<;1p, khong ben vung, khong t6n tll-i vlnh vi~n, d€ dOll-n trU si me, cha'p ngå va cha'p phap. Mu6n thl!C hanh phap quan nay, can tha'u tri~t va tin sau "Ly Nhiill Qud" hay "Ly Nhiin

Duyen". e) Qutin giUi phiin bift: Ngrua la quan tudng ll,lc can tie'p

xuc voi ll,lc tran sinh ra Il,Ic thuc, ta't d deu giå tll-m, khong thl!c . Ll,lc can, la sau co quan cua than, do la: mil t, tai. mui, luBi, than, y, tie'p xuc voi ll,lc tran, la sa u dnh tren trån doi. bao g6m: silc tuong, am thinh, mui huong, mui vi, dm xuc, ky uC. SI! tie'p xuc do gay nen nhung dm giac, nhung a'n tU<;1ng, gQi la ll,lc thuc. Trong kinh sach, Il,Ic can, Il,Ic thuc va ll,lc tran gQi chung la th~p ba t gioi, gioi phan bi~t. Thi dl,l nhu milt trong tha'y silc la vien kim cuong, ben sinh lang ham thich. SI! ham thich do cru giå tll-m, khong nen theo . Bay gio tha'y thich, ve sau co th€ khong con thich nua . Nhttng ne'u thea no, thl chung ta phåi lo tranh gianh, lo kie'm tien, lam vi~c quan qu~t, dau tilt m~t t6i, tu sang som de'n khuya lo, d€ mua silm cho bång dU<;1C, cho nen cl!c kh6 ta'm than, m~t nhQc tri oC. Thi dl,l nhu tai nghe tha'y tie'ng khen thl khoai chi, thich y, t6i ngu khong dt.t<;1c, cu nho toi hoai . Ne'u tai nghe tha'y tie'ng che tie'ng chtri, thl dam ra bl!c dQc tuc t6i, cang kh6 ngu han, cho nen ta'm than cl!c kh6 tram be. Trong kinh sach, co bai k~ nhu sau: Milt trang tha'y silc r6i thoi, (kh6ng dinh, th6i duqe thl tot) Tai nghe tha'y tie'ng nghe r6i thl khong. (khOng moe, Id dUqe thl hav) Tro tro ling l~ng coi lang, (blnh thon, tam dUqe khinh an)

23


Nb" nhang ta buoc khoi vong tråm luan. (giai tho6t. khoi phien ndo va kh6 dau)

B. The' nao lå ta dinh hay tå thi~n: NgU<;1C I~i, tå dinh hay ta thi€n la sI! blnh anh trong vil$c lam t6n h~i Mn mQi nguoi, l~nh lung tan nhh khi thåy nguoi kh6n kh6 don dau, khong chut x6t thudng, khong h€ dnh dm. Nhung nguoi tu t~p thi€n dinh M luyl$n truong sanh båt ttr, thi€n dinh dS Mi g~t nguoi, d€u khong phåi la chanh djnh.

Tom l~i, bat chanh d~o lå phap mon råt thie't ye'u, råt thl!c te', råt thong dl,mg cho båt cu ai. khong cu phåi la PMt Ttr, tren the gian nay, mu6n xay dl!ng mot cuoc s6ng c6 y nghIa, mu6n s6ng trong an l~c va h~nh phuc. Bat chanh d~o giup con nguoi cåi thi~n ti! than. Con nguoi do me mo nen hanh vi båt chanh, ngon ngu dåo dien, y nil$m ta v~y , ch~y the o dl,!c vQng, s6ng the o tå d~o, lam vil$c båt lUdng. Trai l~i, ne'u con nguoi biet tu theo bat chanh d~o thl se chuySn hoa dU<;1c nhii'ng sI! båt chanh n6i tren, kie'n t~o dlt<;1C mot doi s6ng chan chanh, kh l<;1i, an l~c va h~nh phuc. Bat chanh d~o giup con nguoi di t~o hoan dnh. Hoan dnh la phån anh cua tI! tam. TI! tam blnh thån thl hoan dnh an vui. TI! tam r6i lo~n thl hoan dnh båt an. Trong kinh sach, tI! tam gQi la chanh bao, hoan dnh gQi lå Y bao. Chanh bao the' nao thl y bao the åy . Nguoi c6 tam htdng thi~n thl s6ng trong cånh hi€n lanh. Nguoi c6 tam gian ac thl luon luon s6ng trong dnh au lo cang thång, thåp thom ph~p ph6ng. Tren the' gian nay, sd di c6 nhung hoan dnh kh6 dau, bdi VI con nguoi khong biet s6ng thea bat chanh d~o . Ne'u mQi nguoi d€u bie't s6ng thea bat chanh d~o, thl the gian nay chinh la thien dang, la cl!c l~c. Bung dling nui nay trong qua nui nQ. Nhu vh cm kh6 than va kh6 tam rna thoi. Tuy the o ch6 d thuong an l~c . Sach c6 eau:

Tam bu8n cånh duqc vui saG Tam an du cånh ngq nao ding an. Chu T6 c6 dl!.y:

Tu ma khOng hQc la ru mu. HQc ma khOng ru la day sach. NghIa la nguoi phat tårn thl!c hanh vi~c tu stia than tam rnlnh, rna khong chiu hQc giao ly , khong tlm hiSu Chanh Phap, ai noi gl cting nghe, ai båo gl cting tin, dung la mu quang. Con nguoi cm bie't lo nghien CUu, hQc rong hic5u nhi€u, khong lo tu tam duong tanh, khong chiu quan sat tI! tårn, cm lo phe blnh cm trich nguoi khac, dung la di rU, cai day, hay di bi dlfng sach rna thoi, chång kh l<;1i gl cå. Thi dl,! nhu c6 nguoi su6t ngay Mm ti€n d nha bang cua chu, c6 nguoi su6t ngay chan trau ngoai d6ng cho chu, chi€u v€ Mn nM, ti€n khong co , trau cting khong!

24

Trong Kinh Thii Lang Nghiem, Buc

Ph~t

co

d~y:

Tuy co hQc rqng hiiu nhdu ma khOng tu hanh, ding d8ng nhu nguili khOng hQc hiiu. Chdng khdc nao nguili noi an ma khOng an, rrQn khOng thi nao no duqc. Theo quan dic5m cua Ph~t giao, khong dn phåi tho phU<;1ng Buc Ph~t Thich Ca, hay båt cu vi Ph~t nao, vi B6 Tat nao, em dn s6ng dung the o tinh thån bat chanh d~o, båt cu nguoi nao eting d€u dU<;1C an l~c va h~nh phue, eao hdn nua , d€u dlt<;1C giac ngo va giåi thoat. Bång nhu ngu<;1c l~i, l~p ban tho Ph~t t~i gia , di ehua l~ l~y, rna khong s6ng dung the o tinh thån bat chanh d~o , du la Ph~t tti t~i gia hay xuåt gia , eting ehång e6 ich l<;1i gl! Bo moi thl!C lå chi cong vo tu. moi thl!C la chanh d~o vh·

Cu-si Chinh-Trtfc

thamm~ Ngay v~ que tham M" Ngh"n long eon hoi Me dau r6i M" co bie't dem ngay con tre Cau m" hi~n nh" buoe tQa dai sen. Ngay v€ qu)' ben mo M" B6t nen nhang long l~ng le nhln Nguoi HUdng thdm lan khlip dåt troi Dnh Nguoi phu kin d doi eon di Nho M" lue sinh ti€n lam Hi Tån tåo som horn våt vå VI con M" khuyen con "tu hQe v"n tron BO ba tanh nhan sinh l~c 16i!" Con eon nM horn nao M" d~y : " L~p ehi tu than giu vung doi trai" M" mong con e6 mot ngay mai Tudi sang d~o r~ng danh noi gi6ng! Boi eua M" då thanh bai hQc s6ng Buc hy sinh t<;1 song nuoc khdi ngu6n Bao n6i dling cay M" chång chut u bu6n Låm lOi si vå M" chua tung ta than. M" tham l~ng quen bao di€u ngao ngan Kh6 nhQc trong muon M" van an nhien Bau bUl ng~t, luc dm s6t thudng han M" d~u dåu, mim cuoi khi con hoi! Con c6 16i, m" di xin t~ tQi Xin M" hi€n hic5n hil$n chung minh Cui dåu l~y M" chung sinh Con di trQn kie'p, trQn tlnh d~o hoa! ! Trkh t~p thd NghIa Thich Thi~n Hilu

N~ng

Dnh Tham

Phap

Am Vu Lan 2003


quan ni~m v~ tinh KHONG trong

d~o Ph~t Lien Td

Trong triet ly d().o PMt co Yniem cho ding v().n v~t deu co tinh KHONG. V~y thi tinh KHONG la tinh gl? Noi ddn giån, ta co th~ trå lai ding tinh KHONG chinh la tinh Tl1dng-Boi. Tl1dng Mi co nghIa la khi dn xem xet mot s1,l' v~t hay s1,l' viec. ta bat buoc phåi d1,l'a vao mot s1,l' v~t hay s1,l' vie c khac M lam chuå'n. Nhl1 vh. tinh KHONG trong d().o Phat co th~ dl1<;1c giåi nghia la: mQi s1,l' v~t hay S1,l' viec d~u KHONG (1,1' nO co bån chåt, rna d~u phåi d1,l'a VaG cac s1,l' v~t hay s1,l' viec khac d~ iam tieu chuå'n. Ta co th~ dl1a ra vai vi dl;! v~ tinh KHONG, tac la tinh tl1dng Mi cua mQi v~t qua mot so hoan dnh chung quanh ta nhl1 sau: Vi dt.t l: Mau

Do cua Roa R6ng

Khi nhln thåy mot canh hoa hong mau do, ta thl10ng cho ding mau do cua hoa hong la mot s1,l' th~t vo cung hi~n nhien, khong ai co th~ choi di. Th~t ra dnh hoa hong t1,l' no khong co mau sac. No cm

phån chieu dc tia sang ch().m vao n6 rna thOi. Mot so dc tia phån chieu d6 d~p vao vang m().c trong mat cua ta. SC1 di con ngl10i nhln thåy mau do, hay cac mau vang, xanh, tim, v.v ... la bC1i vi vong m().c con ngl10i dm ang dl1<;1C voi nhung bl10c s6ng anh sang dai 380 den 700 nano-met. Nhung mau sac nao nAm ngoai bl10c s6ng tren, con ngl10i se khong nhln thåy, mij.c du chung vån co d6 (nhLl tia cvc tim hav tia hong ngoQi chdng hQn). Nhi~u sinh v~t c6 te baG thi giac cm dm ang dl1<;1C voi mac do sang toi. The gioi hien ra truoc mat chung ding giong nhl1 khi ta xem ti-vi trang den. Boi voi cac loai nay, hoa hong cm la mau xam. C6 nhung loai cm nhln doi bAng thi giac d1,l'a tren nhiet do (thermal vision) cha khong phåi d1,l'a tren anh sang. Boi voi cac loa i d6, se khOng c6 quan niem gi v~ mau dc d. C6 nhung loai khac nhln doi bAng sieu am. bAng s6ng dien nr. hay bAng nhung bl10c s6ng khac tren quang ph6. v.v ... Boi voi cac loai d6, hlnh ånh v~ dnh hoa hong ciing se hoan toan khac xa voi dch nhln cua con ngl1Oi. Nhl1 v~y, mau do cua hoa hong cm la mot s1,l' th~t tl1dng Mi, d1,l'a tren tieu chuå'n thi giac cua loai ngl10i rna thOi. Ta gQi d6 la tinh KHONG cua mau sik Vi dt.t 2: Tie'ng cUa Sll Yen L~ng

Phlip Am Vu Lan 2003

Khi ngoi trong mot can phOng hoan toan yen lij.ng, ta tl1C1ng rAng chung quanh ta khong c6 mot am thanh nao d. Tuy nhien. mot con ddi hay mot con ch6 vån c6 th~ nghe dl1<;1c nhung am thanh voi tån so th~t cao hay th~t thåp rna loai ngl10i khong th~ nghe dl1<;1c. Trong can phong yen lij.ng d6, vån c6 th~ c6 vo so lan s6ng radio dang bua vay quanh ta . Cac may radio c6 th~ bat dl1<;1C, nhl1ng tai ta khong båt dl1<;1c. Nhl1 v~y, sl1 yen lij.ng rna chung ta tl1C1ng la th~t d6 chi la tl1dng doi, d1,l'a tren tieu chuån thinh giac cua loa i ngl1oi. Trong s1,l' yen lij.ng "gid" d6 vån c6 th~ c6 vo so am thanh khac nhl1ng ta khong biet cm vi hai tai ta khong nghe dl1<;1C chung rna thoi. Ngl1<;1c l().i. trong mot can phong dong ngl10i tro chuyen. ta se cho la phong c6 nhi~u tieng on ao. Nhl1ng neu mot loai nao d6 c6 thinh giac cm dm ang dl1<;1C voi s6ng am thanh tren 20 KHz, thl can phong doi voi chung la yen lij.ng. B6 la tinh KHONG cua am thanh. Vi dt.t 3: Di Di}ng va DU'ng Yen Khi ta dang yen tren mij.t Mt. ta tl1C1ng rAng ta dang dang yen. hoan toan khong di dOng. Ta dau biet ding, ngay chinh luc d6, ta dang di dong voi mot v~n toc nhanh khung khiep. Ly do la vi ta dang dang tren mij. t trai dåt. va trai dåt dang xoay quanh trl;!c voi v~n toc 1600 cay so/gio. d khu vui chdi Disneyland c6 tro chdi du hanh khong gian. Khan giå ngo i VaG mot chiec phi thuy~n, c6 cåm giac ro rang ding phi thuy~n dang d t canh bay VaG khong gian. Khi phi thuy~n 111<;1n qua 111<;1n I().i th~t nhanh d~ ne tranh cac vån th().ch. ta thåy len ruo t len gan, thåy than mlnh nghieng qua nghieng l().i nhl1 tMt. Nhl1ng tren th1,l'C te, phi thuy~n vån dang yen t(). i ch6, cmlåc 111 va dung hlnh anh qua khung clta M danh lua giac quan cua khan giå rna thoi. d båt ca ndi nao trong vii trl;! nay, khi dn xac djnh s1,l' di dong hay dang yen, ta d~u phåi dlfa VaG dc v~t khac d~ lam chuån, nhl1 d1,l'a vaG mij.t Mt, hay VaG mot di~m da: djnh truoc, v.v ... Neu khong c6 gi M lam chuån ta se khong th~ biet dl1<;1c ding ta dang di dong hay dang yen. NhI1 v~y, s1,l' di dong hay dang yen d~u cm la tl1dng Mi. Bay la mo t trong nhung nguyen ly dong hQc can bån cua mon v~t ly rna cac hQc sinh thl10ng dl1<;1C hQc tu trung hQc. B6 chinh la tinh KHONG cua s1,l' di chuy~n va dang yen. Vi Dt.t 4: Thep Cung

25


Khi dm mot thoi thep eU'ng tren tay, ta thay r6 rang ding thoi the p d6 la mot kh6i eung rlln, ehlle dij.e, va "co tht{it". Tuy nhien, neu dung kinh hi~n-vi ct.te m<).nh nhln vao thoi thep d6, ta se thay thoi thep ay la mot khoång khong voi d.e nguyen tll' lo htng trong d6.

Nhln sau vao cae nguyen tit. ta se thay ehung eling la khoång khong, voi mot h<).t nhan d giua va cae h<).t am dien (electron) bay vong vong ehung quanh. Nhln sau vao d.e h<).t nhan. ta se thay ehung eling la khoång khong, voi nhung h<).t eon nho hon nua lo lUng trong d6. Cang di sau vao, ta cang thay eai ttt<'1ng dau la h<).t, eling em la khoång khong. Nhttng khoång khong d6 e6 nang ltt<;1ng. Chinh ngu6n nang ht<;1ng d6 da lam eho ta e6 åo giae v~ st! eung ehlle elia thep. Nha bae hQe Albert Einstein da dung phttong trinh n6i tieng E = me 2 M di€n tå ding d.i rna ta ttt<'1ng la v~t ehat "co tMt" tht!e ra em la khoång khong e6 nang ltt<;1ng. Nhtt v~y, y niem elia ta eho ding thoi thep eung rlln. ehlle dij.e em la tttong Mi, dt!a tren st! so sanh giua thep voi nhung v~t khae trong dai s6ng elia ehung ta nhtt dat, nttoe, cay eo, da tb1t, v.v ... D6 ehinh la tinh KHONG elia v~t ehat.

Vi Dl,l 5: Thi~n

va Ac

Quan niem v~ di~u thien va di~u ae eling d~u em la t110ng Mi. Khong e6 mot st! viee gi tt! n6 la thien hay tt! n6 la ae . Khi dn danh gia mot hanh dong la thien hay ae, eon ngttai luon phåi dt!a va mot s6 tieu ehuin da dU<;1e dinh sån. thttang la b<'1i nhung truy~n th6ng van h6a. xa hoi. Chång h<).n nhtt khi hoi "b6' rhf" la thien hay a.e, ta thay r6 rang rAng thien hay ae dSu tuy thuoe vao hoan cånh. Bo' thi eho anh ghiSn M anh ta lay tiSn mua xi-ke, ma-tuy e6 phåi la thien hay khong? Con bo' thi tiSn b<).e eho anh nha giau nue M d6 vaeh e6 phåi la thien hay khong? Tttong tt!, khi n6i vS tinh thien ae elia viee giet eh6e eling v~y: Con eQp giet eon nai d~ an thit la thien hay ae? Giet mot ngttai M eUu ngan ngttai la thien hay ae? Mot quan nhan dung phat sung an hUe blln ehet d6ng doi dang hap h6i trong dau don eung et!e vi bi ehay phong toan than, d6 la thien hay ae? Giet ngttai trong lue ta dang mong du e6 la ae hay khong? Ngay xtta e6 thfry M<).nh Tit va Tuan Tit, mot ngttai eho rAng "con nguiJi sinh ra v6n co ban linh thi~n" eon thfry kia eho rång "con nguiJi sinh ra v6n co ban tinh ae". Da s6 qUfrn ehung xtta nay xem ra thieh quan niem "con nguiJi co ban tinh thi~n" elia thfrY M<).nh Tit vi n6 e6 tinh khich le, tich et!e, l<).e quan. Th~t ra, eon ngttai sinh ra ehång e6 bån tinh gi cå, khong thien rna eling ehiing ae. Thien ae dSu la do d.e tieu ehuin elia xa hOi phan xet rna thOi. Ma da la tieu ehuån do xa hOi dij.t ra thl ehtta ehlle la lue nao eling se gi6ng nhau. Bdi v~y eho nen lieh sit moi e6 ehuYen hai thfrY M<).nh Tit va Tuan Tit bat d6ng voi nhau vS bån ehat eon ngttai. D6 ehinh la tinh KHONG elia thien va ae.

Vi Dl,l 6: St! Th~t

26

Nhan gian thuang eho rång st! th~t em e6 mot. Tuy nhien, st! th~t eling mang tinh Wong d6i, my theo g6e do rna ngttai ta nhln vao van dS. Nhtt trong VI dl,l l vS mau do elia hoa h6ng, nguai eho rAng hoa h6ng mau do eling n6i dung st! th~t, rna ngttai n6i ding hoa h6ng khong e6 mau eling n6i dung st! tMt. Trong vi dl,l 2 vS st! yen lij.ng, ngttai eho rång ean phong hoan toan yen lij.ng eling n6i dung st! th~t, rna ngttai n6i rång ean phong e6 nhiSu am thanh eling n6i dung st! th~t. Trong vi dl,l 3 vS st! di dong, ngttai eho rAng minh dang dung yen eling n6i dung st! th~t, rna ngttai n6i rång minh dang di dong th~t nhanh eling n6i dung st! tMt. Trong vi dl,l 4 v~ thoi the p, nguai eho rAng thoi thep ehlle dij.e eling n6i dung st! th~t. rna ngttai n6i rAng thoi thep eh! la khoång khong eling n6i dung st! th~t. Trong mot s6 phien toa <'1 My, khi lu~t stt len ehat van d6i phttong thttang dij.t eau hoi va em eho trå lai "yes" hay la "no" rna thOi. Trong nhiSu trltang h<;1p, ngttai bi ehat van tue den phat kh6e vi cau trå lai dung nhat phåi la "ca yes lan no" hay e6 khi la "ehJng yes rna eling ehdng no". Låm sao trå lai lu~t stt eho dung "SI! tht{it" bay gia? D6 la ehtta k~ e6 nhung st! viee khong th~ hoan toan di~n tå bAng ngon ngu hay suy nghI, ehång h<).n nhtt tinh yeu, h<).nh phue, Niet ban. D6 ehinh la tinh KHONG elia st! th~t.

Vi Dl,l 7: Ph~t Phap va Tai Ca eac Phap D6i voi d<).o Ph~t, ngay cå PMt Phap va tat cå cae phap mon elia daa Ph~t, hay cå eae ton giao khae eling d~u em la tttong d6i. Yl e6 kh6 nen moi e6 Ph~t Phap. Neu khong e6 kh6, thi khong e6 Ph~t Phap. Ph~t Phap ehång tu n6 t6n t<).i. Yl ehting sinh e6 nhiSu ea tinh, trinh dO khae nhau, nen moi e6 nhiSu phåp mon hay ton giao khåe nhau d€ dåp ung voi tung ehung sinh. Neu qufrn ehung khong khae biet, thl se ehång e6 ea.e phap mon. Neu khong e6 nhu du tam linh, thl se ehång e6 ton giao. Cae phap mon va tan giao dSu kh6ng tt! n6 hien hUu. D6 ehinh la tinh KHONG elia tat cå cae phap.

Ke't: Mot s6 qui vi e6 th~ se dij.t van dS rAng: "Quan ni~m vi tinh KHONG trong d{!o Pht{it qua la sau sile va khoa hQe. Nhung li~u eai quan ni~m do co giup ieh gi duqe eho t6i hay eho xa hili hay kh6ng?" Cau trå lai se la: khi hi€u vS tinh KHONG, hi€u vS st! tttong d6i eua v<).n v~t, ta e6 th€ se Mt et!e doan, se bot barn viu, tin ttt<'1ng mot d.eh e6 ehap vao nhung thu minh eu ttt<'1ng dau la tUYet Mi. Khi khong bi danh lUa bdi nhung eai ttt<'1ng dau la tUYet Mi, ta da bot SI. Khi khong hung h6, tue gi~n e6 ehap nhung d.i ttt<'1ng dau la tUYet Mi, ta da bot SAN. Khi khong tham lam båo Ve hay luyen tiee nhung eai tttdng dau la tuYet Mi, ta da Mt TRAM. Bot tham, san, si trong dai s6ng tue la bot kh6 eho minh va eho ngttai.

o

Phap

Am Vu Lan 2003


khi toi hoc dao • • Thich Tårn Tri ---000---

Ngay xu'a khi con la chu di~u mC1i hQC d~ ngil, trong nhii'ng bu6i hfru tra tai nghe quy Thfry dam d~o vC1i nhau v~ mot d~ tai tit mot bO kinh hay mot cu6n sach thi~n nao d6, rna y chinh la the' nay : "Khi toi chua hQc dt;lO, toi tha:v nui la nui; sang la sang; khi toi hQc dt;lo toi th(fy mii khang phdi la nui, sang khOng phdi la sang; sau khi hQc dt;lo xong toi lt;li thay nui la nui, sang la sang". Tai nghe rna chång hi6u chi du c6 våt 6c suy nghI. V~ sau hQc man trie't Tiiy, nghe giao su' giång v~ cai Ta (le moi), tai nhC1 c6 mot y rat trie't rna cilng rat thd: "toi khOng the' ng6i ben da sa? di nhin tai di qua dUCJng ". Nhii'ng ghi nh~n d6 cU' deo dång mai trong dfru va tai chång tl! tin la minh hi6u nhii'ng y tren la dung hay khang. Tai saG khi chu'a hQc daa thay nui la nui, sang la sang; Mn khi hQc d~o thay nui khang phåi la nui, sang khang phåi la sang; khi hQc d~o xong l~i thay nui la nui sang la sang? Sau nha hQc Duy ThU'c van d~ mC1i du'øc giåi rna. Thi ra the' giC1i vC1i thien hinh van trang trong d6 con ngu'ai cling muan v~t chung s6ng, theo Duy ThU'c hQc d6 la the' giC1i cua "y ngan cdnh ". Cånh chr cho thien hinh v~n tr~ng, y cm cho y tu'dng, y ni~m va ngan cm cho ngan cu danh xu'ng. Khi tårn du'C1i sang ai cilng cam nh~n du'Øc cam giac mat diu cua dong sang, va m~c nhien khang ai b~n tam dat van d~ la c6 dong sang hay khang c6 dong sang; ne'u c6, thi cai gl la dong sang? Ne'u khang thl t~i sao? C6 le VI khang quan tam truy cU'u nen ai cilng thay nui la nui sang la sang; ne'u quan tam truy cU'u ta se thay cai du'øc gQi la sang vC1i dong nu'C1c chåy, thl!C thi d6 khang hån la sang hay dong sang.

Thu nhåt, ne'u mot ngu'ai tit luc sinh ra de'n khi tru'dng thanh chu'a h~ nghe ai n6i Mn tit sang. Cilng khang du'<;1C ai dån Mn va ch.i cho thay con sang hay dong sang, chåc chån ngu'ai ay khi dnh g~p phåi dong sang hQ se ngC1 ra khang hi6u va gQi du'<;1C dong sang hQ dang thay la cai gl.

ca

Thu hai, ngay nhung ngu'ai titng nghe, thay va tårn du'C1i sang di nua hQ cilng khang th6 gQi dung ten cai thl!C t~i rna hQ dang dåm minh trong d6, bdi danh tit dong sang hay dong nu'C1c sang thufrn tuy chr la danh ngan du'Øc dung M rnieu tå van d~, chU' danh ngan ban than n6 hoan toan kh6ng phåi la vån d~ .

kY thl!c lå khang c6, bdi dong sang rna ta dang tårn, ne'u phan tkh v~ mat v~t ly thl khang co cai gl la dong sang. Dong

Thu ba, cai du'<;1c gQi la sang hay dong sang

Phap

Am Vu Lan 2003

sang la sl! ke't tl,l cua va so nhung phan tit nu'C1c, tach rai tåt ca nhung phan til' nu'C1c åy di dong sang se con la hu' va, va nhu' ta bie't trong m6i mot phan tli' nu'C1c luan phåi hQi du hai thanh to' la Hydro va Oxy (HP) . Thie'u mot trong hai thanh to' nay se khang co sl! xuåt hi~n ctla mot phan tli' nu'C1c, chu'a k6 la phan tli' nu'C1c cm co va t6n t~i trong mai tru'ang thich høp, trong mot mai tru'ang khang thich høp ngay ca mot phan til' nu'C1c cilng khang th6 co noi chi la co ca mot dong sang! Nhu' v~y, danh tit dong sang du'øc dung d6 mieu tå mo t hi~n tu'<;1ng v~t ly rna hi~n tu'øng d6 thl!c chåt no hoan toan khang co thl!c th6 ca bi~t ctla rieng no , Do do, dong sang cm thufrn la vån d~ ctla y ngan canh, tU'c hi~n tu'<;1ng v~t ly cm t6n tai trong ph~m tru cua tu' tu'dng va ngan ngu ctla su' hi6u bie't va phan bi~t cua sl! nMn thU'c hay cua ThU'c rna thai, chC1 hi~n tu'øng v~t ly khang t6n t~i ben ngoai sl! hi6u bie't va phan bi~t cua ThU'c. Theo Duy ThU'c hQc, ng6n ngu va tu' tu'dng hay sl! hi6u bie't va phan bi~t cua thU'c du'øc sinh khdi tit "danh ngan chung ILl". Danh ngan chung tli' hay h~t gi6ng cua tu' tu'dng va ngan ngu tit va tm Mn gia huan t~p VaD t~ng thU'c chung ta va da thanh t~p khi, tU'c thoi quen von co tit muan kie'p nghin dai; va r6i chung ta dung t~p khi danh ngan chung tli' nay d6 nh~n bie't va phan bi~t hi~n tu'øng v~t ly. ChU' ky thl!c chung ta hoan toan khang bie't du'øc gl v~ hi~n tu'øng cua the' giC1i v~ t th6. Noi cach khac, chung ta nh~n bie't la nh~n bie't v~ chinh nhil'ng du kic$n tri thU'c rna chung ta tich lily du'øc qua qua trlnh thu th~p kie'n thU'c cua chung ta rna thai, chU' chung ta khang th6 nMn bie't the' giOi v~t th6 bång chinh nhung gl thuoc v~ the' giC1i v~ t th6. Lu~n Thanh Duy ThU'c: Chtl th6 nh~n thU'c cho rång sl! nh~n thU'c cm xåy ra khi co d6i tu'<;1ng bi nMn thU'c, thl!c

thi chu th6 nh~n thU'c khang th6 nh~n thU'c du'<;1C Mi tu'øng bi nMn thU'c, chu th6 nh~n thU'c cm nh~n thU'c du'øc nhung khai nic$m, nhung y tu'dng cua chinh bån than cua chu th6 nh~n thU'c co du'øc v~ Mi tu'øng bi nh~n thU'c, chU' chu th6 nh~n thU'c khang th6 hoa than vao d6i tu'øng bi nMn thU'c (khdch the) d6nh~n bie't nhung gl du'øc noi ham trong Mi tu'øng bi nh~n thU'c (nang thu bi gi6c, di$c bot duyen bi. thi nang thu co, nhLl duyen thu gi6c). Quå dung la khi tai hQC d~o tai thåy nui khang phåi la nui, sang khang phåi la sang. Vh mli, sang tru'C1c måt thl sao? Nui sang tru'C1c måt thea Duy ThU'c hQc d6 la hi~n tu'øng y tha khdi, the o Hoa Nghiem tang do la duyen khdi hay duyen sinh, rna duyen sinh thl va tl! tanh, tU'c duyen sinh khong tl! co th6 tanh rieng ("Phap Mt co khdi truqng cdnh phuClng sanh "J. Cac phap khang th6 doc l~p sinh khdi rna phai nu'dng nhau. Mot cay bong lau månh khånh ye'u duoi khong th6 tl! dU'ng tru'C1c gi6 du'<;1C, nhu'ng mot bl,li bong lau nu'ång dl!a nhau co th~ dung vung giua trai (nhLl thuc 16 phLl<;1c).O Ty kheo Thich Tåm Tri

27


Phit Giao •

va lIloi truCIng Thich

Thi~n

Tht!c hit$n lOi Ph~t dl,ly, nguoi Ph~t tit chung ta nen båt tay VaD vit$c tr6ng cåy xanh tl,lO them b6ng mat M kich thich xå hQi lam sl,Ich moi trttong. M6i nguoi mot tay. m6i nguoi mot cåy. m6i chua mot khuon vien xanh nho thilo gi khOng c6 nhii'ng vuon cay xanh tudi mat cho the M ngay mai!

The gioi ngay nay dang n6i nhi€u v€ tlnh tqng khung hoang ti€n tt$, khung hoang kinh te, khung hoang dl,lo dUc va nghiem trQng hdn la khung hoang moi truang. Nhii'ng cdn mua acid. hit$u ung nha kinh, Hi h,1t lien mien, dilt canh tic dån dån bi sa ml,lc h6a va tång ozone bao vt$ båu khi quy~n håu nhu milt tac d~ng la nhii'ng moi hi6m hQa dang de dQa st! sinh t6n cua qua dilt va con nguai. Mot trong nhii'ng nguyen nhan chu yeu gay nen hi~m hQa nay la vit$c khai pha rung va t~n dung qua muc ngu6n tai nguyen thien nhien cua n6. Rung la ndi cong tru cua nhi€u loai dong, tht!c v~t khac nhau. Cac loai dong v~t thuong song hai hoa va ph~ thuoc VaD thien nhien theo chu trinh sinh thai. Giong nhu dong v~t, loai nguoi cllng tuy thuoc vao moi truang song va trd thanh mot yeu to moi truang Mi voi nhii'ng thanh vien khac trong mot ht$ thong can bAng sinh thai. Vao thoi ti€n sit, loai nguoi song cong sinh va hoa hQp voi thien nhien. HQ cu trU trong rung, hang dong va nhii'ng ndi c6 ngu6n nuoc tt! nhien. Thien nhien cung cilp cho hQ nhii'ng nhu du dn thiet v€ thuc an, ch6 d, y ph~c va thuOc men. Håu het nhii'ng dl,mg c~ cua hQ d€u lam bAng da va g6 rilt tho sd. HQ khong c6 may m6c va thiet bi hit$n dl,li d6 tit$n nghi cuoc song nhu chung ta ngay nay, nen rong v§.n con giii' dUQc trl,lng thai nguyen sinh. Dån dån con nguoi kham pha ra lita va biet sit d~ng d6 kim khi. HQ båt dåu chan nuoi gia suc, tr6ng trQt hoa måu, xåy dt!ng nha cita va song t~ t~p thanh nhii'ng cong d6ng nho nhO . Khi n€n van minh thiet l~p, con nguoi biet t~n d~ng ngu6n tai nguyen thien nhien che tl,lO ra nhi€u v~t d~ng d6 dap ung va ph~c v~ cho doi song moi. Cuoc song van minh bao nhieu, nhu du tit$n nghi doi hoi cang nhi€u, khoa hQc ky thu~l phat

28

Hilu

tri~n cång nhanh, thi cac ngu6n tai nguyen thien nhien

bi t~n d~ng va khai thac cho den qn kit$t. Trong lich sit nhan loai. chua baD gio con nguoi thanh cong rt!c rB trong vit$c chinh phl;lc thien nhien, nhu'ng cllng chua baD gio con nguoi ganh chiu nhi€u thien tai, hi6m hQa nhu ngay nay, bAng chung la gån day nhU!. tl,li mi€n Nam Vit$t Nam, thien tai lU l~t då giiy vo IUQng, vo so thit$t hl,li v€ nguoi va cua di . Bay la mot tien trlnh xay ra tltdng ung theo ly duyen khdi cua Ph~t giao phu hQp voi khoa hQc tt! nhien v€ moi trttong sinh thai. Vi d vung Tåy Tl,Ing, tlnh trl,lng rong khong dUQc bao vt$ mOl cach ky luBng va trit$t d~ nen lUQng nuoc bang m~c tlnh chay xuong d6ng bAng mot cach trQn ve;:n. Chinh vi vh rna cac nuoc ph~ c~n , 11$ thuoc vao khu vl!c dåy Hi-måll,lp Sdn nhu Vit$t Nam, Lao . Campuchia v.v . .. då bi anh hUdng lU lUt tråm trQng. Thien nhien, dac bit$t la rung cung cilp cho con nguoi nhi€u ngu6n song dn thiet, nhung khi bi t~n d~ng qua muc. rung milt kha nang ph~c h6i dua den tlnh trl,lng milt can bAng sinh thai, va taD nen nhii'ng tham hQa khong luong dUQc! . Theo tai lit$u nghien CUu cua cac nha sinh thai, ngoai kha nang tI! ph~c h6i va tai tl,lo, rung con c6 chuc nang di€u hoa khi h~u , lam mau mB dilt dai, ngan ngua lU lut, lu'u giii' va cung cilp nhii'ng IUQng nuoc dn thiet cho mQi loh Cåy xanh qua qua tnnh quang hQp trao d6i dit$p l~c to, nha ra nhii'ng lUQng oxy dn thiet. tify sl,lch khi doc carbon va thuong thoat ra hdi nuoc lam cho båu khong khi tudi mat trong lanh. Nhii'ng khu dilt rong lOn it cay xanh bao phu thuong la nhii'ng moi truang song kho cån khong lanh ml,lnh. Do d6 . bao vt$ rung va tr6ng nhi€u cay xanh la viln d€ dn thiet nhilt, d~ giii' moi trltong trong sl,lch va can bAng sinh thai. Neu rUng bi khai pha qua muc , se dua den nhii'ng h~u qua tai hl,li nhu dilt dai bi x6i mon, lU l~t va hl,ln han thuong xuyen xay ra . MOl khi rU'ng du<;1C bao vt$ , n6 trd thanh ngu6n tai nguyen thien nhien thiet yeu cho chung hii'u tinh, c6 kM nang ngan ch~n nhii'ng cdn gi6 Ioc th6i ml,lnh, va lam diu bot khi h~u n6ng, hay Il,Inh. Khi mua mua den, nhii'ng giQt mua dåu tien thuong rdi tren nhii'ng tan la, r6i moi chay xuong m~t dilt, ngilm dån qua IOp la moi rdi, den IOp rac ruoi m~c nat, IOp dilt mun va thilm sau xuong long dilt

Phap Am Vu Lan 2003


tll-O thanh nhung mll-eh mide ng§m. Tnii Ill-i a nhung vung rUng b1 don pha trd trQi, mide mlfa rdi thiing vao m~t Mt tll-O thanh nhling dong ehay xiet, euan phang tat nhung lOp Mt mun mau mo dlf<;1e hlnh thanh hang tram nam. Nhung dong ehay xiet nay tll-O thanh Hi lllt pha hliy dC1i sang va mua mang a nhung khu vl!e hll- llfU. Dong nlfde ehay mll-nh con gay ra nll-n SlIt 10 dat dai va nhung tai hQa khae a bat eu ndi nao no ehay qua. Hdn the nua, khi tat nlfde mlfa d~u troi the o dong Hi, m~t Mt mat di tinh dan h6i, kho din nhanh ehong sau edn mlfa, va nll-n hll-n han tat yeu se xay ra dling theo ly duyen sanh elia Ph~t giao: "cdi nay co thl cdi ha co; cdi nay sanh, thi cdi ha sanh. "

ca

ca

ca

DU'c Ph~t ra dC1i va thanh dll-O khong gl hdn la VI long thlfdng tlfang den ehling sanh dang kh6 dau do ba doe tham, san, si hoanh hanh. Do long tham muon thoa man nhu du v~t chat, con nglfC1i phai eh~u nhi~u tham hQa kh6 dau. Muan eham dITt dau kh6, con nglfC1i phai song dling theo ehanh phap, tue song theo qui lu~t tl! nhien hay lu~t nhan duyen sanh khai. Theo qui lu~t nay, con nglfC1i, loai v~t, co dy eling t6n tll-i trong moi lien he h6 tlfdng va tliy thuoe lån nhau . Thien nhien eung cap moi trlfC1ng sang eho loai nglfC1i va dong v~t. Nglf<;1e Ill-i loai nglfC1i phai co y thue bao v~ thien nhien dE giu moi trlfC1ng trong sll-eh va can biing sinh thai. Caeh day tren 2.500 nam, tham nhu§n tien trinh nhan duyen sanh di~t, nglfC1i Ph~t ut da y thue dIf<;1e nhu du dn thiet trong vic$e gin giu va bao vc$ thien nhien. Dang dll-O slf elia tang doan Ph~t giao la b~e dIf<;1e sanh ra va tmang thanh trong eung vang dic$n ngQe. nhung ngai da tu bo v~t chat giau sang va tic$n nghi tam b<;1 ndi hoang eung dE tim kiem mot euoe sang eao thlf<;1ng co y nghla hdn. Tren con dlfC1ng tim ehan ly, Ngai sang va tu t~p trong nhung khu rong. Cuoi eling ngai ehQn dy B6-d~ lam ndi elf trli d~ phat tri~n tam linh va ehinh ndi day Ngai da ehung dll-t dll-O qua vo thlf<;1ng ehanh dång, ehanh giae. Sau khi ehung ngo, Due ph~t eling ehlf dc$ tlt vån thieh song ndi nlii non rung r~m, hang dong, va elf tru dlfdi nhung eoi eay. Ngai khuyen ehlf dc$ tlt khong nen dOn pha cay eoi, eho dli la eMt canh hay be la . Di~u nay dlf<;1e ehU'ng rninh rat r6 trong mot d0ll-n kinh nhif sau: "Cay xanh cha chung ta bong mdt trang lanh,

giup chung ta co ndi ngu nghl qua dem hay ng8i thi~n d;nh. ChtJt canh hay be Id cua cay d~u la hanh vi phi dQO dUc." Due Ph~t eon ehe gidi khong dIf<;1e nem bo rae rlfdi hay khll-e nh6 tren nlfde, VI se låm o nhiem moi trlfong. Di~m n6i b~t nay dlf<;1e dll-Y ehu dao trong Hai Mlfdi Bon Oai Nghi va dlf<;1e noi r6 trong Oai Nghi Thu 9 elia mot vi Sa-di thea truy~n thong DlI-i thua elia Trung Quae va Vic$t Nam. Di~m n6i b~t va vo eling quan trQng nua nhåm noi len tinh nhan dll-O elia Due Ph~t la vao mua mlfa, Ngai dll-Y tang doan tlm eho an elf thieh h<;1p M tranh vic$e di ra du'ong dåm dll-p len co non va giet hll-i con trling. Di~u nay, ehång nhung ehung to thai do ton trQng sl! song muon loai vll-n v~t elia Due PMt rna

Phap Am Vu Lan 2003

con bi~u hic$n lang til mån vo bien eua Ngai dOi vdi tat

ca ehling hliu tlnh!!! Thlfe hic$n lOi Ph~t dll-Y, nglfC1i PMt tlf ehling ta nen bli t tay vao vi~e tr6ng ca.y xanh tll-O them bong mat de kieh thieh xa hOi lam saeh moi trlfC1ng. Moi nglfoi mot tay, moi nglfoi mot cay, moi ehlia mot khuon vien xanh nho thllo gi khong co nhung vlfon cay xanh tlfdi mat eho the h~ ngay mai!

Phong viet theo tai Ii$u 'Moi TrUang va PhQf giaa" trang BO Bach Khoo Tl/ Dien Sinh Thai, Moi TrUang va 6 Nhiem Moi Truang, t(lp 3, do M . C . Chitakara chu but, nM xu6t bon Aph Publishing Corporation, nåm 1998.

ve

tan nguong Hoa Thu9ng Thu9ng Thu Thich Tam Chau Nh~p dll-O d6ng ehcln ehi vlit eao

Tre, trung tai due dling anh hao Bli-O dC1i d~u dll-t hang thlf<;1ng thli? Danh mai llfU truy~n rll-ng t<;1i sao! Hoa eling nhan IOll-i co ai hay? Thlf<;1ng nhan thi hic$n the gian na y! Tam, dllng tu bi vo IIf<;1ng tuc$ Cha u du the gidi nhe dlfC1ng rna y. Tham vieng Au ehau vdi Båe Au Nhan duyen tlfdng hOi qua cd miiu! G~p Ngai vui sifong lang khon k~, Chlie Ngai song khoe mai dai lau.

Ty kheo Thich Tri Minh

kinh miing Khanh ThQ Hoa Thu9ng Thich Minh Tam Haa nh~p ta ba hi~n thl!e hlf Thlf<;1ng du hll- hoa do nhan slf Minh nh~t thlfong ehdn hiing ph6 ehieu Tam ehung hi~n hic$n th~ nhif nhlf.

Ky hll- an elf tll-i ehon nay Chlf ton tang due hOi v~ day Tinh tu, saeh tan, vui haa h<;1p Nhan th~, eling nhau khanh hy Th§y . Bli-i nguyc$n hoiing dlfdng khåp eae ehau NhQe nhån, gian kh6 eo sC1n dau Sau ehlle hll- dlf, bao bien euoe! Chlie Th§y, tung bach thQ dai lau ...

Ty kheo Thich Tri Minh

29


,mJ

o{1,

:,.,

ehu hi~u trong

d~o Ph~ t

qua kinh Vu Lan

Va

Kinh Bao Ån ChaMe• Thich Vien Giac

Hie'u thåo voi cha my la mot due tinh tot dep du'Qe mQi ngu'oi ca tl.;mg, due tinh ay du'Qe eoi nhu' mot n~n tång eho mQi due h,!-nh, la nhan to quan trQng d6 xay d1,l'ng doi song h,!-nh phue eho ca nhan, gia dlnh va xii hOi . Doi voi d'!-o Ph~t, th1,l'e hanh hie'u thåo la con du'ong giåi thmit elia ehanh phap, la con du'ong elia ngu'oi Ph~t tti'. Khong hie'u thåo voi cha my thl khong th6 gQi la mot ngu'oi Ph~t tir ehan ehlnh dLfQe. Boi vi ngu'oi Ph~t tti' thl phåi th1,l'e hanh cae thi~n phap rna trong kinh "NMn Nh~c" n6i ding: "DiÆu thi~n tOI caD la chi hiiu, diÆu dc ClfC dc la Mt hiiu". Yl v~y, bao hie'u la bån chat elia ngu'oi Ph~t tti' va dii tro thanh truy~n thong tot dyp elia ngu'oi Ph~t tti' Vi~t Nam n6i rieng, A Dong n6i ehung. Quan ni~m v~ hie'u d'!-o elia d'!-o Ph~t du'Qe th6 hi~n r6 net qua hai euon kinh ph6 bie'n la Kinh Vu Lan va Kinh Bao An Cha My, va khong ngu'oi Ph~t tti' nao khong bie't, thu'ong du'Qe dQe tl.;mg vao dip thang båy, l~ Vu Lan. Trinh bay v~ quan ni~m hie'u elia Ph~t Giao, ehung toi d1,l'a vao hai euon kinh nay voi ml,le dich: 1. Tim hi6u ehu "hiiu " trong d'!-o Ph~t. 2. Lam sang to y nghla "hiiu" o trong kinh va phu'ong thue bao hie'u elia kinh.

3. Qua d6 thay dttQe s1,l' dj d6ng quan di6m hie'u elia Ph~ t Giao va quan di6m "hiiu " thong thu'ong. Tru'oe he't, ehUng toi xin d~ e~p Mn kinh VU-LANBON. A'

A. KINH VU-LAN-BON

30

I. NQi Dung Kinh: g6m e6 3 phh 1. N6i v~ Ngai Ml,le Ki~n Lien, mot d~ tti' xuat såe elia Due Ph~t, sau khi dåe d,!-o , thay my elia minh song trong eånh gioi quy d6i, than hinh ti~u tl,ly kh6 so. Ngai sti' dl,lng nang 11,l'e thh thong elia minh, dtta bat com Mn dang eho my. My Ngai du'Qe com, lang tham khoi len, tay trai ehe bat, tay phåi boc an, nhttng com chu'a toi mi~ng dii hoa ra lti'a, nen khang an du'Qe. 2. Ngai Muc Ki~n Lien xin Ph~t cm d'!-y phu'ong phap CUu my ra khoi dnh kh6 Ng,!- quY. Duc Ph~t d'!-y ding, phåi nho Mn uy l1,l'e elia t~p th6 Chung Tang moi CUu du'Qe my ang. Vao ngay dim thang båy la ngay ehu' Tang t~p trung t1,l' tu sau 3 thang an ett kie't h,!- thanh tillh, hiiy såm sti'a v~t dl,lng eung dttong ehu' Tang, nho ehu' Tang ehu nguy~n, my ang moi thoat du'Qe kh6. Ngai Ml,le Ki~n li~n vang lai Ph~t d,!-y, th1,l'c hanh phu'ong phap bao hie'u ay, nen dii CUu du'Qe my.

3. Ngai Ml,le Ki~n Lien xin Ph~t eho phep eae PMt tti' sau nay dttQe th1,l'e hanh phu'ong phap bao hie'u cha my bling caeh eung du'ong Vu Lan B6n d6 bao dap an cha my . Bue PMt khen ngQi va chap thu~n. Tu d6 , ngay rlim thang båy la ngay bao hie'u truy~n thong euå Ph~t Giao.

Il.

y Nghia eua Ph1.idng Phap Bao Hie'u Trong Kinh

1. Y nghia bat cdm hoa Ida: My Ngai Ml,lc Lien dang song trong dnh gioi d6i khat elia Ng,!- quy do nghi~p nhan tham lam bon xen, thi quå tltong ung voi nhan tham la dnh thie'u thon. Kinh Ti6u Nghi~p Phan Bi~t n6i: "Niu nguai tham lam bån xen, khOng bao gia biet bo' thi do tdnh keo ki~t Mm viu VaD

Phap Am Vu Lan 2003


((li sån eua minh, ne'u tdi sanh lam nguifi se bi ngheo nan thie'u thon". T~ong

PMt giao. hlnh anh ngQn lita thuong dUQe dung de am cm sU'e ml!-nh etla cae the' h!e t6i tam nhu lang tham, san, si, ... thuong gQi la lita tham, lita san, lita si, ... Do nghi~p nhan tham lam bon xen, nen m~ Ngai Mue Lien phai s6ng trong canh kh6n kh6 Ngl!- quY. Do lang tham lam vh can ehi ph6i ml!-nh me tam thU'e etla ba. nen khi nh~n bat com, ba då vQi vang tay trai ehe bat. tay phai b6c an VI sQ ke khae euop måt bat com etla mlnh. St! tham lam kh ky d6 bung len qua ml!-nh. nhu mQt ngQn lita bung len bao phtl tam thU'e etla ba lam eho ba thåy lita d trong bat com etla mlnh, lita d day la hta etla tam thU'e ehU' khong phai lita d ben ngoai. Cho du bat com khong h6a lita di nii'a ba eling kh6 rna hUdng th ll dUQe bat com mQt cach ngon lanh. bdi le voi tam ly tham lam bon xen. ba an trong vQi vang, lo lång khie'p sQ. thl nu6t com cling nhu nu6t dåt rna thoi. Mat khae, nhu då n6i the o dinh lu~t ehieu cam eua nghi~p bao, khi då tl!-O nghi~p d6i, thl du e6 com eanh ngon lanh vh thåy lita nhu thuong, cling gi6ng nhu mQt nguoi då tl!-O nghi~p ngu si. thl du e6 g~p saeh vd hay ho. hQ eling eoi nhu giåy lQn rna thoi, bdi le nghi~p nhan va nghi~p qua phai tuong d6ng.

Ngai Mile Lien khong eU'u m~ dUQc. VI sU'e etla mQt rnInh Ngai khong du ehe' ngt! va ehuy~n hoa dUQe ngQn lita tham eua m~ Ngai, hay n6i eaeh khae. thlln thong khong th~ xoa duCjc lu~t nhan qua. NgQn lita xuåt hi~n d dau thl phai di~t d d6, m~ Ngai då tl!-O ra ngQn lita thl ehinh ba moi d~p tåt dUQe ngQn lita d6.

2.

Ynghia chu Tang chU nguy~n:

DU'c Ph~t dl!-y phuong phap eU'u m~ eho Ngai Mile Ki~n Lien la phai nho vao sue ml!-nh tam linh eua ehu Tang trong ngay Tt! TU'. Di~u d6 då n6i len sU'e ml!-nh eua t~p th~ bao gio eling thu thång han sU'e ml!-nh eua ca nhan, du ca nhan d6 vi dl!-i nhu DU'c Ph~ t. Sau ba thang an eu kie't hl!-, Mn ngay dim thang bay thl giai ehe' phai lam l~ Tt! TU'. Chii' "TI! Ta" tie'ng Pali gQi la Pavarana - nghIa la tu)' y, tU'e la xin ehu Tang tu)' y cm tneh nhii'ng 16i lllm ctla rnInh do chu Tang thåy, nghe hay nghI M mlnh bie't rna sam h6i, nho sam h6i nen than khffu y dUQe thanh tinh thl eong dU'e råt lOn. Day la caeh thU'e hl!- rnInh du xin cm 16i, tuong tt! nhu eau n6i eua Nho lå Khiem Sinh DU'e, e6 le VI vh rna phai nuong nho y lt!e ehu nguy~n eua ehu Tang trong ngay Tt! TU' chU' khong phai nhii'ng ngay khae . Voi tam lt!e thanh tinh. dlly du de dU'e tinh tu bi an ll!-e, ehu Tang huong tam mlnh vao canh giOi kh6 dau ctla Ngl!- quy, lu5ng tam tit cua chu Tang hQp nhåt t~o thanh mQt ngu6n nang lUQng lOn e6 tåe dl:mg lam diu mat moi truong n6ng Mc eua dnh gioi Ngl!- quy, nhu mQt lu6ng gi6 mat th6i qua bu6i trua he oi a, lam eho tham tam etla m~ Ngai Mlle Lien dUQe nh~ nhang thanh thoat va

Phap

Am Vu Lan 2003

blnh dnh han, do d6 då tl!-O di~u ki~n cho thi~n mm etla ba phat khdi. ehuy~n hoa dUQe nghi~p lt!e eua ehinh ba, tu d6 thay d6i dUQc moi tru'ong s6ng etla ba. Khong nhii'ng m~ Ngai Mile Lien dUQe giai thoat, rna tåt ca nhii'ng nguoi s6ng trong moi tru'ong d6 cling dUQc thua hUdng lu6ng gi6 mat tit tam åy, va ne'u hQ phat khdi thi~n tam thl e6 th~ giai thoat nhu nhau. Thong thuong sil' tac dQng ctla ngol!-i canh c6 th~ lam thay d6i tam thU'c eua con nguoi. nhåt la d6i voi nhii'ng nguoi ehua lam ehtl dUQe tam thU'e etla rnInh. Khi bi s6ng trong hoan dnh bU'e xuc ap che', lang nguoi trd nen CQC din tho 16, dQe ae .. v.v ... Khi hoan canh thay d6i thu~n lQi d~ ehiu, mat me, v.v ... tam tu ctla con nguoi dUQc thoai mai, dnh tao han, va do d6 d~ nh~n ehan ra di~u hay le phai. Cling tren quy lu~t d6, khi ngu6n nang lUQng tam tlf ehie'u toa vao canh gioi n6ng Mc etla Ng~ quy, tl!-m thoi lam dju mat va dlnh cm de n6i dau don, d6i kMt eua m~ Ngai Mile Ki~n Lien va nhii'ng ngl!- quy khae, giay phut d6 då tl!-O ra co hQi eho tri tu~ phat sinh va cU'u dUQe ban than etla ba. T6m ll!-i, st! ehu nguy~n etla ehu Tang trong ngay Tt! TU' khong phai x6a dUQe lu~t nhan qua, khong phai trll'e tie'p eU'u r6i tQi l6i etla ehung sinh, rna di~u d6 cm e6 tae dllng trQ duyen, tl!-O nhii'ng di~u ki~n thu~n lQi eho ehung sinh phat khdi thi~n tam etla ehinh rnInh. Thi~n tam cua m6i nguoi moi c6 th~ eU'u dUQc ehinh hQ rna thoi.

B. KINH BAO AN CHA M~

I. N{ii Dung Kinh: G6m e6 6 phlln: l. Phftn duyen kbm: DU'e PMt trong lUe du hanh g~p mQt d6ng xuong kho. Ngai li~n danh l~ sat Mt. De tit etla Ph~t la Ngai Anan ngae nhien hoi Ph~t VI ly d~ gl rna l~ bai d6ng xuong kho åy. DU'e Ph~t dl!-y ding, d6ng xuong kho nay ho~e t6 tong kie'p truoc, ho~e la cha me nhi~u doi ctla ta nen ta ehi thanh kinh l~ . .

2. Duc Ph~t dl,ly an duc cha m~ co 10 di~u: a. Ai giii' gIn mang thai trong 9 thang. b. Ai sinh san kh6 sd. e. Ai sinh r6i quen lo. d. Ai nu6t dång nh6 ngQt. e . Ai nhuong kM nåm uOt. g. Ai bu mom nuoi nång. h. Ai tårn rita cham s6c. i. Ai xa eaeh thuong nho . k. Ai VI con lam ae. 1. Ai thuong me'n trQn doi .

3. Duc Ph~t dl,ly v~ sI! båt hie'u cua con cai: a. Ai n6i h6n hao voi cha m~, xåc xUQc voi anh em ehu båe ba con, v.v ... . b. Khong tuan thea loi dl!-y eua cha m~, thllY bl!-n va de b~e trudng thuQng trong gia tQe.

31


c. Theo bi).n be xåu ac, tu bo gia dlnh di hoang, gay ti).O toi lai lam cho cha m~, ba con bu6n kh6 . d. Khong lo hQc t~p, xao lang ngh~ nghiep, khong taD dt!ng dU'<;1C mot doi s6ng vung chilc. lam cha m~ lo lilng. e . Khong ph\,mg st! cha m~ v~ v~t chåt, khong an ui v~ m~t tinh thån, coi thU'ong cha m~ , coi trQng v<;1 con.

4. Duc Ph~t d~y an duc cha mt; kho d~n dap du con di bao hi~u bång cac cach nhu: a . Vai tnii cong cha, vai phåi cong m~, dt da den xU'dng, nghi~n xU'dng thåu tuy, mau d6 thit råi cling khong dap dU'<;1c cong ån cha m~ . b. Gia nhU' c6 ai g~p luc d6i khat, pha ho~i than th~, cung phl,mg cha m~ cling khong dap dU'<;1C cong ån cha m~ .

c. Vi cha m~ rna tram kiep nghln doi, dam trong con milt, dt het tam can, tram nghln dao silc xuåt nh~p toan than cling khong trå noi cong ån cha m~. d. Du VI cha m~, dOt than lam den cung dU'ong chU' Ph~t cling khong dap dU'<;1C cong ån cha m~.

5. Duc Ph~t d~y v~ phudng phap Mo hi~u: a. Ngoai vi~c cung phl,mg cha m~ v~ m~t v~t chåt va an ui tinh thån rna ai cling biet, chung ta phai: b. Khuyen hoa cha m~ tht!c hanh thien phap. c. Phai VI cha m~ rna tht!c hanh tinh gidi, bO' thi, lam cac vi~c l<;1i ich cho mQi ngu'oi. d. Phai truy~n ba tU' tU'dng hieu d~o nay cha nhi~u ngU'oi dU'<;1C l<;1i 1ch.

6. Ph~n k~t thUc va ltiu thOng: a. Buc Ph~t khich I~ tinh thån bao hieu. b.

B~i

chung phat nguyen vang lOi pMt d~y.

c. B~t ten kinh la Kinh Bao An Cha M~.

Il. Y nghia va phudng ph3p Bao Hi~u trong Kinh Bao An Cha Mt;: 1. y nghia v~ duyen khdi cua kinh: Duyen khdi cua kinh bilt dåu bflng hlnh anh mot dOng xU'ång kho, la mot hlnh ånh t~o ån tU'<;1ng m~nh cho ngU'oi dQc, hlnh anh åy n6i len quan ni~m v~ hieu d~o mot dch rong riii va baD trU'dc mot phU'ång phap baD hieu d~c bi~t cua Ph~t giao, khac vdi nhung quan ni~m baD hieu thang thU'ong. B6i vdi d~o Ph~t tåt ca chung sinh d~u nåm trong vong sinh tii' luan h6i båt t~n. Trong ITivuttaka n6i rång: "Dffng xUC1ng tim cua mQt nguiJi xuyen qua nhiiu kilp siJ'ng trang mQt chu /ry, co thi voi vQi nhu mQt ngQn nui". St! sinh tli' tli' sinh I~p I~i nhi~u lån dii d~ I~i tren nhung ch~n dU'ong luan h6i biet baD la xU'ång thit cua moi chung sinh. Can cu VaD vong luan h6i lin quin d6, Buc ph~t d~y rång: "Ta tM:v tat cd chUng sinh khOng ai

32

khOng phdi la cha mr; cua nhau, hoijc (j trang qua khu, hoijc (j hifn t(li. hoijc (j tuang lai". Cho nen nhln thåy mot dOng xU'ång rna lien tu'dng den xU'ång ngU'oi than cua rnlnh la di~u khong c6 gl I~ dOi voi giao ly Ph~t Giao , Theo dinh lu~t luan h6i va duyen khdi, thl quan niem v~ cha m~ khOng con h~n h~p trong ph~m vi gia dlnh be nho nua, Vdi tårn nhln sau rong giua khong gian vo t~n va thoi gian vo cung thl tåt ca chung sinh dii tung lam cha m~, ba con quyen thuOc cua nhau. Vdi st! t6n tai chång chit tu'ång h~ duyen sinh, Ph~t Giao khong nhung d~ caD cong ån cua cha m~ rna con md rong ph~m vi nhd ån va bao an qu6c gia xa hoi va tåt ca chung sinh, M~t du khai niem v~ cha m~ rong rai nhU' v~y nhU'ng trong kinh cm d~ c~p den cha m~ hi~n t~i cua chung ta, d6i tU'<;1ng rna tåt ca nhung ngU'oi con hieu thao phai d~n dap tham an ,

2.

y nghia v~ cong dn cha mt; cua kinh

Cong ån cha m~ sinh thanh dU'Bng d\lC va gidi thieu con vao doi khong th~ phu nh~n dU'<;1c, Cha m~ luan luon thu'ång yeu con di, hy sinh cuoc Mi mlnh cho con di v~ m~t tinh thån con cai la ni~m vui, la ni~m hy vQng cua cha m~, nen khi n6i den cha m~ la n6i den cong ån, Ca dao Vi~t Nam c6 n6i: "Cang cha nhu nui thai SC1n, nghi'a mr; nhu nuClc trang ngu6n chdy ra ", Trong dc kinh di~n Ph~t Giao Nam Tong va Bilc Tang d~u d~ caD cang ån cha m~. Kinh Tang Chi Ph~t d~y: "Co hai h(lng nguiJi, nay cac T,v kheo, ta noi khOng thi trd C1n duqc do la mr; va cha", Ho~c trong Kinh B~i np d~y: "O thi!i khOng co PMt, thi! kinh cha mr; tuc thi! kinh Phijt" , Cha me d day d6ng nghia vdi PMt, di~u d6 cho thåy Ph~t giao d~ caD hieu d~o tdi muc nao. Chung ta cling biet c6 mot s6 cha m~ khang ng6 ngang gl tdi con cai, th~m chi ghet bo con caL nhU'ng d6 cm la trU'ong h<;1p d bi~t. Phån lOn cha m~ luan thU'dng yeu con di, tmh thU'ång d6 du'<;1c bi~u hi~n ra ben ngoai mot cach ro r~t, d6 la st! hy sinh tåt ca cho con. TInh thu'ång chan chinh nao cling dU'<;1c bi~u hi~n bflng st! hy sinh. Kinh Bao An Cha M~ d~ c~p den st! hy sinh cho con di va long thU'ång cua cha m~ hU'dng v~ con di, vui di vui cua con, bu6n cai bu6n cua con, Trong 10 di~u an duc cua cha me dii cho thåy ro tlnh thU'ång bao la d6. Nhung lai kinh het suc cam dong va chinh ph\lc long ngU'oi nhU': "NhO' ngQt khOng tilc nuol, nuot diing khOng phiin ha .. , Miln sao con no am. doi kMt mr; nao tu" (di~u 4) "Mr; ndm cM uar at, nang con cM am khO, doi vu lo doi kMt. hai tay che gio sUC1ng, yeu thuC1ng quen ngu nghl, sung ai her gia l(lnh, chl mang con yen D'n, mr; hiin khOng cdu an" (di~u 5) "Mr; hiin an hC1n dat, cha nghiem duc qua triJi, che cM an cao day, cha mr; nao tinh toan, khOng hiim khOng mitt miii, khOng ghet que cMn tay, sinh con tU b~ng mr;, con do'i d(l thuC1ng ai" (di~u 6)

Phap Am Vu Lan 2003


"Con di dui'lng xa cach, lang mt; bong theo hinh, ngay dem khOng ha dQ, to, sOm nao tQm quen. khoc nhu vuqn nh(f con, thue/ng nh(f nat can truiJng, ... (di~u 8) "Mt; gia he/n tram tudi, can thue/ng con tam mUe/i, an ai co dOQn chang chl he/i thO' cuol cung" (di~u 10) SI,I' hy sinh cho con di rna trong kinh da d~ c~p, chi la

nhii'ng bi~u hi~n c6 gioi h1!-n xua't phat tu lang thuång yeu vo h1!-n. Chinh vi lang thuång yeu cua cha m~ Mi voi con cai la vo hlJ.n, nen chung ta khong th~ dap d~n n6i. Cho du nguai con thl,l'c hanh dc cong duc lOn lao nhu trong kinh då d~ c~p thl cling khong trå duqc an duc ctla cha m~. Bdi VI nguai con c6 lam gl di nii'a, lang ctla nguai con Mi voi cha m~ khong th~ sanh duqc lang ctla cha m~ d6i voi con di, dung nhu ca dao nuoc ta c6 cau: "Mt; thue/ng con biin h6 lai ldng , con thue/ng mt; tinlz thang tinlz ngay". Vi vh, khi d~ c~p deSn cong ån cha m~, dc kinh d~u cho ding kh6 d~n dap n6i, la dl,l'a vao tam thuc ctla nguai con d6i voi cha m~ c6 gioi h1!-n. Di~u d6 la mQt quy lu~t tam ly muon dai .

(hem tQi 16i, tang them lang tham nhu nguai xua thuang n6i : "Lang tham da con nguiJi va day". V~t cha't hay nhii'ng dm giac 11!-c thQ ctla v~t cha't chi t1!-O them 51,1' them khat va khong bao gia thoå man, 51,1' dau kh6 do d6 khong bao gia cha'm dur du'qc. Nguai Ph~t tit tha'y dltqc b~ sau ctla ly nhan quå nghiep bao cho nen khuyen khich cha m~ thl,l'c hanh thi~n phap, t1!-O cå hoi cho cha m~ phat khdi them thi~n tam d~ chuy~n bao nghi~p nhan xa'u ac, xay dl,l'ng cho cha m~ mlnh mQt cUQc s6ng båo dåm h1!-nh phuc lau dai trong hi~n tai va d tuång lai.

b. VI cha m~ tht;ic hanh tjnh gim, bo' thi va cae cong tae lØ feh eho con nglim va xa hQi.

SI,I' thl,l'c hanh thi~n phap ctla con ngu'ai nhu giii' gIn nep s6ng d1!-o duc, md rQng lang bo' thi, tich cl,l'C lam cac di~u thi~n giup kh mQi nguai. Truoc het d6 nhu' la mQ t phuång cach lam guång mliu M t1!-O cho cha m~ duqc ånh hUdng thi~n duyen ctla con lam tang cuang va ctlng co' thi~n tam ctla cha m~ . M'mh khuye'n cao cha m~ thl,l'c 3. Phlidng phap bao hie'u trong kinh hanh thi~n phap rna bån than mlnh khong thl,l'c hanh thi~n phap thl 51,1' khuye'n cao ctla mlnh se ma't tac dl:mg. Ngoai nhii'ng phuång phap bao hie'u cung ph~mg v~t cha't Hån nii'a , khi thl,l'c hanh thi~n phap, nguai con luon h6i va an tli tinh thlln cho cha m~ rna ai cling bie't. Kinh Bao huong cong duc cho cha m~ la sit An d~ c~p deSn dch thuc bao dl:mg nang Il,I'c thi~n tam ctla mlnh hie'u d~c bi~t ctla Ph~t Giao la huong v~ cha m~, n6 c6 tac dt,mg h6 gioi thi~u chanh phap d~ cha ... doi vm Ph;}t tll', th} khong co trq lam cho cha m~ tang trudng thi~n cha m~ d01!-n trU g6c r~ ctla dau Thtic;tng De', khong co sne m~nh tam. kh6, c6 ba phu'ång phap duqc d~ toi can ho~c Da-ng Sang T~o nao c~p : Mat khac, m6i quan h~ tuång ung chi tru chinh anh ta ph ai doi giii'a tam ly ctla cha me va con cai, a. Khuye'n cao cha m~ tht;ic di~n vm anh ta. Ph;}t giao tin dt te' nhi va d~c bi~t. Lu6ng tam hanh chanh phap: ding chung sinh th} binh dång, thuc giao dm giii'a cha m~ va con hQ d~u muon h~nh phuc va Trong Kinh Tang Chi Duc Ph~t cai ra't d~ dang ånh hudng qua lai liln d1!-Y: "Nhrlng ai din e/n cha mt; khong muon dau kh6. Di d~t tm nhau . Cho nen hanh vi d1!-o duc ctla bdng cach nuoi duang, dang con ra't d~ tac dQng deSn lang cha m~ , di~u do, Ph;}t tll' nen phat triin cung cua cai \II;lt chat tdn bQc, nhu då n6i, con cai la ni~m vui, lå 51,1' tu ai va bi mån cho chinh hQ va thi khOng bao giiJ du di dap din hy vQng ctla cha m~ , con cai ra't duqc mQi ngtiOi cfing nhti cho cac an cha mt;. Nhung nay cac Ty cha m~ chi~u chuQng va lam thea y chung sinh khac .... kheo, ai do, \IIJi cha mt; khOng co thich ctla con. Tam ly tuy thu~n con (trieh lai nai eua Ngai DQt Lai LQt Ma 14 lang tin Tam Bao, thl khuye'n di la månh Mt t6t d~ nhii'ng nguai trong bai nai chuy~n tQi DQi HQc UCLA, khich cho co lang tin Tam Bao, con gieo h1!-t gi6ng thi~n phap cho Hoa Ky) do, v(fi cha mt; sang ta gi(fi, thi cha m~ bang chinh hanh vi ngon ngii' khuyen khich VaG chanh gi(fi, dal ctla mlnh. v(fi cha mt; sinh khO'i lang tham, thl khuyen khich bO' thi, c. Truy~n ba tli tlidng hie'u d~o cho mQi nglim. do, v(fi cha mt; ta kien thl khuyen khich vao chanh kien, cho den nhu V4lY, nay cac Ty kheo, la lam du va dap din Truy~n ba tu tUdng hieu d1!-o cho mQi nguai la mQt du cho cha va mt;". phuång phap b6 sung dn thiet cho cac phuång phap

Theo d1!-o Ph~t 51,1' dau kh6 th~t 51,1' chinh la vo rninh, lang tham san si d6 la tac nhan gay dau kh6 tri~n mien tu dai nay deSn dai khac. Chi c6 chanh phap, chi c6 tri tu~ moi giup cho cha m~ 101!-i tru g6c r~ dau kh6. Bao hieu cho cha my bang v~t cha't va tlnh dm thong thuang chua phåi la bi~n phap hoan håo, bdi le co khi vl ly do v~ t cha't, co th~ lam cho cha m~ ctla mlnh tång

Phap

Am Vu Lan 2003

tren. Tac dl:mg ctla n6 trUoc het la tang cuang suc m1!-nh hie'u tam ctla chinh bån than mlnh, duqc thuang xuyen c6 m~t, tam ly hie'u cling nhu cac tam ly khac d~u phat sinh va t6n t1!-i co di~u ki~n, vl v~y neu chung ta khong t~o di~u ki~n ham n6ng thuong xuyen bang nhii'ng di~u ki~n thkh hqp, låu ngay tårn ly hie'u bj phai nh1:lt, co th~ n6i: "Xa mr;'it cach lang". Nhu v~y truy~n ba tu tUdng

33


bieu dl).o, eo tae d\lng tnfoe het la eung eo sue ml).nh bieu tam eua ngl10i eon thl10ng xuyen. M~t khae. nhl1 da noi dl).o PMt quan ni(!m tat eå ehung

sinh la eha m~ eua mlnh ngoai vi(!e baG dap tham an eha m~ eua mlnh bi(!n nay, ngl10i PMt ttt eon eo nbi(!m V\l baG bieu eho eha m~ nhi~u doi eua mlnh bång phl1dng thue gian tiep. Truy~n ba tl1 tl1ang bieu dl).o M eho nhung ngl10i eon hQe t~p va thtfe hanh phl1dng phap bao bieu dung ehanh phap, dem Mn lQi ieh eho tat eå nhung ngl10i eha, ngl10i m~ khae trong xa hOi. Tu do xay dl1ng mQt n~n tang dl).o due ed bån eho xa hQi eon ngl1oi, tam bieu la mQt tam ly eo tinh van minh, van hoa. Truy~n ba dl).o bieu se tl).o nen mQt truy~n thong van hoa tat d~p, M xa hOi eo di~u ki(!n xay dtfng hl).nh phue eho eon ngl1oi.

Ill. KET LU~N Ngay råm thang bay, ngay bao bieu eha m~, da tra thanh truy~n thong tat d~p eua Ph~t giao, båt ngu6n tu vi d(! tttl1U tu eua PMt, Ngai M\le Ki~n Lien. Phl1dng phap bao bieu nhl1 da trlnh bay trong kinh Vu Lan, ehu yeu dtfa VaG nang ltfe tam linh thanh tinh da ehl1 Tang trong ngay ti! tu, nang ltfe ay tae dQng VaG tam thue ngl10i eha ngl10i m~ dang dau kh6. Qua anh hl1ang eua nang ltfe dl).o due ay rna eha m~ bi(!n tl).i hay qua khu dl1Qe sieu thoat va hl).nh phue. Bi~u do eon mang y ngrua rång stf bi(!n hi1u eua dl).o due se eåi tl).O dl1Qe stf 19m 16i va hoan eånh khan don eua eon ngl1oi ; tao eho eon ngl10i mQt ni~m tin va sue sang eua ehinh ban than mlnh, xay dtfng dl1Qe eUQe sang an vui . B€ b6 tue eho phl1dng thue bao bieu da kinh Vu Lan, kinh Bao An Cha Me them rång phl1dng phap bao bieu eha m~ eo bi(!u qua va toan di(!n nhat la phai khuyen eao eha m~ thtfe hanh ehanh phap, eai bå stf troi bUQe eua long tham, san, si, ... von da gay nbi~u dau kh6 eho eha m~ mlnh. Chi eo ehanh phap moi dem Mn an ll).e va hl).nh phue lau dai, nhl1 v~y moi gQi la d~n dap tham an eua eha m~. Qua W Wdng bieu dl).o eua kinh Vu Lan va kinh Bao An Cha M~, ehung ta da thay tinh thgn bieu dl).o la mQt trong nhung phap mon tu t~p elia ngl10i Ph~t ttt. Phap mon ay dem ll).i dl).o due va hl).nh phue eho eon ngl10i va xa hOi . Ngl10i Ph~t ttt Y thue dl1Qe tgm anh hl1dng lOn laG eua dl).o dt1'c bieu hl).nh ay, eho nen luon tIm eaeh tao di~u ki(!n eho tl1 tl1ang va hanh vi dl).o due ay dl1Qe lan rQng; tae dQng ngay cång ml).nh VaG doi sang xa hOi dang suy giam dl).o due nhl1 ngay nay. Thay d6i eUQe sang khan kh6 do long tham, san, si tl).O nen, trong do eo eha m~ mlnh. Bo ehinh la caeh bao bieu tat d~p rna bån y elia kinh da d~ e~p.O

34

nhan mua Vu Lon

bån ph~n lam con phåi bie't kinh hie'u

Me• lån Cha Gs. Nguy~n Phti Thd Nhl1 da biet, neu khong eo eha m~ sanh thanh dl1Bng d\le, thl khong eo ehung ta a tren qua dat ngy . Qua tMt v~y : C6ng Cha nhu nui Thai S(In, NghTa M~ nhu m(Oc trang ngu6n chdy ra, MQt lang thi! M~ kinh Cha, Cha tron chil Hie'u meJi la dCJo con ... Xuyen qua nhung eau eao dao d tren, tuy ddn sd ngån gQn, nhttng no vo eung tran quy, bai b6n pMn lam eon phai biet bieu kinh voi eha m~ da dl1Qe tham nhugn tu xa xl1a elia t6 tien ong ba d€ ll).i eho ngay horn nay. Hdn nua, neu xet ve Dl1dng Am tue Troi Bat, thl ngl10i Cha tUe Dl1dng va ngl10i M~ tue Am, ehAng khae nao ban ngay va ban dem hay noi khae di, neu khong eo Tbien Bia tue Troi Bat, thl khong th€ tl).O nen ehung sanh tue

Phap

Am Vu Lan 2003


con nguoi duqc, cho nen ne'u khong c6 "Cha sanh, M(! ducJng" thl khong thti c6 chling ta . Bdi VI: Co Cha, co M(! thl hCIn, Kh6ng Cha, kh6ng M(! nhu dim dUr day. (O l (0) d day ngl,l Yn6i la khi chling ta sanh ra r6i, rna ma't cha lån m(( thl khon kh6 vo cung. Nguoi cha tuy khong mang n~ng de dau nhu nguoi m((, kti tu dn thai cho de'n nd nhl,ly khai hoa (sanh no), m(( phåi mang n~ng cai bao thai suot tren chin thang n~ng nhQc, r6i bi hanh thai, an uong v6 cung kh6 khan, lam cho suc khoe cua m(( dng ngay ti~u Wy, M r6i dung ngay sanh nd phåi de dau. Ne'u vit$c sanh de suong se, blnh thuong la tot dep, thl xem nhu "M(! tron Con vu6ng" (thanh ngu) . Ne'u nhu sanh de kh6 khan, doi khi cling nguy hitim Mn tanh mC!-ng cua m((, thl kh6ng khac gl nguoi m(( di bitin mot mlnh, bdi dung voi eau:

Dim 6ng di biin co d6i Dim ba di biin m6 c6i mQt minh (tL,JC ngu).

Sau khi sanh nd xong, nguoi m(( cling phåi c~n k~ M lo cho con lien tI,Ic trang ba nam nhli bO, r6i cung cha lo tu ta'm tå , tu manh quån ta'm ao, tu gia'c ngu cho Mn khi dau om. Trai lC!-i, ne'u kh6ng c6 cha tC!-o thanh cling nbu lao tam, lao h!c, nhQc tri lo lAng cho con tu tinh thån de'n v~t cha't dti c6 st! song va con tie'p tay voi m(( dC!-y d6 con tu ta'm be cha Mn khi kh6n lOn, thl kh6ng c6 con ngay horn nay . C6ng dn cua cha m(( Mi voi dc con th~t to lOn nhu troi cao, biEn rong, nao la mom cdm cha an tung bua, nao la san s6c cha con tung gia'c ngu canh khuya, nha't la st! lo lAng lUc mQc rang, a'm dåu phåi chC!-y lo tung li~u thuoc hay giQt sua ... 8ti r6i, khi con khon lOn, vi~c lo toan d6 lC!-i dng ch6ng cha't nhi~u hdn nua va mong sao con sau nay se nen danh nen ph~n , hii'u dl,lng voi hQ hang, lang nuoc. Ngoai ra, trong thoi ky m~ mang thai dC!- chil'a, cha luc nao cling c~n k~ m~ , dE san s6c, giup do m~ tu mie'ng an, bdi VI m~ he't them m6n nay de'n m6n nQ , nha't la nhung trai eay c6 vi chua ho~c vi ngQt hay mot n6i che tMt ngon ngQt cling nen, thay VI an cdm blnh thuong nhu mQi ngay. Khi con lQt long m~, cha cling phåi do dån m~ dti pha tung blnh sua, gi~t gili khi m~ con non ye'u sau khi sanh nd. Khi con duqc dåy thang, cha cling dung ra lo li~u 1(; v~t nhang den dE cling dåy thang cha con, cha kha'n vai du xin ml,l ba va dc vi thån linh phu hO cha con mau an chong lOn, co le do la lån dåu tien trQng dC!-i trong doi khi cha m~ co dua con dåu long. Khi con duqc hai ba thang, nåm ngua qud tay qud chan, md mAt nhln ngd ngac, xoay dåu sang phåi, sang trai, r6i nd nl,l cuoi vo tu h6n nhien, nhu'ng lam cha cå nha vui mung, quå tM t nu cuoi cua con lam cho nhung nl,l cuoi rC!-ng ro cua dc khuon m~t nguoi than thudng trang gia dlnh va xoa mo nhung ne'p nMn tren tran cua 6ng ba, bdi VI con då bie't nd nl,l cuoi dåu doi, d€ r6i thoi gian cU' trai qua, con lån lu<;1t bie't l~t, bie't bo, bie't ng6i, bie't vin tay cha m~ dU'ng len duqc, r6i buoc nhii'ng buoc fI,It re. Tie'ng reo vui, tie'ng

Phap Am Vu Lan 2003

khuye'n khich nguoi than trong gia dlnh vang len ron rang dåm a'm, trong do co lån tie'ng cua cha m~ . Hdn nua, nguoi cha cling thuong duqc phan cong dut cha con nhung mie'ng an dåu tien ... Gi! lam sao k~ cho he't nhung cang lao cua cha danh cha con. M6i gia dlnh, m6i c~p vQ ch6ng tre moi vua dUQc låm cha m~ , sanh dUQc dua con dåu long, thlilic nao cha m~ cling danh he't tlnh thudng cho con, nhti't la cha san sang låm tro h~ dti cha con vui ho~c lam than trau ngt!a d~ cho con coi, mi(;n sao con vui la duqc ... 80 chinh la tlnh thudng cua ngu'oi cha danh cha con tMt vo bo be'n vh . Khi con de'n tu6i di hQc va long, cha m~ lo lAng dua don cho con de'n truang, th~t dung voi eau: "Cha dua , M(! don" (thOnh ngu). Va hång dem cha lC!-i dC!-y d6 tUng chu dti con hQc d~ nen nguoi sau nay. Do v~y, cong cha doi voi con cling vo cung to lOn nhu m~ v~y, nao la lo an m~c, cho con an hQc, dC!-y d6 cho con .. . bdi VI, cru co cha con moi sq don, rna chiu nghe lOi dC!-y båo hdn m~, bdi tuc ngu : M(! danh mQt tram (0) Khang bdng cha ham mQt tie'ng (*)

mot tram la

M cru 100 roi.

C6ng Cha nhu the' do, con cong M~ nhu the' nao? Nhu chung ta d~u bie't, sau khi con då chao Mi, m~ luc nao cung d c~n k~ con hdn cha, dE cho con bu voi båu sua m~ m6i khi con khat sua, (Con khOng kh6c, mE1 kh6ng cho con bu), trong suot ba nam nhli bO, m6i lån con mQc rang, ngU'a nuou con thuong dn vu m~ , nhu'ng nguoi m~ vån cam chiu dau va lC!-i mung thåm nua, bdi VI, bie't con då mQc rang sua, cha nen nguoi m~ moi mAng yeu dng: "Con da mQc rang, noi nang gi nila" (tL,JC ngu). Khi con dUQc vai thang, m~ båt dåu na'u chao hay nhai cdm cha nhuy~n voi ca hay thit, voi nuC1c mie'ng cua m~ lam cha d(; tieu, r6i mom cdm vao mi~ng cho con an. 80 la phudng phap ngay xua, phudng phap nay råt ti~n va co cå tlnh thudng cua m~ danh cho dU'a con nua, mac du tha'y khong hC!-p v~ sanh nhu ngay nay .. . Do nhung cong lao cua m~ nhu tren, då duqc trong dan gian truy~n khii'u qua ca dao, Wc ngu nhu sau: Con m(! co thuC1ng m(! thay, Chfn thang muiJi ngay mang nijng de dau. Cha m(! sanh thanh t{,lO hoa, Nhai CIJm, hIa ca, nhai ca hIa xUC1ng. Cha m(! nu6i con bdng triJi bdng bdn (ca dao)

hay la: Cha m(! ngodnh di, thi con d{,li, Cha m(! ngodnh l{,li, thi con khan. (tL,JC ngu)

Va nguoi m~ cling hy sinh, danh ndi kho rao cho con nåm ngu , m6i khi con dai dåm ... cho Mn khi con len ba tu6i, thl cha m~ moi do kh6. Khi con khon lon, cha m~ con lo dt!ng vq gå chong, nhieu khi con phåi ct!c kh6 voi dan chau nho cha de'n ngay thea ang ba, cha nen b6n

35


ph~n lam con phai bie't kinh hie'u cha my , dung nhu cau

ca dao

du~i

day:

Cong cha ba nam linh tham lai fang, Nghla m(! dQm da chin thang cuu mang. Ben uat m(! nlim, ben rao con fan. Bitt fay chi din dap kho khan. Hai dua minh Len non lay da xa)' lang ph/!-ng tho. Cong ån cha my sau day nhu the' d6, noi lam sao he't du<;1C, chi khi nao:

Un non mai bitt non eaa. Nuoi con mai bitt cong fao mdu fU (ca dao). Nhu'ng xet cho ky, cong lao cua cha my d~u ngang nhau, cho nen nhan mua Vu Lan, thie't nghI b6n ph~n lam con, khong nhung kinh hie'u danh cho nguC1i my bAng hoa h6ng hay hoa trcing, rna phåi lån nguC1i cha nua . BC1i VI:

Con co m(! nhu mang ap b(! (thOnh ngO) hay:

Con co cha nhu nhd co noe (tl,JC ngO) ho~c

lå :

Con cha got do nhu son, Dtn khi cha chtt, got con den si. hay:

Con cha nhiiu ke yeu vi, MQt mai cha chit, ai thi yeu con (ca dao). Hån nua,

Con co cha m(! de, KhOng ai (j la ne mO. Len (tl,JC ngO) .. . V.V ... Ngay nay, c6 nhi~u chua t6 chuc l~ Vu Lan khong nhung chi danh cho my rna lån cha nhu: di bong h6ng cho nhU'ng nguC1i nao con my hay di bong tdng cho nhU'ng nguoi då måt my, con doi voi cha thl di nå mau xanh cho nhung nguC1i nao con cha hay di nå triing cho nhung nguoi då måt cha. Bay la mQt hanh dQng vo cung cong bAng, bC1i VI hång nam Mn mua Vu Lan, cha lån my d~u dU<;1C cac con kinh hie'u. Vi~c kinh trQng va bao hie'u danh cho song than, thie't nghI khong chi v~ v~t chåt la du, rna con tinh thån nua . Bdi VI, ne'u nhung nguC1i con lam vao tlnh tr'!-ng ngheo kh6, khong du sinh song hAng ngay, thllåy dau mua qua cap dE kinh dang cho cha my nhung m6n an ngon v~t l'!-, rna chi c6 nhung bua cåm d'!-m b'!-c va lo Icing suc khoe cha my khi tu6i v~ chi~u ho~c låm cho cha my vui, bdi nhung Wi hoi tham hay nhung hanh dQng khong lam cho cha my bu6n long, eling la vi~c kinh hie'u v~y . Trai l,!-i, nhung nguoi con giau c6 thl vi~c phl,mg duang cha my gia v~ v~t chåt thl khong kh6 khan cho måy, nhu'ng l,!-i cho dng: nay con då lon khon, giau c6, khoe m'!-nh hån cha me, xem cha my khong ra gl, c6 nhung hanh dQng, loi n6i vo l~ lam cho cha my bu6n phi~n, thl vi~c kinh hie'u cua 36

nhung nguC1i con d6 se khong dU<;1C trQn vyn, doi khi dua Mn båt kinh hie'u la khac, bC1i VI, chung ta du c6 giau c6. c6 lOn xac thl chung ta eling la con cua cha my, thl b6n pMn lam con vån la kinh hie'u cha my suot doi khong bao giC1 thay d6i, c6 nhu v~y vi~c phl,mg duang cha my moi du<;1c kinh hie'u trQn vyn. Vi~c kinh hie'u Mi voi cha my. khong nhung thC1 cha kinh my ngang nhau, bdi VI cha my la nguoi sanh thanh Mang dl,1c. m6i nguoi d~u c6 cong va trach nhi~m dE lo Iling, qua dung våi cau: M(! dCJY fhi con kheo, Cha dr;zy thi con khOn (tl,JC ngO). Boi voi my, chung ta phai c6 b6n ph~n xem nguoi my nhu: M(! gia nhu chuol ba huang, nhu xoi ntp mQt, nhu duong mia lau. M(! gia nhu chuol chEn cay, gio dua trai rL,lng con ray m6 coi. M(! gia (j tup liu tranh. Sam tham tOI vitng mai danh dCJ con (ca dao). Ne'u mQt khi chung ta bj 16i voi nguoi my, thl ch! than nhu sau: M(! ai! Dung danh con dau, dl con bitt hai rau m(! nM. M(! ai! dung danh con hoai. dl con bitt ca, hai xoai m(! an (ca dao). Bef r6i, khi nhung nguoi con gai cua my Mn tu6i l~p gia dlnh, nhu'ng VI thuång cha my gia, cac em con thå d,!-i nen råt muon Cl gein, nen thot ra nhung Wi nhu sau: M(! ai! Dung ga con xa, chim keu vuqn hu biet nha m(! dau. Chim da da d(iu nhanh da da, Ch6ng gdn khOng l{(v, fa:" ch6ng xa. MQt mai cha ytu m(! gia, Chen cam ai xai. k,V fra ai dang (ca dao).

oc,

Thoi xa xua, cha my thuong c6 trQn quy~n djnh do,!-t mQi vi~c lOn nho cho con cai, kE vi~c dl!ng v<;1 ga ch6ng. H~ cha my chQn dau thl con cai phai nghe theo, VI c6 cau: Cha m(! dift dau, con ng6i do (tl,JC ngO). Cho nen, c6 nhung anh chang thåt vQng VI khong dU<;1C cha my cua nang chåp nh~n, då than thd nhu sau: Cha m(! biiu ung, em dllng noi phai. Em nO lang nao bCJc dåi bo anh (ca dao). The' nhu'ng, nang l,!-i mQt ml!c tu choi vi~c bo nha the o trai, nen mdi thot ra cau: Cha sanh m(! de, khOng le thea anh. Xau cha, xau m(! doi minh tot chi ... Cha m(! toi gia nhu den chay nhap nhem. Bo'n phQn toi gai, ma)' em con kM.. (ca dao). Nhung loi cua nguoi con gai thot len Cl tren doi vdi nguoi yeu qua th~t dang khen VI da: lam tron b6n ph~n con cai eling nhu giu gl dU<;1C danh gia cho gia dlnh Mi voi cha my, d6 ding la cach bao Mn kinh hie'u cha my v~y .

ca

Vi~c kinh hie'u doi v~i cha my tu xua de'n nay råt nhi~u, rieng doi voi Buc Kh6ng Tå chu trQng d'!-y con nguoi, truoc nhUt phai d,!-t du<;1C chu Nhan NghIa la con nguoi phai c6 long thanh th~t, nhan h~u Mi voi nhU'ng nguoi than c~n chung quanh mlnh, vi nhu cha my, anh chj em, r6i ke' Mn hQ hang than tQc, b'!-n be, sau cung la trong thien h'!- . Ne'u Mi voi cha my rna chung ta khong bie't kinh hie'u, Mi voi voi anh chj em khong thu~n hoa thl khong thE n6i d6 la nguoi c6 long nhan va thanh th~t M<;1c. Boi voi cha my, chung ta phai thuång va kinh, bdi VI: thuång rna khong kinh, thl khong thE gQi la hie'u d'!-o M<;1c. Sach Lu~n Ngu, Vi Chlnh Il, kE l,!-i cau chuy~n nhu sau: MQt horn nguoi hQc tro Tå Du hoi Kh6ng Tå v~ chu Hie'u. Kh6ng Tå dap: C6 nguoi n6i Hie'u la nuoi

Phap Am Vu Lan 2003


du'ong cha m~, nhu'ng neu nuoi rna khong Kinh, thl co cha m~ qua vang, ngu'oi con kinh hieu cha m~ cling nen khac gl nuoi suc v~t, la'y gl d~ phan bi~t. Nhu' v~y, nuoi nho ngay gi6 ky. d€ cung kien cho cha m~ th~t chu dao . du'ong cha m~ phai cung kinh, dåu an com håm, uong Tren day, la nhung don cit, tnch dan v~ quan ni~m chu nu'oc la, nhu'ng cha m~ van vui lang. Luc cha me con hieu Mi voi cha m~ do Duc Kh6ng Phu Tit d~ ra. sanh ti~n. con nen song gån glii cha m~ d~ san soc lo an Du'(JC biet. Duc Kh6ng Phu Tit sanh vao mua Bong, uong cling nhu' thuoc thang m6i khi cha m~ dau om. cho ngay Canh Ty thang 10 nam thu 21 doi vua Tu'ong Cong nen ngu'oi con khong du'(Jc di xa , bdi cau: "Ph~ mJu t6n. nu'oc L6, mot nu'oc chu' håu nha Chu, tU'c nam Canh tå bitt khå viln du" (Cha mE;) con . con khong dU<;1c di Tua't, nien hi~u thu 21 doi vua Linh Vu'ong nha Chu xa) . Ngoai ra, trong thanh ngu cling co eau: "Con dau. (nom 551 trUck Tey lich). Ngai la con cua ong Thuc eha m{! do". Truong h(Jp con båt buoc phai di xa, thl nen Lu'ong Ngot va ba v(J thu ba hQ Nhan ten la Tru'ng Tai cho cha m~ biet thoi gian, noi chon r6 rang M cha m~ (thuang dU<;1c gQi Id Nhan ThD, Dng ma't vao thang tu' an tam, khoi trong lo, bdi cau: "Ph~ mJu t(li, bat viln du , du tat hilu phuong" (LuQn Ngu. Ly , - - - - - - - - - - - - - - - - , ngay Ky Sil'u, nam thu 16 doi vua Ai Cong nu'oc L6 (tOc nom 479 trUdc Nhen IV). Vi~c hieu d'!-o tuc phai Lai Ph~t di,lY: Tay Ijch), thQ du'(Jc 72 tu6i, mo chon co L~ NghIa. L~ la thea di Ly • Kinh Maha Mangala t,!-i Kh6ng Låm, dch huy~n Khuc Phl,l , phai. NghIa la the o di Duc phai. thuoc dnh Son Dong 2 dåm. Buc Sang chung dt,mg nMn gian Noi r6 hon, vit$c kinh hieu cha m~ Kh6ng Phu Tit qua la mot nha nhan khong co nghIa la lUc nao cha m~ Tårn khong he lay chuyen ban, mot b~c thåy vi d,!-i cua lich sit lam di~u sai trai, ngu'oi con cling Phien nao he't an nhien Trung Hoa. Trong dc tac phåm cua phai nghe theo. Nhu'ng b6n ph~n Sang hoan toan an tinh ong va cac mon d~ nhu': Nhan H6i. con phai biet ngan can cha m~ lam La PHVoe Due lOn nhat. Tang Tit, Tit LO, M,!-nh Tit ... g6m co : vit$c sai trai, xa'u xa, neu cha m~ cu Ngli Kinh la Kinh Thi, Kinh Tho, Kinh khu' khu' tiep tl,lC lam sai trai khong Du'<;1c phl,mg duong cha my D~ch, Kinh L~, Kinh Xuan Thu va Tu nghe theo, thl b6n ph~n con phai Yeu thudng gia dlnh mlnh Thu' la D,!-i HQc, Trung Dung, Lu~n hja lOi nha nh~n, tu ton on hoa , r6i Nghe lanh ll! nuoi sang Ngu, M,!-nh Tit ... Duc Kh6ng Phu Tit tu tu phan tach le phai trai, båm La PHVoe DDe lOn nhat. cling la nha tu' tu'dng Trung Hoa dåu thu'a nhi~u lån, d~ ngo håu cha m~ tien d~ c~p den dc quan ht$ can ban biet IQp rna tranh. Do v~y, neu cha Bie't khiem cung, l~ do khong nhung cua n~n Kh6ng HQC rna mt:: bi~u lam di~u sai trai, xa'u xa Thån c~n b~c hien thi~n ca n~n Triet HQc Trung Hoa v~ Tu rna con cu nhåm måt lam theo y Dl! phap dam hQc hoi Than (Se Perfectionner) - T~ Gia cha mt::, thl con cling ph,!-m toi ba't La pHVoe DDe lOn nhat. (Diriger la familie) - Tri Quoc hieu nhu' thu'ong: "Ph~ htlu trdeh tå (Gouverner un pays) - Blnh Thien tue tMn bat håm u bat nghia, H,!- (Pacifier le monde) trong do co duong bat nghfa tiie trdeh ehi. Tung Tam Cang la Quan Thån, Phl,l Tit, Phu ph~ l~nh an Mc vi hie'u ". Yl the, ngu'oi con luon luon Phl,l va Ngli Thu'ong la Nhan, Nghia. L~, Tri, Tin doi voi phai biet giu gIn danh gia, tiet nghla cho cha mt::, biing nam nhi, con nu nhi thl phai lam tron b6n ph~n Tam dch nghe loi d'!-y bao nhung di~u hay le phai cua cha Tang la "Tt;li gia tung ph~, xuat gid tung phu, phu tå tung m~ va can ngan cha m~ lam nhung di~u sai trai, xa'u xa, tå" tuc khi ngu'oi con gai d nM cha m~ phai nghe lOi nhu' v~y ngu'oi con moi du'(Jc xem lå giu tron hieu d,!-o. cha, khi Ia'y ch6ng thl phai theo ch6ng, khi ch6ng chet Ngoai ra, ngu'oi con co hieu con phai tiep noi cm khi, thl phai the o con. Ngoai ra, con phai gIn giu tu duc la hanh dong, vi~c lam tot cua cha m~ da lam, chu dung Cong, Dung, Ngon, H,!-nh. nhåm måt lam can, khong c~u suy nghI t~n tu'ong: "Phu hie'u giå thi~n ke' nMn ehi ehi, thi~n thu4t nMn ehi sI! Gu'ong kinh bieu cha m~ ra't nbi~u trong sach vd nhu': gid gia" (Trung Dung). Khi cha me man phån, Duc N~ Th~p Tu Hieu, Kim Van Ki~u, Ll,lc Van Tien .. . D~c Khong Tit cling d~n do ngu'oi con nen chu trQng den bit$t, trong Tu Thu' (LuQn ngu. M<;mh TU) cling co noi vit$c tho cung cha m~, t6 tien. Hon nua, ngu'oi con co v~ vua Thua'n la ngu'oi con cm bieu, dang cho chung ta hieu la ngu'oi con phai ket kinh trQng nhung ngu'oi rna suy ngam. V'!-n Chu'ong, dt$ tit cua M~nh Tit, co hoi cha m~ ton trQng va yeu thu'ong nhung ngu'oi rna cha mt:: M,!-nh Tit: Khong hi~u t,!-i sao khi ong Thua'n con cay men thu'ong nua. Do v~y, ngu'oi con tru'oc sau phai mot ruong tai nui Lich, thu'ong ngo len troi rna keu gao khoc lang ton kinh, thu'ong tu'dng cha m~ khi con sanh ti~n Ioc nhu' vh? M~nh Tit dap: Dng Thua'n co lang than hay da ma't: "Kinh 10: sa t6n, di kj' sa tMn, SI! tå nhu oan va luyen mo. Pham lam con, du'(Jc cha mt:: co thu'ong thl con vui mung va chiing h~ quen on cha mt:: . sanh, sI! vang nhu sI! t6n" (Trung Dung) .. Mot ngu'oi con co hieu, con phai biet den tu6i thQ cua cha mt:: d~ han Nhu'ng cha m~ co ghet thl ngu'oi con chiing h~ than oan. hoan vui mU'ng khi thay hiing nam cha mt:: tiing them V~y, t<:li sao ang Thuan than oan cha mt::? Ong Cang mot tu6i thQ, du'(Jc song lau voi con chau va lo au khi Minh Cao (mon d$ cua Tong TU) cho dng: tam lang cua ngu'oi con hieu thao chu'a dl1't såu kh6 neu chiing tha'y suc khoe cha m~ cang ngay cang gia yeu. Den khi

Phap Am Vu Lan 2003

37


dU<;1C tlnh thudng cua cha my, cho nen ang Thuan moi than! Ta dem he't suc mlnh ra cåy ruQng, do chiing qua la lam tron b6n pMn lam con rna thai, con cha my chång thudng ta, ta co l6i d ch6 nao? Trong khi ang Thuan lam h,mg va't va d gifta d6ng ruQng, ndi nui Lich, thl vua Nghieu sai con mlnh 9 trai 2 gai va ba quan phl,mg sl! ang Thuan, r6i l?i cap cho du thu nhu bo trltu , kho låm. Ke' de'n, cac nha tri thuc trong thien ha l?i keo nhau theo ang Thuan rat dang, the' r6i ban dau vua Nghieu l~p ang Thuan len cai tri vdi vua Nghietl. d€ v~ sau nhuC1ng ngai l?i cho ang . Ong Thuan dåu dlrQc dm quyen nhie'p chanh va lam vua, nhung VI chiing dU<;1C hoa thu~n voi cha my, ang Thuan tl! coi mlnh nhu ke khO'n kh6 chiing bie't nUdng tl!a van ai. Ong Thllan dU<;1c cac nha tri thuc trong thien h? hoan nghinh va qUI phl,lc, do Ja y muO'n cua mQi nguC1i, the' rna ang Thua'n chång du giai mO'i \tU såu cua ang. Hdn nfta, ang Thuan l?i con dU<;1C nguC1i dyp håu h? ben ang, do la sd dl,lc cua mQi nguC1i, sl! giau co b~c nhti't la lam thien tU' g6m ca thien h? rna chång du giai mO'i \tU såu cua ang. Duy chr co sl! hoa thu~n voi cha my md! co thE giai dU<;1C mO'i \tU såu nay. Bl!C d?i hie'u trQn dC1i lUc nao eling luye'n mQ cha my nhu luc con a'u thd, cm thay gUdng d vua d~i Thua'n rna thai. MQt ham ve tham nha, cha my sai sU'a låm lua, khi ang d tren noc nha bj rut cay thang, r6i cha la ang C6 Tåll lien Mt låm lUa, ang Thua'n nhC1 cap nach hai cåi sang tre rna bay xuO'ng dU<;1c blnh an. MQt lån khac, cha my l?i sai ang dao gie'ng, khi ang dac toi day gie'ng, thl ang cling bi ang C6 T§u cung voi ang TU<;1ng la em cung cha khac my lien la'p Mt l?i. Nhttng ang Thuan då. dac sAn mQt dUC1ng ngach d€ phong thu, cho nen ang theo dUC1ng ngach d€ len khoi gie'ng. TUdng dng, ang Thua'n då. che't, ang TU<;1ng ben ha len: "MI1U tap gilng di chOn sang vj do quan" (ang Thuan dUc:;:lc thay quyen vua tQi da thOnh) hoan toan do ndi cang cua ta. Tu My bo va trltu cua anh Thua'n, ta se giao cho cha me ta, kho låm cua anh se thuQC ve ta, d6 binh khi nhu can va qua ve phån ta, dC1n dm, cay cung co ch?m cling ve ta , hai ba chi dau se dQn giuC1ng cho ta ... R6i ang TU<;1ng ben di van cung vua, thl tha'y ang Thuan dang ng6i tren giuC1ng rna khay dC1n dm, khi do vua Thuan noi: nay ba quan va thu dan cua anh, anh se giao cho em cai tri giup anh, khi do ang TU<;1ng mdi xa'u h6 then do d m~t. Ngoai ra, ch6 chi hie'u ciia nguC1i con nhu ang Thua'n khang cm Idn biing lam cho cha my dU<;1C tan trQng, rna con lam cho cha my dU<;1c huetng nhieu hoa l<;1i, beti VI ang Thuan dU<;1c lam vua, dUdng nhien ang C6 T§u la cha cua thien tU' tuc la ang Thuan då. lam cho cha my dU<;1C tan trQng, can quy v~y va dem hoa l<;1i trong thien h? d€ phl,lng duong cha my. Bo chinh la ang Thua'n då. day cang bao dap dn sanh duong cua cha my . Trong Kinh Thi, Thien B?i Nhå. co chep: "Lam con luc nao ding nen nghf den hilu d(lo dOl vdi cha m~", nhC1 vh lam gieng mO'i cho Mu the', tuc con chau noi gUdng 38

theo . Ngoai ra , trong Kinh Thd con ghi: "Vua Thuan thit cha la ang C6 Ta?u rat kinh, mJi khi den vilng tham cha thl rlf.t re, nÆ sq. Vi the: ang Co? Tliu mdi [an h6i dl1qc cdm Ma di trd nen haa thuQn vdi ang Thuan la con ru!)t cua m/nh". BO'i vdi vua Thua'n, quan ni~m d tren dC1i la cha my trude nhti't, ba't cu vi~c gl cling phai Jam cho cha my vui long, d€ cha my thu~n hoa, thudng yeu vdi con. Ne'u nguC1i con lam cho cha my bu6n phien, thl dåu nguC1i con do lam vua va dU<;1c mQi nguC1i trong thien h? kinh nt nguang mQ va he't lang sung ai, vua Thua'n khang xem quan trQng biing cha my. Hanh dQng thC1 kinh cha my cua vua Thua'n, cm co vua Thua'n lam dU<;1C rna thai. Bdi the' cho nen nguC1i dC1i khen vua Thuan la b~c d?i hie'u trong thien h? v~y ... (MQnh TlJ) . Rieng ve bao hie'u theo Ph~t Giao, Buc Ph~t thuC1ng de c~p Mn chft hie'u nhieu nhti't trong cac kinh nhu: Vu Lan, L€ Ll,lc Phl,mg, Phan Bi~t, Tang Chi, Bao T?ng ... Buc Ph~t d?y cho chUng sanh rat ro rang ve cang dn sanh thanh duong dl,lC sau dåy, to Idn cua cha my, nguC1i con phai co b6n ph~n phl,lng duong ve v~t cha't lån tinh thån, bång chung la trong kinh L€ LI,lC Phl,lng, då. cm d? y nguC1i con phai co b6n pMn voi cha my dU<;1c tom IU<;1C nhu sau: Vang IC1i va giup do cha my, cham hQc, sieng lam, gift gIn gia phong va danh dl! gia dlnh, bao v~ tai san, khich l~ cha my Jam vi~c thi~n, tu the o d?o giai thoat d€ khoi kh6 ve sau, luc cha my gia phai phl,lng duong, Mn khi cha my mat, dam tang nen the o phong tl,lC va hoan dnh ... Ngoai ra, trong kinh Nhån Nhl,lc, Buc Ph~t d?y dng: "Tat cd cac ddu thi~n, khang co gl cao hein la co hilu, tat cd cac ddu ac, t~ nhtit la Mt hilu". Beti VI, cang dn cha my qua can day, to Idn Mn n6i nhu the', ne'u co nguC1i con vai m~t cong cha, vai trai d?i dja sdn ha, r6i Mm bop håu cong my dE di khåp h? suO't dC1i, dai luc cha my can d?i tiEu tren vai rna khang chut than phien, cling chua du d€ den dap cang dn cha my (Kinh Tang Chi). Kinh nay vie't tie'p, nguC1i con den dap cang dn cha my cm bång cach cung phl,lng du thu v~t chat hay tien b?c cling chua du dE baG <ten dn sanh thanh duong dl,lc. Ngoai ra, nguC1i con cling nen khuyen cha my tu h?nh bO' thi, ne'u dlt<;1c cha my d5ng y chap thu~n, thl nguC1i con xem nhu trQn vyn vi~c hie'u d?o dO'i vdi cha my.

ca

Trong kinh Vu Lan rna tå qua nghi~p cua my Ngai Ml,lc Kien Lien bi dQa day vao ng? quy, vlluc sanh tien ba qua bon xen, tham lam. M~c du Ngai Ml,lc Kien Lien då. chung dU<;1C thån thang, tha'y suO't ba coi, nhttng ngai cling khang thE tl! mlnh CUu my ra khoi chO'n am cung, rna phai nhC1 suc chu nguy~n cua chu' tang th~p phu'dng, nhan ngay l€ Vu Lan tl! tU. Noi gu'dng ngai Ml,lc Kien Lien, ngu'C1i Ph~t tlr dåu b~n ron tram be, nhttng de'n ngay l€ Vu Lan baG hie'u cling ve chua d€ tI,lng kinh, bai sam dE du cho nhftng ngu'C1i than, nhti't la nhftng ngu'C1i då. co cha my qua vå.ng du'<;1c som sieu thoat tjnh dO. TruC1ng h<;1p, ne'u chUng ta co cd hOi kinh hie'u rna khang thl!C hi~n dU<;1c ho~c khang xem vi~c kinh hie'u lå quan

Phap Am Vu Lan 2003


trQng hang d~u hay d6i khi con d6i xi't voi cha my mot cach tt$ bc:ic, VI nghT ding b6n ph~n cua cha my la phåi lo cho chung ta su6t dai. Neu cha me VI ngheo kh6 rna khinh khi ho~c d6i khi bu6ng lai tnich phi~n cha my khong cho ti~n cua de chung ta c6 dUQc s6ng sung suong su6t dai ... Chung ta dung quen ding: "KhOng co cha m(! sanh thimh durJng d~IC thi khOng co chUng ta tren coi Mi nay" d~ nSi khong lo kinh hieu cha my, doi khi chung ta giau c6 lc:ii hanh dong bat kinh hieu d6i voi cha me luc tu6i gia , VI t~p tanh: "Con dong kM: bo' crJi rru8ng" (thc'lnh ngO) thl toi nghit$p cho cha my vo cung. Bdi v~y, mot khi chung ta da trd thanh b~c lam cha my, moi hi~u dUQc cong dn cha my, dung voi eau: "DurJng til phucfng tri ph~ mdu an" (EX/c Khong TU) tuc nuoi con mdi biet dUQC cong dn cua cha my. Va mot khi chung ta mat djp kinh hieu voi cha my, thl se phåi h6i Mn nhu thåy Ti't Lo, bdi VI khi thåy Til' LQ da thanh cong trong s11 nghit$p, mu6n nuoi duong thl cha me kh6ng con nua, cho nen khi cha my con s6ng, chung ta phåi t~n 111c pht,mg duong cha me, thl moi c6 y nghTa dang quy va khi cha my theo ong ba, phåi c6 b6n ph~n lo m6 må, cung kien d~ vong linh cha my dUQc som vang sanh v~ dnh gioi an lanh. D6 la b6n pMn cua nguai con d6i vdi cha mt;: phåi biet kinh hieu th~ t <tung nghla v~y.

Ky nit$m mua Vu Lan Bao Hieu Nam Quy Mui 2003 Phap Qu6c Nguy~n Phti Thu

Nho bu6i chi~u thu mua lanh lc:inh Mi~n Trung s6i SI,lC li'ta dao binh Dc:in n6 ~m vang viing gioi tuyen Dan lanh than oan dnh dieu linh Ngå nghieng chan buoc len th6ng kh6 Than g~y ao mong Me um con Kh6n kh6 dau lay tlnh mitu ti't Thudng con them sucqn hdi mon Lom khom the o doan quan tiep te Trai Phong Di~m lam tam mua sa Thap thoang giii'a ao din linh tr~n Ba-ba lam t6c bc:ic CI,I gia! Von vyn hanh trang trd nåi chu6i "Vuan nha mlnh" mang toi cho con Mt;: cua toi mt;: hi~n Rc:ich Gia

Gi muon dai vi t11a nudc non My da bao nam chia ganh n~ng Cilng Vit$t Nam dau ddn tham tr~m May dua con di gIn dat T6 Ngan Båc phudng nuoi mong cu6ng xam ... Hdi Mt;: di con gl kinh Me . Con con gl? Nuoc mat Nba tan! My theo Cha len rni~n Lac Cånh Mua Xuan nåy tuyet trång khan tang!

hu'dng sen kinh dang len hUdng linh måu tu X6t Mt;: mot dai gian nan ganh Canh ch~y leo let ngQn den chong Tåo tån horn sdm nuoi con lCIn SUdng mai d~ u pha n6i long dong ..

Ph ap Am Vu Lan 2003

Dat khach tu b~ may åm dc:im Con qu)' khan nguyt$n Dang Song Than Lc:iY my Lc:iY cha xin chung giam Quan thil tan Tåo mo NghTa - An

Huy Giang (mua Tang Mitu Tu, thang Gieng 2003)

39


tie't Vu Lan ngay Bong H6ng Chl Åo Trån TrQng Khoai

--- 000 ---

Nam Mo Dl,li Hie'u Ml,lc Ki~n Lien B6 Tat Nguyen nghia va Tht1c te': Vu Lan phien am tlt phan ngu Ullarnbaha, Trung Hoa dich la "gidi ada huyÆn" vdi nghIa cdi rnd nhung hinh ph~t khung khie'p nhu trea ngu<;1c toi nhan hay giai thoat nhung eue hlnh trang dc eanh gidi dia nguc, nga qU)!, suc sanh. Tinh thån Ph~t Giao råt ti! nhien. d~ hi6u va thkh ltng vdi mQi thoi dai, ta c6 th6 vi nguoi c6 toi, nhu gian nha dang tai tam, ehie'c ao bi vay ml;!'c, hay than th6 bi del, nguoi thlte gia dn rnd ctta b~t den va dQn dyp cha gian nha sang sua va thoang mat; ao vay ml;!'c, dn ehut thuae tåy, xa phong va bie't dch gii1.c ui, se trd thanh v~t huu dl,mg; than th6 thuong bi dc ehåt bån trang nguoi daa thai ra, hay tlt ben ngoai vudng vao nen dn tårn rtta thuong xuyen d6 tranh mui "khOng hqp tf' cha nhung nguoi ehung quanh. Lu~t phap the' gian, nguoi c6 toi bie't di ta quy chanh cung du<;1e giam khinh . Trang ton giao, nguoi bie't 16i thuong an nan sam hai va nguy~n khong tai ph~m nua, thi se du'QC giiii tru. Bay la trUang hQp danh cha nguoi bie't tu dnh d6 thang hoa len hang thanh thi~n, ne'u bie't 16i rna khong chiu stta d6i, thl cång lun sau vao 3 duong ac: Bia nglle, Ng~ qU)! va Sue sanh. Duyen kbm: Thoi Bti'c Ph~t Thich Ca Mau Ni thanh daa va ho Ang duelng Ph~t Phap, Chanh Phap da Nhu Lai då thu phllc dUQc nhi~u tång ldp nhan dan k6 eac b~c lånh o~o quac gia, hang thti'c giå, de di giao va mon 06 tti' ehUng quy nguong råt dong trang d6 e6 BU'c Mllc Ki~n Lien duong du'ong la vi giao ehu cua Bai Hoa Giao bie't r6 giao ly Ph~t Ba la thuQng thua di~u phap nen Ngai xin quy y va trQ duyen hoång h6a cha BU'c NhuLai. Lu~n v~ tam ly con nguoi va vi~c tranh

ctt vao cac ehlte

Vil eaa Gåp ngoai xa hOi, thl xua sau eung khong khae,

40

Blte Mile Ki~n Lien dUQc len ngoi vi cao quy dUelng thoi. mot phån nho my Ngai la ba Thanh B~ thuoc ldp quy toc, muan dung ti~n tai, uy !ttc eua mlnh <16 nang Ton Gia len hang lanh d~o, nen ba khong tlt bo nhilng di~u båt chinh, gay ra toi 16i, xuc ph~m Mn ton giao, hi~n nhan, do d6 rna sau khi che't ba phai dQa vao A Ty dia nglle, lam kie'p ng~ qU)! khan kh6 vo eung. Toi nhan trang nglle phai thQ kh6 tri~n mien, nen dnh gidi nay eon c6 ten la Vo Gian dia ngllc. Chung toi xin trieh d§n them euan video tape "M~e Lien Dm M(!" do Sai Gon san xuåt. HQ can eti' vao mot vai truy~n tkh nhan gian v~ thud han vi ba Thanh B~ eung la nguoi mo d~o, nen khong quan ng~i duong sa xa xuoi, dua bat celm ne'p de'n cung ehua. Do vi~n dm thong linh, vi hoa thU<;1ng tr\1 tri da bie't r6 nhung VI b~n Ph~t sl;!' dn thie't phai di nen Ngai din di1.n mot d~ ttt phai tuc trl;!'c don tie'p vi "a(li thi ehu" na y. Vdi tinh thån Ph~t Giao, vi~e cung duong dn thanh tam hein phåm v~t ti~n tai (*) nhung thåy tie'p tan l~i nghI v€ vi dai thi chll se la mot b~c quy~n quy, hay hang tru'dng gia gia u sang rna khinh mi~t va ni1.ng lai xuc ph~m ba Thanh B€ dang dOi bat celm ne'p quy dQi trude e6ng ehua, khån khoan, xin dUQc vao cung Ph~t, eung Tang trang bu6i ehi~u ta. Do sl;!' hi6u låm dang tie'c nay rna nha chua l~i "them thu Mt b(ln ", va VI phån uå!' ba Thanh B€ sinh tam san h~n, da ni1.ng lai th€ that quåy pha nha chua, nen khi gi1.P eel hQi lam thie'p eua mot vi tudng lanh, ba ta t~n dllng quy~n ll;!'e d6 thoa man ehuy~n khong dau!! Chång qua VI "vo minh ehe Lf/p", va "nghi~p ehuong nljng nÆ" thu hut nhi~u nguoi vao dia ngllc, trang d6 c6 ba Thanh B~, nen the' nhan eo eau Mi khoi hai, trao phung vdi Mu y doi nay nguoi d~o dti'e, hi~n lUelng thi it, ke hung han lung khung chAng thie'u chi: Thien duiJng sang {(In, hltm nguiJi vaa

Dia ng~e am u, nhiÆu ke dtn! Chung toi dm thåy noi dung euan video nay khong c6 gl nguQe vdi y nghIa Vu Lan bao hie'u rna con g6p y xay

Phåp Am Yu Lan 2003


dung v~ ngoi ehua la ndi phl,mg st! Chanh Phap, ph1,le V1,l nhan sinh nen viet ra day d~ de d6ng huång thudng lam, xin lu~n e6 suy kim d~ th!y tinh thån blnh dång vo tu etla nha Ph~t. Bue M1,Ie Ki6n Lien la mot dai d~ ttr etla PMt thån thong d~ nh!t, Ngai dm th!y lang me thuång con hån bi6n rong song dai. Vi muon eho con rnlnh hån ai het, nen m~ Ngai phai t~n d1,lng ti6n tai, guy ke Mehe måt the nhan, dUång nhien toi 16i eling eh!t eh6ng. Ngai guan ehieu va th!y r6 m~ Ngai dang kh6 nåi am eung, Ngai dkh than den vieng va dang eåm eho me, nhung nghi~p lt!e ba Thanh B~ gua n~ng nen phim vi hien dang toi h6 khong dung dUQe. Tan gia Mue Ki6n Lien ni~m Ph~t, nguy~n du nhltng nhan qua r6 rang ehua ehuy~n h6a n6i. Truoe tham tlnh måu nt Ngai bi ai thong thiet xin tu gia mau than trd v~ bach Ph~t xin te do m~ hi~n' Ph~t d~y: Me ang toi 16i sau day, m~e du ang phuoe tri trang nghiem, hieu h<lnh v~n toan nhLfng ehua ehuy~n

h6a dUQe, nen phai nho sue ehu nguy~n etla Muai Phuång Thanh Tang trong ngay tu tu VaD giai tiet Vu Lan ... Nhan ngay ehu Ph~t hoan hy, Chung Tang Tt! tu, ang nen phat tam tae t(l.O phuoe duyen ehung duang bo thi, hoång phap IQi sanh, d~ nho eong due tu tinh hanh sau mua An Cu Kiet H(I., nen nguy~n l\,fe etla Chu Vi cang eao, h6i huong eong due d6 ehuy6n h6a toi 16i etla m~ ang. Khi toi h6n dli tinh ngo, thanh khin sam hoi ni~m Ph~t du vling sanh thl toi nghi~p ehuong tieu tru, can lanh tang trudng. Chu Ph~t B6 Tat eling d~u hoan hy ph6ng guang tiep dån v~ Hy PhLfång An Lae dO etla Ph~t Di Ba. Cae Ph~t tU' VI ke måt nguai con rna thanh khin th\,fe hanh h(l.nh IQi tha thl cha m~ nhi~u dai, gia than guyen thuoe, rong ra la than hliu d6ng hLfång hay eac gioi hliu tinh eling sinh tam hoan hy, dling tien tren dUang d(l.o, la t(l.O nhan lanh hay danh san tu luång råt dn eho mai Mu, nhung nguai gua co, th~p loai co h6n eling huan triem thång phuoe. Ngai M1,Ie Ki~n Lien va B(l.i Chung "y gida phlfng himh ". Truy6n thong Vu Lan baD hieu khdi dau tu d6. Våi chi tie't trong mua Vu Lan:

1. MUa An C" va Ngay Tl! Tu: Sau khi thanh

l~p

giao doan, Bue Ph~t va Chu Tang co hoång phap IQi sinh. M~e du tri~u dinh vua Tinh Phan va eong ehua Da Du Ba La tlm eaeh tmnh PMt h6i tri~u nhung Nhu Lai d~t giao phap va ehung sanh VaD hang ehinh yeu, con tlnh dm gia dinh xin danh l(l.i VaD hang thu yeu. Tang doan etla Ph~t thuang di du h6a bon phuång vai euoe sang va eung thanh dam trong thai bay gia nhu di ehan Mt, gu!n vai v6e d~ ehe than. Cau "nMt beit thien gia ph(ln, co than v(ln ly du" eo nghla la ehiec blnh bat thQ nh~n eåm cung duang ctla ba tanh, dån thuan gua van neo d~ truy6n ba Chanh Phap eho tha nhan.

Phap

Am Vu Lan 2003

Do su giao thong lien lac dttång thai gua kh6 khan va mua he d An Bo mua gi6 lien rillen, con trung sinh nd, di lai nhi~u se giam d(l.p lam thuång t6n sinh m~nh etla muon loh nen Bue Ph~t nghT ra phep "an eLt kilt h(l" d~ de Tang doan tu hQc t(l.i ch6, tht!c hi~n nep sang 11,le hoa, thanh tinh trang nghiem, trau gi6i gioi due. Nguai c6 kien thue rong, huong dån d6ng dao tien len, ai c6 nhung sang kien dac bi~t gi thl ghi VaD la bai M lam tai li~u tham khao v~ sau. Ban than chung toi e6 c4p dUQe moi tham gia phai doan hanh httång va khao sat de ngoi chua c6 Vi~t Nam, nen may miln dUQc xem it "bOt difP kinh van" trong vai ngoi ehua. Nh!t la e6 kha nhi~u ban dUQe luu giu t<li ehua Ma Ha Tue d thi xli S6e Trang etla Ph~t Giao Nam Tang. Chua nay eo nhi~u di~n tkh dae bi~t la guy tu va sa 10(l.i ddi to lOn nhu vit trai, hai au, ehung bay rQp khilp trai, hay trea minh ltlng lång khåp eae eay d(l.i th1,l trong vuan rong thenh thang, do do nhan gian thuang eo ten gQi la "Chua Deti". Sau ba thang An Cu, thllam l~ Tt! Tu, d~ ehu vi ki~m di~m eong h(l.nh etla rnlnh, du Ph~t ehung minh, du

Thay b(l.n gop y xay d\,fng M thang hoa tren duang tu tien. Phåt Giao Båe Tang thuang eU' hanh l~ Nhåp H<l vao mua Ph~t Ban va Tt! Tu Xu!t H(I. VaD mua Vu Lan. M6i ky H(I. nhu v~y dUQe tinh la mot tu6i dao. Chu Tan Giao Phim thuang tinh tham nien tu td va hanh d(l.O bång Ha L(l.p. Bttång nhien la sau m6i khoa tu, uy due Chu Vi cang tang, tinh than vung tien nen Giai Tiet Vu Lan eon gQi la ngay Ph~t hoan hy, ngay Tang Tu Tu, ngay sieu dO vong linh, ngay hieu etla the nhan ...

2. Trung Nguyen Dia Quan xa tiji: Theo am lieh va eae tiet l~ Trung Hoa thl ngay råm dau m6i mua la mot l~ lOn: -- Råm thang Gieng (dau mua Xuon om Ijch): l~ ThuQng Nguyen Thien Quan giang phuoe. -- Råm thang Tu: B(l.i l~ Ph~t Ban -- Ram thang Bay: L~ Trung Nguyen Bia Quan xa toi. -- Råm thang Muai: L~ H(I. Nguyen Thtly Quan

3. Ngay Hieu cUa thi nhiin, ngay sieu dij vong linh va tiell cling co Min: Tan giao va van h6a thuang anh hudng voi nhau t(l.O thanh nhung phong t1,le t~p guan trong nhan gian. Råm thang Bay la l~ Trung Nguyen Bia Quan xa toi va do lOi PMt d(l.y tu ehUng d~ tU' nhan mua Vu Lan va ngay Tt! Tu, nen tae t(l.O phttoe duyen, h6i huong eong due du sieu nguy~n do eho Cll'u Huy~n Th!t T6, Lieh Bai Tan Linh, L1,Ie Than Quyen Thuoe, Cha M~ nhi~u dai, va nen tudng nho v~ ke måt nguai eon rna tuy duyen giup do, M xoa diu n6i dau thuång etla nhi6u nguai trong eån khan kho, hay tien eung th~p nhi 10(l.i am linh co h6n, d~ hudng linh nhung nguai gua vang dUQe van kinh thinh phap, tr\,fe vling Hy Phttång, dung voi ton em etla Ph~t Giao la t\,f giae, giae tha, tt! IQi, IQi tha.

41


4. Ngiiy Bong H6ng Ciii Ao: Theo lC1i Ph~t day va truy~n thua hieu h<).nh cua Eluc Mllc Ki~n Lien Ton Giå

cling cac thåy t6, gån day rut my tllC t~ng hoa cua cac quo'c gia tren the gioi, nguoi ta t6 chuc di hoa h6ng cho nhau trong thång hOi Vu Lan, n6i len slJ" cung kinh Tu Than cua nguoi Mi di~n voi mlnh. Nhung ai con Mt:: se du<;1c di Hoa H6ng Thåm ngll Y chuc thQ b~c caD nien, trudng thU<;Ing va mung nguoi trlJ"C di~n thuong vui ve voi Tu Than . Nhung ai milt Mt:: se du<;1c di Hoa H6ng Trång voi thanh y nguy~n du nguoi qua vang du"<;IC thanh thoat tieu dieu noi L<).c Quo'c va nhåc nhd nhau tac t<).o phuoc duyen, d6 h6i huong cong dUc cho ke milt nguCli con dU<;IC huan triem thång phuoc. TIm hiiu v~ Tu TrQng An va Tam Da Kh6:

Qua bai

k~:

Nguy~n

dl thil cong dtlc Trang nghiem PMt tjnh dr? Thuqng bao Ttl Trqng An HCf te' tam d6 kM? Nhuqc htlu kie'n van giå Tat phei.t b6 di tam Tan thil nMt bei.o tMn D6ng sanh O!C LCfC Quoc voi d<).i y nguoi Ph~t ni hay cac thi~n huu d6ng huong lam du"<;1C nhung cong quå gll<;1i mlnh l<;1i nguoi tuc la tai b6i cho El<).o Phap nhan sinh. HQ xin dem cong duc nay d~n dap bo'n an sau va tr<;1 duyen giåi thoa t v~ 3 du"Clng kh6. Neu c6 ai thily nghe rna sinh tam hoan hy , xin nguy~n cho cac vi d6 sinh v~ nuoc ClJ"c Lac . Ta thily tinh thån cac PMt ni canh canh ben lo ng y ni~m lam cho doi to't d<).o dt::p, luon d~n dap Tu TrQng An:

1. An Quoc Gia: tuc la neu caD tinh than yeu nuoc thuong noi, ton trQng cac b~c anh hling li~t nu, danh nhan tti si da xå than VI d<).i nghia quo'c gia. tlJ" cuong cho dan toc

An Xii HQi: n6i chung v~ an thåy b<).n, cac doan th6 nhan quån trong cong d6ng sinh hO<).l m6i nguoi mot vi~c M cung ung cac nhu du dn thiet cho nhau, dem lai nep so'ng tinh thån va v~t chilt phu tuc thang hoa.

2.

3. An Tong To? M~ Cha: la nhung vi da t~n dnh gay dlJ"ng SlJ" nghi~p, san se phån nao tinh hoa va suc so'ng, cac Ngai d6 tai b6i cho Wp Mu du~ vuon len. Cha Mt:: la nhung nguoi trlJ"c tiep sinh duBng con cai, thl khong lC1i nao tan duong cling t~n, khong but mlJ"c nao di~n tå cho trQn vt::n an duc cua Mt:: Cha! Elem nam canh, ngay sau khåc khong nguoi mt:: nao M quen con chiu do bån d6i I<).nh, cting hiem thily nguoi cha bo con leu long choi boi voi cac t6n hi1u ac d<).o . Ngay xua, khi thi sinh d6 d<).t, dU<;lC tri~u dlnh an tu ao mao, giup phuong ti~n vinh quy bai t6, thiet Wdng d6 la 1o'i giao dllc con nguoi huong v~ coi ngu6n, ghi an Tong T6 Mt:: Cha. Tiep the o

42

nhung ai hQc hanh thanh d<).t, hay cac van nhan so<).n giå , t<).o dung nhung tac phåm gia tri thuong gbi dong chu VaD noi trang trong: "Dang K[nh Tan Su va Song Than da day cang giei.o duiJng cho con nen nguOi. htlu dl!ng. " El6 la quo'c h6n quo'c tuy dn phåi duy trl va phat huy . Xem phim v~ cac loai dong v~t, thinh thoång chung ta thily nhi~u lo<).i dong vilt ra suc cho'ng clJ" voi Mi thu cuong b<).o d6 båo v~ dan con, hay thry chung tha tung mieng m6i v~ mon cho con trong dnh "mt;! tMy con vui, con tlu{v mt;! mung", con dlJ"c luon canh chung cac hung thu do m ng6 tu ben ngoai, c6 th6 thua co dot nh~p båt bo ... Gi dnh nghia mt:: cha tha thiet m~n n6ng. Låm sao ta quen du<;1c eau ca dao thåm dnh ruot thit:

Co ang ba moi co mt;! cha, Ong ba la goc, mt;! cha la canh Than ta nhu thi lei. xanh Nhif goc tie'p nlwa, nhiJ canh duiJng nuai! 4. An Due Tam Båo: la ghi nho an duc caD day cua Ph~t - Phap - Tang. Eluc Thich Ca Nhu Lai la mot nhiin v~t thU<;lng th~ng giua the gian nhttng Ngai khong tham luyen rieng tu, quyet "xå phu an Mn, xå tMn eau dCfO ". Ngai lu"U 1<). i cho doi mot Giao Phap vo thU<;lng th~m tham, thien nhan kinh nguBng, th~t la mot nhan v~t vo song, nen PMt tti hay the nhan nghieng mlnh dånh I~ ghi an Ngai la di6u hi6n nhien (von thi$n ngan toe bai) . NgUCli Ph~t tti da bao dap phiin nao Tu TrQng An, tUdng cting nen md rong vong tay tr<;1 hoa cho ba dUClng kh6, d6 la Elia Ngllc - Ng<). Quy - Suc Sinh. viln d~n nay thl tliy duyen te do , th6 hi~n trong nhung thoi llJng ni~m hom mai, hay qua nhung I~ nghi ton giao, d<).i I~ Vu Lan ...

"Gic(\' rei.ch phåi giu La:v li" la khi hoan dnh khong cho phep thlJ"c hi~n nhung di~u mlnh ilp u mong muo'n, nhung phåi co' gång gIn giu nhung gl to't dt::p, tran quy va n~ nep gia phong cua ti~n nhan d6 I<).i . Nay chung ta g~p thu~n duyen thuong tru t<).i quo'c gia ti! do kinh te d6i dao , m~c dli Mt nuoc nay (nUae My) cm moi co 500 nam dlJ"ng nuoc (tu khi ang Chirstopher Columbus khOm pha ra nom 1492) nhttng cting da c6 ngay Mother's Day va ngay Father's Day, thl tu ngan xua Vi~t Nam chung ta do El<).i L~ Vu Lan voi ngay Bong H6ng di ao trong c~n d<).i, dudng nhien chung ta se khong tht::n voi nguoi di sau ma biet chu toan d<).o nghia . Hom nay, Trung Nguyen Giai Tiet, chung toi m<).o muoi viet vai y nghia va truy~n tho'ng Vu Lan, nhan th6 chung toi suu tåm va bien so<).n vai bai "Di~p Vdn Tru y Ni~m , CM?n Te' Chu Am Linh Co H6n", gQi la g<;1i nho cac El6ng Hudng mot Elai L~ c6 truy~n cua A Elong, h<;lp voi tlnh doi le d<).o, luon thich ung voi nguoi muon noi muon thud. Nam Mo Sieu Th~p Elia B6 Tat Ma Ha TatO

Phap

Am Yu Lan 2003


chuy~n

cay

va Thanh De' Kalinga (479. Ti~n than Kalinga-Bodhi) Nguyen Tam Trån Phtidng Lan djch "Kha-linh, Thanh de' Chuy~n Luan Vlidng ... " Chuy<$n nay b?c B'!-o Su k~ trong khi tru t,!-i Ky Vien v~ vi<$c Tan giå Ånanda cil' hanh l~ cung Mang dy B6-d~.

Trong luc Buc Nhu Lai du hanh VI muc dich thau nMn nhung nguoi du cd duyen d~ thQ gioi, dan chung thanh Xa V<$ tie'n Mn Ky Vien, tay dm dily vong hoa thdm ngat, thily khong co ndi nao khac d~ to long nguBng mo sung kinh, li~n d~t hoa ben c6ng VaD hudng phong cua Buc Ph?t r6i ra di. Vi<$c nay da gay du<;1C ni~m hoan hy rilt lOn. Song Trudng giå Cilp Co Boc nghe du<;1C chuy<$n ily; khi Buc Nhu Lai trd v~, vi trudng giå li~n Mn tham Tan giå Ånanda va noi: - Thua Tan giå, tinh xa nay khong du<;1c cung duong trong luc Buc Nhu Lai di du hoa, va khong co ndi nao cho dan chung dang hoa thdm M to long sung bai. Xin Tan giå tu bi thua voi Buc Nhu Lai v~ viln d~ nay d~ Ngai cho bie't xem co th~ t1m du<;1c ndi nao dung VaD muc dich nay chang? Vi Ton giå san sang lam theo, va thua Buc Ph?t : - Bach The' Tan, co baD nhieu lo,!-i båo thap? - Nay A-nanda, co ba lo,!-i. - B,!-ch The' Tan, do la cac lo,!-i nao? - Båo thap tho kim than, båo thap tho cac V?t thuong dung hay mang tren nguoi va båo thap tho cac ky V?t khac. - Trong luc The' Tan con t,!-i the', co th~ xay mot båo thap du<;1c chang?

Phap Am Vu Lan 2003

- Khong du<;1C, nay A-nanda, khong th~ xay mQt båo thap tho kim than, lo,!-i thap do chl du<;1c xay khi nao mot Buc Ph?t di<$t dQ (dac Niet-ban va dL1 y). Mot båo thap tho ky V?t cling khong dung dau VI m6i lien h<$ chl tuy thuoc VaD tam tudng rna thoi. Con cay dai b6-M da dudc chu Ph?t sil' dl,mg, nen rilt dang lam ndi chiem bai, du chu Ph?t con t,!-i the' hay di<$t dO. - B,!-ch The' Tan, trong thoi gian The' Tan di du hoa xa xoi, ngo i B,!-i Tinh xa Ky Vien nay khong co Mi nudng tlfa, va dan chung khong c6 ndi nao d~ c6 th~ to båy long quy nguBng. Xin The'Ton cho phep con tr6ng mot h,!-t gi6ng tu dy dai b6-d~ (d bo-de dQO trang) ngay truoc c6ng tinh xa nay dudc chang? - Dl nhien nen lam nhu V?y låm, nay A-nanda, va no cling se la mot ndi an tru cho Ta nhu truoc kia. Tan giå nay noi l,!-i chuy<$n ily voi Trudng gia Cilp Co Boc, ba Visakka va vua (Posenadi). Sau d6 t,!-i c6ng Tinh xa Ky Vien, Ton gia dao mQt lo M tr6ng dy b6d~ va noi voi vi B,!-i trudng lao Moggallåna (Ml,Jc Kien Lien): - Ti~u d<$ mu6n tr6ng mot cay b6-d~ trUoc Tinh xa Ky Vien, xin ton huynh kie'm cho ti~u d<$ mQt qua b6-d~ c6 dlt<;1C chang? Vi Trudng lao kia rilt san sang d6ng y, li~n bay qua khong gian Mn t?n vung dilt c6 cay b6-d~ ily. Ngai lily dat Moi tilm y mQt quå b6-d~ dang I1,mg ra khoi than dy nhling khong rot xu6ng dilt, va mang no ve giao cho Tan giå A-nanda. Vi Ton giå nay bao tin cho vua xu Kosala bie't la mlnh såp tr6ng dy b6-d~. Yl

43


the' bu6i chi~u vua Mn cung mot dam tuy tung dong dåo, sau do , ong Cåp Co Boc va ba Visakha eling Mn cung mot dam ngl10i mo d~o nii'a .

- Nay hi~n hi1u, ngay Buc Nhl1 Lai con t~i the', Ton giå A-nanda då xin tr6ng mot dy b6-d~ va eU' hanh d~i l~ cung dl1ong. Uy ll1c eua Ton giå åy th~t eao cå thay .

d ch6 cay b6-d~ såp du'c;1C tr6ng, Ton giå A-nanda d~t mot chie'c blnh vang. dl10i day co 16. dlfng dily dåt tim nl10c hl1dng thdm ngat. Ton giå båo: - Tau B~i vl1dng, xin håy tr6ng h~t gi6ng b6-d~ nay .

B~e B~o SI1 di vao hoi Tang chung dang ban lu~n di~u

Va Ton giå trao h~t åy cho vua. Song vua nghl ding vl1dng qu6e nay khong a trong tay mlnh måi dl1cje. nen d~ cho ong Cåp Co Boe tr6ng, li~n giao h~t gi6ng cho vi trl1ang giå d~i phu kia. Sau do ong Cap Co Boe xoi dåt thdm len va thå hat gi6ng vao. Vua lue h~t rdi ra khoi tay vi åy. ngay trl10e måt mQi ngl1oi. VQI len mot cay b6-d~ con, to co bAng dåu ll10i cay, eao ehung nam ml1di cubit (l cubit = 0,45cm) tu phia nåy ra nåm dnb lOn dai 50 cubit, nhl1 than cay åy. Cay dung sung sii'ng nhl1 the' quå la mot chua t~ rung xanh, mot phep l~ hy hi1u thån kY . Vua tI10i quanh than dy nhii'ng blnh blfng vang, blfng b~e, tåt cå tam tram blnh dlfng dily nl10e toa hl1dng thdm ngat, tl1di dt;!p voi vo s6 hoa sen xanh. Bao gio cling v~y, vua ra l~nh d~t mot dåy dai blnh bat dl1ng dåy thlfc phim va mot sang tQa lam bång båy bau v~t, c6 IOp nhu vang dy len, r6i dlfng mot bUe tl10ng bao quanh vUng åy, l~i xay mot nha canh c6ng lam blfng båy bau v~t. Vua bay to long sung kinh d~e bi~t trQng th~ nhl1v~y d6i voi cay b6-d~. Truang låo A-nanda de'n gån Buc Nhl1 Lai thl1a voi Ngai: - B~ch Buc The' Ton, VI lc;1i l~c cua chung sanh. xin The' Ton thi hi~n ngay dl10i cay b6-d~ con vua moi tr6ng nay Slf chung dåe VO thl1c;1ng Chanh Bing Giac rna The' Ton då thanh t\fU du'oi g6c dy b6-d~ trl10e kia. - Nay A-nanda, ong n6i gl the'? Khong co ndi nao khae c6 th~ chiu dlfng n6i suc m~nh cua Ta ne'u Ta ng6i ndi do M chU'ng dåc quå vi rna Ta då chung dåc trong khu vlfC c6 cay d~i b6-d~ trl10c kia dau . Ton giå A-nanda l~i n6i: - Bl!-ch The' Ton, xin The' Ton vllc;1i l~e eua chung sanh rna dung dy b6-d~ nay lam ndi nMp d~i dinh, bao lau m~t dåt ch6n nay du sue ehiu dlfng sue m~nh eua The' Ton. B~c Bl!-o Sl1li~n sU' dl:mg ndi moi tr6ng cay b6-d~ åy M nMp d~i dinh su6t mot dem.

Ton giå A-nanda li~n bao tin voi vua va mQi ngl10i khac, r6i gQi no blfng ten "HQi B8 EJ€". Va dy nay do Ton giå A-nanda tr6ng nen dl1<;1c dat ten la dy b6-d~ cua A-nanda. Vao thoi åy, Tang ehung båt dilu noi Mn vi~c tren t~i Chanh pha p dl1ong:

44

gl. Cae vi thl1a voi Ngai. Ngai båo: - Nay cae Ty kheo, day khong phåi la liln dilu tien Ananda hl1dng dlIn hoi chung loai ngl10i tren khåp b6n ehau the' gidi eung cae dam tuy tung dong dåo mang Mn vo s6 vong hoa thdm va rna hOi b6-d~ trong vung d~o trang quanh dy b6-d~ kia dau. N6i xong Ngai k~ mot chuy~n qua khu.

000 Mot thua nQ, trong vl1dng qu6c Kalinga t~i kinh thanh Dantapura. c6 mot vi vua m~nh danh la Kalinga cai tri. Vua c6 hai vl1dng tU' ten la Maha-Kalinga va Culla-Kalinga. Thoi åy cac nha tien tri då doan rAng vi thai til' se cai tri sau khi vua cha bang ha. con vi vl1dng d~ se tra thanh nha tu kh6 h~nh, s6ng doi khåt sT: tuy the' con trai vi åy v~ sau l~i se lam mot dång Chuy~n luan Thanh vl1dng (Raja Cakkavatti) (1) Thoi gian troi qua khi vua cha bang ha, thai til' len ngoi bau, con ti~u d~ lam Ph6 vl1dng. Vi vl1dng d~ cu nghT rlfng con trai rnlnh sau nay se la mot Chuy~n luan vl1dng, nen sinh long kieu m~n v€: cd d6. Vua khong chiu dl1c;1C chuy~n nay li€:n ra l~nh cho mot vi su thån truy båt Ph6 vl1dng Kalinga. Vi su giå kia di Mn båo: - Tau f)i~n h~, f)~i vl1dng mu6n sai båt Ngai, vh Ngai håy lo eUu ml!-ng rnlnh. Vl1dng til' nay li6n chi cho vi su thiln dl1<;1C giao trQng trach nay thay chie'c nhlIn c6 Mu hi~u rieng cua rnlnh, mot tårn tham th~t dt;!p va mot cay kie'm: C6 ba båo v~t tåt cå. R6i vl1dng d~ båo: - Khanh phåi nh~n ra vl1dng nhi cua ta nho nhii'ng tin v~t nay va pho vl1dng nhi len ngoi bau. Clmg vdi nhii'ng lai d~n do nay, vl1dng til' vOi tr6n vao rung. T~i do chang dl1ng mot am thåt a mot ndi tl1di dep, vua <; va s6ng nhl1 ngl10i tu kh6 h~nh tren mot bo song. Lue båy gio trong vl1dng qu6e Madda a kinh thanh Sagala, vua Madda vua h~ sanh mot cong chua. V€: phån cong chua na y, cling nhl1 vl1dng til' kia, cae nha tien tri doan rlfng nang se phåi lam nha tu kh6 h~nh, song con trai nang se thanh mot Chuy~n luan vl1dng. Cac vi vua a Jambudipa (Diem-phu-de Wc An E)(» (2) nghe tin d6n åy li€:n d6ng mot lUe Mn bao vay kinh thanh. Vua nghl thilm: "Nay ta ga con gdi ta cha mQt quoc v[,{ang niw thi cdc vj vua kia se no'i gi(in. V(iy ta phai dI gdng cdu m(lng con gdi ta. " Vlthe' vua eling hoang h~u va cong chUa cåi trang tr6n vao rung, va sau khi dlfng mot am thåt hoi xa bo song,

Phap

Am Vu Lan 2003


phia tren thåo am eua vttelng tit Kalinga. hQ eung s6ng t(j.i d6 nhtt ngttoi tu kh6 hanh, an toan nhung thu d.y trai lttc;lm hai dttc;le. Hai vi cha m~ mu6n con gai dttc;le an 6n, nen M nang d l(j.i trong am, r6i di ra hai trai rung. Trong lue hai vi di vifng, nang lttc;lm du eae 10(j.i hoa ke't thanh vong hoa. Bly gio tren bo sang Hång e6 mot eay xoai nd hoa d~p, t(j.O thanh mot eai thang thien nhien. Nang trea len d6, dua eheli va lim caeh tha vong hoa xu6ng nttoe. Mot ngay kia, vttelng til' Kalinga vua bttoe ra khoi nttoe sau khi tifm thi vong hoa nQ vttong len t6e ehang. Chang nhin hoa va bao: - Mot nu nhan nao då ke't hoa nay, song d6 khang phai la mot nguoi dan ba trttdng thanh rna la mot ca gai con thel d(j.i. Ta phåi di kie'm nang moi dttc;le. The' la ehang dam ra si tinh, di len phia thttc;lng 1u'U sang HAng, eho de'n khi ehang nghe nang ca hat bång mot giQng ngQt ngao trong lue ng6i tren eay xoai. Chang Mn gån g6e d.y, vua thly nang lien bao: - Nay giai nhan, nang la loai gi the'? - Thtta eang

tit, thie'p la ngttoi. Nang dap.

- The' thi håy xu6ng di. Chang båo. - Thtta eang til', khang dttc;le, vi thie'p thuoe dong d6i Sat-M-ly'. - Thtta

ca nttelng, ta eung vh, xin nang bttoe xu6ng.

- Thtta eang til', khang dttc;le, thie'p khang xu6ng dau. Loi n6i khang lam nen mot Sat-M-Iy': ne'u quå th~t Ngai la mot vi Sat-M-Iy' xin hay k~ eho thie'p nghe nhung bi m~t eua nghi l~ truyen th6ng kia. Sau d6 hai ngttoi n6i eho nhau nghe nhung ehuy<$n truyen kY trong dong hQ. R6i eang ehua bttoe xu6ng va hai ben ke't giao voi nhau.

Khi cha m~ nang trd ve. nang k~ eho hai vi nghe ehuy<$n vttelng til' eua vua Kalinga, vi sao ehang vao rong voi dåy du mQi ehi tie't. Hai vi bång long dem gå nang eho ehang. Trong thoi gian s6ng ehung sife dm hoa hc;lP, eang ehua thl,l thai va sau mttoi thang, nang h(j. sanh mot nam tit dåy du tttong m(j.o t6t lanh, phttoe due va d~t ten la Kalinga. C~u trai IOn len, hQe t~p du mQi ngh~ thu~t tai nang tU than sinh va t6 phl,l ehang. Ve sau cha ehang nhin theo caeh ke't hc;lp eua cae ngai sao va bie't dttc;le vttelng huynh da bang ha. Vi the' ang gQi con trai vao va båo: - Nay con, con khang nen phi euoe doi trong rung gia bu6n te, vl vttelng huynh ta, Ehli vttelng Kalinga ly, da qua doi. Vay con phåi ve Dantapura va ke' vi vttelng quyen eua dong hQ ta.

Phap Am Vu Lan 2003

Sau d6, ngttoi cha trao eho con eae v~t mang the o minh: ehie'e nh~n e6 tin hi~u, tlm thåm va thanh kiem r6i bao: - Nay con. trong kinh thanh Dantapua d phia kia e6 mot vi d'.li thån v6n la be tai than tin eua cha. Con hay Mn nha vi ly, di thAng vao phOng rieng, dtta eho ang thly ba v~t nay r6i n6i eho ang bie't eon la eon da ta. Ong se dtta eon len ngai vang. Chang trai gia tu eha me va ang ba, va nho thån I!!e eang due eua ehang, ehang bay qua khang gian, xu6ng nha vi d'.li thån nQ, di thAng vao phong rieng etla vi ly. - Cang til' la ai? Vi quan hoi. Chang dap: - Ta la eon trai eua Ti~u vttelng Kalinga. R6i ehang rut ba lin v~t ly ra. Vi quan lien bao tin eho d hoang eung, cae trieu thån lien trang hoang kinh thanh va gittelng ehie'e long hoang gia len dåu ehang. Sau d6 vi Te' stt eua trieu dinh ten la KalingaBhavadvaja d(j.y ehang Mttoi Phap rna mot Chuy~n luan Thanh vttelng phåi thanh tl!U va ehang hQe tlt mttoi ph~n stt ly.

ca

The' r6i vao mOl ngay råm tue ngay Trai gioi, tu Cakkadaha xult hi~n eho vua Banh xe bau (Boo luan). tu dong hQ Uposatha xult hi~n Voi bau. tu gi6ng qUI toe VaIa ha xult hi~n Ngtta bau. IU Veppulla xult hi<$n Båo Chau, ke la Nu vttelng bau eung dam tuy tung thi nu va Vttelng til' bau dån dån xult hi~n. Sau d6 vua th6ng tri toan e6i dia du. Mot ngay kia Ngai dttc;le dam tuy tung hO t6ng su6t ba mttc1i sau d~m dttong, ng!! tren båo tttc;lng toan trifng, eao nhtt dinh nui Keiasa . Trong dnh uy nghi long l~y, Ngai trd ve tham song than eh6n eG. Nhung khi mu6n vtt<;lt qua vung Mt quanh eay d(j.i b6-de. båo tQa vinh quang eua ehtt Ph~t, neli då trd thanh trung tam di~m eua vG trl,l, thi voi bau khang th~ nao qua dttc;le: vua eu thue voi mai, song voi v~n khang th~ nao vttc;lt qua.

E)~ giåi thieh vi~e nay, b~e E)'.l0 Stt ngam vån k~ dåu:

l. Kha-Iinh Thanh M, Chuy~n luan vttelng, Chan ehanh, Ngai eai tri e6i tdn, Mot thud Mn b6-de d'.li thQ, Tren minh voi bau d(j.i oai thån.

Do d6, vi Te' stt etla trieu dinh eung du hanh voi vua thåm nghT: "Tren klu5ng gian ehting eo gl eån tra eå, !(li saG dlle vua khong gil:lc voi qua duqc? Ta muon den xem sao". Tu tren khang hi!- xu6ng, vi nay ehiem ngttBng båo tQa vinh quang eua ehtt Ph~t, va khu v!!e quanh eay d'.li b6-de. Thoi ly tttelng truyen rång trong khoång ehung mot d~m vuang ly khang bao gio e6 mot ngQn eo mQe, du eru bång mot S<;li lang nho, m~t Mt nhtt th~ eat min, 45


bon b~ la thåo moe, eat dling va d<;ti thQ ehhg khae nao ehua tti son lam sung sung nhu dang ehiem nguong, d6ng quay m~t v~ huong båo tQa b6-d~. Khi vi Ba-la-mon Te su quan sat eh6 nay, l<;ti suy nghI: "Day la ndi ehu Phq.t då dac;zn ((~n mQi dl!e tham eua min tht nen khOng ai co tId vuqt qua duqe, du eho do ehinh la Sakka (E)e Thich) Thien ehu di nila". Va tien v~ phia due vua, vi Te su tau voi Ngai eae d~e tinh eua dia ph~n quanh dy b6-d~. eling thlnh du Thanh vuong ngt! xuong voi .

8ti giåi thieh vå"n d~ nay, b~e 8<;to Su ngam eae vån kc$ sau: 2. Vi Te su tau voi Thanh vuong, Lå con nha kh6 h<;tnh hi~n nhon, Khi ngai ehuytin v~n xa luan bau, 8ånh l~ ngai xong, huong dan Mang: 3. 8ay eae thi nhan van tan duong, Xin ngai ngt! xuong, tå"u Hling vuong, Noi day ehu Ph~t-da vo thuQng Chanh Giae vien thanh toa anh quang. 4. Tuong truy~n ding d ehon pham trån, 8ay ehinh la linh dia thanh thån, Thåo moe, eat dång, eling d<;ti thQ 8ung quanh trong dang dic$u ton sling. 5. Xuong day, xin dånh l~ trang nghiem, Yl eten mi~n xa t~n håi bien, Tren d<;ti dia du nuoi v<;tn v~t, Noi nay la dåt thanh thieng lieng. 6. 8<;ti vuong dåy du mQi loai voi Thuån ehung nho cha m~ tot doi. Ngt! gia eten day, voi van muon Tien len, song ehAng buoe gån Mi . 7. Ngt! tren mlnh båo tUQng thuån noi, Thanh y my nghi, eu thue voi , Song ehhg eaeh nao voi buoe nua, 8en day, voi phåi dung yen thoi.

8. Vua nghe lai n6i vi tien tri, Vua phan truy~n eho båo tUQng di, Vua thue gh sau vao båo tu'Qng: "Neu våy, ta se thå"y li~n khi." 9. Bi thue, voi keu thet tt!a ken, Nhu' co lanh lånh, h<;te vang r~n, Chuytin rung, li~n nga VI hling lt!e 8e n~ng su'on, khong thti dUng len. Yl eu bi due vua thue mai. thue mai, con voi khong thti nao ehi1,1 du'Qe con dau don, nen phåi ehet ngay . Song due vua khong biet la voi da ehet, eu di~m nhien ngt! tren lu'ng voi. Mot lat sau Te su Kalinga-Bharadvaja n6i:

46

- Muon tau Thanh thu'Qng, vuong tu'Qng da ehet r6i, xin Thanh thuQng ngt! qua voi khae.

B~e 8<;to Su' ngam viin kc$ thu mu'oi dti giåi thkh vic$e

nay: 10. Quoe su' lo sQ lue nhln voi

Ba: ehet, long kinh dong thot JOi : "Xin tim \lai khde, tau Hoang thudng, Bda tuqng ngai nay bå mq.ng r6i. "

Nho eong due va thån lt!e eua vi Thanh vu'ong, mot con voi khae thuoe ehung lo<;ti Uposatha xuå"t hic$n truoe due vua va dua lu'ng ra moi. Vua ngt! tren lu'ng n6. Lue å"y thi thti vu'ong tu'Qng kia li~n nga xuong dåt. B~e 8<;ti Su ngam vån kc$ dti giåi thieh vic$e nay:

11. Vua hai kinh nghe tå"u vic$e nay, Ngt! len voi khae, b6ng li~n ngay Thi hai båo tu'Qng kia nhao xuong, Lai th~t tien tri da hitin bay. L~p tue vua ngt! xuong tu tren khong gian, va ehiem

ngu'ong yling Mt quanh dy b6-d~. Trude vic$e thån ky kia vua thi hic$n xong, due vua tan than vi te su' Bhåradvaja qua vån kc$ : 12. The nay, voi vi Te su mmh, 8<;ti ete Kha-linh båo: "Thl!e tinh MQi \li~e khanh am tuong thau SUGt, Hdn khanh tMy tat cd duyen sinh. " Song bå"y gio vi Ba-la-mon kia khong muon nh~n lai tan than tren, rna van giu vung nguyen vi tri khiem ton eua mlnh, ong tan than eong due ehu' Ph~t va ca t1,1ng het JOi.

B~e 8<;to Su l<;ti ngam kc$

M giåi thieh vå"n d~:

13. Quoe su' tu ehoi st! tuyen duong Va tå"u nhu' våy vai Thanh vuong: "Thån ehi bie t di~m eling tuang tric$u, Con ehu Ph~t giae ngo hoan toan. 14. Ph~t-da tri kien d<;tt toan ehan, f)i~m tric$u, eae Ngai ehhg ehu tam,

Chu PMt toan tri nho tuc$ quan, Thån la hQe giå ehAng uyen tham".

Vua nghe n6i v~ eong due eua ehu Ph~t. nen long dåy hoan hy , li~n ban lc$nh eho nguoi triin the dem th~t nhi~u vong hoa thom eten eung duong Yling då"t quanh linh thQ b6 -d~ suot båy ngay dem li~n.

000 B~e 8<;to Su' ngam doi vån kc$ dti giåi thleh vic$e nay:

Phap Am Vu Lan 2003


15. Thanh thQ B6-M, ehtia eting duong Vdi baG am nhC;l.e tMt du dUdng, Cae vong hoa dyp thdm ngao ngC;l.t, Ngai IC;l.i xay quanh mot bue tuong.

16. The r6i Thanh de ngt! ra v~. Mang den hoa dåy sau vC;l.n xe, Lam le eting duong, VI Dai de Kha-linh sling Thanh dia B6-d~ .

000 Sau khi då lam le eting duong trQng th~ DC;l.i thQ b6-de nhu tren, due vua tham song than, r6i rude hai vi v~ thanh Dantapura so'ng eling Ngai. TC;l.i My Ngai ehuyen bo' thi va lam eae ph~n st! khae, eho den khi mC;l.ng ehung ngai dUQe tai sanh vaG e6i Troi Ba mudi ba . Sau khi eha'm dill Phap thoai tren. b~e DC;l.o Su bao: - Nay eae Ty kheo, day khong phai la lån dåu tien Ananda lam le eting duong dy b6-de, rna ngay xua eling v~y. R6i Ngai nMn dit;:n Ti~n than: - Vao thoi a'y Ånanda la vua Kalinga , va Ta ehinh la vi quo'e su Kahnga Bharadvaja kia.

000 Chu thich: l. Raja eakkavatti (Chuyen Luån vl1dng): Vi vua eai tri toan du bång ehanh phap ehu khong bång dao truQng.

2. Jambudipa (Diem-phu-de) : xu eua dy h6ng dao, ten eli etla An Do. Anh dieh la: The Country of Roseapple Trees.

Nhq.n xit: B6-d~ DC;l.o trang la Thanh dia thieng heng då dUQe

biet bao ang van thd ca tung tu ngan xua va day la mot vi dl,!. Sau khi Due Ph~t thanh DC;l.o, Ngai thQ hUdng Giai thoat IC;l.e va Niet-ban IC;l.e trong nhi~u tuån tC;l.i vling Mt då ehung kien st! Giae NgO eua Ngai ngay duoi go'e dy Assatha (mot IOQi eåy sung). Ngai då khong ngung ehiem nguBng dy e6 thl,! vi dC;l.i va thåm cam dn dy eao b6ng då ehe ehd Ngai nhu mot ndi an trti to't lanh suo't thoi gian Ngai ehien Mu quyet lit;:t d€ dC;l.t Ph~t gua.

ca

Chinh Due Ph~t då to long qu)' trQng gu)' trQng vting Mt d~e bi~t nay nen eae d~ tli eua Ngai eling d~u nguBng mo dy e6 thl,! dUQe m~nh danh la dy b6-de d B6-de DC;l.o trang nhu mot bi~u tUQng eua st! Giae NgO. Sau d6 eae vi d~ tli xua't gia eling nhu tC;l.i gia d~u thinh du Ngai eho phep hQ dem mot hQt gio'ng eua dy b6-

Phap

Am Vu Lan 2003

d~ v~ tr6ng tC;l.i Ky Vien d~ lam mot dia ditSm ehiem

bai thieng Jieng, h6a phudng xa.

d~e bi~t

la nhung ltie Due

Ph~t

du

Tu d6 HOi B6-de do Ton gia A-nanda khdi xudng ra doi dap ung nhu du a'y tam linh eua eae d~ tli thoi Dti'c Ph~t. Nhan dip nay, Due Ph~t k~ mot ehuy~n Tien than eua Ngai, eho tha'y tir trong gua khu, ehu Ph~t eling då vien thanh Chanh giae tC;l.i Thanh dia B6de, eho nen vting nay då trd thanh mot ndi thieng heng rna ta't mQi loai co dy sinh v~t deu to thai do ton trQng .

ca

Thud a'y, B6-tat ti~n than Dti'c Ph~t con la mOl vi Te su Ba-la-mon eling då khuyen mot vi Chuy~n luan vudng den ehiem bai Thanh dia nay vdi hudng hoa eting duong va sau d6 Ngai ra l~nh thån dan eli hanh dai le tC;l.i Thanh dia B6-de. Ngay nay, B6-d~ DC;l.o trang la ndi quy tI,! ehlia d~n eua Ph~t tli khiip the gidi den day d~ to long ton sting Thanh dia då ehung kien st! Giae NgO v6 thuQng eua Due PMt dem IC;l.i anh sang tri tu~ va tu bi eho toan thtS muon loåi. Ngoai ra, eae hQe giå Tiiy phudng con nh~n tha'y ånh hUdng eua ehuy~n Tien than nay trong nhieu nen van hQe nhan gian d Au Å: nhung ehi tiet ve de tin v~t eua vi vudng tli va eaeh e6ng ehtia thå vong hoa xuo'ng dong suo'i dua den mo'i ky duyen giua nang va vi vudng tli a'y la nhung st! ki~n thuong Mp trong de e6 tieh nhan gian eua nhieu nude dudi nhi~u hinh thue khae nhau. Dieu nay ehung to de ehuy~n Ti~n than Dti'c PMt da dUQe ph6 bien rong råi d nhieu Mt nude vUQt xa ngoai bien gioi An Do tu ngan xua . Nhan dip le Vu Lan PMt lieh 2547. nam 2003 (EKle PhQt ThOnh DQo eOng la dip dau xuån Nhåm NgQ), toi xin gdi den eae dC;l.o hfi'u gån xa eau ehuy~n Tien Thån dåy hudng dC;l.o måu nhi~m nay d~ eting nhau tUdng nhd mot trong bo'n Thanh dia thieng lieng ma Due Ph~t då tung in da'u ehan trong thoi Ngai con tru the: Vuon Lumbini, Mi Due Ph~t dån sanh; B6-de DC;l.o trang, ndi Ngai ehung diie Vo thuQng Giae NgO ; Vuon Nai, ndi Ngai Sd ehuy~n Phap luan, va rung Sala d Kusinara , ndi Ngai di~t do trong Niet-ban to'i h~u. 00

Ngu'ai PhQt tll' phai bh~t ap dl:lng tinh thon BI, TRi, OONG, quan chieu de kh6ng sung bai thon tu'<;1ng, nhom lan gilla th(Jt va gia; phai biet phon bi~t thi~n va ac, cung kh6ng vi tu' l<;1i rieng minh rna chQY theo nhllng the lI!c v6 minh, ban dllng Thoy T6, lam 6 ue dQo phap, lam ngd tn/cc nai thong kh6 cua hang vQn sanh linh va biet bao nhieu ngu'ai då gl:lc ngå cho h! do, hoa binh, am no cua don tQc.

47


thd me• toi

va dua con thd bac . dau Phan H:;tnh ---000---

Kheng bie't t(l.i sao moi l§n nghi Mn my, tei dm tha'y mlnh nho be tra l(l.i. D6i voi my , bao giD tei cung chi la mot thång be kho kh(l.o, nhut nhat. ben len va 6m ye'u . V~y rna tren th\fc te', tei da la mot ga trung nien s6n s6n tren d§u hai thti' t6c voi hai ph§n tieu mu6i bång nhau. D6i voi toi, my la mot hlnh anh cao d, bao dung, vi tha , nhan dti'c. Nhu'ng ngay ca vq tei cung phai ceng nh~n di~u n§y, danh d6 thanh kie'n my ch6ng nang dau kheng u'a nhau. hay n6i xa'u nhau. My tei la mot ngu'oi luen luen nhh nhllc chiu d\fng s6ng doi blnh thu'ong mot cach vui ve h6n nhien. Ai d6 n6i eau? Nul n' est content de so sort? la chu'a dung mot tram ph§n tram r6i, vl my tei la ngu'oi bång long voi s6 ph~n cua mlnh. D6i voi tei, chi ba'y nhieu d6 cung du M cho ba tra thanh mot ngu'oi phi thu'ong dang kinh phllc vl tei nha't dinh kheng th~ s6ng nhu' the' r6i. d vao tru'ong hqp cua my tei. tei se gay gåt, dn nhån hoij.c ne'u dB hdn. se dån nen ba't man trong long chi lo ra net mij.t nhan nh6 nhu' khi an gung. nhu' ny Thi tao b6n. Do' ai bie't du'qc mot ny Thi tao b6n treng ra sao? Nåm mu'oi tam tu6i, my tei di la'y ch6ng xa mu'oi eay s6. Tei n6i xa theo nghia tu'dng Mi the i vl cha tei la ngu'oi khac lang, ndi d6 hoan toan xa 1(1. Mi voi my tei. TMt toi nghi~p cho ba, hai lang cach nhau chi mot con kinh dao Chq-G(l.o rna ba v~ nha ch6ng nhu' th~ di xti' khac. Tei tu'ang hlnh anh my luc ba'y giD la mot thon nu khoe m(l.nh dam dang vl quen voi ceng vi~c noi trq tu nho. My tei, ngu'oi then nu a'y tu gia x6m lang than yeu va cha my ruot M v~ nha ch6ng, mot gia dlnh tam anh em rna cha tei la anh d . Anh d cua mot dang bay dti'a em gai. Trong cung mot nam, my ch6ng va nang dau d~u c6 thai mot lu'qt: My tei sanh ra tei ; ba noi tei thl sanh ra cbu mu'oi. TOi nghi~p cho chu ut chu'a kip thei nei thl ma't my. Ba noi tei va ba ngu'oi ce tei bi giij.c Phap hanh quan bO" rap qua lang bån che't; eng noi tei thl bi tra ta'n da man, nha clta va tai san cua eng d~u bi thieu d6t chay rl)i. My tei vua phai nuei dti'a con trai d§u long, vua phai cho dti'a em ch6ng bu m6m . C<l.nh d6ng tro tan

48

ndi n~ n nha cG , cha tei xay dl,l'ng l(l.i mot mai choi tranh vach Mt. Ganh nij.ng båt d§u dij.t len vai dei vq ch6ng tre phai nuei du'Bng mot ngu'oi cha ma't tri, mot dan em kheng me bd vd va mot dti'a con kho la tei . Vh rna m§m s6ng v~n vu'dn len du'oi mai tranh ngheo do s\f tao t§n ve n kheo cua my. Trong ma'y nam sau, tei c6 them hai dU'a em nua . Tei da Mn tu6i bie't suy nghi. Tei båt d§u ghi nh~n vao tri 6c non not cua mlnh nhung ky ni~m cua tu6i thd. Ky ni ~ m d§u tien v~ my con ghi lai trong ky ti'c la moi chi~u my dåt chung tei ra vu'on sau giij.t giii qu§n ao ndi

me mu'dng rong. Ndi d6 tei hQc bdi 10i l§n d§u rna th§y d<l.Y la me chti' kheng ai khac . My ng6i d§u van nåm chij.t tay tei, thong ngu'oi tei xu6ng mu'dng dang nu'oc lOn. Tei choi d(l.p lung tung mot cach thich thu . Dh d§n my tei cot day lat bång by la chu6i khe ngay heng tei r6i giu mot d§u day d~ tei ranh rang du tti' chi rna bdi ch6. My chien banh cong, banh re' r6i moi sang mang ra chq ban. Ce tei thl c6 ngu'oi da di la'y ch6ng, c6 ngu'oi v~n con a chung va ph ll buen ban voi my. Hem nao my cho phep tei theo ra chq chdi thl th~t la vui bie't ma'y . My mua chao long d6i heo cho anh em chung tei an sang, banh bo banh da Iqn d~ an lai rai Mn trUa tan chq. C6 hem ce tei xin phep my cho chung tei a nan l<l.i chq chdi vl nha 16ng chq bu6i tru'a v§.n mat, kheng nhu' mai choi tranh n6ng bti'c. Tan chq xong, nha 16ng chq du'qc quet dQn sach se, cac thOt thit du'qc rlta s(l.ch nåm mat nhu' bo van . Hai dU'a em tei dua chdi mot luc tha'm m~t du'qc ce toi b6ng dij.t len thot fhit ngu kho trong cdn gi6 mat hiu hiu, rni~ng v~n con ng~m rnie'ng banh bo . Co tei me nhay co co voi ma'y dti'a b<l.n, con tei va chu ut toi tha'y xe cam nheng cha linh ny dung l(l.i trUoc chq thl ch(l.y ra ng6 . Xe hdi bao gio cung la di~u ky thu d6i voi tre con. Tha'y hai dti'a be xinh xeo, bQn linh ny la'y biscuits thay xu6ng cho. V~ nha ngay hem a'y tei hi hitng khoe my banh ngon cua linh ny cho, kheng ngo lam cho cha toi

Phap Am Vu Lan 2003


råy la my toi va co toi, con dm chung toi khong dUQc ra chQ. My khong råy toi mOt tieng, con båo toi mang banh ra sau he an di. Mot horn dang trong bua an chi6u, cha toi bi linh qu~n ~p VaD nha crna sung truang vo ll1ng trån båt qU)! g6i len dE thåm vån VI tlnh nghi hOi!-t dong cho Vi~t Minh. Måy my con ding bo dua dung len nep VaD cot ma sQ hai. Toi nhln nhung h(;m g sung den ngom va nhln nhung nguoi linh vua Hy vua Vi~t. Toi tu hoi phåi chang chinh nhung nguoi linh nåy da cho toi banh hom nQ, va ti!-i sao hQ li!-i c6 thE vua hi6n. vua ac?? Cha toi bi hQ båt din di, khong dUQc phep mac VaD chiec ao so mi ma my toi vua vOi låy ra. My nåm tay chung toi, meu mao nhin thea tåm ll1ng trån cua chong vdi hai canh tay bi tr6i thuc ke sau 1l1ng. Vai tuån le sau, mot toan tu c6 linh bong sung the o canh giu di laD dong ngang nha. Toi dang thån tho choi dua vdi chu toi Cl san thl chQt nh~n ra mot trong s6 måy nguoi tu thi6u nao kia chinh la cha toi VI nguoi vua di vua quay m~t nhln cham cham v6 phia toi. Toi vl,lt chi!-Y vao gQi my ra. Ba bo do cong vi~c dang låm, ph6ng ra clta d6 roi ... cW c6 th6 glti gåm Stt thuong yeu trlu men cua ba qua anh måt thiet tha. Mot thoi gian sau, cha toi dUQc ph6ng thkh nho c6 Stt can thi~p cua vi tuyen uy nguoi Phap den tham qu~n sau khi vi nay da hoi chuy~n oan uc cua cha toi . D6 tranh khoi tlnh tri!-ng mot c6 hai trang. cha toi sau d6 da rai que len Sai Gan I~ p nghi~p. My toi giao nha clta va cong vi~c lam an li!-i cho cac co toi quan xuyen va dåt anh em chung toi v6 que ngoai an nho o d~u? V6 que ngoi!-i, my con chung toi c6 cuoc s6ng thoåi mai hon, VI ong ba ngoai tuong d6i kha giå, vuon ruong c6 råt nhi€u cay an trai. My khoi phåi buon tåo ban tån nua, chi phl,l giup cha my cham lo vi~c nha. Toi dl(Qc ba ngoi!-i din di hQc, m6i t6i my dm tay toi t~p do cac miu ti.! ben ngQn den dåu, me kien nhh kem cho toi hQc. Sau hai nam di hQc vdi chiec c~p d~m va blnh mttc mong toi, toi da ... biet viet! The nSi VaD mot bu6i t6i, my thåp den d~t tren nåp ruong qnh giuong ngu roi ga cho toi viet buc thu dåu tien glti cho cha toi o Sai Gan. Viet xong thu, toi leo len giuong ngu. nhung khong phåi nåm ben qnh me ma la nåm dudi chan me VI hai dua em nho cua toi dn Stt cham s6c cua my hon. V~y ma toi vin cho d6 la di€u hi!-nh phuc nhåt cua dUa be tam tu6i khi m6i dem con dUQc ap ma mlnh VaD ban chan cua my ma ngu th~t ngon. Thoi gian em d€m troi, cha toi thuong v€ tham vQ con doi ngay roi li!-i di ngay VI tlnh hlnh an ninh vung que lUc båy gio khong cho phep. Roi VaD mot dip he, cha toi nbO mot nguoi quen rudc t6i len thu do d6 cha toi g~p ga mot vai tuån le. Chuyen di Sai Gan lån dåu tien cua toi khong phåi bång xe do ma bång hang cha dua ni!-o. Toi dUQc di1.t ngoi lom khom tren d6ng dua, dåu vua dl,lng mui chiec xe hang . Cha ra ben xe d6n toi dua v6

Phap Am Vu Lan 2003

nha trQ, dua toi di an nhi€u m6n ngon v~t l~, di xem cåi luong va chieu b6ng, di xe Ilta di~n Sai Gon-ChQ Ldn tren d~i lo Gallini tuc d~i lo Trån-Hl1ng-D~o . Bay gio c6 nhi€u khi thåy street car ch~y tren Queen o Toronto, toi chQt nhd ky ni~m ngay xua d6. Sau chuyen du lich ... Han NgQc Vien-Dong '" va tro v€ lang que, thång kho toi phan mot eau xanh don khien cho my phåi kh6c Sl,lt sui: "6 vdi ba ngay nao con cting dl(Qc an xa xiu thjt quay sudng låm; con o vdi ba ngo~i an ca kho hoai!" Noi phån dåu bai, toi da n6i toi la mot thång be kho khi!-o roi ma; neu khong kho kh~o sao Ii!-i phat ngon bua bai nhu v~y lam cho ngo~i va cho my phåi mui lang tui than. My thl thut thit, ngoai thl tho ra låc d5u chan nån cho cai thång chau ngo~i? ngu qua! Cong laD cuc kh6 nuoi n6 båy la u, dåt n6 di hQC nhung ngay dåu tien n6 aen truang; bay gio n6 y dUQe o xu S€goong mueli bua da ngon mo mi~ng che bai, thi~t la do båt hieu! Ngoai khong h€ n6i ra nhung cau åy, nhl1ng bay gio nghll~i, luc åy toi dang bi mång nhu v~y låm. Mot ly do dang bi mång la nua la ba cai thjt xa xiu thjt quay d6 chua chåc da ngon bång ca kho vua lanh vua b6 hein la xa xiu thjt quay v6n c6 nhi€u chåt "cholesterol". Cong laD clh my va cua ngo~i nuoi nång toi th~ t vi nhu troi bi6n, dUu tkh bång chung con ranh ranh tren co th6 toi day. Thu nhUt la hai cai dåu g6i d5y theo. Thång nho di hoc chan Mt dap gai måc co, d~p miEng sanh, trQt duong muong, v.v ... te d€u chi, te m~t nghi, baD h~i hai cai dåu g6i khong bao gio kjp kho may ghe, chiing khac nao hai cai mat c6 ve måt, ve mtii. ve mi~ng d5y du . Hen chi ma nguoi ta mdi c6 thanh ngu: "N6i chuy~n \lJi d6u gOL". Nhung 15n xuc thu6c do, thu6c dan la ngo~i , la me xue chd ai trong khoai Mt nåy. Nhuc dåu trilng gi6 cung ngo~i va my nåu chao trång vdi duong phen cho an, båt gi6 mang tang. Dåu tkh thu nhl la canh tay m~t can gia cua toi. Cting tai lån d6 kW khQt thång nho choi tro danh kiem lea len d6ng cui dua måt da te chui nhui ch6ng tay xu6ng dåt nen bj tr~t gan lai eung ngoai d6n xe ngua chay len ong Bang tren dnh ly My-Tho slta gan, bang b6 cho. M6i lån di nhu v~y la ngoai dai cho an hu tieu di1.e bi~t My-Tho ti~m Phanh-Ky o d6e du quay, ngon het xåy! Dåu lich thL( ba la cai dåu m6p. Di hQc 10i bo v€ nha m6i ngay la yen than roi khong chiu, mot hom toi båt chudc chung ban len deo mieng bltng sau xe ngtta. Ch:lng de xe tdi nha roi ma ngtta cu phi duong xa, cu chi!-Y ao ao ... nhu ngtta, VI c6 hanh khach nao xu6ng di khoång d6 dau ma båo ngung! Xe chay dng lue dng xa nha them, xa hein khoång cach tu truang v€ den nha khien thiing nho quynh qua ph6ng dai xu6ng duong bj d~p 6t xu6ng lO da xanh trang nhtta mot cai "hOp" m6p SQl Chåc t~i v~y ma toi hay nhuc dåu va kho khao su6t doi, sinh ra hQc hanh do dang, cuoc doi chiing låy gl lam tuoi sang. Toi khong bao gio dam k6 lai chuy~n dong tro i d6 lai voi ngo~i va my, danh ng~m dång nu6t cay

49


ni~m dau the' ky bdi cai tinh nhut nhat, ben len nhu con

gai nha que. Sau cai tai n~n "rlf bien rlf diln" do thAng be trd nen 6m ye'u them, cti' nay b~nh mai dau, thu6c båc u6ng ha r§m, t6n cang hao cua ngo~i va mlf cha ai va day.

vh

rna tai dam lam cho mlf phåi phi~n long, th~t dang toi. Tuy nhien, ba cai vu le te do cung chua phåi la di~u khie'n tai an Mn nha't. Di~u khie'n tai an Mn nha't chinh la cai che't cua Bkh NgQc, dti'a em gai tai, m~c du mlf tal khang bao gio d6 l6i cho tai . Nåm do tai chin tu6i, Tua'n Ki~t sau tu5i va Bkh NgQc b6n tu5i. Bu5i chi~u ham a'y noi dam ruong c~nh lo co mot cUoc da banh, tai dåt Tua'n Ki~t di xem, Bkh NgQc lån quffn ben mlf Mi nha be'p. Chi trong ma'y phut mlf b~n ron voi cui li'ta, Bkh NgQc då do dåm ra san nuoc VQC muong va trQt chan rai xu6ng nuck. Muong khang sau, nuoc cru ng~p toi dui nguoi Idn. Nhu'ng chi~u sau do cung du gie't h~i mot dti'a be ngay thå b6n tu6i di chua vung. Khi mlf nh~n ra sI! vång m~t cua Bkh NgQC va di um thl muon. M~t up duoi nuoc mUång, Bkh NgQc då ngop thd. Noi san banh tai va Tua'n Ki~t dang måi me theo doi nhung pha gay dn cua tr~n Mu thl mot nguoi nao do de'n gi~t tay tai noi: "Em may bi chet chim dia l(! Len!" Tai die'ng h6n cung Tua'n Ki~t chay bay v~ nha. Toi d§u ngo då tha'y mot nguoi trong hQ dang vat nguQc d§u thi th~ qu~t qu~i cua dti'a em gai xa'u s6 cua tai ch~y lUp xup d~ s6c nuoc voi hy vQng may ra cti'u s6ng no. Va kh. Em tai då che't tMt r6i, dti'a em vua tråi qua mot tr~n 6m b~nh ban Jqch li~t va dang an khoe tron nguoi trd l~i. MIf tai dau don va van, am xac con khoc v~t vå thåm thie't. Ba ngo~i trong con dau bu6n då hoi tai mot cau: "Sao khOng (J nha coi chilng em con?". Cau a'y ghi khåc vao tim tai mot ni~m an h~n sau xa trQn doi khang phai. Phåi, tai ... dti'a con kho cua m~ d~i cua m~ - co ph§n trach nhi~m lam ma't dti'a em, du mlf khang bao gio trach tai VI mlf qua cao d, bao dung. Tu My v~ sau, duong nhu tai khang ham thich tårn sang nua. Khang phåi tai sQ che't chlm va tin di doan "co hu6ng", co le tai cru ma't dm tlnh voi nuoc sang VI no då va tlnh cuop ma't m~ng s6ng cua em tai.

Mot vi~c lam khac khie'n cho tai mang m~c dm toi l6i måi voi mlf la mot lh tai noi d6i. Ham a'y tai di cau ca ra C1 ruong va muong lo. Blnh thuong tai då dt nhl).y eau, ham a'y ngoai ma'y chl,lc con ca ra, tai con eau dUQc b6n con ca tre vang m~p m~p dinh mang v~ cho mlf lam mot bua ca tre chien d§m nuoc måm gung. Nhung tren duong v~, ba Sau Mom trong xom don tai ll).i xem gio ca r6i nång n~c doi mua ma'y con ca tre. Ba moc mi ba ba dua cho tai to gia'y nam dt r6i tI! nhien båt ma'y con ca tre di. Un d§u tien kie'm ra ti~n, thång nho dti'ng che't tran, khang bie't li~u cach nao. C§m ti~n len tay r6i nghi Mn khuc banh ml thit co nhet d6 chua, chan nuoc måm ot va cay ca rem d~u xanh ban d cai quan nho g§n

50

truang hQc, tai då M cho sI! them mu6n cua mlnh la'n ap ta'm lang hie'u thåo nhif h~u. V~ nha, tai da'u nh~m chuy~n ban bot phh ca ngon cua m~ . Nhu'ng cai ba Sau Mom th~t la nhi~u chuy~n, da nai mua ca ngon cua thång nho l~i con di k~ l~i toi tai ngo~i, ngo~i noi ll).i voi m~ khie'n mot ham, mlf b6ng du'ng hoi tai: "May Mm ray di hQc xai het nlim bq.c dc chua?" Thång tai kho khl).o hoi: "Sao ma bilt v4Y?" MIf tai cuoi khang dap l~i ca u thåc måc cua tai, cru d~n: "Un sau con doi mqt d6ng nha! May con ca tre do ma bein nlim bq.c dc, re qua!"

Chåc VI tai co toi voi mlf cho nen bi quå bao, phåi xa mlf h§u nhu thuong xuyen, ngay d tU luc con d que nha. Nam muoi sau tu6i, tai tu Sai Gan v~ tinh ly hQc vai nåm xa cha mlf. Nåm hai muoi tu6i, tai bi dong vien vao Hnh. Tai con nho cai ngay tai nh~n dUQc l~nh nh~p ngu cua Bo Qu6c Phong gdi. Ong phat tho gQi ten tai nh~n thu båo dåm. Tai md thu ra, lang bang hoang. xe' chi~u mlf di ban d chQ v~, tha'y tai ng6i noi ban phong khach voi ve m~t bu6n hiu, mlf hoi: "Con sao v4Y?" Tai im l~ng khang no bao tin. MIf d~t gio xach xu6ng, Mn ben lai d~t tay len vai tai: "Con co chuy~n gi bu6n hå?" Tai bu6n khang phåi vi chuy~n tai di linh rna tai bu6n VI bie't chåc khi noi ra, mlf tai se bu6n. Cai bu6n cua mlf se Idn ga'p ngan l§n cai bu6n cua tai. MIf cao d, bao dung thl di bu6n cua mlf cao lon, bao la. Tai nguoc nhln mlf, tha'y t(li nghi~p cho mlf qua. MIf l~i hoi: "Giay gi day?", va dm cai l~nh nMp ngu len xem: "Thanh nien ten: ... , dia chl: ... , thuqc hJp tuifi ... duqc l~nh gQi nMp ngu di the o klzoa ... tril bi. f)uClng Slf phdi trinh di~n nh4p ngu tq.i QLlan V/:l Thi Tran Saigon dung teim giiJ sang ngay?" MIf dQc dti't månh gia'y, ng6i xu6ng ben tai nghlfn ngao keu len mot tie'ng "con" r6i ran fI,la nuoc måt. Tai cung khoc lheo. Tai la dti'a con tho cua mlf rna . Khoc mot lUc r6i me moi noi: "V4y la chi con co muiJi ngay nila la con di?" R6i mlf ll).i khoc. Thång tai kho kh~o an ui mlf mot eau he't sti'c va duyen: "Con" khang sao dau rna... Lam sao tai bie't la tai di linh se khang sao? Trong xom luc ba'y gio cti' lau lau la co dam rna rna horn chd bång xe nha binh, nguoi dua tang b~n d6 linh di r§n r§n; nhu v~y båo m~ tai khang khoc sao dUQc? Nhu v~y rna tai dam noi la "khOng sao", dung la .. x~o he't ch6 noi! Tu ham do cho Mn ngay tai di trlnh di~n, mlf tai d~u na'u nuong thti'c an ngon m6i ngay cho tai ån m~c du nguoi dang thåt ruot heo gan, dau dau net m~t. Sang ngay lai di, mlf d~y th~t som na'u com ta'm suon chå cho tai an mot dia th~t d§y, l~i con Cl,l bi mot lon nham guyga dung d§y thit ba rQi xao måm ru6c va hai trai dua leo, nlta chl,lc cam sanh M dån bl,lng trong ma'y ngay dh s6ng trong hang rao kem gai cua Tr~i Nh~p Ngu s6 3 duoi nhung hang eay bå d~u. R6i nhung l§n cu6i tu§n mlf l~n loi di Trung-Tårn Hua'nLuy~n Quang-Trung d~ thåm tai. Vuon Tao-Ng o , Tr~i Nguy~n- Tri-Phuång då co ra't nhi~u giQt m6 hai cua mlf

Phap Am Vu Lan 2003


rdi a d6, då hru l'.li vet ehan elia m~ va biet dau e6 d nhung giQt ntJ'oe måt lau voi nua. Tinh nhan nhue ehju dl!I1g gian kh6 elia my nhu la mot di~u hi6n nhien. Truoe m~t t6i, m~ dua tay qU~1 m6 h6i t6e mai rna van euoi dju dang d6n h~u. Trong sual euoe doi t6i, duong nhu it khi nao t6i nghe m~ thd than va ehåe ehån la m~ kh6ng bao gio lOn tieng r§y la t6i. Hai nam tiep d6, 16i ph~le v~ mot ddn vj a Nha-Trang, m~ dap xe do tu Sai Gon ra mi~n que hudng eat trång tham t6i måy l§n voi qua elia ngoai tu My Tho, qua elia my tu Sai Gon, l'.li them qua mua dQe duong a Phan Thiet. Dlj.o d6 e6 mot bai vQng e6 mang len "Trai Gui BenCat" råt t~nh hanh, thuong nghe hat qua lu6ng sang di~n clia dai phat thanh rna lai råt thkh VI noi dung clia bai vQng e6 d6 n6i len llnh mftu tlt råt thåm thia. Bai vQng e6 md d§u voi nhung eau n6i lai nhu sau:

Nghe ve nghe ve. ve tinh m6u tu Ai di xe lua. vi miin LQc-Ninh Qua vung Ben-Cat. nghe Tre con hat? M~ di chq cluJ o {au Khi vi m~ nhO' mua xau trai Gui Con cM xe lua tuT coi Ra ga don m~ lii).· Gui an chCli? Bai vQng e6 n§y dUQc sang lae dua tren mot ehuy~n e6 tMI v~ mot nguoi dan ba ten Trudng Thi Nhanh, que lang An-Th'.lnh, qu~n Lai-Thieu chuyen ngh~ bu6n d6 gam ehd tu Lai-Thieu bång xe liia len Hon-Quån BlnhLong ban. Chi~u ngay 8 thang 5 nam 1960, e~ Nhanh ban xong chuyen hang, dap ehuyen xe llta khu h6i. Xe dung l'.li d ga Bh-Bang Ben-Cat, e~ Nhanh xuang xe mua sån phåm dja phudng la hai xau Glii d~ mang v~ lam qua mQn eho con. Khi xe vua lu chuy6n banh. e~ buoe len xe, nhu'ng rlii ro bj te xuang duong r§y, banh såt då. can qua nguoi ehi trong lue tren tay c~ van con nåm ch~t tren tay hai xau trai Glii. Hlnh ånh dua con thd dung eho m~ truoe nha ga Lai-Thieu rna kh6ng bao gio thåy b6ng dang than yeu eua m~ tra v~ nua lam eho t6i xuc dong ngh~n long. T6i th~l may mån qua. T6i van con e6 m~ t6i. M~ lUc nao Mi dåi t6i nhu khi lue t6i vån con la mot dua con thd, traeh gl t6i kh6ng con thåy mlnh nho dlj.i, kho kh'.lo yeu luan dn sl/ båo bQc elia m~. Thuyen chuy6n v~ Sai Gon lam linh ki~ng dUQc vai nam sang g§n m~, t6i l'.li di tu nghi~p ngo'.li quae, v~ nuoc, r6i llj.i di ph~c v~ mot nhi~m sd d ngoai quac cho den thang 4 nam 1975; tinh den nay t6i då. lien tiep xa m~ suat muoi ehin nam qua. T6i xa m~ l§n sau eling lue tai chua d§y ba mudi tu6i, mai t6c con den. T6i djnh n6i mai t6e con xanh nhu' ngu'oi ta lhu'ong n6i, nhu'ng tai Jqp nghI l'.li t6c rnlnh e6 bao gio xanh dau, cho dli khi t6i con bu sua m~. V~ di~m nay e6 !§n m~ tai dju dang len tieng: "H6i nho toe con khOng xanh nhung dau con xanh. " Truoe sl/ ngd

am

Phap

Am Vu Lan 2003

ngac clia tai me cuoi båo: "Dau con co mau xanh VI ghi! LJ nhiiu qua. ma phåi rdm cha con bdng nut:'lc la ili m6i ngay do". T6i cru biet euoi ben len, trong b\:mg th§m nghI "Oing may My giiJ mt;lt may sang sua. diiu tich cua ghe {o da. duqc xoa sCfch r6i" Bay gio t6i vån con la dua nho nhu'ng d§u då blj.c. M~ t6i 16e trång nhu b6ng, van con lam l~ng våt vå VI eh6ng VI con. Ba ngoai t6i van con sang d lang que nhu hdn ban mudi nam v~ truoe, lue ba dan t6i di hQc l§n d§u. Neu ngo'.li hay m~ mot mai e6 måt di thl tren e6i doi dy, hlnh ånh elia m~ va ngo '.I i lu6n lu6n hi~n di~n trong t6i cho den ngay euai clia cuoc doi cling giang nhu nhung dåu tkh d§u gai th~o, tay can gia va d§u m6p tren lhan xac n§y. Trunh thoang trong giåc ngli t6i van nåm md dUQc 6m ban chan åm ap va tron tria clia m~; lue fly t6i co dUQe eai dm giae dUQc an toan, th~t em Mm va h'.lnh phuc. Tuy sang th~t xa m~ v~ khoång eaeh dja ly, nhung t6i vån co th6 dm thåy råt gh glii voi m~ trong y nghI, trong tam h6n. Qua thu' tu va hlnh anh, m~ dang d ngay ben qnh 16i. Vao ngay l~ Vu-Lan m6i nam, tai se xin nh~n mot d6a hoa h6ng M di len ao rnlnh, va t6i se tiep t~c lam nhu vh ngay nao t6i con sang.O

v U Lan vi~n xti' Di~u

Anh

Chi~u dang buat gia u s§u

Long con man mae dUQm mau qUlj.nh hiu, Mua rdi n~ng h'.lt bu6n thiu Vu Lan dflt khach, m~ yeu phudng nao. Lang con xao xuyen d'.lt dao Ni~m dau viSn xu, dang trao dång eay,

Lang thang trong kiep me say M~ hi~n thudng nho, con nay då. v~.

Ben m~ lang het tai te Nep vao lang m~, ... i e bao di~u, TInh my tha thiet my rni~u Rot vao tam thuc, dåt di~u lang con On m~, nhu bi6n tQ non Con hång du nguy~n cho tran dlj.o nhan C§u xin m~ khoi tr§m luan L'.Ic bang m~ den, Ph6 huan m~ hanhe

Hoi ece d~ tlf phai nen doi xl! vdi nhau tlldng hoa, tlldng kinh. E>ling tranh edi nhau. Hdy hoa hc;1p nhau nhll nllde va sua.

51


Mua Vu Lan ll).i tai, gi6 dåu m~ chua de'n, ng~p ngung di bong h6ng trång len ngt!c ao d~ kieu hånh ding mlnh da mot thCli c6 m~, nhung cling M x6t xa ding m~ da ngan dCli dt buac ra di. Khong bao giCl con du<;1c om la'y m~, n6i ding: M~ oi, m~ c6 bie't la con thuong m~ låm khong. KhOng bao giCl con mua du<;1c mot cai ao, mot doi giay cho m~, d~ nhln m~ trong bo quån ao mdi, na nl,! cuCli hi€:n h~u. Khong bao giCl con dU<;1C ap rna vao rna m~. nglii mui tråu cau n6ng nan quen thuOc.

Thien Hlidng ---000---

Khong bie't toi då dQc Bong H6ng Cai ÅO cua thåy Nha't H~nh bao nhieu lån. Tu nhung ngay con tho a'u sang trong vong tay m~, cho de'n ngay horn nay, khi na'm m6 cua m~ då xanh uom co, bai vie't luon lam tam h6n toi chung xuang trong nhung yeu thuong diu dang nha't. Du m~ la mot hi~n tht!c da'u yeu cho Mn mot hoai ni~m ng~m nglii, hlnh anh me luon choang ngo i trong tam tri. C6 nhung dem dai thuc gia'c, nhln anh trang lanh ngoai khung clia, khat khao de'n chay long dU<;1C m~ tra v€: trong vai sat na ngån ngui. Du vin du nguy~n ding, trong the' gidi ben kia, m~ dang thenh thang budc trong coi Ct!c L~c, cai bo he't muon phi€:n quy ben chan Ph~t. M~ ai, con da dQc nhiiu bai tha c6,

Con cling tang xem nhiiu ang van hay. Con da nhiiu dem ngdm anh trang len Ngq.m la bing mqt vdng may bqc Con cling nhiiu ngay di dulli nlulng himg ca)" Trang nhilng con pM' c6, nghe mua thu do' la. Ngdm mua hq tuon do' ndng vang Va mua dong ngq.p trai suang trdng Nhung m~ ai, van kMng co gi tuy~t vai bdng anh mdt cua m~, KMng co gi diu dang han anh mdt va tie'ng noi da m~ V~y d6, v~y rna giCl toi då ma't m~. Du bao nhieu tu6i, ma't m~ vån lam con nguCii hl,!t hing. Ngay truac. khi con m~, dc anh em a nhung noi xa xoi vin xoay tron trong quy d~o vdi m~ la tam di~m. Tårn di~m då tan, nhfi'ng dua con cm con la nhung di~m sao l~c lang bo vo giua båu trCli dem.

52

Vao nhung nam gån ma't, tri 6c m~ da tra nen hl lån. M~ nhu mot dua be n6i nhung lCli ngo nghe th~t d~ thuong, nhung m~ da lam chung toi roi nuac måt m6i khi dut thuc an cho me. "TMi. toi kMng an dau. nha con cå dam nguai kia kia, dem vao cha lli tre no an. " Trong tam thuc. m~ vin nghl dang sang nhung ngay co ct!c xua cli, nhin mie'ng an rnie'ng m~c cho ch6ng con. Ho~c dai khi "TMi, cac co d chai nhe, tai xin phep tai vi lo cam cha ang a),'''. Gi, nhung nguCii m~ Vi~t Nam, du lue nao, du a da u, cling quen mlnh rna nghl Mn gia dlnh. R6i nhung thang nåm tren giuClng b~nh, du da me man, nhung lue nao hoi m~ c6 khoe khong la "Dq, cam an. ang nhO. lai van khåe". M~ oi. c6 luc nao trong cuoc dCli, me nghI va lo de'n m~ khong? Låm lUc, toi x6t xa nghI Mn m~, nghi la m~ kh6 VI cm nghI de'n ch6ng con, anh em. Luc nao eling dl).y eon "Nguai an thi con, minh an thi mat. con q", nen lue nao cling nhin an nhin m~c. Nhung th~t ra sang nhu v~y, m~ c6 kh6 khong nm. Cm tha'y eh6ng con vui, la m~ vui; ch6ng con an nhan la m~ thl( thai du me c6 va't va Mn ma'y di chang nua. Cai tam tinh la du c6 phai khong me. V~y d6. vh rna m~ toi da tran tra bie't bao ngay tren giuClng b~nh trudc khi nhåm måt ...

Trang da lhit chung con. van la mqt phdn mau xuang da m~

Va trang nhtlng bdng cap, tiin tai chUng con hi~n co van dam ullt nhilng ulle ma va hi vQng da dfing sinh thanh Vdn nlzu8n nlzuyln nhilng ca q(c m~ cha V(iy ma gia day chUng con la:m gi duqc. Khi m~ trang can dau dlln tang ngay Khi bO' khOng con noi tie'ng yeu thuang Klzi nhtlng nghla an kMng bao gia din dap M~ ai, Con chl biet thdp nen nhang tham Trang nlulng luc trang len ma am thdm cdu nguy~n Mang me slim thoat khåi nhilng Mn dau cua kiep nguai Di bO' m~ mlm cuai dau do Va di chung con Gdng cuai trang nulle mdt tuan rai. Va nhu the', chung toi da bao ngay du nguy~n trong nuac måt du cho m~ du'<;1C giai thoat. M~ då ra di trong mot ngay via Ph~t. M~ då ra di, d~ ehung toi vån cam tha'y mlnh con d~i khCl bie't bao nhieu khi thie'u nhung lCIi bao ban cua m~, M chUng toi cam tha'y mlnh bo vo khi thie'u di b6ng dang nho be xinh xinh cua m~.

Phåp

Am Vu Lan 2003


Khi vanh tang mt:: emt vua d~y nam thang, tie'ng di~n tho,!-i mot bu6i tru'a thU' bay båt ngC1 dem Mn nhung dau don ng~m ngui. Tin ngu'C1i e~ thU' nam dot ngot qua dC1i tu ben kia d,!-i du'dng lam bu6i tru'a ehdt toi siim anh nAng. Mot ngu'C1i mt:: tuy~t vC1i då ra di, nSi mot ngLroi e~ tuy~t vC1i eling l,!-i ra di.

Trong gia dlnh, e~ la mot ban saG hoan ehinh nhåt etla mt:: va mot tårn gu'dng phan ehie'u sI! linh dong etla bo. Tinb yeu etla Bo va Mt:: då t'!-o nen ngu'C1i chi Mu yeu rna nha eung kieu hånh. Chi då eho ehung toi nhung bai hQe hoan ha o vf: long nhan dU'e, vf: long thLfdng yeu, vf: sI! nhån n,!-i, vf: long hi sinh, vf: St! sieng na ng lam vi~e khong ngu'ng nghi. Voi bo mt::, e~ luan lå mot ngu'C1i con cm hie'u. Voi cae anh chi em, ehi luan thu~n thao yeu thu'dng he't long. Voi ehang con, chi luan t~n tI,Iy quen mlnh, tao tån nuoi ehang di hQe t~p, nuoi con khon lOn, vun ven gia dlnh. Voi hQ hang, biln be, va ngay ngu'C1i khong quen bie't e~ luon <1Oi dai he't ml!e ehan tlnh. Mot dC1i el!e kh6 nhu'ng nI,! eu'C1i tLfdi tån luon nd tren moi. Du eong vi~e tåt b~t M n dau, nhLfng lue nao eling noi eu'C1i nif:m nd, va hat lanh IOl nhLf ehim. C~ di Mn dau la eling mang theo mot trC1i dily lhudng yeu va sU'e song. Trong dC1i song ngån ngtli etla mlnh, e~ ehi eho di rna khong bao giC1 nghT gl Mn nh~n. Trong tam tåt nhung ngu'C1i då bie't ehi, moi khi nghT Mn ehi, ai ai eling thåy long åm ap va triu me'n. V~y må ehi då nht:: nhang rC1i khoi euoe dC1i, nhu' mot dam muy taeh khoi vång trang, nhu mot lan sudng som mong manh nht:: tan khi v(!.t nAng dilu ngay di len.

ca

ca

ca

Chi moi bu'oe ehan de'n My vua tron mot thang, nhung el!e elia ngay thang eG ehu'a kip tan dåu tren doi vai muon phif:n; nhung u'oe md, nhung hang say bLfoe vaD mot dC1i song moi con long lanh tren doi mat c1en nau h(!.t de, nl,1 eu'C1i vån nang åm voi hai lum dang tif:n tren khuon m~t tron phue h~u, ehi då voi vang Ila xa euoe song vo thuC1ng d€ bu'oe VaD eoi khae ... cd

Hang eay eaa ngqp xanh b6ng la M4t mtOc ha em å trang xanh Girla khOng gian thinh 14ng bu6i trua he Chj då mat, då ra di mien vdn NI!- hoa xanh van con day ngo nga?n Ld ril mim hiu hitt nhrlng uu tu May menh mang ehung tMp x6t xa buan Chj nay då muan dili xa eaeh måi Trili Ca li menh mang ndng hq. Om hqp tro tem, l~ ua trim mi Thiip nen nhang tham khart nguy~n ehj nJng Thai ehj nhe tu nay dung ray rut Håy quay di, buOc vi noi ehOn Iq. Bå eai va thuilng di ni~m Phq.t tam an ...

Du rhg hlnh anh e~ khong bao giC1 phai nhoa trong tam tri, du rang lue nao eling eau nguy~n eho ehj mau sie u thoat, nhu'ng nu'oe måt lam the' nao kf:m giu khi nghT toi nI,! eu'C1i åm ap d~ thu'dng elia e~.

Phlip Am Yu Lan 2003

Len dlnh mii eaa Thil:\' trili t8ng lqng Ndng don eai va gi6 nui eilng don eai Xuang biin eat vang S6ng nhåy nlzap nho Thil:", euqc dili mang manh nhu suong kh6i TM:". con nguili be nhå den hu khang sdc eiing Ihanh khOng, khang eilng thanh sde Chut lam lanh mang tMu den Irili xanh Chut xae Ihon ai dor eMy ll!-i tan Dili ngo ngdc. ehim muang eung ngo ngae MqT dam mily vL(ong, Mql eai Ph(zl vi Cau cha ehi ngh1 yen girla ngan Tram huong kh6i

Mot trang saeh dC1i då qua di, thoi thl ... Clzi ai xin ha)' ngu yen Quen di Iran the: vi mdn an vui

Horn nay, khi tie'ng ehuong ehua ngan vang baD mua Vu Lan toi, khi tie'ng mo df:u df:u l(!.i bAt d:1u nhung lC1i kinh du sieu cho nhung ngu'C1i då khuåt, nu'oe mAt vån ru'ng ntng khi c1Qe lC1i kinh ea u nguy~n eho mt:: va e~ mau sieu thoa!. Me di, du me d dau, ehung con van luon la con elia mt::. Chi di, dll chi d dau ehung em vån luon la em elia e~. Dll song kie'p nao di nua, ehung con vån mong luon dLf<;1C lå con elia mt::, ehung em vå n se la em elia ehi. Me va Chi vån luon la nhung hlnh anh d€ ehung toi tI! hao, d~ ehung toi ton thC1 va d~ ehung toi nga n dC1i yeu quy. Chåp tay eui d~u, xin ea u nguy~n BU'e PMt tu bi dem me va ehi viing sanh Cl!e l'!-e quoe. Hai tay buang xuai Hang mi khep Iq.i Cuqe dili giil eld con nl1l1ng hu khang Thenh Ihang eai Iq. Giå eholl 1'0 tlutiJng, Nhin quanh qu6n ehl con loan suong kh6i Nq Iran gian ru sq.elz Plziin nao eung tieu Tan , Nual Tite ehi nhrlng mang manh min tht DL~t nq hang Iran Thoal eai Iran ai V~ eai Ph(zl thong dong dai eMn buOc ....

Thien Hridng, Vu Lan

Lai PhQt dQY: ,.. La ngllai PhQt tll chan ch6nh thi chung ta phai nen biet qu6n xet tam minh dii thl!c hh~n mQt cUQc c6ch mc;mg ban than ve ca hai m<;it: doi nQi va doi ngoQi hdu chung ta sam ph6t tri~n PhQt t6nh. Co nhlf the chung ta mai thQt sI! cung dllang Chll PhQt mQt c6ch dung nghia .....

53


con då cho cha H~nh Chie'u --- 000 ---

Chie'c ngai vang cu cMp chC1n trudc måt Thai tU' A Xa The' ngay d trong giac ngu, khie'n cho Thai tU' nhu seng say che't mOng. Tia nång loång ngay cång nh<;1t nhCit nho xueng tham r6ng. Mot lu6ng khi lCinh chCiY dQc theo xuong seng, Thai tU' ch<;1t rung mlnh - GiC1 nay khong bie't då may giC1 r6i? Thai tU' khe vuet lCii thanh guom mot lå n nii'a, hai vanh moi mim ch~t. doi måt såc len anh thep. Ca hoang triau ru xueng trong mau thu. Binh Sa Vuong xuat hi~n : - Cån gl nhQc long nhu the' hoi con trai cua tråm I Tråm då bie't r6i, vi~c nay sao con khong n6i ra sdm. Ca vuong quec Ma Ki~t E>a nay la ctla con, thl sa gi chie'c ngai vang! Con yeu! Ngay mai cha se lam l~ phong vuong cho con. Con trai cua cha se chinh thU'c budc len ngoi cttu trung dung theo nghi thuc cua mot b~c de' vuong. Cha khong d~ con phai chiu toi trUdc muon dan dau . Håy lin cha. Thai tti' nghe fl,I ng rC1i. Thanh guom rai xueng. Mong hay tht!c? A Xa The' run dy trudc am mttu gie't cha bi bCii lo thl it, rna kinh hoang trudc eau n6i vua r6i da Binh Sa Vuong thl nhiau - Phl,l vuong då khong gie't ta. TCii sao Ngay len ngoi, tan vuong då khong rl!-ng ro nhl( mlnh tudng. St! dO lu<;1ng, long bao dung, tmh yeu thuong cua Blnh Sa Vuong cu nhu ngan mui ten xe toac tam can dua con nghich tti', phoi bay trudc ba quan van va di då tam kinh ddm cua mot ong hoang. A Xa The' dam cu6ng 10Cin han. The' la, d~ tra an vua cha va cung co' ngai vang mOLcach chåc an nh3""t, A Xa The' lian hCi ngl,lc Binh Sa Vuong ngay tUc khåc. Ong ra l~nh bo doi cha cho Mn che't mdi thoi. Hoang h~u Vi E>a Hy ngat uu. Tram quan che't sii'ng. Cm c6 Blnh Sa Vuong vån than nhien nhu khong, VI Vuong då budc vao sa qua Tu-da-hoan. Trong ngl,lc tei, nha vua hl!- thu cong phu tu hanh. E>ay la thC1i gian quy nh3""t con lCii cua Vuong. Khong mot ai du<;1c phep vång lai tham vie'ng, tru Hoang h~u Vi E>a Hy. M6i lån Mn, ba giau thuc an trong tui ao cho vua, A

54

Xa The' hay du<;1c qud trach m~. Lån sau ba giau trong bui t6c, A Xa The' cung bie't va ham he se hl!- ngl,lc m~ . Cung dUC1ng, ba tårn råa sach se, r6i thoa bot vao mlnh dem Mn cho vua. Vua g<;1t lay Wp bot ay rna an. A Xa The' hay du<;1c lian hCi ngl,lc m~. The' la Blnh Sa Vuong cm con chC1 che't. Nhung lCi thay! Bång thian duy~t vi tht!c, vua vån cu tuoi tån than nhien nhu thuC1ng. Thay cha ngay cång tjnh lCiC, A Xa The' djnh gie't di cho khuat måt. Mot horn, vua thay nguC1i th<;1 CCiO quen thuoc Mn, duc vua mung thåm, ngB ding con mlnh då an nan hei di, nen cho nguC1i de'n CC10 rau t6c d~ ruoc va. Khong ngC1 trai vdi diau duc vua nghl, nguC1i th<;1 Cl!-O ll!-y vua trong nudc måt r6i y l~nh A Xa The', dung dac CC10 gQt g6t chan vua cha, xat dåu va muei vao r6i ho tren lti'a nong cho de'n che't. Trudc tham dnh ay, Blnh Sa Vuong chanh ni~m an tru trong Tu bi quan, nguy~n cho A Xa The' thoat khoi ngu c hlnh. Cung luc ay, tin hoang nam, con trai duong kim hoang thu<;1ng vua mdi hCi sanh du<;1C loan nhanh trong hoang thanh. A Xa The' vui mll'ng khong sao k~ xie't, tlnh yeu cua nguC1i cha lån dåu tien chdm nd trong long ong, m~n n6ng, thåm du<;1m, sau thim ... Ong nhu ll!-c '1ao mot the' gidi dåy phep lCi, mot dm giac ky di~u, khie'n cho ong c6 dm tudng nhu mau huye't tu trong tim mlnh nho giQt ra M tie'p nei dC1i mlnh. B6ng nhien, A Xa The' chl!-Y nhu bay vao ngl,lc that tlm m~ va eau hoi dåu tien cua ong la : - Måu h~u, khi con con nho phl,l hoang co thuong con nhu con då thuong con cua con bay giC1 khOng? - Sao con hoi lCi v~y! M~ nghl tren the' gian nay kh6ng tlm dau ra du<;1C nguC1i cha lanh nhu cha cua con. E>~ m~ k~ con nghe. Luc m~ con mang con trong long, mot horn m~ them ky quai. M~ them mut vai giQt mau trong long ban tay cua cha con. Nhttng lam sao m~ dam n6i ra . Thay m~ ngay cång xanh xao, cha con cu gl!-n hoi måi, m~ mdi thu th~t. Nghe v~y, cha con vui ve lay dac rl!-ch tay cho m~ mul mau . Do d6, dc nha tien tri trong triau cho rång con se la ke thu cua cha sa~ nay. Bie't the', m~ c6 y djnh gie't con nga y trong bl,lng, nhttng cha con khong cho. Khi sanh con ra, cha då vui mll'ng bie't bao. Nhttng nhd lCii lC1i tien doan trudc. M~ muen gie't con lån nii'a va cung chinh cha con då dn me. Mot horn, con n6i ml,ln nhQt tren dåu ng6n tay, nhli'c nhai vo cung, kh6c suat ngay dem, khong ai d6 dU<;1c. Cha con dang cung ba quan nghi triau, nghe v~y dm long khong d~u, lian be' con vao long va chång chut ngån ngCii, cha ng~m ng6n tay con trong rni~ng, mut nhe nh~ cho con do dau . Gom thay! Cai ml,ln nhQt ~, mau mu tuon trong mi~ng cha con. Nhttng s<;1 lay tay con ra, con se nghe dau nen cha con då nuet he't d mau lån mu. Phai, m~ vån nho nhu in, cha då nuat he't d mau lånmu ...

Phap

Am Vu Lan 2003


Nghe Mn d6, A Xa The' vl,lt dling phåt d~y, vua ch(,ly vua het nhu' dien: - Tha ra mau! Hay tha I~p tuc ngu'oi cha yeu guy ctla tråm ra mau. R6i khang d~ y Mn chung guanh, A Xa The' b6 nhao vao ngl,lc thåt. Ong kinh hoang nbln thåy doi chiin cua vua cha con hoi hoi mau mau, mau låa. Mau tnii tim do ch6i. Om choang chie'c than båt dong, A Xa The' guen ca dua con trai dau lang, ang gao thet ran rl,la: - Cha! ... GiQt mrdc måt an nan Ctla Vu'ång lan toa, lan toa ... tu'åm m~n tren tung ne'p nhan gia c6i ctla cha. GiQt mtae måt muon mang cu chay guanh chay guanh va sau eling dQng l(,li tren dai moi Blnh Sa Vu'ång mot nu eltoi tha thu yeu thu'dng. Båt tuy~t. Va bien. Ngay h(,lnh phue nhåt trong Mi khi A Xa The' dUQc lam cha ciing la ngay dau kh6 nhåt trong doi khi VUdng da måt cha vTnh vi~n. D~ l(,li cho nghln nam sau vua nu'dc måt, vua nl,l cu'oi ... Con da cho cha ... doi doi. Trich TVHS

me••

•••

nhOng Cl m

ba n

Nguy~n HtJu H6ng Minh

--- 000 ---

D6 Trung Quan la gu'dng m~t Don Kisot poeme th~p ky tam mu'di, chin mu'di va eho de'n bay gio, nhftng nam trttde th~m giao thua the' kY. Chua tung c6 mot tuyen bo' v~ thå, nhu'ng thd ong di gua nhftng tuyen bo' r6i rung

Phap

Am Yu Lan 2003

xuo'ng nhu nhftng dnh hoa d~p, bu6n ba tren mot san thd c6 gua nhi€u ke gianh eh6. Chu'a Iqp Mi tho(,li ang da bo di. D~ cho chinh nhftng ke doi gay hån vdi ang mot SI,l' ngfrn ngd; va k~ tu d6, trong ehinh hQ thd ang cling da c6 m~t. Vie't v~ M~ la d~ tai trung tam ke't h!c m(,lnh me cua ong, da thu hut nhi~u ngu'oi. Trong tac phfrm L'etre et Neant (hU'u th~ va vo th~) xuåt ban nam 1943, 1. P. Sartre c6 vie't: "Ce qui compte dans un vase, cest le vide du milieu" t(,l m cijch c6 nghTa la: "DiÆu dting ki da chiec l/.fc binh chinh la cdi trang r6ng d giila". C6 th~ n6i, cai khoang r6ng dang k~ etla ehie'c Il,lc binh åy doi kili la nhftng m6c xieh guan trQng tham kin d~ hi~u thd ctla D6 Trung Quan. Bai thd M~ ong vie't khoang gifta nam 1986. Luc åy m~ ong vån con so'ng. Tinh nghjch dao ctla bai thå la d ch6 ong vie't M~ d~ sam ho'i, t(,l toi tru'dc m~ cho mot ngay ang bie't chåc chån ding minh se måt m~ (?!). Mot di~u vo ly nhu'ng ngåm ky l(,li råt c6 ly va hQp ly. Di~u d6 md da u mot di khoang r6ng thu'ong tn!c CJ ong, va len Mi bang b(,lc trong thd ong. Day la mot style ctla hQ D6. Dau phai du'ång nhien ong cam thåy xa l(,l trude "Nhilng dong sang trai di co trd IQi bao gio?" (M~). Thie't nghT tu trie't ly dao nay c6 th~ hoai l(,li mot cam giac etla ang, cam giae hoang mang rna Albert Camus mo ta råt lai tlnh d6 la n6i co dån cua than pMn con nguai, mai mai bi lu'u day tren gue nha d~ ng6ng vQng mot vu'dng guo'c khai vQng nao d6 (L'Exil et le Royaume). D6 vie't: "KhOng di dau. KhOng viln XU. Ma suat Mi hoai hl1ong" (Chan dung thå - Nxb Tre 1993). Tårn trang nay cling ehinh la tam tr(,lng ctla Trjnh Cong Sdn: "Trong khi ta vi IQi nhO' ta di ... Di dllu Ioanh quanh cho doi moi m~t" (Mot cai di v~). D6 chinh lå di chong chenh ctla kie'p ngu'oi ngh~ sl. Nhu' vh gifta Måt va TIm, sinh sai va hoa lån la nhftng ph(,lm tru eho'ng do'i nhau nhu'ng da giai guye't lån nhau, nu'ång tl!a vao nhau. D6 la nguyen ly hQp nhåt, can ban nhåt etla trie't hQc c6 d(,li An Do, than htlY di~t (Vishnu) cling chinh la gu'ång m~t ctla vi than xay dl!ng. D6 nbln thåy trong nhftng thang ngay råi rdt ctla m~ luc v~ chi~u la b6ng ta huy ctla nhftng thang ngay khang con nfta. D~ ang guye't li~t cho'ng tra vdi tie'ng vQng khåc khoai n~ng n~ Mn va ga d~u ky uc: "Con khang dqi mQt ngay kia khi mf! milt di mO'i gi(it mlnh khOc Ioc ... Con hOt hoiing vO'i thOi gian khcic nghi~t. ChQy di en cu6ng qua tuJi mf! gia nua". Con dang kh6c d t~n trong tim con day bdi con bie't r6i day con se vång m~. Tu'ång tI! nhu' the', Ph(,lm The' My - Nhåt H(,lnh nu'ång do nhftng dua con sdm båt h(,lnh åy bång mot bang h6ng di ao, "MQt bong h6ng cho nhilng ai khang con m{!". D~ chju dl,l'ng eu huych phi thu'ong åy, D6 am tham xa viing chufrn bi. Nhu' tru'de mot cuoc viing m~t dai ngay etla ngu'oi than, chung ta khang th~ khang hoai vQng, tu'dng nhd.

d day 86 hoan toan di ngu'Qe l(,li vdi tr(,lng thai hu' va chu nghTa rna William Faulkner da tUng cm trieh n6, khi n6 tran ng~p trong van chu'ång. William Faulkner vie't: 55


"SI! sq håi, ngay nao eon nguifi hit sq håi thi ngay do hQ (ngu'Cfi ngh~ sI) se lq,i kMi SI! viit nhrlng kift teie, nhrlng teie pht1m a lq,i lau dai ... ". S<;1 hai ngay m~ mat, 5<;1 hai phåi Mi di~n nhii'ng bap benh dang dån e6 m~t. dang xam tht!e phån eu(le dCfi . Noi am ånh d6 la "nguifi xa Iq, quen biet" (Bielinski): "Anh då bao lan dung lq,i tren p/u)' quen. Ngd non dling ehao xe tang qua pM: Ai mat ml: saG lang anh hodng sq. Ngay theing kia bao lau mla eua minh?". St! s<;1 hai bAt dåu eho m(lt am ånh. Nhu'ng khi da trd thanh am ånh thl e6 th~ kh6ng con s<;1 hai nii'a. Am ånh gån nhu' m(lt st! thue gil,!e doe d6. khien ngu'Cfi ngh~ si quen minh, dan than vao eu(le sang t40. Tae phåm ra dCfi la nhii'ng am bån etla noi am ånh ay. "Nghin bai tha ehat ng4p ed tam h6n. Dau khfl - ehia lia - bu6n vui - hq,nh phue". Bo l<,li phat hi~n them khoång rong thu hai sau eai khoång rong thu'ong trt!e: "Ai n[u n6i thifi gian? Ai n[u neli?". B~ 6ng binh than nMn ra vong tuån hoan etla eu(le song, etla vii trI,! nay song ehet, xanh non - e6i gia, tai t40 - r6i xu6i ehåy mai v~ m(lt pilla. Nhu' dong s6ng da khdi ngu6n lim v~ bi~n ca. "CuQc hanh trinh tham lijng phfa hoang Mn ". Cu(le hanh trlnh phan rua. Ong ehuå'n b! VI noi hoang mang et!e d(l bdi ve d~p 14 nh lung tan nhån etla hoa h6ng di ao . B 4i van hao H. Balsae da kh6ng n6i: "SI! dau Mn la vo cung, SI! vui mung la hrlu hq,n ". Bdi, tn1ae ca i ehet du'Cfng nhu' ehuån bi r6i, eiing nhu' ehu'a ehuffn b!. Mot vB oa vu'<;1t ra khOi nhii'ng ehi~u kieh da dinh sin. Bo dr ngB hlnh dung "xe tang qua pM'" d~ bot bang hoiing, h6a ra khi eh 4m m~t vai bang hoang 14i dng bang hoang han. Nhii'ng am bån 14 i eh6ng len am ban. Bung tren di eheo leo, qn h~p etla doi song ay, eai Tai - ban nga da h6a thanh di Ta ehung eho moi ngu'oi. Tu di T6i d nhan di Mn eai Ta etla d6ng loai: M~ ta tro bui tren sang. Xuai beo hoa neo hu' khang m~ v~ (TrAng) . Cu(le h6a than da tai. M~, khdi nguyen ra di tu d t bui, me 14i trd v~ voi eat bl,!i - st! trung ehuy~n etla eat bl,!i h6a kiep. Nhln 14i qua trlnh ehuån b! VI st! di etla m~ d~ tha'y 6ng bat lt!e kh6ng du'<;1e quy~n can dt! gi het. Ong bj nem trå giii'a eho va nhån. Ong lu'u 14e giii'a b(ln b~ va trong tråi - "chiiu hoa triing rqn bOn M. Tran gian them mQl ke vi m6 coi". "Them mQt" la eaeh n6i etla im I~ng mae khåi. 1m lim trong the gioi vQng tu'dng. M~ la nhii'ng eanh hoa d~p trong tho Bo Trung Quan.

Canh hoa ay v~ sau da du'<;1e 6ng hoa thanh h6n que ehung etla Mt nu'de, T6 quoe . "Que huang mbi ngLriJi chl mQt. Nhu la chl mQt ml: tMi. Que huang niu ai khiing nhO. Se khOng lan n6i thanh nguifi" (Que hu'ong - nh 4e Giap Van Th4eh, tho Bo Trung Quan). Moi ngu'oi eru co m(lt M~ va tinh yeu thu'ong do kh6ng bo ben, kh6ng bien giOi. Tat ca nhii'ng dong s6ng d~u ehay va tat ca nhii'ng dong sang do d~u qui h<;1p d~ hu'ang v~ ngQn ngu6n dau b~. Bll'ng tren di~m nay 14i thay them m(lt khoång rong lOn lao etla tho Bo Trung Quan. Khoang rong d6 nhu'Cfng eho eho tieng n6i tMi d 4i, dan t(le . M(lt khoång rong d~ nhln ra M~ trong T6 quoe, T6 quoe d trong Mc::. Nhttng tuy~t nhien tu pilla etla thi si, B6 vån 56

ehu'a h~ Mi th0 4i gl ca. Ba y eru la nhii'ng d(le th0 4i etla m(lt ngu'Cfi ehung eu(le. M(lt ngu'oi co m~ vua qua doi tu h6m qua va h6m nay mua Vu Lan dang tdi. Kinh dang httdng hdn M~, Thttdng

gm. v~ cac em

M~

Thd ctla

D6 Trung Quan

Con khOng dqi mQt ngay kia khi ml: mat di mai gi~t minh khoc Ioc Nhrlng dang song Troi di co tra lq,i bao giif Con hOt hodng trL(CIc Thifi gian khdc nghift Chq,y di en cu6ng qua tu6i ml: gia nua Mbi ngay qua con lq,i thi(v ngt1n ngo Ai n[u n6i thifi gian? Ai n[u n6i? Con mbi ngay mQT Mn them MI: mbi ngay them gia ebi CUQc hanh trinh tham lijng ph[a hoang hOn Con se kMng dqi mQt ngay kia co nguifi cai len eio cho con MQt nl,/ bQch h6ng Mai thang thOt nh(in ra minh mat ml: Mbi ngay di qua dang cai cho eon nhilng bOng h6ng Hoa dl:p d(fy - ca saG lang hodng sq? Ta ra di muifi nam xa vang tay cua ml: Song tI! do nhu mQt eeinh chim bdng Ta lam tha cho difi va cho biet bao nguifi con geii Co bao giif tha cho ml: ta khOng? Nghin bai tha chat ng(ip ca tam h6n Dau kh6 - chia lia - bu6n vui - hq,nh phuc. O

ngay XU3n chuc m~ thuqng thQ 101 tu6i Xuan nay, thu'a M~ tu6i han tram LOng con h4 nh phuee6 ehi bång Khån du Troi Phåt luan gia hO Giii' gin Hi~n Måu du'<;1e binh an Yen, Sam, com ehau dang håu M~ Som khuya ben M~ d 4 an dn Tam nguy~n v~n tron eau Hieu d 40 Mung Xuan, thu'a M~ tu6i han tram. Thanh Lan Phap Am Vu Lan 2003


nguoicha Trån Hoai Thti Ben trC1i. Ai da gQi ben trC1i. lC1i thåt thanh, dem b~t nleh rong rong 1<$ do . Ai da gQi ben trC1i, ngua da nan ehan bon, tri len tie'ng tri eu6i eung, va may ngu v6ng dUa ngt!a gia v& rni&n 4eh l~ng. Ben trC1i, thC1i dl,li nay, nguC1i e6 th€ thåy m~t nhau tit xa vii-n d~m, dia du gan gui vo eung, thu tit de'n vdi nhau trong tleh tilc, nhttng eung e6 tin hi<$u Mn gua eh~m gua tue tU'i, gua dau. Tuån gua. Lue con d ben nay ung dung lai xe tren xa IQ, ngay 8 tie'ng trong hang rni<$t mai, dem ngu yen lanh tren n<$m day, trang ehan dl,l, thl ben kia Ba ll,li bo di. Ba nhilm milt. Ba khong con dqi thiing con, dua ehau trd v&. Va ehåm he't. Ben trC1i. Bu6i sang Mn sd. Ng6i yen. Ba åi, ehlta bao giC1 con ll,li cam thåy co dån nhu bay giC1 . Mu6n bo rna di . Mu6n them mQt lån me'u mao . Mu6n gQi mQt tie'ng ba tit lau ehua mQt lån dUqe gQi. Di dau bay giC1 dE khoi d~p dåu. khoi dau gu~n 16ng ngt!e, dE khoi dn mi<$ng, dn moi. rna nu6t dong 1<$ m~n . Thl ra, bay giC1 con mdi hiEu the' nao la mQt n6i måt mat eua mQt dC1i nguC1i . Cai måt mat se ehång bao giC1 dttqe d&n bu hay e6 thE duqe um trd ll,li. Du la mQt hat bl;!i di nua. Du la mQt sqi t6e di nua. Cai måt mat ma ai eung e6 mQt lån ehåp nh~n. Nhttng rna thua Ba, ehien tranh giC1 da tan Il;!i, dau con n6i måt mat nao nhu nhung n6i måt mat nhu ngay xua. NgttC1i ehe't giC1 day, du sao eung con dUqe an ui o C6 nghla la, trUde khi nhilm milt vån con nhln lai mN lån nhung ngttC1i than yeu. Trit ba. Thua ba, bai nay , con vie't cha ba. Trang giåy nay con kh6e cha ba. MQt hai ngay, hay tram ngan ngay, con se n6i vdi ba, thilm thl vdi ba, kE lE vdi ba. Cai dau nay con xin giu låy , eho rieng con. Khong ai trang nh6m biet di mat mat nay. Con se Mu, nhu ehång bao giC1 xin di ngay phep tang ehe' thuC1ng 1<$. Bdi VI, vdi con, ba khong ehe't. Ba s6ng mai. Omai trang dC1i con.

Tit Quang Blnh, m6 rna ong ba ba bo Il,Ii. Bo Il,Ii, nhu lån dåu thea con tau silt ra khåi xuoi v& Nam. Ba da lt!a ehQn dC1i s6ng va tuång lai cha con ehau. Nhung vao ngay ay, ba vån con e6 mQt eh6 dE rna de'n. Du nhung ngay dåu tien lam lu. Du ehie'e ao IUång den elh ba dng lue eang mC1 phai giua mQt thanh nQi d6ng elta. Du ngh~ thåy thu6e eila ba dng lUe dng kh6 khan tQi unh giua mQt the' gidi Tiiy y. Ba da ehQn lua. Dau ddn rna ehQn lt!a. Bo Quang Blnh, bo D6ng Hdi, bo m6 rna ong

Phap

Am Vu Lan 2003

ba, ba Il,Iy ba lay. Bo eå nghi<$p, nhung eå nghi<$p e6 gl d eai nay, trit tie'ng gQi thåm I~ng eua mQt kie'p dC1i: Tt! do yeu va ghet. Ngay åy con con gua nho d€ hiEu tl,li sao nguC1i ta dam bo ca mQt phån dC1i gUl bau nhat eila con nguC1i. Tai sao nguC1i ta Il,Ii dam ehåp nh~n Mn mQt nåi vo dinh. ehåp nh~n mQt phån dåt Il,I låm eua rni&n xa . Tl,Ii sao nguC1i ta Il,Ii dam phui tay, bo sl,leh eila cai m6 hoi nude måt, eong lao rna mlnh da co' tl,lO dt!ng, va ca mQt nåi eh6n yeu Mu nhat eua mQt con nguC1i gQi gue hUång. Dem nay. may muåi nam trd lai mQt thC1i gian, mQt khong gian eu, dE Il,Ii eang hiEu hån v~ n6i dau båm eua mQt nguC1i bo gue nha. Ba ehua mQt ngay dlnh liu vdi bQ may. Ba eung ehua mQt ngay tung ho da daa. Ba dung ben I~: gian di nhu ehie'e ao IUång den ba mae su6t nam su6t thang. Cao gUl nhu ngh~ thåy thu6e ma ba da giup dC1i, giup ba con. lan lang. Va kh6 hl,lnh nhu mQt nha tu. Va ung dung nhu mQt vi d6 nho. Va co dQe nhu nguC1i con Il,Ii eu6i eung eua mQt the gidi. Nhu v~y tl,li sao ba Il,Ii mang than ga tr6ng tl;!e tl;!e båy con xu6ng con ta u ha m6m. Thl ra, ba da tien tri duqe st! th~ t. MQt st! th~t rna ngay ca the h<$ eila con sau nay eung ehång bao giC1 bie't n6i. Va ehao åi, Mn khi biet duqe thl da gua mUQn mang. Nhung ngay dåu tien d Hue', thl gua lam lu. Hue' e6 nhung ngay mua dåm, e6 nhung bu6i trC1i ll,lnh cam dim, va gi6 thl d t båm da thit. Va ba da dung d giua Hue', di d giua Hue', eh6ng dB eung dC1i s6ng d Hue'. vån ehie'c ao IUång den bae mau. vån ehie'e ao tåi nylon mau s~m reu da raeh. Va vån ehie'c du den. Ba da khong nhung eh6ng et! eung eåm ao rna con eh6ng et! eung eai n~n van rninh dang m6i ngay mQt lån ap xa hQi. Nhttng ne'u eåm ao da lam ba lao daa I~n d~n, thl di n~n van minh kia da låm ba co dQe hang vl,ln lån. Odau nguC1i ta eung guay m~t. O dau, kh6i bl;!i, va san phåm eua nhung lu6ng gi6 tit phuång Tiiy vån eu6n 16e, vån vån vU. Ba da di nm Il,Ii nhung nguC1i than ehu eu. Mang dqi hQ d€ ba båm tay xem Il,Ii kinh ml,leh, d€ ba ke toa thu6e, va eu6i eung la it ti~n eong. Ba eung da di gua nhung phong ml,leh bae si ehen ehue ngttC1i. Ba nhln nguC1i ta dang bi dåu dQe bdi kh6i xe, dåu mB, nude da, trl;! sinh. Va dng dau hån nua, ba phai ohln nhung trang giay kinh di€n, nhung giong ehu hi~o nhan, nhung suy ngru vl,ln dl,li tit tit bay eu6n hay vui d~p dudi bude ehan nguC1i khong thuång tie'e. Khi ay ba ehl biet eui dåu,

57


lttng khom xu6ng, va hic;1m va nh~t. Khi ffy ba bu6n bå nhln v~ phia Bl,li NQi, tnrong Qu6c Til' Giam, neli rna ngay xu'a ba då tung hQc nhung giong chu cua thanh hi~n . Hue' vao nhung ngay dåu tien, may thl mau chl , va siing nu'oc . Nhung con qul,l den in b6ng tren thanh quach cii, tu Thu'c;1ng Tu qua Bong Ba . Hue' vao nhii'ng ngay dåu tien, dem thffp thoang nhii'ng ngQn den lu mo giii'a dong song Hu'elng, va tie'ng ho Nam Ai tmnh thoang dt len u dQt. Hue', hQc tro B6ng Khanh, Qu6c HQc, biii hQc qua du nhu' mQt dan bu'om. Hue' c6 dai pha! thanh ben du. con nghe am vang tie'ng doi song ca NgQc cim va Nguy~n Hii'u Thie't. Hue' c6 tie'ng rao hang rong nåo nUQt trong b6ng t6i am u tu du'ong Tru'elng Binh v~ Hang Boat. Va Hue' c6 mQt rnlnh ba, dung ll,li, con lai mQt mlnh. Nhttng ba khong bao gio chiu lam ke thua cuQc. Ba vån m~c chie'c ao lu'elng den, mang chie'c dll den, chie'c ao wi mau reu s~m, va di bQ , di måi, di mie't. Tu Morin v~ B~p Ba. Tu Morin len Phu Cam. Tu Morin qua du Tru'ong Ti~n, qua Bong Ba, Thu'c;1ng Tu, vao H6 Tinh Tam, ngu'c;1c len Be'n Ngl!. Dang ba nho, gåy. Hai chan ba khiing khiu, vai heli khom xu6ng. Boi khi mQt chie'c xe ph6ng qua viing nu'oc, va ca ngu'oi ba bj nu'oc bån tung t6e. Boi khi nhii'ng con ch6 hung dii' sån sang nhåy b6 vao ngu'oi ba , ne'u khong nho dy du ben ngu'oi, chåc ba se phai bo cuQc. R6i ba trd v~ cung con. Mai nha ton nao ben du'ong Tru'elng Bjnh, n~n nha dilt thit, chie'c giu'ong tre nu'elng tl!a cel han. Nhii'ng dem mua dong nam ffy, Hue' trd troi, ll,lnh cam cam da thit. Yl ll,l lllm, va VI heli ll,lnh bu6t b6c len tu n~n dift, thffm qua tffm chie'u. qua ca chie'c m~n dl,l nha binh, khie'n con khong theS nao ngu du'c;1C. Va ba ciing vh , nåm be n con, måt md . Chung ta då khong theS tu'dng tu'c;1ng c6 mQt ngay chung ta phai nu'elng than tl,li nha cua mot ngu'oi khac, trong khi d que nha, chung ta c6 ca ngoi nha gl,lch khang trang, c6 n~n xi mang, giu'ong rong, chie'll hoa. Chung ta khong theS tu'dng tu'c;1ng mot ngay ba dlln con di tlm quan an ngheo nan ben chc;1 Bong Ba , deS nghe m~ chu quan biu moi n6i trång trc;1n: Quan toi del bin, ang nen um cho khac, cm VI ba c5n th~n lffy to giffy mang trong rnlnh lau doi diia , di chen . Måt ba då md trong dem, nhln len chie'c mung, hay dang trd v~ cung qua khu. Voi ba, con bie't, l~ thåm ff y la qua khu. Va voi con, l~ thåm ffy la m~n khong du ffm, la khoang dem day d~c, la gi6 ben ngoai hu tUng celn, d~p vao mai ton keu am i, la ca than theS co rum ll,li tru'oc cai ll,lnh b6c xu6ng tu mai ton, b6c len tu dift... Phai, voi ba , J ~ thåm ffy la qua khu. Con ngu'oi ba då n~ng triu qua kM. Ngay d hi~n tl,li nay, ba ciing la ngQn den cua qua khu. Ngay xu'a, moi lån ba ngu khong du'c;1C, ba vlln trd dh pha tra va dQc sach thanh hi~n, hay ngam nhung vån thel c6. Bay gio khong ai cho phep ba trd d~y , deS ng6i doc im cung b6ng dem. Ngu'oi ta dang ngu . Ne'u c6 thuc chiing la nhii'ng h6n rna tu nhii'ng thanh qllach reu rong.

ca

Chung thuc deS rna kh6c cho mQt thoi dl,li. Nhu'ng du sao, chung vlln la h6n rna. Con ba, ba Il,li lå con ngu'oi th~t.

58

So voi chung, ai kh6 hein ai ? Vang, ai kh6 hein ai. Du sao nhii'ng h6n rna kia ciing vån con båu bl,ln. Con ba, mot ngu'oi con s6t ll,li cu6i cung, qua chU'ng le loi, va co dOc . Ne'u c6 bl,ln chang la con qul,l den tren nhanh dy phu'c;1ng gåy ben Thanh Noi hay tie'ng de' kh6c than du'oi mffy tång gl,lch c6. Tu mot x6m ngheo ben Morin, ba ll,li dån con di nu'elng nho tl,li B~p Ba, r6i qua Be'n Ngu', r6i v~ Phu Cam, r6i qua Thanh NOi ... Celm ao cu6i cung ciing xong. Nhii'ng hå chu nhå nghi~t nga cu6i ding ciing xong. Nhii'ng d6c len d6c xu6ng cu6i cung ciing xong . Nhii'ng ngay hung hl!c n6ng va nhii'ng dem bu6t t~n xu'elng tuy cu6i cung ciing xong. Dong song Hu'elng vlln xanh lei. Bern Nam Ai, Nam Blnh vån ~nh b6ng tren nhii'ng chuye'n do coi cut. Ngu'oi di cu' båt dåu hoa nh~p vao cuoc s6ng moi . Ong Ba då trd thanh mot ngu'oi than lin cua che' dO, va du'c;1c giao mot nhi~m V\,l caD dp cua dang chinh quy~n. Anh Trinh du'c;1C len Trung Sl nhfft. Bac Cffn du'c;1C phong Trung Sl nhfft h~u dn. Ong Phan len lam Ph6 Tinh tru'dng hanh chanh. Bay gio nhii'ng ngu'oi di cu' moi tlm ll,li ba nhu' ngay xu'a hQ då tim Mn. Than chu cua ba då khong con bao g6m trong thanh ph6 Hue' rna da du'c;1C bung ra Mn Ba Nång, Hoi An. Ngu'oi ta cu6i cung då tim Mn mot vj thåy sau baD nam ngoanh m~t. Va trong long chie'c xe hang Phi Long, Tie'n LI!C mau vang da cam ffy, ba vu'c;1t deo Hai Van, xu6ng be'n xe, va Il,li di bo, di hoai di mai. ÅO Iu'elng den, chie'c mii dl,l , chie'c du den. Va cai mi ao moi luc moi dåy nhii'ng trang giffy thanh hi~n . Ph6 låu caD che mai ra bo I~. b6ng ba le loi giua chc;1 ngu'oi. Ngay mu'a ciing nhu' ngay nång. Ngay ll,lnh cam cam cling nhu' ngay hia oi n6ng, mot mlnh dong tay nam bAc, bu'oc toi, di tdi . BeS lam gl. Hai tram d6ng hQc phi mot thang cho lOp B~ Ngli cua tru'ong Vi~t Hu'elng. Ba tram d6ng hQc phi cho lOp B~ Tu cua tru'ong Ban Cong, deS con tie'p lI,lC Mn tru'ong. Va dem dem, ba ng6i vie't hang tram verbe qui tAc hay bfft qui tåc, nhii'ng demander a hay demander pour, thanh ngii', van phl,lm tren cu6n s6 tay bia do . Ba hanh di~n nhåc Il,li ngay ba CUu dan lang thoat khoi lån 00 rap cua Tay bdi VI ba la ngu'oi n6i va vie't du'c;1C tie'ng Phap. '6ng quan ba dqc xong thu da ba, ben keu ba toi va beit tay keu ba Id monsieur'. Ba n6i v~ cu6n tu' di~n Larousse day ca ngan trang rna ba thuoc long. Ngu'oi ta thu'ong n6i v~ mot ngu'oi m~ nhu' mot hinh anh yeu qUI nhfft, ton tho nhfft, dju hi~n nhfft, nhttng voi ba, cho con du'c;1C ngung ll,li mot giay, mot phllt, deS cho nu'dc måt cu tuon, d~ doi måt con mo nhl,lt, M hi~u dng con du'c;1C tu' hao c6 mot ngu'oi cha con tuy~t voi hein ca mot ngu'oi m~ nii'a . C6 lån con tha'y con ga tr6ng dlln dan con di kie'm m6i, con v~t sao co deln qua. N6 c6 m6ng, cl!a, bO long s~c Sa, uy diing hien ngang lam sao, the' rna cu moi lån tim du'c;1C m6i, n6 Il,li keu t\,lC lI,lc, gQi dan con de'n ... Ciing nhu' ba . T\,lc lI,lc hoai. He't tay nay qUl,lt Il,li Mn tay kia qUl,lt trong nhii'ng dem mua he du'di mai nha ton. Chie'c m~n dåp ll,li tren ngu'oi con, trong dem gia bu6t. Va doi khi, giii'a dem, con con nghe tie'ng ba nåm mo. U O. Mot ac mong cling nen. Tl,li sao ba

Phåp Am Vu Lan 2003


kheng bao gio k~ eho con nghe v~ di ae mong ty d~ con hi~u the nao la lieh sU', nhii'ng bien co eua oat mtde hay di tham kieh eua ehlnh ba? Phai, ba dli Mu con. Ba dli diu v~ mot ngttoi dan ba rna ba dli ettdi v~ lam vcJ, ve mot ngttoi nao rna le ra con con dtt<;le gQi eai tieng my nhtt mQi ngttoi. Ba dli diu, ehiing bao gio nhåe nM, han gi~n . Nhttng ba kheng th~ Mu n6i nhii'ng tieng md u uifn trang dem. Rång, n6i buon cam nin rna ba mang thea tren hai vai gåy guoe eua mot eng do, mot ngttoi dan eng, mot ngttoi cha hifm hiu da trC! thanh tieng u d buon tham. Cuoi eling, ba vlin la ngttoi M ngttoi ta tim aen, sa u khi b~nh tlnh eua hQ, va ngttoi than, bae SI da b6 tay. V<;I hQ hiem muon con di. Con trai hQ mong tinh di tinh tråm trQng. C6 ngttoi bi måt ngu kinh nien. Va m6i lån ke toa thuoe xong, ba kheng bao gio quen mot eau d~n do: Nhd la dung bao gio dung nttde da. Nttde da han, uong vao se h~i kheng it thl nhi~u. Ba da d~n b~nh nha n eua ba nhtt v~y la vIlttang tam eua vj thåy thuoe hay la VI di n~n van minh ky thu~t dang euoe Ioc mQi thu e6 truy~n rna ba tim deh ehoi bo? Vdi con, cå hai. Ba vui mU'ng khi thåy con b~nh rna ba ehii'a tri da blnh phue, nhttng ba dau kh6 khong it khi nhin eoe nttde da lanh rna ngttoi ta da moi ba. Ba da co giai thleh vdi hQ ve mot n~n van minh ehet ngttoi, dang tlm eaeh lam huy di~t loai ngttoi. Tai sao nhil'ng ngttoi xtta song lau ca tram tu6i? T~i sao ngttoi ta måe b~nh tam thån ngay dng nhieu? Thuoe tri,! sinh la gl ehiing qua la nåm? Va cå bao nhieu lo~i thuoe men khae eling båt nguon tLf eay co? Boi khi g~p mot vai ngttoi tri ky, ba l(ii n6i ve di doe h~i va pha san eua mot nen van h6a ngo(ii lai . N6 lam bang hO(ii gia dlnh va xa hOi. Ba traeh the h~ tre tu6i sa dQa, quen het eoi ngu on, thttong may kh6e gi6, kheng con biet trQng thanh hi~n. Nhttng ba kheng biet, con dang C! trang the M tre tu6i rna ba da ket an. Ba khong biet tu6i tre eua con dang n6i 10(in. Tu6i tre eua con dåy nhii'ng xau xe , gianh gil,1't, bi hanh h(i bC!i .!/ thue. Qua saeh vC! con dQe, qua Ijeh sU' rna con da song va Idn len d€ thua httC!ng, qua xu Hue rna con da co don, qua cha my phan ly, qua tlnh yeu rna con da våp phåi, qua måy bue tttong thanh rna con bj giam ham. Y thue dif y con xa ba, va dng xa, ba dng buon VI con han ai het. Ba muon con I~p than, e6 nghIa la d~u bång dp, e6 ehue Vl;l M ngttoi dai trQng n~. Nhttng con thi l(ii khae, ngoi trang thtt vi~n, dQe trang saeh eua Sartre ma I~e loai, rna htt vo, rna non mU'a . Bai la gl. Chien tranh Cl dau d6, tren nhii'ng trang nh~t bao m6i ngay. Con dQe TOi Åe va Hlnh Ph(it ma tlm hinh b6ng con qua ngttoi tre tu6i. T~i sao? Båu 6e con muon n6 bling. Con le dep Nh~t, d~ t6e dai, nhtt thaeh dO eling Hue, eling xa hOi . Con bo I~i saeh vC!, bång dp C! phla sau, d~ eoi c10i la ang may trång. Con du6i thea ang may ao tttC!ng. Con eoi doi la euoe ehoi. Chång dn thåe måe. Khi ngttoi ta bån con, vien dan pha to~e da thit con, nhil'ng manh II,I'U d(in dm sau trang thit con, con vlin nhin len båu troi,

Phap

Am Vu Lan 2003

kheng oan traeh, gi~n han hay d6 toi. Roi C! dau, trong e6i nay , nhil'ng ang may se diu dang dau I~i, nttong nho nhau, ehe ehC! nhau. Roi C! dau, eiing e6 ngay ngttoi Nam om ke Båe, ngttoi Båe om ke Nam ... Nhttng euoi eling, con då hi~u . Ngttoi th~t tha khong th~ song ehung vdi rna quL Thoi lhi danh ra di. 0 Vi~t Nam dau con gl nii'a d~ rna n6i ve con ngttoi, ve tlnh tI!, ve may trång. Nhttng khi bo di, thi phai bo nhil'ng gl yeu Mu nhåt trang doi. Bao nhieu nam trong nttde con eu hyn lån hoi mot ngay ve phep tham ba, tham Hue, d~ n6i vdi ba dng con vlin con blnh an, va d~ nhin len Itt nhang dåy ng~p tro va tram ngan que nhang tan ehen ehue, nhttng euoi eling erula mot lOi v6 ve hoang tttC!ng. Chau noi eua ba vån ehtta dtt<;le thåy mat nOi. Giåe mo nao ve que , M ba nhln ehau noi dli va vl;ln tan tanh. Va gio day, con l(li xa ba them mot nU'a vong trai oat. L~i con phai them mot lån nem mui bo xu ra di. L~i them mot lån, b6p eoi cha tieng eoi I~e vao ehon mit mling. L~i them mot lån, nhii'ng banh xe eu lan hoai khong biet ngay nao trC! ve co httong. Ba thi I~i xa. N6i gl ve mot lOi tien tri eii M eh<;lt gi~t mlnh. Thi ra t6e con eling da nhuom b~e roi. Tin nha euoi eling eiing phai aen nhtt qui lu~t eua vii trl;I nhan sinh. Con dang nhåm måt day, bC!i VI, con biet Båt Troi Tien Ph~t dang bao bQe ba, dlu dån ba, va ehtta ehåe, ba dang e6 m~t t(ii ehon nay. Con nhåm måt, giong I~ n6ng tuan trao, khang ai biet, rna ehång dn ai biet. BC!i VI eru e6 ba biet con va con biet ba la du . Con biet e6 mot ngttoi can dam nhåt tren doi, d(io h~nh nhåt tren doi, va eling buon ba nhåt tren doi. Thang ba hay thang eh~p, nam nay hay nam khae, dem xu My hay ngay xu My, qua thi trån nay hay ve thi trån khae, nhil'ng con dttong hun hut menh mong roi eling euoi eling ve l(ii mot di~m. Cai di~m d6, e6 ba mai t6e b~e pho, bo ao Il;Ia trång, doi måt mli loa, hun hut trang dong thien d.o

.... La ngLlai Ph(lt tu phai biet ap dl,mg tinh thon BI, TRI, DONG, quan chieu d4 khang sung bai thon tLl<;jng, nhom lon giGa th(lt va gia; phai biet phon bi$t thi$n va ac, cung khang VI tLlI<;ji rieng mlnh ma chQY theo nhGng the ILJc va minh, ban dGng Thoy To, lam a ue dQo phap, lam ngo trLlck noi thong kho cua hang vQn sanh linh va biet bao nhieu ngLlai do gl,jC ngo cho tLJ do, hoa blnh, am no cua don toc .....

59


htidng V~ VuLan BU'uDam --- 000 ---

M6i dO thu v~, mlla Vu Lan lai de'n, eau ea dao: Cong cha nhu mii Tluii Sein Nghia m{! nhu nl(Ii'C rrong ngu6n chdy ra. MQt lang thiJ Jn{! killh cha, Cho tron chit hiell moi ld dQo con.

Ill-i vang v(.mg trong long m6i nguoi eon dan Vi~t Nam, nguoi Ph~t tit Vi~l Nam. Ngay Rlim thang Bay dli trd thanh ngay truyen thong trong dan gian, ngay eua nhii'ng nguoi eon llie'u thu~n huong v~ cae dil'ng sinh thanh du'ong d1,lc ong ba eha my t6 tien eua minh, huong v~ eong dl.'fc eua de vi ti~n boi dli tll-O nen giang sein gam vl"e, noi giong Cjue huelng minh. Rieng nguoi Ph~t tit I~ j la ngay hoi lOn eua mua bao hie'u. Ngay "Vu Lan rttcing hQi". Ngay noi thea guelng bie'u hll-nb eua Ngai Mue Ki~ n Lien. Con nguoi la sinil v~t eao cf\p nhat trong mQi loai lren the' gian, nho e6 lri giae nen phan bi~t duqe phai trai, ehinh ta , phan bi~l duqe di~u tbi~n, di~u ae, phan bi~t duqe vi~e nen Elin va di~u nen tranh. Do d6, Bue K.h6ng Tit då. nh:ln mll-nh: "Nheln tat linh u Vl;zn vQt". Tren quan di~m d6, ngoai vi~e phat tri~n tri nång M sinh t6n, eon ngL(l:ii eon phai th~ bi~n nhan caeh nhu the' nao eho dung voi gia tri eua n6 Mi voi euoe song thl n6i b~t hein h~l la ne'p song bie'u thao voi eha me, voi nhung b~e sin h thanh dli tll-O dung eho ta nen nguai, moi khong h6 thyn voi dilt troi eay eo. Ong eha xua e6 du: "Chim co r8 nguiJi co tang", ho~e phai bie'l: "Vang nuoc nM ngu8n", nhlim nhåe nhd nguoi doi dung hao gio phu nh~n ho~e Iling quen eong due eao day eua l,h1,l måu va t6 tien.

60

Yl le d6 rna bat lu~n n~n d~o dUe luan ly nao, d bat eu xli hQi thOi dll-i nao, tu e6 ehi kim, tu Bong sang Tiiy, Au hay Å, xua nay luon lay ehu bie'u lam dåu. Do vh rna nguoi xua e6 eau: "Thien kinh Vl;m nghia hiiu nghia vi rien ". å doi, ne'u mot nguoi nao dli bat bie'u voi eha my thl khong con mot toi ae nao tren the' gian nay rna khong dam lam ca. Mot ke dli vong an boi nghla quen he't nguon goe giong noi thi khong eon bie't Mn nhan nghla, bae ai eong bling la gi nua. Th~t v~y, lam nguoi phai bie't th~ bi~n long bie'u thu~n, phai bie't gan d1,le kheli trong moi mong tie'p nh~n euoe song Chan, Tbi~n, My; moi xay d1,l'ng duqe

h~nh phue th~t su trong euoe song bi~n tll-i.

La eon nguoi ai eung bi~u eln me bi~n ehin thang eu'U mang, ba nåm nhu bO. Ben uot my nåm, ben rao con lån, lue danh nlie'ng ngon, kbi d6 giae ngu, lue om dau my bi~n thU'c trång nåm eanh, kbi khoe mll-nh my vui mung khon ta. Con u bu6n myeung bu6n theo, long my nhu eung dån muon di~u lue nao eung rung len theo nhjp thd eua eon. Bdi v~y, trong nhan gian dli danh eho nguoi my rat nbi~u hlnh tuqng tuy binh di, khiem nhuong nhung rat eao quy: "M{! gid nhu chuot ba hL(elng, nhu xoi nep mQr, nhu duiJng mia lau ". Me lå hUelng vi ngQt ngåo eua euoe doi, lå giong suoi bat t~n eua the' nhan, lå khung troi di~m ao eua tu6i thel, lå he't thay nhung gi eao dyp nhat eua s1,l' eao dyp! Oi, bat hll-nh bie't bao, ne'u ai trong ehung ta ehång con my , nen mot nbå thel dli di~n dll-t s1,l' mat mat ay: ... Hoang Mn phil tren mQ Chuong chua nh{! reli reli Toi biet toi mat Jn{!

Phap Am Vu Lan 2003


Mat di cå bau triti ... Trong lue d6 eong on etla cha my nhu' non caD voi vqi, su6t doi lam lt)ng vat va VI con, chqy ngu'Qc chay xuoi lan l6e tren duong doi, lay m6 hoi d6i mie'ng com manh ao nuoi con. Ca euoC doi t~n tt)y vun duc, giao dt)c, cham chut cho con thanh nguoi hii'u dt)ng, khan ngoan M khoi thua chung kem ban, d€ khong h6 then voi doi. Cha my xem con d.i la tinh hoa etla mlnh. la sl,t thua ke' thieng heng, la sQi day mau thit m~t thie't muon doi.

Con cha got då nhu son Mqt mai cha mitt got con den si Nen trong Kinh Thi c6 cau:

PhI!- hi sinh nga Mdu hi CLtC nga Ai ai phI!- mdu, sanh nga cu laa DI!-c heia tham an, hifu thien vang cI!C. "Cha sinh ta, m~ nuai ta. HiJi ai, cha m~ sinh ta CI!C nhQc muan phan. Muan din dap cang On da cha m~ nhu v6'i len triti caa chdng cung ". C6ng on cha my th~t la troi eao bi€n rong lam saG k€ xie'l. Lå Ph~t tit han ai he'l ta thay cong duc cha my la mot

trong tu trQng an rna bat eu ngu'oi con Ph~t nao cling hång mong baD dap. Vi hie'u hqnh dUng dåu trong muon hqnh lanh nen Buc Ph~t dqy: "Phlf mdu tq.i duitng nhu PMt tq.i thl". Vi v~y, ngay Vu Lan chinh la ngay d€ eho hang tu chung con Ph~t th€ hi~n lang hie'u thåo etla mlnh d6i voi tham an pht) mh, tu than pht) milu, cUu huy€n that t6, da sanh phu milu trong nhi€u doi nhi€u kie'p. Tuy nhien, sl,t th€ hi~n hie'u hqnh cua nguoi con Ph~t khong th€ taeh rai euoc tu duBng dqo duc truoc khi di Mn giac ngo va giai thoat. Bai le mu6n dem tlnh thuong eua dqo PMt d€ xay dl,tng cUoc s6ng an vui cho cuoc doi thl nguoi con PMt truoc he't phiii s6ng dung voi dqo lam nguai, dqo lam con hie'u thåo voi cha my. B€ c6 d.ch bao hie'u cha me c6 hi~u quå nhal, trong kinh Vu Lan da cm ding: "Khi cha m~ con tq.i thl phåi bilt lo mieng an thric uang, san soc giac ngLi, nghl ngai. EJung di cha m~ bu6n phiin, lo lring. Khi aln dau phåi an can thuoc lhang hau hq.. Bilt hu6'ng Mi sang cha m~ gan gtli v6'i chanh phdp, tq.a nen tinh tMn thanh thån caa d~p. Giea nhan limh de' cha m~ ket duyen v6'i Ph4t phdp, lam vifc thifn tien ddn den tu nhan gidi thaat. " Ne'u cha my da qua doi thl khong th€ bång VaD lang chi hie'u d. nhan, don th€ rna chuy€n dUQc nghi~p luc cua cha me, du d6 la b~c d~ nhat thån thong hay d,!-i dl$ tli' eua Buc Nhu Lai nhu Ngai Mt)c Ki€n Lien di

Phap Am Vu Lan 2003

nua cling phai nho de'n chu Tang thanh tjnh trong muoi phu'ong. Nho Mn suc manh haa hqp eua ehu Tang nghiem tjnh trong ba thang an eu', thuc li~m tam nghi~p, tjnh tu phqm hqnh. NhO nghi~p ll,tc cua chu Tang moi giåi thoa t dUQc nghil$p chuong, oan chuong, baa chuong cha my dang bi tr6i buoc va troi lan trong luan h6i luc d,!-o. Nha tho Truc Di~p da n6i len d.c thån lu'e d6:

Trung Nguyen ngay hqi vang Vu Lan, Ben gidc chiiu thu sang dq.a ngan Mua cLia chu Tang ngung tLtOng nifm, Båy diti cha m~ thaat u quan. Mot y nghIa baD hie'u sau såc han cua nguoi Ph~t tli' la khong nhung baD hie'u voi pht) milu sinh thanh hi~n tqi rna con baD hie'u dap d€n d tham an eua da sanh pht) mau trong nhi~u doi nhi~u kie'p. Khong phåi ngau nhien rna Buc The' Ton tren duong di giao h6a l,!-i trang trQng dånh l~ tru'Oc d6ng xu'ong kho ben v~ Mang nhu' kinh Bao An da neu. Hanh vi dåy )' nghIa d6 cua Buc Tu Pht) da cho chung ta bie't ding: Qua nhi~u doi nhi€u kie'p chlm dåm trong luan h6i sinh tli' ffiQi ngu'oi d€u c6 th€ lå cha me liln nhau. Bi€u d6 c6 nghIa la tat d chung sanh d€u blnh dling truoe nghi~p lu'c elIa luan h6i sinh til'. Ngay nay, ngu'oi Ph~t til' ehung ta ngoai sl,t bao dap cong on sau day eua t6 tien, ong ba, cha my. chung ta eling dung quen cUoc s6ng cua mQi nguoi quanh ta. Tat d trong chung ta d€u e6 sl,t tu'ong quan, tu'ong duyen voi nhau tren cUoc doi nay. Vi the', phåi th€ Y ni~m bie't an va baD an mot eaeh sau xa. Cung bie't chia xe voi mQi ngu'oi dang g~p kh6 khan trong cuoe doi. Nhung nguoi khong may bi t~t nguylSn, 6m dau. Nhung ke bat h,!-nh mat cha mat my, m6 eoi tren cac neo du'ong kh6ng mie'ng com manh ao. Chi c6 phat khai tam ni~m cua tlnh thuong yeu rong lOn Mn voi mQi ngu'oi bång tinh dm chan thanh nhat, trong sang nhat moi xoa du'Qc kh6 dau cua nhan the'. TMt bu6n thay, ne'u daa dUc xa hOi ngay mot tha h6a, van d€ nhan sinh ngay mot bi lang quen. Hay My len ngQn lil'a tlnh ngu'oi, hay nuai duBng tinh thån bie't on lan nhau va bao an n6ng tham bång hanh dong thie't thl,tc cua rnlnh. Nhu'ong com xe ao, san xe kh6 dau moi dem lqi cho mQi ngu'oi nilSm an l'!-c trong cUoc s6ng hi~n tqi. Hay dlit bo lang vi ky tham lam va d.c tam nil$m t6i tam ngay cang lOn dån dang lam eho cuoe s6ng ehju dnh dau thuong clta dia ngt)c trån gian. C6 nhu the' moi mang lqi y nghIa dich thl,tc vIS ngay hie'u hqnh cua nhung ngu'oi con Ph~t, thåm du'qm dqo Tu Bi. them vui bot kho eho doi nhu' Ph~t dqy: "Phl!-ng sI! chung sanh tdc cLing duitng c!ut Ph4t". Voi y nghIa d6, Vu Lan khong cm gi ai h'!-n baD dap t6 tien ang ba, cha me cua chung ta th~t dåy du l~ bO rna

61


danh måt bi ni~m tao ni~m an lae ngay trong cuoe s6ng voi nhi1ng ngudi xung quanh ta . Xa hQi Vi~t Nam ngudi, Ph~t ti'! Vi~t Nam tu ngan xua da coi tn.l ng con ngudi biet hieu thao va nep s6ng åy m~c nhien da hlnh thanh n~n dao duc hang dåu trong ddi s6ng cua dan toc. Mua Vu Lan da trd thanh mot tap quan dåy y nghla net dt::p phuong Bang. Bao hieu cha mt:: khang chi danh cho ngudi Ph~t ti'! rna con cho ca moi thanh phån tång IOp trong xa hQi. Cung dn noi lhem ding bao hieu cha mt:: khang phåi dQi khi cha me qua doi, khuåt bong hay moi khi Mn dip Vu Lan rna phai noi ngay rång: Nguoi biet bao dap an duc cha m~ la nguoi luan luan biet s6ng trong y thU'c thanh kinh, l~n tuy phung duong cha me duoe an vui hai phuong di~n va t chåt va tinh thån. luc cac vi con s6ng d ben mlnh M khoi h6i h~n khi cha mt:: khang con ni1a. Phåi biet tråi tam rong lOn thuong yeu den moi ngudi, biet tuong kinh lån nhau. chia xe kh6 dau, dum bQc lån nhau, dem ni~m vui den voi mQi nguoi trong y ni~m xay dung cUoc s6ng an vui thuc t,!-i.

ca

Co nhu the moi noi len het y nghla Vu Lan B6n la giåi thoat nhi1ng kh6 dau, cdi bo nhi1ng ac nghi~p cua trån gian. Bo la y nghla sau såc nhåt cua nhi1ng nguoi con Ph~t. biet s6ng va hanh dong theo chanh phap cua chu

bao hitu Ve)

H6ng

--- 000 ---

Ph~t.O

ngo~i

di!

(f)€ tuong nM Mn ngo,!-i cua con) Ngat ngao dnh ngoa i dang huong Chd con qua bi€n yeu thuong mOt doi Bern nghe gio vQng v~ khoi B6i h6i ngo giåc mong doi chiem bao Ngo,!-i ai' Tieng ngo,!-i thud nao Ru con vdi vQi xiet bao an tlnh Bern nay con d6i bong rnlnh Tudng nhu dang ngoai voi hlnh hai xua NhQc nhån dåu dai nång mua Nuai con cai cut, dQi mua lOn khan Ngoai ai' Voc h'!-c hao mon Ra di gii1a luc chua tron uoc mo Yeu thuong tiec nho va bd Huong long con gi'!i tieng tho ngo,!-i hi~n Nguy~n du noi coi blnh yen Chan Nhu ngo,!-i den trong ni~m Tieu Dao

Minh Tuyen

62

mQt cach

Ngay nay nhi~u gia dlnh da co phuong ti~n r6 chU'c le mung sinh nh~t cha, sinh nh~t me. Ngoai nhi1ng dien tu chuc tung, chup anh lu'U ni~m, ti~c tung ... lai lhåy nen them mot hlnh thU'c nay vao truang hQp cha mt:: da co tu6i (da co chau nOi ngoai): do la moi nguoi con Viel lai nhi1ng ky ni~m sinh hoat cua cha, cua me, nhi1ng ky niem rna rnlnh nho on het, dang nM on het. Nhåc lai chung vai ba chuc måu sinh hoat nho , viet dåy co vai muoi trang, nhu'ng co ba b6n ngudi con la da trd thanh mOt cu6n vd day r6i. f)ung nghl rång nhi1ng ky ni~m v~ cha me lhl mQi nguoi con d~u biet dåy du nhu nhau. Ma co dua con hQc gioi phåi di hQc trQ xa nha, va sau do di lam vi~c noi xa. Con gai thl toi tu6i phåi xuåi gia di låy ch6ng. Con trai co dua d thea vQ. V~y phai moi nguoi ti! ghi lai nhi1ng ky ni~m thl muoi phån hy vQng nho dUQc b6n, nam. Nhi1ng ky ni~m dUQc nhåc den se chung suc ve l,!-i ro rang khuon mat, ca tinh, nhi1ng nep sinh ho,!-t thuong nMt cua cha me (va cua nguoi than) khien mQi nguoi them gån gui yeu thuong nhau, con mu6n d6c long baG hieu , cha me thl thåm vui nhu hudng them dUQc tu6i trdi. Nhi1ng ky ni~m sinh hoat do, thudng cha me da quen. Voi cac ngudi con thl tri nM ctla nguoi nay b6 sung cho tri nM cua ngudi kia va nhi1ng dip sinh nh~t sau se cu ng b6 khuyet them nhi1ng di~u truoc do chua viet. Thuong nguoi ta gii1 ky ni~m bång cach chi cåt gii1 nhi1ng tårn anh, trong khi nhi1ng måu chuy~n nho nhu

Phap Am Vu Lan 2003


v~y moi thåm thie't. moi ve du'Qc doi s6ng toån di~n

khie'n cha my gån gui voi ta hån. Ma phu'ång ti~n thl!C hi~n thl råt dån giån, khang t6n kem, khang doi hoi ky thu~t may moc. Chi dn diy vie't va mu'oi to giåy. E>ung vie't van chu'ång dai dong, ngan ngu hoa my. Chi dn nhåc gQn lai sl! vi~c lå mQi ngu'oi du nho ra. Khi tai nh~n thuc ra du'Qc ditSu nåy, mu6n thl!c hi~n thl då ch~m r6i: cha my tai dtSu då tu trån. Cho nen tai mong dc bt;ln may mån hån tai håy d€ tam thu'c hi~n litSn keo muOn.

Trong nhung trang h6i ky k€ vtS thoi thå åu, co nhung dot;ln tai nhåc toi cha tai. Nhu': - Mot th€ hi~n tinh håi hu'oc cua tinh ham vui nåi cha tai: do la tu6i då Idn, då dong vai ang noi, ang ngoai nghiem trang, v~y må con ch~t nt;lng diy 6i låm na cao su dti bån chim. Chim la bQn ket bay 6n ao d båy dap xu6ng diy khe' Idn trong vu'on. Vua di u6n lu'Qn lang xang vua d~p canh tiu tit, vua nhån nhung trai khe' nhå råi lop dop vua kec kec di mi~ng rinh rå .... Cånh do gi6ng mot man trjnh di(;n tren san khåu nho . Ung ket xanh. la khe' xanh, mo ket do ... vå gio th6i tu ben sang du'a di mat nhy nhang bay len. Tai chu'a htS thåy cha bån rot mot con ket, thui nu'ong mot con ket rna chi nghe bay v~t bay tr6n 6n ao. tie'ng v6 canh rån r~t, nem lui nhung tie'ng kec kec che' di(;u. Co le cha thåy ngli'a måt, cha thich qu~y pha nhu' mot dua nho pha dam mot lii dang vui chåi. Chu'a htS nghe ai khen thit ket lhit co. Rieng cha thl khang lie'c lai ngQi khen thit cu6c, thit cang, cu gåm ghl, cu cu'om, cu lua .... Ne'u cha tei du'Qc dQc nhung dong tai Vie'l! eii dnh vOi vå di kie'm di na cao su r6i vua cht;ly ytra lu6n lach nup mlnh gitra nhling tau la chu6i d€ toi gån båy ket, nhåm bån va bån tr~t, cai dnh do chåc lå cha lei då quen khi s6 tucli ch6ng chåt va dc em tai cung dli'a nho dli'a quen. Ncu du'Qc dQc, du'Qc nhd It;li thl cha se xuc dong de'n du'ong nåo. Luc tai tu6i då hCin b6n mu'åi, mot ham nghe em gai tai k€ It;li la tai då ghi chep: - H6i do c~u sau (my tai thU' tu') co bt;lc nQ nån, ngay ang ngot;li måt, cac chu nQ un un toi xie't nha, xie't cua. Dl nam låy ch6ng (j ch<;! E>eo, bua do du'<;!ng nam tu chQ E>eo xu6ng lo Gom ru cha xu6ng nhå ngot;li d€ gianh phån. Cha khang di, noi voi my: - Xu6ng coi co kle'm du'Qc di gl thl kie'm. Ne'u khang thl Iu'Qm vtS hon l1a dm d€ låm ky ni~m (hon da nho dm nåi tay d€ diip båp). Co th€ cha tai cung då quen chuy~n nay. Ma ne'u sinh thoi du'<;!c dQc lt;li. du'<;!c nho lt;li do dc con mlnh ghi It;li thl xuc dong bie't bao ....

Phap

Am Vu Lan 2()03

Trong cUQc s6ng, thu'ong khi bie't nen lam gi thl då qua chåm. Nhu'ng ch~m con hCin la chång bao gio. V~y ta cu vie't, m6i ngu'oi con dtSu vie't nhung gl mlnh nho, va ngay ky gi6 cha my t~p trung vtS cung dQc cung nghe, cung xuc dong, h6i tu'dng cang Cin. Cac con chau se co dip s6ng trong khang km dt;li gia dlnh, con nbO thu'ång cha my, chau gån gui va quy trQng ang ba, mot dch gian tie'p ta b6i ntSn mong gia tOc. Nhung ngu'oi khang quen chiu kho nhQc cang ng6i vie't lhi cu noi thAng vao may ghi am, noi tlf nhien nhu' khi noi chuy~n. r6i thue ngu'oi chep lt;li. Cha chång le ngay gi6 må cung chi thit ru'<;!u an u6ng say su'a, vua 6n ao noi chuy~n thoi the' chung chung, vjin nht;lc inh ai va chie'u phim dti khoe sang khoe giau? Trong khi cha my då vInh vi(;n bie'n thanh hu' va - va trong tu'ång lai ta cung se nhu' våy - thl hy vQng con sot It;li nhung cu6n vd. Con chang Mu ve't la nåi nhung cu6n vd ghi chep ky ni~m nay./.

chieu thu nho m~ Thich Tam Tinh Mu'a thu rCii d6 ben thtSm Lang nhln tung ht;lt Mm tung giQt thu'ång. Thu'Cing ngu'oi nång tap phong su'Cing Thu'ång ngu'oi våt vå bu6n vu'ång cai long. Thu'Cing ngu'oi luc nho a'm b6ng Nuai con lao nhQc trong vong tay yeu. Thu'Cing ngu'oi quen dang yeu kitSu Hy sinh tu6i ngQc dåt dlu con thå. Bao nam con s6ng ci ho Bao !iin l~ My u'om bo mi xanh . Nuai con dt;ly d6 hQc hanh Mi(;n mong con djing thanh danh thanh ngu'oi. Bay gio con vyn n~ cu'oi My Cii My då ra ngu'oi thien thu. Nghln khCii bong My xa mu Ba du'ong sau neo My nåi phu'ång nao. ChitSu nay nho My xuye'n xao Cai len hoa trång l~ tråo u'ot mi. Ngay xu'a thCi dt;li bie't chi Bay gio unh giåc my di xa r6i. Cau ca di d~u åu ai Con dau nghe d~ng trong lOi My ru. ChitSu nay gio nhy sang thu Cht;lnh long con tre bui ngu i thie't tha. Nguy~n cho thån thuc My gia VtS mitSn Cl/c lac lien hoa don cho.D

63


Ph~t di r6i To~i

di!

Truy~n ngån D6 Thien Diing (Tr~j sang tae VHPG lån thu I ·2003)

Chua nAm tren mot can dilt nho ben e<).nh dong song quanh nam nt/de lOn. Dem. nghe tieng enh u'elng oam bOa vdi tieng nu'de v6 len bo ke da trude hien ehua oam o,!-p. Chua que vaeh la, gi6 than nhien ua vao u u buot l,!-nh. Mai ton e6 dam ba eh6 ml,lc. doi lue ngai tl,lng kinh, giua tieng ehu6ng, tieng mo. eh<;1t nghe liln rieng nude mua ru tren mai nha long tong nho xLlong.

tha thf1p thom cha d<;1i. Le dai då dLrcic thiet ke dau ra d6 rai. e6 mot eai bl,lc g6 xinh dn c.:t0 c.l':it tu'<;1ng Ngai. xLlng quanh la hoa eung duong dlcllc ei Ol [<Il kheo 100. ben du'di la mor khan dai nho nho VLCa la ch6 cho ban hanh le. vua la ch6 dien van ngh~ Van ngh~ Ph~l Dan thuong dU<;1c mQi nguoi trong lang no nLCc keo den xcm eh~t ca san ehua. nhi€u nguoi con neo ghc ngoai song nhoai len xem cho ro. Canh tU<;1ng lrong that vui ...

Mua Ph~t Dan nam f1y, nguoi ta ng~m ngui, lo blng khi phat hi~n ra bue hh Dan sinh d~t trong ehai kho phia sau ehanh di~n bi nt/de mua lam eho mit ml,le. D6 la bue anh kh6 vua, dU<;1c ve tren mot loai gif1y ep. dii eling ehia se vdi nhung nguoi Ph~t tlt tha hUelng biet baG n6i kh6, ni€m vui tu ngay hQ vao day l~p nghi~p va dung len mai ehua nay. M6i nam, eu Mn mua Philt Dan, nguoi ta l,!-i bay hUelng an, bue anh dU<;1e thinh len ngt! tren le dai nhu mot hlnh anh vua ton quY. vua than thUelng nhf1t.

Xa xa. c6 tieng ghe may n6 xlnh xich. chelt ai d6 rell len: "A. \'~ r6i. Ph(ir \'~ r6i' ". B()n tre con ehLlng t6i nhay dng len hoan ho du khong mf1)' hieLi dL(<;1c cam giac vui mung f1y la tai sao. con ngl(oi lon thl kinh cii'n ehåp ta)' lai. Chiee ghe may tf1p vao b(l. Ba tai nha) ngay xuong nude. khong nghT den vi~c 6ng dang m~c ehiee quån mdi rna thuong ngay ong khang bao gio M biin. Bae Ba Hoanh eling nhay xuang theo. Hai ngLroi tren, hai nguoi dtfdi da pho tUelng mot cach kinh dn. du ehi dn mot nguoi eling e6 th~ de dang dO dL(<;1C. Pho tU<;1ng Dan sinh eao do ta m tf1c. trong rf1t dep duc;1c d~t tren mot di ban nho trude khi åLra le n bue. MQi nguoi vang trong vang ngoai ehåp tay xa rai xum xit xem. Ai nf1y quen nhln bU'c anh Dan sinh eli ky rai. nen thf1y pho tU<;1ng vua d~p. vua sang dong thl e6 ve la låm nhttng thieh låm.

am

ca

Nam d6, toi vua tron ehin tu6i, nhung måi cho den bay lang roi ra gio, roi vån kh6ng quen dU<;1e hlnh anh dung ben bo s6ng trong ng6ng doan nguoi di rudc Ph~t. Horn d6 la muoi mot thang Tu. le ra con bon ngay nua mdi rdi ngay Ph~t Dan, nhttng ehua toi I,!-i d6n mung PMt Dan trude d6 ba ngay VI khong e6 tU<;1ng. Ba r6i lam trudng khuon hoi, eung ba bae nua ra tinh de thinh Philt V€. GQi "rhlnh" nhung ky thue la "muqn ". Bdi le ehua dnh lue d6 eling ehl e6 m6i mot bue tU<;1ng Ph~r Dan sinh, dU<;1c thåy tru trI hoan hy låm mdi eho thinh v€ lam le trude rai sau d6 thinh len I,!-i. Toi khong biet nhu the e6 dung hay khong, nhttng vån nMn ra rAng neu khong e6 hlnh anh Ngai ngu tren le dai dU<;1e thiet ke tuy nho gQn rna trang nghiem f1y thl le Philt Dan nam d6 ehåe la buan låm.

ca

M~r troi då xuang kha thf1p, gae ehenh eheeh tren mf1y

ngQn bån rna doan nguoi di thinh PMt vån ehua v€. Tren bo s6ng lue d6 e6 den tråm nguoi dang thf1p

ca

64

Trong khi mQi nguoi dang eung kinh kh6ng ai dam dung vao pho tU<;1ng, thl b6ng dttng e6 mot ng6n tay nho nho vdi nhung di m6ng heli da i, du biin d dau d6 tho ra, eh,!-m khe vao rna pho tu'<;1ng rai tLC ru dua len mlii ... nglti. Ai nf1y ng'!-e nhien quay l~i nhln. Thl ra la thAng Cu khung. N6 euoi hl hl khoai ehi rai ehc;1t nhoai nguoi tdi, bf1t thån h6n danh eh\lt vao rna pho tU<;1ng mot di. Khong ai Jq.p ngan n6 l~i, VI ehiing ai nghl la n6 se hanh dong nhu the. N6 han hoan mot deh la lung, vua nhay dng len vua hat. Bae Khoan, ba thAng Ct!, vua 16i n6 ra, vua phet vao mong n6 mf1y eai: "Ph4r d6, kh6ng phdi em dau, nghe chua!". N6 u d kh6ng ra lOi, lf1m let nhln ba n6 s<;1 hiii. Khong ai euoi

Phap Åm Vu Lan 2003


d. Tl.li VI no la thång Cl!, rhång Cl! khung. No khong nhu mQi nguai. No khung nhung tinh tlnh no nit hi~n lanh, trtr khi mily dua nho he nhau loi no ra ehQe gh~o, no mdi vae da nem, con thl ai bao gl no eling da . Bae Khoan co hai dua con, thång anh khong dUQe blnh rhuang, thång em thl thong minh ngoan ngoån. Mua nude lG viIa nSi, khong may rhång em bi truQt ehan te xu6ng song ehe'L Bae Khoan dau kh6 låm. Nhung dau kh6 nhilt co le la thång Cl!. G<i.p dua tre nao trong xom no eling nhao tdi om hon VI no ngru rång d6 la em TO<;li eua no ... Sang sdm muai hai , ehua t6 ehU'c I~ PMt Dan. Trai vtra hiIng sang, ba hoi tr6ng d6 don nhu thue gillc' baG hi~u eho mQi nguoi bie't mor ngay Ph~t Dan tuoi vui. M<i.e du ehie'e tr6ng eu, tie'ng co hoi ben b~t, nhung di~u do v~n khong ngan dUQe ni~m haG hue eua nhung nguoi dang no nue de'n ehua. Mily horn trude lroi mua. con duong de'n ehua nhoen nho~t. nen khong mily nguoi di bO . DOl.ln song tntde ehua toan ghe la ghe. ehen nhau e<i.p san Sal nhu nhung ehie'e la nau to Idn d~p doi dQn len dQn xu6ng the o tiIng con song.

Le

Ph~t Ban keo dai giln mot tie'ng dong ho, viIa dut

thl bilt ehQt mot con mua d6 ~p xu6ng. Ai nily eu6ng euong ehl,ly tIm eh6 nilp. Mua de'n nhanh qua . mQi nguoi khong kjp trd tay. ehi bung dLtQe may di IL( huong, den va rna)' bong qua vao trong . con thl danh phai d~ lai. MQi nguoi dung trong nhln ra. Va. trude m<i.t hQ la mot dnh tuc;lng tMt Il.l lung, dm dong: Thång Cl! dung edi ao ra ehe eho pho tLtQng! Ai do Idn tie'ng gQi no , no v~n dung nhu troi trong, bilt dOng. Ba toi va bae Khoan voi ehl.lY ra dua tUQng Dan sinh vao, m<i.e eho thång eu dung do im l<i.ng nhln theo mot d6i rilt lau. Toi v~n nhd e<i.p måt eila no buon, th~t buon ... Horn sau. nhi~u nguoi ll.li ghe qua ehtla M "tdn" Ph~ l. Tie'ng ghe may n6 lieh xieh. lieh xieh xa diln. Ai nily dung trong theo. Khong thily b6ng thång Cu dau . N6 bi dm lanh. Bae Khoan båt no phai d nha. N6 sc;l ba mot phep, khong baG gio dam trai lai. Sau khi b6ng dang ehie'e ghe khuilt hån roi, ehc;lt e6 tie'ng ai d6 kh6e nile len rilt tham thie't ben bo song. Thl ra thång CL( N6 dang ngoi nup trong lum o ro , e6e ken, hai tay n6 bung Iily m<i.t. N6 kh6e. kh6e khong con bie't trai trang gl nua. ViIa khoe, n6 viIa gQi: "ToC,li di! Ph(u di ,.6i. TOC,li di l " ...

Tdch TVHS

"MQt dat mlac mo PhQt phap dL1Qc lL1u truyen då gan 2000 nåm, thi ngL10i PhQt tu phai cam thay sV thieu sot cuo minh trong vi$c nham mat tu honh mo kh6ng biet n6i thong kh6 cuo d6ng boo chung quonh , kh6ng thay trach nhi$m cuo mlnh trL1ac nhung bot an va nhung t$ nQn cuo xd hQi" (trfch Th6ng 8i$p Vu Lon pl. 2546) Phap Åm Vu Lan 2003

hia tåt Thuy Låm Synh Ni su Ani Karin nguyen la Mlle su Mt:thodiSl quan hal mot giao xu Idn. Du bay gio ba da trd thanh Ni su Ph~l giao va dang trong eoi mOl trung tam thi~n d ngol,li 6 thanh ph6 New York.: ba v~n thuong dUc;le T6 Chue An Xa Qu6e Te' moi tham gia nhung ehuye'n uy lao cae trung tam di t(lO thie'u nhi phl,lm phap hoae eae nha lao . uin nily trung tam eila ba dl(c;le moi tham gia eong tae uy lao mot tr(li tu eua Cook County. nåm trong thanh ph6 Chicago. Su co Tinh Hai t~le danh la Triln Thi Kim Loan tlnh nguy~n thap tung phai doan d~ thl!e hi~n eong tae ttr thi~n nily nhu lOi phat nguy~n eua co trude khi xu6ng t6e quy y Ph~t "Ngår nao con sang, con nguy~n lam tat cd vi~c lan!! de' xoa diu plujn nao kh6?dau cua con nguoi" Trai giam Cook County philn dong lil da den va da lrång. Gifta dam den trång ily mot ga da vang dang ngoi khoanh tay tren dilu g6i vdi guong mat h6e hae. thi~u nao. Hån ng<;le nhien khi thily doan nguai Mn uy Il.lo toan la nu tu nguai My, mae do lhily ehua va eao dilu. trong s6 ily lai e6 d mot nu tu nguai Å Dong. Theo lOi gQi eila an ninh trl.li giam, phl.lm nhan da vang dung d~y bude de'n song såt dB Iily g6i qua ttr tay mot Ni co Å Bong va n6i lOi cam on. Khi Ni co Tinh Hai rai phong giam bude di ehtrng vai bude, thl ga toi phl.lm da vang kia dt tie'ng gQi co "Co Loan". Thl!e ra, khi trao goi qua, Su co Tinh Hai da dm thay nhu g~p nguoi nily d dau rai. Sau tie'ng gQi, nguoi nu tu b6ng nho ra do lå tie'ng eua Phan, mot nguoi e6 lien h~ vdi hai chi em co trong qua khu.

65


Lue bily gio la dåu th~p nien 80, nguoi Vi~t vu<;1t bi~n da so la dan ong, con trai . SI! ehenh l~eh trai thU'a gai thie'u qua ro. VI the' nhi~u co gai du khong lily ehi sik mtde hudng troi eung e6 quy~n ehQn nguoi eh6ng danh vQ ng eho da lilm lhan. Vdi mue khan hie'm tråm trQng nhu the', cae ba, de co da tI! nang quy~n ll!a ehQn ily len thanh di mOL thoi thU<;1ng. C6 rilt nhi~u ba khong giu dU<;1e tie't h<inh vdi nguoi eh6ng dang ng6i trong laD tu Cl que hudng, ehl VI sI! san d6n qua n6ng nan eua de dilng doe than a day. Va di nhien, muon eho gia tri cang tang, b~ ngoai eung dn phåi danh b6ng . Va hai nguoi con ba Tam khong thoat ra khoi quy d<io ily. Mdi bude ehan len phån dilt tI! do la Loan va PhU<;1ng dii lot xae bang nhung di vay dåt ti~n hoae bang nhung di ao M trong phån vai, e6 va ngån tren goi Gå gang tay trong mua he eho n6 mat. Ra khoi nha la hQ eu son philn, lua la. Cai len Trån Thj Måm, Triln Thi Muoi da li).ng le ehe't ngay tren tr<ii t<im eu Palawan, thay vao d6 bang Trån Thi Kim Loan, Trån Tilj Kim PhU<;1ng rilt ehi d~p de, xuoi viln nghe nhu cha me dat ilk mdi IQt la ng. Tu6i tae eung tu trut vai ba nam cha tre trung VI ehång e6 rna nao di sung båo khai eho lh~t. Sinh ra tren que hudng kh6i hia, linh My con ehe't giln sa u ehue ngan thi di ly do "56' hl) Tich bi Thieu luly bai bie'n c()' chien Tranh" la di~u nguoi ngo<ii quoe e6 th~ ehilp nh~n du<;1e . Ba Tam tu6i da ngoai nam mudi, du khong an tråu nhung eung ehå tan thOi gl. Ba l<ii ehclng kh6 tanh låm v~ vi~e eh\tng di~n eung vi~e thay ten, d6i tu6i eua de co con gai ba cha dung mot eua the' gidi van minh. Lue d6 he nha ai e6 con gai eoi dUQe - rna eung ehiing dn eoi du<;1e - la dan ong con trai thuong lim deh lan la. HQ t1nh nguy~n dua di eh<;1; di mua såm; di nha tho; di ehua, ehua lue ily la nhung Ni~m Ph~t 8uong nho nho t<ii gia. Sinh nh~t e6 khi t6 ehue doi ba lån mot nam vån e6 nguoi khuan qua Mn du. Chclng phåi nguoi ta ngay ngo khong bie'l, nh\tng eu dU<;1e nu gidi moi la khoe låm r6i. Ng6i lrong Idp Anh van "va l ang " du e6 vai co gai, nen ehi ba lanh bu quanh eae co d~ lrao d6i ngoil-i ngu, dung quanh nhin VaD mily eai ao rong e6 eho da nhd nha. C6 nguoi sang lang va bånh bao, ehua h~ e6 b6. C6 nguoi doe than t<ii eh6 tu6i hdn Loan, Phu<;1ng ehU'ng vai con giap eung ehiing sao. Cånh vui nhu hQp eh<;1 d6 ehiing keo dai du<;1e lau VI nguoi ta tha'y nha ba Tam lai e6 e~u thanh nien l<i xuilt hi~n. Nghe d6n rang e~u ily la mot kysu nen ai eung nh~n ra mlnh lep ve' ben nh~ nhang bo so "de". Khoång nam tam mudi rna da d6 ky su thi le 16i låm . C6 th~ du hQe tU' trude, ne'u khong eung tU'ng e6 von lie'ng Anh ngu. Chuy~n nguoi trai la e6 mi).t t<ii nha ba Tam båt dåu tU'

bu6i sang mua he d~p troi, anh nång vang rue Gå khu pho. Con duong thudng m<ii ehinh Argyle eung tra nen

66

nhQn nhip VI nguoi Vi~t CJ eae thanh pho lan e~n lhuong v~ Chicago d~ mua thl!e phåm. Va horn nay mot sang euoi tuån, ehj em Loan va Phu<;1ng di mua d6 nilu an, di nhien trude khi ra duong hai co da milt Gå gio d~ trang di~m. Loan n6 i vdi em: - Måy sao? Chd ta o ra duong rna khong sli'a soan mot ti gudng miit tao tan nhang thily ro låm. -Em thi the o eua mily di mun bQe khong ehiu phai neneungphåidanhehoday . Loan nam nay da 23 tu6i giily, tuy nhin khong gia låm nh\tng eai md ude eho tudng lai vdi nguoi eh6ng danh ph~n da lam nang lue bu6n, lue vui. Gia con a Vi~t Nam, gio nåy Loan da tay b6ng tay be'. Qua day an trång miie trdn, philn son dåy du nen gUdng mat Loan tre ra . Mai t6e ehay nång ben tr<ii ty n<in nay da dån den va du<;1e hdt tem thea ki~u tai tli' Demi Moore . PhU<;1ng thl miie eai ao thun h6ng sat da lam ro net lhung liing va nui d6i. Chie'e quån jean b6 sat tren doi guoe eao g6t lam cap ehan nang rilt ehi truang tue. Khi bude di hai bo mong nhun nhåy khie'n nhung nguoi di sau rilt thieh nhin. T6m lil-i , Loan dam thåm lam v<;1 la he't såy, nhung Phu<;1ng la nguoi lInh thl tuy~t. Nhan såe ngang ngli'a, ke lam lang, nguoi nli'a call. Nhln b~ ngoai thl khae, nhung ben lrong hai con nguoi ily van e6 ehung mOL tham vQng, khi lily eh6ng hQ vån thkh ehQn nguoi khoa bång. Hai ehi em dang di tren l~ . MOL ehang trai di ngude ehi~u, giang tay ra hoi tham duong VI tU' ti~u bang khae mdi de'n. Sau khi theo doi deh hudng dån etla Loan, ehang trai lieh sI! dua hai lilm danh thie'p r6i bie'n VaD dam khaeh di bo tren vIa he. Loan, Phu<;1ng lhoang ngd ngae, nhin tilm danh thie'p, hai nguoi eang khoai ehi hdn VI nguoi ily la mot ky su. Kili v~ l<ii nha, d6i lue hai ehi em Loan lily tilm eard ra xem va e6 y dinh di gQi di~n lho<ii, nhung thily so phone a ti~u bang khae nen ng<ii. Hai tuån sau, ehi em Loan va Phu<;1ng l<ii di eh<;1, dang tung tang thi l<ii dl:l11g dåu vao ehang lrai hom trude . TI! nhien hQ thily nhu "Nguoi dau gljp ga lam chi ... " Chang trai m<inh dan: - Toi a rilt xa, gi).p hai co lån thu hai tilt nhien ehung ta e6 duyen vdi nhau. 8~ lam quen, toi xin moi hai co VaD quan .. a quan Nha Trang day uong vdi toi ly sinh to. Loan ngru bl:l11g "se; gi, dich mQT Ta hai". Hdn nua , di vao quan an mot lån eho bie't, tU' ngay qua My hai ehi em ehua VaD hi~u baD gio. PhU<;1ng nhln ehi do xet r6i Gå hai d6ng y.

Ng6i VaD ban, ehang trai l<i n6i nang lu'u loar. TU' vi~e hang d6i v~ day nh~n nhi~m sa, de'n nhung sa thieh ca nhan, vi~e hQe viln v.v .. . Chuy~n nao eung hay , eung gia tri. Nhu nha hung bi~n , ehang trai l<i da gay du<;1e

Phap

Am Yu

Lan 2003


cam tlnh voi Loan va Phuc;lng. Ho n6i ehuyen voi nhau thoai mai hejn khien nhung nguoi trong guan c6 cam tUdng nhu ba nguoi då guen nhau tu truoe. Trong I~n g~p n~y hlnh nhu long Loan bong dttng xao xuyen. Loan lai trong b6p ra tilm thiep d~t truoe m~t va hoi eau xae dinh: - Anh la Ky Su Phan. Chang trai euoi, khong td lOi lhiing: - Toi xong ph~n eao diing ky thu~t Cl Phu ThO truoe nåm 75. Cung lue ily lily luon vai eai ehung ehl ei.\' nhan Anh van. Cau n6i ay ham ehua rång. neu khong e6 von lieng v~ ky thu~t va gioi Anh ngu thl kh6 e6 dUc;le manh bång ky su. Nhttng voi Loan va Phuc;lng, nhung thu ay kh6 hiEu, ho ehl g~ t då u khen. - Anh gioi gua. - C6 gl dau cae co. ehåe khoang 4 hay 5 nam nua toi se lily luon eai tien SI roi moi tinh vit$e gl thl tinh. Loan doe I~i tilm danh thlep, ba ehu lOn khong Mu nhung d~ hlEu "KS' SU Phan", dUoi e6 hang ehu tieng Anh "Landscaping Specialisl ". Hang ehu nho la gl") "who care". tra tu diEn sau. Nhln sd tilm card. hai ehi em Loan biet ngay nguoi doi dien la ky su ten Phan.

Phai ma't tam thang kE tu khl Phan d6i v~ day lam viee, Phan va Loan tlm hiEu nhau va ho cam men nhau. Nhl~u luc Phan d lai gua dem nha ba Tam nhu mot nguoi d rE. Phan san s6c Phuc;lng nhu em. Khi Loan b~n viee Phuc;lng van nho Phan Chd di day di d6. Su than m~t giua Phan voi hai eo Loan va Phuc;lng ehiing lam cho ba Tam mot chut gl phl~n toai, trai lai ba con hånh dit$n nua la khae. Ba mung th~m VI biet dau ehuyen n~y eon Loan eua ba c6 eh6ng ky su. Vit$e Loan di ehdi voi Phan c6 khl v~ khuya cLing bi ba Tam r~y la lily It$ rna thOi. Loan då th~t sti yeu Phan VI ngoai cai bång dp cua ehang, Phan eling la mot mau thanh nien sang lang. lanh Ic;li va hl6u doi. Moi t1nh giua Phan va Loan eong khai th~t sU. Ho nåm tay di tren pho, han nhau rat 'Tiiy" d ndi cong eOng. Phuc;lng thl daa n~y lo hoe nen thuong VaD thu vit$n. C6 khl Cl nha Phan aen chdi, Loan tiep khach, Phuc;lng I~ng le ehui VaD phOng. C6 I~n Loan thea vao, Phuc;lng n6i voi chj: - Håy ra ngoai tiep nguoi yeu di. Loan nhu th~m: - Con nho luc n~y ky th~t. Thuong lhl Loan v~ nha Phuc;lng I~i ra di, VI the låm khi hai chj em it g~p nhau. Con Phan luc n~y då muon mot can phOng g~n Bryn Mawr /Kenmore. Moi I~n Loan muon den chdi thl gOi cho Phan toi d6n. Nhttng khong phai luc nao chang eling ranh, Phan thuong d~n Phap Åm Vu Lan 2003

Loan nhu v~y. Do d6, thinh thoang nguoi ta thily Loan lai om cai dit$n tho~i cong eong ngay elta ra vao eua guan Burger King g~n nha. E>oi khl ehdi d nha Phan, Loan d~ c~p aen tudng lai: - Bao gio thl mlnh lam dam euoi hd anh? Phan chl VaD mily guy6n sach tren ban euoi: - Cong danh chua den dau. Sti nghit$p cLing chua c6 gl, cuoi v~ lily gl nuoi vc;l. - Chiing le mlnh di l~i voi nhau hoai ma khong lam dam cuoi, dam hoi gl het sao? - C6 ehu, anh se lam mot dam euoi lMl linh dlnh lai nha hang lOn, nhttng luc n~y anh dang b~n lily bång caD hoc. Loan au yem guc d~u tren vai nguoi yeu hoi: - Bång eao hoe la gl vh anh? Phan b~o VaD ma Loan: -Thl ... thl ... eao hoe la nguoi hoc eao

v~y

ma.

Mot cau n6i khoi hai caD do the rna Loan van ehap nh~n la bdi VI nang dang yeu. Nhung du khong yeu thl nghe eling c6 ly. Ben ngoai man dem då xuong, duong Kenmore nåm im Hm, anh den vang nhat soi tung vLing, in hit$n thea nhung b6ng cay doe duong. Tuy v~y lieng rna Sal eua banh xe hdi ngoai xa lo Lakeshore Drive van vong vao khlen thanh pho ehua ehlu di ngu. Loan lien tUdng den mot ehan trai hanh phuc dang cho d6n nang. Sau khl Om ghl hon nguoi yeu, nang tu giå. Cling nhu nhi~u I~n Phan d~ nghj d lai, nhung Loan tu choi. Sau khi ga g~c ehut dinh, Phan lily xe dua Loan v~. Clta thang may ehung cu md, Loan thoc tay vao tui gu~n jean m6e ra xau chla kh6a di nh~ v~ phia elta phOng, mit$ng li nhi mot doan cua ban "em den llulm anh mQI chdu mua". E>en elta, nang dinh r6n ren md thl då nghe tieng ba Tam guat: - Con gai nhu m~y då lam xau cha xilu me. Cai thu hu than milt net. Loan gi~ t mlnh chon chan t~i elta bdi m~c cam toi lai VI moi om nguoi yeu va då dE doi ban tay hån tu do gua tron. Nhung khong; tieng kh6c cua Phuc;lng då danh tan sti viee nang nghl ngo. Tieng Phuc;lng kh6e thut thit n6i: - Ånh baD la anh se lam dam cuoi nay mai. Ba Tam nghlen rang: - E>am cuoi, dam hoi ... May cling biet thång Phan voi ehj eua may, sao may con gua l~i voi n6. - Ånh baD chj Loan gia låm. Khong biet eaeh nao rna anh Phan biet chj Loan slta tu6i. Thtie ra ehinh Phuc;lng mach cho Phan biet ehj co då slta l~i tu6i khai sinh. VI cai da ily nen lue nao g~p Phu<;1ng, Phan cling khen nang tre va d~p hdn chj nang

67


nhi~u, VI the PhU<;fng nghe suang låm. Phan biet dU<;fe y Phu<;fng nen phun nhi~u cau råt di luong ma nang nghe nhu th~ t.

Ben ngoai elta, Loan nghe nhu troi dåt sllP d6. Nang ttJ'a lung VaG tuong d~ khoi nga quy. Tim nang nhLt kim cham dau nh6i, nang kh6ng ngo Phan da båt ca d hai tay. Trong b6ng ch6c, nang n6i con dien, mu6n t6ng clta vao d~p cho va mat con di Phu<;fng da dam gitJ't nguoi yeu cua nang. Nhung may thay. trong con ghen tuc nang con du linh taD d~ nh~n dinh tu deh eua Phan va sT dic$n cua gia dlnh. Loan md dta bLtac vao, den trong nha con sang, ba Tam thay Loan vQt mic$ng: - M§y da thuong l§m eai thång Phan, n6 da phinh g:;tt dem m§y mang b§u r5i d6. Loan kh6ng trå lai, mic$ng dång chat, nang da nghe tål d tu ngoai clta r5i. Nhln PhU<;fng dang gl,lc m~ l lren dfru g6i. Mot l§n nua nang mu6n nhao lai tat cho PhU<;fng eai b,!-t tai. Nhung kh6ng, nang dang cån CMl hai ham rang l,!-i, r5i chay ao vaG nha du d6ng s§m clta b~l lieng kh6c. Ngoai phong khach ba Tam tiep ll,lC day nghien PhU<;fng mot h5i r5i khc$nh kh,!-ng aen clta nha du gå nhy, gQi ten quai n6i. - Måm a, m§y ra day giup taD giai quyel cho con Mu6i cha m§y nåm trong d6 lam gl. Lei bay da lam diem nhuc d giong hQ nha mlnh r5i eac con oi. Loan n6i vQng ra: - Me bi~u con Phuong tu n6 giai quyel di. 85 ngu nhu bo, d5 dI ngua rang chiu. PhU<;fng nghe the råt tuc, ng5i d phong khach n6i lOn: - Ba tUClng ba giu cho kh6ng c6 b§u la c6 th~ xai x~ nguoi ta du<;fc sao, an d§m nåm d~ Cl nha nguoi ta ma lam nhu mlnh trong trång. Loan mCl clta nhao ra phong khach chi vaG mal PhU<;fng: - Ne con kia, m§y nghe day. Tao th~ truac ban tho ba va truac m~t my rnlnh. Neu da c6 thång dan 6ng nao an nåm vai tao thl taD se bj hQc mau chet ngay t,!-i ch6. M§y mu6n tao di tai mi~LL tai d~n th§n linh nao laG cling di. Tao thuong 6ng Phan th~l tlnh, nhung 6ng åy kh6ng dam lam gl taD d. M§y c6 biet dan 6ng la gl kh6ng') Cha mot l6ng n6 doi mot gang. Chung la con thu, chua chiem thl ve van rna chiem r5i la chung coi thuong. Tao khong ngu nhu m§y dau. Ba Tam n6i nho trong tieng kh6c, la bCli VI ba runh dung ngoai clta dang c6 ai d6 rinh nghe chuyc$n xåu xa cua gia dlnh ba: - Th6i taD l'!-y hai dua bay, hang x6m dang lång nghe bay di nhau v~ chuyc$n danh gitJ't dan 6ng, xåu h6 låm .. xåu h6 låm troi oi. Hu ... hu ...

68

Hai chi em Loan va PhU<;fng thåy my kh6c nen ctJ'e ky h6i Mn. HQ thuc tinh da lam cho my phi~n long. Ba my con ng5i im ru nhu ba pho tU<;fng mot h5i lau truac khi ai vao phong nåy. Mot dem n~ng n~ tr6i qua, nha ba Tam kh6ng khac nao e6 dam tang. Ba Tam kh6ng ngii dUQc eu ra v6 thåp nhang ban Ph~l. Trong b6ng dem Loan nguy~n rua Phan, nang kh6c sual mual. Loan kh6ng hi~u dlt<;fC l,!-i saG tren dai n§y lai co loai dan 6ng t5i b,!-i nhlt lhe. Loan thoang nghT den nhung lfin Phan doi hoi ma hll h5n. Neu [liC d6 nang nh<:: da c6 the nang clIng nhLf Phu<;fng kh6ng chung. Mot dem th~l dai nao nung då lam ba me con ba Tam m6i ngltoi mang mot n6i tham thia khac nhau. Ba Tam lru mu6n ho tr6n khoi xom n§y cho da xåu h6. Con Loan tntac kia yeu Phan bao nhieu lru bay gio nang lai h~n hån båy nhieu. Tai saG khi yeu nang l,!-i mu quang va kh6ng may may kham pha ra cai da tam cua Phan. Nang lU nghT ma rung mlnh, ghe lClm. Trong b6ng dem nang lhay Phan hic$n ra la mOl con quy, d6i mat xanh le, hai khoe mi~ng chay ra hai v~t mau ben cao ben thåp, hai ehiec rang nanh dåi ra dung phai chom rau lua lhlta ghe r<;fn. PhU<;fng thl khac vai chj, trang n6i dau mau thuan. Nång van con nghT rång Phan chl yeu mot mlnh nang ma th6i VI nang tre hon, c1y p hon. Vil tu nay nang kh6ng s<;f mat Phan v~ tay chi Loan nua. Nång dua tay sa bung nghT tham, dll sao c1ua con na)' [a cua Phan. the nao ehang cling cltai. Hay la kh6ng dn c1am cuai cling dU<;fc. Neu gia c1lnh kh6ng vui, hai dua s6ng ehung cha xong viee. å xu van minh, trai gai s6ng chung chua, hoac khOng c6 c1am cuai la chuyc$n blnh thuong. PhU<;fng djnh bung se len gap Phan. Suy nghT mien man, giåc ngu ~p aen luc nao kh6ng biet. Khi bi~n I~ng s6ng yen, PhU<;fng aen nhå Phan vao bu6i chi~u ma kh6ng gQi tntac. Nang tin 13 gio n§y Phan da v~. Nang c1ua tay gå clta, th} co tieng dån bil trong nha vQng ra: - Ai d6? PhU<;fng hoang hlSn nrun l,!-i 56 phong "/62E" r5i dap bua: - Da t6i. T6i lå nguoi dQn dep trang chung cu n§y . Nguoi dan ba mCl he clta, Phlt<;fng dung tan ng§n hoi: - Thua, ba day la ') - T6i la v<;f anh StJ', t6i tlt Oklahoma mai len h5i homo

- Lå ky su Phan c16 a. Nguoi dan ba cuoi nlta mi~ng. - 8au co. Ong xii t6i ten la Phan Ky StJ'. B'!-n be dt co vai anh gQi c1ua la Ky Su Phan, thet r5i trCl thanh quen chu anh co hQc hanh gl dau ma kY su vai bac sT.

Phap

Am

Vu Lan 2003


Gio nåy PhuC1ng moi nh~n ra Phan la ten sci khanh. Nang tl! trach mlnh ngu. Nhln vao trong daa be dang ngu tren giuong: - Con 6ng ... 6ng ... Sl! My a. - D(j.! Chau dåu lang cua chung t6i vua dU<;1c hC1n mot tu6i. Khi anh Su dQn v~ tren nay t6i gån ngay sinh nen kh6ng di M<;1C. Bay gio moi len sum hQp voi ba n6. - Cha u ngu d~ thuC1ng qua. - Nguoi dan ba thanh

th~t:

- Km thac n6 giong anh SI! kinh khung. sanh? C6 bie't la trai hay gai gi chua?

A chi

bao gio

båt h<,lnh. Nhung vap ngå nho nhoi Cl:'ia gia dlnh nang chiing thåm vao dau. Do d6 Loan phat lOi nguy~n tnroc ban tho mt:.: rång "ne'u ngay nao con sang. con nguy~n se lam tat cd vi~c lanh kho' cua con nguai".

ete' .roa diu plu'in nao nbi

Khi trCi l<,Ii My, Loan tlm de'n trung tam Thi~n cua Ni su Karin xin xuong t6c qu)' y båt dJu mot cuoc song thanh tjnh, h<,lnh phuc the o di h<,lnh phuc cua tha nhan. Dily la dip Su c6 v~ lai Chicago, thanh pho dilu tien nC1i rna gia dlnh c6 dat chan den muoi hai num truOc. Thuy Låm Synh. Trfch TVHS

Phu<;1ng cåm tuCing nhu nguoi dan ba nåy da bie't mlnh gian diu voi chong ba ta. Bong dung Phlr<;1ng cau len: - Tha con che't båm nå)' t6i chiing muon sinh ra chj il V<;1 Sl! chung hung: - Bo anh chi xich mich voi nhau a') PhU<;1ng thåy mlnh v6 ly, da la: - T6i ten PhU<;1ng, lam vi~c v~t vanh trong chung Cl(. Ne'u dn giup gl. chi gQi t6i. N6i xong PhU<;1ng cha o, nguoi dan ba d6ng cU'a. phan van. Ben ngoai hoang h6n vua bu6ng, den duong da toa tung vling nh(j.t nhOa. Phu<;1ng di bO de'n tr(j.m xc buyt. nang kh6ng ngo rång, Phan la ten d~u cang, mot ten sci khanh hen h~.

Muoi hai nam troi qua. Cau chuy~n ngay Xl(a kh6ng con ai nh~e de'n nua. N6 nhu mot giQt nuoc rC1i vao lang dai dUC1ng menh m6ng. Nguoi ta cling kh6ng buon dE y gia dlnh ba Tam dQn v~ dau. Bong mot h6m, trong phai doan u)' lao eua HOi An Xa Quoe Te, nguoi ta thåy mot so Ni c6 nguoi My to lOn c6 cå mot Ni c6 nguoi Vi~t nho th6 co guC1ng m~t tran då)' tu ai. Ngtroi åy kh6ng ai khac hC1n la Ni c6 Tjnh Hai, tl:lC danh la Trån Thi Kim Loan. C6 nguoi nho l(j.i chuy~n xua, xåm Xl rång VI thåt tlnh nen nguoi con gai åy bo di tu. HQ dau bie't dng trong thoi gian nuoi em gai sinh nCi, va giup cho em tim con duong song trong xii hOi moi. Nu6i mt:.: gia b(j.o b~nh, cuoi cung me nang qua doi, Loan dua tro cot me v~ tho t':li mot ngoi chua ci que hUC1ng nhu lOi troi tran cua mt:.:. Cling trong thoi gian d6, mot tr~n ll;lt tan pha khåp vung phia båc mi~n Trung Vi~t Nam. Nguoi che't khong c6 Mt chon. Ca ngan gia dlnh phai ch(j.y len eac doi cao lanh min. Canh man troi, chie'u Mt, tU' bi~t, sanh ly. So ti~n mang v~ lo tang I~ cho me, Loan quye't dinh giao cho nha chua dung vao vi~c cau lut. Trong cC1n tai troi aeh nuoc, Loan x6ng xao nh~p cung doan nguoi den t~n nC1i cau te. Nang kh6ng ng(j.i gian lao, våt va. Khi nuoc da rut hiin di, Loan trCi v~ chua lo I~ I(j.c cho mt:.: nang. Canh tu<;1ng hai hung trong hai tu§n I~ chung kie-n, Loan nh~n ra tren the' gian nåy can qua nhi~u nguoi

m~

S6ng sau nho nuoc non ngan, Con kh6n lOn, Mt:.: cttu mang thang ngay. Ru con giåc ngu nong say, Ai cåm chåt m6t than gå)' dam dang. Du dUC1ng tråm bong tie'ng dan, Con xa vång Me nhu dan kh6ng da)'. Mt:.: ban nghi luc tran dily, Giup con thach do dång cay cuoc Mi. Mt:.: la Båe Difu cao voi, Khi con l<,Ic huong bily doi xa hoa. Mt:.: la suoi ngQt d~m da, Cho con thåm mat duong xa nhQc nhån. . Mt:.: la Ho phap Thien thån, ChCi che con tre giua ngan phong ba. Me la gi6 mat trang nga, D~t muon y dep bai ea milu Yeu thuC1ng bi~n cå can du, "Cho con chiing giu rieng tu nU'a JOi. NghIa Mt;: nhu th~ sao trai, Bao gia Mm he't, Me C1i, rna hang' såc huC1ng mot d6a hoa hong,

tu.

Kinh dang len Mt:.: trQn lang nho C1n.

Dtio'ng Van Chau Phap

Am

Vu Lan 2003

69


,

sen trang Huynh Trung Chanh

Ne'u Los Angeles, Nam California, thl10ng dl1Qe di dam so sanh nhl1 Sai Gan, thu do eua Viet ki€u t<,li Hoa Ky, thl thung liing dien tit Santa Clara, mi€n Båe Cali e6 th~ mu'ong tu'ong nhu' C~n Tho, mot thli' Tiiy do m~u mo, d~y am a'p xi nghiep dien tit, san sang mo rong eita d6n nh<%n lan s6ng thuy€n nhan dang khat khao rim eh6n dinh eu' l<%p nghiep. Tu ti6u bang Iowa, l<,lnh lea co don, thie'u vAng d6ng hu'ong, Tung tr6n ehay v~ San Jose, lang ehi du mong dl1Qe s6ng gån gui vdi eong d6ng ngu'oi Viet, du'Qe nghe tie'ng my de, dl1Qe nhln tha'y mau da vang, va nhll't la du'Qe an com, hup nl1de måm ... mot deh t~m thu'ong la h<,lnh phue tuyet voi r6i. May mAn han nua la mdi tram trem sau thang hQe dien tit lem nhem, tie'ng Anh con die'e lae cam ngQng, nho b<,ln be hu'dng d5n bay ve ke khai kinh nghiem, r6i gidi thieu nang do, Tung da "vo" ngay dl1Qe mot ehan ehuyen vien dien tit thom phli'e t<,li eong ty F.P.S inc. Nganh dien tlt dang tren da hl1ng thinh, xi nghiep mQe nhl1 na'm, tranh nhau thue tuy6n nhan vien nen di€u kien tuy6n dung d~ dai, rna viee quan tr~ eung cam thong eoi md. Do d6 rna Viet ki€u dum turn dAt diu nhau v€ xin vie c, r6i l~n l~n hang xu'dng nao, eung d~y nh6e tho Viet Nam. Phan xu'ong eua Tung, thQ Vi~t Nam ehie'm da s6, ng6i d6i dien ehang la Son, ben phai la Vinh. Anh em dum bQe cm d5n nhau eong viee, han huyen tam sI! d€u bang tie'ng my de ... , thoai mai nhu' dang s6ng t<,li nu'de nha. Bua an trl1a nhon nhip va thieh thu d~e biet, anh em linh ldnh mang thea toan thli'e an Viet, d6 ehia xe nhau thu'ong thll'c tai ngM noi trQ eua qUl ba. Hai thoi ngm giai lao thl anh em l<,li tu t~p nhau tung nh6m d6 ban b<,le du moi d€ tai, tu ehuyen tao lao khOng d~u duoi Mn ehuyen nghiem trang d<,lo dli'e, ehuyen que cha da't t6 g~y ga thl10ng dau d ehan troi xa vAng ... Tmh d6ng bao ruot thit lå eha't heu nuoi dl1ang Tung giu vung ni~m tin d6 gAng gu'Qng s6ng kie'p tha hl10ng lae lang xli' ngu'oi. Tuy nhien tinh d6ng bao doi khi eung khie'n ehang ehua x6t tru'de canh "mQt con sau lam rdu n6i canh". TMt ra, khong phai ngl10i Viet nao eung giu tl1 eaeh va d6i xlt vdi nhau ehi tlnh. Trong eong d6ng tmnh thoiing v5n xua't hien nhung ph~n tit bi 6i, 16 b~eh ... gay tai tie'ng

70

ehung, ho~e te han nua, da khong ngån ng<,li "dam sau lung" d6ng bao ruot th~t. TInh tr<,lng d6 l<,li dng te hai khi xi nghiep båt d~u xu6ng d6e, viee lam ba'p benh, nhan eong e6 th6 bj sa thai ba't eli' lue nao. Vi~n anh ma't viee, rna h<%u qua e6 th6 keo loi them n<,ln ma't nha elta, ma't xe co ... khie'n eho lAm ke tranh dua nhau tang eong, bQ do thu'Qng dp bang nhi~u ki6u deh ly kY. Tuy nhien, Mi vdi phai nu, vu khi "Clf di/n" rna hU'u hieu muon Mi v5n la nhan såe my nhan. Bang e~m el,!i låm viee, ehQt nghe tie'ng nang My Ly el10i gian hinh hieh vdi ngl10i tru'dng phan xl10ng trong phong, Son bl!e bOi can nhan: - Chung n6 ngay dng Jong hanh, b6e h6t eong khai khong bie't xa'u h6 la gl ca? - Bung la h<,lng "geii die'm" v~y rna khi mdi vao lam viee, mau me gia d<,lng gai nha lanh, tram anh the' phiet ehO!, VTnh g6p y. TUng la ke ba phai, nghT rang ngl10i dyp tuy e6 phån 16 lang, nhu'ng dung Wi le n~ng n€ nhl1 hai b<,ln eung hoi qua dang, nen e6 y di dom dif y du'a eau ehuyen sang hu'dng khae: - Va! Thl thantha phu'ong du thl1e eua ehung mlnh eung tram trem vdi hang gai die'm, .ehd e6 eao qui gl dau? Tha'y hai b<,ln tron xoe måt trl1de lai phat bi~u l<,l Iling eua mlnh, TUng giai thkh them: - Ngay xl1a Nguy~n Du VI phai buoe lang lam quan eho trao vua khae rna da tI! so sanh mlnh lå nang Ki€u, mot thli' gai die'm ban than nuoi mieng r6i. Bay gio bQn mlnh l<,li phai dem than phl,!e Vl,! nu'de ngoai, ehing ly tu'dng, ehång hli'ng thu ... thl con te han nhi€u. V~y thl ne'u vi von ph~n mlnh eung la mot hang vdi ke ban than nuoi mi~ng thl eung khong e6 gl la qua dang! Vinh tre trung vui nhon, tha'm y eu'oi nga't tan rong: - K6 ra, ne'u hanh ngh€ mai dam mlnh eung thuoe vao h<,lng sang, thli lao rong rai, vui lam m~t ngm, tli'e ehlti eung dl1Qe, phong lt.tu ehan.

Phap

Am Vu Lan 2003


- Dung v~y " Tung tie'p Wi, d6ng båo minh trong mtoc vå o Dong Au phai nai lLl'ng ra ban than må co dU<;1C gl dau? Vlnh - Thl tu bå vång

cuai h~nh h~nh b6 tuc: hQ lå thU gai mai dam bi cheli luang. da bi be dang boc lot ch~n ti~n dåu ti~n duoi, l,!-i bi bon rna co ao ao do dnh r~p k~m k~p khung bo... nua.

Ngung mot luc lau, M de nen celn dau bu6n trong long, Vlnh åm Uc vang Wc: - M~ no' Da bi cheli luang, an ch~n må con bj buoc phai h6 hoi hoan ho "vui 5u6'ng qua' lao aqng vinh quang quo..'''. The' moi dau cha' Sein von Jå mot nha mo pham, nghiem trang dao mao rna nay bong nghe hai b'!-n d6ng nghi~p, mot gin mot tre, dua nhau dua giai so sanh than ph~n mlnh chung chung voi gai mai dam hen ha, dam ra buc bOi, nhan nho cam ram: - Anh TUng Clt båy dåu cho thång Vlnh noi bay khong hå' TUng I~ng yen turn dm cuai nh~n Joi. Doi voi chang th} nhung b~c chan dao duc cling co th~ hi~n than hanh ngh~ hen ha ti ti~n, ngu<;1e l,!-i. ke t6i b,!-i, ILtU manh bon chen danh l<;1i cling d€ chie'm doat mot ngh~ nghi~p cao sang, vay thl co ngh~ nao dang kinh, ngh~ nao dang khinh dau? Do do, TUng chång h~ co mac cam gl voi gioi mai dam, huong chi, ån tu<;1ng v~ doa sen triing rna chång da co duyen phat hi~n ru hai mu'eli lam nam v€ trude, vfrn ehua h€ phai lat.

*** Sau nhung gia phut nhue dåu bai dong h6 sa dåy com, chua dåy nhung tranh lu~n hein thua, Tung lai xe lang thang ra ngoai o, v~ huong nhå Vam Cong, r6i ghe tham ehua Phu'oc Thanh, ngo i chua que xinh xan nåm ven rach Goi Be, xa My Thdi. Xe vua ngung truoc c6ng, thl dl Oi~u Hanh, dang nh6 co truoc san ngilng mat nhin, r6i don da len tie'ng: - A! Chau TUng! Sao lau qua moi Mn v~y chau! - Thua måy ngay nay chau b~n vi~c qua! 0! Må chau cling moi an com chay t,!-i day ba horn trude rna dl' - Ay! Dl co

M dånh cho chau måy cai banh ich nhLl'n

d~u. Chau må Mn tr€ thl hu he't tron hå!

TUng xa chåo di r6i len chanh di~n l€ PMr. L€ PMt xong, chang då thåy dl cha san dui cho chång hai di banh kh, cil' chr d~m då thu'ong yeu nhu' mot bå ngo,!-i dånh qua cho chau nho. TUng tUrn rIm cuai, boc la an ngay: - Ngon lam dl a' Dl cuai h~ ha, vui suong tra ra san truoc tie'p tuc chåp tac. Tung di vang ra dam dy khu vuan sau chua dm thåy. Hai thåy tro thu'ang vtta san soc vuan tlt<;1c, vua tro chuy~n tr6ng eay, chie't nhanh, uom hoa ... , nhung milu

Phap

Am Vu Lan 2003

chuy~n khong "an nhfjp" gl Mn vi~c tu hånh, nhLl'ng duang nhul,!-i menh mang dao vi. Vua thåy TUng, thåy cru dOng bap vua hai, r6i bao : - Con gom nhanh eay kho dot lil'a, nuong mo bap dåu mua thuang thue chut huong vi d6ng que di'

- Chå' Bap an lai dy thl ngon ngQt nhlit hang r6i' TOi nghi~p dl Oi~u Hanh qua' Khong bie't dl co th~ cap noi bap nudng khong? - Rang dl sun he't treln thllåm sao c'!-p thu nåy du<;1c! Dl Oi~u Hanh mom sQm khong con mot di rang, ll,lm cl,lm lam r6i, the' nhLl'ng dl vin b~n bi cong qua, t~n Il!C hO tri tam bao khong bie't moi m~r. Than th~ gia ye'u, må di vin giu du<;1e sik thai tuoi mat, moe mac rna h6n nhien ... , dl tu rna duang nhu khong dn phai co gang go gfrm gl ca. Luc nåo, dl cling hoan hi don mung thi~n tin vie'ng chua nhi<$t tlnh nhu' bå m~ giå dang rong dnh tay don nhung dua con than yeu quay tra v~ nha. Tung len tie'ng: - Hlnh anh eua dl Oi~u Hanh th~t dep' Con cam giae nhu lue nao dl cling an lac. Doi khi con bong uoc mo mlnh tro nen h6n nhien cheln chat nhu dl thl gui gia vo cung'

- Dung v~y! Chinh di chon chåt, tl! nhien, cång blnh thuang cång gån gib vdi dao. NgU<;1C lai, di von tri thuc: khan kheo, so do, suy lu~n thi~t han lai lam tro ng'!-i vi~c tu hånh. Ngay xua, b6n su thåy thuong k~ eau ehuyen cua ba cu SI chua Giac Lam thuo tru'dc, d~ nhac nho chung d~ til' tam ni~m di~u do. Vi nu cu SI tue danh lå Le Thi Tot, von lå ngu'ai dan ba que mua dot nat, xåu xi VI guong mat ro ch1\ng, song vdi ngh€ ganh nudc thue t,!-i ch<;1 Cay Mai. Cam an due cua t6 su Giae Lam, tue thi~n su Vien Quang, dl xin guy y r6i phat nguy~n trai than cong qua trQn kie'p. T6 ban eho dl phap danh la Te' Dung, nhLl'ng khong ai ehiu nM, ngl10i ta cu xum nhau xach me gQi dl lå "fU R6", rna dl cling d€ dai nh~n chiu bi danh xåu xi do. Tanh dl hi~n lanh, ehon chåt va dac bi~t rat hoan hy. Doi voi båt cu ai trong chung, dl cling thanh khiln tan kinh la b~c thi~n can. d,!-i tri, xung dang nh~n sl! cung du'ang phuc vu. Do do, dl hoan hi nh~n lånh mQi cong vi~c nang nhQc, kho khan, hi sinh cho mQi nguoi dnh rang tu t~p, con dl, m~c cam ph~n mlnh ngu dot, hen kem eru lui thiii cong qua "bon" chut duyen lanh rna thoi. Chua Giac Lam thuoc thi~n tang, nhung xet can co dl tu, t6 Vien Quang d'!-y dl hanh tri phap mon ni~m PMr... Tuy nhien, d~ tranh truang h<;1p hanh gia rni~ng ni<$m Ph~t nhu con ket, rna tam l,!-i rong ru6i thea tdn canh, quay cu6ng voi tham, san, si, m'!-n ... khong chut tuong ung voi eau ni~m PMt, t6 khuye'n cao trong bon oai nghi vfrn phai quan ni~m nhung bai k~ trong quy~n TI ni nMt dung thie't ye'u, nhu' dc thi~ n sinh. Dl tu toi da, hQe trudc quen sau khong thuoe noi bai k~ nao, thanh thil' su d~n dl "khi di dling nlim ngbi, hay trang bat cli dQng tac nao eung chl ccin th6m nghl aen /nQl nif/n thifn la au". Loi luy~n tam sa co cua di:

71


an com mong nguoi nguoi dUQe no, m~e ao mong nguoi dUQe a'm, tårn rita mong nguoi dUQe mat me ... , co ve tre con, nhu'ng d6i voi dl nr lai co gia tri va song. Tanh dl ehon eha't gian di, eu tuan lOi thåy thanh tam thue hanh, khong h~ thåe måe, so do, suy lu~n han thi~t, eu dong manh tinh ta'n trong ma'y muoi nam khong th6i ehuytSn, nho v~y tam dia ngay cång thanh tinh, nSi d(it Mn eh6 ni~m Ph~t nha't tam ba't 10(in rna ehing ai ngo. Mot horn, trong khi dang na'u com, nghe tieng nuoe soi dl guan ni~m mong ehung sanh nghe duoe phap måu, thl b6ng nhien the gioi eue lae hi~n bay, ta't ca thanh am dl nghe: tieng su6i ehay, gio reo, ehim ca eung hoa di~u thanb nhung bai thuyet phap vang lung. Thoi gian sau, biet tnroe gio tieh di~t rna dl vån lo hoan ta't vi~e com nuoe håu ha d(ii ehung, nhien h~u moi tårn rita, nSi gullay tu t(i t6 Vien Quang, dO(in vao bep lån ehu6i ni~m Ph~t rna thj tieh. Sau do, t6 Vien Quang hQp ehung tan dl(Ong dao hanh eua dl, khien eho låm nguoi truoe kia t~ bae khinh khi dl, da phai d~p dåu sam h6i. Cau chuy~n hao hung vua ket thue thi Tung da voi tu gia d6 kjp trd v~ Toa an truoe gio tan sd, håu giai guyet kjp thoi nhung h6 sa dån giai can ph(im trong ngay. Tu ngay dUQe b6 nhi~m giu chue vu Chanh an Toa an An Giang, Tung moi kham pha ra la duong nhu chang khong ma'y phu hQp voi ngh~ ngbi~p cua mInh. Chang le phe, khong eau n~ l€ nghi hInh rhue, rna nay l(ii phai ra ve nghiem nghi d(iO m(io giu gIn th~t la phi~n toai. Ra ng6i xit an phai xung xinh ao thung den, tua du vai 16ng tho ... ehang da ngao ngan låm r6i. Ba v~y, lai con phai gUQng g(iO tham gia bao nhieu l€ l(ie, tiep tan rna lue nao eung ra ve long trQng, duong hoang, can nhåe tung lai, tung eit ehl ... bl/c boi va cung. Ngay nhung bua an goi la than hii'u eung vån phai de dat, khaeh sao, mau me ... cha dau dUQe thoai mai. rhong dong. Vua tan sd, Toa Tinh da dua xe den ruoc Tung dt! bua com than m~t do Bai Ta Tinh Trudng khoan dai. Ng6i ehung tren xe lai ra vung ngo(ii o mat me, vi dåu dnh than m~t len tieng: - Mmh se dung edm d mot dja ditSm dac bi~t, thien nhien va thd mOng. Toi chåe ehån Ong Chanh an se thieh thu! - The B(ii Ta eho t6 ehuc t(ii mot cong vien sao? - Khong' T(ii mot khu vuon eay trai cua tu nhan, co h6 sen tha ca vang, e6 h6 bdi dll'oi b6ng cay ram mat, lai yen rinh kin daa rna dåy du ti~n nghi nua! - O! Nhuv~y co le minh lam phi~n long gia chu gua di' - Chång phi~n ha ehi dau Ong Chanh an' Bay la ndi nghl mat danh cho than huu, va lai ehinh gia ehu, thåu khoan Van Thanh vån thiet tha mong dUQc guen biet voi Ong Chanh an kia rna! Tung thoang gil1t minh VI khong ngo bua cdm nhan danh than m~t duong nhu e6 h~u y guanh co, cha khong ddn

72

gian blnh thuong nua. Thåu khoan Van Thanh la mot nha d(ii doanh thudng tai dnh nåy, ai rna ehing biet, va dl nhien Tung eung phai nghe danh. Ong ta la chu nhan mot nha thu6e tay d6 so, nhung I<;!i tue eo sd thuong mai ehinh thue nåy ehång tha'm thap gl neu so sanh mue thu hoaeh va ktS bAng l6i lam an lu6n loi tMm thue. Lao thudng gia cao gia nåy ehing nhung nåm vITng dUQe ngh~ thu~t "moe nO! an chia", rna lai biet t~n dung nhan såc m~n rna cua hai co con gai dang xuan san sang ehi~u ehuong, on I gioi ehU'c eao eip trong ehanh glly~n, d6 t(iO dl/ng nen mot LJ'u the va song tren thudng Lruong. Thuong gia m1l6n lam an suon se phai nho lao lam trung gian diSu dlnh tra gia voi gioi ehue thåm gllySn. va gioi chue mu6n liem lap an toan kin daa cung phai trang ciiy lao dan xep. Do do, lao nåm trQn guy~n phan ph6i phan bon, duong, xi mang, thu6e IL., la nhung thu hang dife nhu tom tl(di, vua xua't hi~n da dor ngo! khan hiem, M r6i nguoi ta mae tinh dl e6 gioi tieu thu mot ekh eong khai , ehing uy kj gl eai gQi Ja "tly van \1(1.1 gid llnh". Ban tay lang la eua Hio eung bao trQ cho dam thåu s6 duoi, dam buon J~u xi ke , rna tuy ... , lam an 6 (it voi su bao ehe eua cae guan trong ban bai tru tu d6 tuong . Tung ehing thieh giao du voi hang nguoi nåy, nhung ket eung da va tinh hua voi vien Tinh Trudng, nen danh bur r(tt ng6i yen. Chiee xe luot em ru tren con duong ra ngoai o, vUQI khoi ngoi ehua Phuoe Thanh guen thuoc ehitng nam tram thuoc thi re vao eita ngo rong md di vao mot khll vuon to lOn. Xe lan banh rao r(io tren 16i di trai soi da nho, giua hai hang eay kitSng xanh um, dån Mn ngoi biet rhu kien true tan kY. TUng me mån ngåm khu phong lan san truoc, nhung eMu hoa ki~u di€m, kieu ky gui gia dong dua khoe såe. Khaeh vita buoe xu6ng xe thi da tha'y hai my nhan long låy voi loai trang phue sang trQng tiu tit don ruoe. - Xin gioi thi~u Ong Chanh an: co Mong Ki~u va co Mong NgQc, con cung eua bae Van Thanh' , vien Tinh Trudng lich su len tieng. - Chao hai anh! )Un 16i horn nay ba bi chong mat, tui em xin thay mii.t ba tiep dai hai anh v~y' The r6i hai co th~t tt! nhien, co chi choang vai vien Tinh Trudng, co em niu tay Tung dlu dua vao nha . Tung va vi dåu dnh tuy v6n va than m~t nhau, nhu'ng d6 chlla l~ 16i khaeh sao xa giao, dau e6 tham tInh dtS dua nhau vao eh6 thd mong la luot nhu the nåy. TUng nguQng ng~p eung nguai, khien vien Tinh Trudng phai len tieng tra'n an: - å day ehl e6 chung mlnh thoi, xin Ong Chanh an tu nhien ditng ngai. Ne Mong NgQe' Cham soe cung ehi~u ban cua anh nhe' - Nhu dtS khuyen khieh Tung nMp euoc, vi dåu dnh Idi la nt!ng mang nang Mong Ki~u, cuoi ruc nch, r6i nMy måt voi Tung.

Phap

Am Vu Lan 2003


TMt ra Tung cung bang hoang ngay ngåt truoc than th~ nong nan kheu g<;li cua Mong NgQc. nhu'ng chang chu trudng "kl! lam dI chin phuong cung con chua mqr phuong lay ch6ng", ehang c6 th~ an ehdi xå lang ndi nao cung dU<;Ie, nhu'ng d tinh nily thi quå th~t khong dam. - d! Anh dung lo~i ru<;lu ehi? d~ nguyen chåt hay pha soda?, nang Mong NgQc tho the. - O! Tiiu IU<;lng toi kem cei låm! Co cho tai chai xa xi du'dc roi! - U6ng ru<;Iu mC).nh an ngon cdm anh C).! Say thi da c6 em san s6c ngC).i gl! Nha c6 siln hai phong dily du ti~n nghi rna! - Ne hai anh!. nang Mong K.i~u len tieng, em d~ ngh~ md nhac nhåy vai bån cho yeu doi nhe' - Xin loi! T6i nha que nen vu d6 mu tit' , Tung I~i ngu<;Ing ng~p giåi thieh.

- d! Yung Mt nily I~p vuon cåy an trai coi bo thanh cong! ThLra vuon xoai d ke ben day ddm trai sai oån thåy ma ham! C6 le, nho v~y hQ moi xay can nha ng6i nho xinh dn lam sao a! - Bau phåi nho hoa l<;li sd vuon anh!, - giQng nang dU<;lm mui chua chat - ti~n l:ua co con gai lam di cho linh My d Pleiku gdi v~ dt nha d6 anh' Thåy ve mat ngo ngang eua Tung, co ta b6 tuc giQng eham biem: - Thoi bu6i nily di la nhlh hC).ng tren doi anh a! Roi co lai gid tro ngam nga tao dan mui r~u: - Anh di linh' Anh la m trung sl! Em d nha, låy My nuoi son. Mai nily yen nuoc yen non Anh v~. anh c6 My con anh bong' TUng von khong dm nnh voi bai thd ma måy ong nha bao hua nhau reu rao la ca daa thoi dai M xi vå ke buon hUdng ban phån. Th~t ra, hQ la nC).n nhan eua xa hoi dily båy r~p, båp benh, dang thudng x6t hdn doc cay day nghien. TUng cung hdi kh6 chiu v~ lai le m~ ly, nguoi lang gi~ng vång m~t cua Mong NgQc. vå chang, chang nghT "Ie(r

Thåy mlnh cu trå lai treo ngoe lam måt cuoc vui nguoi khac, vå IC).i, Tung cung mu6n tranh lam ky da dn mui ong bC).n dang khao khat vui thu lå luot mong md voi nguoi dt::p, nen TUng vi~n co thieh nhin cay la thien nhien, d~ buoc ra ngoai thong dong råo buoc trong khu vuon tudi rna t. V uon tho' VG d~ gom du 10C).i cay an trai, phan chia vi tri can xung theo nhu du trang tri hdn la B6i måt uot tu6i vang khung troi hoi cu d~ thu hai trai, nen råt trang ÅO mau xanh kh6ng xanh mai tren doi hoang nha, khoång khoat. Tung di Phut voi va bong thåy rn'inh du thu tåt ngang hang m~n hong Thåp den khuya ngoi k~ chuy~n trang tan dao, nhin chum trai bilu Tu nui lanh den bi~n im mu6n thud binh n6i gan do dong dua Binh da nay va h~t mu6i d6 chua tan theo gi6, roi mon men di Cuoi voi nång mot ngay sao chOng the den di ho sen hinh bilu Nay mua d6ng mai mua ha buon chang! d~c . Chang ngoi du'oi g6c dua, r~ dam tua tua, thånh thdi l~ng ngåm nhung d6a sen thanh khiet, roi Id dång thea dei dan ca ehep vang do tung tang bdi loi.

Val

Bem t6c b~c tu6i doi chua du Bui duong dai g6t moi di quanh Gio ng6 l~i b6n vach tuong u ru Su6i nguon xa ngu<;lc nuoc xu6i ngan.

cm

M_vnu6i con con co luong ram han hc;ng la:v quan quyin di lam ap phe" nhi~u låm. TUng Id ILrng g6p

y: - K~ ra' Lam ngh~ mai dam rna xay dt dU<;lC ngoi nha cho cha me thl cung dang khen dåy chu! Roi khong d<;li cho co nang trd lCJ.i d~ tai nily nua, TUng ehuy~n huong: - Bac Van Thanh lh~t la sanh sei' Ph6i h<;lp dU<;le ngh~ thu~t kien truc Bong Hy, nen ngoi bi~t thlf thl sang trQng, qui gia, con ho sen nily l~i trang nha, nen thd.

BU<;lC Tung vo tlnh khdi d~y ni~m tlf hao eua gia dlnh, nguoi dyp hung thu khoe khoang cai giau Thich Tu~ Si sang cua hQ. Nang huong dån giåi - Anh lC).i md mong co nao thieh tuong t~n: tu de loai hoa roi? Mlnh vao nha thuy tC). ki~ng hiem hoi trong vuon cho b6ng mat thi moi thanh nha den cac v~t d\lng chung bay tC).i phOng khach, thu nao anh C).!, Mong NgQc lea deo barn theo sau chang, nung cung dåc gia, sang trQng cå. Tu d6, Tung dn khen n~u len tieng. ng<;li, g<;li chuy~n d~ moi nang n6i, roi c~u kh6 nghe, Hai nguoi buoc len ehiec du mau hong tudi dua ra ngoi vån dm thåy do lung tung hdn la phåi thuong truc M nha thuy tC). bat giac nen thd d giua ho. Mong NgQc nåm phong bj me ho~c bdi don phep giai nhan. tay chang tho the: Khi cdm nuoc d~t siln da dU<;lC nha hang mang toi, ngoi - Coi Ida anh! qp ca loi song song d6 c6 dep Mi nhu vao ban an thåy ve m~t ong bC).n tuy thoa man rna cung mlnh khong anh? ra chi~u m~t moi, Tung yen chi se du<;lC ra v~ em thåm Tung tlm dch lång tranh sang d~ tai khac: khi ti~c tan.

cm

Phap

Am Yu Lan 2003

73


Båt ngo, khi Tung dung dh tu gia, thl nang MQng KieSu lili åp ung voi vien dåu tinh: - Anh n6i giup dum t\li em di! - MInh la ngu'oi nha d rna' Hai em cu nho thång Ong Chanh an di, ngån ngai lam gl! MQng KieSu ngot ngao: - Anh a' T\li em c6 vi~c nåy xin nho anh nhe: Ba em c6 tanh thu'ong ngu'oi, nghe hO kh6c 16c min ni mua dum ho måy m~u vu'on. rna bay gio gia Mt len cao thl ho ngu'c;lc ngao mu'on lUat su' ki~n doi låy lili. Anh nghI coi c6 tU'c kh6ng! Tam ly con ngu'oi bao gio cting kE phån phai veS mlnh nen Tung tra lOi phan hai: - Ne'u lam giåy to mua ban ro rang thl vi~c gl phai lo. Dau ai c6 thE d6i trilng thay den du'c;lc. MQng Ngoc ong eo: - Anh hua giup nghen anh' Anh rna muon nhu' the' nao cha du'c;lC! Chung nhu' sa TUng cham hiEu eau n6i om o cua mlnh, nang b6 tue: - Ba em n6i: ''Tan ki~m bao nhieu ehdng ni ha , eher ehju thua bQn ngu dor mr;t.r reP d6 rhi rue Idm ". Tung nghiem trang dap: - That ra, toa an kh6ng c6 nhieSu quyeSn hanh nhu' ben quan doi va hanh chanh dau c6. Bån an xet xil' phai tuan theo lUat l~, vi~n d~n ly do hc;lp ly, ne'u kh6ng ngu'oi ta chong an len toa tren loi ra diEm gu'c;lng ep thl nguy lilm!

- O, Thl anh cu giup dum em du'oi n:ly di! HO chong an thl da c6 måy anh toa tren hua roi' Ra veS, dm månh giåy ghi so VIl ki~n rna ngu'oi dyp dui vao tay, Tung n6ng long vao ngay van phong tlm cho ra ho sa VIl so 316H Nguy~n Van Ty ki~n Hua Van Thanh, dE xem thil' noi dung VIl ki~n nhu' the' nao rna ngu'oi ta phai day c6ng Van dong nhu' the'. Dung nhu' du' doan, ngu'oi dyp da giåu gie'm su' thal. Day chi la mot VIl mai lai th\lc, nghla la mot vu ban Mt c6 quyeSn chuoc lili. Trong khe' u'oc da ghi ro, ngu'oi ban c6 quyeSn chuoc sd vu'on trong thoi hiln ba nam, ne'u kh6ng vIl bu6n ban se trd thanh thi~t tho. Nguyen don Nguy€n Van Ty da mang tieSn Mn g~p nha thåu Van Thanh xin chuoc ruong dung hiln, nhu'ng y lanh m~t, ki~n ra Toa thlluat su' cua y cu vi~n dån nhung ly le mo ho xin mua dm, dong thoi sil' d\lng thu dOiln keo cu'a dE tie'p tuc hu'dng hoa lc;li sd vu'on. Tung da sOiln thao ban an san cha hai ngay nua se tuyen, thea d6 chang tuy tuyen bo chåp thuan don xin chuoc ruong cua Nguy€n Van Ty, nhu'ng kh6ng cho thi hanh tilm. Gio day, hiEu ro con ngu'oi va don phep cua gia dlnh Van Thånh, chang thåy ban an dn phai thi hanh ngay sau khi tuyen, du c6 khang cao hay kh6ng. Va nhu' vh , thl ho se kh6ng con

74

c6 thE sil' d\lng dong tieSn d6 xin dlnh hoan keo dai d toa tren cu'op dOilt hoa lc;li sd vu'on them nua. Trong phien toa, hai ngu'oi dep hi~n di~n hiu hiu tlf dilc, thinh thoång lie'c milt tlnh tu nhln chang, yen cm nilm vung thilng lai. De'n khi nghe chang dQc an, hai nang bong xlu m~t, håm håm bo di mot bu'oc. TUng dang ngoi trong van phong dn than dQc tung ho sa phi philm do Ty Cånh Sat dån giai, tru'oc khi chåp cung. Tung bong chu y Mn mot h6 sa hoi båt thu'ong. Nghi can Nguy€n Thi Hai, bi bAt veS toi hanh ngh~ mai dam, tuy nhan toi da hanh ngheS mai dam til i Pleiku nhu'ng phu nhan hanh ngheS nåy tilidia phu'ong. DiEm ky la la nhan vien sd kiEm t\lC da bAt giu y thi tili Mn xe di Saigon, cha kh6ng phai tili mot khach san, mot thanh lau hoac mot noi c6 thE hanh lilC du'c;lc. Nguyen toi hanh ngheS mai dam chi hOi du ye'u to du thanh toi philm, ne'u slJ' ban dam mang tinh chåt thu'ong xuyen. Do d6, thea lUat l~, nhan vien kiEm t\lC phai c6 hai bao cao khac nhau chung minh da bAt g~p ngu'oi dan ba ban dam hai lån rieng bi~t thl moi hc;lP le. Tuy th6ng thu'ong, do slJ' yeu du yEm trc;l chanh sach lanh milnh h6a xa hOi, toa an d€ dai kh6ng doi canh sat tru'ng du bAng chUng veS ye'u to thu'ong xuyen, nhu'ng it ra d.nh sat cting bAt nghi pham qua tang dang hanh lac, dang ru'oc khach tili mot khach san, mot dong thanh lau ... , cha kh6ng heS c6 tru'ong hc;lp bilt ngu'oi dang ngo i tren xe do cha di Saigon nhu' the' nåy ca. Nghi ngo c6 vi~c am muoi, Tung di~n thoili gQi vien dili uy tru'dng phOng dnh sat tu' phap dnh cao vi~c lam tiie trach cua y, thi vien sl quan tre cuong quit: - Thu'a 6ng Chanh an, vl,! nåy lien M Mn c6 Mong KieSu, nen .. . nen thu'c;lng dp ep tui em lam, cha em cting bie't ngu'oi ta dau c6 toi tinh gi' Tung bie't thu'c;lng dp nao da chi thi roi, nen kh6ng no khiEn trach vien sl quan canh sat, chang ra linh cho gQi nghi pham vao dE tlm hiEu bi ii'n ben trong. Ngu'oi con gai gåy ga tieS u t\lY, nhan silc tårn thu'ong, kh6ng c6 gl håp d~n d6 thu hut khach lang choi. Khong hiEu c6 ta bi danh daP hay dQa nat nhu' the' nao, rna lai dili kho thu tQi hanh ngheS mai dam cho linh My tili Pleiku . Chang khoac tay cho ngu'oi linh håu Can ra ngoai M tranh cho co gai khoi then thung, roi nho nhy len tie'ng: - Xin chi yen tam. Chi v6 toi nen t6i se tra tlf do cho chi li~n bay giO. Nhu'ng toi c6 vai vi~c muon hi6u bie't rieng nen yeu du chj khai hoan toan that nhi1ng di6m nåy ... - Dil! - Chj c6 hanh ngh~ mai dam khong? - Dil c6! Nhu'ng con cm lam ngh~ nåy d Pleiku, cha khong tili tinh nha' - C6 thåt khong hanh ngh~ tili day khong?

Phap

Am Vu Lan 2003


- Dil' Con lam ngh~ xau xa n~y phai giau giem ba rna. Ong ba biet chilc dam tu tLr rna chet, thl lam sao con dam lam an day dUQC!

a

- The chi c6 thu oan gl voi ai khong? - Da khong! Da nhan dip v~ tham nha, con o lili them vai ngay cha nghe xti vu kien sa vuon cua ba con. rna du Hin quån trong lang rna thoi. Khong ngo horn sau, ra ben xe do vua mua ve di Saigon, tru bi canh sal bilt! - Vu kien d6 c6 phai la vu Nguy~n Van Ty xin chuoc vuon phai khong?

sa

-Daphai' Biel ro nguyen do lhue c1il)' dam MQng Ki~u nhan lam hai nguai. Tung lai to mo muon hi~u biet them Chl liet v~ euoc doi cua co gai dang thuong, nen hoi tiep: - Chi c6 th~ cho toi biet hoan canh nao dua dåy chi vao ngh~ ngy') - Da con muon tra nQ cho gia dlnh. - Chj c6 th€ k€ ro c1~ u c1uoi ra c1uQc khong? - Ch6ng con la mot trung si c1ia phuong quan tili tInh Chuong Thien, phai tae chien rat hi€m ngheo. Ba con thuong r€. nan nI ong Van Thanh v~n c10ng cho v~ cho an toan, thl nguoi ta doi mot tram nam muoi ngan c16ng. Ba khong san ti~n. c1anh nan nI ong Van Thanh mUQn dB trong han ba nam. Ong Van Thanh tinh von lOi la ba tram ngan, r6i buoe ba lam giay to thllc ruong, n6i la M tUQng trung v~y thoi. Tin tuong nguoi d6ng huong ba ky ten ngay, VI ba dO chung, voi hoa IQi sa vL(On chl dn hai nam cung du sUc tra nQ r6i. Khong ngo sau c16 ong Van Thanh lili trung giay to ra chung minh ba thllc ruong, eho khong phai vay nQ, c1€ tranh dOilt hoa IQi sa vuon. Tu d6, gia c11nh con c1ieu c1ung VI mat hoa IQi thl su nghiep tieu tan chO c1au con phuong ti~n chuoc ruong noi. HQa vo don chi, ti€u khu Chuong Thi~n c6 vai thay c16i nhan slf, nguoi moi aen c10i ch6ng con chi ti~n tra nuoc hang thang. Vi khong chay c1au du ti~n M "t1ong hl1i che't", ch6ng con lili bi chuy€n ra don vi tac chien, r6i tti tr~n. Bau kh6 tang ch6ng, v~ nha lai chung kien hoan canh co clfc cua gia c1lnh, nen con nen thuong c1au theo biln be ra Trung dung ti~n tti tuat lam von buon ban lo cho gia dlnh. KhOng ngo, thieu kinh nghi~m nen buon ban thua lo hoai, r6i I~n I~n et,il von. Trong hoan canh tuyet vQng khong loi thoat, con nhilm milt di lam ngh~ n~y, nho v~y moi c6 c1u ti~n chuoc ruong, xay lai nha cho ba rna va cho dua em c1i hQc tai Sai Gon ... - The hang thang chj kiem dU<;1c bao nhieu rna c6 th€ goi v~ nhf! lo lång nhi~u thu qua v~y? - Da! Moi thang dU'<;1C chung tam muoi ngan, con gai het v~ nha, VI d6 nguoi ta nuoi an, nuoi r6i ...

a

a

TUng la nhiin vien cao cap, luong hang thang ba muoi ngan d6ng, thuong m~ låm moi thang gai v~ ba ngan la

Phap

Am Vu

Lan 2003

qua suc r6i, khong ngo co gai n~y lili hi sinh aen chung c16, th~t dang kham phllc. Chiu anh huang tu quy€n ti€u thuyet nguoi anh ca cua Le Van Truong, theo d6 nguoi anh då hi sinh nuoi cac em hQc thanh tai, M r6i bi cac em boi bilC khinh khi, TUng dam ra låm dm lo lång cho so pMn co gai hi sinh mu quang ngy. Chang ben gQi cho co ta y nghl dlf phOng tuong lai ban than: - Chj gai ti~n v~ cho cha m~, tru ti~n n~y tra thanh cua chung. Ma nganh ngh~ cua chj dau keo dai lau dU'<;1c, rui ro chi khong lam ra ti~n, rna dam em ai cung c6 gia dlnh nay, ai se lo cho chj day. Viiy chi cung nen c6 von lieng rieng. Hang thang chi gai mot ph~n cho cha m~ va giu ph~n nao cho tuong lai cua mlnh. Toi d~ nghj chi rna ehL(Ong mue tiet kiem tai ngan hang ho~c mua mot so vang lhu than v~ giL. - Dil thua doi con dau dang gl rna con phai giu lai cho con nua' -Ngychi!O ... TUng ruy khong phai la nguoi xau, nhU'ng khi phai hi sinh, phai bo thi thl so do, tinh toan can ke nen c1inh co gång tiep IIlC thuyet phil c co gai nghe thea d~ nghi cua mlnh. Tuy nhien, vua ma mi~ng thl chang khlfng lili sUQng sung VI cam thay nhan phåm cua rnlnh thua xa nhan phåm cua nguoi Mi di~n. Co gai då hi sinh the o tinh lh~n ba la mat. cho tat ca rna khong so do suy tinh han thi~t, cho khong phai hanh dong voi tam phan biet t~m thuong nhu chang. Tung cam phuc co gai va thay mlnh khong th€ mang di tam IUQng h~p hoi cua mlnh M "day" nguoi c6 tam IUQng b6 tat dUQc . TUng danh chuy€n ca u n6i ntia chung sang chuy~n khac: - O, C6 phai nha chj canh chua Phuoc Thilnh khong? Thlnh thoang chj c6 c1en chua cho?

a

- Da c6! U Vu Lan r6i con

achua ca ngay'

- Ua, toi cung aen dlf I~ sao khong g~p chi' - Dil con chl lån quån tili bep lam cong qua, cho khong dam len khach Mang hay chanh di~n! Tung lili dinh ma mieng "dt;l)' Mi" -Ia aen chua tru ai cung nhu ai, cu len chanh di~n ma ll:lng kinh I~ Ph~ t. The nhung, mot Hin nua, Tung cam giac ding rnlnh då "h6' n(ing ", VI ch<;1t hi€u rAng bat cu hlnh thuc nao trong sinh hoat PMt giao c1~u cru nhAm mllc dich tu tam. O nha bep khiem cung cong qua rna tu stia tam hG'u hi~u tru gia tri gap tram ngan Ign ke venh vao ncJi chanh c1i~n, go mo chuong to, t1,Ing kinh lOn ... , ma tam thl van buong lung chilY theo danh silc ... Hlnh anh cua dl Di~u Hanh, dl tu Ro, chi Nguy~n Thj Hai suot c10i am thgm cong qua, dn cu va hoan ru phil c Vil cho chung sanh an vui tu t~p bong sang ngoi. cao ca, tot cung. Su hien huu cua hQ, nhung vi b6 tat vo danh dO, vo cung dn thiet cho doi, vl Tung nghl, neu vång hlnh b6ng hQ c6 le ngoi chua se giam di phån sinh khi va vi~c hoAng phap cung hl,ln h~p lu mo.

75


Kha~g con gl M n6i, Tung dti'ng len t~ chInh ti€n khach. - Bay gio, chi c6 th€ tu' do ra v~. Tai då lien l<J.c voi dnh sat ngan ch~n khang cho ho Hm dch håm hai chi nua . Xin chi yen tam. R6i c6 le do th6i quen hay do long kinh trong nay sinh må chång b6ng chåp hai tay l<J.i nghiem trang chåo, lai chåo cua Ph~t til' voi nhau. Chång thim ni<$m: "Sen bup xin t(ing nguiJi Mqt vi Phljt tuang lai". Ngu'oi con gai ti~u t~y lim lui di ra, nhu'ng tu than hinh com coi, b<$ r<J.c d6 TUng thåy hi<$n ro mot d6a hoa nhan pha'm thanh cao, tinh khiet nhu' d6a sen triing vu'an minh ra khoi vllng bun nha. Thang 03.1991

Ghi chU: D€ tranh ngo nh~n, tac gia xin xac dinh lå ngoåi nhan v~t chanh: ca gai que tai An Giang, hi sinh than xac minh hånh ngh~ måi dam tai Pleiku d€ t<J.o vl1on, xay nhå cho cha me vå nuai em di hoc lå st! ki<$n c6 th~t, nhung nhan v~t vå st! ki<$n khac trong truy<$n d~u lå chuy<$n tu'dng tu'ang. O

quat~ng

eua mc}t ngtioi xa la. Maria Levay - Nhl Tl/ang (dlch)

hoa trång (Thang Nåm, kinh dang M~ TMn t~ng cac b~n d6ng tam canh) ÅO ngu'oi hoa do ngu'oi vui ÅO con hoa triing ng~m ngui ph~n con My ai ba ch~c nam han Hoa kia måy do tui han voi hoa Coi trin tu me lia xa Dau thu'ang, than ph~n con lå m6 cai Du'a tay hai mong, mong trai Lo chan våp ngå khang ngu'oi diu nang Hoa khang låm du'<;1C mua Xuan Trang khang låm n6i mot lin sang trang Då bao nhieu do thang Nam Nhin ngu'oi hoa do con thim 1<$ rai DO<J.n truang ai ve my ai Am du'ang hai dnh, hai nai chia lia Coi tien voi vå me v~ Du'ong trin con my nåo n~ tiec thu'ang Long con, day, mot nen hu'ang Dat len, kh6i mang nhu' sl1ang, nhat mo ... Nhin bang hoa triing ba va My ai 1<$ dam hai bo miit nau ...

Ngo Minh Hång

76

My tai ra di våo coi vlnh hång khi tai 20 tu6i. Di~u d6 qua lå mot cu Mm th~t st! ctla cUoc doi må lin diu tien tai phai hti'ng låy. Khi d6, tai då nghi rång tai se khang bao gio h6i phuc nua. Nhu'ng r6i, sau nhi~u thang trai qua, tai din din nguai ngoai. Sau mua xuan, trong su' h6i sinh di<$u ky ctla tu' nhien, n6i dau don trong tai dju di, vå r6i tai l<J.i Hm thåy du'<;1C ni~m vui . Moi diu, tai thu'ong den nghia trang må lang nang trlu. Nhlfng r6i, ngac nhien thay , tam tri tai då khang con deo du6i the o nhung y nghi am dam v~ nhung di~u dau kh6 nua. Tai då vu'<;1t qua nhung h6i uc dau thu'ang bång dch cham s6c vå trang hoång cho ngai mo nhung bang hoa ru'c ro. Nhi~u nam qua di. Tai khang con d Kaposvar, Hungari, mot khu pha nai tai sinh ra vå sang mot thOi tu6i tha nua. Cac anh chi tai cung the. Chung tai chI cung nhau trd v~ vå den nghia trang våo ngåy gi6, dac bi<$t lå våo ngåy l€ Cac Linh H6n.

ca

Cha tai sang voi tai nhi~u nåm sau d6 cho den khi tai trlfdng thånh. Tu6i thO ctla cha då bu diip cho st! ra di qua som cua my. Gio day, khi cha cung då yen nghl, tai cång sieng nång den nghia trang han. Våo nhung ngåy niing dep, neu c6 th€ du'<;1C lå tai luan den thåm cha my

Phap

Am Vu Lan 2003


than yeu. Khi tai eham s6e mo philn eila cha me, tai nhl1 lai dl1c;1e s6ng voi hQ trong y nghI. SI1 yen tlnh ndi day toa ra sI! blnh yen va thanh than. Tai thl10ng nhln nhung ngl10i b~n ron eham s6e philn mo eila than nhan ho va tI! hoi khang bie't hQ dang M lang eho ai. Tai khang bie't hQ, nhl1ng khang hi€u sao. tai cam tl1dng hQ la anh em ruot thit voi mlnh. Mot ngay nQ tai eh<;11 ehu y Mn mot nam mo khiem 16n nåm khuat sau philn mo eila cha me tai. Nam mo ay nåm khiem nhuong giua nhung ngai mo long lay bang da dm th<)eh. da hoa el1dng, rl1e ro khae. Chinh eai ve khiem nhl10ng ay l<)i gay nen sI! ehu y. Nh[fng eay hoa Ihl10ng xuan baD phil ehung quanh. nam mo ehi dl1c;1e trang tri ddn gian voi mot ehie'e th~p gia bång g6 Iren e6 khåe mot di ten b5.ng dong ehu mau deng eho bie't nguoi nam dl10j mo ehl s6ng Mn 22 tuoi . Bat ell' khi nao di ngang qua day, nhln nam mo dl1c;1e eham s6e gQn ghe la m6i liln tri tl1dng tuc;lng eila tai I<)i gc;li nen nhung hlnh anh v~ mot thie'u phl,l bi a'n nao d6 s6ng ca euoe doi ehi e6 22 nam. C6 lån, tai thay mot ang gia di ra tu ndi d6. Tai eho ding e6 le ang da de'n lham ngl10i v<;1 eila mlnh. Vao nam 1996, tai dang ehua'n bj eho ngay l~ Cae Linh Hen ti).i nghla trang, mot liln nua tai lai gap ang dang eham s6e eho nam mo. Dang eao gily, 1l1ng hdi eong, luoi lrung nien eila ang ehåe da qua lau låm rei. Chung tai ehao nhau va tie'p tue eang vi~e eila mlnh. ThInh lhoang tai lai lie'e trom ang. Khi tai nhan ra ang khang e6 thlt gl xoi eo. tai ngo y eho muc;ln va ang rat vui ve nh~n la'y. Sau d6. chung tai d~ dang båt ehuy~n voi nhau. Tai hoi ang v€ nguoi dI10i mo . Ong k€ r5.ng:

nao va bo be'n Mn nhl1 v~y. Tai nghT: euoe doi lai may mån bie'l bao, bat elt lue nao. tai eung e6 th€ tIm kie'm va lay ra tU' kho tang ky lte eua mlnh nhung hlnh anh, lue vui eung nhl11uc buen da rang buoe giua lai voi cha m~ bång hang ngan Sc;li dl1y lien Ii).e. Con voi ang. ky ltc nao e6 th€ nl1dng nau trong ang gia da cam nay? C6 le ehi la mot khuan m~t nhi).t nhoa tren lam anh eu da phal mo eua m~ ang. At hån phai la mot sI! gån b6 lh~t lham sa u, trong su6t ca euoe doi th~t dai ay, moi e6 thE thai thue ang elt mai de'n tham ndi an nghi eila ngl10i me tre rna ang ehl1a baD gio th~t sl1 t~n hl1dng dl1c;1e Gnh mau tlt ndi ba. ngoai nhung cam giae luan thie'u tho n va khat khao tlnh m<;:. Chung tai n6i lOi ehia tay . Tai bLfoe di. day xuc dOng. VI bie't mlnh vua nh~n dl1<;1e mot m6n qua va gia v~ mot tlnh yeu thl1dng ehung thuy va bat di~t. da g!ln b6 mot ngl10i dan ang gian dj rna eao voi m~ mlnh.

ca.

Tren dl10ng vi! tai elt nghI den eau ehuy~n eila ang gia . Tai tam ni~m r5.ng ne'u khi nao e6 co dai mQe tren phan mo bing gi~ng ay. tai eung eham s6e nam mo ay nhu nhung ngai mo eua eha me tai. Chinh khi d6. ttf tren troi caD _ndi ma eu6i eung dlta tre da c6 tu6i se g~p li). i nguoi m~ tre eua mlnh _ nguoi b<)n nhan h~ u eila tai ehåe ehån se nh~n tha'y sl1 eham s6e ay. Nh; Tt/ang dieh

ne

"M~ toi di(v. Ba då qua dili khi con dif tre. ,,0.0 nåm 1912, khi toi eld moi dl1qc 1 tuo'i radi. T ai gdn nlnf khong bie't m(it ba. Tai då lam cho ba chilc th4p gid va nhilng dong chil da:\'.

Rei ang l<)i tie'p tl,lc: "KhOng c6 ai de'n ,ham ngai mQ nå\" ngoai lai", VI tai la dlta con duy nhal eila ba. Me lai mat VI b~nh viem ph6i. Cha tai el10i vc;l khae, m~ ke' tai chi eham s6e eho nhung dlta con rieng eua ba ay, nhung dua em ke' da tai. Yl vh lue d6 lai luan luan tIm lai day voi m~ tai, khi vui eung nhl1 khi buen. Sau d6. euoe doi dua da' y tai ra m~ l tr~n, nhung tai khang baD gio quen ngai mo nay . Nhung ngl10i khae e6 ngai nha than thl1dng eila hQ con tai thl e6 ngai mo nay. Tai luan luan trd v~ ngai nha than yeu nay.

"Nhiiu nam qua di. cang luc toi cang kh6 c6 thi den da.\'. lhe' nhl1ng chilng naG dai chan lai con c6 lhi mang lai di dl1qc, lai nhat dinh phizi de'n tMm m~ lai. it nhat la hai lan m6i nilm. Giil day tai då qud 80 r6i. naG ai biet duqc lai con c6 lhi lam cong vi~c nay bao lau nila. " Tai lang nghe, l~ng nguoi di. Mat rai mo di VI dam l~ khi tai chc;lt nh~n ra r5.ng tai chua tung thay mot tlnh yeu

Phap

Am Yu Lan 2003

d6a h6ng dång Me Bai e6 m~ Nhu hoa heng 1l1di th!lm Nhu dong sang lrai ehay mai khang ngung Bai e6 m~ Nhu ao am mua dang Yl thang nam eon bang gia va eung Yl eay co nga nghieng doi bao to' M~ trai dai nhu nång moi mua xuan nnhm~

NhI1 thoi gian khang e~ p be'n Mat m~ rei Nhu hoa trång mai ddn eai!

Thich NU' Van Lien

77


Bå Ha.i n6i lOi my eh6ng: - Vh thl Håo eling di voi bå, hay dn tMn dung hoi han gi cii.

*** Bua cåm t6i da xong, ben ngoåi mån dem råi l~ng le. Ånh sang vång vQt etla ngQn den dåu ngo toa xu6ng m~t nht!a thånh måu tim s~m. Thinh thoång mot ehie'e xe håi quet anh sang våo san khi qua mot khue qUyO t(!.i nga ba eaeh nhå kha xa. Sau nhung bu6i ehi€u M y, quå bå Di~u c6 thay nguai dån 6ng dang u bu6n, m~e ehie'e ao så mi ngån tay bo trong quån kaki måu ca phe sua. C6 di€u låm eho bå Di~u kh6 hi~u lå tai saG trai li!-nh cam cam må ga ehi m~e d6 så såi vå m~e mot bO gi6ng nhau m6i ngåy? Bå quay qua n6i voi dua ehau noi e6 m~t voi bå h6m d6: - D6 måy thay ehua, ga dån 6ng må tao da n6i,

vitha • Thuy Låm Synh May h6m nay trai båt dåu lanh, ca ngåy kh6ng thay mat trai, tntoe elta ngo våo nhå bå Di~u Ii!-i thay xuat hi~n mot ga dån 6ng da trång di qua di Ii!-i, thinh thoång nem måt våo xem ehung nhu dang dQi mot nguai nåo d6. å trong nhå, ngoåi bå Di~u lå lOn, con mot dam ehau noi ehoai ehoai, ehung lå con etla vQ eh6ng 6ng bå Håi, nguai con trai doe nhat dang phl;lllg duBng bå Di~u tren buoe duang tha phuång. Nha våo euoe s6ng thanh di!-m, di!-o vi, bå Di~u vå con ehau e6 mai nhå em am, gia dlnh 6ng bå Håi eling lå mot gia dlnh phue due.

Trong bua an t6i, bå Di~u hoi dua ehau IOn: - Hå' con e6 thay nguai dån 6ng da trång di qua di lai truoe ngo mlnh trong may tuån nay kh6ng? Tao nghi hån dang tinh ehuy~n gl rna am day! Thay VI Hå tra. lOi, 6ng Håi lo ngi!-i buot mi~ng: - C6 ehuy~n d6 sao? Chång thay dua nåo d~ c~p toi

ca.

Ong Håi nhåe nhd voi cae con bång giQng nghiem nghi: - å eai xu nåy cae con phåi d~ phong nguai li!- mat, nhung ehuy~n kh6ng bao gia nghT toi li!-i eling e6 th~ xå y ra nhu eåm bua. Hå tie'p lOi ba: - Con e6 thay ai la m~t dau, h6i ehi~u con vå thång Håo con ra ngo quet la vång må. Håo phI,! hQa: - Dung d6 ba, ehi Hå vå con låm nåo thay ai lai vang gi dau.

vi~e

ngoåi ngo

ca

gia

Bå Di~u them: - Th6i dUQe, M mai tao xem Ii!-i eho ky, ne'u thay se gQi bay.

78

Håo dua måt theo ng6n tay etla noi, nhung tuy~t nhien n6 kh6ng thay ai khae hån lå khoång truoe tr6ng vång, n6 hoi lai noi: - Sao con kh6ng thay ai cii noi? - Trai, hån di gån Mn dåu ngo mlnh r6i d6 ... d6 ... Håa trQn måt, nghieng dåu nhln thea phia hång råa, e de buoe xich ra dåu ngo vån kh6ng thay ai, n6 quay sang noi: - Kh6ng, con kh6ng thay nguai nåo he't. - Cai thång bie't n6i ehåi. Hån vua qua ngo nhå mlnh con dua måt våo nhå nua, må kh6ng ehung hån eling kh6ng nhln thay mlnh My.

*** May ngåy lien tie'p nhu v~y bå Di~u va may dua ehau noi l(!.i e6 d~p n6i qua n6i lai v~ ke li!- mat. Bå Di~u n6i thay, Håo båo ehiing thay, khie'n bå Di~u pha.i keu them Ha ra låm ehung! Ke't qua. thl Hå vå Håo kh6ng thay ai nhung bå Di~u lai nhln thay nguai dån 6ng da trång la m~t kia. Chi€u nay khi di ngang hån ·l(!.i eling dung ehan våi giay trua c ngo. Vua thay ga ay, bå Di~u dua ng6n tay len m6i dn m(!.nh d~ bie't mlnh dang trong tri!-ng thai me hay dnh. Bå tu hoi saG ehi e6 ta thay dUQe må ca nhå thl kh6ng ai thay ca. Å bå hi~u ra r6i, måt etla bå vtra dUQe ghep giae mae, bå thay ro hån xua nhi€u låm. Nhling lai nghT, v6 ly qua, le nao bå Ii!-i thay them nhung gi må nguai khae kh6ng h€ thay. Sao ky the' nåy, bå trd vao nhå voi mot mo suy nghT lån hoåi nghi må kh6ng tlm ra eau tra. lOi. Ba Mn bån Ph~t thåp mot eay huång, bå nhln tUQng Due Quan The' Am r6i thåm vai: - Thua Ngåi, måt etla con da sang hån xua, nhling dåu 6e lai hoang mang VI vi~e con thay ga li!- mat di qua di l(!.i truoe nhå trong khi ca nhå kh6ng ai thay ca. Con eho d6 lå mot hi~n tUQng ky quai, con mu6n hi~u VI nguyen do gi?

Phap Am Vu Lan 2003


Ba Di~u SllP l~y truae bue tUQng dyp de, trang ngruem va dai måt bitS u lo h~nh nguy~n eUu kh6 eua Ngai. Ba cha moi suy tu lång xuong, moi dem ba ngoi ngay thing v~n dung hdi thd dtS thl!e t~p tru~n dinh. Tam ba tInh tao dUQc doi gia y thI cai ga la rna t ll).i xuat ruen trang d~ u pha tan Sl! tTnh lang d6. Ba tu hoi : - Giua ba va ga ay phåi e6 duyen gl day? Phåi eru ba thay dUQe vi T6, vi Bo Tat nao thi v(;ln h(;lnh biet bao. Nhling roi mot thoang rat nhanh, ba nho l~i dO(;ln k.inh Di~u Phap Lien Hoa. trong ay e6 n6i cae vi Bo Tat thuong tb! ru~n du h(;lng nguoi M rna tuy ngru hoa do . Khang phåi minh da tung e~u nguy~n dUQe g~p guy Ngai ay d6 sao. NghT nhu v~y, d~u 6e ba Di~u bong dUng tUdi tlnh la thuong . Ba cam thay sang suot hdn bao gio het, va eang vi~e hanh tru~n eua ba eung khang den noi phU'c t(;lP nhu lUe ban d~u.

*** Ham nay tro i am hdn mQi ham. Ba Di~u tårn gOi saeh se ra truOc ngo cha dQi. Tren tay dm mot canh hoa vai nha y se t~ng vi Bo Tat d6. Khang dQi nguoi la m~t den gån. ba Di~u ra khoi ngo dung ngay duong danh cha nguoi di bO , hai tay ehap l(;li e6 kyp mot d6a hoa . Nguoi l(;l m~t eu di tai. di tai kru thay ba Di~u dung ch~n duong, y eung båt ehuae ba Di~u ehap tay truOc ngl!e rna xa li;li. Bå Di~u hoi: - C6 phåi ang muon lim tai? - Vang! tai dang tIm bå. - Ong lim tai e6 vi~e gl - Tai lim ba

du d(;lY ?

M cam ån.

- Cam dn tai eai gl? - Bå da lå vi eU'u tinh etla tai. NghT l(;li mlnh e6 bo thi ehut dlnh, e6 d6ng g6p xay dl!ng ehua eru~n, due ehuang, to tUQng. Co gång thl!e hanh lOi Ph~t d(;ly , nhling voi ehut it phuoe dU'c nhu the dem sa voi lOi d(;ly eila ehu Ph~t thl nhu muoi bo bitSn. e6 dang gl. Nay e6 nguoi tIm cam dn du ehua biet cam ån vi~e gl, mlnh sao dam nh~n. Ba Di~u viin tuthe ehap tay n6i: - Tai xua nay la Ph~r Til'. Chl co gång thue hånh lOi day eila ehu Ph~t: Ha)' tu bo vi~c eic Lam tat cd vi~c lanh Giil tam .v trong s(Jch fiJi n6i de'n hanh dQng

ru

ehl e6 the eung da kh6 låm roi, tai day xin dUQe tu ehoi lOi cam t(;l etla ang. Nguoi da trång n6i khang suy tu: - Caeh day may thang, tai da bi til' nan xe auto. Tat ca eae bo ph~n trong than thtS tai d~u dUQe ky thae dtS t~ng eho nguoi doi sit dl,lng. Ba la nguoi da lam eho mot con måt toi tiep tue song. Con måt ay duoc d~t trang mot

Phåp

Am Vu Lan 2003

con nguoi nhan h~u nhu ba thl n6 li;li e6 gia Lr! tuy~t dOi. Hån nua ba da dung måt etla tai M ngay ngay nhln len tuong PMt Thieh Ca, mot con nguoi da nMn ehan euoe doi la kh6. Ngåi khang mang danh loi, tI! lim loi tu t~p rieng bi~t M di den giae ngo hoan toan. Sau kru giae ngo , Ngai tim thay tat ca ehung sinh d~u e6 khå nang thanh Ph~t neu biet eaeh tu, nen Ngai truy~n d(;ly rong ra bon muåi ehin nam. Ngåi dtS lai mot kho tång giao phap, rna h~ bat ky ai dtS tam ngruen euu eung d~u nh~n thay mot due h(;lnh tu bi, long vi tha va bo ben. Suot eru~u dai lieh sil' hai mUåi lam the k)\, daa PMt da the ru~n di~u tru~n d6. Cha den ngay nay, giao ly eua Ngai lai duoe va so hQe giå tren the gioi nguBng mo tIm toi va hQe hoi. f)~e bi~t cae nha khoa hQe da trling ra nhung b!ing ehung tuång guan giua daa Ph~t va khoa hQe . N6i mot caeh d~ rutSu, neu khoa hQe dn dllng eu d~ thi ngru~m thi d(;lo Ph~t l(;li dn tri tu~ dtS phan tkh trude kru tu hQe . Tiee riing vua tIm dUQe ehan ly thl tai bi til' n(;ln, e6 le VI ngru~p n~ng eua tai tu va lUQng k.iep trude. Ba Dic$u unh ngo, bå khang ngo riing nguoi khaeh l(;l nåy l(;li ngruen eUu v~ Ph~t giao hån ca ba. Ba nghT ngay r!ing e6 le day la mot vi Bo Tat, ba guy xuong: - Tai mdi la nguoi biet ån Ngåi, nho Ngai rna måt tai duoc sang, dUQe nhln thay ro van v~t, Ngai hay nh~n nåi tai mot I(;lY. Nguoi l(;l m~t g~p nguoi dB ba Di~u va n6i: - Khang dn dau, ba hay VI nhan sinh rna lam nru~u vic$e lanh hån nua, bo thi hån nua , nhat dinh ba se thay nhy nhang kru cai lhan lu d(;li n~y khang con. Ba Dic$u viin guy, n6i eau va nghTa: - Hay la ang cha tai danh tanh ngay sanh thang de dtS tai du nguyc$n cha ang. - Vi~e d6 khang dn truet, du nguy~n ehl la mot trQ duyen. f)i~u ehinh viin lI! minh dot duoe rna di. Tuy nruen rai eung ehing dau eru ten tu6i. Toi len la John Smith, ngay sinh 8-4-1967. Ba Dic$u dua ehiee bong dm ehuong cha John, ong ta dB lay nhung lai trao l(;li cha ba Di~u vdi lOi n6i ehan th~t:

- Ba dm canh hoa nåy tren ban Ph~t ho tai . N6i xong John

l~ng

le buoe di.

Ba Dic$u dung d~y, nhln theo b6ng an nhan khuat dån sau con duong hun hut. Ba di eMm rai vao nha, giong tu tUdng eua ba on lai euoe g~p gB mot nguoi rna ca nhan bå ru~u riing d6 vi la Bo Tat e6 h(;lnh nguyc$n vi tha eaa

d. Tu d6 hang dem trong nha bå Di~u l(;li vang len tieng mo , di d~u voi båi k.inh, båi ehu vang sanh. Vå eung tu d6 v~ sau nguoi dan ang da trång k.ia khong con di ngang qua nha ba Dieu nhu thuong le nua .

Trich TVHS

79


y15u, ke hung tan lai song lau. Neu e6 lu~t nhan qua sao l~i can nhung trai ngu<;1c d6? Su Phap Khong eh~m rai tra lOi: - Nhan qua la gQi tiit eua Nhan Duyen Qua Bao . Nhan Duyen e6 haa h<;1p moi sinh ra Qua . Vi nhu h~t lUa la Nhan rna h<;1p vai Mt, nuae , phan b6n la Duyen rna sinh ra eay lua. Vf- phudng di~n nMn sinh, nguoi e6 Nhan tu kiep truae, hi~n t~i moi g~p Duyen rna sinh ra Qua. C6 nguoi kiep truae da gieo Nhan rna mai den doi sau, doi sau nua moi g~p Duyen d6 thanh ra Qua . Bdi le ty nen e6 nguoi doi nay ru nhan tleh due nhu'ng lai bi tai hoa . Nguoi khae, doi nay ae doe, hung tan rna l~i dU<;1e hudng gia u sang, quyf- n quy. Nguoi tin nu van tå ve ehua hai lang vai lai giai thieh eua su Phåp Khong . Nang nhå nhy : - Bach Th§y, nhu v~y la lu~t nhan qua eting e6 ke hM

duyen ng ti~n thån Song Nhj

D~ng

Tam la dua con thu sa u trong mot gia dlnh e6 tam anh em. Tam xutt gia tu nam len tam tu6i vai Haa thU<;1ng Tu~ Giae, mot vl eao tang tai ehua Long ThQ . Nam ba mudi tu6i. nghIa la hai mudi nam sau , ktf tu ngay D~ng Tam theo th§y hQe dao, chang n6i tieng la mot sa mon uyen bae vf- kinh di15n eua nha PMt va la nguoi e6 due dO kh6 ai bl klP. Tu ngay quy y, D~ng Tam e6 phap danh la Phap Khong. Su Phap Khong e6 dang nguoi thon eao, ve m~t quiic thuae, sang sua . Doi miit eua nha su nhu iin ehua mot eai gl vua tm ap, vua menh mong huyf-n di~u . GiQng n6i tdm tdm, truyf-n cam lam eho nguoi Mi di~n phai dem lang men mo . Mot l§n, sau bu6i thuyet phap vf- df- tai "lu4t nhiin qud", th§y vf- tai tang phang thl g~p mot nguoi con gai dung cha trua c dra. Nguoi thieu nu ty khoang hai mudi tu6i, an m~e thea loi Au, gudng m~t dyp, siie sao, quy phai. Vua thty th§y , thieu nu ehiip tay, elii d§u : - B~eh th§y, xin th§y hoan hl eho con dU<;1e vtn dao . - Mo Ph~t, neu eau håi eua tin nu thuoe lanh vuc hi15u biet eua b§n tang, b§n tang xin sKn lang. Thieu nu eung kinh eui d§ u: - B~eh th§y, the o nhu bai lu~t nhan qua rna th§y vua thuyet giang, con thty kh6ng phu h<;1p vai nhung gi dang di~n ra trong xa hOi horn nay. Nhu ke hif-n lanh thll~i bl d6i kh6, bi ap bUe. Ke doe ae, gian manh thl l~i dU<;1e giau e6 , uy quyf-n . Nguoi IUdng thi~n thl ehet 80

Su Pha p Khong vån on t6n : - Bdi vi nguoi doi khong r6 le ae bao va phue ba o. Nhan Ae tr6ng a kiep nay ehua du thoi gian d15 thanh Qua Ae . Nhan Lånh gieo a kiep truae ehua du thoi gian d15 thanh Qua Phuae eho doi hi~n tai. Ttt ca df-u la do vang ehuy15n h6a eua luan h6i dinh nghi~p . Khong e6 ke ha nhu lu~t phap eua the gian. Banh xe quay nhanh hay eMm thl eh6 rap nei den eh~m hay nhanh, tuy thuoe vao vang quay , vao noi tai eua nguoi d~p xe. Banh xe phap luan tuy thuoc vao Nhan Duyen. Nguoi thanh than dap xe eh~m rai, ke au lo dap xe voi vang . Nguoi thi~n nhif-u, nghi~p bao eMm, ke ae hung nghi~p ba o nhanh. CMm hay nhanh la do Nhan Duyen. Lånh du ciing do Nhan Duyen. Nghi ~ p bao eong the. Tt1il Trung khong som thi muon: Nhan nao Qua ty . Thieu nu nguae len nhin nha su, håi tiep: - Bach th§y , the nao la lang tu bi? - Tu bi la tlnh thudng. Btt cu la thu tlnh thudng nao rna nguoi thudng biet quen mlnh. khong dai håi mot tlnh thudng dU<;1e tra l~i. Tit bi la mot thu vi tha nhan, khong vl ky, la mot thu eho rna khong nMn. - Bach th§y, the nao la eho ? The nao la nMn ? - Cho la "xd", nh~n la "rhQ". Cho la "va ", nMn la "hilu". Cho la vi nguai, nMn la vi ta. - Nhu v~y mot nguoi nu yeu mot nguoi nam la "cha" hay la "nh4n". - D6la

nh~n.

- T~i sao? - Yeu nguoi muen dU<;1e nguoi yeu l~i , d6 la vi yeu mlnh ehu khong phai yeu nguoi V~y the nao moi dU<;1e gQi la "yeu nguai"?

- Hy sinh, quen mlnh. - Kh6 qua.

Phap

Am Vu Lan 2003


- KM, d~ t~i tam sanh. Khong kho, khong d~ tru tam di~t.

- Tam

di~t

tru du'Qc gi?

- T!nh l~c. - Thu'a thåy, muan "lc;c" rna khong muan "f/nh" du'Qc khong? - Muan co gio mat rna khong muan canh la lay dong, do la åa tu'dng. - 1mh yeu co tinh

l~c

khong?

- Co va khong?

- Thåy då n6i he't lOi r6i. Do la nghiep quå cua con. Kie'p truoc con då h~n ho voi ngu'oi ta nen doi nay con phåi trå, phåi lam tron lOi hyn uoc. Su Phap Khong nan ni: - Bach su' phu, tåt cå khong phåi VI con. Xin su phu cho con du'Qc nu'ong than duoi b6ng tu bi cua su phI,! , cua Ph~t phap. - 8ung, con dung noi them nua. Khi nao con dill can duyen. lam xong lOi th€ uoc voi ngu'oi ta, con håy trd v€ day. Con bay gio ... con v€ phong thu xe'p. 8ung lili tu giå thåy. Con di di. 86ng cti'a phong lai cho thåy.

- Xin thåy cha thi dl,l. - Nu'oc bi~n m~n la do chåt muai. Muai thanh do nu'oc bi~n. 1mh yeu la "dlfng", con tinh lac la "thi". Bån chåt cua "dlfng" lå dOng. Bån chåt cua "thi' la 4nh. Då dong tru båt linh. Dong tru khong co Tinh Lac. - N6i nhu' vay chiing khac nao khuyen ngu'oi ta dung yeu nhau. Noi giang loai ngu'oi lam sao t6n t~i va phat tri~n M phl,lng sl/ Ph~t phap. - Khong phåi con ngu'oi phung su Ph~t phap, vi Phat phap van la khOng c6. Noi Ph~t phap nhu mot th~ "hilu" d~ cho con ngu'oi d€ hi~u. Dung ra, Ph~t phap phl,lng sl! con ngu'oi. PM-t phap la phu'ong ti~n du'a con ngu'oi Mn sl! giåi thoat. Khi CUu canh åy då d~t Mn thi phu'ong ti~n kia khong con. Nguoi thie'u nu dli'ng khoanh tay, xung ten la Hoang Bich Van, nrun nha su' r6i noi th~t nho: - Du sao tru ... "em" viin muan cai "tinh lLJc" kia chinh lå di "tinh yeu" rna em dang mo u'oc kie'm tim. Su'Phap Khong chåp tay: - Mo PM-t, di€u do ngoai su' hi~u bie't cua bån tang. - Xin tU bi~t. - Nha su' quay lLJ'ng buoc v€ phong. Bich Van goi voi thea: - Thåy .. ! Thåy! .. NhLJ'ng dnh cti'a sau lLJ'ng nha su' då dong lai.

N6i xong, Hoa thuQng kie't gia, måt nham nghi€n. ngu'oi cli'ng nhu' pho tUQng . Bie't khong con c6 th~ thua gti'i du'oc gi them, su' Phap Khong lil-Y thåy r6i buoc ra ngoai, vii'a di vua khoc.

Thåm thoat då hai nam, thoi gian di nhanh qua. 8~ng Tam d mot minh trong mot am nho tren månh dåt cua t6 phu. Chang vån an chay. giu gioi, mac du gio day chang då mac ao doi . Nhi€u nguoi truoc day quen bie't voi gia dinh chang, thåy 8ang Tam hoan tl,!c , c6 y muan gå con gai cho chang. Nhung chang d€u tu chai. Nhung luc ng6i mot mlnh chang bu6n voi vQi. B~n be khuyen chang nen l~p gia dlnh, chang cu tuy~t. 8ang Tam muan du'Qc tam h6n thanh thoi nhung då bi nhung co gai quanh Yling Mn quåy råy. C6 ngu'oi Mn nghe thåy giang kinh. Co ke Mn xin thåy hQc dan Tay Ban Cåm. Lil-i c6 co xin du'Qc Mn nåu com, giat giG san s6c ... 8~ng Tam kh6 sd lam. R6i vao mot bu6i sang, 8~ng Tam thay xong y phl,!c, dinh Mn tham mot ngu'oi bil-n tru Bich Van, co gai "van dLJo" dch day hai nam dot ngot xuåt hien. Vua nhin thåy th.ly, co chQt oa len kh6c. 8ang Tam lo lång: cåt tie'ng hoi: - Co c6 gi bu6n låm phåi khong? Bich Van dng khoc lOn han, 8ang Tam n6i tie'p:

- (j day co khong nen lam the'. Ne'u nguoi ta hi~u låm tru Hoa thu'<;Ing Tu~ Giac nhin mon d~ d~ cua rnl.nh la sa mon Phap Khong r6i noi: - Thåy muan con hoan tuc. SuPhap Khong gi~t minh, sQ håi: - B~ch su phl,l xin minh xet cho con. Hoa thu'Qng Tu~ Giac vån giQng on t6n: - Su' Phap Khong nu'oc måt då ran fI,Ia, nh~t nhoa, qu)' xuang l~y th.ly: - Xin su phI,! hi xå. Dung du6i con. Con då nguy~n trQn doi nu'ong than ch6n thi€n mon.

th~ t

la tai hai cho tOi.

Bich Van nU'c nd: - Em då tlm thåy su6t måy nam, horn nay moi gap. Bay gio thåy då hoan tuc, con sQ gi nguoi ta hi~u låm nua. 8~ng

Tam ngac nhien: - Co tlm toi? NhLJ'ng d~ lam gi?

Bich Van lau nu'oc måt. 80i måt dyp va bu6n ngu'oc nrun 8~ng Tam: - Em ... em ... khong th€ s6ng xa thåy. 8~ng Tam

ca

nen con gi~n du vua oa Mn: - Co co bie't VI co rna toi phai xuåt tl! khong?

Bich Van th6n thli'c: Phap

Am Vu Lan 2003

81


- DC). em biet. - Ba biet rna co con tai dm toi ? - Em tim ... anh

M noi cha anh hay la .. .

B~ng

Tam xaa tay: Bi~u rna co sap noi khong y ngrua - Co dung noi gl gl. Khong kh lQi gl cha co va cha toi. Ciing VI di~u co sap no i, co da lam rna th§y toi bat toi phai haan tI,Ic. Hai mu'di nam tu hanh, phut ch6c VI co rna phai u6ng phi.

ca.

- Gio day anh da v~ nha . Cuoc s6ng clia anh da khac, khong le cu nhu' the nay mai . Gia dlnh em giau co. Neu chung ta ket hon, anh se khong con va t va nua. Bang Tam thd dai chan nan: - Co vin giu mai y dtnh ky la do ? Toi chu'a baa gio nghi den tlnh ai d cuoc doi nay. Toi tha thiet xin co hay blnh tam tro lai, neu co th~ chung ta se lam bC).n, chu khong th~ la VQ ch6ng. Bkh Van gang gl1dng hoi: - Co ai cåm anh l~p gia dlnh dau . - Tam

y clia toi khong cha phep.

Khong lay chuy~n dl1Qc lang da sat da clia Bang Tam, Bich Van vo cung tuy~t vQng, nang dung len quay got, bl1ac di nhl1 mot ke khong h6n.

Biet khong th~ o day dl1Qc, Bang Tam dong cli'a am, di tIm mot ndi naa do M dl1dc an than, blnh tam rna tu hanh. Tren dl10ng di , mot horn chang ghe vaa chua Bli'u TI1 van an sl1 thuc la Hoa thl1dng Phap Nhan. Sau khi k~ sl1 vi~c phai haan tl,lC cua mlnh, B~ng Tam tmnh du sl1 thuc xin vai sl1 phl,l cua chang d~ tro v~ chua cii. Hoa Thl1Qng ng6i ttnh mOl gio lau r6i mo mat nhln B~ng Tam: - Oan nghi~t! Bo la aan nghi~t, lå ti~n can. B~ng

Tam xin sl1 thuc cm r6. Hoa thl1Qng Phap Nhan ch~m rai noi: - Ngl1di da co ån chung, saa khong dung rna sai lC).i ti~n kiep cua mlnh.

B~ng Tam nhl1 sl1c dnh, nhu'ng chang vin thl1a :

- Nhu'ng con co gai Bkh Van, thl1a sl1 thuc. - Cu ng6i dinh tam, th§y se giup cha. Chang ng6i vaa n~m co , buong xci het mQi u'U tl1, tap tl1ong. Mot luc, Bi).ng Tam thåy mot lu6ng thanh di~n dl1a chang den mot ndi xa la. Bang Tam thåy mlnh la mot th§y tu, dem lang yeu thl1dng mot thieu nu con nha giau co . Chang tr6n chua v~ o vai ngl10i con gai do. BI1Qc vai nam, hanh phuc dang tran d§y thl ngl10i con gai do chet. Chang qua thl1dng tiec, th~ su6t doi o v~y, khong tl,lC huy~n. Ngl10i do la Bkh Van kiep nay.

82

Khi biet r6 ti~n can duyen nd, chang tho dai, mo mat. Vt sl1 thuc cua chang an ui: - Bay gio, mot la con låy nang, hai la con phai o v~y cha tai su6t doi. Neu lay nang, tra het nQ ti~n can con moi dl1Qc quy tl1, tiep tuc tu hanh. Neu khong, con phai s6ng mot cuoc doi ntra tang nli'a tuc . Kiep sau nua con vin phai tai sanh rna ket duyen td toc vai nang. Se cu nhl1 v~y mai . Con dl10ng giai thaat clia con con båt t~n. B~ng Tam phi~n muon vo cung.

Tu do tmnh thaang ngl10i ta thåy chang thanh nien tuan tu åy xuåt hi~n, nay tai chua nay , mai tai chua khac d~ "soi can" cha nhung ba tanh tmnh du. Trang lai "soi din", chang dung nhung iln ngu sau xa, di~n ta bång th~ van v§n sang that luc bat. Lai ngam d~u, ch~m, mang nhung dl1 am bu6n man mac xa xoi. Ciing VI can duyen ti~n dinh, Bkh Van vin lau lau tIm gap B~ng Tam mot lh, du cm d~ nhln nhau mot thaang, noi vai cau van xin va nghe may lOi Clt tuy~t. Nhu'ng hlnh anh co gai di~m ki~u nay da dån dån len vaa tam tl10ng Bang Tam. L§n g~p lC).i Bich Van moi day chang da co nhung lOi le than tlnh g§n giii hdn. Khoang cach bi~t da dån dån dl1Qc thu h~p, d~ xich lC).i lån ranh ket n6i cua cuoc hen ho duyen nQ ti~n than. Song Nh! (trich TVHS)

nhO' cha Cm con thaang giQng cl10i thoi Cua cha vang vång b6i h6i trong tam K~ tu cha khuåt bong th§m Ben kia chin su6i ngui am vQng r~n Ben nay troi giC).t lenh denh Con con tiep cuoc dang trlnh ru6i rong Giua doi bo song b~nh b6ng Nhap nho giua co va khong d~p vui Thea dong nghi~p thuc luan lu'U Nho cha la nM nghia doi kinh thl1dng Thoi til' nay khap neo dl10ng Th§m dang tåt lang thl1dng kinh nay

ca

Tårn Nhien

Phap

Am Vu Lan 2003


thanh vQ thanh ch6ng. Ong ba tai d~ lai mot ngai nha, cha tai cho dB di, xay VaD ch6 d6 mot ngai chua tU. Ba khang bå doi the o di;!o dUQc, thi ang dem di;!o v€ giua dai. Sau khi då c6 con, ang vån an chay, m~c ao nau va tl,!ng kinh som chi€u. C6 lån mt;: tai di chQ mua mot xau e'ch, nhung con e'ch thea phan Xi;! cu chåp hai chan truoc vai lia lia. Mot ba di ngang bao mt;: tai: "May con e'ch IQ.Y khea khOng thua t/uiy M.H" . R6i ba cuoi ha ha : "Di fu ma chting ch6t diJi, lam than con e'ch cha nguiJi IQt da ". Tinh me lai mau nuoc måt, cu vua di vua kh6c thut thit cho de'n luc toi nha. Toi d6 ba keo nheo måi, mIn ni måi cha tai toi gl khang M t6c, nga m~n, lam nguoi trån cho suong cai than . Tu ki6u nay , nguoi ta n6i khang c~u n6i . Cha tai cm cuoi, duong nhu chiing d~ tam. Ca dai nguai khang tranh gianh voi ai rna nhu c6 phep thån thang, chi;!m VaD dau thi philt len de'n do . Co sd lam huong tråm cua nguoi cang phat tri~n, mt;: tai cang beo dt;:p ra thi lai dam tieu cua thien hi;! cang rån rån. Cuoi cung, chiing hi6u VI sao, mt;: bong dot ngot bo di milt tam ...

thlidng nhl1 Ho3ngLan Tran Thuy Ma i

Tai sinh ra du'oi mot mai chua. Nghe k6 ding su phI,! tai khi ily con tre, mot ham di ngang b6ng dong tam hoi: "Mo Phq.t, saG sau chua IQ.i phai ta 16t?". Nghe chuyt$n doi cha tai, thåy bao: "Hay nhC! ngay nay. Ne'u c6 c6 duyen, muiJi nam sau ta se tra IQ.i". Trd v€ thåy bo tang vi~n, len mot ngQn mii heo lanh trong ni xa , dung mily ne'p nha c6. Tu ily, thåy in tu, hie'm khi xuong mii. Lon len, tai giong cha nhu duc va rilt dUQC me yeu chi€u. Cha tai måt sang, mfii cao, tie'ng n6i tråm ilm, tinh tlnh hi€n hoa trung thuc. Khi con la mot chu Mu dåu d6 chom, nguoi då n6i tie'ng thang rninh, muoi lam tu6i chep ranh kinh chu Han . R6i VI hQc gioi, du'Qc ctt lam giao su d truang Trung hQc B6 B€, mot truang ph6 thang tu thl,!c cua Giao HOi. Luc nguoi såp du'Qc phong Bi;!i Buc thi g~p ca be nu sinh tinh ng~ch, c6 dai måt hUt h6n, dai mai dåy dam me va cai tinh thich gl thi lam cho bing dUQc. Ban dåu, ca be chi dinh quily pha chi d6 thtt bån IInh cua thåy . Nhu'ng r6i tlnh yeu la ltta, chinh nguoi muon dat li;!i chay. Ca chua ngin ngo khi nguoi thanh nien di;!o hi;!nh vang tay thua truoc su cl,! tru tri: "Yen b~nh ntJng da bon thang r8i, sC! rang co ay che't. Theiy dQ.y con tu hanh di cau chung sinh. Nay con c6 thi cliu mQt sinh linh, saG IQ-i khuoc tU". Cha tai rai chua, ca Ye'n khåi b~nh r6i hai nguai

Phap

Am Vu Lan 2003

Ca mot tai gi~n låm bao: "Mf! mi la con yeu tinh, khi truc'!c da ph6 diJi tu cua cha mi, chu IQ.i pM luon diJi t~ c cua o'ng". Ai cfing khuyen dang baD tlm nhung cha tai cm n6i: "DUng ". Ong khang trach m6c gl, nhu'ng c6 le a ng bu6n, tieng tung kinh dem khuya nghe chung khåc khoai . Chao ai, voi nhung con thuy€n khåc khoai ily , kie'p nao cha moi Mn Tiiy Phuong? Cå sd lam hUång tu d6 ph6 mac cho ca tai . Ca tai cho ch~t cay, nh6 co , stta sang lai cho khu vuan sang sua: "Thi~t la hu su, ai diJi Iq.p chua ma IQ.i trang haang lan trang san. Mui hoang lan la mui ma, him chi ma chuong no pha cha nhu the' ni". Tai dan Mn nuoc måt nhin nguai ta ch~t cay hoang lan, canh la vti't bua båi tren mij.t dilt. Ngay XU9, gOi dåu xong mt;: tai thuang hai hoa giilu vaD bai toe cho thom . Bay gia nguai då di, hoa cfing khang con ... Nåm tai muai tu6i, co vi Bi;!i Bti'c tren nui v€ thuyet phap o chua Di~u De'. Tai di thea ca tai Mn nghe. Khi tro v€ tai xin xuilt gia. Cha tai baD : '''Kinh sekh a day, chuong mo a day, con con di dau ?". Tai cm låc dåu .. . Noi thåy tai in tu la Bich Van am - am May Bie'c. Muai nåm khai sån, thåy då cung d6 d~ tr6ng hån hai chuc måu bi;!ch dan va ba ngan gio phong lan du lOi;!i . Cac su huynh di;!y tai chåm hoa, tuoi cay moi sang. Bu6i chieu di hQc o truang Nam Giao. Nåm muai låm tu6i, tai båt dåu chuong tinh. Su huynh hi;!ch tai: "BQ.ch thay, Dang Ninh tran hqc, la ca a qudn ca-pM TEm. NguiJi quanh d6 ai ding cM cuiJi, hq noi co ruQt Ninh lam huang giau co, cung duiJng nhiÆu tdn nen tMy thå cha Ninh tha h8 tlf tung tlf tdc ". Tai ti'c, låm n khang n6i , thåy cfing khang qud. Tinh thåy rilt nghiem, khang mily khi la råy rna d6 d~ ai nily tuan lOi råm råp. Chi rieng voi tai, khang hi~u sao thåy dij.c bi~t khoan thu. SQ thåy phi;!t, dQi luc såp VaD tI:1I1g kinh, tai

83


bi~n b~ch: "Bq.ch thdy, ngay xua cha con thudng båo: tu tren nui d~, tu giila chq mdi la kho. KhOng tY giila dd/ lam sao hdu Mi d~c ma tranh?". Thåy hoi: "Ai båo con la ddi d~c? Ddi khOng d~c, khOng trang ". T6! h~t hång, kh6ng hi~u y thåy dinh n6i gi?

Tu tren non bay gio th~t ra ding kh6ng phai de. Thåy t6i tninh doi VaD nui sau, nhu'ng nSi vuon lan May Bie'c n6i tie'ng qua nen nguoi tdn l~i keo len thuCing ngo?n. Thu bay, chu nMt, hQc tro d~p xe lac dac trång tren con duong mon tdi thåo am. Mily c6 nu sinh nho tu6i me hoa nga'n ngel ngåm b6ng sung tim trong ho, chay vao Mn t~n hien, eh6 thåy ngo i vie't saeh. Thåy kh6ng quCl, eling kh6ng nga'ng len nmn. MQt e6 be eh~y Mn gån t6i, nhln lan suelng li ti rna t6i dang xit len nhung ehoi dang delm nl,l. C6 hoi t6i ten hoa, t6i giång: "Day la g/ong Tdu H6 di~p, nghlG la buom budm nho. Em tMy khOng, trong xa cMp cMi nhu dan budm cåi mdu vang". C6 ehla hai ban tay vdi nhung ng6n bup mang. hung suelng. T6i cau may: "Nay, d~eng nghjch". C6 be eu dua vdi nhung bui nudc, chl1ng d~ y loi t6i. "Anh cli tudi di, em ding la Lan ". T6i ca u, xit eho nuoe ri udt cå t6c, cå ao c6 be. Mily e6 ban euoi rue nch, khi v6 c6 e6 con n6i vQng l~i: "Con Lan hen qua, gc,'ip chu tdu vUa d[;!p trai, vua qucjy". T6i turn dm euoi. Su huynh t6i eau kinh: "Mf{v con Thi Mdu Mi nay qua qudt tdm. Bay khOng bie't quve'n ru sU tang la. tQi dQa dia ng~c hil?". T6i eu: "Ngudi ta chl dua the: co gi ma gQi la quye'n ru". Tu d6, vai ba h6m mQt lån, Lan l~i Mn giup t6i tudi hoa. T6i d~y eho c6 bie't v6 phong lan, My la cå mQt the' gidi con da dang hein the' gidi nguoi. Phu<;1ng VI do n,tc, Tuye't Bi~m tm tfifng, Vii Nu tm nhu dang mua trudc gi6. Lan phl,lng phiu: "Hoa nao cung co ten ri eng, chl em khOng co". T6i nmn khu6n m;'i.t c6, d6i måt trong trea vdi eai mi~ng euoi hon nhien nhu tre thel. "Vcjy toi dc,'it cha co mQt cai ten. Ten co la Tinh KhOi". Thåy bie't tlnh than giua t6i va Lan. Su huynh kh6ng vui lang, thåy cm bao: "KhOng can gi". "B(lch thd.v, ngudi nay co bq.n thi ngudi kia co b(ln, r6i con gai keo den ddy thåo am, con cai thi thOng gi nila?". Thåy g~t dåu. Chi6u lai, t6i mai ml,!'e håu thåy, thåy dem eho t6i xem bQ tranh muoi bt1c ve mue dong ehan trau: "Då", la thcjp m~c nguu d6, cung la qua trlnh tu hQc cua mQt con ngudi. Trau khong la trau, ma chinh la cai tam ta do". T6i GQng lang, hoi: "Bq.ch thay, con xem blic ve cuo'i cung, khOng con trau chdng con ngudi, chl con triing soi. Vcjy cd gi phåi song trang day troi. Ngay xua Tu~ Trung Thuqng Sl la bcjc ngQ dq.o ma khOng kieng ruqu thit, VI chay mc,'in chl la hlnh tudng ben ngoai, khOng can h~ den Sl! giac ngQ ben trang". Thåy cuoi: "Dung, con (I, vdi bcjc Mc dq.o la the: Nhung khi ta con la mQt ngudi pham, thl cung nhu con trau kia, phåi co sqi day bUQc, co ngudi chan ddt. Den khi cai tam vilng r6i, sang r6i mdi co the' nhu trau den thanh trau trdng, 84

khong rang khOng bUQc, chang nhilng nhtYn nho tren co xanh ma con bay len den chin tang may". T6i vai thåy rna thua: "Con hdu r6i, nhung nha. chua chang the' xua duo?i ai. ne mai con xin thOi khOng giil vUdn lan nila". Mily h6m sau, Lan thily su huynh ra tudi vuon, con t6i tm. che eui. "Anh khOng thich phong lan nila sao? ". "KhOng. Muon hbng nghln tia. chang qua ding chl di nhln trang choc lat. MQt ddi toi chl rieng nhO' hoa hoang lan". T6i giång cho c6 be bie't hoa hoang lan eanh manh mai, vang nhu måu chim hoang ye'n. ThuCl trude, eu såp råm. mong mQt, eac ba hang hoa lai de'n mua, hQ g6i hoa trong la chuoi, tung g6i nM xinh xinh toa thelm ngay ngilt. Lan baD: "Thich ghe. em cln(a tM:\' bao gid". 0'. loai eay ily e6 le gio day da ti~t giong roi hay sao, nhi~u lån thea su huynh di ch<;1 mua b6ng chuoi, t6i M YtIm rna kh6ng thily nua. T6i lOn len lang bang khuang nhu thie'u vång mQt thu gL eu mel ho nhd nhd. thuelng thuelng ... Cuoi nam. anh em t6i ke keo, nguoi diy. chCl phong lan xuong pho d6i g~o. Ong ehu tieh hQi hoa cånh hai lang låm khi thily nhung gio mlim mlm vdi choi xanh dåy nu. Ba bao gao Idn dU<;1e bung ra. "Cha ai, con co lam mQt ft banh trai cii,v dl cung dudng". T6i nghe tie'ng quay lai, sung nguoi VI thily Lan. Ong ehu tich au ye'm baD: "Cung dUdng thi phåi cung kinh. Con phåi tl! len cln/a lay PMit ma. dang". T6i hai hon, vQi n6i: "ThOi thOi, kho/ ph/in nil thi clnl. Nhcjn ngay tY day". Lan b~t cuoi, lai cai cuoi tinh kh6i. Roi Lan nmn t6i buon thiu: "Sa o lau nay anh khong ra vudn? Em len chua. biet anh trang bep ma may ch~i khOng cha vao. Rier r6i em bu6n khOng muon den nila ". Mily bu6i sau, t6i theo eae b~n cung Idp VaD quan. Lan ngoi Cl d6, sau ehie'e ban con ben elta s6. Cac b~n t6i ai cling nmn v~ pilla Lan con c6 be ehl1ng nhln ai, eu l;'i.ng le mQt mlnh. Ngoi Cl mQt ban xa rna t6i nhu thily cå båu troi hoang h6n tim, tim ngat ngoai kia dang in trong d6i måt Lan. Mai Mn khi chung t6i ra v6, Lan mdi ngoai nmn, anh måt thel ngay rna nao nung. B6ng du'ng do mat, roi t6i thily hoång s<;1 VI mlnh da do mat... MQt nguoi con gai ehi6u nao eling ngoi Cl quan Tim, ehl1ng bao lau da thanh d~ tai M bQn con trai ban tan. "Con Lan sila tuoi trong xinh vcjy chli no mdc b?nh, b~nh sq dem ong. Dech thcing nao den gan duqc. no franh nhu tranh ta". "KhOng phåi dau, no giil gia di chO' lay Vi~t ki~u, thcing Hung (j Cali v~ ngay nao cung trl!C tY nha no". "Giil gia cai gl, no ua thcing Qudn chq.y han (j ca-pM Tim. Taa tMy no ng6i mQt ban vdi thcing Qudn, khoc rung rlic". T6i im l;'i.ng, mQt lat sau mdi n6i: "Kho tin". "Cf Mi chuy~n gi ma chang co thi xåy ra - Bq.n toi no i, ve ang cu non - Chi~u qua chinh mdt taa tM:v no chq.y ra sau qudy dua blic thu cha thcing Qudn". B~p xe v~ da Mn qua lang TI,!' Buc, tI,!' nhien t6i bUt rUt kh6ng ehiu du<;1e. T6i quay xe, d~p v~ nha

Phap

Am Vu Lan 2003


Lan. Mua phun luot thuot tren con duong vf. Bao Vinh xa tåp. M<:; Lan hoi: "NhO. chua co l'l~c gi mO. nhdn cluiu len? TM:\' Qudn v~ nhdn. T6i cha cheiu di ngay r61". T6i tai m~t, kh6ng kjp chao. di,lp xe di nhu ten bån. Tim t6i dOi thlnh thich VI am vang nhG'ng lOi eua su huynh khi Lan mai len tham lan dau: "Co geii nay df,!p dl thanh TU nheLng dual mdt dal quei. moi mong. co' cao. Tai nho. Df(v la teLong h6ng nhan m~nh yiu ... " Troi nhap nhoi,lng t6i. toi Nam Giao. Nhln daa dae hai ben duong, dnh eo thay Quån va Lan eung ng6i trong quan 6e. Quån gQi ruou. dang ep Lan u6ng. Lan låe dau. Quån e6 nai. T6i di vao. Mm manh vao mui Quån. "D6 lua daa. Tu na.v chua ceil thoi db geii di". Quay sang Lan. t6i nat "Di v~!". Kh6ng biet Lan c6 bi mot thu thu6e me gl kh6ng, mat ngay ngay nhu bj bo bua. T6i cha Lan di. Quån biet t6i e6 va Thieu lam nen danh eh~u phep, ham httc, chui mau mui nhln theo. eai nhln cua con thu mat m6i .. . Tren duong ve, Lan tinh lai, gl,le m~ t vao lung t6i kh6e: "Em nho Qudn chu.vin de'n anh nhi~u rheL. anh co nhcJn deLqc khOng?". T6i cau mat: "Em kho Mm. sao IQi di voi Tlu1ng Qudn?". "Qudn bao em uong vai chen cha elIn r6i len dan Nam Giao cho Nlnh de'n". "Em dlfng quen, Ten em la Tinh KhOi. Dung dQi dQT di bQn h(1I manh lam nho bfln". Nuoc måt Lan chay tham qua ehiee ao lam eua t6i. tham vao den da thjt. Dung xe. t6i ng6i xu6ng v~ co ben duong. Lan ng6i ben t6i. "Dem nao cLlng nam mo Tha:" anh dc:fr em di rham w(on phong lan. Minh v~ tr6ng lan trong san nha em di, co lhieh hem klu3ng? ". T6i kh6ng tra lOi, ngå t nhG'ng cQng co, va nal trong d6i tay run run. Tren kia, trang sang qua, tran va rtte ro nhu ehiee mam vang giG'a troi. B6ng nhien lang 16i mien man nhO nhG'ng eau chuy~n cha t6i v§n k€ ngay xua .. . "Em co Thieh nghe chuy~n c6 tfch kh6ng?". 'Thich ". T6i k€ cho Lan nghe chuyen nguoi tU' tu dOi ehiee mam vang day nuoe di tu e8ng hoang cung vao truoc ngai vua rna kh6ng sanh ra ngoai mot giQt, Lan nghi ngo: "Sao co ngeLoi lam deLqc nheL the'?". T6i gat dau: "Ngaya):. nila \'ua cung da hoi nheLvcJy". Vi thien sutra lOi: "B~ hQ da Iu.la ne~{ y lam deLqe Ihi se rha tQi cller. Vi le sang cher cua y, nen dLt vi~c kho va cung mO. y vdn cluim cluim lam bang deLqc. Nay neu b~ hQ cau giai Ihoeit cung nheL ngeLoi nay cau sang. thi vi~e fu Mnh du kho ma:\' eung co Thi veLqT qua". Lan nguoe nhln t6i, lan dau tien t6i nhan ra trong hai d.i gieng em nhu nhung cua måt c6 be nhG'ng lia sang uång ngi,lnh lanh lung. "Em hiiu r6i. Anh xem tu hanh la chuy~n sinh ti!' cua anh. VcJy ne'u em IQi xem anh la chuycn sinh ti!' cua em thi sao? Anh va em. al di trQn deLong. al bo cUQe? ". T6i bao: "Em noi gi The'? Chuy~n sang che't rna nghe ca nheLla tro clli sap ngi!'a cua Ire con". Lan cuoi ... Ban tay nho nåm lay tay t6i, ng6n thon vu6n vu6t nhu dnh hoa ngam sG'a. Ve dyp nay c6 phi phu du? Ve dyp nay la såc hay la kh6ng? Chl thay ngop VI trang. Trang sang qmi. 'TMi. v~ di em". T6i di,lp xe, truoe m~t t6i chaP chon Phap

Am Vu Lan 2003

lap l6a nhG'ng con duong. NhG'ng me lO giG'a di,lO va dOi. giG'a rna va Phat. .. Vi~c lon xon a quan 6e ehiing may ngay da d6n Mn chua. Ca tai biet, t6c len ngay. T6i bao: "Co dung lo. Ch6ng co chuYCn gi dall" . "Kh6ng co hh sao co klloi. An oc, deinh IQn. glanh geii. TIle' con gi {a TlI Ilånll? Tall mO. g(ip con ma nil do. Tau TL(Oe TLf daoi IL(Oe {en ". T6i ngan nguoi mot lue r6i hi€u ra. kh6ng nin dl(oe euoi. C6 bl/C tue: "Cheiu TL(ong chuYCn gi eling eeLoi {a .rong sao?".

Qua la ehuy~n kh6ng th€ euoi rna xong. May h6m sau, gia dlnh Lan moi t6i ve. "Con ma nil" da: u6ng hai muåi vien thu6e ngu, may sao nha biet duoe ehd di cap cUU. Me Lan chåp tay lay t6i nhulay B6 Tat: "Beic bier Tfnh con Lan Idm. rlr nho no da noi la {am, da lam {a {am roi cung. Sq e cdu tlzoeiT {an nå\'. no {ai ur Seil {an nila. Con eltu no cha bae di con". T6i eu6ng quyt: "Bac bao con lam sao deLqc? ". "Con elf gid \'0 Lf eli, bay gio no moi {on. I(nh con ngong c1l6ng. I'ai ba nam nila ehilng chQe r6i Il! nhien no hiill ra". Ong ehu tieh hQi hoa dnh måt do au. nhln t6i eho dåi mot lue r6i bilo vO . "Noi nlut ba eung kho. Cfui Ninh då\' lltOng mQo kh6i ng6. lrl(Oc sau r6i se co p/urOe deLqc ehe {Qng Fang. Le nao \'i con minlz mO. di ngLfoi Ta mang Tai mang lieng". T6i tha dai: "Clzau di IU khong phai la 1I10ng IQng vang che dau. CMlli nguy~n giillMn Trang sQch di rlf.ng cha mf,! Cheill mQI nglzin lan kinh Tfu/y Sam ". Nho toi m<:;. t6i bat giac dau dOn lrong lang, dung daY di ... T6i v~ ehua. tu ay kh6ng di dau. Thay bao: "Sa o con bo hQc?". T6i n6i: "SUOl' O .ra, con muon ra Trien mii daa gieng". T6i tu day rnlnh trong nhG'ng nhal cu5c tren soi da, dem vf. tl,lng kinh, v§n d6i khi ehot nghe tieng mlnh khåc khoai. Co lUc nU'a dem ehOl tinh, thay thay ng6i ben giuong. lam ram ni~m ehu. T6i h6t hoang vung daY: "BQch llIdy". Thay t6i bao: "Con gicJI minh. noi me {uon, har lung ca chan". T6i n6i: "Con Ilnh r6i. RL(Oe Ihay di ngh/, con xin ra bC PhcJl niCIl1 cau An". Thåy lang le mot lue. r6i båo l6i: "Tam khOng an. co cau cang FO iclz". T6i gat dau thu nh~n. Bao nhieu dem. eu ehop måt la thay Lan hi~n ra, manh de, thanh thoat. dåu Mi ehiee mam vang s6ng sanh nuoe di thiing aen bo Vtte. T6i nghe tieng thet eua nang vang dQng giae må, nang nhao xu6ng råi thiing vao kh6ng gian menh m6ng nhu ehiee la Ila dnh truoe gi6. 'Thayoi, neu vao Nier ban mO. phdi elQP len mQT chie'c la. Ph(ir co lam khong? Xin Thay cha con hay, troi elar n(ing han hay chile Id n(ing han?". Thay nhln vao måt t6i: "Chl co con rI! Ira {(fi deLqc rhOi. Nga)' mai con ha)' v~, ca nhin th6ng vao nghi~p duyen rna Il! quvll d;nh {ong mlnh". T6i låe dau: ·TIId." quen sao? Con da TM khl nao daa xong gieng moi .wong nui".

ca

Ra xuan, duong len nui kh6 rao. Hai lay t6i uol bun do, nhG'ng giQt nuoe då u tien da: ua ra tu lang dilt sa U.

85


T6i ch<.ty v€; chua, dinh vao trinh th~y nhttng nguoi dang låm l~. C6 nguoi thi chu dang hu'elng trong b~ Ph~t, mui tr~m mdi thelm thelm trong kh6ng gian. Dang dOi nu'dc rita tay, tai nghe c6 ngu'oi bu'dc de'n. "CM Ninh!". T6i nga'ng len. Mt:: cua Lan. "Bac len chua cdu cho em di binh an. Co cai nay, em no gtli IqL. ". Ba du'a cho t6i mot di tui nho , r6i vU'a quay di vU'a du'a kha n la u må t. Nhung dong chu trong thu', manh mai vå run run nhu' nhung dnh lan. "Bon tram ngay chif anh rJ quan Tim, CUOl cung em cling hiiu ra la minh thua cuQc. Da di mO. chcIng ((li, le ra thi phdi chel. Nhung em chlt thi anh lam saG yen lang di trQn con duifng tu. ve v(1y. em da quye! djnh tay clu5ng xa xU. Trong cai tui nay la ca)' hoang lan con, em nguy~n tim cho anh bang duqc r6i moi ra di. Em vdn nho lifi anh noi, mQt difi anh chi thich hoang lan ... Nguifi ta cu båo la em khan, My ong Vi~r kiÆu di Tay di My cho suong cM rheo chi chu riiu rrQc dau. Nhung di Tay di My khang phåi la chi nguy~n da em. Lay mQt nguifi minh khOng thuang, dln mQr nai xa l(l voi em con kh6 han la c her. Xin anh hay fl,tng cho em mQt lan kinh cau sieu fhoar, mQt lan fhOi ... ". Bilt giac, tai oa kh6c. Nu'dc måt thea nhau lan tren rna t6i nhu ep cho he't nhung dong Wc I\lY cu6i cung. "CU khOc di con" - Thay v6 v€; khi thily tai lu6ng cu6ng che m~t - Thay chua nghe n6i g6 da thanh Ph~t baG gia. T6i nuc nd: "Bach thay, tha.v co cho con tr6ng cay hoang lan khong? " Thay bao: "Co cay vo tQl, saG minh khong tId bao dung?". R6i mot tay dåt tai, mot tay cam tui dy Mn ben g6c vuan, thay til' mlnh tr6ng xu6ng. T6i tudi cay bång nu'dc gie'ng chua. Hoang lan Idn len, nam nåy qua nam khac, nd hoa vang mong manh. Mong manh nhu' tilt nhung gl dyp tren the' gian.

ca

bi cam long th6i thuelng, thai nhd.

E>QO Ph{Jt Vi~t Nam trong thai thinh cung nhU' luc suy ve mc;it n6i van la m<;>t dQO Ph{Jt nhin nhl:Jc phl:Jc vl:J cho nhan the, giup nhan the chuy~n hoa nghi~p Il/c d~ cung s6ng m<;>t cu<;>c s6ng giai tho6t. SI! ton tQi cua Ph{Jt gi60 trong trU'ang ky lich sll Vi~t Nam då la m<;>t chung minh hung hon cho tinh thon phl:Jng sI! v6 uy, v6 chap cua ngU'ai Ph{Jt tll chan chinh.

86

nhomedau •

ca nhil tin Phåt •

KhOng Tri Le HUn Dan ---000---

Ba Mt:: ily lå vc:J tai, va ciing nho Ba dau må tai båt d~u an chay truang duc:Jc 10 nam r6i. Tai con nM ngåy xu'a, h6i tai con lå hQc sinh trung hQc, mt:: tai nilu celm thang cho dc b<.tn tai tU' Quang Tri, Quang Nam, Då Nang Mn Hue' hQc, bå cho bie't trudc: "mgi thang Mc nau d6 chay ngay ram va m6ng mQt, tro nao khOng an chay duqc ki cå con bac thi chju phdn ra quan ma an", nen tai vå mot s6 b<.tn thuang phai di an celm quan VI khang an chay duc:Jc. Nam ngoai tai c6 vie't båi "can Sam HOL? Phåi An Chay! can cau Nguy~n? Ging Phåi An Chay! ", n6i len sil' lc:Ji kh thie't thll'C cua vi~c an chay qua kinh nghi~m cua tai vå du'c:Jc Thay Nguyen T<.tng, Tu Vi~n Quang Duc d Oc cho len m~ng ludi, nen mot s6 PMt tti' d Såi Gon da: dQc båi an chay d6, trong s6 QQc gia nåy c6 bå T<.t T~ Phu'dc, ngåy 10.10.02 da: e-mail hoi Thay vdi nguyen van nhu' sau: "Nhiln dip dQc dÆ tai can sam hOL phåi an chay! can cau nguy~n cling phåi an chay http://lVlVlV.quangduc.com/AnChay/IOsamhoianchay.html dIa bac KhOng Tri Le HTlu Dån, con thily co dÆ c(1p den sach Tai LNu Soi Sang Sr; THAT (EDT), xin TMy cho con them chi tie! vÆ sach nay nhu tifa sach EDT la chTl tdt Clla ... ? di con VaG thu vi~n lim ... ". Ban photo e-mail tren, taida: in våo sachEOT-03, trang456,ke' tie'p lå ban dich Anh ngu båi vie't tie'ng Vi~t: Need To Repent ? Become A Vegetarian! Need To Pray? Also Become A Vegetarian! Vc:J tai ten lå Nguy~n T~ Tinh, Phap danh Di~u Thanh, nam nay 76 tu6i, thua tai 5 tu6i nhU'ng suc khoe ye'u kem hein tai nhi€;u VI Bå sinh ha Mn Il con: 6 trai vå 5 gai, cQng them dau, r6 chung t6i hi~n c6 tilt 21 nguai con. Nay do Mt:: dau må dai gia dlnh du'c:Jc trd thånh mot ti6u d<.to trång, du'c:Jc hu'dng dån tu t~p bdi chu Thi~t Minh (con trai thCt 4) mdi thQ gidi sa-di tU' Hue' qua, ngay t<.ti Ni~m Ph~t Duang vU'a thie't I~p xong t~i nhå cua chung tai d s6 39781 Costa way, Fremont CA 94538.

ca

Phåp

Am Vu Lan 2003


Di~n tien b~nh tr~ng eua Mt;!:

Da hein mot nam nSi. cac con c6 muon du<;1C mot chi trung nien ten Hue de'n o trong nha cham s6c cho M~ 24/24, dut cho Ba an thli'c an da xay nghi~n th~t nhuy~n. Cu6i thang qua b6ng nhien Ba bi ho c6 nhi~u dam. tro ngai vi~c an u6ng, nen 7 gio sang ngay thli' Nam 24.4.03 t6i phåi dua Ba Mn phong Emergency benh vi~n Washington chua tri, cho de'n hein 12 gio trua bac sy cho v~ sau khi da thli' nghi~m mau, Xray ... va dlp phai mua thu6c ho thlfong kh6ng c6 tn,! sinh VI bIs båo la Ba kh6ng bi s6l. v~ nha , chi HUe vån dur cho Ba an trlfa ph1ln chao t6i da nåu d€ chung r6i an chung m6i bu6i sang. Mai de'n 2 gio trlfa h6m sau, thu Sau 25.4.03. con dau thu 3 tu San Jose len tham dut ehe dau van Ba con a n dlfele, nhung vai tie'ng sau chi HUe dut cho Ba an bua t6i. Ba len eeln ho lien tue nen kh6ng an dlfelc. Thuy , eon gai thli' 3 di lam v~ thåy v~y phåi lai xe van dua Me de'n b~nh vien Washington lai. Bae sy tai phong Emergency li~n eho hut he't dam ra nSi ehuy€n ngay qua phong CCU (Critieal Care Unit), phong nay chuyen tri nhftng benh nhan trong tlnh tra.ng nguy kjch bång nhung dl,mg CI,1 y khoa tan ky; a ng ta khuyen Thuy nen baG cho than nhan bie't va cho ang s6 phone cua nglfoi da.i dien d€ 6ng tien lien Ia.e lue dno Thuy gQi di~n thoai v~ cho ehong la Llfelng, vua n6i vua kh6c trong di~n thoa.i (t6i con thUc, nhac phone len nghe): nho anh gQi di~n thoai bao tin cho tåt cå anh ehi em trong gia dInh bie't la Me dang trong tlnh trang nguy hi€m lam tuy bae sy hua se eUu chua Mn eung!, li~n d6 Llfelng 11ln lu<;1t gQi he't cho mQi nha bie'l.

a

Sang h6m sau, thli' Båy 26.4.03. tåt cå 5 con trai d~u c6 m?t, thay phien nhau VaG tham Me phong CCU tru chu Thiet Minh. moi dU<;1e tin se de'n phi tntang San Franciseo VaG trua mai chu nh~t 27/4. De'n lu<;1t tai vao tham thl Ba ngu do thu6c tru sinh ehuy~n thång VaG mau M tri ph6i bi nhi~m trtlng, Ba tho bång may chuy~n oxy, trunh thoång may bao dong qua tie'ng coi lam t6i lo nga.i va dau long khi thåy 6ng nhlfa luon vao 16 mfii, VaG cu6ng hQng, clfom tay con bang b6 VI bi låy mau nhi~u 11ln d€ thli' nghi~m'

a

Trua Chu Nh~t, ThQ låy xe cua t6i di d6n em Clfong (chu Thiet Minh) v~ thång benh vien tham M~. Rieng t6i ngay nao cfing c6 de'n tham nhling cru dung nhln Ba chung 5, 10 phut VI kh6ng chiu n6i tie'ng coi bao dong cua may do nhip tha khi Ba tha qua mau. TInh trang cua Ba vån kh6ng tang kh6ng giåm, cho Mn trua thli' Ba 29, t6i Mn rham nghe trai trlfong la Phu n6i : 6ng bae sy c6 hoi con rång, g?P trlfong h<;1p Ma dli'ng tim c6 dn cho di~n gi~t kh6ng? tai båo: kh6ng dn, nen d€ Ma ra di thoåi mai kh6ng dau don gl cå' T6i li~n ra xe lai thång v~ Milpitas d€ gap giao su Doan Van Th6ng xin b6i mot que dich. Vua Mn cli'a thl gis Th6ng di ra dinb len Oakland xem cho khach da h~n trttoc, 6ng moi t6i VaG phong b6c que, 6ng Mm 10 hOt Phap

Am Vu

Lan 2003

rai ghi s6 10 VaG giåy, 6ng xem dong ho luc d6 la 12 gio kt~m 20, 6ng d6ng ngo?c con 567 cQng voi 56 10 thanh 17 va 6ng ve cai rnieng o giua s6 10 va 17 roi båo la "ho" lam t6i cang tin VaG lOi 6ng giåi que t6i da b6c voi ke't lu~n 6ng vie't bång ml,l'c do tren giåy la "ThCJi gian trong vang 31 ngay ehOi", 6ng bo to giåy d6 VaG bl thlf dua cho t6i. V~ Mn nha t6i li~n di~n thoa.i len ru vien Kim Sein,

mot Su co cho bie't Th1ly Vien Truang di vang, nen t6i soan thu Fax gli'i moi Th1ly Vien Trlfong chu td mot l~ du nguyen tai gia cho v<;1. Nh~n thu Fax, Th1ly dien thoai baG cho gia dInh bie't la se de'n Fremont lam l~ VaG luc 4 gio chi~u mai, thu Tlf 30/4. Nho v~y rna cac con c6 du thl gio chuii'n bi cho bu6i l~ th~t chu dao va san sang an chay d€ du nguy~n cho Me . Chi~u h6m åy, tat cå cae con d~u t~p hQp dang du M d6n rlfoc phai doan chu Tang tu vien Kim Sein gom ThuQng TQa Vien Truang, mot Thu<;1ng TQa moi tu Viet Nam qua va mot Su chu. Bu6i l~ da du<;1C cli' hanh voi nghi thue trang nghiem ehang khae gl o chua vay. Xong l~ , thay VI giång phap, Th1ly Vien Truang t?ng nhung bang giång moi nhat cua Th1ly cho da.o trang hien di~n kem the o Thlf Moi DI,l' U Ph~t Dån va Cac Kh6a Tu Thi~n Quan. Th1ly ngo y hoan hy tie'p nh~n ehu Thi~t Minh len Kim Sein tu t~p nhlfng chu tdnh voi Th1ly rång trong hi~n ta.i, ehu phåi tu t~p tai nha d€ dlfQc g1ln M~ va du nguyen eho M~ he't kh6 aeh benh t~t truoe khi tIm ehua d€ tu. Sang h6m sau, thli' Nam lIS dn c6 con r€ la LUelng råt kinh nghiem viv tan trang nha eli'a. tai nho thue hien ngay e6ng tae bie'n cåi phong tho thanh mot Niem PMt Duong eho gia dlnh va Llfelng da hoan thanh ch! vai ngay sau, k€ cå phOng rieng eho ehu Thi~t Minh, thu~n tien eho ehu tung kinh sang va chi~u.

a

Dung l tU1ln, ngay thli' Nam 8/5. 11ln d1lu tien y ta do Ba ngoi, ehem g6i c6 va d1lu cao len d€ Ba nhln ra t6i lam cho tai v6 eung sung suong. Va de'n sang chu nh~t 1115, trong luc t6i dang Cl nha nau chao an ta.i be'p thl chau noi la Kim, dang dU<;1e thuc t~p bac sy 1 thang ta.i BV Stanford, gQi di~n thoai k€: ang noi eli, con moi k€ chuyen vui cho ba noi nghe, ba noi clfoi 6ng noi a.! T6i nhåy tung len mung vui hein ai cho ti~n cho ba.e nua. Trua thu Tu 14/5 tai Mn tham thl hay tin bIs se xe c6 cho 6ng chuy~n oxy vao thay VI cho VaG mieng, va xe bung cho 6ng chuy~n thuc an trl,l'c tie'p vao da. day thay VI cho 6ng vao mfii. Sang Råm tai va Thi~t Minh len tu vien Kim Sein dlf I~ cung duong Trai Tang rna Th1ly Vien TrlfClng da moi ham 30/4 Mn lam I~ du nguy~n ta.i nha. Xong l~ Trai Tang, chUng tai eha.y thång v~ benh vi~n thl y ta eho bie't la bIs vua giåi phii'u xong 2 viec tren va sau 4 gio chi~u Ba se dlf<;1C chuy€n len b~nh vi~n nho St Luke o San Leandro.

a

Chi~u thu Hai 19/5 , r6i len DH UC Berkeley dl,l' I~ ra

trlfong cua chau dieh tan Nam Le, v~ nha dlf<;1C tin Ba

87


b! s6t nen då du'<;1C chuy6n qua phong ICU (Intensive Care Unit) cua bc$nh vic$n Idn St Rose Ci Hayward. Sang thU Ba 20/5 toi len tham thl då c6 Thic$n Minh dang dU'ng cc,nh M~ nic$m Ph~t cho M~ nghe, y ta cho bie't la Ba då he't s6t va thCi d~u. Thic$t Minh k6 chuyc$n hoi Mc, c6 dau khong? Mg leit dau (khOng) va cuiJi nila. Be'n chi~u thI hQ chuy6n len phOng l cua ICU tren låu 4. Tru'a horn sau toi len tham thl du'<;1c Phu k6 la hQ då rut 6ng chuy~n thuc an Ci bl,mg ra nSi VI 16 xe cua bis b/v Washington bj nhi~m trung do chuy~n thU'c an vao qua som. Bac sy cho bie't, d<;1i 5, 7 horn ve't xe lanh se xe 16 khae M chuy~n thue an vao, tc,m thoi phåi ehuy~n qua mlii va ne'u he't s6t hQ se chuy~n v~ l<:ti b/v St Luke. C6 the o doi th~t ky moi ro lang thu'ång vo bien eua m6i con Mi voi M~ . Anh cå Phu thl bat chap lu~t le, hlnh phc,t va su' phi~n traeh eua v <;1 , tI! lai xe Mn blv tham M~ trong khi bAng lai då bj poliee tjeh tha u' con ut Vinh thI mu6n M~ du'<;1e nAm tc,i b/v Idn St Rose e6 du tic$n nghi hån du phåi d6ng them ti~n phong; nhu'ng hoi ra moi bie't m6i ngay phåi d6ng Mn tu 2 Mn 3 ngan l~n chu khong phåi m6i thang! VI M~ eh! e6 Health Insurance Part B, tie'e thay Ba khong dau lai e6 båo hi~m sue khoe hc,ng A e6 th6 nAm lau dåi bat eu bc$nh vic$n nao voi gia 3 ngån mot ngay , VI Ba e6 lam vic$e eho tru'ong hQe My trong may nam dåu tMp nien 80. Tru'Cing nu Tårn thl bo nhå Ci Gilroy len Fremont k6 tu ngay M~ dau, thu'ong ngay de'n b/v tham Mt:: tru'oe khi v~ San Jose låm vic$c va chi~u t\lng kinh du nguYc$n eho Me. Tinh Mn nay, chu Thi~t Minh då hu'ong dån dao trang gia dlnh t\lng kinh Lu'ång Hoang Sam du'<;1C 6 eu6n, hy vQng t\lng xong bo kinh 10 cu6n nay thI Mt:: se he't bc$nh. Va ne'u tinh ngay Me khCii sI! dau Mn horn nay thl vua dung 31 ngåy, con 56 må giao su' Boan Van Thong då ghi våo to giay giåi que. Cling k6 tu horn nay, Phu'ång, con dau thu 3 då phat nguyc$n, ehi~u thu båy hang tuån se nau cåm ehay dåi dc,o trang an sau khi t\lng kinh xong. Fremont, chi~u chu nh~t 25 thang 5 nam 2003.

Kh6ng Tri Le Ht1u. Dan

... N6i rieng v~ dån tQc Vi~t Nam thi d~o Ph~t da th~ nh~p vao dong s6ng ctla dån tQc nay khong th~ tach rm. ra du'Qc mla. Ph~t giao da de'n vm dån tQc Vi~t Nam trong tu' the' ctla mQt ngu'm. b~n d~ cimg dån tQc Vi~t Nam chung chfu mQi båt h~nh ctla mQt nu'dc nhi~u lån bll~ thuQc, va chung vinh quang m6i khi dån tQc qu~t cu'cmg ....

nhtimot •

H:;mh Chie'u ---000---

ThuCi nho, Su' då råt la . Nha ngheo, cha mat som. Me buon ban tåo tån nuoi Su'. Ba thu'ong båo con trai ra d6ng mo eua, ph\l me kie'm mie'ng an. Su' eling vang lai, nhu'ng ehi~u nao eling v~ tay khong, r6i n6i Mi voi me: "Con tim khOng thay con cua dau ". Mot horn, tru'oe khi quåy ganh ra eh<;1 ban nhu mQi khi, mt:: Su' dan: "Ne.' M(! co mua mQt xau cua di a duoi ao. Con a nha giii cua nau canh. Trua m(! vi, hai m(! con minh an". Dan r6i, me di. Nhln theo ehiee ganh oån vai, Su thuång m~ nhi~u låm.

a

Chc,y ra bo ao, Su thay ngay xau cua. "Cua ai.' M(! båo tao giii may nau canh". Nhln chung th~t lau, b6ng nhien Su' thay nhung dong bQt trång tråa ra, trao ra nhoe cå mot vung nu'oe. Bau long, Su' buong xau cua xu6ng: "Cua ai.' Dilng khoc nila. Tao khOng giii may dau. Tao thå may day. Di nhanh len". The lå, Su' thao he't xau eua, thå xu6ng ao . Mt:: v~ . Su' d6n H(y gi6ng ganh. "Cha.' M(! doi bl:lng qua.. Con nau canh cua r6i chua? ". Su' ng~p ngung: "M(! ai.' Con ... con thå chUng no hit r6i". Vua mc$t, vita d6i, mt:: Su khong dån du'<;1e eån gi~n, li~n qUå lay eay roi . S<;1 qua, Su' ch<:ty thhg mot mach

88

Phap

Am Vu Lan 2003


ra khoi nha, khang dam ngoai dåu nhin li,li. Va m~ Su' khang ngo, di b6ng roi va tlnh då dua dt m~ con k€ tu åy. Non bon mu'eli nåm sau. Con du'ong lang xu'a cli chi con la nhung khuc de bu6n roi chi. Tåt ca d~u hun hut thea thoi gian. Su' l~n loi nhi~u lån tren nhung con du'ong, qua li,li quanh nhung bo ao ... nhu'ng van khang tlm thåy Mu cli. M<$t qua. Su' tåp vao mot di cMi tranh ven du'ong. Ba låo thåy khach, li~n r6t mot chung tra: - Su' dung tra. -

D~

Nhin mai dåu bi,lc phel cua Cl,! tu'elng phan voi mai tranh cling b~c mau, r<$u rå ml,!c; ca hai nhu' chlm fin trong nhau cung chju dt/ng, cung mon moi. gia nua. Su' nM m~ den nao long. - Cl,! a! Cl,! d day c6 mot rnlnh sao? - Gia d day mol mlnh. - Cl,! song bång dch nao" - Gia ban tra song lay låt qua ngay. - Cl,! khang c6 con chau gl sao? - H6i xu'a, gia c6 mot dua con trai. Nhu'ng n6 då bo di ru nåm 12 tu6i. Gia tlm kiem, trang d<;li, thu'elng nho ... gån bon chl,!c nam nay. Than qUi,lnh que khang c6 ai. gia che dB di cMi tranh nay. ban tra song qua ngay. Su' im l~ng nuot ngh~n. Bay gio thi chåc chån r6i. Mu'a nång du c6 cu6n cuon tren t6c, tren måt me nhu'ng van khang lam thay d6i du'<;IC cai anh nhln nam xu'a. Tham thåm. Yeu thu'elng. - Cl,! a! Neu nhu' tai ru'oc cu v~ chua, cu c6 chiu khang? - V~ chua thl tai chiu låm. Nhu'ng gia r6i, khang lam gl du'<;IC, an celm chua, tai s<;l toi. - Khong sao! Cl,! dung lo. C5 chua thieu gl vi<$c. Ngu'oi tre lam vi<$c tre. Ngu'oi gia lam vi<$c gia. Nh6 co, lu'<;Im la... cling la cong qua v~y. Mi~n cl,! chiu an chay, ni<$m PMt la khong c6 toi.

- Bua nay. Cl,! lam xong baG nhieu day r6i nghi. vao ni<$m Phåt nhe. - Di,I.

Ba låo vui låm. Su' cling vui. Thoi gian sau ba b<$nh. Su' tt/ tay cham s6c my. Cang ngay, ba cang yeu dån. Horn a'y, nhin thån siic my, Su' biet. Nhu'ng VI c6 vi<$c, Su' phai vång chua vai horn. Tru'oc khi di, Su' can d~n quy Thåy: - Neu d chua, ba låo c6 måt quy Thåy d~t ba vao ao quan, d<;li toi v~ håy d~y nåp. Qua nhu' di~u Su' doan . Vua trd v~, du'<;IC tin m~ måt. Su' di lhång toi am tranh, nhin m~t m~ lån cuoi, r6i tlr tu dh nåp quan. Giua hai hang Tang chung, Su' dm rich tru'<;Ing, dung c~nh quan tai my, tråm tTnh n6i: - Nhu' lai Phåt di,ly, mot ngu'oi tu hanh ngo d~o, cha my du'<;IC sanh thien. Neu lOi åy khong ngoa, xin cho chiec quan tai nay bay len hu' khong. N6i xong, Su' li~n g6 tich tru'elng ba cai, chiec quan lai tu tu bay len hu' khong va nut ra nhi~u manh. Ben luc åy, chu' Tang moi biet ba Hi.o la my cua Thåy rnlnh. Khong cho me biet tung tich v~ mlnh. Khong cho Tang chung biet tung tich v~ my. Su' då thåm lang ti,lO cho my phiin cong duc mang theo v~ c6i lanh. Tnii hieu thao då chin, rl,!ng xuong nåp quan me mot qua thelm ngQt tran dåy, dang len cung du'ong mu'oi phu'elng Phåt. Su' chinh la Thi~n su' Tong Di~n, hi<$u Cheln Dung (1640-1711), mot Cao Tang Vi<$t Nam c1å cUu Ph~t phap thoat khoi ach n~n vao doi H~u Le. rna suyt chut nua vua Le Hy Tong då lam cho mai mot. Va VI the. Su' då trd thanh båc ton su' cua tri~u dlnh Melng thoi. Tårn v6c la vh, nhu'ng Su' van la "Roa tlutqng cua" trong long nhan gian, luon song måi voi di khoanh khåc ch6ng vanh thud thieu thoi. Ch6ng vanh nhu'ng khang d~ tan. Bdi VI chinh cai khoånh khåc åy då thu gQn, co dQng nhung gl lon lao nhåt, y nghIa nhåt cua mot ngu'oi con PMt khi båt dåu chQn cho mlnh mot loi di. Chåt li<$u tu bi va long hieu thåo va bo cua Su' då th€ hi<$n du'<;IC con du'ong B6 Tat di,lo trong PMt giao. Cuoc doi va cong h~nh cua Su' nhu' mot huy~n tho~i. Mot huy~n thOi,li rna lam nen nhung cai th~t muan doi.

- Neu du'<;Ic v~y thl Su' cho gia the o v~ chua voi. Su' nhin m~, mlm cu'oi dåm thåm: - Cl,! d day d<;li nhe! Toi v~ chua xin phep quy Thåy r6i se trd l~i d6n Cl,! di. V~ chua, kh6ng n6i gl Mn m~ mlnh. Su' cm k€ li,li

hoan canh cua mot ba låo tren du'ong. Quy Thåy thu'elng qua, xin Su' cho di d6n v~. Su' moi dam. Ba Hio du'<;IC nghi trong mot am tranh nho nhån sau vu'on chua. Moi sang, Su' Mn tlm my tham hoi, r6i khoanh mot vong co tron, n6i:

Phap

Am Vu Lan 2003

... Ph(lt GiGO chr doi cho ngLldi dan dLlc;1C hj do, dQc I(lp, lam chu dat mJoc va song hoa thuQn nhau trong cQng dong xd hQi con ngLldi cho ra con ngLldi, khong bi cLlong buc lam no 1$ hav lam cong CL,J cho chfnh quyen, bot kE§ tot hav xau. Ph(lt GiGO khong thE§ bi xuyen tQe la nhom tOi quyen IVe ehfnh tri. XLla nav chr co CGC ong Vua bo ngo i di tu chu khong co nho tu naG nom giQ chfnh quyen ....

89


nglim ngay xtia Thich Nu Tri Hai (Ph6ng tåc mc}t mau truy~n Lieu Trci do Hoc Thl.lc;tng Tri Thu k~)

Sinh la anh hQc tro ngheo kie't xae, tha phuong du hQc. Anh C! tro trong mot ngoi chua, ngay dem dui mai kinh sU' d~ ung thi. Quan huy~n sc! tai cling la nguCli xu khac b6 nhi~m Mn, thu'Clng lui toi chua VI quan rilt mo dilO. Quan c6 mot co con gai tu6i dO trang tron, nhan sAc my mi~u di~m l~. Mot horn nhan ngay l~ Vu Lan, co gai theo cha de'n chua. Vua trang thily nguCli ngQc, Sinh om long thåm yeu trom nho. Nhu'ng chang då c6 vrJ con C! que nha, lili thuoc gia dlnh ngheo kh6, rna nang thi dang do xuan xanh, la ngQc dnh vang. Chuy~n lu'ong duyen th~t kh6 n6i uoc rna. Moi tlnh bi chu'ong duyen ngan trC! dng them n6ng nang thAm thie't, mi).c dåu chu'a mot lCIi trao d6i, tlnh yeu cru don phu'ong. Chang danh nuot nu'oc bQt ngam cau "tinh tuy~t vQng ":

Umg ta chOn mQt khOi tinh TInh trang glay phLit ma thanh thien thu. Nang thoang hi~n toi chua mot lån r6i khong bao giCl trC! lili. Con "nguoi gieo tham" d6 M lili trong long Sinh mot moi tu'ong tu' cay dAng, VI khong th~ nao tram nam tinh chuy~n vuong tron. Hlnh ånh nang dang am ånh Sinh mot cach månh li~t, thl b6ng mot horn, chang nghe tin nang då che't. Oi' Ro tMt la: "Ngå" xuan xanh sa ngQ di thien thu ". Moi thily nang c6 mot lån, nhu'ng Sinh lan kh6c thåm thie't khi hay tin nang Ila tdn. May thay, tl,lC l~ luc bily giCl u'a chon ngu'Cli che't C! nguyen quan, nen quan huy~n u'op xac quang thay nang tai ngoi chua Sinh tru ngl,l, chCl ba nam sau se du'a v~ co qu~n. Tu d6 Sinh du'rJc dem ngay gån glii ngu'Cli d~p trong quan tai. Moi tlnh si vån n6ng du'rJm, c6 le con man rna han xu'a, bC!i le giCl day khong con gl ngan caeh. Cai ehe't x6a tan mQi bilt blnh dAng giua con ngu'Cli, pha d6 mQi ranh gioi tai sån, dia vi, giai cilp ... M6i bua an, Sinh dat mot mam com tren nåp quan tai cung cho hu'ong linh hu'C!ng xong, chang moi ehiu ha xuong an. Chang k~ l~ voi ngu'Cli trong quan tai nhu' sau:

"Ol nang ol! Am duong dal nga, nang co thdu cha [(ing tal khOng? Khl ncmg con sang, nang la Id ngQc cimh vang, tal chl la mQt ke thu slnh Mn han an nho (; dq.u, co khi nao dal guong soi den dq.u beo! Nhung tal yeu 90

nang tha thiet, tinh rleng luor!g ra ngdn vao ngo. Hinh bong nang dq.m nec trang tim tal. Bay glo nang ndm do, tal dung day, cach nhau co mQt tarn van quan tal, chl trang gang tae vq.y ma thanh ra biit mdy trung quan san! Di! Sao con tq.o kheo treu nguol duong bily! Khl toi duqc han hq.nh gdn gui nang, thi nang da h6a ra nguol thlen cS, thanh cal xac khOng hbn! UrJc sao nang hay sang lq.l, toi xin do?i bdt cU gi di doi ta duqc tdi ngQ tren duong trdn! XIn nang chung glam cha lang toi". Bua an nao cling v~y, vi~c cung com va åQc van te' than kh6e ngu'Cli d~p trC! thanh mot tl,Je l~ bilt bie'n trong dCli chang thu' sinh. "Hilu cdu tat ung ", lCIi du nguy~n eua ehang ehång baD lau dm ung du'rJe vong h6n ngu'Cli ehe't. Mot dem nang hi~n v~ tho the:

"Cam tam tinh si da chang, em da xin vdi Diem Vuong cha em duqc tdl sinh vao ngol nha sa' 555, duong Nguyln Van Tro'!. thanh phO' Hb Chi MInh . Muoi lam nam sau dLing vao ngay rdm Ihdng bay, chang hay den tim em (; do, chUng la se g(ip gr] di vdy mal' luong duyen. Nhung chang ai, Dlem Vuong co ra mQt ddu kl~n. Mu6n tal slnh, em phai nho nguoi than chi thanh tl!-ng mQt Iq.ng klnh Kim Cuong thi mdi duqc nhu ,v. Vq.y, niu chang co lang, xin ha.v tl!-ng kinh cha em". Sinh dnh d~y mung ro, ghi r6 ngay thang då h~n len vaeh, ghi luon d dia cru moi cua co gai. Tu d6 chang xe'p but nghien, chuyen chu tl,lng kinh Kim Cu'ong Mn sa u ngan lån nhu' nang di).n, phåi he't milt ba nam. Nam d6 ehang då bon mu'oi lam tu6i, con nhung mu'Cli hai nam nua moi gap lai ngu'Cli d~p ngay xu'a! Sinh vån om long ehCl drJi, hlnh ånh yeu ki~u eua nang m6i ngay mot d~m trong tri tu'C!ng cua ehang. V§ phån co gai, quå nhien thån thue co då thae sinh vao mot gia dlnh thu'Clng dan C! dia cru tren, d~ dap lai tilm tinh si eua anh hQe tro. Co mang hlnh dang mot co gai nhu ml d~ yeu, nhu'ng khong e6 gl gQi lå ca li).n crum sa cho låm. Moi tlnh deo dång tu lue con nåm trong quan tai, khie'n ti§m thuc co vån mot m1,l'c d<;li chCl anh ehang thu' sinh mi). t trång. Voi tinh yeu moi nC!, co tu'C!ng tu'rJng hlnh dung cua anh chang it ra eling bång chang Kim:

Phap

Am Vu Lan 2003


Phong tu tai mq.o tuy~t viii Vao trong phong nha. ra ngoai hao hoa.

gia nay Mn thay! Chang lUa Mi ta! Th~t ehang khinh ta qua måe!

Ngay thang thoi dua, sAp de'n ngay h~n. Chang thu sinh bay gio tu6i da xap xi l\lc tuiln, rau toc hoa ram, xam m~t phong triln VI n6i doi mua nAng. Nhung m6i tlnh thl vån tudi tre nhu thuCi ban dilu, VI no vo hInh vo tudng nen khong co gia b~nh nhu cai th€ xac cua anh. TInh yeu da khong d6i, nen hlnh anh nang trong tim anh khong chut d6i thay, do la net d~p dAm nguy~t say hoa cua mot liln sd ngo. Anh yeu, la yeu di hlnh bong da nang thl dung hdn. Yl ne'u nang con s6ng thI chAc chAn bay gio nang ciing khong con nhu hlnh bong anh ton tho.

Nang om m~t bo eh<.tY mot m<.tch van nha trong. C\l thu sinh lui thui le budc tren duong v~. Chang nhu bung dnh edn truang mong: hlnh anh co ti€u thu da ehe't th~t r6i, nho chang vua tai nghe mAt thay. Vang, nho thay nguoi con gai s6ng, rna chang ehe't du<;lc trong tim hlnh anh nguoi con gai che't. Bay lau h6n rna vån s6ng manh li~t trong lang ehang dudi hlnh anh mot co nudng hoa nhuong nguy~t th~n. Nhling bay gio, sau muoi lam nam cha d<;li, chang cm bAt g~p mot co gai nhan sAe tårn thuong nhu tram ngan co gai khac, nao co gl dau? Chang trCi v~, giCi l(li kinh Kim Cudng ra t\lng, de'n cau ke't:

Cai ngay h~n ho da Mn. Anh chang thAng bo y ph\lc mdi tinh, chai lai mai toc Olla den Olla b<.tc khong bie't baG nhieu liln, co' che dau dng nhi~u toc b<.tc dng hay. Anh cling khong quen boi dilu lang mu<;lt nhu thOi trang d<.to do. Nhung lam gl thl lam, khong th€ hoa trang di gia thanh tre. Khong th€ nao xoa he't nhii'ng ve't h~n nam thang khAc sau tren vung trang nhan nheo.

Phong min den ed son kM Tang thuong den. ed hoa kia eo nay. Hu6ng chi la con nguai, du no co n6 It/c baG nhieu d€ xoa bo ve't tich thoi gian tren than th€. Nhling tam h6n cua ehang, m6i tlnh si eua chang khong ehiu gia theo tu6i tac, rna no vh la m6i tlnh dilu eua tu6i doi mudi, cua eai lån sd ngo. Cho nen anh chang hang hai, ham hCi thue xe tAe xi Mn dta chi nang hen d€ g~p l<.ti tlnh xua. Philn nang eling vh, con tim ron ra vdi tlnh yeu, vdi mong d~p va vdi hlnh anh ehang thu sinh kha ai. ChAc hån m~t chang phai d~p nhu m6i tlnh eua ehang! ChAe hån chang phai tudi tre nhu hoa xuan phong nh\lY! Gi, cam dong lam san cai phut giay g~p ga! Ngan nam h6 d6 da ai quen. ... M6i nguoi s6ng trong tam tuCing hlnh anh tuy~t voi cua nguoi kia, va cua m6i tlnh, tuCing tU<;Ing de'n di lue g~p gB rna suyt che't ngat nguoi VI sung sudng. Chie'c xe tAe xi da dung l<.ti trude mot ngoi nha chung eu dd day. Nang con gai da ra dung tua eil'a trong cha. Ma nao thay dau bong hlnh "ho ang tå da lang em"? Cm la mot C\l gia trong dng gia hdn do bCii n6 It/c lam cho co ve tre. Co gai buot mi~ng hoi: - Gng kie'm ai') - Xin 16i, eho toi hoi tham nha ti€u thu... - Gng la ai? - Toi la thu sinh Ci trQ ehua Ba Båm. Xin co eu thua vdi ti€u thu nhu v~y. Co gai oa khoe, noi trong tue tuCii: - Kh6ng phai, khang phai! Troi ai! Chang da phu dnh, da lua Mi ta! Chang da si me nguoi khae, nen dua ong

Phap

Am Vu Lan 2003

Het thdy phap hilu vi Nhu mang, huyln, bao, dnh Nhu suong, nhu ehCIp loe Hay quan ehiiu nhu the: Chang dnh ngo, thilm nhu: "Cam on nang. Nang da dem l(li eho ta Sr; THA.T. Nang da eho ta th(]'y edi phi '.v da tuJng tuqng. Ta se khOng ean om giil mal hinh dnh nao. vi PM-t da dq.y: Phap ean phdi bo huong ehi phi phap. Nhan seie nang, edi nhan seie mO. muili lam nam nay ta tung sa)' deim, da khOng thl!e, huong ehi la hinh dnh, hoai ni~m v~ nhan seie a);. Cdi thl!e da khOng rhl!e. huong h6 la mang tuJng trong tam". Trieh "fJUong VaG NOi Tam" eua Thieh NO Tri Hai.

m~yeu Ma y tim troi lang thang qua dil u nui, Nhu kie'm tlm, nhu khAc khoai chdi vdi. May v~ dau? Cho ta nhAn ehut JOi, Tim giu p Me! M~ ba y gio da u nm? Boa h6ng do M~ di con thåm nghl, Danh t~ng cho M~, cm M~ thoi! Ch<;lt nhd ra chu M~ da xa r6i, Nu h6ng nho guc dåu duong l~ rdm. BCii yeu M~ nen con yeu nAng sdm, Yeu hoang hon giang kln 16i M~ v~, Yeu dnh co bay la eh6n d6ng que, Yeu ca tie'ng san chi~u tren Iling dy. Sao the' nm? Yl M~ la he't tha y, B€ r6i eung v<.tn phap l<.ti d6ng quy, Be'n tuc di, sanh tuc til' khac gl? Con da hi€u va lang bi dan trai. N\l h6ng nho gio day thoi khAc khoai, Tung eanh tron xoe rong y hie'n dang, Be'n the' gian khAp tat ca nhan quån, TInh yeu M~ tlnh yeu thudng bat di~t. Thich Nu

Hu~

Trang

91


eau

chuy~n Nguy~n

Ngay thang 6 nam 1906, vua do cac tru'C1ng ngm he, t6i cting di tham mot vi su' d chua hang Bu'di, v~ hin Thu~n Thanh tInh Båc Ninh. Ben ndi thl ban su' cung tang chung di dQc hi!- (l) ben chua Thien Thai. tu may h6m trudc. Bay giC1 trC1i da giin h6m, t6i phai ngm lai do. MOI mlnh ng6i trong phang khach tr6ng sang hien tay , vång ngåt kh6ng co ngu'C1i di li!-i. Bong chi~u phan chieu, la eay lån vdi reu san mot mau nhan nhi!-t, trong canh thanh tich hi~n ra mot cai ve the lu'dng, khien cho lang ke khach du ngao ngan nei may ngan hi!-c nOi. Trong mot cai phang sau va t6i, nghe co tieng ngu'oi ho khoai khåc (2). Hoi ra mdi biet la mot vi hanh tang (3) t'!-m trl.l canh chua M xem kinh va du'ong b~nh. T6i li~n tdi ndi, co y cung su' noi may eau chuy~n nha chua cho khua y cdn sii u 4ch. Bu'dc vao, vua thay mot ngu'oi chung nam mu'di tu6i. m~t xanh minh giiy. ng6i tua lttng VaD cot, net mat dam dåm, tr6ng ra cU'a s6. tmnh thoang thd dai mot di. nhu' dem bao nhieu di uat di nao da chat chua trong oc nho hdi thd de tiet ra ben ngoai. T6i se len tieng rna chao: - A Di Ba Ph~t! T6i la ngu'oi co quyen thuoc vdi su' ban tlf (4) den chao ngu'oi. Ngu'C1i kia nhln t6i luc lau, r6i noi mot tieng n~ng n~ ding: - Thiiy hay dung xa t6i ra. T6i la mot ngu'C1i co toi: t6i la ngu'C1i såp xu6ng dia ngl.lc . Thiiy hoi t6i lam gi? T6i nghe noi phat li!-nh ca ngu'C1i, nhu' mlnh dung ben rna quY. T6i noi: - Toi nghi~p thay, ngu'oi d canh nao? Ngu'oi co b~nh gl? Sao ngu'C1i kh6ng vao nha thu'dng rna u6ng thu6c? Ngu'C1i kia noi: - T6i kh6ng co ndi thu'C1ng trl.l. B~nh t6i da lau, kh6ng co the chua khoi, rna cting kh6ng ai co the chua khoi ; chång baD lau nua t6i se ra ngu'C1i dudi cfru trung dia ngl.lc. Th6i, thiiy v~ phang khach rna ngm . Noi r6i cu dåm dåm tr6ng ra cU'a s6. T6i lui v~ phang khach, cu mot minh mlnh nghl: ngu'C1i nay hån co oan nghi~t gi day, cho nen di lu'dng tam no cu d5i theo rna dn giåt (5), ay la mot sit hlnh phi!-t rat n~ng . Than 6i sinh, lao, b~nh, tU' la b6n nghi~p cua loai

92

nhå su'

Ba HQc ngu'C1i, da co than phai co nghi~p. Kla ngu'oi da xa than di~t tl.lC can phai mang lay nghi~p VaD mlnh. hu6ng chi

ngu'C1i tung duc tu tlnh (6). biet bao giC1 cho ra khoi ben me be kh6 . Bu'dng ng6i nghl thay thoang c6 bong ngu'C1i vao cU'a, nhu' co hdi gio lanh th6i IQt vao mlnh, sdn ca gai 6c . Tr6ng ra thlla ngu'C1i ben tay hien, bu'dc vao keo ghe rna ng6i. T6i cting voi vang dUng len rna chao hoi. Ngu'C1i kia )j~n noi: - Hån thiiy dang nghT ng<;li v~ vi~c t6i. Neu t6i kh6ng noi chuy~n cho thiiy nghe, M di nghi doan (7) b~n tri kh6n cho thiiy cting kh6ng phai. Va Ii!-i, chång baD lau rna t6i se bo di the gidi nay, cting nen dem chuy~n rnlnh M lam gu'dng cho thien hi!- . T6i xem thiiy cting la ngu'C1i van sT, cting nen ky lay nhung nei khåt khe d dC1i, di~u hay ete rna khuyen, di~u dd de rna rån, cting kh6ng phai la sit v6 ich. T6i noi: - Ngu'C1i ta ai cting co di~u hay di~u dd, h~ biet dd ay la ngu'C1i hay . Cho nen dac Thich Ca cho chung sinh sam h6i, di!-o Thien Chua cho con chien rU'a toi. Neu ngu'C1i da san lang noi th~t, tu' mlnh kh6ng phu vdi lu'dng tam, trC1i PMt nao chång chung minh cho lang ngu'C1i ngay th~t.

Ngu'C1i kia ng6i d6i di~n vdi t6i rna noi: - T6i hQ Triin, hi~u la Nguy~n Khue, ngu'C1i Ha B6ng. Cha my mat sdm d voi chj, cting cho an di hQc. Nåm 15 tu6i chj chet. anh re lay v<;l khac, the kh6ng d du'<;IC, phai bo rna di. May g~p mot ba hQ Ly , d mot lang ben, thay con nha kh6n kho, dem v~ rna nu6i. Ba kh6ng co con trai, cm nu6i mot ngu'C1i chau gai ten la Ly c6. Bil thay t6i da IOn, cho len tInh vao trang (8) Phap Vi~t rna hQC . Nghl t6i co khac gi chiec la Ila rung, con chim lac t6: saG cho khoi sa nga chlm dåm da la kha, can mong gi sit hQc hanh, du co thien tu' th6ng tu~ the nao, cting phai dOi!- Ii!-c ra con nha that giao (9). Nay than triim luan da du'<;IC nhC1 tay te do, du'<;IC am no, co giao dl.lc tu'dng cai an cai nghla ay, biet lay gl rna tra cho phu (lO). Mot h6m nhan ngay ngm hQc, t6i v~ tham Ly ba. Ba lay my con rna xttng h6, tlnh au yem, cach 6n t6n, da cam dong lang t6i cho den rdm rom hai hang nu'dc måt. T6i

Phåp Am Vu Lan 2003


n6i: "Toi la mQt dua con nha bac duc. då khong cha khong m~ lc;ti khOng anh khOng em. TriJi dat sinh toi ra co ."1' day dQa vao mQt diJi khOn cung kM? n/lI~c. du ba co lang tu thi~n the' nao. khOng to ddm dat bun cha nen tl1qng dl1qc". Ly ba n6i: "Gia hie'm hoi. them chut con hiin chdu thdo, tMy con ciIng la con nha fl1rJng thi~n, coi ngl1iJi dfnh ngQ, co ve thong minh. di gia sOm khuya btiu bc;tn va tin caY vi sau. Con oi. dl1iJng sinh phuc con con dai, vi~c gl ma fgi chi (11). Tu nay mf; khuyen con phdi phiin phcit tinh t/uin. hQc hanh tan toi cha bcJng ngLtiJi. cha khoi ph~t lang m~ då thl1rJng con ngay nay". N6i rai Ly ba gQi Ly co Mn ma bao: "Nay Trdn sinh då fa ngl1iJi trang mQt nha. chdu phdi fa:\' dc;to anh em ma xu. khOng co ddu gl phdi hiim nghi, phdi giup anh may nhilng vi~c ma may co thi fam dl1qc". Ly co nghe n6i, se ngoanh lC).i ma chao toi, rai cU' cui d~u rna dU'ng. Toi vo y cU' chu måt ma nhin, lam cho Ly co thyn do ca tai ca c6. Ly ba bie't y gQi Ly co ra ngoai n6i sang chuy~n khac. Toi cling ngå ngiln hai lau. rai xin trd v~ tntC1ng hQc. TI! bay giC1 Ly co thuC1ng dem ti~n gC).o cho toi d nha trQ, va may gi~t gia d~u la vi~c Ly co. L~n kia toi phai dau d nha trQ, mQt tay Ly co thu6c thang cåm nuoc; thl!C la mQt nguC1i c6 nG' cong, c6 dU'c hC).nh: con nha khue tu chua d€ då c6 may nguC1i. Va tu thud nho då quen an dn d ki~m. khong nhi€m mQt chut gl la th6i dång tlnh kieu. MQt bG'a, Ly co bttng thu6c Mn, toi lay lC1i cam ta rna bao Ly co ding: - Ly co då kh6 nhQc voi toi la bie't duC1ng nao' Toi la con nha bC).c dU'c, s6ng thac c6 k6 chi rna di an cho toan, nghla tran trQng cua Ly co toi bie't lay gi rna d~n bu cho xU'ng dang? Ly co n6i: - Vi~c giup dB anh em cling la k6 an k6 nghla.

vi~c

trong nha, c6 gi rna

N6i rai thao thao (12) ra v~, Mn clta con trong lC).i. Bay giC1 tinh th~n toi chuyen chu vao mlnh Ly co. Ly co moi muC1i sa u tu6i, kem toi hai tu6i. Nhu trang con non, nhu hoa can tl,l, chua c6 th6 lay tinh dQng, lay y du. Va Ly ba då hU'a nh~n rnlnh la con nuoi, hån khong c6 y cho rnlnh la chau rl Ne'u nghe Ly co k6 lai nhG'ng Wi tho bi cua minh vua rai, c6 khi bao nhieu lang au ye'm xua nay se d6i ra dnh ye'm bC).c (13). Toi cU' nghT quanh nghi quiln, nlta thyn nlta buan. Sau thay Ly co v§n di lC).i nhu thuC1ng, moi yen lang d~n d~n. Tu d6 khong can dam gid th6i khinh b<ic ra nG'a. Ay la st! giao thi~p l~n thU' nhat cua toi voi nguC1i hQ Ly; rna chinh la di~u an sau tlnh n~ng då in sau VaG 6c då nhuQm vao lang, khong baG giC1 loi quen di cho dU<;1c. Nam 20 tu6i, toi thi d6 thong ngon (14). 21 tu6i b6 len thu<;1ng du. Vua dU<;1c bay thang thuy th6 bat phl,lC (15). phai do rna v~. Lån ay Ly co lai vat va nuoi toi hån la l~n truoc. MQt t6i toi dang ban khoan dån dQc VI m6i tlnh rieng. Ly ba li~n l<ii rna hal ding: - Nay b~nh con då thanh tha, saG can tdin trQc canh khuya! Nay con då de'n ngay khon lOn, rna me cling mQt tu6i mQt gia. mong cho con tre som thanh gia that, M gia dU<;1C yen lang. Nay Ly co la con nha c6 ne't, c6 th6 giup cho con trong vi~c UlO t~n. thuc då hoa vua thåm canh, trang vua tron gUång; d6 d<;1i ngay lanh thang t6t, me håy dinh li~u cho chung con thanh duyen phu phl,l . Toi nghe n6i nhu thua ngQc sik (16) tlf chin t~ng may trC1i chuy~n xu6ng, mung mung tui tui, khong bie't lay gl rna hinh dung. Chång bao lau nguy~n xua då nang, thl!C la di h<inh phuc ma hudng la l~n thU' nhat. Bay giC1 (17). Ly co cling can phai tr~m giC1 ...

vyn, duyen moi dng sinh blnh toi moi dU<;1c Ly ba då nen v~t bOa oan. TrC1i åi' Bie't bao

Toi n6i: - Toi thuång Ly co he't lang, khong bie't Ly co c6 thuång toi nhu the' khong?

De'n aay tie'ng th6n thU'c lam cho dffi cau n6i, cU' guc d~u xu6ng dnh tay rna kh6c. nuoc måt rong rong, khong ngilng d~u len dU<;1e .

Ly co n6i: - Anh em thuång nhau la le tI! nhien.

Chua bie't cau chuy~n ke't CI,lC ra lam sao, rna di tlnh dau don cua nguC1i nay Mn ct!c di6m. MQt lue nha su lai ngai ngay len, hai tay om lay ngt!c, lang may chau l<ii thanh mQt di rånh giG'a tran, vai so len t~n tai. Trong bQ gom ghie'c, nhu mQt nguC1i tu bi giam då lau nay dem ra ma hoi an.

Toi n6i: - Tuy nhien, chiing nhG'ng toi thuång Ly co VI tlnh anh em, va thuång Ly co vi dnh .... N6i Mn day toi ngung lC).i. Ly co lC).i hoi: - Con VI tlnh gl? Toi n6i: - Yl dnh an ai. Ly co nhin toi mQt dch nghiem nghi ma n6i: - Toi khong hi6u Wi anh n6i. Thoi anh u6ng thu6c di keo nguQi, toi cling phai v~ keo co mong.

Phap

Am Vu Lan 2003

Toi trong m~t dm lang khong d~u, bao håy ngai yen ma nghi cho khoi m~t. Nha su mim cuC1i mi€n cuBng lam bQ mi,lnh me, cho toi khoi chan. Rai cU' tie'p tl,lC rna n6i: - Chung toi cung hudng di li,lc dnh doan vien trong gia dlnh dU<;1C hån mQt nam, sinh du<;1c mQt dU'a con trai, r6i toi l<ii b6 ra lam thong ngon duoi tau tr~n (18), nay d6ng clta nay, mai ra b6 nQ. Tu bay giC1l<ii ke ra ha thi b6n

93


phu'dng, ngu'oi duu sdm horn chie'c b6ng, sum hQp c6 it bi~t ly thi nhi~u ; thu'ong thay! Su' sinh ho~t cua chung toi n6 då tieu rna milt baG nhieu la cai thanh nien h~nh phuc' Sau nåm sau toi mdi I~i du'Qc d6i v~ toa Su d Trung Cha u, thl Ly ba milt då he't vi~c (19 ), baG nhieu di san cling d~ l~i cho vQ ch6ng toi. Dua con trai toi cling då bie't di hQc. Lam vi~c d toa Su nhu' toi cling la b~c c6 danh gia , tu dnh quan cho de'n phu huy~n ai cling tdi lui, cho nen b6ng Ioc cling nhi~u rna chi tieu cling låm. Tu'dng ngay nao vd con dp tung r6 khoai, doi tung thung gao di nuoi ch6ng, nay da du che ngt1a cu'oi, an lrång mii.c trdn, st1 hy vQng cua chung to i, tu'dng the' da la man nguy~n . Ai ngo no du sinh ra dam d~t quy~n quy sinh ra kieu cang; st1 tai hQa d doi thu'ong phat doan (20) tu nhung khi dåc cm. Mot horn toi vua d nha håu ra thily c6 cai xe sung s\fc (21 ) tru'dc mii.t di l~i , mot ngu'oi trong xe bu'dc xuong rna

n6i: - Thåy quen toi r6i u1 Toi da Mn mily horn nay, cu di tlm thå y mai. Toi cling mung ro rna n6i: - Chao co Ba. Co Ba n6i: - Quan lån toi da v~, c6 khi khong sang dilt thuoc dia nua. Toi vua cu'oi vua n6i: - The' thl co Ba cång du'Qc tu' do. Co Ba n6i: - Phå.i, chång the' saG toi du'Qc Mn day rna tim thåy " Nguyen ngu'oi nay la vQ mot vien quan d tau tr~n. vån d tren bo , tru'dc c6 dan diu cung toi . Ngay nay l~i gap, khong kip tinh gån tinh xa, cu d6n ru'dc v~ nha, nh~n la ngu'oi quen thuoc cli. Dai d~ nhung ngu'oi da llia (22) du'ong giao thi~p, khong quen lily l~ phep buoc minh, tu lOi an tie'ng n6i cho Mn ne't dung ne't ng6i, d~u du cho ngu'oi ta chl trich. Trong bily nhieu ngay co Ba lui tdi d nha toi thl Ly co mi~ng n6i khong ra, rna tht1c nhu' danh d6ng trong con måt. Sau toi phå.i thue mot eai nha khae eho eo Ba d, rna mot minh toi cu tå. xung hfi'U dot, nhu' ong chie'n tu'dng dung giua trung vi. Mot la tranh cho khoi tie'ng ehi tie'ng bile trong gia dinh, hai la de beo ntQu n6ng; ai thily cua troi rna chång tie'c. Than the' toi bily gio ching khae gi Tie't Dinh Son da ham VaG me h6n tr~n, len, lui, tå., hfi'U, ehång con bu'de nao la mot bu'de quang minh. Mily noi ca quan, mily ch6 d~ tru'ong, khong ch6 nao la khong c6 toi vdi eo Ba lam khai m~c ehu. Mot horn canh da tan, ru'Qu da dnh, co Ba ngån ng~i rna n6i vdi toi ding:

94

- Su' hanh lac cua chung ta nay såp Mn ngay thu cuc (23), v~y phå.i li~u rna tinh caeh duy tri, euoe e~nh tranh c6 nhanh ehan, nhe bu'dc mdi han ngu'oi, ne'u ng6i eho nu'dc de'n ehan e6 khi nho bu'de. Toi ngåm anh eling c6 ve phat dat, saG anh khong li~u the' rna ra lam quan? Cu Iily tai lt1e toi rna xem, tu'dng cling la vi~c dung di (24). Mdi nghe thily hai chu "lam quan" thl toi fon rip d tam thån, nhu' ai da md la co trong bl,mg, xu'a nay chl tO ntdng quan lån, bay gio h6a ra st1 thu'e thl bie't dau? Toi voi vang hoi: - N6i choi hay n6i th~t? Du'ong Sl ho~n bay gio m6i ngay mot ht::p; c6 phå.i d6 trong tui dau d~ tuy y minh va vet. Co Ba turn rim rna n6i: - Khong phå.i n6i ehoi. Ne'u mily tay cot ye'u vdi minh da la ngu'oi quen; nhilt såe nhi tai (25), thien h~ con e6 sli gi la kh6' Toi mdi nghe, mat n6ng len bung bung, sau lanh nhu nu'dc d6 VaG Iling, baG nhieu y khi tieu rna di dau milt d. NghI minh voi ngu'oi nay ehång qua la duyen gii.P go, c6 ly gi lily trinh b~eh rna buoe nhau. Va xem tinh tinh co Ba nhtt chim ngoai 16ng, nhu' thu s6 cui, h6 d~ chiu eho ai lung lae hay eo my (26). Toi lam bo ngån ngd rna n6i: - Toi eoi eo Ba may cao tran fong, du'ong du'ong mot vi phu nhan, rna trong sa toi quan loe e6 dao h6ng l~i la sa cong danh phå.i nho noi tro . Khong bie't co Ba se li~u ra cach nao ? Co Ba n6i: - Muon an lai thl phå.i bo von. Thåy dn phå.i chuoc v~ eho toi mily bQn d6 vang la d6 dn dung etla toi, con vi~c gi nua thi cu mac toi tuy eo ung bie'n.

ca

Toi voi vang v~ nha va vet du'Qc baG nhieu dua cho eo Ba rna eo Ba vån eon ehu'a du dt]ng. NghI di nghI lai ehl con mily buc van tu' eua di så.n Ly ba d~ l~i va con d tay Ly co, phå.i I~p the' rna lily cho du'Qc, the' la he't. Toi horn ily v~ nha , thily Ly co dang .ng6i du'di b6ng den rna va ao . Toi ghe l~i rna bå.o ding: - Nay vi chut eong danh nen phå.i tieu eling tan . Toi muon mu'Qn mily bue van tu' da Ly ba d~ l~i. R6i day e6 b6ng c6 Ioc l~i kie'm ra biing tram bång nghin bily nhieu , bily gio eling eua ch6ng cong vQ ehd di dau milt rna sQ. Ly co voi g~t lOi toi di rna n6i: - Thoi, lau nay toi da bie't than pMn me con toi r6i. Cong danh phu quy eling xin nhu'ong d cho ai. Thåy hay xem toi bay gio da minh trån tay trång eon c6 cai gi rna cho ai nho dt(Qc nua . Nghe mily tie'ng cham phong (27), toi da lim gan tuc ruot phå.i bilm bt]ng rna lui ra . Vua gap co Ba v6n va rna hoi:

Phap

Am Vu Lan 2003


- Nay, day vua c6 tin may mån låm, th~t la cai dip t6t cho mlnh. Nao khoån toi båo thiiy bi~n då du chu'a? SQ cMm ra thl nhB d. Nhi~t tru'ong cua toi bly gio l?i n6ng nhu' hia Mt. NghI Mn mly buc van tl1 phåi dung vti doan moi xong. T6i horn ly l?i v~ nha, khong thly Ly co ng6i ngoai. Hoi con d n6i Ly co dau bl;mg, tu mly bua khong an, phåi u6ng thu6c moi VaD phong ngru.

Toi bie't ngay Ly co thoai thac: vQ con nhu' the'. con nho nhau lly gl' Toi VaD ngay cho nåm rna hoi: "Ma}' bllc l'Cln tI! ca de' dau? Ne'u co chO/ tai mQt loi la co SI! chdng lanh den tinh m~nh ". Ly co con tu'dng la n6i doa, cu thung trunh rna n6i: "Van tI! nao da tMy ma cI1 tra hoi ?" . N6i r6i l?i cu nitm v~t xu6ng. Toi cam qua, vua blfac ra rit len mot tie'ng. Nhu' c6 ngu'oi giåy l?i. hai con måt n6ng nhu' keo mang, baD nhieu mach mau trong mlnh su'ng len he't. Bly gio toi trong thly Ly co nhu' ngu'oi di san de dUQc con thu du, co' danh cho th~t phåi phuc xu6ng keo ch?y thoat di chang. Khi då m6c du'Qc cu6n van tl1 d trong lung Ly co, thl Ly co khong con mot hoi thd. Toi cting buac råo ra rna di thiing. Bern cuon van tl1 ky lly mly tram d6ng bac rna du'a he't cho co Ba. Mly horn sau. len v~ nha, vua Mn clta då thly ron rjp ke vao ngu'oi ra. nghe n6i Ly co phåi chung bang huye't då mly horn nay nguy låm. Thly n6i chot d? rna mlnh khong mat nao dam VaD trong thly Ly co, cu bang hoang thlt the', nhu' ngu'oi khong h6n khong via. Du xin phep d nha nuoi vQ 6m, cting cu lån lut mot noi, bu'ng m~t rna kh6c.

Toi cu dung dl1C mot ben dU'ong, r6i de'n nha mot ngu'oi chj em rna hoi chuy~n, vua de'n, nguoi cm em du'a cho toi cai thu' cua co Ba M lai. Toi b6c tuot cai thu' ra rna xem. Thu' riing: "Anh Phdn, khi anh dQc cdi thu nay, thi tai da thuQc vi tay mQt nguoi khcic. Duyen ky phung chung ta co the' ma thOi, khOng con b6i tie'p vrJi anh duqc nila. Xin anh vi nha ma hu(;ng cdi h(lnh phuc vq hiin con thdo, My gio se quen co bie't mQt nguoi con gdi ten la co Ba. Cdi khodn anh da gi'ti cha tai cting du chi son phdn. Cdm On anh Mm ". Boc cai thu' r6i, måt nåy dom dom, tay run dm c~p, nhu' con thu du phåi cai ten thu6c rna phat dien. Mu6n het len mot tie'ng: "Ai ngo?" gi~t mlnh thanh ra mot con ac mong. Bie't chinh mlnh då phll.m mot toi rlt JOn la toi gie't ngu'oi, bie't Ly co då chju khult nhl,lc dau don rna che't; bie't cai long tham dl,lc mlnh no då du'a dåt mlnh VaD nhung du'ong toi IOi, bie't nhan tlnh the' lQi chiing qua la mot dnh chiem bao, bly gio 6c toi khong sao rna chua cho he't nhung di~u h6i h~n. Thoi! Mlnh då vi mot ngu'oi xa'u xa, rlt hen h? rna phI,! vai mot ngu'oi dang quy h6a, dang on nghla; mi,it mlii nao con d6i vai moi ngu'oi? Ly co co bie't cting tha thu cho toi chang? Ba mang phong tung cling la cai thong b~nh cua ngu'oi dan ong, con toi ngo ph?m cua ngu'oi n6ng, cting nhu' nguoi dien, hoi,ic c6 th~ nguyen tlnh rna khoan giåm. Tuy nhien cai lu'ong tam toi n6 cang nghiem nhi,it, no båt toi nM mai cai toi toi, rlta cting khong phai, mai cting kh6ng s?ch, då mu'oi nam nay, loi bo he't moi sl1 ai luye'n d doi, då quy y diiu Ph~t, doi duc tu bi, md du'ong te' do, cho toi gi,ip l?i b?n loi cung v~ crnnh giac. Bua con toi cting theo chung b?n rna di Sai Gon. Khi di c6 glti l?i cho toi mol di thu', xin thiiy håy doc cai thu' nay, thl bie't can trang con tre ....

Mot horn thly thång con ch?y l?i, måt hoe hoe do n6i: "Me o? gQi thdy mai, xin thd,,>, vao", Toi li~n thea dua con rna vao. Ly co con trong toi mi~ng mu6n n6i rna khong nen tie'ng nua. Toi dung chan khong vung, du'a mlnh VaD vach, hai tay bl1ng lly m~t, tu'dng mlnh nhu' mot dua tu n~ng du'a ra rna xlt an. Thly c6 ngu'oi vl1c toi ra ngoai r6i me thång di. Vi~c Ly co mlt r6i t6ng tang ra lam sao khong bie't gl nua.

Toi dem di thu' Mn b6ng den rna doc.

Bang khuang tu'dng mlnh ra khoi clta lai tlm Mn nha co Ba. Trong len nha gac, khong c6 bong den, da h6 nghi. Hoi ngu'oi d n6i: "Co di choi nga,'>' tit hOm thdy khOng (; do ". Hoi co di vai ai? Ngu'oi d n6i: "Co di vrJi mQt ang kluich Le/'. Toi tu'dng chiing co le thly anh vua d6c tui rna chj då d6i long; hiin co nay di v~n dong cau chuy~n cua mlnh, håy cha lau the' nao cting co giai tin. Co nay nhii'ng lue bie'ng son nh?t phln, toe xoå ngang vai ao che m1a ngl1c, cting du cho nguoi ta dien dåo, hu6ng l?i vang deo ngoe giåt, glm boc hoa di, thl såt nao rna chiing ngay, da nao rna chiing chuytSn.

Thu' rång: "Thua cha. Tai la mQt dlla con tre raf khOn n(;ln (28). VI chinh meit con da lam chllng mQt cdi lhdm k,ich ddng kinh hai da ddn ra (; trong gia dinh. Cdi dc cdm ay kh6ng bao gio cha con khuay di duqc. Thu m~ khOn trd, nghia cha chua din, thf!C con khOng dang kilO. mQt nguoi tren the' girJi. Ne'u con chLla tim de'n non cao vl!C thdm cting vi khOng nil de' cha them n(ing tQi tinh. Xin cha hay quen co sinh dlla con ten ta x. .. hay sdn lang m(;lnh me an nan cdi hO/. SI! sum hQp cua chung ta (; noi chin sua/, ngay hay con dai".

Toi l?i tho thån di ra, vua Mn clta nha hat, thly suyt qua mot cai xe ngl1a . Nguoi trong xe crnnh la co Ba ng6i vai mot ngu'oi lu~t su, nhae thly toi ngoånh m~t lam thinh, gil,lc dua danh xe ra roi cho ngl1a te'.

Toi vua doc cai thu' xong thl nha su cting vua thuc dh; hoi toi doc då xong chua. Toi n6i: - Su' t1nh thuQc thuc, thl eai thuclng tam eua nguC1i eting la qua dang.

Phap Am Vu Lan 2003

Noi r6i dua toi mot cai thu' goi ky lu'Bng låm, r6i cu dl1a ghe' rna ng6i, hoac sa nu'ac måt hoac cau doi may, tlnh thai the luong, lau lau thiu ngu.

95


Khi v~ nha nhan ky d§u duai nhu the'. Nåm sau co nguoi nha chua v~ hOi Phil Gi§y, hoi tham, thl noi: Vi hanh tang ffy da tich t(li chua Thien Thai ngay thang Chap nam ffy.

(trich TQp chi Nom Phong, 5626, th6ng 8 -1919)

ehu thich: (1). M6i nåm, su tang phai t~p trung hQc t~p kinh sach mot thoi gian, vao mua h(l, nen gQi la "kie't ha" , "dQc h(l".

(2). Nhu khuc khiic. (3). Vj su di van du ndi nay ndi khac. (4). Chua sa t(li. (5). ciin nho

(6). Buang tha dnh dl,lc.

mau bong h6ng

(7). M6i ngo.

(8). Truang. Nguyen HQ'p

(9). Nhu that hQc. (10). Co le la phu

ho~c

phu: vua, du.

--- 000 ---

(11). B(li chi. (12). Tfft ta, gua loa. (13). Khinh re. (14). Phien dich (15). Khang h<;fp thuy th6 .

(16). NMn dU<;fC siic chl guy bau. (17). H6a thanh v~t khac, tuc da che't. (18). Tau chie'n. (19). Man tang. (20). Biit nguon. (21). Nhu sung sung. (22). Lua: thao, sanh. (23). Ke't CI,lC. (24). D~ dang. (25). Thu nhfft la siic d~p, thu nhi la ti~n tai. (26). Cd my hay ky my la day giam ngua , bo, y la rang

buOc. (27). Nhu mui kim chich vao rninh. (28). Chu kh6n n(ln Cl day chl co nghIa nhu kh6n kh6. Nguy~n Van Vinh thoi ffy djch Nhung nguoi kh6n kh6 la Nhung ke kh6n nan.

ke

Nglim sat nhan se gijp sat nhan, Nglim xam lang se bi chinh ph1;lc, Nglim h6n hao se bi chlim. mAng, Nglim lia lam phi~n se bi phi~n nhi~u. (Kinh Phap CU)

96

Trang khang khi tung bung cua ngay hOi Vu Lan, v~y rna chl mot rninh tai dung ndi day dE buon rieng cha chinh ban than minh. Cac ban khac thl dang han hB hanh di~n vi rninh con m~ va dU<;fC deo mot bang hong do thåm. Mau trång la mau ctla tang toc la mau mfft mac, bCli v~y tai mat di mot nguoi m~ rna tai hiing kinh yeu. NhO l(li luc xua m~ tai con s6ng, nguoi thuong dån tai di chua nhan ngay hOi Vu Lan, luc ffy tren ao tai cung dU<;fC nguoi ta cha deo mot bang hong do thiim. The' rna gio day, mQi vat d~u thay d6i, thoi gian cling lam cha tai dau don, thay the' vao bang hong mau trång. Hoi xua m~ tai thuong khuyen tai nhu the' nay the' nQ, nguoi hay bao: "Con ma khOng nghe lai mr: Ihi sau no.\' con se hOl hlj.n". Luc do tai con nho liim, khang hiEu he'l y cua me. Nhung tai cling co' gång nghe lOi nguai, nhung lOi rna sau khi nguoi mat tai moi cam thay co y nghIa va thffm thia duong nao. Mot l§n tai con nho, tai di hQc ma khang chiu v~ nha li~n, lam m~ tai a nha hoang h6t va lo s<;f, khang bie't tai di dau va hi~n gio tai dang lam gi, nguoi da khoc vi lo cha tai. Cha tai lim dch khuyen nhu nguoi hay bot lo liing rna hay Mn nha mffy nguoi b(ln ctla tai guen, thil' coi tai co Cl do hay khang. Troi! M~ tai lo lång cha tai nhu the' rna tai l(li gUli va dnh dE cha nguoi phai nho l~ vi tai. Khi tai v~ thl bi ba tai la va danh cha mot tr~n nen than, trai lai tai da khang bie't 16i ma tai con gi~n lffy me tai the' moi che't chu. Sang ham sau khi da suy nghI can ke tai ben xin 16i nguoi thl dU<;fC nguoi am tai vao long va th6n thuc.

"Con la con da mr:, mr: lo liing cha st! an nguy da con lhOi sao l~i no gilj.n mr:, di cha mr:, di cha mr: thlic triing dem va kh6c (ham". Troi di' Tai l(li mang mot toi bfft Phap Am Vu Lan 2003


hie'u tay troi Mi vdi m~ tai, mot lån lam cho m~ kh6c chua du hay sao rna con gay them mot dem thuc tnlng d6 khoc VI tai. Nhii'ng nguoi con thuong khang nghT de'n sI! hy sinh cao cua m~ minh, thuong hay gi~n l5y chinh la tai day. Mot lån thl tdn tdi gia, nen tu do m6i khi di hQc v~ la tai co gling di thiing v~ nha khang la d thong dong d ngoai Mong nua. Nguoi bie't tai då d6i t~t xau nen trong long vui låm. TUdng dau mai am gia dlnh cua tai se måi måi b~n vung thea thoi gian the' rna ai de m~ tai hay tin ba tai co vQ be, va tu do nguoi mot than mot mlnh tåo tån nuai tai an hQc, suot ngay cu b~n bju VI con khang mot lOi oan trach ba tai. Clt chi cua nguoi dng gia tang long kham phl,!c cua tai Mi vdi nguoi. M~ tai thuong d~y rång: "Con a! Nay da la ra nong nai nhu vdy thi con cting ditng oan trach ba con lam gi. Ph4n con cai thl phåi l{(y hilu thåo lam ddu. Con phåi la:v hilu thåo lam ddu, con phåi hilu thu4n \l(Ji ba con, nli mai nay mr: khOng con O tren coi dr'!i ndy nila ".

ca

Tai då ch~n mi~ng me tai va khang cho nguoi noi tie'p, tai khoc va du xin Ph~t troi ru long thUelng rna dung no phu long nguoi hi~n luong nhu me tai. Nhu'ng chåe la nhii'ng giQt nudc måt va nhung lOi du xin eua tai khang thån då Mn va thau Mn troi cao nen mot ngay kia, cuop di linh h6n cua m~ tai, nguoi rna tai vån hang ngay kinh trQng thUelng yeu va tan tho. Tai gao thet nhu'ng nhung tie'ng thet cua tai cu tan bie'n trong khang gian, nhung m~ tai då ngan thu yen giae khang bao giD tinh

ur

l~i.

Xung quanh tai lue nao eung nghe nhung lOi tran troi sau eung cua nguoi m~ hi~n truoc luc lam chung. "Con ai! M~ rar Id}' lam dn h4n la khong thi sang Mi dr'!i di ma dQY båo va khuyen ran con. Mr: tlzejt co lai vO'i con, VI sanh con ra rna mr: klzong dQ)' con cha tO'i noi tO'i chon. Nlu con co gt;Ip ba con, thl con nhO' noi vO'i ngur'!i r6ng m~ da tha thu cha ba con tli lau r6i va trang lang mr: khOng bao gir'! oan trach ha)' bubn phdn ai het. Nhilng luong ba va mr: se cung tdm suc di ma dQY da cha con nen ngur'!i, bay gir'! mr: phåi xa con r6i, nr ddy trO di phdn dQY da con mr: xin nhur'!ng IQi cha ba con. Mang Ph4t trr'!i phu hQ cha con da mr: duqc sang an vui va hQnh phuc". Sau khi dua m~ de'n nghla trang d6 dUQc an nghi, tai phåi v~ vdi ba va voi mot nguoi dl ghe. Tai k€ eho ba nghe t~i VI sao rna m~ che't, va b~nh tlnh nhu the' nao tai d~u noi he't khang sot mot ehut nao. Nguoi ta thuong noi: "May dr'!i banh duc co xuong, ma:v Mi mr: ghe ma thuong con ch6ng". Cau nay thi phåi so sanh vdi nguoi di ghe tai thl hQp tlnh hQp ly hein he'L Tai bie't than ph~n minh la dua con rieng nen nao dam lam ph~t y dl tai, nhu'ng nguQe l~i dl tai eu tlm dch noi nay noi nQ voi ba tai d€ tai bi la, the' la dl mdi an long, hå d~. Dl tai luc nao ding benh vl!c nguoi ch! ghe eua tai con rieng cua dl m~c du phåi quay dl d~u khang ro va hinh nhu khang muon tlm hi€u. Ba tai VI khang muon trong nha luc dl,!c

Phap

Am Vu Lan 2003

giua nguoi nha voi nhau, nen thuong hay la mång tai, ph~n lam con nao dam trach cha m~, nen tai låm lui lam vi~e va nhi~u dem då khoe thåm eho so ph~n eua minh. "M6 coi cha an com 1'00i cd, mb coi mr: lot Id ma n6m". Bung la nhung diu rna ang ba ngay xua då d~ I~i. ne'u mat cha thl con con dUQc sung sudng hon mat m~ va vui dua vdi b~n be trang lua. Con hi~n t~i tai la dua m6 cai m~, co cha thl nguoi I~i sQ quy~n quy cua nguoi vQ be. Dl tai khang cho tai di hQe nua, nhung hdi eli. ni~m vui cua ehinh rieng tai la noi mai truong than yeu, noi rna thåy ca då t~n tl,!y d~y d6 eho tai nen nguoi co kh cho xå hQi va cung chinh noi do tai dUQc nghe nhung loi an ui ehan thanh tu nhung nguoi ban hi~u tai. The' la båt dåu tu do tai cu l~ng le rna nhln dc b~n mlnh dUQc dp saeh de'n truong vdi su them mllon va ao uoe lam sao minh co th~ trd l~i doi hQc sinh. Chåc lai VI su dau kh6 cua tai då thau Mn troi eao, nen Ph~t troi då dua loi dån Mong cho ba ngoai Mn tham chau cua mlnh, thay doi song cua chau mlnh qUll co cl!c nen ngo~i tai ben ban voi ba va xin ba tai eho phep nguoi dUQc dån tai v~ d cung va duong nuai. Cuoc song cua tai dUQc vui hein xua, la do su bao bQc cua ba ngoai va nhung uoc mo ngay nao då trd thanh su th~t. Tai dUQc dp sach Mn truong nhu dc b~n d6ng tu6i, budc vao san truong rna long tai cu ngo ding mlnh dang d trong giac mo. "Trr'!i ddt ai bb lam gl ma dung llu/ng lhr'! O ddy v4Y, mau di toi chl cha bb coi cai nay ne ngQ !dm ". H6i nåy Mn giD tai måi nghT ngQi lung tung, may rna nho nho b~n danh vai tai nen tai moi trd v~ voi hien tai. Biiu day tai nghe vang vång nhu co ai dang hat bai "Bbng Hbng Cai Ao". TI! du'ng nhung giQt l~ tren rna tai tu tu chay xuong, r6i l~i mot lån nua tai khoc cho chinh bån than mlnh va cho nhung ai dang di bang h6ng mau trång.

PH AN l.fU BUQc tin than phu cua b~n Nguy~n Van Sang (thi si Cat Bien) la: Cl,! NGUYEN HlEV (hi$u PHAN SINH) Sinh quan t~i thanh pho Phan Thie't, Vi~t Nam. Bå t~ the' vao lUc 6 giD sang ngay 20.5.2003 tai PhiladelphiaUSA. Hlidng thQ 85 tu6i. Xin thanh th~t ehia b1l6n cung ban Cat Bi~n & tang quye'n - Va xin thanh kinh nguy~n du cho huong linh Cl,! than sinh eua b~n som dUQe sieu sanh v~ coi Ph~t A Di Ba. Thanh Kinh Phan Uu VQ ch6ng Nguy~n Van D5ng & dc conlr€ (Norway/USA)

97


lam cha me• Jon Kabat-Zinn - Nguyen Duy Nhh3n djch --- 000 ---

Tai båt dilu hQc thi~n vao nam mlnh dU<;1C hai muoi måy ru6i . Nhung ngay åy rai co nhi~u rhoi gio, rai co th~ rham dl! d~u d~n nhung khoa tu thi~n keo dai muoi ngay ho~c hai tuiln. Trong nhung khoa tu nay, m6i ngay dc thi~n sinh cm bi€t lo ng6i thi~n va di kinh hanh trong chanh ni~m, xen vao bång nhung bu6i an chay, hoan toan trong thinh lang. Chung tai dU<;1c huong dån bdi nhung vi thi~n su nhi~u kinh nghi~m, m6i toi cac Ngai ban cho nhung bai phap thoai, giup thi~n sinh dao sau va md rong them sl! tu t~p cua mlnh. Va tmnh thoång dc vj åy cting gap gB rieng m6i nguoi d~ xem su' tu t~p cua chung tai ti€n tri~n ra sao. Ta i råt yeu thich nhung khoa tu nay , VI no giup tai gac lai h€t nhung vi~c khac trong doi song, di Mn mot noi tuoi mat va thanh tjnh ngoai mi~n que, dU<;1c cham soc, va song mot cuoc doi va cung giån dj va trilm lang. Noi day chudng tdnh chanh cua tai cm co ru t~p, tu t~p va tu t~p.

Nhling bi,ln dung nghl rång no la d~. Thuong thl tai phåi chju dung nhi~u con dau d than vl phåi ng6i yen trong nhi~u gio, va khang gl co th~ so sanh du<;1c voi di dau tinh thiln rna dai khi khdi len nhii'ng luc tam va than mlnh trd nen yen l~ng va it b~n rOn . K.hi chung tai quy€t djnh co con, tai bi€t rång mlnh phåi gac chuy~n di tu t~p li,li, it nhåt la trong mot thoi gian. Tai tu dan lang, tai luc nao cting co th~ trd lai khung dnh thanh tinh tu hQc åy, khi con tai trudng thanh du d~ khang dn Mn mlnh nua . Hlnh ånh mot ang gia trd v~ voi doi song tu vi~n bao gio cting mang mot net råt tho mOng. Vi~n tu<;1ng la mlnh se tu gia nhung khoa tu, hay it nhåt la cting se phåi bot li,li nhi~u , khang lam tai phi~n muon gl måy, m~c du tai råt yeu quy chung. Tai quy€t dinh rång mlnh co th~ xem vi~c co con nhu la mot khoa tu thi~n v~y, rna tMt ra thl no co du h€t nhung y€u to cua mot khoa tu, tru ra sl! thinh l~ng va giån dj .

98

Boi voi tai thl nhu th€ nay: Ta co th~ xem m6i dua be nhu la mot em be PMt hay la mot thi~n su, mot vi thily chanh ni~m di,ly rieng cho mlnh. Vi thily åy xuåt hi~n vao cuoc doi ta, rna sl! hi~n di~n va hanh dong cua Ngai båo dåm se thach thuc cting nhu thå thach h€t mQi ni~m tin va gioi hi,ln cua ta , mang li,li nhung co hOi giup ta thåy dU<;1C nhung vuong måc cua mlnh d~ buang bo. M6i dua be se ban cho ta mot khoa tu keo dai it nhåt la muoi-tam nam, rna khang th~ nao bo v~ ngang dU<;1c . Chuong tdnh cua khoa tu thl råt la nghiem khå"c va luan luan dai hoi d ta mot thai dO hy sinh va ru ai . Cuoc doi cua tai truoc khi co con thl chi dn lo cho nhung nhu du va uoc muon d nhan cua mlnh, hoan toan blnh thuong doi voi mot thanh nien . Trd thanh b~c cha me r6 rang la mot thay d6i lOn lao nha't trong cuoc doi tai cho Mn ngay ham nay. Lam cho tran b6n pMn lam cha my cua mlnh dai hoi mot cai thåy sang suot nhåt, bi€t d~ cho su vi~c nhu-la, cting nhu mot sl! buang bo lOn lao nhåt rna tai chua tung bao gio bi thå thach. Vi du , nhung dua be lUc nao cting dn va dai hoi sl! cham soc cua ta. Nhung nhu du cua chung phåi dU<;1C thoå man the o dung chuong tdnh cua chung, khang phåi cua ta, va m6i ngay, chu khang phåi cm khi nao ta dm thåy thich. Quan trQng han h€t, nhUng dUa be va tre tho råt dn su co m~t trQn ven cua ta M co th~ phat tri~n va lOn len manh me . Chung dn su b6ng am, cång nhi~u cång tot, ru hat, dua giBn, v6 v~ cua ta, dai khi trong nhung dem khuya khoå"t ho~c sang som, khi ta dm thåy m~t nhoai, ki~t suc, chi muon ngå Iling xuong giuong, ho~c khi ta co nhung b6n ph~n, cang vi~c gåp rut va quan trQng khac dn d€n sl! chu y cua mlnh. Nhung nhu du sau xa va luan thay d6i cua dUa be la nhung co hOi tuy~t voi d~ cho b~c cha my t~p co m~t trQn vyn trong chanh ni~m, thay VI hOi,lt dong nhu mot nguoi may . Tai cåm thåy rång, lam cha my la mot co hOi tuy~t voi d~ tu t~p chanh ni~m tham sau, n€u tai co th~ cho phep gia dlnh va con cai tai trd thanh nhii'ng vj thily cua mlnh,

Phap Am Vu Lan 2003


cling nhu' bi€t hQc hoi va liing nghe ca'n th~n nhung bai hoc cua cUQc s6ng, rna chung se d€n rat nhanh va rat manh li~t. Cling nhu' nhung khmi tu nhi~u ngay, ta se c6 nhung thoi gian thoai mai va nhung thoi gian kM khan, nhung giay phut ky di~u va nhung giay phut don dau. Cu6i cung, cai nguyen ly xem doi s6ng lam cha m~ nhu' mQt kh6a tu, va t6n trQng nhung dua be va hoan dnh gia dlnh nhu' la vi thåy cua minh, da ti! chung minh du'<;IC gia tri cling nhu dia vi cua n6, he't lån nay d€n lån khac. Lam cha m~ la mQt c6ng vi~c rat la qtc nhQc. Ngay xu'a, d6 la mQt c6ng vi~c du cho muoi nguoi lam, rna thuong thl chi c6 hai ngu'ai, ho~c nhi~u khi chi c6 mQt, d~ cang dang rna th6i, va kh6ng c6 sach vd nao kem thea voi dua be d~ huong dan ta cach san s6c h€t. Bay la mQt c6ng vi~c kh6 nbat tren trai dat nay d~ ta c6 th~ lam cho dung, cho hay. Ma phån nhi~u thi ta cling kh6ng bi€t minh c6 lam dung kh6ng, ho~c lam dung, lam hay c6 nghTa la th€ nao! Va chung ta cling kh6ng c6 mQt ai dU<;lC chllifn bi truoc ho~c huan Illyen M lam cha m~ h€t, ch; c6 sti tu hQc trong khi thuc hanh, khi phai d6i di~n voi chuy~n nay chlly~n kia xay ra. Ban dåu thl chung ta cling con c6 dU<;lC mQt vai co hQi quy bau M t<l.m ngru ngoi trong ch6c lat. Nhung nSi c6ng vi~c se doi hoi sti Mi ph6 thuong xuyen cua ta. Nhung dua be luc nao cling thU' thach muc gioi h<l.n cua ta, d~ hQc hoi, tlm hi~u th€ gioi chung quanh eling nhu v~ chinh n6. Va con them nua, khi nhung dua be phat tri~n va tang trudng, chung se thay d6i. Khi ta vua rim ra phuong cach t6t d~p M d6i ph6 voi mQt hoan dnh nao d6, thl chung cling da thay d6i, chuy~n sang mQt truang h<;lp moi, rna ta chu'a tung g~p bao gio. Vi v~y, ta luc nao cling phai giu chanh ni~m va c6 rna t, M tranh khoi barn viu VaG mQt quan di~m rna da kh6ng con thkh h<Jp nua. Va dl nhien, kh6ng c6 mQt quy tiic hoac e6ng thue don gian nao la duy nhat d~ xU' su' cho "dling" trong th€ gioi lam cha m~. N6 c6 nghTa la ta luc nao cling phai Mi di~n voi nhung hoan dnh thU' thach va hoan toan moi I<l., va cung mQt luc, ta cling se d6i di~n voi nhung vi~c lam l~p di l~p lai h€t lån nay sang lån khac. C6ng vi~c lam cha m~ se con g~p nhi~u thU' thach han nua, khi nhung dua be trudng thanh va phat tri~n y ki€n cling nhu' y mu6n rieng cua chung. Cham s6c cho nhung nhu du cua mQt dua be tho lå mQt chuy~n, rat la don gian, nhat la khi chung chu'a bi€t n6i va th~t d~ thuong, dang yeu. Con d6i ph6 voi nhung dua tre lOn han mQt chut, kh6ng con may d~ thuong va dang yeu, la mQt chuy~n khac han. Trong truang h<;lp nay ta phai bi€t nhln cho ro va dap ung bång mQt st! th6ng minh, VI dåu saG di nua ta eling la nguoi lOn, va luc nao cling se c6 mQt sti va ch<l.m giua hai y mu6n, chung c6 th~ tranh lu~n lanh quanh, chQc gh~o nhau, danh lQn, ch6ng Mi, di lai, d6i ph6 voi nhung hoan dnh dn sti huong dan cua ta, m~c du c6 th~ chung se kh6ng them nghe theo. N6i t6m l<l.i, n6 dn mQt su' Mi ph6 thu'ong xuyen rna ta Phap

Am Vu

Lan 2003

se kh6ng con thl gio nao cho chlnh minh nua. Nhung truang h<Jp rna ta dm thay su' di~m dnh cling nhu' sang su6t cua mlnh bi thU' thach, va nhung khi ta bi "ddo IQn ", thl nhi~u v6 s6. Nhung dUa con se nhln thay h€t tat d nhung gl la cua ta, til sat ben trong va rat c~n k~, nhu' la nhung nhU<;lC di~m, cach cu' xU', l6i låm, mau thuan va nhung that bai cua ta. Nhu'ng nhung kh6 khan ay kh6ng phai la chu'ong ng<l.i cho vi~c låm cha m~ ho~c sti tu t~p chanh ni~m cua ta. Chung chinh la st! tu t~p chanh ni~m, n€u ta y thuc dU<;lC di~u ay. Bång kh6ng, doi s6ng lam cha m~ c6 th~ trd nen mQt ganh n~ng m~t moi, va VI thi€u suc m<l.nh va mllc tieu ro r~t, ta c6 th~ kh6ng thay du'<;IC va ton trQng nhung cai ha y ca i d~p trong con cai minh cling nhu la trong ta. Nhung dua tre c6 th~ d€ bi thu'ong tich va mat di tu6i tho, ne'u nhu du va tam h6n dang yeu cua chung bi lien t1)C ch6i bo va kh6ng du<;lC bi€t Mn. Ro rang la khi bay nhieu nang lu'<;Ing cua ta tu6ng ra ben ngoai, chiic chiin phai c6 mQt ngu6n nang luong nao d6 thlnh thoang d6 VaG ben trong, thl moi c6 th~ nu6i duBng va lam h6i sinh lai nhung b~c cha me. N€u kh6ng thl qua trlnh ay se kh6ng th~ nao duy tri lau dai dU<;lc. Nhung ngu6n nang 1u'<;Ing ay phat xuat tu dau? T6i nghT n6 Mn tu hai noi: nho sti giup dd d ben ngoai, til nguoi than, ban be, nha giu tre va trunh thoang, tu lam nhung vi~c rna mlnh ua thich; va ngu6n nang Iu'Qng tu ben trong, rna ta c6 th~ c6 dU<;lC nho tht!c hanh thi~n t~p, n€u ta e6 th~ bo ra chut thi gio trong cUQc s6ng d~ giu thanh dnh, d~ c6 mat, d~ ng6i lai, ho~c t~p yoga, d~ ti! nu6i du'Bng minh. T6i ng6i thi~n VaG m6i sang som, VI diiy la thoi gian rna d nha rat yen dnh va t6i kh6ng bi ai quay dy, va cling VI n€u t6i kh6ng ng6i thi~n luc ay, thl c6 th~ t6i se VI qua b~n rQn ho~c m~t moi rna se r6i kh6ng mu6n ng6i nua. T6i cling con kham pha ra rång, ng6i thi~n VaG bu6i sang som se quy€t dinh cho phifm chat cua trQn ngay. N6 se la mQt su nhiic nhd cling nhu mQt xac nMn cho nhung gllath~t su' quan trQng trong doi s6ng, va n6 siip dat cho chanh ni~m c6 th~ lan rQng sang nhii'ng lanh vtic khac trong ngay. Nhung khi ebUng ta c6 con nho trong nha thl bu6i sang som eling eru nhu' mQi thoi gian khac rna th6i. Ta kh6ng th~ cO' chap VaG bat eu mQt chuy~n gl, VI vi~c nao rna ta mu6n lam, du da: siip dat ehu daa Mn may, eling se bj gian d0<l.n va d6i khi con phai hoan toan bj bo dB. Nhung dua con nho cua t6i ngu rat it. Du'ong nhu' luc nao n6 eling thuc rat khuya va l<l.i dh th~t som, nhat la n€u rna h6m ay t6i quy€t dinh se ng6i thi~n. Hinh nhu la ehung rlnh xem n€u t6i d~y thl chung cling se thU'c d~y theo. C6 ngay t6i phai thuc d~y vao 4 gio sang moi c6 th~ yen 6n ng6i thi~n ho~c t~p yoga. C6 nhung h6m t6i qua m~t moi, bo h€t, va thay ding cru c6 giac ngu moi la quan trQng han d. Va cling c6 khi t6i ng6i thi~n voi dua con trong lang mlnh, va d€ eho ehung quy€t djnh t6i

99


se du'Qe ng6i bao lau. Chting n6 filt trueh du'Qe quan mlnh trong ehie'e m6n ng5i thi6n, cm e6 eai dftu nho hl ra, nhi6u khi ehting ng5i yen rat lau, trong khi tai theo d6i hoi tM ra vao, khang phai etla rieng tai, rna la etla ca hai dua. Ngay fly tai tin ding, va bay gio eling the', st! ehanh ni~m v6 than va hoi thd etla tai, va sI! xtie ehi:j.m trong khi am dua con trong long, giup n6 cam nh~n du'<;1e su an 6n, eling nhu' kham pha du'Qe st! tInh liing va mot cam giae du'<;1e ehap nMn . Va SI! thanh than eua ehting, ehåe ehån la trong saeh va ehan th~t han tai nhi6u, VI tam ehung ehu'a bi b~n ron bdi nhii'ng y nghT, 10 lång eua nguoi lOn, giup tai trd nen an 6n han, thanh than han va e6 mat han. Khi ehting lOn han mot ehtit, tai e6 th~ t~p yoga trong khi ehting edi tren lu'ng, lea len vai hoiie du tren tay tai. C6 khi dua giOn tren san nha, ehung tai li:j.i tinh co kham pha ra them nhii'ng tu' the' yoga mdi, eho ca hai eung t~p. SI! dua giBn thl!e t~p khang ngan tu va trong ehanh ni~m nfty la mot ngu<3n vui va hanh phue lOn eho tai, mot ngu'oi cha, va la mot m6i lien h~ sau såe rna ehting tai eung ehia xe. Khi nhii'ng dua con etla mlnh cang lOn bao nhieu, ehung ta li:j.i eang quen di rAng ehting la nhii'ng vt thi6n su, bay nhieu. Su' tht!e t~p giii' ehanh ni~m. khang phan ung, va thay r6 phan ung etla mlnh, se cang lUe cang trd nen kh6 khan han, khi ta dån da mat di tie'ng n6i etla mlnh trong euoe doi etla ehting. Nhii'ng th6i quen, t~p quan xa xu'a la.i bung s6ng d~y th~t ma.nh me, tru'de khi tai ktp c6 y thlrc v~ ehung. Ki~u mftu vf- mot ngu'oi dan ang trong gia dlnh, vf- thåm quyf-n, lam san th~ hi~n du'Qe qUYf-n hanh etla mlnh, hanh phue etla tai trong gia dlnh ra sao, nhii'ng m6i tu'ong quan giii'a mQi ngu'oi etla mQi lua tu6i va nhu du eua hQ ... M6i ngay la mot su' thU' thaeh mdi. C6 ltie tai cam thay mlnh bi tran ng~p, nhu'ng eling e6 ltie rat la ca don. Chting ta cam thay e6 mot ho' sau cang lue cang md rong. Dftu bie't rAng su' eaeh bi~t ay la dn thie't eho st! tru'dng thanh va kham pha etla dua tre, då u bie't rAng sI! ki~n ay la lanh manh, nhu'ng ta vftn cam thay dau ddn. Bai khi tai quen rAng mlnh lå ngu'oi lOn va hanh dong nhu' mot dua con nit. May dua con etla tai då nhåe nhd va danh thue tai d~y rat nhanh, nhii'ng khi ehanh ni~m mlnh bi lo la. Låm cha my va doi s6ng gia dlnh la mot moi tru'ong tuy~t voi eho st! thu'e t~p ehanh ni~m. Nhu'ng n6 khong phai danh eho nhii'ng ngu'oi ye'u du6i, ieh ky, lu'oi bie'ng hoiie mo mong khong thu'e te'. Låm cha me la mot tam gu'ong båt ta phai tu' soi lay erunh mlnh. Ne'u ban e6 th~ hQe du'<;1e tu nhii'ng gl mlnh thay, ba.n se e6 IDOt co hQi rat t6t d€ tie'n tri€n. Trfeh: "Nei Ay COng La Boy Gia Va (5 Doy", Nguyfm toe: "Wherever you ga, There you are". Jon Kabat-Zinn

minh thtidng ai nhåt Pham n6i Mn thu'ong yeu thl nhii'ng ngu'oi du'Qe thuong lå cha me, vQ eh<3ng, con eai. anh em ... B6 lå nhii'ng d6i tu'ong du'<;1e thu'ong dUng hang dåu rna khong ai phu nh~n . Nhu'ng ta.i san day hoi "minh thLlong ai nhiit ?" "Ai" må mlnh thu'ong nhat d6 la nhan v~t nao rna quan trQng Mn the'? Trong kinh A Ham e6 doan ghi: Mot horn vua Ba Tu Niie hoi phu nhan Mat LQi, 'Tren Mi nd.\' di khanh yeu ai nhiit?" Phu nhiin Ma.t L<;1i dap: DI nhien. ngu'oi thie'p yeu ehinh la be ha.. Vua Ba Tu' Niie n6i: Tråm eling doan rAng khanh se n6i nhu' the'. Phu nhan Ma.t LQi mim eu'oi: Tau b~ ha. , ne'u thanh thuong eho phep, thån thie'p se n6i khae di mot ti, nhlrng xae thl!e han. Vua Ba Tu' Niie bao: Khanh eu n6i! Phu nhan Ma.t LQi thu'a: Tau b~ h<)., ngu'C1i rna thån thie'p yeu quy nhat, erunh la thån thie'p. Vua Ba Tu' Niie ng<).e nhien: Sao? Mlnh la.i yeu mlnh? Tråm khong hi~u khanh mu6n n6i gl? Phu nhan M<).t LQi thua: Tau b~ ha, VI e6 ai trQng tu ngå mlnh. nen thån thie'p mdi yeu thu'ong be ha., VI b~ ha. la ngu'C1i dem la.i ha.nh phtie eho di tI! nga nåy. Vua Ba Tu' Niie n6i: Tråm bie't dif-u d6, nhu'ng vån chua hi€u r6 y eua khanh. Phu nhan Ma.t L<;1i de diit: Tau b~ ha., thån thie'p man phep neu ra mot eau hoi, "Tren doi nåy b~ ha. yeu thu'ong ai nhat?" . Vua Ba Tu' Nac eu'oi: Ai khanh ehu con ai!

100

Phap

Am Yu Lan 2003


Phu nhan M~t Loi hoi tiep: Gia sU' thån thiep yeu thu'ång mot ngu'oi dan 6ng khac thl b~ h~ se lam gl? Vua Ba Tu' N~c hing tung:

trang khan tang d(>i dau bot hieu Lai ngh~n lai ve mou tam can Mo lia con Quay ve Tinh Giai Con chi doy bang gi6 va v6n!

A, tdim se ... tråm se ...

Phu nhan M~t Loi tiep lOi: B~ h~ se n6i tr~n 16i dlnh, chem dåu thån thiep ngay l~p tUc phai kh6ng? Vua Ba Tu' N~c gia la: Khanh hoi rac r6i qua! Rac r6i th~t!

Phu nhan M~t Loi hoi: Tau b~ h~, c6 dung the kh6ng ~? Vua Ba Tu'Nac dap:

A... a ...

Phu nhan Mat LOi hoi don: Bung, phai kh6ng b~ h~? Vua Ba Tu' dung.

N~c

im

l~ng

giay lau, n6i: C6 le khanh n6i

Phu nhan Mat LQi n6i: The la b~ ha da dap cau hoi da thån thiep roi l Yeu ngu'oi ta nhåt doi rna ngu'oi ta yeu ke khae thl chat dåu. Nhu' v~y c6 yeu nhåt doi chu'a? Neu yeu nhåt doi tMt, thl du ngu'oi ta c6 thu'ång ai khac, mlnh cling vån thu'ång ngu'oi ta. Bång nåy ngu'oi ta kh6ng thu'ång mlnh thl minh ch~t dåu, vh thu'ång d6 la qua ai? Thu'ång d6 la VI mlnh! Mlnh cm thu'ång mlnh th6i! Tåt mQi Mi tu'ong rna mlnh thu'ång men d~u vi mlnh rna mlnh thu'ång, thu'ång ngu'oi qua tI,!' nga cua mlnh d6 v~y.

ca

H6m sau vua Ba Tu' N~c xa gia Mn tinh xa Ky Vien tham Ph~t, va trlnh bay cau chuy~n d6i dap giii'a vua va hoang Mu. Ph~t xac nh~n y kien cua phu nhan M~t Loi qua bai k~ nhu' sau: Tam ta di cung khilp Tat cd mQi phuang friti Cung khOng tim tM\' duqc Ai tMn han Tt! ngii Di tim khilp phuang triti Cung khOng tim dau tM)' Ai than han Tt! ngii VQ)' ai yeu tt! ngii Cha hC;Zi tt! ngii nguiti B6 la loi xac nMn eua Ph~t: Chung sanh yeu tu' nga minh hån het. Ba s6 ngu'oi doi thu'ång tI,!' nga minh hån het rna kh6ng biet, eli nghl thu'ång ngu'oi nåy het lang, thu'ång ngu'oi kia het lang. Ho~c gia c6 biet mlnh thu'ång tI,!' nga mlnh eling kh6ng can dam n6i th~t, n6i gat thien h~ la mlnh thu'ång chUng sanh, cha dich thl,!'C mlnh thu'ång mlnh la g6c TVHS

hu'dng thdm vu sua thanh kinh phon Uu eung toe gia: "Mua Xuon Ben Dong M~ Hien" va Dh. PhQm Kim Anh: (Metz Franee) (8g T/e VG - D/s Va LJu)

Phap Am Vu Lan 2003

(thcJ: Huy Giang 03/02/2003)

Khi quen anh t6i biet anh can Me My da gia Me s6ng du'åc nhan an Nåi Que hu'ång blnh di cua mi~n Nam R~ch Gia d6 n6i li~n eung biEn ca Me eua anh Ngu'oi My hi~n chat phac Su6t mot doi t~n tl,1y vai chong con Khi gian nan - mot d~ vii'ng sac son Gi t1nh My Me Vi~t Nam båt di~t Anh thu'ång My vi doi anh kh6ng du'oe Nhii'ng ngay yen dE gån glii Me Cha Låm linh tr~n anh da phai b6n ba Roi bi~n bi~t nåi phu'ång trai vi~n xli BE h6m nay anh buon VI mat My Me ra di trong mot bu6i dåu nam Bu'oc hung tin anh chet nghyn trong tam Nghe dau bu6t nhu' dl1t tung doan ruot Bu'ong kh6c me ai mot lån eling bu'ac Ba la con ai chång c6 Song Than? Mat Me roi la måt trai An T6i da kh6c va bay gio anh kh6c! ..

ca

Hay quy xu6ng hay nguy~n du cho My Ba xa roi nhii'ng phien luy trån gian Som du'Qc v~ c6i Ph~t eh6n Hång An Va nåi d6 My yen vui thu' thai

Tam anh kh6e VI anh vua mat me Voi lang thanh t6i xin du'Oc Phan

Uu

Thd Chi Vi~t (Metz barnoy, 15.02.2003)

101


An Cli Kie't H~ va st! tbam vie'ng etla Cbli Ton Due Sau Dai L~ PMt Dan Ph~t lieh 2547, va eting thea Quye't Dinh eua Chu Tang Ni thuoe Giao HOi PGVNTN Au Chau trong kh6a hQp Chu Tang nhan kh6a tu hQe Ph~t Phap Au Chau ky thu 14 t<,ti Anh qu6e, nam nay Kh6a An Cu Kie't H<,t Ph~t lieh 2547 da dU<;1e t6 ehue t<,ti Chua Khuang Vic$t tu ngay 01.07.2003 eho Mn he't ngay 10.07.2003. Trong ky An Cu nam nay, ngoai sli hic$n dic$n eua 28 ehu Tang Ni Mn tu eae qu6e gia vung Båe Au (Na Uy, Thl:\y Di~n, Dan M<,teh), con e6 sli quang lam dac bic$t etla Hoa ThU<;1ng Thu<;1ng Thu Tang Gia The' Giai Thkh Tam Chau va phai doan Mn tu Gia Na Dai. Trong dip nay Ngai da ehung minh dan h~ va thuye't giang t<,ti Chua eho d hang PMt tti' xua't gia va tai gia. Sau d6, duai sli huang dh eua Thu<;1ng TQa Thieh Tri Minh, Ngai da di tham vie'ng mot s6 Chua va Ph~t Tti' t<,ti eae qu6c gia Dan Maeh, Thuy Di~n. Truae khi rai Na Uy tra v~ lai tru xu, Ngai va mot s6 ehu Tang da Mn vie'ng tham va thuye't giang t<,ti Chua Phap Vti (Bergen, Na Uy) vao ngay 11.07.2003. Sau d6 Ngai da tra l<,ti Oslo va rai Na Uy vao ngay 14.07.2003. Nhan dip nay, Ban Di~u Hanh Giao Hoi PGVNTN Na Uy eting nhu eua mot s6 PMt tti' trong Ban HO Trl Tam Bao da t6 ehue vao t6i ngay 10.07.2003 t<,ti Hoi Truang Chua Khuang Viet mot bu6i t6i lien hoan ehao d6n ehu tan due, di!-e bic$t con e6 bu6i eung duong Khanh ThQ Hoa Thu<;1ng Thieh Minh Tam, Vien Chu Chua Khanh Anh, Phap qu6e eua mot s6 dc$ tti' då. quy y Hoa Thu<;1ng vao nhii'ng nam dåu xiiy dling Giao HOi t<,ti Na Uy. Cting trong dip nay Thu<;1ng TQa Thieh Tri Minh thay mat Giao Hoi da sang tae bai thå tan ngu'iJng eong due eua Hoa Thu'c;tng Thich Tårn Chiiu va kinh rnung Khanh The} eua Hoa Thu'c;tng Thich Minh Tårn (xin xem coc bai tM nav CJ trang 29 s6 boo naV) Vai s6 tu6i 83, Hoa ThU<;1ng Thieh Tam Chau da luan luan hoan hy tie'p xue va tro ehuyc$n vai Ph~t tti' hic$n sinh s6ng Na Uy, va Ngai da danh ra't nhi~u tham tlnh,

102

thic$n dm danh rieng eho Chua Khuang Viet eting nhu ehu Tang Ni va PMt tti'. Trong dip ghe tham Chua Khuang Viet lån nay, Ngai da sang tae mot s6 bai thå ca nMi, tan than, .. .. Chu Tang - Ph~t tti' eting nhu da vie't tlia di!-e biet eho t~p nh<,te d<,to eua D<,ti Due Thieh Vien Giae (tQP nhQc naV f)Qi f)vc dl) djnh se phot ha nh trong ngay gan doV). Tuy ra't nhi~u Ph~t tti' ehI mai gi!-p Ngai lån dåu tien, nhu'ng ta't d ai ai eting ca ng<;1i Ngai va luan du ehue Ngai hue dang ph6 ehie'u, do t~n ehung sanh, b<3 d~ qua man. Phap Am nhan dip nay xin dang l<,ti cae bai thå do Ngai sang tae håu ehu Ph~ t tti' eting thuang lam.

Khuong Vi~t h! cåm tac Khuang Vic$t vang thoi hic$n thti' phuång, Vien dung Nhi De' hi~n ehan thuong. Tri Minh khai tri~n nhan hoa nhu~n, D<,to phap phuång lu'u tue' nguyet truang. dieh: Da'u xua, Khuang Viet hien thoi, Chan thuong hi~n l dao doi vien dung. Tri Minh, dnh v~t tung bung, Huång thåm daa phap låy lUng dai lau.

cd duyen huy~n di~u Ham tam nam tru'ong tha'm thoat mau, Khang gian bang b<,te toa muan mau. Cå duyen huy~n dieu l<3ng hUång gi6, Thoang eh6e tam linh hic$p y dåu! Khuang Vic$t Mu xua toa ngat huång, Na Uy them ve d~p khan luong. Chung vui, con PMt hoa may quyen, Tam vai tam d<3ng daa Phap VUång.

Phap

Am Vu Lan 2003


TjnhDQDiDa Tårn noi Di Da tlt m'!- khu, Dong Tåy Nam Båe phap than ehu. Tntong khong em kie'n eo luan nguy~t, Sat hai trirng trung d,!- m'!-n Thu.

chieu ." nu;m

dieh:

mt;

Di Da kim såe trong ta, B6n phu'dng day d6 deu la phap than . Truang Khong mot manh trang vån, Nu'de muon biEn l~ng trAng ngån dem Thu.

hi~n

Khuong Vi~t H~ Tntong Cåm Ni~m Khuong Vi~t kim nien ke't H,!- Truong, Kham tuan PMt ehi quang tuyen du'ång. Chu' phu'ång Tång, tin van lai t~p, Hoa thao triem nha, tu~ et! chu'ång. Trieu mo ehung thanh c6 d,!-t hoa, Am du'ång tu'O"ng gidi moc an ba . Van lung ph,!-m vii, hu'ång phong quye'n, Pha p vii tru'ong htu, tru'O"ng PM t Da . Phien nao rnien lu'U tkh vang lai, Nhat thoi bang t~n giac hoa khai. Vien minh hiEn phat, huy vo l~u. Di~u giac chan nhu' xan baG dai . Ph~t st! vien thanh, tam an tam, Phu'ång lu'U d,!-i dia, duc nan tårn. Khu lai thuy nguy~t vo dung tkh, HQp xu'dng vo thanh bat nha dm.

Con eon nM ehuy~n xu'a ngu'oi eon hie'u Xu6ng t~n eung hoa ngl,1e eUu m~u than! Me eua eon nay s6ng giiIa du'dng trån Niem ddn th6ng thu6e thån nao xoa diu! Tung khoanh khåe dong Mi nghe n~ng trlu Ganh saG kham tren vai ye'u m~ hien NhiIng edn dau quån qu,!-i khAp mQi rnien Tu nhl,1e thE t~n buong tim bu6t nh6i . Hdi thO" m~ dang di VaG mon moi Måt dau thu'dng la tie'ng n6i sau eung Vlnh bi~t doi vdi nlH kh6 menh mong Moi te tai gia bang tran giae ngu. Mua dong (eua) m~ dai thien thu, e6 phai? Chuye'n di nåy saG ehitng gQi eon theo? Khuon m~t thu'dng! Con tlm g~p ndi nåo? Mu su'dng kin, t6e tang trlim v'!-n neo.

dich:

Long eon tre nhu' giQt su'dng, h,!-t bl,1i An m~ u tu voi vQi ngat non xanh Bie't bao gio tae d,!- eo thdm non Vu'dn mat tdi anh xuan nong ap u?

Khuong Vi~t nam nay ke't H,!- tru'ong, Vang lai Ph~t d'!-y rong tuyen du'ång. Chu' Tång, thi~n tin chu' phu'ång l,!-i, Cay co reG vui du6c tu~ giu'ång.

Canh hon m~ bay eao xa trån the' Ung hon ehuong sieu dO bu6i hoang hon Hon thanh thdi phui s'!-eh nQ u buon M~ an nghi ndi dåi sen thanh khie't.

Sdm horn ehuong tr6ng mo vang ren, LQi l'!-c am du'ång he't nao phien. Chua rQp may Ma, hu'ång gi6 thoang, Mu'a tuon Ph~t phap mai lan truyen.

GiQt l~ m~ nO" hang ngan saG bie'e Muon måt nhln tha thie't anh thu'dng yeu C6i ngu'oi ta ehan ehua dling eay nhieu Mau tim m~ thåm tu'di nguon bat tuy~t.

Phien nao baG Mi, xu'a tdi nay, Giac hoa bung nO" s'!-ch tieu råy! Vien rninh rt,J'c ro tuyen vo l~u, Di~u giac chan nhu' hi~n bao dåi.

Thich Nil Tu~ Bang

Tårn vdi tam dong, Ph~t st!c thong, Due httång lu'U l,!-i, sanh saG cung! Nu'oc trong, triing hi~n, khong lu'U dau, Bat nha vo thanh tt! t,!-i rung! Hoo Thuc;mg Thich Tårn Chdu

Phap Åm Vu Lan 2003

.... Khong phai che't di mdi g~p phai tu ngl,1c, nhl,1c hlnh. Dia ngl,1C cua ngttoi che't va dia ngl,1c cua ngttoi s6ng ehitng khae gi nhau. (j dau e6 kh6 dau, O" My e6 dia ngl,1c; O" dau c6 ac tam, My c6 dja ngl,1c . Y thuc dja ngl,1c nhu' the', tat phai mang tam nguy~n Bo Tat va hanh dong Bo Tat M giai thoat dja ngl,1c, sieu thoat the' gioi nhiIng vong linh va CUu do the' gioi ngttoi s6ng, lam cho dja ngl,1C bi tieu di~t.... (Trich Th6ng E>i$p Vu Lon 2003)

103


tnich vit$c d6n tie'p va såp xe'p ndi nghi ngdi cho nhung trai tim Ph~t tll' tu khap ndi quy t~p v~. Ron ra nhung tie'ng chao hoi vui tu'di bll.ng lai tan xu'ng "Mo Ph~t, A Di Da Ph~t" , ..... .

HMOA MQC

IPM~ T IPMÅ' iu eMiu UM TMU

11 TAl . DAM

MACM .

Sau nhi~u nam luan htu luan qua dc mtoc, kh6a hQc Ph~t Phap Au Chau l<,li quay v~ voi Dan M~ch. Dan M~ch la mot mtoc nho thuoc kh6i Båc Au toan dåo va ban dåo, nåm cheo leo prua Nam bo bi~n Båc. Dat Dan M~ch khong c6 nui non hung VI, nhu'ng rat d~p va nen thd voi nhung day d6i hoa , mau, Iu'c;ln khuc de'n mut sau tårn måt. Toan dnh du'c;lC bao bQC bai mau xanh, xanh Id cua bi6n. Tuy dat hep ngu'ai thu'a, nhung dan Dan M~ch c6 long hie'u khach va than thit$n bao la, nen s6 ngu'ai Vit$t ti n~n tren dat Dan M~ch cling du'c;lC phån nao thoåi mai trong sinh hoat, hoa nh~p xa hQi. Day la lån thu ba cong d6ng ph~t giao d6 Vit$t Nam t~i Dan M~ch du'c;lC dåm nh~n t6 chuc kh6a tu hQc PMt Phap Au Chau va lån nay la lån thu 15 k6 tu ngay 18/07/2003 Mn ngay 28/07/2003. Du'c;lC st! chi giao cua Giao HOi PMt Giao Vit$t Nam Th6ng Nhat Au Chau, Thu'c;lng tQa Truch Giac Thanh, tn,l tri chua Quång Hu'dng t~i thanh ph6 Aarhus nh~n lanh tmang ban t6 chuc. Thåy rat la lo lång, nhu'ng voi kinh nghit$m san c6 va long nhit$t tlnh, tkh ct!c trong cong vit$c, thåy xong xao quan ht$ dc ndi Duc, ThlIy Bi6n, Na Uy d~ tlrn lu'u dung va mua såm dc thu dn dung cho kh6a hQc, thåy cij.m ClIi lo tu vit$c nho Mn vit$c lOn nhu' thay mij.t chu mot gia dlnh rna thåy ganh vac. Thåy cung vai Ph~t tll' nghien CUu tlm dia di6m khå dl du chua mot gia dlnh kh6ng 16 c6 di~u kit$n chung s6ng trong 10 ngay sinh ho~t tu hQc . Cu6i cung cua st! chQn lt!a la ngoi tru'ang ph6 thong tren dia h~t Stavtrup mang ten Hjovangskolen. Ngoi tru'ang tQa I~c tren mot vung dat rong, ngo~i o thanh ph6 Aarhus, dch trung tam ph6 khoång chung ba dy s6. Ba tuån qua, ngo i tru'ong vång Iij.ng VI hQc sinh nghi he, horn nay tru'oc vai ngay khai giång kh6a hQc, ngoi tru'ang b6ng xon xao nhon nhip, quang dnh sang hån len, cai vAng Iij.ng cua ngo i tmong du'c;lC 16ng len st! quang dån voi nhung la co Ph~t giao, bi6u ngu va bkh chu'dng; dij.c bit$t voi ban tay kheo leo va "St sang t~o nght$ thu~t cua chu sa di Nhu' Tårn. Va chu Nhu' Tårn cling da hc;lp It!c voi thåy Nguyen Loc cung mot s6 Ph~t tll' trong hai dem da thie't ke' du'c;lC mot chanh dit$n th~t uy nghi rt!c ro, khong ru'om ra nhu'ng khong kem phån trang nghiem ton kinh. Ben qnh cll'a ra vao chinh cua tru'ong hQC la van phong ghi danh tham dt! kh6a hQc, do Su' co Dit$u Tr~m, dåm

104

R6i ngay khai giång kh6a tu hQc båt dåu, trong khong khi trang nghiem giua chanh dit$n du'c;lC trang tri trong mot hOi tru'ang lOn, rong cua tru'ang hQc c6 th6 chua gån ngan ngu'oi . Phi a tru'oc cua chanh dit$n la hai hang ghe' va mij.t ban du'c;lC phu tråi mot lop våi nhung vang rat hoa hc;lp voi måu y vang clia chu' Ton Duc Tang Ni. D6i dit$n voi chånh dit$n, tru'oc måt chu' Ton Duc Tang Ni. hdn sau tram Ph~t tll' dung chap tay kinh d'n cung nghinh chu' Ton Duc va lai tuyen bo' cua Ban T6 Chuc båt dåu khai m~c kh6a hQc. Cling nhu' nhung kh6a tru'oc, lån thu 15 nåy. kh6a hQc t6 chuc g6m mot cap danh cho Tang Ni, mot cap 2. va hai cap lA voi lB. Kh6a hQc cling khong quen c6 mot cap oanh vli cho nhung måm non tu6i chu'a tron båy de'n chu'a dåy mu'oi ba, day la the' ht$ tu'dng lai se thay the', tie'p n6i cha ong trong du'ong d~o phåp, va the' ht$ nåy se båo vt$ ni~m tin va ve't chan rna tien nhan M I~i. Voi s6 Iu'c;lng hQc vien v~ tham du' lån nåy dong gap boi so voi nhung lån tru'oc, gån 700 ngu'ai quy t~p tU nhung nu'oc trong Au Chau va cac ngu'oc ngoai Au Chau nhu' tu My, Dc, Tån Tåy Lan, Canada. Vit$t Nam v.v ... Dij.c bit$t cua kh6a hQc ky nåy, dong nhat s6 Tang Ni len Mn 82 vi. Kh6a hQc Ph~t Phap lån thu 15 nay. la mot h6i chuong ngan dai lan khåp dat nu'oc Dan M~ch. Trong nhung ngay dau cua kh6a hQc, bao cru t~i Dan Mach, trong d6 c6 hai to bao lOn nhat nu'oc dang tåi voi nhung hang tit lOn clia trang bla va mot s6 hlnh ånh, quang dnh cua kh6a hQc; cung luc cac dai truyen thanh, truyen hlnh cling lien tuc phåt chie'u nhieu lån tren lan s6ng dai va tivi. Nhii'ng bai båo da n6i len tinh thån tt! trQng cua ngu'ai Vit$t Nam, n6i len mem tin manh lit$t clia Ph~t giao d6, n6i len st! doan ke't cua ngu'oi Vit$t, ca ngc;li nhii'ng con tim c6 luan lu'u giong mau Ph~t Phap, dij.c bit$t su' ca ngc;li n6ng nhit$t qua hlnh ånh mot CII ba da 83 tu6i con Mn tu hQc va d6ng g6p cong quå, ng6i lij.t rau trong nha be'p. D6 la phån thu'ang, la niem han hoan va su' tu' hao chång nhung cho Ph~t giao d6 rna cho d cong d6ng ngu'oi Vit$t dang hit$n dit$n tren dat nu'oc Dan M~ch .... Ngoai st! hQc hoi giao phap clia Ph~t Da, con c6 nhung bu6i chi~u th6 thao va dem van nght$ "bo mi" voi nhii'ng giQng ca vang cua nhung hQc vien, nhii'ng bu6i tru'a t~p hQp chlIp hlnh lu'u nit$m, nhii'ng bu6i gij.p go Thåy va Ph~t tll' dap long mong moi, lau ngay gij.p I~i hoij.c nghe lie'ng Thåy rna dip nåy moi du'c;lC gij.p ....... . . Chi trong mu'oi ngay chung s6ng trong d~i gia dlnh Ph~l giåo, rna tlnh dm th~t d~m da, da ghi sau vao tam khåm nhii'ng ky nit$m kh6 quen cua kh6a hQc lån lhu 15.

Phap

Am Vu Lan 2003


Bu6i hQi ngo nao r5i eling e6 s11 ehia tay, trong le be giång vdi ket qua khå quan khiem nhu'C1ng, Wi tri an va ghi nh~n tåt eå an due Mn eong due tu tren ehu' Ton Bue Tang Ni va quy Ph~t tti' hQe vien da quang lam eling van t~p den d<;lo trang, lam thanh mot vet sang ngC1i ehanh phap gifi'a e6i dC1i dåy day o tru'<;1e nåy . LC1i ghi nh~n khiem khuyet eua Ban T6 Chue, xin du'<;1e nh~n niem hoan hy eho nhfi'ng thieu s6t rna Ban T6 Chue ehu'a lam du'<;1e. Va tan than mQi eong due eua quy Ph~t tti' da gae l~i vi~e nha Mn d6ng g6p cong qua va to b5i them niem tin giao phap. Cu6i eling, Ban T6 Chue xin hua h~n se g~p nhau trong kh6a hQe Ph~t Phap lån thu 16 nam tdi tren dåt Y.

ca

Sau het, la quy Thåy eung tåt Ph~t tti' hQe vien quay quån ben nhau vdi dem van ngh~ eu6i kh6a th~t dai, th~t soi dQng vdi nhfi'ng bån nh~c d<;lo ca qua nhung giQng ca ngQt ngao eua quy Thåy cling s11 d6ng g6p nhfi'ng tiet ml,!c phong phu cua cac Ph~t tti' hQc vien tu nhfi'ng vi da ngoai thåt tuån cho den cae em oanh vli tu6i ehu'a tron bå y .... Sang sdm ngay eu6i cling chia tay, mQi ky ni~m , mQi hQe hoi du'<;1e gom dQng vao hanh ly , nhung nI,! cu'C1i du'<;1m net bu5n khi t~m bi~t, bu'C1c len xe trd v~ l<;li trI,! xu. Nhii'ng gu'elng m~t nång trIu lu'u luyen nhu' tiee re nhii'ng ngay chung s6ng trong mQt d<;li gia dJnh rna tåt cå d~u e6 trai tim mang giong mau Ph~t Phap.

ca

Xe tu tU lan banh, ngu'C1i d l~i vay chao du'a tien. ngu'C1i tren xe vay chao t<;lm bi~t den khi xe khuåt dån qua nga re cu6i du'C1ng, m6i ngu'C1i nhu' om mQt hua h~n mai g~p

K

con muon v~ tham m~ Binh Sa Con mu6n ve tham M~ Ma du'C1ng sao qua xa Ng6ng trong ve Que M~ May mu x6a nh~t nhoa Con mu6n ve ben M~ Nhu' long con thiet tha Gi ! Bu'C1ng ve Que M~ Sao nhieu qua phong ba Chu day bao ky ni~m Seng d~y nhu' vo bC1 Nude måt con tuon chåy Nhd M~, kh6e tu6i thel

Phap Am Vu Lan 2003

nhau trong niem tin etla d~o phap. Ky ni~m Kh6a ru hQc Ph~t Phap ky 15 tai Ban M~ch

Quang Bao

cåmd@ Nhan kh6a tu hQe Ph~t Phap Au Chau ky 15 (Danmark) Nång su'di åm tam tu' ngu'C1i Phat tit. Gi6 thoång ve tu'eli mat ke tu hanh. Giua c6i dC1i dåy day chuy~n lanh quanh ... Trong thÆ tanh åp dåy niem hy l~c' Ngu5n giao h<;lnh tham sau tlnh vo t~n, Tri tre trung dåy hoan l<;le phap tu bi, Tu bu'dc vu'elng, ra khoi dl,!c san si, Hoan my du'<;1C chan va tue M.

ca

Tu vo thtly mai ngan sau båt t~n. Chu' Ton bOa Ph~t tti' quyet tam thanh, Quyet tam thanh du le s6ng mong manh, Tinh tån mai hQc, hanh B5 Tat d~o. Bern Ph~t phap tu'di tim dC1i tu'eli mat, Cho mQi ngu'C1i d~m thåm tu~ giac tri, Cho mQi ngu'C1i t~n di~t kh6 såu bi, MQi hu'C1ng s6ng bung len hoa båt di~t.

TY

kheo Thich Tri Minh

LC1i M~ ru, heli thd NgQt ngao nhu' Thanh Ca Dnh M~ chung dong sua Con u6ng can u'dc mel

Con day mang niem dau Que Hu'elng tang t6c såu Man dem con che kin Båt Nu'C1e eli ! ve da u ?

Khi Que Hu'elng kh6i lti'a Me kh6 chung ni~m dau Thu'elng con nao than thd qng u6ng cMn u-såu

Tim con trao mau l~ Quån qU<;li trong giåc mel Bao nåm thang chC1 d<;1i Ngay ve Gi ! Mit mC1

Con neli phu'elng trC1i l~ NM Que Hu'elng x6t xa Lang dau, tuon dong l~ Qu~n thåt thu'elng M~ gia

Con mong ve tham M~ Thåm I~i mai nha xu'a Con mel v~ ben M~ Vui su'dng n6i sao vua

M~ eli ! Mai nha tranh Hang eau che dåu san Sang canh tieng ga gay M~ nM ai d~m ngan?!

Que Hu'elng mlnh d~p qua Cong lao T6 Tien xu'a Bay giC1 ai tan pha ? BÆ Båt Nu'C1c xae xel

t~t

Trong niem dau etla Mt:: Va dC1i con bo vel Mel thanh blnh trd l<;li M~ con ta mong ehC1 00

Que Hu'ong lå mau

Ba nuai ldn khan con Dnh Que Hu'elng tha thiet Lti'a su'di åm tam h5n

105


nhin lai • thang ngay qua Bay giC1. ngu'C1i Wn noi chuy~n må sl't dung ditin tkh nhu' "Tu TMc {q.c thien thai" chAc tre con khang hitiu n6i. Ngay dEn ngu'C1i lon. co the:; co ngu'C1i con lan lon voi ang Tåo ThU'c nåo do. Btrng noi tre em du'oi 15 lu6i, thanh men khoång tu6i 30, viEt du'Qc tiEng Vi~l khang sai nhi~u l6i da lå di~u dang mtrng! Bai voi thanh nien do tu6i vtra noi, que hu'ong cua hQ lå dåt nu'oc Na Uy nåy. Chuy~n v~ Vi~t Nam da hQ khang nhu' lå chuy~n cua ang Ttr ThU'c. Ong Ttr ThU'c khi xu'a. sau mot thC1i gian dåi xa cach trån thE, luc trd l~i que hu'ong ... vui mtrng khang baG nhieu må n6i xot xa, tiEc nhO lai dang tråo manh li~t!! ... con ho trd l~i que hu'ong cua cha m~ hQ, co the:; cru thay noi do lå mot chan an choi re ti~n ... ho~c di~n tå cua cha m~ v~ noi chan do khi hQ ra di lå chuy~n khang th~t. Hai mu'oi båy nam da trai qua!

Vi v~y. noi Mn vi~c d~y tu6i tre hQc tiEng m~ de; do co phåi lå vi~c dn du'Qc st! quan tam cua ngu'C1i Wn tu6i chang? NEu cru dt!a våo nhil'ng chuy~n tru'oc rnA t. nhi~u ngu'C1i trong chung ta rat phiin van khi phåi gAng cang tIm cho du'Qc mot cau trå Wi chinh xac! Phftn tai, tai nhO r6 dm giac thoåi mai vå st! thAc mAc noi tai, våo ngåy thU' tu' cua tuftn l~ tru'oc khi hQc tro ngru mua thu. Thoåi mai VI 4 giC1 d~y hQc cua bu6i sang da trai qua ... l~i trai qua 2 Wp khac nhau . ThAc mAc VI khang biEt se dU'ng vai tro thang dich v~ d~ tåi gL vå g~p ga nhil'ng ai.

ca

giao phl,1 trach giC1 noi chuy~n voi Chu'a Mn 11:45, cha m~ hQc tro v~ van d~ giil' gIn sU'c khoe trong nhå tru'C1ng da hOt håi ch~y toi. Ca ta xin lai VI hoi tr~ - mot chut xlu - bdi moi hu'ong dan Wp cua la llt mot nhå hat v~ tru'C1ng. Tuy m~l nhung la da lang xang cung tai chuån bi mQi thU' cho bu6i noi chuy~n. Thay du'Qc st! tkh ct!c cua ta, st! hang hai cua tai cling tang len. Sau khi st! chuån bi t~m du, ta trao d6i voi tai so qua v~ noi dung nhil'ng gl ta se noi. Khi noi, trunh thoång

ca

ca

ca

106

ca

ca

ca

ta du'C1ng nhu' con nghe ngong dong tInh ben ngoåi, co ve e ng~i cha m~ hQc tro se khang kiEm ra du'Qc phong må hQ se våo hQp. Nhu'ng, r6i ... 15 phut nil'a da trai qua. 12: 15 r6i må chång thay mot bong ngu'C1i lai vang quanh phong hQp. Ca giao lich st! cho rång co le cha m~ dc em chu'a nh~n du'Qc thu' hay lå da nh~n thu' qua tr~. Tai voi vång chl,1p lay phftn hai st! lich st! cua ta de:; bån rong ra.

ca

Tai noi, khang phåi hftu hEt m~ cua cac em hQc tro Vi~t Nam d~u di låm ... nhung, co kha dang ngu'C1i låm vi~c thea nhu du (chuO gan riieiln thaari khi caan theåm ngooøi) nen co le da khang kjp thang baG st! b~n vi~c do. Th~t ra, tuy moi d~y cru hai bu6i, tai da: biEt kha r6 hQc tro nåe co me di låm vi~c hång ngåy! NhO l~i chuy~n hQp hånh khi xu'a, tai khang khoi b~t cu'C1i! ... H6i do, tai co dU'a con hQc d tru'C1ng nåy. Cling mot bu6i hQp cha m~ hQc tro. tai lå ngu'C1i duy nhat tham dt!. Chång phåi tai gioi ti Eng tiiy tiEng u gL VI da co ngu'C1i thang c4ch. Un hQp nåy, trong nhom hQc tro, co em cha lå ngu'C1i Vi~t må m~ lå ngu'C1i Na Uy. Ba cua em di nhien gioi tiEng Na Uy hon tai nhi~u, so voi tMi gian dch diiy da gftn 7 nam. Phåi chi anh ta Mn hQP, tai da: co them ngu'C1i b~n moi ... M ng6i uang ca phe vå dåu laG våo mot ngåy d~p trC1i nåo do ... VI anh ta that nghi~p nåm nhå da: kha lau. NEu bu6i hQp da: di~n ra nhu' dt! trU, chAc tai van con am U'c! Bi~u chu'a 6n lå cha m~ hQc tro cho rAng chuy~n y tE hQc du'C1ng lå chuy~n cua nhå tru'C1ng. Du sao, con hon lå vi~c hQ "thå [(mg" con di hQ trong vi~c an uang. Bil'a an tru'a cua våi em cru co dai ba rillEng banh ml chay (chæ treut bO! .. ). Vi~c ngu ngru con bi "thå nrfi" nil'a moi th~t lå t~ hai cho sU'c khoe cua dam nho. Nho co lftn ra choi, tai chuy~n tro voi may em. Sao em T... co ve bu6n ngu v~y? Mot tro nhanh nhåu trå lC1i: - Tai qua no luy~n "chudng" do thfty ...

Phap Am Vu Lan 2003


Toi: ..... ?? ..... Tro khac giai thich: - C6 nguoi quen voi gia dlnh T Mn cheli ... d I~i Mn måi khuya. xem phim H5ng Kong do nha T... moi mua ve. N6 coi ke Mn khi chiu khong n6i moi di ngu d6 thåy. Em hQc tro d6 då thu~t lai vi~c c6 th~t. Mot s6 gia dlnh toi då tro chuy~n. c6 mot ngo nh~n dang tie'c. Con cua hQ n6i nang c6 ve ranh rQt, nghe råt van chUelng khie'n chung ta tudng nhung dieu nay do cha mee chung d~y, ai ngo chung n6 hQc the o nhung phim H5ng Kong dttc;1C xem d nha . Doi khi nghe chung n6i c6 ve "edi [!lang". toi håi kY ... h6a ra. chung n6 chång bie't nghia th~t sI! cua chu hay cau n6i d6. C6 le chung nghe cau d6 nhieu lån, giin voi nhung canh khoi hai ... nen thuoc long; r5i tUdng r?ing canh trong phim phu hc;1p voi khung canh luc chung dang noi chuy~n, nen chung b~t ra mot dch ti! dong!! ... Yl nhu di may noi cau n6i nghe I~t leo, vo duyen ... doi khi thie'u l~ dO. The' rna cha mee cuoi ha ha ... .. c6 ve khoai chi. HQ cho ding phim H5ng Kong cling c6 ich lc;1i cua n6. il nhåt d di~m nay ... nghia la då giup con em hQ hQc n6i dU<;1C nhu veet! Nguc;1C lai voi suy nghi d6. doi gia dlnh "tri tMc" ... khong d~y con hQc n6i tie'ng Vi~t. HQ buoc con phai n6i chuy~n voi hQ bång tie'ng ban xli, du d trong gia dlnh. HQ sc;1 con hQ. VI ye'u tie'ng Na Uy, se bi thi~t thoi trong vi~c hQc t~p. Ly le nay nhu duc;1C sI! d5ng tlnh manh me va gian tie'p tu chinh quyen. khi hQ ngttng chUelng trlnh d~y tie'ng mee de trong dc truong hoc tu nam 1992. Nhttng, dån da, qua thoi gian, nhieu cong cuoc khao cliu då chling rninh nguc;1c I~i . Tre em, trong truong hc;1P blnh thuong, co th~ hQc hai, ba ngo~i ngu khac, ngoai tie'ng mee de rna khong c6 sI! can trd gl trong vi~c hQc t~p cua chung; d~c bi~t, khi chung chi hQc tie'ng mee de va ban xli. Nhii'ng tre em vung vang voi tie'ng mee de, cling d5ng thoi tie'p thu nhanh ch6ng ngon ngu ban xU. SI! lc;1i, hai cling khong chi nåm d vån de ngon ngu. Tre em trong thoi gian trudng thanh, khi giu duc;1C siic thai c6 hii'u cua mlnh, t6i thi~u la qua vi~c sU' d\lng dttc;1c tie'ng mee de, se it c6 cel hoi trd thanh nhung nguoi bi-va-gay r6i lo~n trong xå hOi, VI måt di d~c tinh rieng bi~t (identitet) cua mlnh. Dieu vua n6i c6 th~ bi coi la ly thuye't, khong c6 nhung M qua nghiem trQng trong mot qu6c gia da van h6a va nhieu siic dan. Nhung, h~ qua neli m6i siic dan c6 th~ se c6 nhung khoi hai nghiem trQng. N6i tie'ng Vi~t khong thOng th~o thl cling khong chiic la hQ thong su6t nhung vån de cua nguoi Vi~t... nhu nguoi Vi~t chinh c6ng dUc;1C . Ngay ca nhung chuyen gia Vi~t Nam, då lam vi~c trong nuoc truoc nam 1975, sau khi xa xli doi ba ch\lc nam, khi phai giai quye't nhung vån de trong chuyen mon cua hQ cho tlnh tr'!-ng Vi~t Nam hi~n thoi. nhung bi~n phap da hQ dua ra e ding cling chua d~t toi cung ly. chi tlnh. Giåi liim la hQ thau t6m va xU' ly duc;1C nhung ye'u t6 ngo~i t~i rna thOi. Do d6, khong c6 gi

Phap Am Vu Lan 2003

I~ lung voi sI! vi~c då xay ra sau khi chinh quyen Cong san d6i moi nam 1985. Vao thoi gian nay, chi c6 mot s6 it dc qu6c gia mon men de'n Vic$t Nam lam an. Ma k~ ca tu khi md cU'a VaD nam 1990 cung the'. Cac cong ty va doanh gia cac nuoc trong vung Dong Nam A c6 sI! thanh cong dang k~, so voi cac cong ty va doanh gia dc nuoc Tiiy phuelng. N6i rong hein, con s6 300.000 nguoi Vi~t c6 trinh dO t6t nghic$p caD dhg hay d~i hQc d nuoc ngoai, nghe nhu "co tie'ng ma kluJng co mie'ng" la the'! ... Cac chinh tri gia nguoi Vi~t d nuoc ngoai cu hay cho d6 la mot thu~n lc;1i lOn. Dung! ... hQ la chuyen gia. HQ xuat siic trong chuyen mon cua hQ. Nhung, da phån hQ hoan thanh vi~c hQc cua ho trong dc nganh ky thu~t. Ti I~ d6 trong nganh nhan van va xii hOi it hein. Mon chinh tri con thåp hein nua . Va lånh vl!c chinh tti hQ dttc;1C hQc håi. ngoai vån de ly thuye't, nhung gl hQ hQc duc;1c trong thl!c te', hlnh nhu hoan toan chhg dinh Hu gl de'n doi s6ng

chinh tri cua t~p th~ nguoi Vi~t t~i neli hQ cu ngl;! , sinh trudng va hQc t~p. Do do, chinh quyen cong san hi~n nay tai Viet Nam khong c6 chut e sc;1 nao v€ s6 IU<;1ng nguoi chuyen mon d6 ... cho Mn khi nao duong 16i chinh tri doc dang vån con duc;1C duy tri. N6i cho cung, khi Vi~t Nam c6 dan chu va da nguyen tMt sI! di nua, bao nhieu phån tram trong s6 chuyen vien d6 se tI! nguy~n v€ nuoc, s6ng va lam vi~c voi s6 IUelng gi6ng nhu cua chuyen gia nuoc nha? Ne'u duc;1C tra gåp hai ho~c ba lån nhu the', li~u du håp dån khong?! ... Truong hc;1p sau may ra c6 th~ xay ra trong thl!c te'... ne'u cac chuyen gia nay la nguoi Vi~t chinh c6ng, du dii duc;1C sinh ra va hQc t~p tai nuoc ngoai .

The' nao la nglliJi Vi~t chinh cf/ng? Cau tra lOi phat xuåt tu chinh gia dlnh m6i nguoi . Ne'u cha mee cua IOp thanh thie'u nien khong åp u duc;1c mot tlnh yeu que huelng d6i voi neli chon rau dt run, ne'u hQ va con cai khong c6 duc;1C mot sI! lien h~ gl voi t~p th~ nguoi Vi~t neli hQ dang sinh s6ng ... thl phep la nao c6 th~ t~o nen tlnh yeu que huelng neli lop tre va di gl se giup dam thanh thie'u nien nay giu vung duc;1C nhung siic thai rieng bi~t cua dan toc? MQi nguoi deu thay ro dieu do. Mot chi giao vien mot IOp Vi~t ngu t~i vung dong nuoc Phap (I) de nghi Cl;! tht cha mee phai danh thoi gian gån gCii con hein (haøng ngaøy cha meI baan b6u eoång vieae nei s60 laøm , ealie em thi nei trbåøng hoIe baun xCiii) håy n6i chuy~n nhi€u voi dc con hein ve phong tl;!C, t~p quan nguoi Vi~t, chuy~n an u6ng (molin aen thuaan tuliy Vieat) tå cU' chi trlu me'n, t~p dc em dQc va vie't tie'ng Vi~t them neli gia dlnh .. v .. v ... Chung ta them VaD d€ nghi åy nhu sau: ne'u då cam thåy it c6 cel hOi gån gui voi con di va thåy r6 la du co gio d~y tie'ng Vi~t d nha truong (moat tuaan eoli hai tieang eueng chaung thaam vaøo liaåu) ... t~i saG chung ta khong th~ gU'i giim con cai VaD nhung sinh ho~t cua cac doan th~ nguoi Vi~t? It nhat la khuye'n khich con tham du vao dc ho~t dong cua nhii'ng nh6m thieu nien trong khuon kh6 nha tho hay chua. Ånh hUdng cua sinh ho~t t~p th~ Mi voi vi~c hQc tie'ng mee de, tuy it r6

107


rang hån, nhung eling d€ thty ... trong tntang hc;1p nha tntang e6 nhi~u h\)e sinh thuoe mot nh6m sae dan nao d6. Ånh hu'dng tren eling du'c;1e ehung nghi~m qua tru'ong hc;1P sau. Doi gia dlnh då e6 kinh nghi~m rång con h\), tuy du'c;1e ba. b6n tu6i nSi, nhung duong nhu' tiEn bo khong dang k~ trong vi~e h\)e n6i tiEng Vi~t. .. thE rna, cm sau hån l thang v~ tham nOi. ngoai hay ba con d Vi~t Nam, ehung n6 n6i tiEng Vi~t e6 ve d€ dang hån trude. N6i Mn sinh ho~t t~i ehua hay nha tho. ehung ta khong th~ khong n6i Mn nhii'ng n6 h,te v~ vi~e d~y tiEng Vi~t

etla hai ton giao nay. Nha tho, gån ehue nam qua, då e6 nhii'ng ldp d~y tiEng Vi~t trong dip he rtt b6 kh eho thiEu nien. Vi~e d~y tieng Vi~t qua vi~e ph6 bien giao ly VaD eu6i tuån eling la phu'ång eaeh hay . Chua eling e6 !dp d~y tieng Vi~t eu6i tuån. Nhu'ng, c6 le xa trung tam ph6 nen h\)c tro tham dl! khong du'c;1e dong låm. Nhan lån tham chua Nhu' Lai t~i Colorado d Hoa Ky thang 4 vua qua, toi thty vi~c h\)c tiengVi~t d d6 soi n6i låm. Khi gio giao ly cho m\)i ngu'oi chtm dti't. cac gio h\)e tieng Vi~t du'c;1e båt dåu ngay. Ldp caD c6 ngu'oi !dn, c6 huynh tru'dng !dn tu6i phu trach. Ldp cå ban tiEng Vi~t. nhtt la d6i vdi cac em nho. du'c;1c hudng diin bdi cae anh cm huynh tru'ong nho tu6i hån mot ehut; c6 khi chinh la mot trong nhii'ng anh, cm ctla cac em h\)e tro d6. Khong khi h\)c t~p c6 ve vui ve, lich cl!c. Gia dlnh etla cac em h\)e tro eling dau phai cm d quanh quån khu vl!e etla ehua. Gia dlnh etla mot s6 em, e6 nha d caeh xa ehua gån ca tiEng xe håi. Di~u quan tr\)ng la cha my etla cae em c6 thty du'c;1C y nghla va l<;1i kh cua vi~c h\)e tiEng Vi~t hay khong. Khi cha my etla cae tre em Vi~t Nam, s6ng tll-i xu nay, khong eoi tr\)ng vi~e h\)e tiEng my de etla con em mlnh, mot ngay nao d6 se thty ngay cai "qua" etla vi~e xem thu'ong d6. Lu~t nhan qua etla dll-o Ph~t ap dl.mg VaD tru'ong hc;1p thong thu'ong va dån gian nay eling khong tr~t mot chut nao. Con h\) h\)e xong mot ngh~. Coi nhu' thanh tai . The la xong! ........ .. Nhung, con vtn d~ dll-o due? Day khong phai la vtn M dån gian. S6ng tll-i Vi~t Nam, ngu'oi ta då thty kh6 khan trong vi~e tim ra mot miiu ml!e hc;1P tinh hc;1P ly eho vtn d~ d6 ..... hu6ng h6, s6ng t~i xu ngu'oi, vdi doi s6ng dUc;1e v~t ehtt h6a caD do, li~u h<.> c6 th~ giai quyet du'c;1e vtn nll-n d6 khong ... khi d~e linh rieng bi~t ctla gia dlnh mlnh hay ctla minh khong con giii' du'c;1e nii'a! ...

øøø Chuy~n trUde måt etla ta ngay nay va ehuyt$n tru'de måt ctla dån toe Hy T~ng VaD khoang 70 nam v~ trude, d mot khia ell-nh va mue do nao d6, eling khong khae nhau låm.

Sau khi ehiem du'c;1e Hy TlI-ng VaD nam 1950, Trung Cong båt eae tre em sang Trung qu6e, phai h\)c t~p t~i mot nåi du'c;1C g\)i la "Tntilng etla cac quoc gia" d Båe Kinh. H\) dung m\)i eaeh d~ rua 6e b\)n tre, lam sll-eh hEt nhii'ng due tin ton giao va truy~n th6ng van h6a, r6i nhet

108

VaD My nhii'ng tu' tu'dng mdi v~ doe tai, chuyen ehe. Nhung, tinh thån qu6e gia etla tre em Hy T~ng khong bi tieu di~t nen ngu'oi Trung qu6e vån tiep tl,le md ra nhi~u truang khae tu'ång tI! d vung bien gidi. D~ thl!e hi~n nhanh eh6ng sI! d6ng h6a dan toe Hy Tang, vai nam sau. Trung Cong båt nhii'ng dua tre mdi sinh ra cm e6 vai tuån, dem sang Trung Hoa, d~ ehung se du'c;1e tru'dng thanh trong eong d6ng Hy Tang Trung COng. Nhu'ng h\) då khong bi tiem nhi€m nhu' y mu6n etla ngu'oi Trung Cong. Due D~t Lai LlI-t Ma då phtn khdi VI due tin sau xa etla nhii'ng ngu'oi tre Hy Tang nay. Tuy nhien, Ngai eling thty rång, thåt la khong thl!e te khi nghi rång nhii'ng dua tre bi giao dl,lC tu khi con be lai khong trd thånh Cong san khi !dn len, nEu Cong san Trung Hoa con t6n tll-i lau dai . Nhu' v~y. Mn the M sau, nhii'ng dUa tre Hy T~ng d ben An Do c6 th~ la nhung ngu'oi rtt quan tr\)ng, mot eai nhan etla doi s6ng tam linh hoa blnh rna dan toc Hy T~ng mong moi con duy tri du'c;1C . Vdi tårn nhln ehiEn lu'åe d6, ngu'oi Hy TlI-ng då thanh l~p nhii'ng tru'ong noi tru, du'di nhii'ng ehan d6i gån bien gidi, ben kia nu'de An Do, M nuoi d~y ca ngan tre em. ngay khi h\) mdi sang ti nll-n t~i qu6e gia nay. Chung du'c;1e h\)e nhi~u mon, nhung cae mon ehinh viin la hoc ehu Hy T~ng, ton giao va ljeh su Hy T~ng. Do d6. hån 70 nam qua, du'di sI! lånh d~o etla Due D~t Lai Lat Ma, cae the M tre tu6i du'c;1e tiep n6i theo tinh thån nay. då eung Ngai b~n bi lam mot euoe vån dong dåy y nghla va het SUc ldn lao. Du khong hy v\)ng mot nu'dc Hy T~ng du'c;1e phuc h6i. thl eling la mot thanh eong dang kt .. khi cac Mu hit$n gån day eho thty chinh phu Trung Cong då ehtp thuån nhii'ng euoc thao luån song phu'dng M giai quyet nhii'ng vtn d~ caeh day hån 70 nam. Chuyt$n trudc måt toi thty ngay horn qua, tren du'ong xu6ng ph6, eling la ehuyt$n e6 th~t. Mot dUa be do chung 10 IU6i, vdi dy du nho xlu va ba lo sau lung, då tI! mlnh di den nha tho H6i giao (moske). TlI-i d6, e6 th~ em se h\)e giao ly, d6ng thOi cling la h\)c tieng me de. VaD mot ngay blnh thu'ong trong mot tuån l€. Cm Mn hoc mot ngay eling la di~u dang suy gåm ... ehu dung n6i su6t ca tuån! Chuyt$n trude måt etla cong d6ng ngu'oi Paskistan, t~i Mt nu'de Na Dy, xay ra khoang 30 nam tru'de day, vdi hlnh thai tu'ång tI! nhu' thE, då e6 du'c;1C mot s6 thanh qua t6t dyp trong hit$n tai . Vao nam 1965 , nhii'ng ngu'oi di dan Pakistan dåu tien Mn Na Dy; nhung Mn sinh s6ng tai day 6 at nhtt la VaD nhii'ng nam dåu tMp nien 70. H<.> rai khoi qu6e gia etla h\), khong phai VI e6 ehiEn tranh hay VI mot nguyen do d~e bit$t nao d6, xay ra trong nu'dc h\). Vao thoi ky nay, Na Dy dn h,te lUc;1ng laD dOng ... va h\) dap ung nhu du d6 rna thoi. Nhung nay, cm nhln så qua mot s6 thanh quå ctla h\), ta e6 th~ thty du'c;1C la då båt ngu6n tu nhii'ng yeu tO' nao . V~ h<.>c vtn, ti lt$ thanh nien Pakistan e6 tnnh do eao dAng va d~i h\)e khong eaa; dung sau h~ng mu'oi, so vdi eae såc dan khae . V~ kinh te, h\) thanh eong vdi nhi~u tit$m quan !dn nho. Mot

Phap

Am Vu Lan 2003


khu vl!c t~p trung nhieu ti~m quan nhat cua hQ nåm sat trung tam thlmh pho Oslo. Gan d6. hQ c6 mot nM tha Hoi giao kha IOn. Tuy d råi rac. nhling hQ cling då hinh thanh duc;1C d6i ba khu vuc gan nhu gom toan sik dan cua ho. Mot ng6i nha tha nua c6 th€ se duelc thiet I~p t~i mot trong nhung khu vt!c d6. Ho c6 it nhat mot truang hQc, d~y ve thåo duc;1C, do chinh hQ thanh I~p. Nhung, di6m d~c biet nhat la hQ c6 d~i bi6u trong hai dång chinh tri ... va c6 d d<).i bi6u trong Quoc H(ji Na Uy nua . Dieu nay la mot trong nhung yeu to M giåi thieh t~i sao hQ då c6 duelc nhung cuoc bi6u tinh ram ro. Nhung cu(jc bi6u tInh nay duc;1c thuc hi~n M doi hoi. tu yeu cau chinh quyen duy tri vi~c d~y tieng m~ de. Mn vi~c phåi cho hQ duc;1c ph6ng thanh th~t to nhung lOi dQc kinh Hoi giao vao ngay thu sau .... . cho Mn vi~c hQ tan thanh chu truelng cua chinh quyen c6 bi~n phap cung rån voi nhung toi ph?m hinh st! - cua con em ho ! - Gan day, mot d~i bi6u trong nha tha Hoi giao cua ho con cho ding xå hOi Na Uy då huy hoai nhung gia tri - daa duc - cLla hOll .. ??

Trong khi chung ta den da't nuoc nay voi tu dch ty nan chinh tri, gan 30 nam qua. då c6 nhung thanh c6ng nhu the nao. Ve hQC van. ti I~ thanh nien Vi~t Nam c6 trInh do caD diing va dai hQC dung vao hang thu hai, sau cong dong Sri Lanka. Ve kinh te. ta cling c6 nhung ti~m, quan IOn nho trong thanh pho. Chung ta då sang tay nhung c6ng vi~c lam an IOn nho cua nguai Pakistan va cua dc såc dan khac. Nhling. hinh nhu ta kh6ng th6 song t~p trung nhu nguai Pakistan duc;1c. Va dac bi~t nhat la hinh thai hQi doan. d?i di~n chinh thuc cho cong dong nguai Vi~t hlnh nhu di dan Mn ch6 triet tieu!! .. . Hoi doan kh6ng c6, mot bao phån anh tieng n6i chung cua cong dong kh6ng c6 ... lam sao chung ta c6 th~ c6 d?i bi~u chinh tri nhu nguai Pakistan chiing han. Neu c6 di chang nua, e ding cling reli vao tInh trang "co Tifn g ma khOng co mifng".

ta

Phåi chang d6 la st! th~ hi~n tinh chinh xac cua truyen thong lich sil' "50 con len nu i, 50 con xll(J'ng bdn"?! ... Kh6ng nguai Vi~t nao mong muon tinh chinh xac thea ki~u d6 cå. HQ con tt! hao voi khi the "PInt Do?ng", tre

em vueln vai trd thanh nguai lon, cuoi ngt!a danh duoi gi~c ngo~i xam ... voi tinh than thieu nien yeu nuoc "Tran Quo(: Toån". tt! mInh chieu t~p binh må. danh du6i ke thu ..... voi khi the "Dien H6ng" cLla cac vi b6 låo ngay xua. Nhling, st! tt! hao d6 lam sao IU'U I~i cho h~u the? ... Chung ta nM den cau n6i cua mot hQc giå n6i tieng khi cho rAng luc nao tieng Vi~t con thi dan toc Vi~t vån con - trU'ang ton - ... Mot cach khac, chung ta c6 th€ n6i rAng, hon thieng s6ng nui, tinh than dan Vi~t con ton tai chinh la nho ng6n ngu vån con duc;1c båo t6n va sU' dlmg; nhat la voi nhung the h~ tiep noi sau nay cua nhung di dan Vi~t Nam tren the giOi. C6 n6i duc;1C tieng Vi~t, hi~u dU'c;1C ..... ghi va giåi thich dUc;1c ... cling nhu dQc duc;1C Sil'

Phap Am Vu Lan 2003

Viet. nguai ta moi c6 th€ nh~n ra duc;1C dau la bån såc cua dan tOc. C6 duc;1C su tu hao moi dam gan IQc nhung di hay cai dd cua nguai. T6i dam quå quyet rAng, neu t6i con tiep t\,lC huong dån IOp hQc d6. m(jt ngay nao d6. IOp hQc nay se hat duc;1c bai "VieT Nam, VieT Nam". Tu ch6 hat duc;1C, Mn ch6 hi€u dUc;1C ... I~i them su hi€u biet ve Iich sil' nuoc nha.. . mot lue nao d6, eae em hoc tro tt! dm thay than phiin mlnh dinh lien nhieu it voi hai chu Viet Nam VieT Nam - VieT Nam nghe TLI vao iloi VieT Nam hai cau noi tren vanh moi ... Kh6ng chl la st! gån b6. hQ con e6 th€ la nhung nhan to lam nen su kieu hånh cLla con nguai Vi~t Nam tren the gi ai Viet Nam tren iluong tuong lai Låa Thieng soi TOan Thf giai VieT Nam Ta nguy~n Tranh ilau cha iloi. Su kieu hånh kh6ng phåi ehl do ky tkh tu nhung st! chien thång ngoai giOi .. . rna con do biet dch phat tri€n. lam phong phu hein va biet cach ph6 bien Mn mQi dan tOc. di dai song tam linh hoa bInh, eLIa nhung con ngLtai c6 cha 6ng, då mot lan Iieu bo dat nLtoc thieu tI! do ra di, M xiiy dung I(j.i tlnh ngLtai. Tu do ilay la khi giai Tinh Thuong ilem vÆ muon noi Viet Nam hay Tifng heit ili xay T/nh nguoi ... Nhung the h~ thanh nien Vi~t Nam såp toi c6 th€ lam dLtc;1e dieu nay, ehi khi nao hQ dLtc;1C hQc va hi€u biet ve lich sil' nuoc nha: dong thai c6 cel hoi tham gia vao dc hoat dong eua cong d6ng, neli dja phLtelng hQ sinh song. 86 la mong muon kh6ng phåi eua rieng ngLtai viet bai nay . Nhieu hoi doan va d nhan ngLtai Vi~t då e6 Ltoe mong d6 ... va dang co gång tht!e hi~n. Nhieu trung tam day tieng Vi~t då va dang dLtc;1C hinh thanh . Nhieu cuoc n6i chuy~n ve thel van. am nh(j.c då dUc;1e t6 chuc. Hinh thue de quan van ngh~, neli di~n ra de sinh hO(j.t c6 y nghIa va c6 van h6a, can dU'c;1C duy tri va philt tri€n. Cac giåi thudng ve viet van bång tieng Vi~t då dLtc;1e e6 suy. Chiing h(j.n nhu giåi thudng Vien Giac se duc;1C phat ra vao thang 6.2003 såp toi . Nhieu d~ng sinh ho~t khac cling då duc;1C eong d6ng ngLtai Vi~t khåp nam ehau hUdng ung. Chiing h(j.n hQ då tham gia "Ngay diln hanh Van haa Quoc tf" dLtc;1c t6 chuc tai New York nam 2000 va taD dLtc;1c st! thanh c6ng dang k€ ... khi då chiem duc;1C giåi nhat trong so 116 quoc gia tham dt!. St! thång Ieli kh6ng nåm d giåi nhat hoac nhi, rna la ynghIa eua st! e6 mat eua cong dong Vi~t Nam t?i nLtoc ngoai. St! c6 m~t d6. xac nhiin ly tLtdng rna hQ då tung theo du6i truoc kia, khi hQ chua rai que hLtelng, Mn song t~i nLtoc nguai . Yeu to noi tai dLtc;1C nhln nMn nhu tren. Nhung di~n bien tht!c te cling g6p phan khieh I~. Thanh thieu nien d nLtoc ngoai, giong nhu st! 6n djnh dai song ctla gia dInh hQ.

109


Sau nhi6u nam lan lon d6 xay dåp nhung co bån dn thie't cho cuoc s6ng, hQ då. co nhung sinh ho~t huong v6 tinh thån han. Han nua, cling nhu khåu vi, khong le hQ co th6 an banh ml må.i . Lå nguoi Vi~t la con cha't g~o trong nguai. Nguoi ta co th6 nhuom toc ... nhu'ng khong th6 nhuom 16ng may. Mau den trong con nguoi cling co th~ la mot bi~u lO cua sI! thong minh. The' h~ thu hai cua nguoi Vi~t a håi ngol).i dån da cling tha'y dU<;1c la, ne'u hQ co dU<;1C vi tri nao do trong xå. hQi moi cling la do tu cha't do rna co . ... va tu cha't nay khong phåi tu tren tro i rai xu6ng. Mot s6 trong IOp nguoi nay då. co huong tIm v~ nguan cOi ... hay it ra. hQ mu6n lam mot dieu gl do cho cai cong dang rna cha my hQ co thoi då. la thanh vien. Mong mu6n sI! t6t dyp la di6u ai cling co luc nghJ Mn. Nhu'ng, d€ nhung mong mu6n do co th~ tra thanh sI! that, di6u quan trQng la sI! n6 1l!C cua mQi nguai. Boi nguoi bi quan khi cho ding sinh hOl).t cong dang gio day cru con goi gQn tl).i hai di6m la chua va nha thO. HQ con hang hai dua ra nhi6u sang kie'n va mong moi hai noi do nen thl!C hi~n di6u nay di6u khac. Nhung, ne'u chinh hQ khong gop tay nhi6u it vao cac sinh hOl).t do ... ho~c t6i thi~u khuye'n khich con em hQ tham gia - nhung y kie'n t6t dyp do cling chling qua la rna ly thuye't suong! Nhln ll).i nhung nam thang då. qua, ai na'y d~u gi~t rnlnh. Nam thang troi qua. Tu6i doi chang cha't! .. . rna nhung di6u t6t dyp ll).i såp vu<;1t khoi tårn tay . Lap hQc tro khi xua cua toi, mot 56 hi~n nay dang a vi the' la nhung nguoi då. va dang dao tl).O nhung lap hQc tro mai. Muoi nam då. troi qua, khi nhom thie'u nien dU<;1c tai huang diln di t~p Nhu dl).o ngay nao, gio day då truang thanh. Trong vai nam tai, co dua cling se co gia dlnh rieng. uTre gia mang mQc", uCon hein cha la nha co phuc" ... nhung ne'u do la mot dong doi co sI! ke' thua lien tl,lC va måi måi du<;1C lam phong phu hdn ... My mai la di6u t6t dyp hoan håo nha't! SI! t6t dyp nay do n6 ll!c cua chinh m6i ca nhan ... va co th~ dU<;1C båt dåu, khong phåi cru tu nhung sI! vi~c tMt to lOn. VI the', toi mu6n neu ra day hai hlnh ånh blnh thuong, vai cong vi~c blnh thuong rna hQ då va dang thl!C hi~n. d~ ke't thuc bai nay. Truac khi hQc tro ngru mua thu, toi då co mat ba gio tl).i IOp lB cua co V ... Co lån mai Mn tru'ong, g~p co qi phong nghi cua giao vien, djnh hoi tham it vi~c .. . nhu'ng cu ngo ng<;1 nen toi då khong dung tie'ng Vi~t d€ hoi. Chua voi tra lCIi eau hoi cua toi .. . co då. noi ngay: uCheiu la nguiJi Vi~t mal ... u. Nhung lån khac, tha'y co thoan thoåt va vui tudi khi huang dån hQc tro ra san chdi va vao IOp, toi doan ngay la sI! yeu ngh6 tMt sI! co m~t ndi co giao nay. Horn toi udl! giiJ" tl).i IOp cua co ... toi tha'y co thoåi mai sti dl,lng tie'ng Vi~t vai cac cac hQc tro nguoi Vi~t. Khi toi hoi la ngoai lap nay, co V ... con co nhung gio Ulesehjelp" (2), chåc thoi bi6u dl).y hQc kha n~ng Mi vai co ? Co ta cho bie't då hQc xong chudng tnnh tl).i truang milu giao (forskole) va hi~n gio dang hQc tl).i truang caD åling Bislett d6 tra thanh giao vien ca'p caD han. Khong gl thich thU 110

hdn khi nguoi ta då chQn dung ngh6 va yeu thich no. C6 yeu thkh cong vi~c rnlnh dang phl,l trach, mai co th~ lam t6t cong vi~c do dU<;1c. Cling nhu khi cha my co quan tam Mn vi~c hQc tie'ng my de cua con em, hQ mai co th6 såp xe'p thoi bi6u va danh dU<;1C thoi gian cho vi~c nay, khi hQ v6 Mn nha . Ne'u tru'ong h<;1p yeu me'n hQc tro noi tren do vi~c lam rna co ... ta cling tha'y co truang h<;1p, VI mu6n duy tri. tie'ng my de ndi xu Il). que nguai, då co bie't bao hoi doan va ca nhan då mi~t mai the o du6i sI! vi~c nay hoan toan thi~n nguy~n, mot cach dang phl,lc. Do do, khi hoi mot co giao a mot dnh vung dong nuac Phap, bång cach thue nao då giu vung dU<;1C IOp dl).y Vi~t ngu. Co giao nay då trå lCIi: " ... Toi chua tot nghi~p mqt khoa su phc;zm nao het, toi chl biet dem het kie'n thUc va trinh dq bfjc Trung hQc, cung lang thi~n chi cua toi mO. thOi" VI u ••• voi mqt hoai beio nho nhoi dong gop duqc phan nao trang cong vi~c duy tri tie'ng mt: de neli xli lc;z que nguiJi. Co nhu vfjy, thi nhilng eing van, nhilng bai thel tuy~t tele da van thi nhiin Vi~t Nam hOrn nay, se duqc ceic em thutJng leim va giil gin nhu mqt "Qu6c bao Vi~t Nam"" ...

Oslo 16.10.2002, E>c;ing Quang Chinh (I )

B60 Vien Gi6c 56120 (2) trc;l giup vi$c hQc

?

.CAMT~. Chung tai chån thanh cam t~: - Chl1 Thl1Qng TQa

D~i

Duc Chua Khuang

Vi~t,

Na Uy.

- Ban Di~u Hanh Giao HOi PGVNTN t~i Na Uy. - Cac doan th~ t~i Na Uy. Cung quy thån bång quyen thuOc. b~n hcru xa gån då di~n tho~i phån l1U va dLta ti€n VQ. M<e. Ba noi va Ba ngo~i chung tai la :

Ba Quach Xie'u Ten Sanh nam Dinh HQi (1949) va då mån phån ngay 28/6-2003 (nhåm ngay 29 thang 5 nam Quy Mui. t~i Na Uy) va an tang t~i nghTa trang Alfaset Gravlund ngay 02n-2003. Trong luc tang gia boi roi. c6 di~u chi så xuat. kinh mong Qui vj ni~m tlnh tha thu.

Tang gia d6ng kinh

cam t~.

Chong: Hang Ngai Ang Trl1i'1ng Nam : Hang Kim Quang vQ D6 Thi NgQc Loan va cac con. Thu nam: Hang Dong Quang vQ Vil Thi Minh Nguy~t va con Thu nam: Hang Chl1ång Quang vQ Trån Quyen Quyen va con Thu nam: Hang Ngån Quang vQ Nguy€n Thi Cåm Hång va con Thu nam: Hang Hai Quang Thu nam: Hang Uy Quang Trl1dng nl1: Hang NgQc Ki~u chong Hong Kim Sån va con Thu nl1: Hang NgQc Phl,mg

Phap Am Vu Lan 2003


lich su la co •

vang ba Ph~m

SQC

do

Giao

Uti toa so~n : Uu nay, da s6 nguoi Vi~l nghI mQt dch don gian ding la co vang ba SQC do la la co bic:gu tuqng cho mi~n Nam Viet Nam Tlf Do, la co do sao vang la li co bi€u tuqng cho mi~n Båc Viet Nam CQng San. Va nhu the khi Cong san cuBng chiem mi~n Nam vao ngay 30.04.1975 thl ho c6 quy~n str dl,mg la co do saG vang lam bic:gu tuong la co cho nuoc, con nguoi mi~n Nam Tlf Do mang la co vang ba SQC do cua mlnh di ti n'!-n!

ca

Slf th~t khang phai nhu v~y rna Slf th~t la li co vang ba SQC do då la "Qu6c Ky Vi~t Nam" chinh th6ng sau khi dåt nuoc rai khoi che do quan chu phong kien d6ng thoi låy lai doc l~p rU tay thlfC dan Phap. La co nay la bic:gu tuqng chung cho toan Hinh th6 va da mQt thoi phåt phOi khåp ba mien Båc Trung Nam. Con la co do saG vang crula dang ky cua dang CSVN ma thai ... G~n day ehinh quyen mot vai ti6u bang t,!-i Hoa Ky da cang nh~n li co vang ba sQc do la la co ehinh thue eua eong d6ng nguoi Viet hien dang ti n'!-n tai cae ti6u bang n6i tren, dl nhien trong d6 co nhieu ly do nhung ehåe ehån la khang rai khoi cai ly do can ban va chinh th6ng nay .. .

ca

Viet v~ mot su kien lieh str co tinh dch guan trQng nay, du mu6n du khang, khang ai c6 th6 tranh khOi nhung h'!-n che d nhi~u mij.t. Tuy nhien, voi bai noi v~ lich str la co vang ba SQC do cua ang Pham Giao rna ehung tai trkh dån sau day co th6 lam sang to mQt dch tuong Mi eua vån d~. Phap Am xin duqc gioi thieu h~u b'!-n dQe eung nhau tham clill. PA .

Vai hang vi Quoc

ky

Vi~t Nam

Cha ((Ji cuoc the' kY tM 19, plu1n lon cac nuOc A Chau con duoi thi che' qulin chu. Biiu tuc;tng quoc gia chl la huy hi€u erla nhiz vua, lq.i nila SL! giaa diclz phdn lOn con lu;m che' trang bien gioi, nen co thi noi chua co qu6C k);. VI the' Vi€t Nam ky hi€u duc;tc dung thea mau setc voi tuOc vi cua Vuang Hdu, Tuong Saai theu tren Cd, van co tlf ngan xua.

a

Nam 1802, vua Gia Long th6ng nhåt son ha, låy mau vang cua cac chua Nguy~n lam mau hoang gia , nen co vang la bi6u tuqng eua tri~u dlnh. Duoi trieu vua Tlf Buc, tuy nha vua la nguoi yeu chuong van chuong va la mot hieu ttr, nhttng vua quan thu c!fU , khang låm tron b6n pMn nguoi lånh dao qu6c gia , kip thoi sang su6t eanh tan nhu vua Nh~t, hoij.c it nua cung nhu vua Xiem khan kheo biet dung ngo,!-i giao, lqi dung mau thuån giii'a dc euong qu6c Tiiy phl10ng d6 giu dlJqc n~n doc l~p cua mlnh. Ba viiy tri~u dlnh con be guan toa cang, v.v ... Khien nuoc Phap e6 co dem quan xam ehiem nttoe ta. Quiin dOi då kh6ng dtt<;fe eanh tan, trieu dlnh cru chuong di hQc tu ehuong thi phil, gioi quan l,!-i ngan trd d6i moi M bao ve dij.c guy~n, nen ta b! b,!-i tr~n d~ dang. Nguoi Phap ehiem duqc toan th6

Phap Åm Vu

Lan 2003

nuoe Viet rna khang t6n phi gl nhieu. Nam Giap Than 1884, ta bi ep ky Hiep uoc (con QQi la Hi$p L1de Patenotre) nhuqng dilt Nam Ky lam thuoe dia Phap. Trieu dlnh Hue chi con giii' Båe Ky va Trung Ky, nhung bi dij.t duoi ehe do bao ho . Chinh vua nuoe Nam mu6n len ngai cung phai c6 phep eua Phap moi duqc . Giai doan den t6i nhue nha ngo,!-i thuoe båt d~u. Theo nha van Nguy~n Vy , ra doi nam d~u the ky 20, trong cu6n "Tuan, chang trai nuOc Vi€t", viet lai nhii'ng ehung tkh måt thåy tai nghe tu 1900-1970, ang xac nh~n da thåy mau co nuoc Nam nhu sau: 1900-1932: Co nay ehi dl1qe trea d Trung Ky va Båe KY. Con d Nam Ky la thuoe dja trea co Phap: Xanh, Trång, Bo . Co nay dan ehUng gQi la "Cd Baa HQ". 1932-1945: C6 tu khi vua Bao B,!-i thai hQe d Phap v~ nuoe len ngai. Co nay eung eru treo d Trung Ky va Båe Ky, Nam Ky vån trea co Phap. Dan ehung gQi co nay la "Cd Baa Dq.i". Vua va Co Miit Vien låy måu c6 san tu giai deo "Lang BQi Tinh" khai sinh ra gu6c ky "An Nam Qu6C". Long BOi Tinh lå huy ehttong eao nhåt eua vua An Nam ban eho ngl10i e6 eang lOn voi trieu dlnh.

III


1945: Co mtde Viet Nam th6ng nhilt, doe I~p du'c;1e treo Cl eå Bae Viet, Trung Vi~t, va Nam Viet. Nh~t dåo ehanh Phap ngay 9-3-1945 . De mua lang

ngu'oi Vi~t, Dl,Ii su Nh~t då trao ehu quy~n doe I~p nu'de Nam eho tri~u dlnh Hue' (chl tren ly thuyet. thljc ra NhQt thay the Phap nom mQi thL)C quyen CJ Dong DL1c1ng), Vua Båo Dl,Ii ra tuyen cao huy bo Hi~p u'de Giap Than 1884 va moi hQe giå Trån TrQng Kim thanh I~p noi cae nu'de "Vi~t Nam fJQc Ujp ThOng Nhtlr". Thu tu'dng Trån TrQng Kim thily phåi co qu6c ky danh eho toan lånh th6 Bae, Trung, Nam. Mot et,! Tie'n si nho hQe Cl tinh Håi Du'ång gib må u co na y vao Hue'. Vi tue nho nay giåi thieh: "Cc'! n€n vimg la bi/u ruqng truy€n thOng etla quoc gia. hai vCfch do hin. mQr vCfch do dur khuc ghla la hinh CJ,ue Ly trong Beu quai. Ly trang Dich la bi/u ruqng cua Anh Sang, va di v€ phuang Nam. do do ding ICfi la .v chr bat khuat cua dan Vi~t tLt tMi H6ng Bang, tranh Bitc thuQc. baa v~ sinh t6n. dQc lq.p thea hnh tinh va /{ tri. ca dan tQc da Nam tien lq.p qu&; ". Miiu co na~ da du'c;1e Hoang de' va noi cae Trån Trong Kim ehilp nh~n va t~ng vi danh nho tInh Håi Du'ång "Lang BQi Tinh" . Dan ehung gQi co nay la "Cc'! Que Ly".

a

Tlidng ding nen on I~i do~n

sti nay.

Trong The' Chie'n thu hai, Phap tl,li Dong Du'ång v6n tliy thuoc ehinh phu Viehy eua Th6ng ehe' Petain than Due. Tu ngay 29.07.1941 theo hi~p dinh Robin-Tojo ky Cl Tokyo, quan Nh~t du'c;1e quy~n ehie'm dong quan sl! vdi s6 quan vo hl,ln dinh tl,li Dong Du'ång. Phap phåi giao cae can eu quan sl! eho Nh~t va kinh te' Dong Du'ång phåi pht,!e vt,! eho nhu du chie'n tranh Nh~t, tuy nhien Phap viin du'c;1e duy tri h~ th6ng hanh chanh va an ninh noi tri. nghia la viin giu quy~n eai tri dan thuoe dia . T6i ngay 09.03.1945, quan Nh~t n6 su~g, loai bo hoan toan ehu quy~n Phap Cl khap Bong Du'ång. Chi~u ngay 10.03.1945, Dl,Ii su Nh~t tl,li Hue' Yokoyama eling Tu'dng T6ng Tu' L~nh quan Nh~t tl,li Dong Du'ång vao ye't kie'n vua Båo Bai tl,li dien Kie'n Trung. Thu'c;1ng thu' BO Ll,Ii Phl,lm Quynh (dung dau CcI MQt Vi$n) cha san du'di th~m du'a len di~n kie'n vua . Vua Båo Dai lue do m~e sae pht,!e dl,li trao ao vang, khan vang ng6i tren ngai vang. Dl,Ii su Nh~t long trQng trao lai quy~n doe I~p eho nu'de Nam va xin nha vua hc;1P tae eling Nh~t. Nhå vua ehilp nh~n. T6i horn d6 Cd Mat Vi~n hop khfrn, 6 vi Thu'c;1ng thu' thåo tuyen eao de vua Båo D'ai eong bo' horn sau 11.03.45 nhåm ngåy 27 thang gie~g nam Båo Dl,Ii thu 20. Vua ra tuyen eao huy bo hiep u'de bilt blnh dång Giap Than 1884, thau h6i ehu quy~n ooe l~p, hc;1P tae eling nu'de NMt theo tinh thån bån tuyen ngon ehung Bl,Ii Bong A va d6i qu6e hieu la Viet Nam. Sau 60 nam, SlI" le thuoe Phap chilm dilt. Ngay 17.03.45 vua Båo Dl,Ii cåi t6 gu6ng may eai tri, båi bo Cå M~t Vien, thanh I~p chinh phu do mot vi

112

Thu tu'dng dling dåu. Vua moi hQe giå Trån Tn;mg Kim dling ra thanh l~p noi cae dåu tien eua nu'de Viet Nam Boe Up - Th6ng Nhilt. HQe giå Trån TrQng ~ khi do Cl Tan Gia Ba, khong phåi khong bie't hoån cånh nu'deViet Nam than Nh~t luc do . Nh~t dang thua tran khap nåi, Manila (thu do Phi LUQt Tdn) da bi My ehie'm lai ngay 05.02.1945, tu'dng Mc Arthur dang xua quan danh ehie'm dåo Okinawa thuoe lanh th6 Nhat. NMt dåo chanh Phap tl,li Bong Du'ång ngay 9-3-45 ch1 de d~ dang phang thu vi bie't Tu'dng Ayme. Pho Tu' L~nh quan dOi Phap Cl Dong Du'ång, da bat lien lae du'c;1e vdi Tu'dng De Gaulle va se len thay Tu'dng Tu' L<$nh Mordant eh6ng Il,Ii Nh~t. Nh~t ra tay tru'de the' thoi. Trao trå doe I~p cho tri~u dlnh Hue' eh1 de mua lang dan Viet, vi tren thl!e te' an ninh. qu6e phang. kinh te' vån do NMt thay Phap nam giu. Hån nua ngu'oi Nh~t d6i xii rilt tan ae vdi dan Vi<$t bån xli. Lue då u hQe giå Trån TrQng Kim da tit eh6i lOi moi eua Hoang de' Båo Bl,Ii, vi<$n ly do tu6i gia, sue khoe ye'u kem. I'i-i dang bi ehling huye't ap n~ng. Ong bie't ehae ehan ehinh phu eua nu'de Viet Nam nåm trong kh6i Dl,Ii Dong A eua Nh~t eh1la vien gl,leh lot åu'ong, se bi dao thåi ngay mot ngay hai khi Nh~t bl,li tr~n. Ra thanh I~p noi eac lue bily gio chi åS mang lai su' be bang, huy diet danh tie't cå dOi. Do la chu'a ~noi din su' an nguy eho sinh ml,lng. Nhu'ng sau do, vdi sI! khich I~, thue dfry eua eae nhan si du'ång thoi nhu' Du'ång Ba Trl,lc, Hoang Xuan Han, Nguy~n Van Sam. Vii Dlnh Duy va cae dång yeu nu'de nhu' Dan Chinh Bång (Khai HL1ng Tran KhOnh DLO. Viet Nam Qu6e Dan Dång (Nh6t Linh Nguyen TL1dng Tam), Viet Nam Pht,!e Qu6e Dång (CL1dng De), Dl,Ii Viet Qu6c Dan Dång (TrL1c1ng TU Anh) , Vi<$t Nam Qu6e Gia Boe L~p Bång (Tran Quang Vinh. Ho Quang Ngo), nhilt la hai dl,lo giao Cao Dai (Duc Ho Phap PhQm Cong Toc) va Haa Håo (Duc Gia~ Chu Huynh PhO Sa) nen eu nghi Il,Ii, danh hy sinh mQi ly do ca nhan åS dung ra thanh I~p noi eae. Vi day la eå hQi han hi1u , su' u'de må eua cå mot dan toe dang bi 1<$ thuoe Phap. Ai eiing bie't sdm muon Nhat eiing bl,li tr~n. Nhu'ng ne'u Phap giu ehu quy~~ Cl Vi~t Nam, quan dOi tu'dng De Gaulle trong Iu'e lu'c;1ng D6ng Minh se giåi gidi quan NMt Cl Bong Du'ång va tie'p tue eai tri nhu' tru'de. Di nhien khi do eiing vån co nhung D_ång caeh ml,lng n6i len eh6ng Phap. Nhu'ng ne'u Phap van giu du trong tay mQi eå du tu dia phu'ång tdi trung u'ång, li<$u ta e6 ehae thanh eong hay eiing bi thilt bai nhu' nhung euoe n6i d~y trude: Phong trao Cån Vu'ång, Phan Dlnh Phling, Nguy~n Duy Hi<$u, Nguy~n TrungTrl,I"e, Hoang Hoa Tham, Lu'ång NgQe Quye'n, Vi<$t Nam Qu6e Dan Bång (Nguyen Thai HQc), ho~e nhu' mdi day ngay 2;2.11.1940, lc;1i dt,!ng Phap thuoe dia co ehie'n tranh vdi Xiem, ky bO Nam ky eua Bo~g Du'dng Cong sån dång "T6ng khC1i nghla" Cl H6e Mon, My Tho, Cån Thå. Rl,Ieh Gia, Bl,Ie Lieu, V.v ... nhu'ng 15

Phap

Am Vu Lan 2003


ngay sau bi Phap d~p tan voi hein 100 nguoi bi gie't va - Bai dien cach milng Bong Minh HOi: Nguy€n Hai Thån. Vii Hong Khanh. TrUeIng BOi Cong. TrUeIng 6000 bi day di Con Lon . Bay gio Vi<$t Nam la mot Trung Phung, Nghiem Ke' T6. nuoc doc l~p. duc;lC qu6c te' cong nh~n (du chr la coc quoc gio trong ElQi El6ng A thån Nh(lt). luc Nh~t - Lånh t9 Giai Phong Bang: Le Tung Sein. bili tr~n. nhi<$m VI,I giai gioi la cua Elong Minh. ne'u - Bili di<$n Vi<$t Nam Qu6c Dan Bang: Nhat Linh Phap vån co tham vong chie'm lai Viet Nam. ho phai Nguy€n Tuong Tam. Nguy€n Thanh Bong. Ho Thanh lam lai tu dilu nhu thoi vua Tt! Eluc. kh6ng sil' dung Buc. duelc cac cel sd co san truoc 9.3.45. Luc do quan Phap se gi).p suc d~ khang månh li<$t. VI dan trf då khac xua - f)ili di<$n Phil c Qu6c Bang (CLldng El~) : Bo Xuan va lili sau 60 nam nhl,lc nhå kh6 cuc duoi ach cua Lu~t. Triln Dlnh Xuyen. ngoili bang. toan dan Vi<$t se quye't long nhu thoi vua - Bili di<$n Bong DUelng CQng San Elang (Dau donh Le Lc;li ch6ng quan Minh. Trong tham tam CI,I nghl se C(>ng San d~ quo mGt TrLldng Phot Khue): Ho Chi rut lui. sau khi ra cang thau lai moi hil tilng cel sd cua Minh. Philm Van Bong. Phap. Do do. noi cac Triln Trong Kim ra doi ngay 19.04.1945. gom cac thanh philn t6ng. bO trudng co Ke't gull. dili hQi la thanh l~p du'elc Chinh Phu Lam tinh cach chuyen mon hein chinh trL va co chu Ly bay Thoi Hai NgOili voi Chu tich Truong khåp Båc. Trung, Nam. Chinh BQi Cong va cac uy vien: Nguy€:n phu Triln Tn;m g Kim tuy hi<$n Hai Thiln. Vii Hong Khanh. Ho Chi m~ hii'u ngån hiln. nhu'ng thau lai Minh. Le TUng Son. 80 Xuan Lu~t du'c;lC toan bO, loai tay chan Phap va Nghiem Ke' T6. Chinh phu nay Dnh Me va Con d~p etat troi ra khoi cac cel eau hil tilng, va v~ Vi<$t Nam. thea 180.000 quan B6n mua hoa v~n nd xinh tUeli di).t du'c;lC mot s6 can ban cho Tau do Tuong Lu Han chr huy sang Båo giong son såt nao lay chuy~n Viet Nam tuy hi<$n hii'u tu ngan giai gioi quan Nhat. Tai Vi<$t Nam. Dau bi~n keo sein mi).c d6i doi xua nhu'ng moi co lili n~n dQc cac dang hai ngoili tren mCl rQng Chin ehu cu lao eln sanh nui l~p non tre. Khi thay NMt sap cung cac dang cach mang Qu6c nQi Mot eau hie'u thao dilO nen nguoi bat buoc phai buong sung, ngay thanh I~p Mi).t Tr~n Vi<$t Nam Cach Som horn eham soc du mua nång 7-8-45 sau hein 3 thang dm Mang Bong Minh HQi. goi tat la Gi eDi thiln tien mong tuy<$t voi quy~n, hoc gia Triln Trong Kim Vi<$t Minh. ra tuyen cao nuoc Vi<$t d<$ deln giai tan noi cac, M Thh~n Tam Nam Boc L~p Dan Chu Cong Hoa. Hoang de' tlm nguoi thich hc;lp l~p chinh phu. chia ghe' qu6c hOi. Cil' voi thoi the' moi. Vua Bao Bili chap deln nhung lu'u giu hai bo truCIng Triln Huy Li<$u va cu Huy C~n vaG Hue'. tilm. Triln Trong Kim cling vån bie't chinh tri muan doi keu gOi vua Bao Bili tu chuc. d~ co su dili doan ke't cac nuoc milnh baG gio cling lan nuoe ye'lI. Cae q1l6c toan dan. toan qu6c san sang ch6ng st! trCl lili cua gia Bong Minh tuy chung sU'c ch6ng kh6i Trl,lc. nhung Phap. Vua Bao Bili tu chue trong mot nghi I€ don gian vån am thåm tranh gianh nhau. nuoc My manh nhat tai di<$n Kie'n Trung ngay 25.8.1945. trCl thanh eong ehu truelng 10ili bo cae thuQc dia cua Anh. Phap. V~y dan Vinh Thl,ly va lam co' van t6i eao cho ehinh phu. nen cu xin vua gil'i di<$n van de'n T 6ng th6 ng Truman. Sau do , ngay 2-9-1945 lili thanh I~p Chinh phu lam Hoang de' Anh, Th6ng ehe' Tudng Gioi Th<;lch va ngay thoi voi Ho Chi Minh lam Chu tich. Nhu ta thay Ho Tuong De Gaulle. yeu du giai gioi quan Nh~t Chi Minh la mot eao gia. rat gian hung va gioi gay nhu'ng thua nh~n nttoc Vi<$t Nam doc l~p. mau thuån hi~m khich giua cac dang phai. Trong dili Sau hai trai bom nguyen til'. ngay 19.8.45 Nh~t dåu hOi Li€u Chau, dang Cong San chI co hai dili di<$n hang vo di~u ki<$n. Quan Trung Hoa Dan qu6c duc;lC phai dau danh Ho Chi Minh va Philm Van Bong trao nhi<$m VI,I giai gioi quan NMt tu VI tuye'n 16 trd (Nguyen Ai Quoc thdnh l(lp dang C(>ng San len, va guan hoang gia Anh tu VI tuye'n 16 trd xu6ng. El6ng DLldng nåm 1930. noy phai doi ten 16 Ho Tuong De Gaulle cho I<$nh Tuong Lederc dem quan Chf Minh dau nguon goc . d~ quo mGt TrLldng thea quan Anh trd lai mi~n Nam . Phåt Khue von theo I$nh TLl0ng Gidi ThQch kh6ng chap nh(ln C(>ng San), va trong chinh phu Lam Thoi Song hanh trong thoi gian do. nuoc Tau ciing dom ngo Hai NgOili chI co l trong s6 7 uy vien. V~y rna khi v~ Vi<$t Nam. Th6ng che' Tudng Gioi Thaeh cha I<$nh nuoc då thanh cang trong vi<$c gay nghi ky giua lånh Tuong TrueIng Phat Khue cuBng ep lånh lU cac dang tl,l cac dang cach milng qu6c gia, d~ nghi€m nhien trCl cach mi).ng Vi<$t Nam dang chong Phap dang lu'u vong thanh Chu tich chinh phu Lam Thoi , cil' tay chan nam d Quang Chau phai ngo i voi nhau, kili Nh~t dåu hang giu mau eh6t M khuynh daa cae dang khae. HQ Ho se v~ 10ili bo Phap d~ co nuoc Vi<$t Nam than Tau. Ke' lay qu6c ky la Co Bo Sao Vang (thl,lc ro do chi 16 hOi).ch nay duc;lC phai bQ My giup Tau Cl Con Minh va cd dang C(>ng San El6ng DLldng dLl<;1C thdnh l(lp Trung Khanh dong y.Bili hOi Li€u Chau gom: nåm 1930) thay co chu Ly.

ca

Phap Am Vu Lan 2003

113


D~ cung c6 quy~n dQc ton, voi ml,!c dich tieu di<$t cac h,tc IUQng khong CQng San, H6 Cm Minh dung thu do~n ky hi<$p UOC så bQ voi Cao Dy Phap Sainteny d~ quan Phap VaD Ha NQi, Hai Phang. Khien cac dang qu6c gia philn nQ, t6 cao H6 phan bQi, tach ra khong håp tac voi måt tr~n Vi<$t Minh, dinh thanh l~p cmnh phu Lien Hi<$p khang chien, trao quy~n l~i cl,i'U Hoang Bao D~l. Trong s6 d6 quan D6ng Minh HQi l~p chien khu d Yen Bai. Lil.ng Sån, Uo Kay; quan Vi<$t Nam Qu6c Dan Dang I~p chien khu d Vlnh Phuc Yen. Cac h,tc IUQng nay sau bi CQng san tieu di<$t d~n . Nhttng vå quyt day c6 m6ng tay nhQn, pma quan Phap thåy Vi<$t Nam chia re. luc lUc;lng quan sl,!' non kem, va l~i di~u Phap thuc sl,!' mu6n la ap d~t duc;lc che dQ thuQc dia cli. Ky hi<$p UOC så bQ voi Vi<$t Minh cm M pha the doan ket, nay da c6 nhung can cU' t~i nQi dia vung vang, nen lån Iuot bUQc Vi<$t Minh phai n6 sung pha vB hi<$p dinh så bQ luc 8 gio t6i ngay 19.12.46. Chåp nMn chien tranh, hQ H6 I~i thång phe qu6c gia keo nua. khi dUång nhien trd thanh nguoi lanh daa toan dan ch6ng Phap. Toan dan Vi<$t Nam SQ bi 1<$ thuQc nhu truoc. siln sang hi sinh båt k~ cmnh kien.

CUQc chien keo dai, thi<$t h~i lOn lao cho mQt nuoc Phap bi tan pha sau the chien 2 chua h6i phuc. Va l~i che dQ thuQc dia da 16i thoi, khåp nåi tren the gioi cac nuoc bi 1<$ thuQc n6i d~y. Phap khong chiu n6i chien phi, du cll'u quan vi<$n My, vi<$n co H6 Chi Minh dU<;1C kh6i CQng San t~n tlnh y~m trQ, thl day la di6m n6ng trong Chien Tranh lanh giua hai kh6i Tu Ban va CQng San. Cu6i nåm 1948. bi My thuc dåy, d~ d6i låy quan vi<$n My. Phap phai bo y dinh tai l~p thuQc dia, d6ng y d~ Vi<$t Nam dQc l~p trong Lien Hi<$p Phap. Nhung Phap tu ch6i ky hi<$p uoc trao dQc l~p cho Vi<$t Nam voi H6 Cm Minh, My cling khong mu6n, VI H6 Cm Minh khi d6 da IQ ro chi la cong cl,! cua CQng San D<$ Tam dAChau. Yl v~y, Phap moi Cl,i'U Hoang Bao D~i, khi d6 dang d H6ng Kong, lien ket cac II,!'C lU<;1ng qu6c gia khong chåp nh~n CQng San, ky voi Phap do Cao Dy Bollaert dai di<$n, thanh l~p nuoc Vi<$t Nam dQc I~p nåm trong Lien Hi<$p Phap. Ong Nguy~n Vån Xuan duc;lc moi ra thanh l~p cmnh phu. Thu Tuong Nguy~n Vån Xuan khai sinh quan ll,!'c Vi<$t Nam, do Tuong Nguy~n Vån Hinh lam Tham Mttu Trudng, voi cac dån vi chien dåu do thanh men tlnh nguy<$n ho~c du<;1C dQng vien va cac dån vi trudng la cac Sl quan nguoi Vi<$t trong quan dQi Phap chuy~n qua. Sau d6 md nhung IOp Sl quan Nam Dinh va Hue, do Phap huån luy<$n, M c6 Sl quan cung U'ng cho cac dån vi moi thanh l~p. Qu6c ky låy l~i co chu Ly, nhttng d~ tranh ti hi~m co nay than NMt då bi b~i tr~n, nen SQC do dli't khuc d giua du'<;1C n6i li~n. Nhu v~y 3 v~ch då tren n~n vang trd thanh bi~u tuc;lng nuoc Vi<$t Nam th6ng nhåt Båc, Trung, Nam. Tu d6 quan dQi Vi<$t Nam qu6c gia, duoi la co Vang 3 SQc Då, duc;lC My trang bi gian tiep, sat canh cung cac

114

dån vi vi~n chinh Lien Hi<$p Phåp, chien Mu voi Vi<$t Minh du<;1c Nga, Tau t~n tlnh quan vi<$n cho toi khi nuoc Vi<$t Nam bi chia doi bdi hi<$p dinh Geneve 1954.

1948 Cd qu6c gia Vi~t Nam: Co nay la bi~u tUQng qu6c gia Vi<$t Nam th6ng nhåt Båc, Trung, Nam cho toi ngay30.4.1975. Lå co tieu chuån dUQc ån dinh: - Co hlnh chu nh~t, b~ ngang bång 2/3 b~ dai. DUQc chia lam ba ph~n d~u nhau dQc theo chi~u dai. Ph~n d giua l~i chia lam 5 SQC bång nhau g6m 3 SQC do. 2 SQC vang. - Co n~n vang tuåi (Pantone yellow), 3 SQC do xac phao (Warm red). Mau do nay du'Qc pha trQn bdi 50% då thåm (Pantone Rubine red) va 50% vang tuåi. Nåm 1955, ang Ngo Dlnh Di<$m dU<;1c Qu6c Trudng Bao D~i, lUc d6 d Cannes, moi thanh I~p cmnh phu qu6c gia Vi<$t Nam thu hyp tu VI tuyen 17 trd xu6ng. Duoi ap II,!'C My, Phap trao toan th~ chu quy~n cho Vi<$t Nam, quan dQi vi~n chinh Phap len t~u h6i huong. Ngay 23.10.1955 trong cUQc Trttng C~u Dan Y. vua Bao D~i bi truåt phe, Vi<$t Nam cåi ra Vi<$t Nam CQng Haa, than My. Thu Tuong Ngo Dlnh Di<$m trd thanh T6ng Th6ng do l cUQc d~u phieu c6 tinh cach hc;lp thU'c h6a. QU6c ky viln la Co Vang Ba SQc Då, ngay cå sau ngay 2.11.1963, T6ng Th6ng Ngo Dlnh Di<$m bi I~t d6 M thanh l~p D<$ Nhi CQng Haa. Thang 11.1959, bång tr~n tån cong dåu tien t~i Tiiy Ninh, CQng San Båc Vi<$t I~i md rQng chien tranh xu6ng mi~n Nam. Cuoc chien tan kh6c keo dai cho toi luc CQng quan Båc Vi<$t chiem duc;lC Sai Gan ngay 30.4.1975, cho du da ky ket hi<$p dinh haa blnh Paris 2 nåm truoc. Khi d6 la co Vang Ba SQc Do the o hån 2 tri <$ u nguoi Vi<$t vuc;lt bien ra di, cling nhu nåm 1954 hån l tri<$u d6ng bao Båc Vi<$t da dem co di cu vao Nam. Tu ngay d6 cho den nay, co Vang Ba SQc Då viln phåp phoi tung bay d khåp nåi c6 cong d6ng Vi<$t Nam cu ngl,!, viln Ittu giu trong tim nguoi dan Vi<$t Nam bi ap d~t dll'oi cuong quy~n Cong San. Mot la co båt cU' mau såc va hlnh d~ng gl, cling chi trd thanh thieng lieng Mi voi mot dan toc, neu dUQc lam bi6u tUQng cho y cm cua toan dan va dU<;1C quyet lang bao v<$ bång Mau. Co Vang Ba SQc Då cling khong qua thong 1<$ do. DUQc khai sinh bdi mot cmnh phu hQp phap, co sl,!' thua ke I~u dai cua cac chua Nguy~n, voi cong md bo coi tu Thu~n H6a toi Mlii Ca Mau. Co tUQng trttng cho y cm toan dan mu6n thoat vang Phap thuQC va ch6ng chu nghla ngo~i lai Cong San do H6 Cm Minh, mot Kominternchik, cong cl,! cua Staline, mang nhi<$m VI,! ap d~t chu nghla D~ Tam Cong San tren ban dao Dong Duång. Chu nghla doc tai dang tri nay hoan toan trai nguQc voi nep s6ng va tinh th~n cua dan toc Vi<$t Nam co tl! nghln xua: Tho kinh ong ba t6 tien, yeu gia dlnh, qu~n tI,! voi nhau nhu mot bO toc lon M ch6ng ap II,!'C thuong

Di Ke't ThUc:

Phåp

Am Vu Lan 2003


xuyen Phtrelng Bilc, cho sl! sinh tan va doc l~p. Dan toc do hi~n hoa, thong rninh dn mii.n. yeu van hQc, tu 4 ngan nam trai qua bie't bao cay dilng, nhl,lc nhån nhtrng trtrong tan muon doi. Bie't bao thanh nien tu khi quoc gia Viet Nam dtrQC thanh l~p da nga gl,lc tren canh dong chiem Bilc Viet, trong chon rung sau Trung Viet, ben con rach nho Bong Nai, blY mau to thilm Co Vang Ba SQc Bo. Khi Cong quan Bilc Viet rna I~i chie'n tranh a Mi~n Nam, nhi~u tram nghln thanh nien the' he moi IOn noi tie'p cha anh da bo mlnh. than phu trong co. La Co Vang phu quan tai trao vf: ba Me Gia khong ngtroi ntrelng ttra, ngtroi Vrj Tre goa bl,la, dua Con Thel coi cut, nghi~m nhien mang n~ng Linh Han T5 Quoc. Trong 16 nam troi lien tl,lc, Mit:n Nam vii khi ye'u kem, ch! bång sl! hi sinh cua toan dan, chong Cong Sån Bilc Viet voi va khi o ~t do Nga va Tau vien trQ. DtrQc ngay nao hay ngay fly. Co Vang vii.n tung bay a An Loc moi ngay chiu hein 8000 dan phao. Co Vang l~i tung bay tren C5 thanh Quang Tri, khi doan quan Du, Thuy Quan Ll,lc Chie'n. Biet Bong Quan, ngtroi ngtroi nga guc, nhtrng tung tflc Mt. tflc Mt quye't du5i quan thu khoi thanh pho than yeu.

ca

"Co bay.... Co bay ... Oai hung tren thimh p/u)' t/uln yeu. duqc chiel/1 /(li ahn qua Mng Mau ... ".

Cuoc chie'n Mu voi Co Vang Ba SQc Do ttrQng trtrng th~t sl! co chinh nghia dan toc, VI dan, bao ve dan. M~u Than 1968 a Hue'. Mua He Bo Uta 1972 a Blnh Long, dan chung tan tac dUoi phao, lU'a d~n Cong quan bao phu dåy troi. bong reo ho: "Sang r6i! Sang r6i! ... " khi thfly bong ngtroi linh Viet Nam Cong Hoa voi co Vang Ba SQc Bo.

30.4.1975: SU'c ye'u he't phtrelng chong trå, ngtroi linh Viet Nam Cong Hoa danh buong sung. Kili Co Vang bi dii.m nat tren Mang phola luc ngtroi dan thfly khong con dtrQc båo ve, da: bo nha bo cU'a vtrrjt bien, dm bång nhtr che't tren bitin Dong. Hein 2 trieu ngtroi. du mQi thanh phån, du ITIQi IOp tu5i, ng~m ngui bo ntroc ra di. Ngoai Bilc ciing the', bie't bao ngtroi dan khong kip di Nam nam 1954. da: ng~m dilng nuot cay, 20 nam troi chiu muon ngan cel ctrc, cha mot ngay Nam quan theo co Vang ra Bilc. Nam 1975 giflc mel tra thanh tuyet vQng. Bo la luc hQ cling ra bitin vtrQt di, cho du cuoc vtrQt thoat con kho hein a Mi~n Nam gflp bOi. Do la eau tra lai cho sl! "Chien l/u1ng" bång b~o Il!C cua Cong quan Bilc Viet. Tu muon doi ly "DLlng" bao gio ciing trong tay ke thilng va cai "Sai" Idn nhflt vii.n a ke thua. BtrQc lam vua, thua lam giac. Nhtrng chinh nghia dan toc v5.n a voi co Vang. Bay gio Chu Nghia Cong Sån da lo str bflt ll!C, bi tu bo tren khiip the' gioi, ngay t~i cai noi khong con ttrQng trtrng gi a Viet Nam, VI khong con chu nghia Cong San a day. Bång Cong San Viet Nam

Phap

Am Vu

Lan 2003

bay gio bie'n thanh dång ctrop Mafia voi dam dang vien quy~n phiet. Gån 2 trieu dang vien an ctrop cflu ke't nhau ngo i tren dåu tren c5 70 trieu dan. Sl! bflt binh thtrong d6 khong th~ keo dai, cho du nhung ten lanh d~o cho xi bOt d~ khang cua dan, bång cach ap dung nho giQt nhung di~u co Vang 3 SQc Bo chu trtrelng. Khong vi dån toc, mtru h~nh phuc eho dån, khong mot b~o Il!C nao co thti keo dai. Bai hQC d6 då c6 tl! ngan xtra, tu TånThuy Hoang. Ngtroi Viet bo ntroc ra di, dem the o Co Vang trong tim c6 b5n phån ltru giu ngQn IU'a trueng M noi truyt:n the' he sau, the' he sau nua ne'u dno Mot khi ti~n do ntroc Nam hung thinh, co Vang 3 SQc Bo I~i tung bay tren khilp giai sein ha do eong kh6 cua tit:n nhan M l~i. Chi voi chinh nghia dån toc, MQe ttrQng trung bai Co Vang 3 SQC Bo moi dem l~i trtrong tan va h~nh phue cho dån toc Viet. o

TIN VUI Nh~n dtrQc thiep hong Anh Chi Nguy~n Blnh Ltru

bao tin se lam I~ Thanh Hon cho thu nam Nguy~n Blnh Long L~ ke't hon eung Co Elin Stavøstrand trtrang nu Ong Ba Anlaug K Stavøstrand. Hon I~ se cU' hanh ngay 06/9. 2003 (nham ngoy 10 thOng 8 nom Quy MOi) t~i Borgheim - Na Uy. Chung toi thanh th~t ehia vui eung Anh Chi Nguy~n Binh Ltru va me'n chuc hai chau L~ - Elin suot doi h~nh phuc ben nhau. Gd. Dtrelng Kit:n, Nguy~n Tfln Vinh (Bergen) Gd. Cung Vinh Vi~n (Skjetten) Gd. Phi NgQe Hai (Oslo) Gd. Trån Hoa (Drammen)

PHAN u'u BtrQe tin tr~ hit:n the anh Hang Ngai Ang la:

Htidng Linh Chj Quach Xie'u Ten Sinh ngay 13 thang 8 nam Binh HQi (1947). T~ the'

ngay 28/6-2003 (nham ngoy 29 thang 5 ndm QOi MOi) qi Oslo. Na Uy. Htrang thQ 57 tu5i. Chung toi thanh th~t chia buon cung Anh Hang Ngai Ang va tang quye'n. Nguyen du htrelng Iinh Chi Ang som tieu dieu rnit:n el!c I~e. Gd. Khtru Van Nhi - Phi NgQC Hai (Oslo) Gd. Bo Bat Thanh - Trån Hoa (Drammen) Gd. Nguyen Buc va Le Hoang (Trondheim)

115


(200), Lam Tong (300) , Le Thi E>a (200). Phan Tan Sdn (3(X»). Le Th,

Phtlc (200), Le Vån The (200) , N~uyen Thi Nga (200) , Triln Thi L,en (100) , Nguyen H~nh Hua (200) , An danh (500), Huynh ST Lung (200). Thanh (200), Thi<i!n (200), Huynh Hai Lllng (200) , Huynh Phi LllIlg (200). Nguyen Thi Ng\>c Hang (JOOO) , E>o Vån Sau (100), Pham Thi Khanh (~OO). Che Quang L(lC (1000), E>o Vån Cuong (200). Nguyen E>lnh Tl! (200). Nguyen Tuan Kho, (100). Nhal Hong (200). K,eu Nh, (150) , Nguyen QUll'C Ba (200), Nguyen Phudng Nhl (200), ThllY Uyen (2 I), Pham Qu6c Tua'n (150). Nguyen Thi Anh E>an (JOO) , Vo Thi Ma, Than (200) , Vo Thi Sung (100), An danh (JOD), Thai Ngl)c Chau (100), Triln Thanh Ty (JOO), An danh (70.50). E>ång Thi Huong (200). Nguyen Thi Ngqe Xinh (100), LO' Hllng Trung (200), Tnln Hung Vie l (200) , Pham Che Thien Na (3000). Le Thi Thanh Nhilll (JOO). Huang Thi Phude (200). Thanh Ngan (100). Che Thi Ph, Khanh (200). Ngllyen Huynh PhlfOng (20() , Phalll Vån Chae (100). Huynh Vån Anh (100)

3. An Clt Kiet H<;I - 2003

LTS: Trong d~ s(;'ban Phap Am lrude day . ehtlng lil, då dl gJng dang nhung danh ,a~h Phål Til' eling dlfong ~ong la~ Ph~l 'u elIa Gian H(li PGVNTN la, Na Uy . nhlf Le Tel Nguyen E>an . Thul.lng Nguyen . Ph~l E>an. Vu Lan . Thanh Lac Trai. Xay Thap Lien Hna .... Nay. ~hling loi xin litp lue dang lai phu(ing danh eling duling . iIng hil cac eong lae Ph~l SI! eua Gian HOi PGVNTN lai Na Uy llf Te l Nguyen E>an de'n nay . Va LUy då C(;' gJng <lE danh sach dlf\ic chfnh xac - d~y dll. nhung van g~p mOL s6 kh6 khan nhu: len ho quy d~u hUll ghi khllng rii rang (sai), lhieu , khong ro dia chi mli cu ng\!o hoåc kh6ng ghi len ma lai ghi phap danh. hay ghi c.:t1ng Ina kh6ng ro eling Vall ml,lt gl : eLing dUC1ng rieng cho Chlf Tång, cung Tam Bau. eung xay dung Chl,a. v v... ' Tuy v~y chtlng lll i ra'l mong qllY d~o lam Ph~l Tlf elf an lam vi dl' ,an lhi lå'l ca linh lai nay d~u dU<;1e dung van cac c6ng lac Ph~l SU lai Chl,a cling nhu eua Giall Hl)i . Xin quy Ph~l Iil' ml>l lfin nua huan hy niem tinh bil qua chu nhung thieu "\1 neu c6 , va chu y ghi ro rang hlln de nl~lc eung dttong vao nhO'ng lan (di . hall moi tang ngay danh . . a<.:h t:ang ro rang va ehinh xa~ hlln Kfnh . PA.

l. Tet Nguyen Dan Quy Mui-2003 Tr~n

Thi Xuan (200), My Trang (200). Pham Vån Tua'n (200) , Minh E>iep (200), Ngu yen Thi Loan (200) , E>~ng Nguc Phudc (500) , E>ång Ngl)e Phudc (500), Gia dinh Le (200) , Vuting Tam (500) , Vlf(lng Kien Chung (200), Nguyen Long (300), Trinh Thi Nåm (100), My Van (150), Tinh (200), Nguyen Vån Khung (100), Nguyen Anh Tuan (500) , Kim Dung (100), Huynh Vån Phlic (200) , Huynh Van Than (200) , Nguyen Thi My (JOO) , Huynh Phudng (200). Nguyen Thi Yen (210), Pham E>ång Khua (200), Minh Dling (200) , Tmin (200), E>o Vån Clfdng (500), Nguyen Trong H6a (50) , Nguyen H~nh Hoa (200) , Pham Gia LOc (200) , Trinh Thi B~n (200), Triln Thi Kim Phlfting (100). Nguyen Vån Nay (100), Ho Vån Sinh (50) , Huynh Vån Than (500). Nguyen Tan Hi (200), Huynh Thi Phudc (400), An danh (50), Nguyen Tuan Khoi (200), Ngo Thi My (100), Nguyen Trung Trlfc (100), Ngu yen Thi Xuan (300), Nguyen Thi Hoang Thu (500), Triln Thl) (200) , Tommy Le (300), Ph~m Huu Phåm (300).

2. D<;Ii

Le PhQt Dan PhQt Ijch 2547-2003

Ph~m Thi Ngl)C H~nh (JOO). Nguyen Lan (300) , Huynh Thi Thanh

Hiing (200), Nguyen Vån Thanh (500) , Tntn David Minh E>(ji (200), Trinh Thi Phu LOc (200), Nguyen Xuan Thao (200) , Ha Bach E>ang (200) , Huynh Kim Lan (400), Le Thi Kim Hua (200), Pham Gia L6c (100), Huynh Thi Hoa (100), E>ång Trl)ng E>uc (200) , HUdng (200), T6 Thi Bay (200), Tang ThUy Phudng (200) , Tang Thliy Khanh (200). Triln Nhån Titn (100), Vij Thi My Chi (100), Vii Ngqc Blnh (100), Nguyen Thanh Hong (200), Nguyen Vån Thudng (200), Lieng Mån Mui (200), Tchou Ki Cleng (200) , Lieu Thi Chan (2000) , Hoang E>Jc Tuan (200), Nguyen Hoang Vy (200), Trudng Thi HUdng (200) , Tn1n Vån Tfnh (l00), Ma Nam (IDO). Nguyen Vån Na (JOD). Nguyen Ky

116

Nguyen Th! Ngoc Bich (300). Nguyen Thi Bay (300). Phung NhL! Anh (300). Nguyen Thi Thåu (200). Nguyen Thi Huan (200). Bui Thi Tam (200). Llfllng Thl Nga (100). Le Thi Xuan E>ao (200). Ngllyen Th, Ngqe Diem (500), Nguyen Th, Hl)a (500) , Trullng Tan Phllng (200). Tr~n

Thi Bich Hanh (3S0). E><ing H(1ng Nhung (350). Trii;u Kim Ngoc

(500), Nguyen Ngl.1C Duyen (200), Nguyen Thi Ng()c Diem (500), Le

Thi Xuan E>ito 13()()), E>inh Thi DL!ling (200), Che Thi My L<i! (300). Nguyen Chinh (300) , Kevin Pham (200). Thanh Van (200), Tr~n Manh Tien (1000). E>inh Må Kien (200). Trullng Q1l6c Trinh (200). Vo SUlIng (200). Thåi Ngqc Chåu (200), Nguyen Nam (500), Che Quang Kien (~OO) . Minh Elao (100). Minh Hlfng (100) , Minh Thien (100) , MlIlh Vån (100). Roy Benriek (100). Ngllyen Thi Hiing (500). LlfU KlIll Thlliln (500). Nguyen Thi Bay (500). HoiIng Thi Thu Ha (IDO). Phllng NhIf Anh (500). Trieu Klm Ngoc (500). E>~ng H6ng Nhung (400). Nguyen Thi Ht\a (SOO). Nguyen Tå'n Thlj ng (1000), E>~ng Thi Tr~n (SOO) , Hua Ball Lam (500). E>ao Quang Tien (500). Nguyen Thi H~ng (.'iDO) . Tnfdng Tan Phllng (SOO) . LUllng Kim Trang (1000). LU(fng Thl Nga (SOO). Nguy~n Thi Xuån (SO(). Vii Thi Sam (200). Che Quang Kien (20(). Nguyen Thi Thåu (SOO). Vl) Thi Ngqe Phien (SOO) , Tr~n Hoitng Mlnh (SOO) . Tr~n Thi Bkh Hanh (300). Nguyen Thi DI<i!p (500). Pham C()ng Nam (200). Nguyen Th, Mla (500). Nguyen Vån Ta'n Phong (.'iOO). Nguyen Thanh TU(ing (500). Nguyen Thi Phul1e ()()OO). Vo Ngl.lC Tam (200). Nguyen Huu E>ue (200). Minh Ta'n (500): Vii Thi Hit (SOO). Nguyen Thi Xuån (100). Cau Phan Thien Thanh (2000). Trinh Thi Nåm (500), Nguyen Thi Thall (500), Thfch Nu Di <i! Il Tram (SOOO). Le The Diing (500). Phlk Ctlng ThiInh (1000), Tr~n Nhu Minh Chall (700), Nguyen Thi Thllan (1000) , Le Ngqc Sinh (400). Nguyen Ta'n Thllng (500), Tnin Nh~l Thanh Truc (400), VUdng Ngl)c Qllyen (280) , Nguyen Ng()c Long, Uyen (200) , Dieu My (300), V~n E>ue (400). Hllynh Thi Mai (300) , Ph~m Ball Khanh (400), LUdng Thi Nga (200), E>ång Vån Khuiing ( 1000), Thal Thi Hong Lien (1000) , Nguyen Thi Wlng (1000). Ngllyen Thi Kim Ngån (1000), Nguyen Thi E>ilc (1000) , Ngllyen Vån ThllY (1000), Ngllyen Thi Ngqc Bfch (SOO) , Che' Quang HllY (SOO), Nguyen Thi Linh (500) , Nguyen Van Thanh (400) , V() Thi Lien (500), Lam H6ng Hllynh (400). Kong Liu Fang (4000) , V() Ky Sen (500). Nguyen Thanh Tam (500) , Huynh Vån Thån (1000) , E>ito E>lf(1m (200). Thai Ngoe Anh (1000), Nguyen Van Hai (500), Vii Thi Hlfling (SOO) , Nguyen Huu Tri (500) , Nguyen Thi Hu<i! (SOO) : Nguyen Thi Kim Trang (500) , Le Ngue Chanh (500), Chi HOi Bergen (1000). Nguyen Thi Hlfong (500). Chi Hl)i Moss (2000) , Ph~m Thi Nglle HUdng (140). Nglla, Phål Tå eung

dUl~ng

linh lai , ehung 101 con

nh~n

sI! eting duang

v~ linh vål : Lam Kim Phal, nha hang Bippal (30 bao g~o) , T6ng Thi

L<i! (2 nlli ellm), lii;m bUlin Kim Mai OSlll, eling nhu lrai phan cua : Lam Kim Phat, nhil hang Bippat, Le Hua , E>ång Thi Tren, Quach eIm Hoa , Le Thi Thong, Ton Nu Minh Nguy<i!t, Nguyen Thi Ngqc Bfch , Lilm Hong Huynh, Vij Thi My Hue , Chi Than, Nguyen Thi Phudc , Th<ii Kim Thanh, Huynh Thi Mai , E>uan Thi Ti<i!p. Vo Thi Phien , Vo Thi Thanh E>~m, Vii Thi Thanh HUdng , E>ång Thi KeI, Tr~n Thi Thiio. Le L<i! Thd, Nguyen Thi Thanh, Pham

Phap

Am

Vu Lan 2003


Thj Hong Thuy, Nguyt:n Vån Dung , Eli'> Thi Luu , H(~ Thi Kim Hoa , Ngo Kim Thanh , Nguyen Thi Minh Hu~ , Nguyen Thi 8ae Ngoai danh saeh ehu Ph~t Til då neu tren , Giao H(ii con e6 n'l't nhi~u d~o lilm Phill Til khae , eung duong , ." hay gitlp do Giao Ht',i , Chlla 'lua

r.tt nhi~u eo ng lae Philt su khong kem phan (juan trl)ng va n~ng nhl)e khae nhung kho ng l11u6 n ghi r6 ten tu6i elta mlnh ho~e iln danh .. chung lii i nhil n mua Vu Lan Phil l Lich 2546. xin thilnh lam tan than eiing due vii lu<.Jng eua 'lU Y vi vil h6 i huong elIng due de n khJp ti!'t d ehUng sa nh . Va kinh ehtle t.tt ca quy v i mllt mua Vu Lan Ball Hie'u vl'!

Cong tae Ph~t St! etla Giao Hi)i luon gij.p nhi~u ke't qua th~t khH!m nhli(ing do eung la nh(i st! phat tam eung dli(ing til' mQi gim Ph~t Tit trong eung nhli ngoai v~ ca mQi mij.t v~t It!e eung nhli nhan It!e. Xin ghi nh~n va thanh tam dang It!n Tam Bao ehUng minh eung di) tri eho quy vi va gia quye'n luon than tam an Il:Ie, eat tli(ing nhli y trong eui)e s6ng hang ngay. MQi eung dli(ing xin vui long lien Il:Ie v~ Chua Khuong Yi~t (di~n thol:li 67.973033)

lul1ng an lill1h .

Trong eae eong dti'c thi vi~e eung dli(ing Tam Bao, Xay Chua, Due Chuong, Tl:Ie TIiQ'ng, In Kinh iln t6ng ... la eong due vo IIiQ'ng d~ bao t6n dl)o phap.

THÅNH KiNH CUNG TIEN GIAC LINH Toan th~ ChliTang Ni, tin d6 thuQc Giao HQi PGVNTN Na Uy. nh~n dU<;1C Ai Tin tu GH .PGVNTN Hai NgQai t(li Hoa Ky baG tin:

Co'Hoa Thu'(fng THicH THItN TRI Chu Tich HQi D6ng Giam Lu~t Giao HQi Ph~t Giao Vi~t nam Tho'ng Nhåt håi Ngo~i t~i Hoa Ky Van Phong Il Vi~n H6a D~o - Giao thQ su cua cac Phat HQc Vi~n tili mi~n Trung va mi~n Nam Vi~t Nam - T6ng Vll trliCing T6ng V~l Tang st! GHPGVNTNIHN tai Hoa KY . Van phong Il Vi~n Hoa Dao - Thanh vien HQi D6ng Dai Di~n GHPGVNTN/HN tili Hoa Ky , Van phong Il Vi~n Hoa Dao - Nha dich

thu~t

kinh tilng Han van sang

Vi~t

van

da thu~n the vo thuong vien tich luc 8 gio 20 toi ngay 31 thang 7 nam 2003 (nhåm ngay 3 thang 7 nam Qui Mui ) tili Sacramento, Ti~u bang California - Hoa KY. Tho the 69 tu6i, ha lap 36. - L~ nh~p kim quan luc 5 gio chi~u ngay 2 thang 8 nam 2003. - L~ tra ty lUe 12 gio trlia thu tli ngay 6 thang 8 nam 2003 tili nghla trang East Lawn Memorial Park. Sacramento Hoa KY. Thanh tam eau nguy~n giae linh Co Hoa Thu<;1ng eao dang PMt Quoe.

Ti~u Sti' co' Hoa Thu'(fng Thi~n Tri Hoa ThU<;1ng Truch Thi~n Tri the danh Nguy~n Van Hien, Phap danh Nhli Phllng, Phap tli Thi~n Tri. Phap hi~u An DilO thuQc dong Lam Te Chanh Tong doi thu 42. Ngai sanh ngay 19 thang 02 nam 1934 tai xå Nhdn Khanh, qu~n An Nhdn, tinh Blnh Dinh. Ngai xuat than tu mQt gia dinh thu~n tuy Ph~t Giao, than ph ll eua Ngai la cu ong Nguy~n Han, Phap danh Nhli Da. Than måu cua Ngai la cu ba Bui Thi Thi~p, Phap danh Nhli Canh. Ngai co tat 10 anh em, 5 trai va nam gai . Trong do co 3 nglioi con trai då xuat gia dåu Ph~t, la ban than Ngai, Thlic;1ng TQa Trueh Thi~n HihJ, va D<:Ii Duc Thich Vien Mån.

ca

Nho tue duyen thu thång nen khi vua tron 17 tu6i, y thuc du<;1c le vo thliong sinh di~t va thlic trang kh6 dau

Phap

Am Yu La n 2003

cua cUQc doi, Ngai då phat tam the phat xuat gia ete noi thea hanh xuat trån thl(<;1ng sT. KhCii dåu, Ngai xuat gia voi Co Hoa Thli<;1ng thU<;1ng Hu~ hil Chieu tru tri T6 mnh Th~p Thap, Binh Dinh. Sau thoi gian tu hQe tili T6 mnh Th~p Thap, nh~n thay Ngai la b~c thong minh dTnh du~, nen Hoa thuQng B6n su då gCii Ngai Mn tu hQc tili T6 mnh Sdn Long, Tuy PhIiOc. Sau khi Hoa thliQng B6n su vien lich nam 1965, Ngai du phap y chi voi Hoa ThliQng thuQng Ke hil Chau Ja Su thue cua Ngai va dUQC ban cho Phap hi~u Truch An DilO. Hoa ThliQng thQ Dili Gioi nam 1968 tai Ph~t HQc Vi~n Trung Ph~n Hai Duc, Nha Trang. Sau khi tat nghi~p u'U hang chlidng trinh Ph~t HQc Chuyen Khoa Li~u Quan tai T6 Dinh Linh Quang, Hue, nam 1971, Ngai dUQe Giao HQi b6 nhi~m lam Giang Sli va Giao ThQ cho nhi~u Ph~t HQc Vi~n tai cac tinh mi~n Trung va

J 17


mi~n Nam nhu Giam Thi va Giao ThQ PMt HQc Vit;:n

Trung Phån Håi Duc, Nha Trang; Giao ThQ PMt HQc Ni Truang Dit;:u Quang, Nha Trang; Giam HQc PMt HQc Vit;:n Nguyen Hudng t<;li Phan Thie't; Giång Su t<;li Tu Vit;:n Quång HUdng Gia Lam Sai Gon v.v ... Do d<;lo h<;lnh khå kinh, Ngai dU<;1C cung thinh låm trl;! tri chua Kim Quang t<;li Phan Thie't. Du PMt sI! da doan, Hoa ThU<;1ng viin c6 gAng ditu tu thl gio va tam II!C d€ phien dich va trudc tac. Nhung kinh di€n rna Ngai då dich g6m c6 : - Kinh Kim Quang Minh - Kinh Du<;1c Su - Kinh A-Di-Da - Kinh Di Li-c - Kinh Bat Dai Nhan Giac - Ph~t Thuye't Phan Bit;:t Kinh - Bat Nhå Tårn Kinh Ngoai nhung dich phån tren, Hoa Thu<;1ng con bien sO<;ln nhi~u bai nghien CUu ljch så PMt Giao he't suc gia trj. Då tung la Chu Nhit;:m Tap Chi Nguy6n S6ng va con la mot nha thd vdi nhung bai thd thi~n vi . Sau thoi gian Mp kh6 khan duoi che' do Cong Sån va vi chi nguyt;:n hoång phap l<;1i sanh, Hoa Thu<;1ng då vu<;1t bi€n dm tI! do nam 1980 M tie'p tl;!C ly tuang phung sI! chanh phap va dan tOc. Su6t thoi gian t<;lm cu t<;li tr<;li ty nan Galang, Nam DUdng, Ngai då thanh l~p chua Kim Quang, chua Quan Am va t~n 1l!C huong dån d6 chUng tu hQC va då tra thanh mOL bi€u tudng ngoi sang lam ndi quy huong cua nhung nguoi con Ph~t dang bd vd lac lång tai xu nguai. Sau khi djnh cu tai Hoa Ky nam 1981 Hoa Thu<;1ng dng n6 1l!C hdn nua trong vai tro cua mot Truang Tå Nhu Lai, tac Nhu Lai su, thua Nhu Lai sI!. Nhung chuc vu rna Ngai då dåm nhit;:m thea thoi gian la: - Hoi Truang Hoi Ph~t Giao Vit;:t Nam tai Sacramento va Trl;! Tri Chua Kim Quang. - Ph6 HOi Chu T6ng HOi Ph~t Giao Vit;:t Nam T<;Ii Hoa

KY· - T6ng Vl;! Truang T6ng Vl;! Tang SI! cua T6ng HOi Ph~t Giao Vit;:t Nam T,!-i Hoa KY. - Thanh Vien HOi D6ng D<;Ii Dit;:n cua Giao HOi Ph~t Giao Vit;:t Nam Th6ng Nha't Håi Ngo<;li Tai Hoa KyVan Phong Il Vit;:n H6a D<;Io. - Chu Tich Hoi D6ng Giam Lu~t Giao Hoi Ph~t Giao Vit;:t Nam Th6ng Nha't Håi Ngo<;li T<;Ii Hoa Ky- Van Phong Il Vit;:n H6a D<;Io. - T6ng Vu Truang T6ng Vl;! Tang SI! cua Giao HOi Ph~t Giao Vit;:t Nam Th6ng Nha't Håi Ngo<;li T<;Ii Hoa Ky- Van Phong Il Vit;:n H6a D<;Io d6ng thoi lånh d<;lo tinh thitn cac Hoi va Chua: - Chua V'!-n Hanh, Rochester, NY. - Chua Tu Hie'u, Buffalo, NY. - Chua Quan Am, Binghamton, NY .

Ngoai vit;:c xi€n dUdng Chanh Phap CUu dO quån sanh, Ngai con sat canh voi Giao Hoi tich cl!c v~n dong cho sI! tI! do, binh dång, dan chu va nhan quy~n t<;li Vit;:t Nam . Ngai la b~c Thity dac bit;:t thudng yeu, he't long quan tam nang do, giao duong va xay dl;I'ng t6 chti'c Mau Lam Cua Gia Dinh Ph~t Tå Vit;:t Nam. Cuoc doi cua Ngai la mot ta'm gudng sang ngoi, mot bai hQC s6ng va gia qua nhi~u khia canh nha't la thOi gian Hoa Thu<;1ng bi bt;:nh d€ do chUng. Du tråi qua thoi gian dai vdi bt;:nh duyen dit y thuc thach nhung Hoa ThU<;1ng vån giu dU<;1C d<;lo phong tI! t<;li, uy nguy, thanh thoat cua rninh va chung tå dU<;1c d<;lo h<;lnh khå kinh cua mot b~c Tan tuc giao phåm th<;lc duc. Day la thoi gian rna dai chung hQC a Hoa Thu<;1ng nhung bai Phap khang lOi dåy du khe' cd, khe' ly. Thu~n the' va thuong Hoa Thu<;1ng då an tttong xå bå

bao than luc 8 gio 20 t6i ngay 31 thang 7 nam 2003, nhåm ngay m6ng 3 thang 7 nam Quy Mui t<;li thu phu Sacramento, California, Hoa KY. The' thQ 69, D<;Io lap 52, H<;I l<;lp 36. Du xac than tu d<;li huy~n h6a cua Hoa ThU<;1ng khang con nua nhung nhung lOi d<;ly caD quy nha't la nhung hanh hO<;lt dit y vj tha va ngå cua Ngai d6i voi Dan Toc va hlnh ånh Mn than t~n tl;!y hy hie'n cho D<;Io cua Hoa Thu<;1ng viin con måi trong trai tim cua hang trit;:u nguoi con Ph~t Va thuong thj thuong, tich dit;:t phi dit;:t, nha't tam du nguyt;:n giac linh Hoa Thu<;1ng thU<;1ng phåm thU<;1ng sanh, ba'l vi b6n tht;:, h6i nh~p ta ba d€ hoan thanh h<;lnh nguyt;:n do sanh caD cå. Nam Ma Tu Lam Te' Chanh Tang Tu Th~p Nhj The' huy thU<;1ng Nhu h<;l Phl;!ng, tI! Thit;:n Tri, hit;:u An Dao giac linh Hoa Thu<;1ng thuy tu chung giam. ---000---

nht1ng loi d~y etla Hoa Thu(jng Thieh Thich

Thi~n

Tri

trong thOi gian Ngai Låm b~nh. "Dac Ph4t A-Di-Da, Ngai Van Thu Su Lqi va B6 Tat Quan Thl Am luon luon J trang TMy, chung ta hay co' gdng giil ba nghiep th4t thanh tinh mO. nMr tam ni~m Ph4t vi mq.ng sang nay va thuong ngdn ngui !dm". "Quy vi hay tinh tan tu hQC vi nlu khOng tu thi minh mai mai ldn qudn trong vang sanh ttlluan h6i kh6ldm. Hay chuyen cdn tu t4p. " ".. . TMy dau c6 ngitng thuylt phdp. May nam qua TMy da thuylt mQt phdp rar dai. D6 la bai Phap KHONG LO/, tuy theo trinh dQ, cO cåm caD tMp mO. hilu, ai hiiu saG thi hiiu ... "

- Chua Ph6 Quang, Salt Lake City, UT.

118

Phap Am Vu Lan 2003


"Ctie con sinh hO(lt cha dang hoang, di dau eang dang ho ang, lam gi eang dang hoang vi minh la ngudi con Ph4t."

Kinh Di Ela, Duae Su, Di L~c, cho Mn Bat Nhå Tam Kinh, Bat Di).i Nhan Giac va PMt ThuyEt Phan Bi~t Kinh ...

"T(( eeii m(lnh din eeii m(lnh Ihi rat dl eai mq.nh mdi la eai mq.nh TMT Sl!. "

Mot doi giao d\le, khong cru di).y hQc, dieh kinh, rna con dem than giao tiep can voi mQi nguai, dm h6a bao nhieu mon d6 voi than tuong trang nghiem, ngoi sang; n\l cuoi hi~n hoa, bao dung, do lUQng. D6 ch:lng phåi la bi~u hi~u eua Tri tu~ va Tu bi då tUng dUQc un duc va ph6 nhu~n hay sao?

1((

eeii yiu den

"Din di, con mat la le Thudng tinh vi eae phap lulu vi luon di~T sinh sinh di~r. nhung vdi ngudi biet ru rhi den di con mat ehting phåi la vi~e b4n lang."

Die'u Van Ti~n Bi~t

cO' Hoa Thu'(1ng Thich Thi~n Tri eua GHPTVNTNHN-HKNPIIVHD Kinh l~ Giac Linh C6 Hoa ThuQng,

Le sinh di~t con-mat, hang truang til' Nhu Lai ai lai chång thil'm thau. Chinh vi thE-gian va thuong sinh di~t rna khai phat hi).nh nguy~n xuat tnin: mot doi, nhi~u doi hanh B6-Tat di).o d~ cU'u do ehung sanh. V~y rna, khi Nguoi thi-hi~n huy~n tuong sinh-di~t d~ rai bå tnin gian nay, lang chung tai li). i ng~m ngui. xao xuyEn. Tham tlnh huynh d~, th!ly tro, thuong ngay khong bay tå, kh6ng n6i nang, moi nguoi moi nai t~n tuy hanh dao. dEn khi mat nhau, dm giac nhu rai rung d tay ehan, bu6n khang n6i dUQc. Gio nay g~p nhau, d6t tam huang, kheu den tu~, n6i voi nhau bång ngon ngu cua nha Thi~n. hi~u voi nhau bång tam-an Tåo-Khe, tl1ang chung tam-tam rQi ehiEu van nhau rna khong dn khai ngon phat ngu. Nhung nhln a gioi han mot Mi qua nhan duyen pM p llr tuang phung ngiln ngui, chung ta ch) mot l!ln Mn, mot l!ln di; v~y, nEu nguoi då mUQn le mong åo phu-hu d~ thi hi~n su dEn-di. con-mat, thl chung toi cling xin mUQn ngon ngff huy~n-h6a phi-ehan d~ bi~u lo tham tlnh phap lu trong gio phut ti~n-bi~t phan-ly. Gi, lam san quen dUQe, mot doi nguai, mot hanh tdnh, nam muai hai nam hQc di).o, hanh dao khang biEt måi m~t, hanh nguy~n ho di).o cuu doi ganh n~ng hai vai, buoe ehan dEn dau di).o trang na hoa dEn d6. Nguoi då dieh kinh Kim Quang Minh, giao ly Viend6n d~ lai cho doi khong ai khong nho. Cang dU'c nay, eh:lng phåi då dUQc dm ung voi than vang ThE Ton rQi chiEu d~ khai rna ngoi chua Kim Quang! Tu Kim Quang Phan ThiEt Mn Kim Quang Hoa Ky, tu V i).n Hi).nh, Tu HiEu Mn Quan Am, Ph6 Quang... ? Anh Kim Quang nhu soi sang con duong Ngai di. Elau cru Kinh Kim Quang Minh, Nguoi con M tam phien dich nhung Kinh El i). i Thua khac d~ dlin di).o qu!ln ehung, g6p ph!ln hoång du'ang Chanh Phap. Nao

Phap

Am Vu Lan 2003

tre

DUQc nhu v~y cling nho d6ng chan xuat gia: tu6i då som dan than van cil'a Thi~n, rau dua dam bac moi ngay, eau kinh tiEng k~, nuoi lOn eh! nguy~n xuat tr!ln cua b~c di).i truQng phu. Tu n~n tång nay rna buoc H!n hang can tang gioi duc v~ sau. Voi cm nguy~n kien euong, li).i them mlin tu~, sieng nang, nguoi då ghi li).i nhung ctau tkh can d~p trong cong cUoc hoång phap lQi sanh qua nhung chuc vu va traeh nhi~m rna Giao Hoi trong nuoc, ngoai nuoe giao ph6: - Elao hQc tham vi~n: Nguoi då tung dUQc Giao Hoi tin nhi~m giao cho nhung trQng trach lien quan dEn vi~c

giao dl,!c va daa tan Tang tai. Nao la Giam-thi PMt hQc vi~n Håi DU'c Nha Trang, nao la Giam HQc Ph~t HQc Vi~n Nguyen Huang Phan ThiEt... nai dau eljng chu toan trach vu. - Gioi lu~t Nghiem minh: Nguoi då tung la Ph6 Hoi Chu T6ng Hoi PMt Giao Viet Nam Tai Hoa Ky, va la Thanh Vien Hoi D6ng Dai Di~n, Chu Tich Hoi El6ng Giam Lu~t, T6ng Vu Truang T6ng Vu Tang SI! cua Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhat Håi Ngoai Ti).i Hoa KY ... ehuc Vl,! nao eling tkh el!c dåm nh~n va hEt lang xay dl,!ng. Tu vi~c lOn Mn vi~c nhå, Mi voi Tang Ni eling nhu d6i voi hang eu sT, khong pMn-SI! nao Nguoi ch6i tu. Cho dEn vi~c nang dB va giao duc cho t6 ehuc thanh thiEu nien Gia Dinh Ph~ t Til', Nguoi eling danh d tlnh thuang bao la nhu cua mot tu phu. Cong duc to lOn nhu thE, Giao Hoi trong-ngoai ghi eong rna Tang Ni va Ph~t til' Mu hQe con chua c6 dip d~n dap, thl Nguoi då hi~n than låo b~nh, buong xå mQi Ph~t su M tTnh tu trong hoan dnh kh6 khan, nghich chuong. Eli, dung, nåm, ng6i, b6n oai nghi thong dong tI! ti).i tra thanh sI! kh6 nhQc vo van trong than b~nh vo thuong. V~y rna vlin an nhlin hanh di).o, giu di).o trong ni~m an li).e vung ehåi; kien tri ni~m Ph~t thi~n quan d~ neu guång sang cho d6 chung khilp nai. Gi thuång lam sao, mot than kh6 b~nh rna n\l euoi luc nao cling na tren moi' Bai hQc nhlin nhl,!c, chång phåi Nguoi da kinh qua dEn cho ky cling'

119


Suy ni~m cuoc ddi cua ngu'di voi hang tr~ng tu t~p va hoiing d~o nhu' the', bao c6ng dti'c kh6ng ghi he't du'<;1C, bao tie'c nhO cling kh6ng thay du'<;1C ni~m tri an.

SI! ra di eua Hoa Thu'<;1ng la mot mat mat lOn eho Cong E>6ng Ph~t Giao, nhu'ng d6ng thdi dl!ng len tam gu'ång sang eho Phap hii'U va dan h~u hQe noi theo.

Tru th6i, nu'ång nåi vån thå cli cua ngu'di, xin ghi lai may cau ti6n bi~t:

Nhan danh Hoi E>6ng Lu'Bng Vi~n, Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhat, t6i ehan thanh gCli Wi phan u'u Mn Van Phong Il Vi~n H6a E>~o, Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhat Hai Ngoc:ti T~i Hoa Ky clIng m6n d6 Phap quye'n, va nguy~n du cho Giac Linh Hoa Thu'<;1ng eao dang Ph~t qu6c .

Biin rQng sang ngai tam sil gid Non eaa vUQ1thoat chr truqng phu Tinh tfla trang dong dai kM? b~nh May triing bay giila cai hu phu. Huyln hoa ve vai COn dCJi mQng MQt tam bay het tht gian am Ng6i yen. nghe r~n can sang v6 Song-nuOc: chdng qua la mQt tMi. Co den. co di. la vi~c huyln Chdng ai tlnh tfla trang dong dai Cling kMng may lI·iing tren trai bite Tich lljng kMng bO: tam v6 tam.

Tu Vi~n Nguyen Thi~u, ngay 2.8.2003 Thay mat Hoi E>6ng Lu'Bng Vi~n Giao Hoi PMt Giao Vi~t Nam Th6ng Nha! Xtt Ly Thl1dng Vu Vi~n Tang Th6ng Ty Kheo Thich Huy~n Quang

Ai Van Ti~n Bi~t An Su'

Kinh thu'a Giac Linh c6 Hoa Thu'<;1ng, N6i theo ly tanh tuy~t d6i tru nhu' the'. Nhu'ng dlI sao tru giii'a trån gian mong mi, nåi Ittng trdi vån c6 viing may trang bay; va, xin ti6n bi~t vång may trang ay, bay qua vom trdi v6 t~n. Ti6n bi~t mot b~c Chung Trung T6n trCl v~ nåi v6 sanh, bat di~t....

Nam Mo Tlf Lam Te' Chanh Tong Tu Th~p Nhi The' huy thuQ'ng Nhu hl,l Phl;lng, tlf Thi~n Tri, hi~u An Dl,lO giae linh Roa ThuQ'ng thuy tu ehung giam.

Khftn Di~n Phan

Uu

eua Vi~n Tang Th6ng Phong Th6ng Tin Ph~t Giao Qu6c Te' vua khap bao cho t6i bie't tin bu6n Hoa Thu'<;1ng THICH THI$N TRI, Chu Tieh Hoi E>6ng Giam Lu~t, Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhat Hai Ngo~i T~i Hoa Ky, Van Phong Il Vi~n H6a E>~o, thuoe dong Lam Te' Chanh T6ng ddi thti' 42, sau mot thdi gian lam tn;m g b~nh da xa bao an tu'dng, thau thån tb.! tich tai thu phu Saeramento, bang California, Hoa Ky, vao lue 20 gid 20 ngay 31 thang 7 du'ång lieh 2003, tru the' 69 nam, I~p thQ 36 nam. T6i v6 elIng thu'ång tie'c mot vi Tru'Clng ttt eua Nhu' Lai da ra di trong khi PMt Phap dang dn ke xi~n du'ång dac ll!e, va ngo Idi tan than c6ng dti'e Hoa Thu'<;1ng mot long ehia xe mQi ehu'ong duyen voi Thåy T6 nåi que nha, d6e long dan than trong c6ng euoe giai tru Phap n~n, gay duyen hoa h<;1p trong Tang ehung d~ clIng tie'n bu'oe. Nen t6i e6 Wi kinh die'u:

Trai may nh~ buOc v~ que Phq.t Dat nuOc nljng tinh nhC! bong Thdy

120

eua Mon E>6 Phap Quy€n Nam M6 B6n Su'Thich Ca Mau Ni Ph~t Kinh 16 Giac Linh Thåy, Bao nam nu'ång Thåy tu hQc, chung con tung nghe Thåy huan tb.! ding the' gian la v6 thu'dng mong ao, kh6ng gl t6n tai mai mai . Thåy nhac nhCl ehung con nen thu'dng quan sat ly le ay. Nhd v~y rna qua bao kho khan, chu'ong ngai tren du'dng tu t~p va tie'p xuc voi cuoc ddi, chung con co th~ vii'ng ehai vl1<;1t qua. Bai hQe vB long eho du'dng tu hQc eua ehung con, tu'Clng da du lam r6i, nao ngd Thåy lam trQng b~nh, bu'oc vao giai doan th~ hi~n Chanh Pha p trong nghich canh, gian truan ... K~ tu lue ay, chung con du'<;1c chti'ng nghi~m mot bai hQc s6ng dong va da d~ng hån: Chinh ddi s6ng eua Thåy trl!c tie'p hu'ong dån ehung con v~ long tu bi, v~ sI! nhh nhl,le, v~ nang lu'e eua nhie'p tam trong nhii'ng hoan canh kh6 nhQe nhat. Nhl1ng d~ hQc du'<;1e nhii'ng bai hQc than giao nay, qua th~t chung con da phai v6 elIng dau xot khi m6i ngay nrun thay ho~c tu'dng nghI Mn Thåy trong cån lao-b~nh nhQc nhån ... Mn n6i ehung con eling tI! thyn kh6ng bie't mlnh c6 xti'ng dang d~ du'<;1C ehinh Thåy than hanh tb.! hi~n sI! chiu du'ng gian kh6 lau dai nhu' the'! Bay gid Thåy nåm xu6ng, chung con bå vå lae long nhu' mat ca m~t trai. Nho nu et1ai, giQng n6i hi~n hoa bao dung eua Thåy, kh6ng sao ngan dt1<;1e l~ trao . Ca nhii'ng khi Thåy nghiem khae d~y ran, ehung con vån cam nh~n du'<;1C long thu'ång yeu cua Thåy, cua mot b~e cha lanh d6i voi dan con thå d~i. Tung ett ehi, tung bu'oe ehan, tung Wi n6i, Thåy lu6n lu6n tu t6n, khiem eung, va lUc nao cling eham ehut ti mi hu'ong dån ehung con hQe hanh ehanh dao. Vh rna ehung con eti' lam trai y Thåy, ehu'a n6 ll!e tu t~p dung mti'e hoae mai v6 rninh eh~y thea dong ddi, kh6ng thl!e hi~n du'<;1e

Phap

Am Vu Lan 2003


nhiJng lOi day vang ngQc cua Thåy ... Gia nay c6 thU'c dnh thl Thåy cGng da len dl1ang v~ ndi tich di~t. Trl10c Iinh dai. chung con xin thanh tam sam hoi va kinh xin Thåy tu bi tha thu nhl1 Thåy da tung ban cho chung con trong qua khu m6i khi chung con låm l6i. An n~ng cua Thåy. chung con muon kie'p cGng khong baD d~n nbi. Cru Xlll nguy~n tu nay se n6 lt!c y theo giao huån eua Thåy rna tu t~p va g6p phån hoang du'dng Chanh Phap. Kinh bach Giac Linh Thåy. CGng thea lOi dliY cua Thåy, chung con bie't ding ngay ca s~( sinh di~t cGng la huy~n h6a khong th~t. Du sao thl voi tam tri pham phu qn c<;lt, chung con khong sao de nen dl1<;1C dm xuc thl1ang tlnh M kh6c thl1dng va tie'c nho Thily . d ndi tjch di~t vo sinh, xin Thåy chung giam cho hang mon do hie'u quye'n cua chung con, xin cho chung con dl1<;1C mQt lån cuoi, ti~n bi~t Thåy bllng cung dch clh nhiJng dua con thd dlii. Ba l<).y nay, xin tien dl1a Thay v~ coi chan thl1ang båt di~t. Nam Mo TI1 Lam Te' Chanh Tong Tu Th~p Nhi The' huy thl1<;1ng Nhu h<). Phllng, tu nli~n Tri, hi~u An B<).o giac linh Haa Thl1<;1ng An Su thuy tu chung giam.

ngay hoa h6ng cho m~ Due

H~nh

---000--Vu Lan v~, kinh t~ng tåt d cac ba mt:: Vi~t Nam trong nuoc va håi ngolii Dao xoi len ndi hoang da rung thieng ciim dui xuong mQi neo dl1ang Mt nl10c Ndi nao cGng lam dau lang mt:: Mt:: bay dai dang nam yen Nhln dc con mt:: thudng x6t Mt:: dau lang thåy con rnlnh lang thang Bang rong chdi trong vo van the' ky Tren khiip trån gian Chl1a mQt lån ngung ngru Tie'p tllc ngru~p dien ro Hanh dQng theo tham muon Khong bie't ro ngl1ai than Ra vaD dl1ang sanh tU' Quen måt lang yeu thl1dng Låm kh6 dau lang me Hay Iiing nghe Tu dang suoi n6ng con tim Vang len lOi nguai Bo Tat Nhiin nhu voi ke pham trån Vua dåu thai vaD lang mt:: Bung lam mt:: kh6 dau

Phap

Am Vu

Lan 2003

Mt:: la dang suoi m~t Lå trll xu cua thån tien Cai noi åm no h<).nh phuc Gi Ida, nguai Bo Tat Vi åy cru cho ta: Cac con c6 thåy khong ? VO lu<;lng d6a hoa hong Bang nd. toa hudng thdm Tuy~t vai lam sao! NhiJng d6a hong, dnh hoa tudi thiim Bang tudi Cliai do tham vanh moi Toa hUdng thdm tron nhjp buoc yeu ki~u Mt:: ta d6 c6 tam hon dt::p tuy~t Bung vo tlnh lam ba mt:: kh6 dau Nguai c6 d<).o hi~u sau chan ly Voi dan ba. tåt d me ta Du nguai åy chua bao gio quen bie't Nhung d<).o tlnh voi y nghia tham sau: Me cua bay dai Vo van kie'p truoc He't n<;ltrån Nen Ila nhau Nguai mQt coi Yl vo minh. tam khong bie't N6i nhiJng lOi lam t6n thudng Mang tQi hlnh voi mt:: Ta hay chiip tay nguy~n du Va dang len dc ba mt:: Hoa hong do cho cac mt:: lu ~n can Hoa hong trang cho ca.c mt:: da mat Hong do la dang rna u mt:: dang c6 trong ta Hong trang la tam tu thudng tie'c.

doa h6ng dång m~ Mt:: di, day mQt d6a hong Con dang len mt:: gru co ng sinh thanh Gru dem thuc du nam canh Khi con trd gi6 udn mlnh khong vui Ghi ngay mie'ng ngQt mie'ng bui Nhuang cho con d~ con tudi tu6i hong Quan cru thang H<). ngay Bong Thudng con me bie't baD cong vun boi Lon khon, con da nen nguai Mong manh, mt::, niing cuoi trai, hoang hon cåu xin mt:: khoe vui luon Cho con muon mQt ghi dn, baD d~n Yeu thl1dng san s6c mt:: ru~n Mong caD tu6i h<).c, mong them nil cuai Con du xin ll1<;1ng dåt trai Ban dn cho me nhl1lOi con mong Lang con, mQt d6a hoa hong Xin dang len mt:: nhO cong sinh thanh Ngo Minh Hang

121


PHAN UU - PHAN UU - PHAN UU Trang thoi gi an qua Gielo HOi PGVNTN va Chua Kh u6ng Vi~t Na Uy, nh~n ch.rOe ti n bu6 n: Anh eua Chi Trinh va la anh vo eua d;;to huu La m K im Phat (nha han/< Bipput, Me tro Senter ) la: Hudng L inh Giang Tii Long. EH that Ioc vaD ngay 14.07 .2003 (nhilm ngay rilm t/ulng 6 nam Quy Mui) , HUc1ng thQ 55 tu6i. - Em gai eua q uy d;;to huu Cht Quang Ki~n, Cht Quang Tlln (Fredrikstad. Nu Uy), la: Hudng Li nh Cht Th~ Lie n . Sanh nam Elinh Hoi . Ela tir trjn VaD ngay 2. Ul5 .2003 (nhiim ngay 24.4 nam Quy Mui) . HUc1ng thQ 57 tu6i. .. Thiln nhiln eua daa huu BUi T huy Tam , phap danh Ng uyen El;;tt (0.110. Nu Uy ). la : Hudng Iinh C\1 Ba Hoa ng Thj M e , phap danh Quang H ai Sanh nam Tiln MUi . Ela thit Ioc ngay 25 .05 .2003 (nhilm nguy 25.04 num Quy Mui) . HUc1ng thQ 73 tu6i . .. Mt:: eh6ng eua d~o h[(u Trlnh NgQe Da nh (Strmnmen. Nu Uy) la: Hudng Linh C \1 Ba J o runn Vollheim Sanh nam Giap T ui!. 1934 - T~ the nga y 24.05 .2003 (nhiim n/<uy 20.04 nam Quy Mui) . HUc1ng thQ 70 tu6i. - Nh;;te m~u eua d~ o huu Trå n M lJnh Tit n (Oppe/<uurd. Nu Uy) , la Hudng Linh C \1 B a Nguy~n Tm C 6n, ph3p danh ChUe Bang Sa nh nåm M~li Ng<;> - Ela tir trj n [;;t i Vi~t Nam ngay 11 .07.2003 (nhiim ngay 12.06 nam Quy Mui). HUc1ng thQ 85 tu6i. - H i~n the eua d~o huu Hang Nga i Ång (Oslo. Nu Uy) la: Hudng linh Quaeh Xit u T e n. Sanh nga y 13.08.1947 (Elinh HOi). Ela tir trjn ngay 28.06.2003 (nhiim ngay 29.05 nam Quy Mui). HUc1ng th(l 57 tu6i. - Thiln nMn eua d;;to h[(u T il' MlJn M w (Skjetten . Nu Uy) la : Hudng Iinh Trå n Va n Lan g. Sanh nam Ky Ty. Ela tir trjn ngay 28 .07.2003 (n lzilm nguy 29.06 nam Quy Mui) . HUc1ng thQ 75 tu6i. - Con eua daa huu Lam Van Bao va Hoa ng T hi van (Oslo. Nu Uy) la : HUdng linh La m M inh Phudng. Sanh nam 2003 (Quy Mui). Elå tir trjn ngay 27 .04.2003 (nhiim ngay 26.03 num Quy Mui). HUc1ng th(l 1 tu6i. - Thiln m~ u eua d;;to huu VB NgQe Van, phap danh VlJn Long (Nu Uy) la: Hudng Iinh C \1 Ba Le T~ Lå m , pha p danh Chlic Thay. Sanh nam M~ lI Djn - Ela tir trjn ngay 11.08.2003 (nhiimn/<ay 14.07 nam Quy Mui) . HUc1ng thQ 66 tu6i. - Hi~ n the eua d;;to huu VB Va n Bay, phap danh C hue Giae (StavunRer. Nu Uy) lå : Hudng Iinh Nguy~n T hi Linh, ph3p danh C hUe Linh. Sanh nam 1936 (Eli nh Sltu) - Ela tir trjn ngay 24.05.2003 (nhiim nguy 24.04 nam Quy Mui) . HUc1ng thQ 68 tu6i.

Chung t6i xin thanh kinh d6ng philn

lfu

eung tit ca cae gia dlnh quy d;;to huu / Ph~t Ti'r neu tren va tang quyen. El6 ng nguy~n du tit ca htldng linh (NamlNil) sdm sie u thang ti nh do.

- Chu' Tang Chuo Khuong Vi~t - BDH . GHPGVNTN No Uy - BBT. Phap Åm

.... Hieu hc;mh PhQt gi60 la tra hieu cho cha m~ d6ng thoi voi thlldng cuu chung sinh. VI chung sinh chang ai kh6c hdn la cha m~ nghln muan kiep trlloc cua minh. Voi chung sinh oy, nglloi PhQt tu phai dem tåm E>Qi Bi ma che cha, dem tåm E>Qi Tu ma lam Ic;fl ich, dem tåm Va Uy ma bao v~, khien cho nhån 10Qi blloc vao chan Nhån gian Tjnh dQ .... (Trieh Thång Di$p Vu Lo n Ph(lt lieh 2547 . 2003 eu o Vi$ n H60 DQo)


~/lIe~ Arbeidersamfunnets plass 1, 1 etg. 0181 Oslo - Norge, Fax: 22 112808 Tel: 22111806 - Mobil: 95285214 Sau lung Samfunnhus tQI Oslo. Gan Bowling va ti,m b6n m6y Kenwood Giømo cua: Thu hai - Thu s6u tu 11.00 gio den 18.00 giø Thu båy fu 10.00 giø den 18.00 giø

Chuyen mua bån: (Jr

(Jr

Cac lo~ nu trang vang 14 k, 18 k, 24 k ••

Vang trang (b~ch kim), va xoan va da quj..

Ngooi ra chung tai con co beln: (Jr

(Jr

Bay du cac lo~ 30 quan thOi trang, ~ hc)i, sum xam.

Video, CD, cac lo~ Ola karaoke (Laserdisc, VCD, DVD)

Die . Biet: . .~~. ~ ~ fNli«)- ~

• Xt ~ u4119 ~. 1 B' "

c.c4

fu;, ta-) . 24 , .

• 7~~~ad. • ~u&t- e4

ull<) . & ~ 9'4 ~ ~ .

• ~u&t-

u- (Nd ~ ~ u;"

.~tØ~~tlt. MQi chi ti't xin vui long liin IQc: Dung (Hål) hOQc c6 6nh qua c6c 56 dl." thOQI. fax ghl trOn hav quo mobil 56 952 85214 Chu NhOn Kinh Moi


P.O. Sox 224

Co' quan ngon lu~n ",ja Giao hOi PGVNTN t~ Na Uy

3051 MJØNDALEN - NORWAY Phone: 3280 1522/ Fax 32 88 03 12 E-mail: phapam@online.no


Phap Am 2003 - Vu Lan