Page 1

CO QUAN NOON LU!N GIAo H(n PH!T GIAo VItT NAM TH6NG NHAT NA UY PET VIETNAMESISKE BUDDlllSTISKE TIDSSKRIFl' I NORGE

SG lthåt J)å" • 563.99


GIAO HOI VÅ CAC CHI HOI PGVNTN TM NA UY V AN PHONG GIAO HOI - CHUA Imu6NG VII):T Blystadveien 2, 2006 Løvenstad, Norway ~ 67971905 tir 67 97 30 33 - Di~n thol}i cong c~ng: 67 9719 05

PHAP AM Vietnamesisk Buddhistisk Tidsskrift i Norge

Chi hQi PGVN t~i Oslo & Minh Ch6nh Nguy~n Nam

Chu trtidng Giåo I1(Ji Phljt Giåo Viet Nam Thong Nhat Na Uy

Chu

nhi~m

ph~

C<)n

Granstangen 28-A, 1051 Oslo Norge a22 32 60 34

Chi H(li PGVN t~i Drammen Quang Kha i Trår! Hoa Blåklokkevn. 8, 3050 Mjøndalen Norge a32 87 52 07

kiem Chu but

Thuong TQa Thieh Tri Minh

Thli ky toa

so~n

Carl Sibbemsvn. 5-F, 1598 Moss Norge. a69 25 0497

Qudng Khai Tran Hoa

Chi H(li PGVN

Layout: Ngoc Nhån

Cung s~ cQng bic: DD. Giac Thanh, DD. An Chi, Bkh Xuan, Nguyen Thuong Que, Hue Tårn, Quang Tan, Tluli Van Ki~m, Tran Trung Dao, Hoang Duy, Tue Nga, Van Nuong, Uy~n IIuong, Quy Httong, Hai Vån, Dan Ha, Vii Nam, Tuy Anh, Huy Giang, Nguycn Van Dong, Hong Vån, Dieu Thuan ... .

Bai goi dang Phap Am xin danh may hay viel Iren m!'?t mat giay . Ngoai bul hieu, xin ghl r5 len Ihåt, dia ch) va di~n thoai nlu co d~ tien lien lae. Phap Am xin micn dang va hoan trå lai nhiing ban thåo bai vb khOng hqp ehu truong Phap Am.

PHÅP ,t\M pha! hanh I nam 4 50 VaD cac thang 2, S, 8 va 12. TIEN B~C UNG HO, THlJTU, BÅl VO HONG GOP XIN GOl VE TOA SO~N:

PHÅP

AM

P.O.Box 224. 3051 Mjøndalen, Norway postgiro: 0824 - 0506735 phone 32 87 52 07 fax: 32 87 58 73 Hinh bia tn/oc: Hoa Sen Hinh bia sall: Chua Linh Phlroc t~i Ha L~t, (ånh Phtip Am)

Vi~t

Phap Am nam thu 8, so 37.

Chi H(li PGVN t~i Moss & Rygge Thi~n Man Cao Hilu Lu~n

Nam

t~i

Kristiansand

Ban H~i Di~n PG VN t~i Arendal Minh Tli Ltru Kim Thoan Seljebakken 2, 4844 Arendal Norge a37 02 83 02 Chi H(li PGVN

~i

Stavanger

& ph~ e~n Va Van Di'eu

& ph~ e~n Minh Håa Tr'ån Van Tien

Møllevannsvn . 83, 4617 Kristiansand Norge a3815 74 23

Heidrunvn . 9, Norge

Chi H(li PGVN

& phI;1

t~i

Bergen

e~n

NgUYEln TIch Nguy~n Van Thung Postboks. 557, 5884 Bergen Norge a55 93 71 83

Chi HQi PGVN

~i

Kongsvinger

& ph~ c<)n Quang Minh Nguy~n Van Dong Ole Smedstadvn . 26, 2211 Kongsvinger Norge a62 81 62 97 Chua Hon

4028 Stavanger 251 541237

Chi H(li PGVN t~i Porsgrunn & Skien Nguy ~n Hung Yen Njålsvn . 16, Norge

3917 Porsgrunn a3551 2601

Chi H(li PGVN

t~i

Trondheim

& ph~ c~n Nguy~n Van Håi Ole Ryningsvn . 7, 7224 Melhus Norge a72 87 28 79 I1~1I

Sivert Thonstadv. 1O-A , 7080 Heimdal- Norge a90 72 35 59

BAN HVONG DÅN GlA HINH PHAT Tl1VII):T NAM TM NA UY Tam Doan Nguy~n Van Cu Guttorm Fløistad 48-B, 4815 Saltrød, Norge a & ~ 37031798

GDPT Thi~n Minh NhQt Quang Cao Thi Båy

GDPT Duc DI;1c Minh San Hua Båo Låm

Mågevn. 49, 4847 Arendal Norge 2 37 02 55 29

Olsvikåsen 35, 5183 Olsvik Norge a 90 64 23 64

GDPT Thi~n H~nh Minh Tl,lu Huynh Kim Thanh Linerlevn. 3, 2209 Kongsvinger Norge 2 6281 61 81

GDPT Due Minh Minh Tri Duong Van

GDfYr Chanh Tri Thi~n Man Cao Huu Lu~n

GDPT Chanh H~o NhQt Hien Trån Thj Tuyet Suong

Carl Sibbernsvn . 5-F, 1598 Moss Norge 2 69 25 04 97

Myrsnipevn. 24, 7082 Kattem Norge 2 72 84 73 85

M~u

Veumvn . 50, 4016 Stavanger a 51 881036 Norge

GHfYr Thi~n Tårn Nguyen Trang Nguy~n Thj Tuy PhuCJllg Blåstjernevn. 26, 1475 Finstadjordet Norge 2 67 97 49 52


Gioi thit?u: Informasjon, Mye lye (2), Lå thu toa sOliln (3) PhQt phop: • Tim hi~u ngay sanh etla Dac Ph~t - Nguyen PhUe Bi'ru T~p (4) • Thå tim xem nai Dac Ph~t ra dai - H.T phong dich (9) • S6ng h/;lnh phuc, Chet binh an - Dac D/;lt Lai L/;lt Ma (11) • Kinh Ph ap Hoa, vai lai th~ nguy~n - Thich Thi~n Sieu (16) • Ph~t Giao va cu(>c dai - HT. Walpola Rahala (19) • Tam tinh ctla m(>t nguai van d/;lo - Gs. Hoang Dan Thinh (29) • Albert Einstein va d/;lO Ph~t - Thich Tinh Tu~ (32) • Mua Ph~t Dån theo truyen th6ng Nam tang - Thfeh Thi~n Minh (34) • Van de giåi thoat trong d/;lo Ph~t - Th/;lC Dac (35)

Tallit?u:

e D/;li H(>i PGVNTN ky 8 t/;li Hoa Ky (21) e Nghi Quyet D/;li H(>i PGVNTN ky 8 (24) 0 Tam Thu huang ve cang dac (26) e Van de d6i tho/;li van bOa Dang-Tay - Tran Trung Phuang (67) 0 Bai tha da quen - Nguyen Van Cuang (69) e Di xem Ho Ba Tr/;lo Ph an Thiet - Muang Giang (71) e DQc tha Håi Van - Van Nuang (73) e Tam thu Thi Dan Huang Vi~t Håi Ngo/;li (76)

o

Sang toc:

1:5- Co nhung bu6i chieu - Van Nuang (39) 1:5- Giae Nam Kha, nhung ngay khang quen -

True Thu (41) 1:5- Nang Ai Ca - M(>ng Tuyet (46) 1:5- DQe kinh - Vii KhAe Khoan (51) 1:5Rau ram lI;li - Huy Giang (57) I:5-Ba vl!e - Vii Nam (64).

o

Tho:

Vai sl! gop m~t etla cac thi Sl, nha tha:

o Van Nudng - Tu~ Nga - Uy~n Hudng - Håi Van - Nguy~n Thudng Que - Dan Ha Huy Giang - Le Phudng Dong - Cd Phu - Hoang Duy - Thanh Lan - Tity Anh - ..

o Trang Van Tha Xuang HQa vai nhieu tae giå (37)

Phap Am 80 4.00 - ehu de Vu Lan pl. 2543

se phåt hanh vao dau thång 08. 1999 bai va deng gep xin vui long gai truoc ngay 15.06. 1999

Phåp Am så Xuån dQc bi,t nam 2000 se phat hanh vao dau thång 01.2000 bai vå d6ng g6p xin vui long gåi tntac ngay 1.11.1999


lå. thll toa soan . ?JJ>1t# S9dn - odn YMt eld lu:u

t&

?JJ>luit S9ån cia ha..n eluia y "'flhia ;du xie~ Ø<O?,? cI6 cO hatj1AlMt j~ va~.

O/i Mt. elo la nf/øy elcinh cia;;' S9ciJtfl !]!teie G1§9 c/{;,. Q/V6, ro Iwn la 'I''fIay, S9t1c d1l14' ~, fltM'fI' Mn cM'Ma 4i ('hwn'! 111d'l1,. Ofi,y. tlf( eht' ehe> rm ?JJ>Æ«:t taJ/11, cda clum-'fI j~lÆ. milt" 1Zf!ull din jzluU; !hf luØn «jfc; nf/llia ta ",6,; ~ M /u& dæ'! rl1,uI'j j,nÆ elin j,Æat Hnl1, JÆk k1w~'fI' ,,!!itn!!. cM'nÆcWt duk eld", an vUl'Æay kM' ~y. ~~:nao ~ ~ vinl1" ,,ro ?uW be vao 1'({

t,,?t;m ka'n, rIe"mb lzanh .zJ. ~'J)tinf/ buoc tlw,'

c/.at nlu8u t«1' t!twy& vO,' VO jti' "ao jllu~t, ela?'f! nlu:g"""u nlw:o?'f! clzwJtfl 1t1'11" k,'fI' Iac clao tøm, lo j? Iwa)!!! ma~lf/vo h~ Q.,I.fza( la, f/dn eldy, nt9[ Jtl'kc$n &~ jzlw' c4!/, nlzd'u no, vi nlUh,? kMmf/ n~n ch, tat' vM cuti, !ht"!c:; 20, c!tta !hilej 2/ ut, eld,!

2J

9l-Jh,it Id - cluIn? ta hay cdu Jtfluy-fn va chile (<t?'j elon ehae> clze> FC {dnl1, cUa mit' clw?!f/ h. eldn Jank

8!J Jto,', la

9l-Jhcjt td nln ti>?lh dutc va tW- Ø<r,to, vt c/{;,' J~i kon la F t(Zo, 110 duØJt/f' vo nf/a va kMn/f.

?d" dq cia il la "f/uy du),.,!, ,,!ht jadlA t,,~< <4 d f<Æay !hanA t?'f!. hoat khoJ'f!' "ue r (,f"(/kiu,

,!q rua

Æav

jdjl

d?kjxo, h. (.a tko S9de cfJ'lzi' S9a ro b,g!hi !hi cOJl lo n(f~i va h 1",'Jt? f/~ ·td (.,8;'"

ut,'Q./O./

!!/)cf,,/ mtvnf/ kzJ )Uf'''' nya/! '!!!Jrlc ~ 9l-JÆ(ot eld" janÆ Id" tlw 2623 Jlei", la !!/)(Zl 5Z'Ii9l-JÆ,/t '!!!Jan ,o/Jh«'t ::l;cl1, ~.5M, to/", rh("yPhcj((u chuJ//l (c/haV huO"f/vt'Q.

Ifa, a~J1f/jlhdt n!!uytp'n w !{rI' roc con/f elde, tam

mi.iØ'f/ lJtec lami., t"anA ('de dJ'u clC, J!,!2

(1z11'll trim rhallh tt>,Iz, do clziJlh la jlha':m li da'~'j lein cMl/J duo?,? '!!/)dc ~h~ c1U>?'f! "f/Æia nM/,

iJ'~,/dr mrk Jti/l to, c!øz; - kÆro w Iz<;,c pjJh<ftj,Ad.f't d

4u' al clztic (at ~Io, ~Iza't tå cluMl/f ta cti'(fdn/f tAu 'I"" 7IIm r(:'nf/v'f-fo df'æn!! ut ru hor, va ~«i 2:i Q/Ozd~,tI. cfJ'lzanl1, ~ua Q/Oz~o>'f! Of/« vao J'(fa.y 3/,07, /ggg, d/Jtca glJ~'t Iu ai/o t;z'm My tlch eue flojz cei>'j jtio, f/O!l

vd.;, &l m9{iltuOc bao {;~'y,

vd.

{?tt'

Wf'

cÆau ky

/1

va !lo.j' 4>'h tUi cluw'f/ nlzau al eluie olw du?C ctl.u dao

diMl clzo cd nluiu, yta ~ntl. kM1Zf!

(t,

VW"

Of~"&~ døm wJZ/f dde d6 htJih@J''fI' clzo

!hØ?II</, Yt;"dnfl elt1c ai:;

ta" cd cluUIt? J~zh, IUf'n

an 4zc, mm'lu;iu van/f j,nl1, (~lh d(i , !!/)U90 ntl.u Mi; va cd dw: vciy

?'Ik

dinÆ !heM! ma j!h'f/' cI.u n# lZflay, n# t/"d>,? II.a1f cO ut). cia-i !au Iw?/' ?uta, vd:n an

nlllc'n, vd~, ru /i',l/, khony uu Mo,' '~1 rlzl kÆoJlf/ d, '!uan t'ch ,!~,

22ud JAd da 'f«a, lue'?/

(at

va 1It9?'f/ mf

_'la

voi vo /c11,/ GY~y ~ ti Mn/JI/{l/?l11, n:J«Yf.?t 19,' c/.ao

JAeil1f/ Jl~/'f/ va !<to>'f/ lat' clw:a de'~l./ ~o !uz.1&/, uk a'i vcu'fl' cIl:tn/f ohcin ncu/, Æ,:en t~,' va

rliny kluh'/f min '!ua mo v<;'?l(f hCio. kyln Ila:,! lo j9 !<tony !a, !?13a'l't :?'13,en Ø'o/z- ?JJ>hdjz QQt:~:cm kvr,l1, floi /di t", dm uti cM Q'16n S9t1c, 'fUJ} cVn ?lAcZn 6,;w, C<9c

= fllun., 10nf!. cdt7n ktntl.

/.dt t«'n 'fua Æ:n, fo"fl 'ftty 1zOa, cia M)z 4<c ,$'/f10 va &<? du'jtØn d n1U~6 ,nett, nito ~ ~Izq,n cRim jtht/f cOn IMll1, ?n~nl1, to,' nay, cdlOllh mitn7 9l-JÆcjt !!/)ån

"dm

37,/dJ;o,', rho°/';f!/'G:. 'Va'", 'f«e'l1,uoJ'f/

nay, ,ffM Q7'O<ln va '!?13a~, :?'13Z/Wl dTo/z ?JJ>1t~ dm 1w:d1"f! tdm tha..,h cd.u Jl!fU1l~?' ('Æo J01l1

hud'l"? ckg e !hantl. (,"ntl. a~z be !h<f/ J<!, clw r:l{v;. jzlfdjz dcZn f?io eMn/f di& 1z0a, jzlwc

hr.atl(ll' )/Izi/' nhaJl7' {'UJl? ('da ('hdc Yt5/zu dYdn !!/)dc, cf7d?t!l Q. l{va ?JJ>1z#d3'J Ø<o?'/l va n~ G Ve; '9~ lUV;; J kÆajz ?lcMn eMu luein hud}''fI tt«;'n 1J(fn

mr;>? mua

glJhJt '!!/)an van h(Z1'ltl. cdt ud,,'/l' tJ'OJlf/ an;; hao <fUCW'? 110 1f4t,'fI' eUa ~'/f

t& jzlw

dTluch ~

-dldu Q/I{

Phap

Am

56 3,99

3


tim hi~u ngay sanh ctla Drlc Phå• t

quan tr9ng han n6i ve le Dan sanh eua Due Ph~t. Duai trieu vua Dutthagamani (101-77 truGc TOy Ijch), quoe sU ghi ehep le Dan sanh do nha vua thiet le eau nguy~n, e6 eu(le ruae ki~u tUQng Due Ph~t do m(lt nghin thanh nien keo lien di h9 tong. cam

ca

The nhung tai li~u nay khong th~ xem Ja tai li~u e6 nhat. Ta phai tro ll;ti eae trl,! da Asoka (DQi De A Dl,lc). Due Ph~t mat (nh(:lp Niet Bon) nam 544 truae Tay lich, Hai tram nam muoi nam sau, nuae An D9 e6 vua Asoka hoang duong dl;to Ph~t. Vua eho khk tren trl,! da va vaeh da eae b6n nglJ ehi tuyen duong SlJ tfch va nhii'ng lOi ran dl;ty eua Dde Ph~t. Cho den bay gia, eae nha khao e6 da tim ra dUQe 35 di tfeh nglJ ehi, danh so, kham dge, va giai thfch e~n ke. NglJ ehi 50 Bon, tim dUQe tl;ti mil Kandahar, ngay nay thuge dat Afghanistan, ghi lai dl;ty eua nha vua eho con ehau phai tiep tl,!e phl,!ng tha Dde Ph~t va d~n do moi nam ngay le Dan sanh, phai t6 ehde tr9ng th~, thiet l~p eUge ruae ki~u Dde Ph~t. NglJ ehi 50 Sau o nui Girnar, mien Tåy An D9 ghi r5 han eaeh I~p ki~u d~ ruae tuqng va di tleh Dde Ph~t, khi t6 ehue le Dan sanh. Nhu v~y, le Dan sanh Dde Ph~t da dUQe thiet han hai ngan ba tram nam truae, d~e bi~t huy hoang duai trieu dl;ti vua Asoka, la nguai da dlJng len 84000 ngoi thap tha Ph~t. l. U Dån sanh t~i dc qu6c gia Tay vl;tc.

Trong m9t co h9i tn.rae day, toi da e6 dtp trinh bay ve nam sanh eua Due Ph~t. Va nhu ta da thay vi~e truy fam nam sanh eua Due Ph~t rat kM, va den nay vfrn ehua ai tim ra dUQe du ki~n ehfnh xae ve nam sanh eua Due Ph~t Thfch Ca. Ve ngay sanh cua Due Ph~t eung v~y, ehi dlJa tren tru yen thong. M9t di~m khcic din dUQe luu y la dl;to Ph~t Bk tang Mahayana thiet le Dan sanh rieng bi~t, khile vai eae ngay le khae eua Due Ph~t nhu le Thfeh Ca Thanh Dl;to, le Thfch Ca Nh~p Niet Ban. Dl;to Ph~t Nam tang Therevada thiet le Dan sanh ehung vai de le Thanh Dl;to va Nh~p Niet Ban, g9i la le Visakha, danh tu Han Vi~t la Tam HQp. Vi~e nay lien h~ vai quan ni~m giao ly Therevada va se duqe n6i o phan sau. Tili li~u co nhat ve I~ Dån sanh Sau The Chien thu Hai, H9i The Pali Text Society o Luan Don (Anh quoc) la t6 ehue suu khao ve dl;to Ph~t quy mo nMt, tiep tl,!e ehuong trinh nghien euu va e(lng tae vai Vi~n Dl;ti Hge Colombo o Tfch Lan d~ dteh thu~t, giang giai de tai li~u e6 van Pali tren eae bia da, la e6t ... tl;ti de ehua. Nam 1972, hge gia ti kheo Isabel Homer , Chu Tieh H9i The Pali Text Societyeang bo m9t 50 tai li~u mai tim dUQe trong quoe sU Mahavamsa eua nuae Tfch Lan. M9t tai li~u n6i ve le eau Mua Gangarohana la m(lt t~p tl,!e eua dan Tfeh Lan thea dl;to Ph~t ngay nay con ton tl;ti tu vung que den thanh tht. M9t tai li~u khae

4

Duai thai Dl;ti De Asoka, dl;to Ph~t di VaG de quoe gia o mien Vtnh Dia Trung Hai va eae quoe gia o mien Bae va Tåy Bae nuae An D9. Tu An D(l sang Trung Hoa , phfa Dong Bae e6 day nui Hy Ma Ll;tp Son la m9t Mc truang thanh bang thep ngan dn luu thong. Phfa Tåy Bae, dge thea suan nui Kunlun sat VaG ho lon Alma Ata la m9t so do tht nhu Kashg~r, Yarland, Chokkuta va Khotan . Cao han tren phfa Bae, dge thea suan nui Tienshan (Thien son) la dat Th6 Nh'i Ky tu than (Chinese Turkeston), gom bon ti~u quoe eung ehung van h6a la de mtae Aksu (con 99i la Boruko), Kueha, Karashar (ngay nov la qu(:ln Yen-Ki thuQc Trung Hoo), va Turfan (ngay nov 99i la Koo Chong). Cae quoe gia nay ket thanh m9t trl,!e g9i la con Duang To Ll,!a, trl,!e giao thOng can ban giUa Trung Hoa va eae nuae phuong Tåy ngay d6. Tu dau the ky 20, de phai b9 khao e6 Tay phuong khai qu~t de d9ng da nam tren trl,!e Duang To Ll,!a nhu Huan Tuae Aurel Stein, Albert Grunwedel, Paul Pelliot (thuQc Truang Vien Deng Bac Co Ha NQi). Cae eong trinh khao e6 nay phat xuat tu 2 quan di~m tranh dua nhieu khi di gan den eho thu nghteh eua 2 truang khao e6 La Tinh va Anglosaxon, ll;ti eung da di tai m(lt 50 ket lu~n rat giong nhau. Nhung di~m ket lu~n d6 e6 th~ t6m tat lam 3 ml,!e: thu nhat la de dan t(le song tren con Duang To Ll,!a tLr 20 the ky truae da tham nhuan dl;to Ph~t rat sau sae; thu hai la dl;to Ph~t eua de sae dan nay mang n~ng t~p tt,Je Dl;ti thua Mahayana, va thu ba - dieu quan tr9ng doi vai nguai tim hge Ph~t - la de tai li~u van tt;r eua cae b~e eao tang Trung Hoa "di Tdy vl!C lim

Phap Åm Ph~t Dan 99


h9C d<;lo, da quan sat tgn chb, viet thimh sach" d~ l~i, då duqc chung minh la nhung tai li~u rat sat voi "st! thgt khoa h9C" ta quan ni~m ngay nay. Bai le d6 rna ta phåi ll,lc soat trong tai li~u van tV cua cac nha su Trung Hoa di Tåy VI!C (An DQ) thinh kinh n6i ve le Dån sanh. Cac nha khåo c6 tim duqc tai li~u c6 nhat lien h~ toi le Dån sanh trong cuon sach cua Thay Ph ap Hi~n (Fa-Hsien). Thay la m9t v~ can tang nguai Trung Hoa dau tien hanh huang qua dilt Ph~t An D9 van cuoi the ky thu 4, o l~i d6 16 nam h9C d~o (399-414 Tay lieh), d~ l~i cuon sach Phap Hi~n truy~n, con g9i la Ph~t quoc ky, c6 b6n d~ch tieng Phap cua Abel Remusat (Foe Koue ou Relation des Royaumes Boud dhiques, Ernest Leroux, Paris, 1836).

o

Thay Phap Hi~n thea con Duang Ta Ll,la, Mn dilt Khotan rna Thay phien am la C6 san, ngay nay la thu do cua khu tI! tr~ Tan Cuang (Uighur). Khi ghe qua Khotan, Thay duqc tham dl! bu6i le Ph~t dån duqc t6 chuc rat tr9ng d~i. Dan chung chuån b~ le Ph~t dån tu ngay mang m9t thang 4 (Thay dung am lieh Trung Hoa), keo dai toi ngay 29 thang 4. CU9C ruoc ki~u rat VI d~i, xe ki~u can 10met, tran thiet 19n9 lay, o giua d~t tuqng Duc Ph~t sa sinh, c6 vua va hoang h~u dat Khotan thea nghenh gia. Thay Phap Hi~n tiep tl,lc cU9c hanh trinh xuong dilt An D9, van thanh Patalipatra (Thay phien am la thanh Batra-li phat) ngay nay g9i la thanh pho Patna (Hoa thOnh). 1000 nam truoc nai dåy la kinh do cua vuang quoc Maghada (Ma-Ki$t-Da), lang gieng cua que huang Duc Ph~t. 600 nam truoc, dåy la nai d6ng do cua D~i De Asoka. Thay Phap Hi~n duqc chung kien va tå l~i day du chi tiet m9t bu6i le Ph~t dån, van ngay mang 8 thang 2 am Ijch. Cung trong kho sach D~i thua

o Trung

Hoa, m9t tai

li~u c6 lien h~ Mn le Dån sanh tim thay trong cuon D~i

Duang Tåy Vl!c Ky cua Thay Huyen Trang. Thay tå le Dån sanh Thay duqc tham dl! o Kucha (tieng Ph6p viet la Koueha, e6eh phien am moi la Kuehe). Kucha ngay xua la m9t oc dåo lon nhat nam ngay tren con Duang Ta Ll,la, la m9t trl,lc chanh con duang d~o Ph~t du nh~p van Trung Hoa. Thay Huyen Trang g9i dilt Kucha ta Dao Tan; Thay c6 cåm tinh voi dat nay, vi nai day la que huang cua Ngai Cuu Ma Th~p (Kumarajiva), nguai då d6ng g6p nhieu nhat trong vi~c phien d~ch 400 b9 kinh tu chu Sanskrit sang chu Han (the ky thO 5 TOy lieh). Le Ph~t Dån t~i Kucha Clt hanh VI d~i, c6 CU9C ruoc ki~u gam 1000 chiec xe hoa dvng tuqng Ph~t. Ngay le Dån sanh ~i Kucha l~i thiet van ngay thu phån, thang 9, ngay 22. T~i Tåy T~ng (Tibet), truoc khi b~ Trung Hoa c9ng sån

cuång chiem, nai dåy la dat Ph~t. Nien l~ch Tåy T~ng ghi ngay le Dan sanh Hl ngay 15 thang gieng åm lich, la ngay quoc le lon nhat trong nåm, g9i la le Son Lan Chen

Phap

Am

Ph~t Dån 99

Po (Le DQi NguY$n), lien hoan tu ngay mang 4 cho Mn ngay 21 thang gieng. Dem Dån sanh, ~i thu do Lhassa, m6i ca sa cong hay tu, m6i gia cu deu treo den, ket hoa. Duc Ho~t Ph~t (PhQt sang: DQt Lai LQt Ma) ngai tren ki~u c6 ban quoc nh~c va d9i binh båo gia thap tung, di vieng va cham di~m tung dan v~ trong thu do, nai nao c6 tran thiet le. Dån chung tu m9i nai trong nuoc, va cå o ngoai nUoc nhu Mong C6, keo ve thu do tham dl! le D~i Nguy~n, cau xin Duc Ph~t ban an m9t nåm day h~nh phuc. 2. U Dan sanh tl;li ~rung Hoa

sa

Nuoc Trung Hoa c6, c6 b9 mon ky chep sI! vi~c theo nguyen uk trung thl!c va theo thai gian. Theo thu tV nåm thang, ta d9C trong Phap Uy~n Chåu Låm van dai Dong Tan (318-420 TOy lieh) c6 nguai Tai Kieu duc 5 tuqng Ph~t hai dang d~ dung van le Ruoc Ki~u trong ngay le Dån sanh. M9t tu li~u c6 khac rim thay trong sach Cao Tang Truy~n, viet van thai Ngu ITo, ciing t~i Dong Tan (319-351 TOy lieh), c6 nguai m9 d~o ten la Thfch L9, m6i nåm van ngay mang 8 thang 4 Mn chua lam "I~ ehiem bai Due Ph~t ra doi", bang cach tam tuqng Ph~t bang nUoc cam 10. H9C giå d~o Ph~t Trung Hoa cho la tru yen thong Dån sanh t~i nUoc Tau bat dau tu cac chi tiet nay. Ke Mn, trong sach Ngl,ly Tan Nam Bac Trieu Lu~n T~p c6 do~n ghi vua Thai Va De nha Ngl,ly (408-452 Tay lieh) nhån ngay Dån sanh, ngl! gia ra ngoai thanh, thiet le rUoc ki~u Ph~t. Vua va Hoang h~u dung tren dai råi hoa len tuqng Ph~t sa sinh luc doan ki~u di qua. M9t tu li~u c6 khac, thea thu tI! thai gian, d9C duqc trong Ph~t T6 Thong Ky, k~ chuy~n vua Cao T6 Va De nha Tong ten ta Luu Du, nåm 462 tay l~ch, ngay mang 8 thang 4, thiet le Dån sanh ngay trong cung di~n nha vua. Cling trong Ph~t t6 Thong ky, ta l~i thay vua Hieu Va nha Tåy Ngl,ly (467-499 Tay lieh) cho l~nh ruoc tt1qng Ph~t tren ki~u tu cac ngoi chua lon o L~c Duang vao cung dinh, dång huang hoa lam le Dån sanh ngay mang 8 thang 4, va ra l~nh m6i nam tu d6 phåi thiet le Ph~t dån nhu v~y. L~i sach L~c Duang Gia Lam Ky, m6i nam truoc m9t horn ngay Ph~t Dån mang 8 thang 4, cac chua trong vung L~c Duang phåi rUoc tuqng Ph~t tren ki~u Mn Thanh Minh thien vi~n, tat cå han 1000 tuqng Ph~t d~ Clt hanh d~i le ngay horn sau. Bu6i le duqc hanh rat tung bung nao nhi~t Mn n6i m9t nha Su tu Tåy vl!c Mn vieng L~c Duang k~ l~i la "ngay Phgt Dån hoa vang ngi'ti sang dum anh during, 19n9 hoa lqp kin nhu may phil, cC! phu6'ng gidng len nhu dtng cay, tram huong xong len day diJc nhu sUo'ng phil, tieng kinh va tieng nh<;lc rung chuye'n dat tri'ti" (Keneth Chen: Buddhism in China, Prineeton 1973, trang 279).

ca

Dai nha Duang

aTrung Hoa la thai d~i hoang kim cua

d~o Ph~t t~i chåu Å. Ta theo dai dU9c la duoi dai nha Duang (du<~e ghi ehep trong DQi Duong TOy Vve Cau Ph6p Cao Tang Truy$n eua Thay NghTa Tinh (I Tsing, 5


635-713 Tay Ijch)) va dai nM T6ng (duQC ghi chep trong DQi Tang Chlnh Bien) tue la tu nam 618 den nam 1279, 1~ Dån sanh dUge thuang xuyen cV Mnh tung bung trong die ehua lon nho trong nMn gian.

Sieh Ph~t T6 th6ng ky thu~t la duoi dai Duang, vua Hy Tang nam 873 Tåy lteh, ngay 8 thang 4, thiet l~ Ph~t Dån bang dieh ruoe ki~u di tfch Due Ph~t tu Phl:mg Hoang Phap Mon ve Ll!-e Duong. Vua va Hoang h~u nglJ ra ei'!a An Phue d6n vong Ph~t vao nha Thai Mieu; dån ehung hån hoan n6i nhl!-e dat phao vui mung. Duoi dai Duang, lue dl!-o Ph~t el!e thtnh, nguai ta dem tu An D(> sang it nhat 5 di tfch xa 19i etla Due Ph~t. Chua phia Bae kinh thanh Phap Mon Ll!-c Duong e6 m(>t l6ng xuong tay ctla Due Ph~t; bon ehua khae trong thanh moi ehua tha tren thap m!)t ehiee rang etla Due Ph~t. Moi nam, van ngay Ph~t Dån hay ngay ram thang 7, di v~t nay dUge ehung bay eho dån gian l~ bai ehiem nguang. Rieng di tich xa 19i 16ng xuong tay ehua Phap Mon thl hang nam, ngay l~ Ph~t Dån ll!-i dUge ruoe tren ki~u van eung dlnh eho nha vua hanh l~. Moi fån ruoe ki~u l~ Ph~t Dån ta m!)t co h!)i dlnh dam qua lon, dån ehung tham gia qua sue nao nhi~t, lam khi thanh hon lOl!-n. VI ly do d6, Han Du, m!)t nM Kh6ng hge qua khfch ehong dl!-o Ph~t, nam 819 viet bai sa xin nha vua blii l~ Ph~t Dån (Kenneth Chen, da dan, trang 280).

a

a

a

D'åu the ky thu 10 Tåy lteh, tl!-i Hu~ Låm Thi'en Vi~n phtl Khai Phong, vj trl:l tri la Dl!-i su Nguyen Chieu, muon lam giåm moi eang thang giVa dl!-o Nho va dl!-O Ph~t nen ehan ehinh l~ nghi etla dl!-o Ph~t, d~t ngay Ph~t Dån, l~ Tam Ph~t (con gQi la Quan PhQt) van ngay mang 8 thang 4. Le ruoe ki~u cung chi lam trong khuon vien Chua. Chi tiet SlJ vi~e deu ghi chep trong saeh Dong Kinh M!)ng Hoa Ll:le Chu (Dang Kinh la phu Khai Phong).

Duoi dai nha Nguyen, nguai Mang C6 la nhiing nguai m!) dl!-o Ph~t, nen vån giV tl:lc l~ thiet Ph~t Dån lon vao ngay mang 8 thang 4. Nguai khai sang ra nM Minh, Chu Ngt:yen Chuong, luc thieu thai di tu chua, nen khi l~p quoc, tan tha va ehinh don dl!-o Ph~t. Duoi dai nha Thanh, nguai Mlin Chåu van che nglJ Trung Hoa eung la nhiing nguai m!) dl!-o PMt, nen giii cae t~p tl:le lam l~

a

6

Ph~t Dån dli co tir ngan nam truoe, cho toi khi tiep xue voi Tåy phuong.

Nghi l~ etla dl!-o Ph~t tl!-i Trung Hoa, tir eu6i the ky thu 19 eho den cu!)e Canh Ml!-ng e(>ng sån, dU9c m!)t nha h9C giå Tåy phuong Holmes Welch mo tå ky dng trong sach The Practice of Chinese Budhism 1900-1950 (Harvard University Press, 1973). Truoe Dl!-i H!)i kiet t~p Sangiti fån thu 6, ngltai Trung Hoa elt hanh l~ Ph~t Dån van ngay mang 8 thang 4, tl!-i ehua dong duc thi~n nam tin nii tham dl!, nghi thuc dUge tå ro trong saeh Holmes Welch (sach dan, trang 109 va tiep theo). Nghi l~ tl!-i die chua lon 4i Trung Hoa trong thai ky Dån quoc, deu ngay ett hanh thea quy lu~t ghi trong sieh Bach Tnt9ng Thanh Quy co tir doi Tang, va dUge thay d6i it nhieu duoi trieu Minh, g9i la sach Chinh Huan Bach Tru9ng Thanh Quy, dung lam khuon thuoe nghi l~.

ca

3. Le Dan Sanh tai Nh~t Ban Nuoc Nh~t Bån tiep nh~n dl!-O Ph~t vao the ky thu 6 va nguai Nh~t phat huy dl!-o Ph~t viing ml!-nh cho toi ngay nay. Theo si'! ky Nh~t Bån Nihonshoki, bu6i l~ Dån Sanh dau tien dUge thiet van ngay mang 8 thang 4 nam 606 Tåy lteh (nguoi NhQt dung duong lich, nhung cac ngav le PhQt nhieu luc van theo am lich Trung Hoa). Nii hoang Suy Co (Su i Ko, 593-628 Tev lich) va chang la Thanh Due Thai ti'! (Shokotu) rat m!) dl!-O Ph~t, ra l~nh eho tat eå cie ehua trong dtp l~ Dån sanh phåi thiet l~ va phat ehån. Trong eae chua lon va den Than dl!-o tl!-i Nh~t ngay nay, m!)t sa tU9ng Ph~t Dån sanh (hinh tuqng Duc Phgt luc mm sanh, mqt tay cM xu6ng dat, mqt tay cM len trai, mi~ng dgc cau "duy ngti dqc ton", t(}C tu tMi d(}i N(}i Luang (Nara) vån con giV dU9C ngu yen v~n, tam bang chung ta l~ Ph~t Dån dli dU9c ci'! hanh trong cae the ky thu 7, 8 va tiep theo. Tu the ky thu 8 den the ky thu 12 (trieu d<;li Blnh An, Hei-An, 749-1185 TeV lich), dl!-o Ph~t ånh huong ml!-nh van sinh hOl!-t xli Mi va van hoa nuoe Nh~t, eac bu6i l~ Ph~t dng dU9c ci'! Mnh lon, dl!a van hoang gia va quy t!)e. Qua trieu dl!-i Kiem thuong (Kamakura, 1185-1335) Ph~t giao Nh~t Bån bat dau nh~n ehån nhiing moi bat 19i VI l~ bai eung te Mo nhoang gåy ra va Thien tang tro nen hung thtnh. Them van d6 la moi el!-nh tranh voi Than dl!-o båy gia co nhieu khuynh huong thl!c tien ai quoe, nen Ph~t giao phåi nh~ vi~c pho truong thanh the ben ngoai, VI v~y cang giup eho Thien tang nåy no ml!-nh Phap

Am

Ph~t Dan 99


han, va cac bu6i le Ph~t phai ca hanh dan gian han. Ta nh~n thay st! ki~n nay trong m(Jt t~p ky uc cua Koka Shiren: 'Trong nhieu nam, ngay tgi thU do , nguoi ta thiet li Ph(j.t Ddn VaD ngay mang 6 dl tranh mQt ngay li t6n Thdn dgo VaD ngay mang 8 thang 4". Trong m(>t b6n D,!-i Tt! Nh~t Ky cua chua Kenchoji do D'!-o Lan Dan Khe (Doryu Ranke!) viet VaD nåm 1249, ro rang va ham y chåm biem cach thuc thiet le Dan sanh nhu(>m mau Than d'!-o: "Nam nay ngay Ph(j.t Ddn, li Tam Ph(j.t do cac vi phu nhdn "shogllna" (vQ eua eGe vi ehfnh quyen tvang quan) phI! trach, gay ra nhieu dieu tg mat. Ngay xU'a (vao le PhQt Dan) co bao nhieu chi tiet dflP y dflP lang, nhu

li cam hoa. Ngay nay kilu cach mOl dUflc dem

Va D chua, lam lr,t tai 19 mat ngU'oi theo PhCjt". Sau do, co le chfnh quyen Vo Sl d'!-o muan tranh quan chung d~ ngh~, nen tu the ky thl! 13, t6 chuc bu6i le Than d'!-o VaD ngay mang 9, danh ngay mang 8 cho cac chua va dån chung lam le Dan sanh. Gån dåy han, ta d9c dUge trong Nh~t Ban Nien Giam Ky S~r 1953 m(>t do'!-n viet ve le Dan sanh: "Moi nam tren toan quoc, VaD ngay mang 8 lhang 4 (le PhQt Dan) dan chung di hai mQi loa i hoa dtng, cam vao canh tre v6t nhQn , lam

li PhCjt. Cac b6 hoa

nay gQi len ld hoa HU'6ng Thien DU'ong (tentobono), hay la Hoa Ton Quy (takahana)". Cling vi tl,le l~ d~p de nay rna t,!-i Nh~t, ngay mang 8 thang 4 eon g9i la ngay le Hoa. Ta can nhac them la nguai Nh~t m(> d'!-o tin la nhån lo,!-i se dUge hoan to an euu r6i trong tuang lai khi Due Ph~t Di L~e ra dai, va neu m6i nåm thanh tårn thiet le Ph~t Dan, thi ngay Duc Ph~t Di L~c hi~n den se gan han. Vi v~y, rna ngay mang 8 thang 4 l,!-i co them ten la ngay Nguy~n eåu (Ryu ye-e) , ten eua m(>t tong phai t,!-i Nh~t tha Ph~t Di qc.

ca

M(>t bien Ph~t Dan lien h~ den t6 chuc Gia Dinh Ph~t Ta Nh~t can nhac l,!-i dåy. Gia Dlnh Ph~t Ta Nh~t thieu nhi va thanh nien ho,!-t d(>ng rat m,!-nh. Trong cu(>c canh tån mrac Nh~t, cuai the ky thu 19 do D,!-i De Minh Tr~ Thien Hoang Hinh d,!-o, d~o Ph~t vi tOn chl chu(>ng hoa binh, bi nghi ngo la chang giai quån phi~t, lt!c lU9ng nang eat ung h(> nha vua. Gia Dinh Ph~t Ta, nho ho~t d(>ng kheo lee da lam mai giåy lien l~c giUa d~o va phong trao quac gia vo Sl d~o. Nam 1912, ngay Ph~t Dan mang 8 thang 4, Gia Dlnh Ph~t Ta ca hanh le t~i cong vien Asakusa Park, h(>i h9P tat d,!-i bi~u doan vien trong nuac lay ten bu6i h9P doan la Hanamatsuri. Tu do, Hanamatsuri duqc t6 chuc moi nam, ngay h9P b'!-n cua nhi dang va thanh nien toan nuac Nh~t nhån ngay le Ph~t Dan.

gam

ca

U Dan Sanh tl;li cae nuoe tho

Ph~t

Giao Theravada

T~i cac nuac tha PMt Giao Nguyen Thuy, ngay Ph~t Dan g9i la Visakha Puja chu Sanskrit viet la Vaisakha; Tfeh Lan: Vesak; Cao Men: Vissakh boehea; Thai Lan: Vaishaka Puja; Lao: Vixakha bouxa. Le nay ky ni~m ba bien co quan trQng trong dbi Duc Ph~t: Dån Sanh Thanh D~o - Nh~p Niet Ban VaD mN ngay ... Chu Nho ta

Ph ap Åm Ph~t Dån 99

gQi la le Tam H9p. Nguai Ph~t tlr phai Nguyen Thuy tin la Due Ph~t da ch9n sanh ra dai, thanh d~o va mat cung VaD m(>t ngay. Noi chung, t~i Dong Nam Å Nguyen Thuy, Visakha la ngay quac le nhung duqc thiet trong khuon vien chua (vat, wat): Le dUge thiet VaD ngay trang tron, giUa thang 4 va thang 5 duang l~ch. Trong d~p le, dån chung tl,l hQp t,!-i chua, dQc kinh, nghe thuyet giang ve dai sang eua Duc Ph~t Thfeh Ca. T~i Thai Lan, chrmg h~n, bu6i thuyet giang pathama-

sambodhi, bat dåu tu trua, keo dai suat dem. Bai giang k~ l~i le thanh hon cua vua T~h Ph'!-n va Hoang h~u Maya (vuong phl,J va vuong mau eua Due PhQt), dai sang lue tre eua Duc Ph~t, quyet d~ di tu cho tai khi thanh d~o, hoang phap va nh~p di~t. Bai giang ket lu~n neu len cac ngu yen do d'!-o Ph~t bi tru di~t t~i An D(>, M eho tfn da suy ngh1 dung ph~m VaD 16i låm cli rna mat dao. T~i Ai Lao, le Tam hQp con gQi la ngay Buon, Bang Fay, eo nghia la H(>i Phao. Trong nåm, H(>i Phåo la ngay le vui nh(>n nhat. Cae ehua thi nhau lam phao, eung m(>t lo~t ban dem dat len, xem chua nao d~p nhat lanh thuong, lam tro vui eho dån ehung. T~i

Nepal (ngvoi Tau phiE'm am la Ne-BQe-Nhi),

d~o

Ph~t pha lr(>n gan b6 vai An D(> giao, nhung Ph~t Dan vån la m(>t ngay quac le., gQi la Bahiravajatra, thiet VaD ngay trang tron thang 5 duang l~ch. Vao ngay le, dån chung m6 tråu bo lam ti~c, va nhay mua suat dem ngoai 1(>. T~i Sri-Lanka (Tfeh Lon), le Ph~t Dan g9i la Vesak, la ngay quac le tr9ng d,!-i nhat trong nam, VaD ngay trång tron thang 5. Nhu tren da noi, sa Trch LanMahavamsa chep la "li Ddn sanh dUflc Ihiet ILt ngay dr,to Ph(j.f dUflc

Hoang fU Mahinda, con frai ctla Dr,ti De' Asoka vang l~nh vua cha dem dgo da Duc Thfch Ca VaD nuc7c Sri-Lanka."

Bat dåu tu the ky thu 4, le dUQc chfnh thuc ca hånh moi nam, co cu(>c phat chån lon cho dån ngheo va cu(>c dång y båt cho nguai tu si. Nguai Anh den thon tlnh nuoc SriLanka nåm 1815, eh~u ap lt!e eua cac Giao H(>i truyen giao Tåy phuang, ra l~nh bo tl,lc 1~ Vesak, lam cho dån chung b~ tr~ mat lI,Ic l~ cung Ph~t. Cuai the ky thu 19, nhom len phong trao khang Anh do Ph~t giao de xuong, HfY chu de la Chan Hung Ph~t Giao. Bu6i le Vesak lan ditu tien dUQc tai l~p sau 70 nam bi chfnh quyen Anh eam doan, ea hanh VaD ngay 1"/ thang 4 nam 1885. M(>t nguai Hoa Ky tha Ph~t giao, D~i Ta Henry Stele Olcott, trong euan ky ue Old Diary Leaves thu~t l,!-i la phong trao co sang kien l~p ra m(>t la Ph~t giao 5 mau sac thoat ra tu hao quang chiec ao Duc Ph~t, dung d~ tUQng trung y ni~m h9P doan cua nguai theo d'!-o Ph~t. La nay tu d6 dUQc PMt giao the giai nhin nh~n la la cua d'!-o Ph~t, dung trong m9i quac gia, d~c bi~t VaD ngay Ph~t Dan.

ca

ca

gam

ca

T~i Nam Vi~t Nam, 80 nam sau, co le VI khong d~

cai ly do tuqng lrung thieng Heng nay cua la

ca

y tai PMt

7


giao då gåy ra sI;! sl;IP d6 cua nen D~ Nhat C(>ng Hoa. Ph~t Dån tll-i Sri-Lanka gom 3 le lon: Atasit la le eåu Nguy~n; Dan-Sai la le Cung ThI;!C Phåm cho Tang Ni va phat chån cha dl;li chung; va thu ba la Dl;li Le Lien Hoan: treo co, ket hoa, vui choi su6t may ngay dem trong nhå, ngoai ph6. å Sri-Lanka con co m(>t tl;lc l~ rat d~p la m6i nam VaD ngay Ph~t Dån Vesak, m6i ngl10i goi thi~p chuc mung tham vieng nhau, tIlang tI;! nhl1 trao d6i thi~p mung cua ngl10i thea dl;lO CA D6c, nhån ngay Duc Chua Christ giang sanh. Ta då duy~t qua cac truyen th6ng ll;!a ch9n ngay le Ph~t Dan cua 2 phai D<;li Thua va Nguyen Thuy. M6i thac mac ngay mong 8 thang 4 c6 dung la ngay sanh cua Duc Ph~t hay khong cling duqc giai toa. Nl10c An D(> khong dl;!a VaD h~ th6ng bien nien d~ viet nen ta khong tin tl10ng VaD y ni~m ngay thang cua An D(>. Ngl10i Trung Hoa v6n chu(>ng thl;!C tien, l<;li chu tr9ng ky nhieu han, cling då chap nh~n tru yen th6ng An D(> hoan to an vi duc tin. Ta c6 th~ dan chung ca trong Ng9c Ph~t Cung TI;! Kinh cua Thay Nghia Tinh (I Tsing, da dan tren).

sa

sa

o

"Ly da (nguoi xua) da llfa ngay mang 8 thcmg 4 lam ngay Ph(lt Ddn, vi qua mua xuan cha dln mua h~, mQi tai uang deu chtim dU!, t~a v(lt thuc t!nh s6ng l~i, khOng con chuang v(lt naa ngiin ch(ln ndy na, va kM trm dlng w;lY, khOng 1~llh qua kh6ng n6ng qua. Cha nen ngay d6 la ngay thich hf!p nM! di lam Il Ddn sanh".

sa

Nhl1 v~y, d9c Ill-i lieh va nh~n dinh qua eae truyen th6ng, ta c6 th~ ket lu~n khong sq sai l<;lc nhieu la ngay Dan Sanh då dl1qc ll;!a ch9n d~ thiet le, va chl1a ai chung minh dl1Qe ngay nao dfch la ngay sinh nh~t dfch xac cua Due Ph~t. (ThQt ra, khOng chi rieng vei dQO PhQt mo dai vei m(:>t ton giåo tr~ han dQo PhQt nhu dQo Co Dac, ngay sanh cua Duc Chua Christ cOng da dUQC chung minh tu lau khOng ph6i chinh xåc la ngay nguoi ray phuang lam le Giång Sinh). Thiet tl10ng van hanh le, chi tiet ngay thang ngl10i xl1a de tr9ng dl;li la khong c6 chap xem la quan tr9ng.

ea

M(>t di~m cu6i d~ ket lu~n bai khao sat nho nay ve m~t triet ly, sieu hinh va hIlang linh la vi~c giai thfch vi sao ngay trang tron thang Vassa cua lich An D(> (tu giOa thång 4 sang den giOa thång 5 duang I!ch) dl1Qc ch9n lam le Dan Sanh. Trl1ac tien la vi tru yen th6ng nay då c6 tu låu trang trl10ng Nguyen Thuy Theravada. NhI1 tren då n6i, ngl10i theo d<;la Ph~t giao Nam tong tin la Duc Ph~t då ch9n ngay ra doi, thanh d<;lo, va nh~p Niet Ban eung VaD m(>t ngay. L<;li con thiet thl;!C hon ca la vi nien lich Ph~t giao thien ve åm lich va ngay xl1a Visakha la ngay d~p nhat trang nam. Mua mila bat dau, tu si phai ~p h9P VaD m(>t noi M tu h9C, va ngay visakha la ngay khoi dau giai dO<;ln hQp doan. L<;li nua, mila bat dau, co cåy s6ng, sinh v~t cling bat dau nåy no, ngl10i tu si phåi tranh di chuy~n M tranh sat sinh. Visakha khoi dau cu(>c chuån bi VaD h<;l, ngl10i tu si Therevada se an cl1 kiet h<;l sau Visakha, tranh ei\. cu(>c sinh hO<;lt nao nhi~t

8

•••

Sau The Chien thu 2, bien c6 tr9ng d<;li nhat trong ijch su the giai la vi~c hinh thanh cac qu6c gia då thoat ra dl1qc ach thl;!C dån cua ngl10i phIlang Tåy. M(>t trang nhung uoc v9ng tiem tang cua cac dån t(>c moi thåu hoi dl1Qc tI;! do la mi l~p vi the t6n giao c6 truyen cua h9, då bi chinh quyen ngl10i phIlang Tåy hiep dap qua nhieu trong han 100 nam ve trl1oc. M9i ton giaa mu6n ton tl;li trang sinh hO<;lt dån gian, phåi dl1qc t6 chuc, va tin do phai biet khep canh h6 trQ. Vi le d6 rna trang th~p nien 50, tin do Ph~t giao då co t6 chuc D<;li H(>i Kiet T~p (sangitf) fån thu 6 tl;li Mien Di~n. Sangitt la D<;li H(>i quy tl;l cac nha lånh d<;lo Ph~t giao d~ san diM kinh sach va quyet dinh cl10ng linh cap thoi cua d<;lo. D<;li H(>i ch9n la co Ph~t giao va quyet dinh lay ngay trang tron tu giUa thang 4 sang giUa thang 5 dl10ng lich lam ngay khanh le Dan Sanh Duc Ph~t Thich Ca. Tat cå qu6c gia tham dl;! D<;li H(>i Sangiti lan thu 6 deu thoa thu~n nh~n quyet diM thiet le Vosakha VaD ngay tren. Tl;IC l~ t<;li Vi~t Nam cling då oån dan hIlang tai dung ngay Visakha lam ngay le Dan Sanh cua Duc Ph~t, do quyet diM cua Giao H9i Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng NhatO Nguy~n

Phue Bau T~p

ngoi ChiIa Khuong Vi~t dUQc chfnh quyen cho phep tu sita ngay 29.10.1992 dUQc Giao HQi thu~n thao qua 2 phien hQp ngay 15.01.94 va 27.02.1994 d~t

vien da xåy dl!ng ngay 11.06.1994

båt dau khoi cong xåy cat tit thang 08.1994 va hoan tat thang 12.1995

DAl . LE LAC . THÅNH CHUA KHUONG VI~T vao ngay thu bay 31.07.1999 voi sl! hi~n di~n cua gan 100 Chu Ton Duc, Tang Ni thuQc GHPGVNTN Hai Ngo~i Ban T6 Chuc Kfnh Moi quy d~o huu Ph~t Tit, dong huong xa gan thu xep cong vi~c ciIng ve tham dl!, ctIng duong, gop phuoc t~o cong duc, cau an cho ca nhån, gia dinh quyen thuQc hi~n tien dUQc tang long phuoc thQ ciIng eau nguy~n ctIng tien chu tien vong, huong Iinh gia thån cua quy vj då qua c6. Phap

Am Ph~t Dån 99


thutim xem nøi aue Phit . ra døi Cae nha khåo e6 t~i Nepal då xac quyet la då tim ra chinh xac nai Due Ph~t ra doi eaeh nay gan 2600 nam. Då han 2600 nåm qua, nhung nguai con Ph~t cå måi tim kiem nai rna Dåc Ph~t dU<;1c sanh ra dai. Båy gia thi vi~c tim kiem k~ nhu khang can thiet nua. Båi vi cach dåy khoang 4 nåm, cac nha khao ct> qu6c te då tim ra 15 di phong duai m(>t ngai den dt> nat å vuan Låm Ty Ni (Lumbini), nilm duai chån ngQn mli Hy Må L~p San, cach thu da Nepal (Kathmandu) khoang 240 km ve phfa Tåy Nam. Va m(>t trong nhung cai phong thieng lieng Ph~t giao nay, cac nha khao ct> då tim thåy m(>t mieng da phing li dU<;1C dling d~ 16t nen cho ngai den VaD khoang 249 nam truac Thien Chua, chinh la hon da c6 th~ danh dåu nai Dåc Ph~t ra dai. SI! phat hi~n nay råt quan trQng cho han 300 tri~u tfn do Ph~t giao tren the giai. Truac khi nh~p di~t Dåc PMt då dua cac tfn do thåm vieng 4 dia di~m: Nai Ngai ra dai - nai Ngai Thanh D~o - nai Ngai thuyet giang dau tien - nai Ngai nh~p di~t rai coi Ta Ba VaD coi Niet Ban VaD nam Ngai 80 tu6i Ba (3) dia di~m cu6i thi nilm trong lånh tht> nuac An D(>, la nhi1ng nai dic phai doan hanh huang då chiem bai va thåm vieng. Nhung tlt nay thi dc tfn do Ph~t giao c6 th~ thåm vieng day du ca b6n (4) dia di~m danh dåu nhi1ng SI! ki~n ijch sir trong cu(>c dai Dåc Ph~t. M~c

dau då tim ra nhi1ng sI! ki~n ro rilng nhu v~y, nhung cac nha khao ct> van chua dam xac quyet chfnh xac 100 phan tram la då tim ra dU<;1c nai Dåc Ph~t ra dai. Tuy nhien cac nha nghien cåu nghT rilng mieng da phång Il nay c6 lien quan m~t thiet ve nai Dåc Ph~t ra dai. Ph ap

Am PMt Dån 99

Phien da mau xam do nay dai khoang 70 cm, nilm duai day cua m(>t ch6 trling såu, dch m~t Mt 5 met, nai rna truac dåy la nen lat g~ch. N6 khang c6 lai ghi chu d~c bi~t, khang xuåt xå tu vling nay (Lumbini) nhung då dU<;1c dua den dåy tlt m(>t nai khac. Va trong m(>t can phong såu nhåt dc nha khao ct> då tim thåy båc hQa cånh sanh Thai Tir, va duai d6 la mieng da nhu la ch6 Dåc Ph~t då dU<;1c sanh ra. Cach d~t mieng da nay cho thåy nhu la m(>t cach danh dåu va cho biet la råt quan tn;mg. Vi chi dch d6 khang han 10met, cac nha nghien cåu då tim ra mN c(>t tr\! cua Vua A D\!c dl!ng len cho biet nai Dåc Ph~t ra dai nilm gan dåu dåy. Phat hi~n nay la do cang cua hai nha khao ct> hQc: Babu Khrishma Rijal (nguOi Nepal) va Saturo Uesaka (nguOi NhtJt Ban) , tim ra VaD ngay 18 thang 2 nåm 1995. Nhung hQ chua v(>i cang b6 ket qua tim thåy quan trQng nay, cho den khi m(>t nh6m dc nha nghien cåu khac då den dåy thåm vieng, nghien cåu va cu6i cling dong y la gan nhu hQ då tim ra dung dia di~m cho biet nai sanh cua Dåc Ph~t.

Luc dau, khang m(>t ai d~ y st;! phat hi~n nay va ching can dem xia gi den lai tuyen b6 cua hai ang. Th~m chf l~i c6 m(>t ta baD å thu da Kathmandu da len tieng thach thåc cling nhu yeu cau hai ang giai thieh nhung gi rna hai ang da phat hi~n. Satura k~ l~i: "C6 nit nhieu tin dån bia dq.t, m9i chuy~n deu cM vi [ang ganh tf. Ci1 dl m9i ngltO'i tI! tim hilu ro [(fy vi day la m9t pMt hi~n nit quan tr9ng. Vi~c pMt hi~n nay dlng gi6ng nhu vi~c tim tMy hang Bethlehem, nO'i Chua Jesus ra dm". Nhung ket qua cua hai ong da dU<;1c cang b6 kha dan sa, chi c6 cac nha baD dia phuong va trong nuac la dU<;1c cho biet. Tt> chåc The Lumbini Development Trust, m(>t trong 3 t6 chåc tham gia VaD cong cu(>c tim kiem, cling vai b(> ph~n cac nha khao ct> hQc cua Nepal va H(>i Ph~t Giao Nh~t Bån da tuyen b6 se thong baD cho cac phuang ti~n truyen thong ngo~i qu6c. Nhung duang nhu

9


rilt ft nha baa biet duqc tin nay. Den nay vån chua co nhi'rng lai khuoc tu chinh thdc nao cua cac t6 chuc Ph~t giaa An D(>, bai vl. m(>t vai h<;>c giå vån con cha ding Duc Ph~t khong duqc sinh ra t;ti Nepal rna ta ~ qu~n Gorakhpur, hi~n la bang Uttar Pradesh cua An D(>. Nhung vuan Låm Ty Ni (Lumbini) n1lm trong Nepal va cach bang Uttar Pradesh von vyn chi co 10 km.

b~c khoc khi nhln tMy va då ra lai keu g<;>i the' gioi giup då, ung h9 d~ triIng tu

Nhung måi cho den nam 1992 thl. chfnh quyen Nepal moi chinh thuc cha phep triIng tu ngoi den tha nay, va m(>t nhom cac nha khåo c6 Nepal va Nh~t Bån bat tay ngay van vi~c tim kiem.

Hai ngay sau khi kham pha nay dugc Theo truyen thuyet cong b6 thi nha vua Nepal ta Ngai thl vuan Låm Ty Ni Birwendra ciIng voi Hoang H~u (Lumbini), van nam Aishwarya, Thu Tuong Sher Bahadure Ti bet 623 truoc Thien Deuba cung m(>t doan hoang gia den Ki nå:'~'~ Chua, noi rna Hoang tham vieng. H~u Ma Gia dung SI! kham pha nay rna ra m(>t khung cånh chån l'.li d~ nghi New Delhi moi cho PMt giao, di).c bi~t cho tJn do chån tren duang ve " ( Ph~t giao va nMt la cho nhi'rng nguai di tham nha cha my va .. hanh huong. Vl. k~ tu do cac nguai hanh d~ sanh Thai Tu India Sarnath huong se duqc nhin tMy phien da noi rna Rangram. Nhung Duc Ph~t duqc sanh ra dai. Doddh Gaya Hoang H~u rilt d6i ng'.lc nhien ve nhi'rng NM dm quyen Nepal hy v<;>ng vuan con dau chuy~n Låm Ty Ni se ta m<)t Thanh dta Ph~t bl,lng sap sanh, va Giao quan tr<;>ng gi6ng nhu Mekka phåi nam chi).t canh (ThQnh dia eua nguiYi H6i Gido), va hang cay d~ roi sau do nam se co khoång tren 200 ngan nguai sanh ra Thai Tu co den tham vieng, nhung l! vi~c nay cftn ten la Siddhartha phåi co sI! ung h(>, giup då cua cac nuoc Gatarna. M(>t vt Thai giau co a Å Chau, di1-c bi~t la Nh~t Bån. Tu rna 35 nam sau mQt cM dung moi tren dllong hanh hllong S6 tien co duqc se dung van vi~c xay dt tro thanh vt khai cac khach s'.ln d~ cac nguai hanh huong sang giao ly Ph~t da, co ch6 cU ngl,l m6i khi toi day chiem bai m<)t chung tfch rna ra m(>t ton giao moi lam nen tång can bån xå h(>i co ltch sU vo cung quan tr<;>ng nay. ånh huong sau n?ng trong cac nuoc phuong Dong ve sau H.T. Phong dich tl1 Nguy~t San Natur, Vitenskap (Na Vy ) nay.

.

a

....

Vao the ky thu 3 truoc Thien Chua co Vua A Dl,lc truyen ba den cac nuoc trong viIng Dong Å, va khuyen khfch t6 chuc cac phai doan hanh huong den tham vieng cac noi rna Duc Ph~t då tung s6ng qua. Rieng t'.li vuan Låm Ty Ni, thi nha Vua då di1-t m(>t kh6i da len dung vt tri rna Duc Ph~t duqc sinh ra, dong thai då cho dl!ng g"ån do m(>t c(>t trl,l tren co ghi chu d~ danh dilu noi Duc Ph~t då duqc sanh ra dai. (Asoka) ,

Cac sI! ki~n nay ding gi6ng nhu lai k~ va dugc ghi chep lai cua nha thuong buon Hsuan Tsang van d"åu the ky thu 7'. K~ tu nam 300 truoc Thien Chua, thi t;ti day då co tllt cå 5 ngoi chiIa, nhung bt bo quen sau khi }foi giaa chiem Uu the vaa the ky thu 11. Cha måi den nam 1895 thi ong Feuhrer - mot nha khåo c6 nguai Duc då tim thily c(>t trl,l cua Vua A DUc bi chOn viIi phån nua truoc m(>t ngoi den tha mau trang då sl,lp d6, m(>t buc h<;>a ve Hoang H~u Ma Gia va vi~c sanh Thai Tu. Vao nam 1967 thl. bat dftu co sI! triIng tu sau khi Ong U Thant (m(it ngutYi PhtJ.t TU), nguyen la T6ng Thu Ky Lien Hi~p Qu6c luc bily gia den tham vieng. Ong ta då phåi

~

Vttan Låm TI Ni Låm Ti Ni, ngoi vuan ky ni~m C<)i vo uu, cang quy ngan nam Noi dåy Duc Ph~t giang låm Nguai di båy buoc chi Tårn tuy~t vai. Ch6n Ph~t tfch, nguai nguai tham hoi Noi thanh xt1a, cat bl,li phu mo Nhung ta vån thily trong mo Sen vang no canh don cha got son. Hai ngan nam, nui non bien d6i M<)t phut giåy thoång ngui miIi huong Huong thom chin c6i muai phuong Trai Dong chao don y Vuong loai nguai. Nhin di tfch boi hoi tllm d'.l Ngam hi~n truang, sang cå luong tam Thang tu trang sang h1lng nam Nho ngay Ph~t Dån låm råm nguy~n cftu. Hoang Duy

10

Phap Åm PMt Dån 99


mm tich tinh, tai qua vi Ph~t. Loai

sång hQnh phuc chÅt binh an Duc Dl,lt Lai Ll,lt Ma

T6i xin t~ng bai giang nay cho nhung ngl1ai kh6ng co thi gia nhieu de h9C hoi. T6i kh6ng co gi d~ noi kh<ic han nhUng chuy~n da noi trl1ac day. V~y xin quy vi dung dQc sach chi de co them kien thuc hay them nhung tu ngu mai, rna nen dung nhung dieu t6i giai thfch M chuy~n hoa Tårn minh. Neu chi nghe ho~c d9C tMi kh6ng du, quy vi nen thl!c t~p nhung gi hQc hoi dl1Qc, lu6n lu6n co gang ap dl,lng nhung dieu do vao cac sinh ho~t tam linh. NhO v~y thi Giao Phap mai co fch lQi thl!C sl!. Chfnh Duc Ph~t da d~y: "Dttng lam cac vi4c ac, hiiy rang lam cac dieu lanh, hiiy chuyln d6i toan di4n tdm thUc mlnh". Chung ta nen nghe thea lai Ph~t d~y, vi trong tham tam tat ca chung ta, kh6ng ai muon bi dau kh6, ngl1ai nao cling muon song h~nh phuc. Kh6 dau la ket qua cua nhung hanh di?ng sai lam va bat thi~n, trong khi h~nh phuc la ket qua cua nhung hanh nghi~p tot dyp. Tuy nhien muon bo dieu xau tam dieu tot, cMng ta kh6ng the chi thay d6i cach noi hay cach hanh di?ng. Chung ta chi co th~ lam dl1Qc chuy~n nay bang cach chuyen hoa Tårn ta. Trong dai song, chung ta nen hanh di?ng mi?t cach th6ng minn. Nghia la ta phai co ml,lc tieu va coi xem cac ml,lc tieu do co th~ thl!c hi~n dl1Qc chang? Trong tru yen thong tu hQc Ph~t Giao, ml,lc tie u cua chung t6i la d~t tai Niet Phåp Am PMt Dån 99

ngl1ai chung ta may man co kM nang d~t tai ml,lc tieu nay. Qua vi giac ngi? rna chung ta tim kiem chfnh la sl! tl! do, VI1Qt thoat dl1Qc nhung v<;mg tl1cmg thieu dot tårn tl1.

Ban chat cua Tårn von di thanh tiM. Nhung cam xuc phfen nao lam kh6 chung ta chi la nhung vQng tl1ång nhat thai. Tuy the, chung ta kh6ng the lo~i bo nhung cam th9 tie u cl!c do bang cach cat bot mi?t so te bao trong bi? nao. Ky thu~t giai phåu toi tån nhat ngay nay cling kh6ng the lam dl1Qc chuy~n nay. Cach duy nhat la chung ta phai chuy~n hoa dl1Qc tårn thuc ta. Duc PMt d~y rang: Tårn la nhån duyen chfnh khien ta bi luan hoi. Nhl1ng cling chfnh Tårn l~i ta cai duyen lon nMt giup ta thoat vong sinh tir. Sl! giai thoat nay thl!c hi~n dl1Qc khi ta ki~m soat dl1Qc nhung tl1 tl1ång bat thi~n va phat huy dl1Qc nhung tl1 tl1ang tfch cl!c, hl1ang thi~n. Dieu dm thiet la c6ng vi~c chuy~n d6i nay doi hoi sl! kien tri nhieu nam trl1ang. Chung ta dung nen mong co ket qua tuc thai. Hay nghi tai cac vi Thay T6 trong qua khu. Quy Ngai da chiu rat nhieu gian kh6 trong vi~c thl!C chung tu t~p. Chuy~n tu luy~n cua Ph~t Thfch Ca la tam gl10ng sang nhat cua vi~c nay. Vi long tu bi doi vai chung sanh, Ph~t Thfch Ca sanh ra dai trl1ac day han 2.500 nam t~i An Di? Ngai sanh ra la mi?t Hoang Tå. Ngay tu khi con nho, Ngai da co nhi'eu hieu biet ve long Tu Bi. Ngai hi~u rang ban chat chung ta ai cling l1a song H~nh Phuc, kh6ng ai muon bi dau kh6. Kh6 dau kh6ng phai luc nao cling do tu ben ngoai dl1a tai, kh6ng phai chi doi kem ho~c bi h~n han mai kh6. Trong hai trl1ang hQp tren, chung ta co the tranh dI1QC, chång h~n bllng cach tfch tru ll10ng thl!c. Nhung nhung n6i Kh6 nhl1 Sanh, Gia, B~nh, Chet, la nhung Kh6 dau lien h~ tai ban chat sau xa ctla dong dai, thi chung ta kMng th~ giai quyet bang nhung dieu ki~n ngo~i bien dl1Qc. Ngoai ra, chung ta con co slln trong minh cai Tam kh6ng thu~n hoa, co th~ tiep nh~n du m9i van de rac rai. No chua dl!ng nhi'eu tl1 tl1ång bat thi~n tieu cl!c nhl1 Nghi ngo, San h~n . Khi Tårn ta con bi nhung tl1 tl1ång tieu Cl!C nay bua vay, thi du ta co quan ao ll,la la de m~c, thl!C phåm tuy~t håo d~ an, chung cling kh6ng giup chung ta giai quyet dl1Qc van de. Ph~t Thfch Ca da de Tårn quan sat nhung chuy~n do, va quan tl1ång ve ban chat ctla cui?c dai Ngai. Thay m9i ngl1ai deu kh6, Ngai cling biet

11


rang chung ta sa dl kh6 vi c6 cai Tårn vo ky lu~t. Ngai thay rang Tårn ta ch~y nhu thu hoang den noi nhieu dem ta mat ngu. D6i di~n vai cai Tårn cMt chlea nhung kh6 dau va kh6 khan ctla con nguai, Ngai ben tim toi coi phai chång c6 m9t phuang cach nao giup cho nguoi ta thoat duqc nhung kh6 dau d6? DleC Ph~t cho rang s6ng CU9C doi vuang gia trong cung di~n khong phai la phuang cach thoat kh6 rna co th~ con la m9t tro ng~i nua. V~y nen Ngai tu bo het thay nhung ti~n nghi hoang gia, k~ ca lien M vai vq con, d~ s6ng CU9C doi ctla ke khong nha. Trong vi~c tim d~o, Ngai h9C vai nhieu vi Th'åy, Hing nghe h9 d~y do. Ngai h9C duqc it nhieu tu dc vi Th'åy nay, nhung khong ai dUa ra duqc con duong thoat kh6 m9t cach tuy~t d6i. Ngai tu kh6 h~nh rat nghiem m~t trong sau nam. Tu bo CU9C dbi sung Sl1ang ctla hoang gia va tu kh6 h~nh nhieu nam giup cho Ngai co du duyen pMt tri~n trf tu~ trong khi thien quan. Ngei duai g6c cåy Be De, Ngai vuqt thoat duqc Uft ca m9i chuang ngi;li va d~t duqc qua vi Giac Ng9. Sau d6, Ngai b~lt d'åu giang d~y, chuy~n Ph ap Luån, can Cle vao nhung kinh nghi~m va sl;! thl;!C chleng ctla chfnh minh.

Ph~t tlt då nhin Ph~t va cac d~ tlt gioi ctla Ngai nhu nhung tien nhån dang noi gUang.

Du chung ta sanh ra la m9t con ngubi binh thuong, chung ta ding rang lqi dl:mg nhung duyen may quy bau nay truac khi chet d~ thl;tc chleng ph'ån nao Ph~t PMp. Lam duqc v~y, chung ta se tt! hoi minh khong con sq chet. M9t nguoi tu t~p gioi co th~ chet Ngay Ph~t Dan huy hoang nay l~i den binh an khong h6i tiec gi, Hoi nguoi thuang, b~n men etla toi ai! ngubi do då Slt dl:mg vi Dong thOi gian luon xoay ehuy~n d6i doi duqc tiem nang ctla h9. Trai Thån tle d~i them tu6i doi cheng eMt. l~i, lam ngubi nhu chung ta Duong tu hge Phap mon eao muon b~c khong mang duqc dau an Tl;! hoi mlnh då bUae b~e nao ehua? tfch cl;!c nao vao tårn thac, Hay måi vui thea ruqu sam, eb trua chi luu gift nhung gl phien Ngay thang den, ngay thang di l~ng le. truqc, thl chung ta då lång phf dbi minh. Gåy dau kh6 Tram l'ån khong, ngan Hin khong bi;ln nhe! hay chet ch6c cho con Dung phl;l minh, dung phl;l ke thuyet kinh nguoi hay eac loai khac, ta Muon Phap tu, eh9n m9t phap eho mlnh gi6ng nhu loa i quy ehle ROi c6 gang, rei kien tri tu t~p. ehång gi6ng ngubi. V~y nen Dung giai dåi va ding dung V9i gap håy s6ng eho xang vai kiep Tu tu di trong tårn ni~m an binh ngubi, dung lam m9t Iha di Tu Phl;l xUa bao gian kh6 hy sinh pM ho~i. Mai pha duqc mang vo minh muon thuo. Håy buae vao dung d~ 10 ca duyen Moi ngay ta hai muai phut t9a thien Rei eham chi luon tl;lng kinh tri ehu Va ni~m Ph~t la Ph ap tu hay nhat.

Tht;tc Hanh Theo Giao Ph ap

Tren the giai, ngl1bi ta e6 khi nhån danh ton giao d6 gåy ra ehien tranh. Chuy~n Tu day vl;!c, nhin troi eao xanh ngat nay xay ra khi ehung ta eoi Dung ng~i ngung, m~nh d~n eat buae di ton giao la m9t thle nhån Bi~m tr'åm luån mo mit ehång ng~i gi hi~u ehle khong thl;tc hanh Thuyen Bat Nhå ding e6 ngay e~p ben. theo giao phap ctla no. Tu HQc Theo Ph~t Thich Ca Ngay Ph~t Dan huy hoang nay l~i den ~p ph'ån tårn linh la m9t Khi noi ve Ph~t, ehUng ta Hoi ngubi thuang, b~n men ctla toi ai! phuang each gift gin ky lu~t khong noi tai nguoi då la D6t tårn huang deng ehf nguy~n m9t loi cho tårn trf ta. Neu chung ta Ngubi rmh Thlee ngay tu khi ra Nguy~n ni~m Ph~t, nguy~n sanh ve e6i Ph~t. d~ eho nhung tu tuong bat doi. Dlec Ph~t bat d'åu eting thi~n huang dan, khong bao Mua Ph~t Dan 99, Duong Thiem gi6ng nhu ehung ta, la con gio ehiu gang sae ehuy~n ngubi binh thuong nhu ehung hoa ehung; neu ehung ta ta, eting thay cai kh6 etla Sanh, Låo, B~nh, Tlt. Ngai dung Giao Phap ehi d6 lam eho tl;! ai tang truang han, thl eting e6 cai co nhung tu tuong va cam th9 suang - kh6, Y giao phap co th6 tro thanh m'åm m6ng etla chien tranh. nhu chung ta. Nhung nho vao y ehf tu luy~n quyet tårn Trai l~i, neu ehung ta thl;!e ~p M chuy~n hoa Tårn minh, va kien tri, Ngai då d~t duqe nhung qua vi rmh Thlee thi khong bao gib no se la nhån duyen gåy ra xung d9t. dUa tai tinh tr~ng Toan Giae. Co qua nhieu nguoi ehi co giao phap tren moi luai, thay Chung ta nen nhin Ngai nhu m9t tam guang d~ noi theo. vi dung Giao PMp d~ tru khlt nhung tu Wang bat thi~n Chung ta då ra doi vai tu eaeh m9t con nguoi tl;t do va ctla mlnh, h9 l~i nam lay no nhu m9t thle ctla eai rna h9 may man. Du e6 la ngubi bi ft nhieu kh6 dau, ehung ta la ehu nhån. H9 dung giao phap d~ gåy ra chien tranh van may man co trf thong minh, e6 sl;t rmh Thlee khong hay thue dlly eae ho~t d9ng pha ho~i khac. Du la d~ tlt khae gl ai. Chung ta l~i duqe nghe nhung lai giang d~y thea d~o Ph~t, An D9 Giao, D~o Chua, Do Thai hay H'Oi sau f9ng ctla Ph~t, va han nua con co kha nang hi~u Giao, chung ta khOng nen hai long chi vai di danh hi~u duqe Ph~t Phap. Tu thoi Dlee Ph~t Thfeh Ca tai nay, eae rna thOi. Di'eu quan tr9ng la ta biet rut lia ra nhung thong di~p duqe giang d~y trong de truyen th6ng ton giao 12

Phap

Am PMt Dån 99


khac nhau nay, d~ chuy~n d6i tårn thuc vo ky lu~t cua chung ta. Noi tom l~i la con Ph~t, cMng ta nen noi guang thea Duc Ph~t Thfeh Ca.

Tu T~p Khong D~ Doi khi suy ngam tren cu(>c dai Duc Ph~t Thfch Ca, toi dm thåy mac co. Du Giao Phap cua Ngai dUQc giang d~y thea nhfeu cåp d(> khac nhau, nhung Duc Ph~t trong 4ch su r6 rang da tu kh6 h~nh trong 6 nam lien. Dieu nay chung to ding cai Tårn ta khong tb~ dUQc chuy~n d6i bång cach chi ngu, s6ng thoai mai va huong thl;! nhiJng ti~n nghi. No cling chung to ta chi co th~ d~t d~o sau m(>t thai gian dai tu ~p kho khan. Th~t khong de gi rna d~t tai m(>t trinh d(> tårn linh trong m(>t thai gian ngan ho<!.c khi ta khong co gang. Ngay ca Duc Ph~t, nguai de xuang ra Giao Phap chung ta thea day, cling can phai kh6 luy~n nhu v~y! Chung ta lam sao rna hy v9ng d~t dUQc Giac Ng(> khi ta chi tu t~p It nhieu va an vui vai sI! thanh than? Neu d9c chuy~n cac b~c Su T6 thai xua, ta thåy rång h9 da kh6 cong quan tuong va thien ~p trong ån m~t. H9 khong dung con duang tat nao khac. Neu chung ta thl!C tårn quy y Ph~t, thi chung ta phai nhin vao guang NgaL Muon kh6 cong tu luy~n cling phai biet tu the nao? Khfing phai cu co gang kh6 cl!C la Giac Ng(> dUQc. Trong d~o Ph~t, chung ta can co niem tin va sI! ~n tl;ly, nhåt tårn, nhung them vao do ta cling phai co trf tu~ sang suot niJa. Di nhien ta co th~ d~t tai m(>t muc phat tri~n tinh than nao do nho n6 1l!C va tin tårn, nhung muon tai ba Giac, chung ta can co Tri Tu~. D~ co th~ nuoi duong nhiJng duc tlnh va phat tri~n cac tfnh thi~n siln c6, ta can hi~u Trf Tu~ cting c6 nhieu trinh

d(>. Dieu quan tr9ng la ta biet chu tårn ta vao m(>t doi tl1Qng quan chieu. M(>t nguai thong minh neu khong co ca h(>i, thi anh hay ch~ ta cting khong c6 duyen dung trf tu~ cua minh cho m(>t d6i tUQng thfeh hQp. Muon co sI! hi~u biet lan, ta can tim nhiJng ca h(>i co th~ ap dl;lng Giao Phap vao dai song. V~y nen Duc Ph~t khong d~y ta chi can co lang tin vao Ngai la du. Dau tien, Duc Ph~t d~y ve Tu Di~u De, rai can cu vao do Ngai giang d~y thea nhieu trinh d(>, dua ra nhiJng phuang cach khac nhau cho d~i chung h9C theo. H~nh Phuc . Kh6 Dau Deu Do Chinh Chung Ta

Kinh di~n Duc Ph~t giang d~y d~ch ra tieng Tåy T~ng cling gam tren 108 b(>, chung to Ngai da giang d~y råt nhieu. Nhieu Kinh di~n can chua dUQc d~ch ra tieng Tåy T~ng. H9C d~o dang hoang ta se c6 lang tin va co trf tu~. Ta nen co gang h9C cho tUu hi~u va hanh tri nhiJng lai Ph~t d~y, ta se phat tri~n dUQC Tri Tu~ va lang Tu Bi. Dan da ta se c6 dUQc ky lu~t cho Tårn minh. Theo triet ly Ph~t Giao, chung toi khong tin ding m9i SI! v~t dUQc hinh thanh hay chu d(>ng bai nhiJng yeu t6 ben ngoai. Chung toi cling khong tin st! v~t co nhiJng nhan duyen bat bien. Chung toi cho la H~nh Phuc hay Dau Kh6 la do chfnh minh ~o ra. Tfnh chåt cua cac hanh nghi~p chung Ph ap

Am Ph~t Dån 99

ta lam ra tuy thu(>c tinh tr~ng cua Tårn Thuc minh, do n6 c6 ky lu~t hay khong rna thOi. Kh6 khan va kh6 dau tai tu cai Tårn vo ky lu~t. V~y nen, H~nh Phuc th~t st! o ngay trong tay ta. Chung ta tI! ganh låy trach nhi~m, chung ta khong th~ mong dQi nguai khac mang tai cho ta H~nh Phuc. Muon dUQc H~nh Phuc, ta can nh~n biet nhiJng nhan duyen ~o ra no, rai phat tri~n nhiJng cai Duyen nay. Trong khi do, ta nh~n di~n nhiJng nguyen nhan gåy kh6 dau, rai lo~i bo chung di. Neu ta biet nen ~p nhiJng gi? Nen bo nhiJng gi? Thi ta tI! nhien dUQc sung suang. Can ngu yen cua Dau Kh6 la VO Minh, day co ngh'ia la quan ni~m sai lam ve TI! Nga. Tåt ca nhiJng Kh6 Dau vo IUQng chung ta Mp deu do quan ni~m sai lam nay. V~y nen khi noi ding Duc Ph~t vo lUQng Tu Bi rna lo~i tru m9i ta ni~m, c6 ngh'ia la Duc Ph~t do lang Tu Bi rna lam lQi cho muon loai. Muon v~y, Ngai da d~y nhieu Giao Phap co trinh d(> khac nhau d~ thoat dUQc Vo Minh va nhiJng tu tuong båt thi~n. Ai h9C theo Ngai, hi~u dUQc Chanh Kien va thl!c t~p dUQc, thi se thoat dUQc Kh6. Chung ta kfnh nguong Duc Ph~t Thfeh Ca, vi Ngai da d~y ta nhiJng Giao Ph ap thåm di~u nhu the. H~nh

Phuc Do Long Tit Bi

PMt la nai nuang tl!a dang tin c~y, vi Ngai da phat tri~n Tårn Th Bi va dung het cu(>c dai Ngai d~ nuoi duong no. Trong dai song thuang ngay cting v~y, nguai dang tin hay khong la nguai co lang Tu hay khong. Khi m(>t nguai thieu lang Tu Bi, thi du h9 h9C cao va thong minh, ta cting khOng thfeh nuang tt!a vao h9. H9C gioi khong du, dieu can ban cua con nguai biet giup feh cho ke khac chfnh la lang Tu Bi. Khi c6 nguai c6 lang Tit Bi hay c6 y thi~n muon lam dieu tot lanh cho nguai khac, thi ta co th~ yen tårn tin vao h9. Duc Hnh quan tr9ng nhåt cua Ph~t la lang Tu - la y mu6n mang lQi l~c tai cho muon loai. Vi Ngai da phat tri~n dUQC nhiJng Hnh thi~n nai Ngai, Nen Duc Ph~t c6 du kha nang giai thfeh ve sI! quan tr9ng cua nhiJng duc tfnh do. Vi Ngai da tht!c chung dUQc nen ta co th~ nuang tl!a vao Ngai. Duc Ph~t Thfch Ca, v~ sang l~p ra d~o Ph~t, la con nguai viJng chai, toan thi~n ta co th~ nuang tl!a Ngai m(>t cach an toan. Nhung khong phai chi trong vao st! toan thi~n cua Ngai, ta can ph ai thl!c t~p theo guang Ngai. Ta phai biet cach bo nhiJng con duang båt thi~n d~ di vao cac neo thi~n. Du khong dUQc h9c hoi trt!c tiep nai Ngai, nhung neu chung ta hi~u biet ft nhieu ve nhiJng chuy~n nay, thi ta c6 th~ doi dau vai nhiJng kho khan va kh6 ll;ly m(>t cach tot dyp han. CU tuong tUQng c6 hai nguai cung Mp m(>t vån de. Tuy thea h9 hi~u d~o hay khong rna h9 se co nhiJng tMi d(> va phuong cach khac nhau d~ ung xu. Thay vi lam giam bot kh6 ll;!y, nguai khong biet d~o se lam cho tinh tr~ng bi dat han vi gi~n han, ghen t~"" Con nguai co chut t'inh thuc va hi~u biet, se co tinh than d~ ung xu co mo han, thing than han.

13


Vai chut it hieu biet ve Ph~t Phap va kinh nghi~m tu ~p, du ta chua the chilm dut m9i kh6 dau, ta cling co the dai di~n vai chung m<)t cach de chiu han. Nhu v~y, nho Giao Phap rna chung ta duqc lqi ll).c trong doi sang hang ngay. Cu<)c doi v6 thuong nhu may mua thu. Sinh tu cua mu6n loai co the coi nhu nhung man kich. Con nguoi sinh ra, chet di nao khåc nhung vai tro dc ngh~ sT dong tuong ra v6 tren san khilu. Vi st;( v6 thuong d6 rna chung ta kh6ng the co an binh. Ngay nay hay biet minh may man duqc lam nguai. So sanh suc v~t va quy du trong dia ngl,!c, doi sang con nguoi th~t dang quY. Nhung du dang quy den dau thi chung ta ai cling se phai chet. Suy gam ve eu<)e doi nguoi ta tU khi sanh ra tai lue ehet di, ta kh6ng thily co H~:mh Phuc truang euu, va eling kh6ng co an toan. Ngay st;( sanh cling da kem thea dau kh6. Sau do ta phai dai di~n vai nhung viln de nhu B~nh, Gia, g~p canh bilt nhu y hay khi kh6ng dl).t duqe nhung gi minh ua thkh. Vai viln de ta g~p nhu ehien tranh, la do ehinh con nguoi gay ra. Nhung khi nao con sang trong e6i luan hoi nay, khi nao con bi nhung cam th9 phien nao - m<)t thu d<)e duqe xam nh~p tårn tri, thi chung ta van kh6ng the e6 hl).nh phue hay an blnh lau dai.

phien nao trong ta kh6ng phai la thU gi dinh Tårn ta. Chung kh6ng phåi Ut Tårn.

eh~t

vao

Phien nao la V6 Minh. Giang nhu kha nang tiep xue hi~n di~n tren toan than ta, V6 Minh xam nh~p tilt ca nhung cam xue tieu et;(e trong ta. Kh6ng co phien nao nao rna kh6ng lien h~ tai V6 Minh. V~y thOi ta phai tim hieu coi V6 Minh la gi? Do chinh la m<)t tioh trl).ng rilt tieu ct;(e eua Tårn gay ra tilt ca phien nao eho ta . No ehfnh Ht di nhan dua ta vao vong luan hoi. Du V6 Minh hay Chilp Nga rilt ml).nh, nhung do la m<)t tårn thue sai ram. Co nhung thanh ta eua Tårn thi~n, g9i la Tårn Sa Thi~n co the chang ll).i vai Tårn V6 Minh. Neu ta dt;(a vao chung, ta se nh6 duqc gae v6 minh. Ban chåt cua Tårn la trong sang va tTnh thUe. Trong ban tårn, kh6ng co nhung phien nao. Do chi la st;( che låp cai Tårn chån th~t. V~y nen Tårn chan th~t co the nh6 b~t gac re cua v6 minh. M<)t ngay nao do ta se Giac Ng<): Tårn ta trong sang, tinh thue hoan toan. Hi~n nay co the bl).n chua tht;(c chung

duqc long tin tuong vao nhung chan ly nay. Nhung neu bl).n chiu h9C hoi va ap dl;lng lu~n ly, phån tfch h9C, bl).n se dan dan tin vao kha nang dut bO duqe nhung can tro do cua Tårn. Dl).i euang, ta co the noi Niet Ban chfnh la st;( vang m~t cua phie n nao, va ta co the dl).t tai Niet Ban ngay trong Tårn ta. Vi ta kh6ng muan bi Kh6 va ta co the dl).t tai Niet Ban, ta can quan tuong ve di Kh6. Neu hieu duqe st;( luan hoi va ban chat cua kh6, ta se tu t~p Giai - Dinh - Tu~. Khi tMy v~t gi d~p tai dau, ta eling se hieu rAng no co tfnh eMt gåy kh6 dau.

Ban Chat Cua Tårn

De co hUng khoi muan dl).t tai canh giai Niet Ban, ta nen co y muan dl).t duqc m<)t canh doi tat d~p han trong tuang lai. Truac do, ta phåi biet quy tr9ng cu<)c doi hi~n tl).i da. Neu ta kh6ng hieu duqc ml;lc tieu eua doi sang hi~n tl).i, cling kh6ng biet caeh sang sao cho phat trien duqc long Tit Bi, thi co le ta ching can ban tai ehuy~n dl).t duqc doi sang tat d~p han sau nay. Vi ta co the thoat vong sinh tu, nen dieu can ban la ta phai muan tu hge de lam hien 1<) Ph~t tanh. Muan nu6i duang y huang nay, ta nen quan ehieu ve st;( khao khat hl).nh phuc, ghet kh6 dau cua m9i loai cling nhu m9i nguai. V~y, m6i chUng ta deu nen phat nguy~n giup tat ca chung sanh dl).t tai qua vi Ph~t. Muan dl).t tai ml;lc tieu do, ta can tht;(c ~p con duong giai thoat.

Nhung cam xuc phien truqc kh6ng phai la ban chilt cua Tårn. Vi neu ehUng la Tårn thi khi nao Tårn co m~t chung cling co m~t. Nhung kh6ng phai v~y, vi dl,! m<)t nguoi co the rilt nong tanh, nhung dau phai nguoi do n6i nong nay suat ngay? Nguoi kho thuang cling van d6i khi de chiu, tuai cuoL V~y nen, du råt ml).nh, nhung cam xuc

Kinh dien noi tai quy y Ph~t, Phap va Tang de duqc giac ng<). Noi ehung ehung ta e6 the nuang tt;(a vao nhieu phuang phap. Khi bi nang chay, ta nuang tt;ra vao bong mat cua cay. Khi doi, ta nuang tt;(a vao tht;(c phåm. Tuang tt;( nhu v~y, khi muan duqc lqi ll).c nhat thoi, ta co the nuang tt;(a vao cae than quyen dia phuang. Trong eac

Tåt ca dc phan tu eua cay d<)c duqc: trai, hoa, la va canh - tilt ca deu co ehilt d<)c ngåm v6. Vi m9i sinh hOl).t cua ehung ta deu bi anh huong hOi nhung cam th9 xao d<)ng nay, ta se sam mu<)n Mp viln de va kh6 dau. Vi B~nh va Chet la tfnh dch tt;( nhien cua doi sang, ta kh6ng nen ngl).e nhien khi bi dau am hay bi tu vong. Neu kh6ng thich B~nh kh6ng thich Chet, v~y thi ta nen cMm dut vong luan hoi. Ta nen chåm dut kh6ng sinh ra trong e6i nay nua. Khi nao Tham-San-Si con o trong ta, thi ta se g~p eanh kh6 hoai hoai. Khi tårn tri bi phien truqc, ta kh6ng the co binh an. Cau hoi quan tr9ng la: Lam sao ta dut dllQC chung?

14

Phap

Am Ph~t Dån 99


ton giao kMc nhau, chung ta thay nhfeu giao phap de mrang tl;1a. Trong d~o Ph~t, thl Niet Ban ttch tmh hay tlnh tr~ng thoat kh6 tuy~t doi, chfnh la nai ta m1ang tl;1a. Niet Ban hay tr~ng thai An L~c Haa Blnh la gl? Du chung ta khong thkh dau kh6, ta van cu kh6 VI Tårn ta bt nhung phfen nao chiem ngl;1. Do eii Tårn khong ky lu~t nay rna ta tfch lUy nhung cam th9 tieu cl;1c. Tårn vo ky lu~t chfnh la nguyen nhan cua phien nao. Neu ta dut bo dU<;1c eii nMn nay, ta se d~t tai tr~ng thai dut kh6, g9i la Giai Thoat hay Niet Ban, la h~nh phuc truang ciru. Do do, ta nuang tl;1a VaG Ph~t Phap. De c6 the thl;1C sl;1 dut kh6, ta phai di thea chanh d~o. Ta can nuoi duang nhung tfnh thi~n trong ta. Khai dau, ta chl nh~n biet ding tam ta la doi tU<;1ng cua ngu si, thien kien va lam lan. Khi sl;1 hieu biet ve cac Phap cua ta tang tien, ta se nghi ngo, tim hieu coi sl;1 v~t chung co tl;1 tanh rieng? Ta se hieu dan ra r~ng nhung doi tU<;1ng truac day ta thay hoan toan tot d~p rna ta me thfeh, thl;1C sl;1 chung c6 ban chat rieng trong tl;1 than chung hay chang? Tuang tl;1 nhu v~y, nhung gl lam ta gi~n du co tl;1 tanh d(>c l~p hay khong? Cang quen thu(>c vai nhung suy gam nay, ta cang tien sau VaG sl;1 hieu biet va thl;1C chung. Ket qua la ta se co kha nang phat trien Trf Tu~ va thl;1C chung ve tl;1 tanh Khong cua m9i sl;1 v~t. Chuy~n nay y nhu thap ng9n den sang t~i nai toi tam. Nhung khong co nghia la chung ta co the giac ng(> dU<;1c ngay, vU<;1t thoat vo minh tuc thl nhu ta b~t ng9n den di~n. Phat huy nhung tfnh thi~n trong Tårn phai co thai gian, tu tu moi lam dU<;1c. Nhung ton giao khac co nhieu phuang phap phat trien tlnh thuang va lang bac ai, nhung khong co truyen thong tam linh nao giai thfch r~ng m9i sl;1 v~t trong rong, ding v~n Phap deu nuang VaG nhau (Tucmg Tue Tu{mg Nhq.p). Chi co d~o Ph~t cho ding ta se dU<;1c giai thoat khi hieu dU<;1c tanh Khong, bån chat thl;1C sl;1 cua v~n v~t. V~y nen, chi co Ph~t, Phap va Tang la Tam Bao xung dang cho nhung ai muon dU<;1c giåi thoat nuang tl;1a vao. Duc B6n Su Thfch Ca Mau Ni da d~y chl1ng ta nhu v~y. Ta quy y, nuang tl;1a vao Ph~t, Phap va Tang, giong nhu ta khong can loi nao khac de di. Co nhieu lo~i tfn nguang. Trong niem tin tuang sang Iling, trong lanh, ta quy tr9ng tfnh thi~n cua Ph~t, Phap va Tang. Rai tai lang tin VI tfn nhi~m, va tfn tam khao khat muon co gang d~t tai nhung quå vt giong nhu Tam Bao. Neu ta co gang nhu v~y, cha c chan kiep sau ta se kha han. Khi ta tu ~p hang ngay, khi chet ta se khong hoi tiec chi nua. Dieu quan tr9ng luc låm chung la lam saG ta giU dU<;1c thi~n tam, va nhung y huang thi~n trong lanh. B~n co the thl;1C hi~n dU<;1c dieu åy VI b~n da tu t~p trong dai song hang ngay. Neu ta Gnh thuc dU<;1c khi sap Ila dai va huang tam ve duang thi~n, cha c chan khi tai sinh, b~n se tai dU<;1c cho tot d~p han. H9c hoi ve cac trlnh d(> Giac Ng(>, va cac Giao Phap dua tai tlnh tr~ng do la dieu råt fch l<;1i cho tam ta. Khi h9C ta

Ph ap

Am Ph~t Dån 99

se muon co gang lam thea nhUng bai giang, va chac chan se tien b(> ve tinh than, co the Giac Ng(> nua. Dung nghi r~ng mlnh khong du thong minh de h9C hanh nhl1 v~y. Cha bo qua ca Mi h9C hoi Giao Phap keo 10 dtp. M9i loa i chung sinh, ke cå loai sau b9, cling dU<;1c cho la co Ph~t tanh. Loai nguai chung ta co cai may man va khå nang hieu dU<;1c Ph~t Phap. Khi nghe hay d9C ve Giao Phap, rang ap dl}ng M hieu dU<;1c nhung tfnh bat thi~n va lam hien 1(> trong tam mlnh nhUng tfnh thi~n. Neu ta khong nhln thay nhung khuyet diem cua mlnh, thl ta khong the tien b(> dU<;1c. Con nguai thuang nhu v~y, khi khong chu y d~c bi~t, ta khong th~ nh~n ra nhung loi lam cua chfnh mlnh. Thuang ta hay keu ca rång ta khong lam gl sai quay het. TI;1 xet mlnh la chuy~n toi quan tr9ng. Ta co thoi quen song rna khong hay biet mlnh da lam nhung gl. Ta phai lam saG de lam ton ve d~p cua Tårn len. Toi khong co nhieu kinh nghi~m lam, chl chut ft thoi, nhung toi bao dåm vai b~n ding b~n co the lam dU<;1c nhu v~y. Chung ta da thåy cu(>c dai quy gia vo cung, VI ta c6 tl;1 do va nhieu may man. Nhung chuy~n nay khong keo dai mai mai. Sam mu(>n gl ta cling se phåi doi di~n vai cai chet. Neu bt d9a VaG kiep t~ han, thl ta se kho co ca h(>i dU<;1c g~p Ph~t Phap. Ta se trien mien bt dau kh6. Chung ta rat can tu ~p ngay de co the båo ton nhung tanh thi~n, lo~i trU tanh ac, trong hi~n ~i va tuang lai.. Nhu v~y chung ta se thl;1C chung dU<;1c ft nhieu con duang thoM kh6. Hieu r6 chuy~n nay, ta se biet an Ph~t, nguai Thay c6 gia trt va dang tin biet bao. Ta cling se hieu r6 Giao Phåp cua Ngai nhieu han nua. DU<;1c sinh ra trong hoan canh tot han, lam nguai hay lam than cling chua du. Khi nao ta con chua dut bo dU<;1c phien nao trong tam, ta van chl1a thl;1c chung dU<;1c an l~c va h~nh phuc vmh cuu. Khi da hieu chut dllh ve chanh d~o va con duang thoat kh6, ta se biet dU<;1C eic doi Il;1c cua phien nao m~nh ra sao, va 81;1 giåi thoat la co th~t. Tai do ta se nuoi duang y huang muon d~t tai Niet Ban, thoat dU<;1c nhung noi kh6 rieng. Nhung nhu the cling chua du. Ta phåi di xa han, nuoi lang mong uac giup cho tat ca chung sanh deu thoat kh6. Toi da giång ve nhung kinh nghi~m cua rieng toi, nghi rång nhl1 v~y co feh l<;1i cho cac b~n nhåt. Chung ta tu h9C thl nen nhln xa. Ta khai dau vai m(>t can ban vung vang, xay dl;1ng m(>t cai gl co gia tri tam linh. Di nhien ta can thai gian, nhung khi bat dau biet nhin xa va co gang lien tl}c, thl ta co the tu tu se d~t dU<;1c vai ket quå. Du quå vt Ph~t la chuy~n xa vai, nhung khi thl;1c ~p hang ngay, ta nen bat dau tren can ban do. Cuoi cung thl ta cling co the d~t tai Giac Ng(>. De co the thl;1C ~p, ta phåi biet lam gl va lam cach nao, nen ta can nghe hay d9C nhung bai giång nhu vay.O (C Mn Huyen chuy~n ngu)

15


kinh Phap Hoa voi lai

th~ nguy~n

chung sanh vo bien th~ nguy~n de> Thich Thl~n Sia u

Theo tinh th'ån ctla D~i Thua Giao thi lå'y Bo Tat H~nh lam caD dit~m, rna thuyet minh ve Bo Tat H~nh thi Kinh Phap Hoa la kinh tieu bieu, la kinh noi len ban hoai caD t9t ctla Duc Ph~t trong st! ra doi va thuyet giao ctla Ngai trong suet 45 nam c6i Ta Ba.

a

Kinh Phap Hoa dien ta m9t cha-n ly sinh d9ng qua cac h~nh ctla cac vt Bo Tat. Duc Ph~t nhin thå'y tå't ca chung sanh deu co Ph~t tanh. Va vi tå't chung sanh co Ph~t tanh cho nen tåt ca vi~c lam thi~n ctla chung sanh du la m9t vi~c thi~n rå't nho ciing dl1a den st! giai thoat thanh Ph~t, nhl1 trong Phåm Phl1ang Ti~n co cåu: "Nhuqc nhO'n tan lo(}n tam, nh~p u thap milu trung, nMt xung Nam Mo Ph~t, giai df thimh Ph~t d(}o" (Neu c6 nguoi tåm tan lo<;m. di vao trong thap mieu PhQt, xung mQt Mng Nom Mo PhQt deu dUQc thOnh PhQt dQo) . Ho~c "nai cM dbng fU hy, tu sa vi Ph~t thcip, giai di thanh Ph~t d(}o" (Cho den tre nho choi, nh6m cat lam thap PhQt, deu dUQc thanh PhQt dQo).

ca

Do la nhung dieu rna cae thai giao truoe Ph~t ehua noi. Den khi giang Kinh Ph ap Hoa, Duc Ph~t moi de e~p den. Bai le nhung vi~c thi~n du nho eiing xuå't phat tu Ph~t tanh, neu nhu kh6ng eo Ph~t tanh thi kh6ng the co vi~c thi~n, rna da la phat xuåt tu Ph~t tanh thi du lam m9t vi~e thi~n trong tan lo~n tårn, no eiing dua den ket qua thanh Ph~t. Sau ngay Thanh D~o, Due Ph~t thuyet giao ly can ban etla Ngai muen dua tå't ca chung sanh den giae ng9 nhu Ph~t, nhung kh6ng the dua ra dUQe, do la trl10ng hQp Ngai noi Kinh Hoa Nghiem rna theo Ngai Thien Thai Tri Gia, kinh åy Ja kinh Due Ph~t giang d'åu tien khi vua thanh d~o ~i C9i Bo De. Va do eiing Ja dien ta y nghla lai noi eua Due Ph~t khi vua thanh d~o Bo De rna trong Kinh D~i Niet Ban thuge Trl1ang B9 Kinh va Kinh Thinh

16

eåu thu9C Tl1ang Vng B9 Kinh deu co ghi l~i "Phcip nay do ta chTIng duqc, th~t la sau kfn, kM tMy, kM chUng, tich tinh, caD thuqng, sieu ly lu~n, vi di~u, chi c6 ngum tri mm hi/u tha'u, con quan chUng nay thi Ua ai d~c , th~t kh6 tMy duqc dinh ly y tanh duyen khå'i phcip. Th~t kh6 thay duqc tat cd hanh la tich tinh, tat cå danh y duqc tru bå, ai duqc do(}n t~n, ly d~c, do(}n di~t, Nift Ean" - Nen Duc Ph~t phai tuy thea can co rna phl1ang ti~n thuyet ra Ba Thua Giao. Trong Ba Thua Giao nay, m6i thua deu co nhån rieng, qua rieng, h~nh rieng. Thanh Van thl tu thea Thanh Van Thua, Duyen Giac thi tu thea Duyen Giae Thua, Bo Tat thi tu thea Bo Tat Thua. Nhån eua Thua nao thl qua etla Thua åy , m6i Thua m9t rieng bi~t phap tu, rieng bi~t qua ehung, khOng t\1ang quan voi nhau. Tieu Thua Ja Tieu Thua, D~i Thua Ja D~i Thua, å'y khOng lan 19n dl1Qe. Ngay nhl1 trong Kinh Bat Nha, Kinh Hoa Nghiem eiing co noi den vi~e th9 ky (xac minh vi$c se den) eho nguai se thanh Ph~t, song chi th9 ky eho hang Thanh Van. Duyen Giae thl tuy~t nhien v6 ph'ån. Nhung den thai ky Kinh Phap Hoa l~i khae. Trong dåy xae minh r!lng tåt ca chung sanh deu co Ph~t tanh , nhl1 v~y tå't ehung sanh deu thanh Ph~t, du cho h9 tu theo Thanh Van Thua hay Duyen Giae Thua. VI nht thua giao tuy Ja phuang ti~n , nhung phuang ti~n kh6ng co nghla Ja v6 gia trt, rna gia trt eua no la nhung ch~ng dl1ang di den euu canh giae ng9. å dåy d~c bi~t nhån m~nh den quan diem Duc Ph~t ra doi ehi thuyet co "møt Ph~t thUa" rna th6i, va ehi co "møt Ph~t thua" do moi dfch tht!e, con noi Tieu Thua, D~i Thua deu ehi la phuang ti~n noi ra. Noi ra thea can co thåp caD eua chung sanh, ehu kh6ng noi ra bai giao phap etla Ph~t th~t eo Tieu eo D~i. Danh tu Tieu Thua, D~i Thua trong Kinh Ph ap Hoa bt eoi nh~, ho~e kh6ng co y nghla dfeh th~t.

ca

a

Kinh Ph ap Hoa eo m9t eai nhin d~e bi~t ve Ph~t thån va giao phap ve Ph~t thån. Phap Hoa noi den ea Ph~t sanh thån va Ph~t phap thån. Ph~t sanh thån la Due Ph~t ltch så co gioi h~n trong kh6ng gian va thoi gian. Con Ph~t Phap Åm Ph~t Dån 99


phap thån Ul phap tanh båt sinh båt di~t, chåu bien phap Hoa Nghiem dau tien cho h~ng can co b~c thuqng nhu m~t trbi m<;>e tnroc het ehieu den gioi. Khong c6 Ph~t sanh thån thi khong bang VlLO dinh mii cao. dåu bi~u 19 Ph~t phap 2. Thoi A Ham: eling g<;>i la thbi thån. Ph~t ph ap thån VI d\l "Nhq.t thang thu ehilu Mc SO'n". Tiep Qua thien mon thåy trbi xanh nhu m~t trang tren trbi, thbi Hoa Nghiem, Dac Ph~t thuyet Kim Cang kinh t\lng chån thanh tung trang con Ph~t sanh thån vi nhu cac kinh A Ham cho eac can co b~e Kh6i huong quy~n canh mo mang anh trang duoi nUoc. Anh trung va h~, nhu m~t trbi len can Khong gian la chiec y vang quån thån. trang duoi nuoc nhb trang chieu den nui thåp. tren trbi rna c6, trang tren Thien mon xua s~ch phong tran trbi nhb anh trang duoi 3. Thoi phllong diing: eling g<;>i la Kim Cang kiM khep tram luån thoat r5i nUoc rna bi~u 19 SI! ang thai "Nhq.t thang ehuyln ehilu eao Ta tu sanh tir ve ehoi d\lng. Ånh trang duoi nguyen". Day la thai Dac PMt thuyet Ng5i tren ch6p dinh mim eubi voi trang. nuoc tuy thea duyen cua eac kinh nhu Lang Nghiem, Lang Thån ta la giai Mt bang nUoc rna khi c6 khi Gia, Bao Tfeh, Tu feh v.v ... nhu m~t Tårn ta la nUoc song Hang menh mong khong, con m~t trang tren trai len eao ehieu l~i vung can Tinh ta la d6a hoa h5ng trbi thi khong phai chtu SI! nguyen. y ta la ca canh d5ng tam linh. c6 khong thea nUoc. Do la 4. Thoi Båt NM: cling g<;>i la thai di~m d~c bi~t khac voi Con dau nua Kim Cang kinh "Nhq.t thang ph6 ehilu d~i dia". Dåy cac kinh khac ho~c chi n6i Thien mon bien måt rna minh vo ngon la Dac Ph~t thuyet kinh Bat Nha, den sanh thån rna khong Einh minh ve ng~p ho ang hon nhu m~t trai len can nua, ehieu khap n6i den phap thån, ho~c Keu len m9t tieng tinh h5n ngan xUa. ca d~i dia. chi n6i den phap thån rna khong n6i den sanh thån. S. Thoi Phåp Hoa Ni€t Ban: eling Sanh Di~t Dac Ph~t Thich Ca dan g<;>i la thai "Nhq.t møt horm ehilu eao Dem dai tårn dtnh vo bien sanh duoi cåy vo Uu va tht SO'n". Day la thai Duc Ph~t thuyet Ngay dai må elra thien mon cho dbi ttch ~i Tala song th<;>, d6 cac Kinh Phap Hoa, Niet mm, nhu Nhin dong nUoc ehay ve khoi la Dac Ph~t sanh thån, la m~t trai sap l~n chieu anh sang trå May bay ve nui ai ngubi nho thuong cai b6ng cua Duc Ph~t l~i tren dinh nui cao, giong nhu lue Thbi gian sanh di~t vo thuang phap thån vo luqng th<;>. moi m<;>e. Nhan sanh tI! e6 vån vuong van con. B6ng va hinh khac nhau Loi ehia toan b9 kiM di~n giao phap nhung b6ng va hinh Huyen KhOng Ph~t thea 5 thai tren dåy, neu can ca khong he rbi nhau. Hi~u van thai gian thi khong hqp ly, VI nhu v~y moi la hi~u toan theo sI! khao cau ltch sir den nay khong måy nguai cong di~n ve Due Ph~t. Do la quan di~m ve Ph~t thån trong nh~n Duc Ph~t e6 thuyet Kinh Hoa Nghiem ngay khi Kinh Phap Hoa. Con quan di~m ve toan b9 giao ph ap moi thanh d~o. Nhung neu dang ve m~t tu tuång thi day Ph~t thi Kinh Phap Hoa eling la kinh dac biet neu len khong phai la dieu vo can ca. Vi khi Due Ph~t thuyet quyen giao va th~t giao. Quyen giao li gia~ phap chua Kinh Hoa Nghiem la thuyet ve d~o ly du yen khåi, m9t rot ran con tMt giao la giao rot rao. Quyen giao tuy chua d~o ly can sieu sau kin moi l~, chung sanh ngo ngac r6t rao nhung khong th~ thieu duqe. Thieu quyen giao thi khong dUa ra duqc th~t giao cho nen quyen giao va khong ai hi~u thåu. Phai chling dieu nay tuong ung eh~t che voi lai Duc Ph~t n6i khi moi thanh d~o: "Phap nay th~t giao ciing deu la giao phap Ph~t lam cho chUng sanh do ta ehUng dUq'e, thq.t la sau kEn kh6 tMy v.v ... " nhu da khai ng9. Trong Kinh Phap Hoa khong ehap quyen bo dan å do~n truoc. R5i tu d6 Dac Ph~t moi phuong ti~n th~t, cling khong chåp th~t rna bO quyen. giang ly Tu De cho nam vi Ty Kheo, tuc la Ngai d~y Theo Ngai Thien Thai Tri Gia, m9t vt h<;>c Ph~t råt uyen giao ly chu yeu ghi trong eae b9 A Ham. bac, t6 sang l~p ra Tong Thien Thai voi nhieu kien giai moi la d9C dac ve Ph~t phap. Ngai da vi toan b9 giao Giao ly trong thbi A Ham ehi ehu tr<;>ng pha tru nga chdp, di~t tham ai, chang niet ban, cha chua de c~p den phap Ph~t nhu m~t trai ehieu sang. M~t trai tuy m9t, giao ly pha tru ph ap chdp. Phai dqi den thai n6i Kinh nhung tuy thai di~m chieu sang khac nhau; eling v~y, Bat Nha moi chu tr<;>ng pha tru luon phap chåp. Theo Ph~t phap tuy m9t, nhung tuy thbi di~m Dac Ph~t thuyet than Bat NM th! tåt ca phap vo lu~n hfru tinh hay vo tinh giang cho moi doi tuqng khac nhau. Theo d6 Ngai Thien Thai chia toan bl? kiM di~n giao phap Ph~t lam 5 thai tinh deu la khong c6 th~t linh, nghia la deu khong c6 ca linh d9C l~p , deu la vo så dk Nhung vo så dac khang nhu sau: co nghia la hu va, rna vi vo så dac moi la dac, tUe la dac 1. ThOi Hoa Ngiem: cling goi . la thai "NMt . xuat tien thanh tri D~i Vien Canh, thanh Ph~t. ru tuång nay la tu ehilu eao sO'n". Sau khi thanh d~o, Due Ph~t thuyet Kinh

ca

ca

Phap Åm Ph~t Dån 99

17


tl10ng trong Kinh Phap Hoa Niet mm, eho nen thbi Phap Hoa Niet mm d~t d~ o thbi thU nam sau het la vi ly do ay. D').i sl1 Cat T').ng, ngl1bi sang l~p Tang Tam Lu~n, ehia toan b9 giao phap Ph~t ra lam ba phap lu~n la: l. Can ban phap lu~n, ehi eho thbi noi Kinh Hoa Nghiem. 2. Chi m~t phap lu~n, ehi eho thbi noi Kinh A Ham. 3. Khiep m~t qui ban phap lu~n, ehi eho thbi noi kinh Niet Ban. Nhl1 v~y Kinh Phap Hoa eling d~t o vi tri eu6i cimg eao t9t han het. Nhiep m~t qui ban co nghia la gom tat giao phap phl1ang ti~n dl1a ve etru canh gom nh~p tro ve g6e. Chu ehuy~n phap luan theo ehu Pali la Dhamma Cakka Pavatana.

ca

Chuy~n - Pavatana: Chuy~n d9ng, xay dl!ng, eung e6.

Phap - Dhamma: Tri tu~, ehan ly .

Luan - Cakka: Banh xe vl1ang qu6e. Do nhung dinh ngrua tren rna co ngl1bi dieh la eung e6 vl1ang qu6e tri tu~, xay dl!ng vl1ang qu6e ehan ly, ehuy~n banh xe phap. Chu Luan la banh xe, co kha nang lan ehuy~n, lam ehuy~n tu tam ngl1bi nay Mn tam ngl1bi khae, giao phap rir tam ehUng ng9 eua Ph~t ehuy~n Mn tam me fam eua ehung sanh. Cling nhl1 banh xe lan tu eh6 nay den eh6 khae. Chu Luan con co nghla la diin dyp, lan Mn dau lam diin dyp Mn do. Giao phap Ph~t lan Mn tam ehung sanh thi diin dyp het m9i phien nao ta kien. L~i Chuy~n Luån Vl1ang co xa luån båo la bi~u hi~u ehinh eua vl1ang quyen, nhb do rna di Mn voi muan dan, dem l~i sI! binh an thinh vl1qng eho h9. Cling nhl1 v~y, Nhl1 Lai Phap Vl1ang thi co phap luan d~ di Mn voi ehung sanh, dem l').i sI! an vui giai thoat eho h9.

Kinh Phap Hoa da dl1qe dieh tu Ph~n van ra Hoa van råt som. T').i Giao Chau, nam 256 TL, Ngai Chi Cl1ang Ll1ang dieh ten la Phap Hou Tam Mu9i. Nam 285 TL t').i Qu6e Hoa, Ngai True Phap H9 dieh ten la Chanh Phap Hoa. Nam 404, Ngai CI1U Ma La Th~p dieh ten la Di~u Phap Lien Hoa. Dbi Tuy Trung Hoa, Tri Khai D').i SI1 (531-597) da can eu kinh Phap Hoa rna l~p Tang Thien Thai. Nam 593-622, o Nh~t, Thanh Due Thai Tir (Shotaku-taishi) da ehu giai Kinh Phap Hoa eung lue voi Kinh Thang Man Duy Ma qt, va dl!a vao do so').n thao va eang b6 Ban Hien Phap 17 dieu dAu tien eua Nh~t. Nam 1222 co sl1 Nh~t Lien eling dl!a vao Kinh Phap Hoa rna l~p len Nh~t Lien Tang, lam m9t eUge eaeh m').ng lon d6i voi eae tang phai Ph~t giao, truyen ba tl1 tl10ng o Nh~t nhl1 Tinh D9 Tang, Lu~n Tang, Thien Tang. Cho Mn nay, Nh~t Lien Tang van thinh hanh la m9t tang phap Ph~t Giao di vao xa h9i quAn ehung m9t eaeh r9ng rai. H9 thl1bng ehuyen ni~m eau "Df:li Thua Di4u

18

Phap Lien Hoa Kinh" d~ eAu nguy~n hoa binh. Cå Ngai Cat T').ng, Tang ehu eua Tam Lu~n Tang eling tan Kinh Phap Hoa la kinh o thbi thuyet giao "khitp mf:lt qui bån phap luan". T').i Vi~t Nam trong eae the ky Ph~t giao hl1ng thinh, Kinh Phap Hoa eling dl1qe hanh tri r9ng rai. Nam 1879, Thien sl1 Thanh Dam, hi~u Minh Chfnh sang teie saeh "Phap Haa di cuang" rat co gia tri m~t tI1 tl10ng lån van hge. Chång h').n dien ta ehu "Phap" trong eau Di~u Phap Lien Hoa nhl1 sau:

ca

'Tran sa s6 luqng phap tuy da, Mt qua can tran thuc giå rna, hu ånh huyln duyen do khåi di4t, chan tri chanh kitn trf:lm vien da , ca trung gat giac tam sU df:lo , df:lo thuqng triin nguyen nhgp Phgt gia , nhuq"c dlf c Mc dang chan båa Sd, mlfc tiin tan 14 mf:lc ta da". (Nguyen Lang djch : V<;m phåp tuy nhieu khong dem xiet, chung quy cOng chr thuc can tran, huVen duyfm hu anh du khong thl,lc, chon tri chånh kien van bao dung, g<;'Jp thay chr d9Y duong me ngo, thay Phc)t tim ra le s6c khong , neu mu6n len mau bo ben giåc, con duong tru6c m6t cM lon khan) . Va neu mu6n tim hi~u nguon g6e eua hanh d9ng tI! thieu rna thinh thoang eae vi sl1 Ph~t giao thl1bng lam d~ xa bo huyen than, eAu len giai thoat ho~e thue tinh 111ang tri ngl1bi dbi nhl1 Bo Tat Quang Due tI! thieu giUa nam 1963, thi se thay no bat nguon xa xai tu Kinh Phap Hoa nay. Tom l').i, sa dl Kinh Phap Hoa co m9t vi tri va anh hl10ng lon lao nhl1 v~y, la vi Kinh Ph ap Hoa thea nhl1 nh~n dinh eua nha Ph~t hge Nh~t Ban Kimura Taiken la: "Kinh phat huy toan b9 d~e sae Bo Tat d').o, eoi bet thay chung sanh deu la Bo Tat, deu co khå nang tfnh thanh Ph~t trong tI1ang lai. Bai the, bat lu~n la ngl1bi nao (khåc v6i nhieu kinh khåc chr thua nhc)n mot 56 nguoi dUQc thanh Phc)t chu khong phai tat ca) deu nen lay vi~e phat tam tu h').nh nguy~n Bo Tat lam ly tl10ng etru canh. Va theo ngu yen ll!e "ChUng sanh vb bien th4 nguY4n dØ" nen lay vi~c cung voi chung sanh xay dl!ng m9t nl10c el!e l').c ngay tren the gian nay lam ly tl1ong. Do la m9t nh~n dinh dung dan va sau sae, dl1qc gqi y tu nhung do~n Kinh Phap Hoa noi ve ml;lc dich ra dbi eua Due Ph~t la khai thi eho ehung sanh ng9 nh~p tri kien . Ph~t noi ve Ph~t th9 ky eho tat ehUng sanh deu se thanh Ph~t, noi ve m9t vi~c thi~n nho eua bat eu ai eling deu la cai nhån t6t dl1a Mn thanh Ph~t, noi ve vien ng9c trong eheo ao, noi ve Ngai Thl1bng Bat Khinh Bo Tat va mu6n thue tinh lang ngl1bi tro ve voi Hnh giac ng9 eua chinh minh, nen he g~p bat cu ai, Ngai cling deu cung kinh chap tay noi: 'Tbi khOng dam khinh Ngai , vi Ngai se thanh Phgt" ho~e noi ve Quan The Am Bo Tat "tuy thea m9i can cO" rna hi4n than hOa dØ" v.v ... Toan noi ve h').nh Bo Tat khap d9 quAn sanh v~Y.D

ca

Phap Åm Ph~t Dan 99


Nghi rang muO'n sO'ng thea nhung dieu Ph~t d<;lY , ngvoi ta phai Ha xa the tl;!C la sai tam. Nhieu chung eu trong cac kinh di~n Ph~t giao cho thay eae nam, nil' t<;li gia vin sO'ng doi sO'ng gia dinh binh thVong, rna vin e6 th~ tu thea nhung dieu Ph~t d<;ly va da d<;lt dVQc giai thoat. Vacchogatta, kl: cung tlt lang thang, da e6 fån håi ngay Duc PMt dlng: "Co nam cu sf (Uu Ba Tde) , nil cu sf (Uu Ba Di) nao vdn so'ng CUl)C dm thl tlf-c ma co the' tu thea 1m dgy cua Duc Phq.t va dii dgt dur;c nhiing qud vi tdm linh khOng?". Duc Ph~t da tra lai rång: "KhOng chl co nu)1 hay hai, khong chi co m!)t tdim hay niim tram, ma co råt nhi"eu cu sf tr;zi gia vdn co the' tu thea lai dgy cua Duc Phq.t va vdn chung qud dur;c".

Phåt Giao

Va

Cuoc . f)ai Hoa ThuQng Walpola Rahala (L.T.L d!eh)

:.: ·~;,~~·;::':;rI;;t~i~( ,!\.mi'~·~~~

C6 ngvoi nghT ding Ph~t giao chi thuyet ve nhung ly tvång xa voi, nhung d<;lo h<;lnh tuy~t dO'i va cae tV tvång triet hQe caD sieu, rna bå qua nhil'ng van de xa h9i, kinh te eua eon ngvoi, la sai råm. Duc Ph~t rat quan tårn den h<;lnh phuc eua con ngvoi. DO'i voi Duc Ph~t, h<;lnh phue khOng th~ c6 dVQc neu khong dl,la VaD m9t eUge sO'ng trong s<;leh, e6 d<;lo duc va gioi lu~t. Nhvng Due Ph~t cung hi~u rång sO'ng m9t cu9c doi nhv the rat kh6 trong nhung dieu ki~n v~t chat va xa h9i khong 6n djnh. Ph~t giao khong cho rång eua cåi v~t ehat la cuu canh eua cu9c doi, nhvng Ph~t giao cong nh~n ding eon ngvoi ean phåi c6 cac dieu ki~n v~t chat tO'i thi~u d€ eo th~ thanh cong trong doi sO'ng tårn linh. Duc PMt khong tach rai eUge sO'ng ra khåi nhil'ng khia e<;lnh ve xa h9i, kinh te, ehinh tri. Oie Ph ap eua Due Ph~t ve eae van de d<;lo due, tårn linh va triet hQC dVQc nhieu ngvoi biet den. Nhvng it ngvoi biet den, nhat la å phvang Tåy, cae Ph ap eua Dae Ph~t ve nhi1ng van de xa h9i, kinh te, chfnh tri, ... Tuy nhien, c6 rat nhieu bai giång ve cac de tai nay rai rac

Phap Am Ph~t Dån 99

trong cac kinh di~n cua PMt. Hay lay m9t vai thi dl;! : Trong kinh Chuy~n Luån Thanh V vang (Cakkavattishhihanada, Truong BQ, 26) co noi r5 rång: eai ngheo (daliddiya) la nguon gO'c cua thoi vo d<;lo due va t9i 16i nhv tr9m, cvop, dO'i tra, b<;lo d9ng, h~n thU, d9C ac, v.v ... Vua Chua thoi xa xva, cung nhv chfnh quyen ngay nay, eO' gang dyp trU eae t9i ac bång hinh ph<;lt. Kinh kutradanta (Truong BQ, 5) noi rang: ph vang phap nay se khong baD gio thanh eong. Thay VaD d6, Due Ph~t d<;lY ding: "Muan xoa bo cac t~ nr;zn xii hØi, thi cac dieu ki~n kinh tl cua nguai dån can phdi dur;c cdi thi~n" . M9t ngvoi khae, ten la Dighajanu, c6 lan den thva voi Duc Ph~t: "Br;zch Thl Tan, chung con la nhiing ngum CU' Sl binh thur'mg, so'ng dm sang gia dinh vo"i vr; con. Xin ThlT6n dgy cha chung COIl sang nhu thl nao de' dur;c hgnh phuc trang hitfn tgi va cd sau nay?". Due Ph~t d<;lY rång co 4 dieu co th~ giup hanh gia dUQe sO'ng h<;lnh phuc tren the gian nay. 1. Due tin (Saddha): Hanh giå can phai co due tin, tin VaD eae gia tri d<;lo duc, tårn linh va tri tu~ .

2. Gi6i (Si/a): Hanh giå phåi tranh giet h<;li cac sinh v~t, khong tr9m cap, dO'i g<;lt, khong ta dåm, khong noi dO'i va khong uO'ng rVQu. 3. B6 thl (Caga): Hanh giå can thl,lc hanh bO' thi r9ng rai, khong barn viu va tham muO'n cua cai. 4. Tri tu~ (Panna): Hanh gia can phat tri~n tri tu~ dVa den giai thoat khåi kh6 dau, d~ d<;lt dVQc Niet Ban. Doi khi Duc Ph~t con di VaD chi tiet ve van de tiet ki~m va chi tieu tien b<;lc. Thi d1,l, Duc Ph~t d<;lY chang thanh nien Sigala rång: "Anh nen tieu khodng J 14 s6' tien kilm dur;c vao cac chi phi hang ngay, kinh doanh J12 va de' danh J 14 con Ir;zi phOng khi can thiet" . M9t tan Duc Ph~t noi voi Trvång Gia Cap Co D9C (Anathapindika), m9t ngvoi rat ngvBng m9 Dac PMt, va da l~p ra tu vi~n n6i tieng Ky Vien (Jetavana) cho Duc Ph~t ding: m9t cV si sO'ng doi gia dinh c6 4 IO<;li h<;lnh phuc: 1. H:,m h Phuc Thu Nhåt la eo duqc kinh te vung vang hay du cua cai, kiem dVQc do nhung phvang ti~n lvang thi~n, ngay thang (atthi-sukha).

19


sa

2. H~nh Phuc Thu Hai la dl1Qc dl;mg ctla cai d6 cho chfnh ban thån ngl1ai ay, gia dlnh, b~n be, thån quyen va cac nhu diu din thiet khac (bhoga-sukha). 3. H~nh Phuc Thu Ba la khOng c6 nQ nan (ananasukha).

4. H~nh Phuc Thu TI1 la dl1QC s6ng m(>t cu(>c dai trong s~ch, khong co cac ac nghi~p ve thån, khåu, y (anavajja-sukha) . Dieu dang 1l1u y la m~c dau ba lo~i h~nh phuc dau tien deu lien quan den dieu ki~n kinh te, nhl1ng Duc Ph~t vån nhac nhå ong Trl1ång gia Cap Co D(>c dng: "h(;znh phuc ve cua cåi, kinh tl cM bCing møt pMn muili sau (1 /16) cua h(,mh phuc tinh tMn, do J'6ng møt cuØc dili trong s(fch, khOng tØi lbi" . Tu m(>t s6 thf dl;! nay, ta c6 th~ thay ding Duc Ph~t coi vi~c 6n d~h tai chanh la m(>t dieu ki~n d~ ~o ra h~nh phuc cho con ngl1ai, nhl1ng Duc Ph~t khOng coi vi~c lam ra ctla cai la can va dung neu chi n6i ve v~t chat rna thieu m(>t nen m6ng d~o duc va tårn linh. T6m l~i, dau khuyen khfch sI! phat tri~n ve v~t chat, Ph~t giao vån luon nhan m~nh ve sI! phat tri~n d~o duc va tårn linh M ~o nen m(>t xa h(>i h~nh phuc, haa blnh va tI! ~i. Duc Ph~t d~y: "San ht;ln kh6ng thl dt;lp tat duqc bCing san ht;ln nUl phåi bCing lang tu bi. D6 la. møt sl! tht;lt tuy~t d6t'. "Con nguili cdn chiln thang san ht;ln bCing lang tu bi, sl! ac dØc bCing lang Mt, lch kj bCing b6 thl, va. giå d6'i Mng sl! chan tht;lt". Ph~t giao nham t~o nen m(>t xa h(>i noi d6 m9i sI! tranh chap quyen lQi nguy hi~m b~ len an; noi sI! yen lanh, haa blnh che ngl! han, thua; noi st;! vu cao, ket an ngl1ai vo t(>i b~ phan d6i k~ch li~t; noi ngl1ai t1,1 chien thang chfnh mlnh dl1Qc ton vinh nhieu han kb da thang tri~u ngl1ai khac bang chien tranh vii khf hay kinh te; noi tlnh thl10ng che ngt;! h~n thu, st;! ta te che d(>c ac; noi h~n thu, ghen ghet, ac y va lang tham khong o ue lang ngl1ai; noi m9i hanh d(>ng xuat phat tu lang tu bi; noi m9i chung sanh, k~ ca nhung lo~i nho m9n nhat, deu dl1Qc d6i cong bang, te nh~ va thl10ng yeu; noi cu(>c s6ng an blnh, haa thu~n, trong m(>t the gioi day du v~t chat, dl1Qc hl10ng den ml;!c dfch caD thl1Qng nhat: SI! Giac Ng(l Niet

xa

Bim, Chån

LY.O (LI1Qc

d~ch

Sen vang bat ngat dång hl10ng Mung ngay Khanh Dan The Ton ra dai Hån hoan khap may tang trai Låm TY Ni, nang r~ng ngai blnh minh Ngl1ai xuat the, cuu chung sinh Den tu khai ng(>, u minh s~ch lau TMm thåm d~o ca caD såu Ban Tu Di~u De nhi~m mau giac tha Nam Mo B6n SI1 Thfch Ca Ngai VI nhån lo~i den ta ba nay Sinh, Lao, B~nh, Ta, nghi~p day T~ an Tu Phl;! må ngay nang trong Båt Chanh D~o, må khai dang B6n phl10ng tu chung d6c lang kfnh tin D~o vang huyen di~u vo bien Chung con nguy~n vung niem tin th9 tri Nam Mo Thfch Ca Måu Ni Chung con dong nguy~n hl10ng ve Nhl1 Lai Nguy~n xa nghi~p, dut luån hoi T~ an Ph~t T6 cuu dai d(> sinh Chung son quy ni~m hong danh Ni~m ngl1ai cuu d(> sinh linh muon loa i Nam Mo Thfch Ca Nhl1 Lai Trai tl10i sen nå, ngat dai tram hl1ang Kfnh mung Khanh Dan The Ton. Tu~

Nga

tårn Kh6ng Duc Ph~t ra dai vang tieng chuong Hoa thom dua sac toa hl1ang nong Ngai dem giac ng(>, dem chån ly Dem am tu bi phtl gia dong.

VI yeu nhån lo~i dem Såc, KhOng Luån hoi, sanh Ngai cam lang Tu bo ngai vang, cung di~n ng9c Di tim chån ly voi chån tårn.

ta

Ngai dem giac ng(> dån chung sanh Nl10ng thuyen Bat Nha thoat vo minh Xa Ha ben h~n day me chap Theo anh d~o vang het dieu linh.

theo Buddhism in the real world)

Lai Ph~t d::ty San h~n kh6ng th~ d~p tat dUQc bang san h~n rna phai bang lang tlf bL D6 la mQt st;( th~t tuy~t doi Con nguai dm chien thang san h~n bang lang tlf bi, st;( <lC dQc bang lang tot, fch ky bang bo thf, va gia doi bang st;( chan th~t.

20

kinh ån tit ph1;l

Ngai d~y: kiep ngl1ai rat mong manh LQi danh, ai dl;!c mai quån quanh Nham mat buong xuoi ve tay trang Chon vui tac dat, mo co xanh. Con nguy~n eau xin Duc The Ton Tuy ngheo v~t chat, vån m(>t lang Khong ngheo d~o duc, khong me dam Xin nguy~n ghi tårn m(>t cM KhOng. Han Truc

Phap

Am Ph~t Dån 99


~

~

f)AI ~Lf . I1UI . LICIl . .;

~

.A.

';.A.

J

J

GIAO HOI .PHAT . GIAO VIET . NAM THONG NHAT dUQc di~n ra t~i Roa Ky Ngay 20, 21 va 22 thang 3 nam 1999 t~i Chua Quang Phu'oe, huy~n Nghia Hanh, tinh Quång Ngai (Vift Nam), Chu' Ton Due Giao ph~m lanh d~o eao e~p eua GHPGVNTN da md mqt euqe h9P d~e hi~t trong hoan eånh vo eung kho khan va e~p thie't. Cuqe h9P nay mang tinh eaeh lieh sit va co tiim voe nhu' mqt D~i Hqi tr9ng d~i eua GHPGVNTN sau hdn hai th~p nien Ph ap N~n nhftm th\ie hi~n hån Di Chue eua C6 D~i Lao Hoa Thu'<jng Thieh Don H~u, Chanh Thu' Ky Xit Ly Thu'ong V~ Vi~n Tang Th6ng ky ngay 15 thang 11 nam 1991. Cuqe h9P nay ehinh la D~i Hqi VIII eua GHPGVNTN du'oi hinh thue khong th~ eong khai hoa - va eling hdi tinh eaeh quan ye'u eua euqe h9P rna ehinh quy~n eqng sån Vi~t Nam da phong tOa Chua Quang Phu'oe, dBng thoi håt nhi vi Hoa Thu'<jng Thieh Huy~n Quang, Thieh Quång Dq eung mqt s6 ton due khae vao lue 13.00 gio ngay 22.03.1999 va du'<je thå sau 6 tie'ng dBng hB lien t~e th~m eung khie'n nhi Hoa Thu'<jng phåi ng~t xiu va lam tr9ng h~nh. Tru'oe tinh hinh cam go do, Hqi DBng Lu'ong Vi~n GHPGVNTN da uy quy~n eho Van Phong Il Vi~n Hoa D~o GHPGVNTN-Håi Ngo~i t~i Hoa Ky tie'p t~e tå ehue D~i Hqi VIII dang hi dd dang nhftm n6i ke't va ho an t~t ehu'dng trinh eua D~i Hqi qeh Sit quan ye'u nay. Ph ap Am tran tr9ng kinh moi ehu' d~o huu va dqe giå theo doi eae hån Thong Cao Bao Chi eua Phong Thong Tin Ph~t Giao Qu6e Te' du'oi day:

Trl10c 200 Tang Ni va 20.000 Ph~t tit tham dV Dl,li I~ Ph~t Dan tl,li Santa Ana, mien Nam California, Hoa Ky, thanh qua rVc ro cua Dl,li Hc?i VIII dl1Qc cong bo. Nhån sV Hc?i Dong Ll10ng Vi~n trong nl10c dl1Qc b6 sung: HT. Thich Huyen Quang, Xit Ly Thl1<mg VI;I Vi~n Tang Thong - HT. Thich Quang Dl), Vi~n Trl10ng Vi~n H6a Dl,lo - HT. Thich Duc Nhu~n, Co Van Chi Dl,lo Vi~n H6a Dl,lo - HT. Thich Hc? Giac, Ph6 Vi~n Trl10ng Vi~n H6a Dl,lo, D~c trach Van phong Il Vi~n H6a Dl,lo tl,li Hoa KyTT. Thich Tu~ Si, Ph6 Vi~n Trl10ng Vi~n H6a Dl,lo kH!m T6ng Thl1 KY. Dl!i H(>i vm ctla Giao H(>i Ph~t Giao Vi~t Nam Thong Nhat (GHPGVNFN) vua dien ra tl!i Ph~t HQc Vi~n Quoc Te å th~ tran North Hills, mien Nam California, Hoa Ky trong ba ngay 14, 15, 16.05.1999 va ket thUc ~i D~ le Ph~t Dån nam nay t6 chUc tl!i Santa Ana College - 15430 West 17th Street - thanh pho Santa Ana, California traoc 20.000 Ph~t Ttr va tren 200 Cha Ton Duc Tang Ni Vi~t Nam, Hoa Ky, Nh~t Ban, Dl!i Han, Mien Di~n, Thai Lan, Tfch Lan, Tåy Tl!ng, Trung Hoa, Cam Bot. Tu 22 nam qua, dåy la bien co l~ch str chaa tung co trong dang sinh hOl!t ctla Ph~t Giao Vi~t Nam å trong naoc dlng nha å hai ngol!i. Då co rat nhieu Dl!i H(>i daQc t6 chuc, nhang chi co tinh cach d~a phaong. Chaa bao gib co m(>t Dl!i H(>i ket hQp cimg luc khoi Ph~t giao trong naoc va ngoai naoc, nha Dl!i H(>i vm ky nay. Traoc dåy, Dl!i H(>i VIT ctla GHPGVNTN daQc t6 chuc ~i T6 Dlnh An Quang å Sai Gan ngay 23.01.1977. Nhang lien do, M chuån b~ cho ra dbi m(>t t6 chuc Ph~t Giao lam cong cl,! cho Dang va Nha Naoc, nha c'åm quyen C(>ng san då thing tay dan ap Ph~t Giao, lam te li~t mQi sinh hOl!t ctla Giao H(>i. Håu het hang Giao phåm lånh dl!o hai Vi~n Tang Thong va Vi~n Hoa Dl!o b~ båt ba, quan che, tu day, bue ttr. Cac co så van hoa, giao dl,!c, tu thi~n, dl!i hQc, trung va ti~u hQc cling nha chua vi~n b~ chiem dl,!ng. Tu do den den nay, nha c'åm quyen C(>ng san taång ding då thanh cong pha vB mQi co cau hOl!t d(>ng ctla GHPGVNTN.

Nhung khong. Cu(>c tranh dåu åm i nhang ben bi, khi gåy d(>ng, khi b(>c phat, khi danh thuc lang dån, khi lam the gioi than phl,!c, GHPGVNTN van månh li~t song trong lang dån, trong lang dat naoc.

Phap

Am Ph~t Dån 99

21


Giao l~nh eua H9i Dong Luang Vi~n trong nuae gui ra 21 ngay truae dåy, ehi thi eae cap t6 ehti'e D~i H9i vm t~i hai ngo~i. Ke tl)e D~i H9i VIT d~ hoan thanh sti' m~nh hoiing phap, dap ti'ng tinh hinh va dan dat Giao H9i buae vao the' ky XXI, mo ra tien do xan l~n eho Ph~t Giao Vi~t Nam. 209 vi d~i bi~u gom e6 ehu Ton Dti'e Giao Phåm Tang Ni va Cu Sl trl!e thuge Van Phong IT Vi~n H6a D~o, eae H(>i Dong D~i Di~n, H9i Dong Dieu Hanh, H9i Dong Giam Lu~t, H(>i Dong Giam Sat, Ban Nghien Cti'u Ke Ho~eh va Phat Tri~n Giao H(>i, Phong Thong Tin Ph~t Giao Qu6e Te, eung vai 38 vi d~i di~n eae Phong, Mien, Ca sa, Dan vi, cae d~i di~n Gia Dinh Ph~t Tu eua GHPGVNTNHN-HK, eae d~i di~n eua GHPGVNTN ÅU ehåu, Canada, Ve ehåu va Nh~t Ban da van ~p ve Ph~t H<;>e Vi~n Qu6e Te tham dl! D~i H(>i vm, d~ nghe Giao Chi, Thong Di~p, tir trong nuae.gUi ra, thao ban con duong hanh d(>ng mai eua Ph~t Giao Vi~t Nam buae VaD the ky XXI. D~i H(>i vm eung la dip suy ton nhan sI! vita dUQe b6 sung VaD H(>i Dong Luang Vi~n qua m(>t kh6a h<;>p cap eao trong nuae eua ehu Ton due lanh d~o Giao H(>i. Danh sach b6 sung gom ehu vi sau day: e- D~i

Lao Hoa ThuQng Thfeh Huyen Quang, Xu Ly Thuong Vl) Vi~n Tang Th6ng.

e-

Hoa ThuQng Thfeh Due Nhu~n, c6 Van Ban Chi D~o Vi~n H6a D~o.

e-

Hoa ThuQng Thieh Quang D(>, Vi~n Truang Vi~n H6a D~o .

e-

Hoa ThuQng Thfch H(> Giac, Ph6 Vi~n Truang Vi~n H6a D~o, Dij.e Traeh Lanh D~o Dieu Hanh Van phong IT Vi~n H6a D~o t~i Hoa KY.

ee-

Thuqng T<;>a Thieh Tu~ SI, Ph6 Vi~n Truang kiem T6ng Thu Ky Vi~n H6a D~o. Thuqng T<;>a Thfch Vien Ly, Phl) Tå Ph6 Vi~n Truang Dij.e traeh Van phong IT Vi~n H6a D~o ~i Hoa Ky kiem Ph6 T6ng Thu Ky Vi~n H6a D~o.

Do hoan eanh trong nuae, Giao H9i con g~p phai nhieu kh6 khan, ehua e6 th~ ho~t d(>ng binh thuong va r(>ng khap, nen nhån sI! dam nh~n cae ehue vl) T6ng Vl) Truang trong H9i Dong Vi~n H6a D~o ehua ti~n eong b6.

D~i H(>i da eung thinh HT. Thfeh Tårn Chau, HT. Thfch Huyen Vi, HT. Thfeh Thuyen An VaD cae H9i Dong Truang Lao va H(>i Dong Giao Phåm Trung Vang thu(>e hai Vi~n va moi lam th~lllh vien Van Phong IT Vi~n H6a D~o ehu v~ sau day: HT. Thfeh Minh Tårn ~i ÅU ehau, HT. Thfeh Nhu Hu~ ~i Ve ehau, TT. Thfeh Thi~n Tårn t~i Canada, va TT. Thfeh Chan Le t~i Nh~t Ban. Danh saeh eung thinh nay con mo r(>ng trong thoi gian tai, va se dUQe ehuy~n ve Vi~n Tang Th6ng va Vi~n H6a D~o trong nuae d~ duy~t xet va ehuån y. H(>i Hing nghe Thong Di~p H116ng Ve The Kl' XXI eua D~i Lao HT. Thfch Huyen Quang Vi~n Tang Th6ng va Di~n Van Chao Mitng D~i H(li vm eua Hoa Thuqng Thfeh Quang D(>, Vi~n truang Vi~n H6a D~o. Hai van ki~n quan tr<;>ng nay la ban t6ng ket 2000 nam sinh ho~t, khi dau kh6, bien lo~n, khi tien h6a, hy v<;>ng, eua nhan lo~i a phuang Dong eung nhu phuang Tåy, va v~eh ra su m~nh l~eh sU eua Ph~t Giao Vi~t Nam trong vi~e kien ~o m(>t the giai hoa blnh, h~nh phue, khoan dung. D~i

ThOng Di~p h116ng ve the kl' XXI eua Vi~n Tang Th6ng danh cai nhin uu ai VaD thån pMn con nguN qua giai do~n den t6i thoi Trung e6, vai nhilng ehe d(> nong no, nhilng toa an d~ giao, hqp thue h6a nhilng ap bue bat eong va b~o nguqe eua con nguoi d6i vai con ngl1oi. Roi nhieu eUge eaeh m~ng n6i len doi quyen s6ng, quyen lam nguoi. Du doi nghieh vai ehu nghla duy tårn, ehu nghla duy v~t van quan ni~m lieh su eua dang nhu ehån ly tuy~t d6i, nhu than linh, thuQng M. Thu thien duong tren m~t dat ay da khong phai la giai phap eho nhan sinh, nen that b~i tham nao thea sI! sl)P d6 eua bue tuong Ba Linh va sI! tan va eua Lien Bang Xo VIet. Nhån sinh quan ay, n6i theo Thong Di~p , la "møt quai thai eua lieh su" (... ) "Con nguifi, tUng ea nhdn, dang s6'ng tren miJt dat nay, vdn eon dau kM, vdn eam thdy bat an ( .. .) M6i ea nhdn trO' thanh nhiing 6e dao . Nguifi eang xa eaeh voi nguifi han". Ban Thong Di~p nhae Mn nguy ca dang rinh r~p nhån lo~i ngay nay, d6 la khoang eaeh giau ngheo ngay cang khoe li~t, giila nhilng e(>ng dong eae nuae tien tien phuang Bae va cae nuae l~e h~u phuang Nam. Cung nhu van de sinh thai dang ham h~i trai dat va loa i nguoi. Cae sI! tr~ng ay, thea Thong Di~p, la do "eae thllT!e lanh dqo ehinh tri eua eae eqng dong nay ehua y thue tl'{!n v~m m6i tU(fng quan duyen khå'i da ST! stJ'ng ehung va ST! tbn tqi da loai nguai noi rieng" . The nhung trai dat dUQe m~nh danh la ngu thu t~p eu dia (eon nguifi, eae loai dqng vgt, thien duang, dia ngl!e, eo khi eon la thl gi6i eua loai quy d6i), l~i la "moi truang hallh dqo eua eae Bo Tat, va ding la eM eae Due Phgt nhgp Niet Ban". (} dåy Thong Di~p nMn m~nh tai con dl10ng hanh d(>ng eua Ph~t giao d~ euu ehung sinh, va con duang

22

Phap Åm Ph~t Dån 99


cham dut hanh dQng, trang nghTa cham dut luan hoi dau kh6. Cuu chung sinh VI thuang chung sinh. Thuang chung sinh VI quan h~ duyen khoi. Dreu dQng quan h~ duyen khoi giira cac dan lQC, giira ca nhån vai t~p th~, la do da nh~n thuc tinh blnh dång . M(>t nguai thay nguai khåc la PMt se thanh, thl nguai do khong phåi la ke di chinh phl;lC, ke dan ap, boc l(>t. Ma la ke cuu d(>. Dieu quan tr9ng nhflt ctla buc Thong Di~p nay la da noi len mo thuc chinh quyen nai tran the. Mo thuc nay co khå nang bien no I~ thanh tl,1 do, bien kh6 dau thanh h~nh phuc, bien chinh sach ngu dan thanh tri tu~, bien dQc mi thanh dån chu. Do la chinh quyen d~i tuy~n (Mahdsammato) rna Duc Ph~t thuyet giång tu han 2500 nam truac. Nhung chua ai chiu dfiO såu va thl,1C hi~n, nen xa hQi loa i nguai bi con v~t chinh tri xåu xe tu tfieu d~i nay sang trieu d~i khac. Dieu rna nhieu th~ che dQc tai toan tri hay dQc tai phat xit khong hi~u dUQc la "M(Jt nen van minh dan ehU la san pha'm da tri tu4, ehu kMng phai la dinh ehl xii h(Ji dl!a tren nguyen tae phdn ehia quyen ll!e (dij.e quyen dij.e lr;i)" . Trang sl,1 daa dQng va kh6 dau ctla nhån lo~i noi chung va dån Vi~t noi rieng, "&;10 PhC:it dii h6 trq eho sl! hlnh thanh y thUe dan t(Je d(Je lC:ip trong hai khue quanh lieh su tr<?ng ylu. Giai dOl,ln thu nhat, eMng 19i Sf! tMng tri va dOl!g hoa dan t(Je da eae trieu dgi phong kiln phuo'ng Bae . Giai dOl,ln thu hai, thm hi4n dgi, ehong 19i sl! rC:ip khuon eae dinh ehl dan ehu phuo'ng Tay kMl!g phu hrfp voi xii h(Ji va truyen thong Dong phuo'ng, qua hai mo thUe dan ehu tu san va dan ehu va san ( .. .) Trang hai eu(Je ehiln vtla qua, ehien tranh gidi phong thu(Je dia va ehiln tranh .'1 thUe h4, PhC:it giao eang lue eang y thUe vai tro eua mlnh. Trang ehiln tranh eMng thl!e dan va no dieh van hoa, Ph4t giao la phdo dai bao v4 di sdn van hoa dan t(Je. Trong ehiln tranh y thUe h4, Phq,t giao tlf nhq,n vai tro hoa gidi hC:in thu, thi hi4n hoa blnh dan t(Je, de' ehdm dut eu(Je ehiell huynh d4 tUo'ng tan. M(Jt eu(Je ehiell ma hq,u qud khong dem 19i ehiell thilng eho nhan dan Vi4t , trai 19i cM ddn dell ngheo doi va 1ge hgu". Trang suot hai nghln nam co m~t t~i Vi~t Nam, "Phq,t giao luon gan bo voi dan t(Je. Dgo Phq,t duqe truyen VaG dat nu6'c nay khOng theo sau got giay xam luqe; ciing kMng eot vinh danh DUe Thfeh Ca Mau Ni nhu dang Chua Te' Mt m<?i thall dan phdi eui dau tuan ph,!-e" . Giao ly cua Duc PMt dUQc truyen vao dåy vai ml;lc tieu duy nhflt la xåy dl,1ng con nguai va xa hQi van minh, tien bQ. "Trong suot hai nghin nam truyen ba, dgo Phq,t Vi4t Nam ehua he la nguyh! nhtln trl!e tilp hay gian tilp gay ra nhilng xung d(Jt tan giao du tren quy mo nho. Ngay ttl nhiing ngay dau tien moi du nhq,p, nhilng nguåi Phq,t tu Vi4t Nam dii ehUng to tinh than khoan dung tall giao va tu tuång. Cho dell nhilng thåi kY duqe eoi la hung thinh nhtlt, dgo Phq,t ehua he, mtJie du vOl uu thl stin co, tlm eaeh ehiem liinh dia vi d(Je tan". "Hi4n trgng ma nguoi ben nay t6' eao Phq,t giao lam lr;i eho ben kia, ngum ben kia to' eao Phgt giao lam lr;i eho ben nay, dii noi len m(Jt sl! thC:it: Phgt giao thoat ly m(Ji S{t l~m d{mg va lr;i d{mg crla cac thll{tc chinh tri ho~t dilu". Tu eae nh~n thuc va phån taeh tren, Thong Di~p noi len y thue eua Ph~t Giao Vi~t Nam ve "1l!C luqng va sU m4nh lieh sU eua mlnh do'i voi dan t(Je va nhdn logi trong thien kY thu ba sap toi. Ll!e luqng nay kh6ng xay dlfng tren vii kM, be ddng, nhlim m'!-e tieu tranh quyen co' vi. Ll!e luqng PhC:it Giao xay dlfng tren tinh than Bi, Tri, Diing; noi ro la: tan tr<?ng Sl! SO/lg, sang suo't hanh d(Jng va diing edm tlf tan. Su m4nh lieh sU da Ph(it GiilO la Hoa Gidi m<?i xung d(Jt giila eae e(Jng dong xii h(Ji, eae xu hu6'ng ehinh tri, tan giao di bi4t ( ... ). Su m4nh ay khåi phdt ttllong khoan dung, tan tr<?l!g va de eao pha'm gia con ngum. Vl con nguoi la nhdn eaeh trung tam trong vi4e ehuye'n hoa gia dlnh va xii h(Ji, dem 19i hgnh phue, tlf do va gidi thoat eho quan ehung". Do thay r6 xu the mai cua nhån lo~i a ky nguyen doi tho~i va cQng tåe, vi dl;l nhu, "ehien tranh, dieh b4nh, thien tai, doi kl~m, kMng con la Ilhiing van de n(Ji b(J rieng li eua m(Jt quoe gia. Noi nao m(Jt ca nhdn bi Ue hilp, m(Jt tq,p thi bi dan ap, thl eae noi khde tren nam ehdu eung len tieng can thi4p va ap ll!e d6i thay. Nhdn pha'm con Ilguåi va eae quyen can bdn ve dan sl! va ehinh tri dii duqe toan eau hoa. KMng m(Jt chinh quyen nao tren trai dat nay con duqe thao tung eai tri nhtln dan mlnh m(Jt eaeh tuy ti4n, theo m(Jt h4 tu tuång do tlf mlnh va ddng phili mlnh bay dt;it ra, trai ehO'ng vOl long dan" . Nen Thong Di~p da de ra eho nguai Ph~t ttr mQt phuang phap mai trong vi~e ho~t dQng giåi tru Quoc n~n va Phap n~n qua mQt tieu de ngan: "Thl gioi van minh la t6ng vi4n ll!e cho eae dan t(Je bi ap bUe. Quan chUng tlf giae la dgi ehu ll!e eho mQi eu(Je Mi thay xii h(Ji". Quan ehung tl,1 giae dåy, la toan dån, d~e bi~t nguai Ph~t ttr Vi~t Nam, nhung nguai ke thua nen giao ly va thuQng cua Ph~t da. Trang mQt the giai tuang lien duyen khoi theo quan ni~m Ph~t Giao, hån nhien d~i ehu 1l,1e eua quan chung con phåi sa c~y den vi~n 1l,1c quoc te. MQt t6ng vi~n 1l,1e xue tae cho d~i ehu 1l,1e thay d6i thai ca. Hi~u mQt caeh thong thuang, dåy ehinh la eUQe v~n dQng quoe te, phat khoi va thu d~t nhieu thanh eong tu nam 1992 den nay va con khai tri~n quy mo trong thai gian tai. Neu buc TMng Di~p huong ve the ky XXI eua Vi~n Tang Thong ve ra bue sa do dia ly etla tårn thue nhån lo~i sau 2000 nam tien tri~n, va v~eh ra hU6ng ehien lUQc phl;lC vl;I ehung sinh, thi bue Di~n Van Chao Mung Dl,li HQi vm eua Hoa ThuQng Thfch Quång DQ, Vi~n Truång Vi~n Hoa D~o, noi len tieng noi eua "nhiing nguoi dii va dang Ph ap Åm PMt Dån 99

23


bi tran ap", tuc chl1 Ton duc Tang Ni va Ph~t tlt trong nl1Oc. Tieng n6i nay khong than van, yem the, rna khång djnh 3 trQng tårn suy nghI, thao lu~n d~ tim phl10ng tri li~u. Oie khång djnh da dl1Qe Dl).iHl?i ehap tri va dong tårn nhat trf dl1a vao Quyet Nghi ctla Dl).i Hl?i. Khång d!nh thu nhat la ban chat ctla GHPGVNTN. Ban chat nay "U thua ehinh th6ng da 2000 nam lieh su, duqe xay dlfng va truang thanh tu mau va lita eua tinh than bat br,zo delng ( ... ) kMng ehiu hoa than lam eong Cf!. ehuyen ehinh, kMng ehiu bop meo nhiing 1m dr,zy eao eå da Ph(it va T6 de' benh vI!e quyen lqi eua t(ip doan giai cap mOi. Ph(it Giao Vi4t Nam ehua he la thllI!e th6ng tri, hay eau keI voi eae thllI!C ehinh tri de' boe lelt nhan dan, ehua he sit df!.ng quyen II!e ehinh tri de' tl'an ap eae h4 tu tuang kMe, ciing ehua bao giD' la thllI!e ehinh tri de d9a eurYp quyen tM'ng tri" . Khång d!nh thu hai ve "Chinh giao phan ly". Dåy ehfnh la nl).n sl1 tl! trung, nl).n phån h6a, vu khong va ml). ly', nhilm gåy hoang mang va bien tl10ng ehanh phap euu kh6 va bao v~ con ngl1ai etla dl).o Ph~t. Hi~n tqng nay bi~u trl1ng qua "melt bel ph(in Tang Sl Vi4t Nam dang la nhiing thua sai dac II!e eua ehinh quyen, dung theo saeh luqe kinh die'n "dang phai thong qua ton giao d~ t~p hQp quan chung"". Cai gQi la "Giao Heli Ph(it Giao Vi4t Nam" do dang th~mh l~p nam 1981, rna quan ehung trong nl10c gQi la Giao Hl?i Nha Nl10e hay Giao Hl?i Qu6e Doanh, sl! thl!e chi la m(>t Hl?i doan thOng tl,!e hOl).t d(>ng thea quy cM etla DI,! s6 10 dl10i thai Ph ap thu(>e. Nam ngoai, khi ong Amor, D~c su Lien Hi~p Qu6e ve dieu tra dan ap ton giao tl).i Vi~t Nam, tiep xue voi nha cam quyen Ha Nl?i, voi Ban Ton Giao ehfnh phtl, ding nhl1 mai dåy, ngay 09.04.99 tl).i Lien Hi~p Qu6c Geneve, Trl1ang Phai Doan Ha Nl?i, khi nhae den cai gQi la "Giao Heli Ph(it Giao Vi4t Nam" vån ehi dung danh xl1ng "Heli Ph(it Giao Vi4t Nam" ho~e "Hel i Nhiing Ngum Ph(itTitVi4t Nam" (Association des Bouddhistes VietnamiensNietnamese Buddhist Association).

a

Khiing d!nh thu ba, la gl!i niem tin tl1ang V110 Dl).i H(>i vm, d~e bi~t vao ehl1 Ton due Tang Ni va PMt Tlt Vi~t Nam hai ngo<,li d~: Ml)t, "pMt huy tieh eI!c tinh than Ph(it Giao Vi4t Nam"; Hai, "thl hi4n bån !lnh eua Ph(it Tit Vi4t Nam eho melt thl giOi haa binh, hr,znh phUe va khoan dung"; Ba, "noi len nhiing tieng noi tham liJng ma Tang Ni va Ph(it Tit trong nu6'c kMng noi duqe".

a

Trong khi Dl).i H(>i vm hQp, thi trong eung thai khoan ay tl).i Ha N(>i, tir ngay 12 den ngay 14.05.99, Ban Ton Giao ehfnh phu eling hQp ml?t H(>i Nghi Ton Giao toan qu6e. Nhl1ng Hl?i Nghi nay khåc Dl).i Hl?i vm di~m can ban. Trong khi Dl).i H(>i vm lo vi~e ehan hl1ng va bao v~ Ph~t Giao, bao v~ phåm gia con ngl1ai, an ll).c the gioi, thl H(>i Nghi ctla Ban Ton Giao bien tl10ng ton giao lam cong cl,! chfnh tri, neu khong la pha ton giao, tieu di~t ton giao chfnh truyen.

a

D<,li H(>i eling dong thanh len tieng yeu saeh nha cam quyen trå tl! do tuc khac cho HT. Thfch Huyen Quang bi quan ehe tir 18 nam, kh6ng ly do, kh6ng xet Xl!; yeu saeh tra l<,li tai san, ehua vi~n, quyen tlJ do di ll).i va cap hl? khåu eho chl1 Tang vua dl1Qe tra tl! do, nhl1 trl1ang hQp etla HT. Thfch Quang Dl?, TT. Thfch Tu~ Sl, TT. Thfch Khong Tanh, TT. Thfch Nh~t Ban; ngl1ng phong toa cae chua vi~n thu(>c GHPGVNTN, va cam can vi~c di l<,li eling nhl1 vi~c eong an ngl1Qc da:i vo ca cae TT. Thfch Hai Tl).ng, DD. Thfch Minh Tuan, DD. Thfch Dong TrI,!, Ni co Thfch Nu H<,lnh Toan; va yeu sach vi~c phl,!e hoi quyen tl! do sinh hOl).t etla GHPGVNTN.

Tit trong nuoe "T. Thich "uyen Quang va "T. Thich Quång D(l giti thu tan than st! thanh eong rt!e ro etla D~i "(li VIII t6 ehue t~i "oa Ky - Quyet Ngh! etla D~i "(li VIII Giao "(li Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhat. Dl1Qe thong bao ket qua ctla D<,li H(>i vm t6 chUc t<,li Hoa Ky tu ngay 14 den 16.05.1999, Hoa Thl1Qng Thfch Huyen Quang, Xtr Ly Vi~n Tang Th6ng da gai khån di~n de ngay 17.05.1999 cho HT. Thfeh H(> Giae, viet ding: "Thay miJt ChuTon Truiing Uio Vi4n Tang Th6ng Giao Heli Ph(it Giao Vi4t Nam Th6'ng Nhat (GHPGVNTN) a trong nu6'c , toi kinh gdi 1m tan tMn cong duc vo luqng da Chu Vi dti dong gop eho SI! thanh eong vi en man eua Dr,zi Heli."

''Tang Ni va Ph(it Tit trong nuac th6ng qua Dr,zi Heli ma co the' nghe duqe tieng noi ehinh thuc eua Giao Heli, va tu do, nh(in thue duqc nhiing gia tri thiel thI!e eua Giao PMp eua Due Ph(it trong!ry nguyen sap tOi eua thl giOi, dong thoi y thue duqe hr,znh nguY4n hge Ph(it va tu Ph(it da minh vi haa binh va an lr,ze eho dan tele va eho nhan lor,zi" (..) Con Hoa Thl1Qng Thfch Quang D(>, Vi~n Trl1ang Vi~n H6a D<,lo, khån di~n de ngay 17.05.1999 ghi: "Toi th(it vo eung hoan hy khi nh(in duqc tin tu Van Phang Bao Chi eua Van Phang Il Giao Heli ve vi4e Dr,zi Heli vm da thanh eong vien man . Xin ehan thanh tan tMn eong due vo luqng eua Hoa Thuqng, cung toan the' Chu Haa Thuqng, Thuqng T9a,

24

Phap Åm Ph~t Dån 99


Dgi Duc Tang Ni, Pht;'it Tu hai ngogi, da d6ng g6p hClng san hClng tam, vm. tam nguy~n thiet tha vi dan tqc va nhdn logi cho Sl! thanh cong cua Dgi Hqi. Tang Ni va Pht;'it Tu trong n/,(6'c khOng hi?i du duyen lanh dl tham dl! Dgi Hqi lich su nay. Tuy vt;'iy, toi hy w;mg thOng qua CelC phuO'ng ti~n truyin thong dgi chUng hi~n dgi ma Van Phong Il hi~n co, Phq.t Tu trang nu6'c se c6 du duyen lanh di nghe va hiiu duq'c nhiiu vi Dgi Hqi VIll" ( .. )

Sau dåy la Quyet Nghi dU9c thong qua t~i D~i H(>i

vm Giao H(>i Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhåt:

QUYETNGHl cua hQp

D~i

HQi VIII Giåo HQi

t~i Ph~t

Ph~t

Giåo Vi~t Nam Th6ng Nhat

HQc Vi~n Qu6c Te, Hoa

Ky tit ngay 14 den 16.05.1999

209 Chu ton duc Giao phåm Tang Ni va Cv sT D~i bi~u trl,1e thu(>e Van Phong Il Vi~n H6a D~o, cae H(>i Dong H(>i Dong Giam Lu~t, H(>i Dong Giam Sat, H(>i Dong Dfeu Hanh, Ban Nghien Ctiu Ke Ho~eh va Phat Tri~n Giao H(>i, Phong Thong Tin Ph~t Giao Qu6c Te, cac Phong, Mi'en, Ca Dan vi, cac Gia Dlnh Ph~t Ta eua Giao H(>i Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhåt Håi Ngo~i t~i Hoa Ky, D~i bi~u cua Giao H(>i Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nhåt Canada, ÅU ehåu, Ve ehåu, Nh~t Bån, eung vai Chu ton due Giao phåm dang dUge trUang dUong, ph~e VI:! ho~e e6 lien h~, eåm tinh vai GHPGVNTN trong va ngoai nuae, tuån hanh Giao L~nh eua H(>i Dong Luong Vi~n trong nuae, då vån t~p v'e Ph~t HQe Vi~n Qu6e Te t~i North Hills, mi'en Nam California, Hoa Ky, tham dl,1 D~i H(>i vm eua GHPGVNTN su6t cae ngay 14, 15 va 16.05.1999, rna le be m~e D~i H(>i trung h<;Jp huy hoang va day y nghia vai D~i Le Ph~t Dån lån thu 2623 t6 chuc vao ngay 16.05.1999. D~i Di~n,

sa,

a

a

Nh~n dinh ding, khoång each rir D~i H(>i VII eua GHPGVNTN t6 ehue ~i T6 Dlnh An Quang Sai Gon nam 1977 den D~i H(>i vm la 22 nam. Khoång caeh xa dllng dång åy n6i len Phap n~n bi th6ng eua Ph~t Giao Vi~t Nam. Vi ngo~i ehuang; vi da so hang Giao phåm Liinh d~o H(>i Dong Luong Vi~n bt bat bo, quån ehe, tu day, bue ta; vi nhilng dm doan tuy ti~n eua nha cam quy'en rna GHPGVNTN, m(>t Giao H(>i Dån L~p, tro thanh Giao H(>i tham l~ng, bi bue bach va khung bo, te li~t tuang nhu den d(> tieu di~t. Nhung thl,1e te eho thåy GHPGVNTN vån song, rna song månh 1i~t. Hanh dOng rna HOi Dong Luong Vi~n ban Giao Chr eho Van Phong Il Vi~n H6a D~o t~i Hoa Ky t6 ehue D~i HOi vm la tin hi~u hung hon eua sue song åy, mOt sue song dang hoi sinh va ehuy~n dOng: Nh*n dinh ding, toan th~ cae D~i Bi~u tham dl,1 D~i HOi, 209 ngubi nhu mOt, då el,1e ky xue dOng va phån kfch khi lang nghe Th6ng Di~p huong ve the ky XXI eua D~i Låo Hoa Thu9ng Thieh Huy'en Quang, Xa Ly Thubng VI:! Vi~n Tang Thong, va Di~n Van Chao Mitng D~i Ht)i vm eua Hoa Thu9ng Thfch Quång D(>, Vi~n Truang Vi~n H6a D~o, ehung to tinh nhåt thong eua Ph~t Giao Vi~t Nam. Khong gian khong lam ly eaeh chi nguy~n Bo Tat. Thbi gian khong lam giao dOng tin tårn: Nh*n dinh ding, tu khi nh~n Giao L~nh ta ehuc D~i H(>i vm cho den gib khai m~e D~i HOi, thbi gian khong qua 21 ngay. The rna, tu b6n ehåu ll:!e xa xoi, 209 D~i bi~u då hi~n di~n vao dung gib khai hOi. Tren 200 ehu Tang Ni D~i Bi~u cae quoe gia Vi~t Nam, Hoa Ky, An DO, D~i Han, Tfch Lan, Tåy T~ng, Mien Di~n, Trung Hoa va 20000 Ph~t Tl! Vi~t Nam tham gia mung Khanh Dån lan thu 2623, d'eu trang nghiem lang long d6n nghe thanh quå eua D~i H9i va danh saeh hang Giao phåm suy ton vao HOi Dong Luong Vi~n. Tåt eå d6 d~t ky l~e trong vån d'e t6 ehue, vU9t qua sue tuong tU9ng, vU9t mQi dl,1 tru khå th~ dUge tien ll~u va ån dtnh trong Quy Che hay Hien Chuong. Chung to y ll,1e kim cuong eua ngubi con Ph~t luon thang luat m9i chuang ng~i, thang luat mQi ehong pha d~ hoan th~mh st! nghi~p euu kh6 tru nguy eua ehu Bo Tat. Do d6, tåt eå Chu ton due Giao phåm Tang Ni va Cu si D~i bi~u tham gia D~i HOi

vm dong thanh Quyet Nghi:

l. Khåm thua TMng Di~p hl10ng ve the ky XXI eua D~i Liio Hoa Thu9ng Thfch Huy'en Quang, Xa Ly Thubng V~ Vi~n Tang Thong, va Di~n Van Chao Mung D~i H{li vm eua Hoa Thu9ng Thich Quång D(>, Vi~n Truang Vi~n H6a D~o, låy d6 lam can bån cho tinh than va hanh d9ng eua m9i ca du, ca sa, dan vi cae dp trl,1e thuOe GHPGVNTN, d~: - phåt huy tieh el,te tinh thån Ph*t Giao Vi~t Nam. - th~ hi~n blin Ii'nh etla Ph~t Tit Vi~t Nam eho m{lt the gioi hOa binh, h~nh phue va khoan dung.

2. Van phong Il Vi~n H6a D~o ~i Hoa Ky eung vai tåt eå eae GHPGVNTN t~i Canada, ÅU ehåu, Ve ehåu, Nh~t Bån, khåm thua Giao Chi eua Vi~n H6a D~o trong eong teie uu tien Ul ehuy~n v~n va phat ngon tieng n6i th'åm

Phap

Am Ph~t Dån

99

25


li1-ng hoi1-c bt uc che rna Tang Ni va Ph~t Tir trong nUoc kh6ng noi dUQc, d~ toan th~ the gioi dUQc thau hi~u hau can thi~p va ap h,tc d6i thay tham tr,,!-ng cua Ph~t Giao Vi~t Nam. 3. Giao H<)i Ph~t Giao Vi~t Nam Thong Nhat å hai ngo,,!-i tuang lien du yen khåi voi Ph~t Tir å cac nuac Å chåu cling nhu å cac nUoc Au, My, Phi, D6ng Au va Lien Bang Nga, V.v .. d~ h,tc lUQng cua long Tit Bi Hoa Giiii m<;>i tranh chap, xung d<)t, vi ly do chung t<)c, lin nguang, t6n giao, giai cap, d~ san bang ho såu chenh l~ch giau ngheo giUa cac nuac qua giau va cac nuac qua ngheo, va d~ dan thån bao v~ sinh thai cho cu<)c song hon nhien, trong s"!-ch cua nhån lo,,!-i vao the ky XXI. 4. Toan th~ cac D,,!-i bi~u tham dt,1 D,,!-i HOi VIII cat lai keu g<;>i Dang va Nha Nuac CHXNCN Vi~t Nam: a. Hay tuc kh,k tra tt,1 do v6 di'eu ki~n cho Hoa ThuQng Thich Huyen Quang, Xu Ly Thuang VI:! Vi~n Tang Thong, bt quan che t,,!-i Quang Ngai tu nam 1982, rna kh6ng cho biet ly do hay xet xu. b . Tra lat tai san, chua vi~n, tra l,,!-i quyen tt,1 do di l,,!-i, quyen hanh d,,!-o, va dp h<) khau cho tat ca chu Tang vua dUQc tra tt,1 do, nhu truang hQp cua HT. Thich Quang D<), TT. Thfch Tu~ SI, TT. Thich Kh6ng Tånh, TT. Thfch Nh~t Ban. Cham dut vi~c phong toa cac chua vi~n thu<)c GHPGVNTN, vi~c ngan cam tt,1 do di l,,!-i, ngUQc dai chu Tang Ni kh6ng ch~u gia nh~p vao t6 chUc Ph~t Giao cua Nha Nuoc. Di~n hinh la truang hQp dang xay ra doi voi TT. Thfch Hai T"!-ng, DD. Thfch Minh Tuan, DD. Thfch Dong TrI:! va Su C6 Thfch Nu H,,!-nh Toan. C.

5. Toan th~ cac D,,!-i bi~u tham dt,1 D,,!-i H<)i VIII yeu cau Dang va Nha Nuac CHXHCN Vi~t Nam ngUng ngay vi~c dm doan GHPGVNTN sinh ho,,!-t tt,1 do, vi ph ap ly cua GHPGVNTN da co tu truoc nåm 1975, du che d<) da co thay d6i thi lu~t bat hoi to lu6n dUQc c6ng nh~n trong cac quoc gia van minh va t6n tr<;>ng phap quyen Ban Quyet Nght tren dåy da dUQc toan th~ cac D,,!-i bi~u th6ng qua t,,!-i Khoang D,,!-i 5 cua D,,!-i H<)i VIII Phgt lich 2543, Lam tqzi North Hill 1999. GIÅO HOI pHAT GIÅO VIET NAM TH6NG NHAT Au CHA U GIÅO H91 pHAT GIÅO VI~T NAM TH6NG NHAT NA UY CHUA KHUONG VI~T

Blystadvn. 2, 2006 Løvenstad - Norway. Tel (47) 63 973033 Fax: 67.971905 Postgiro: 08092045979 - Bankgiro: 70686609241

Tårn Thu Huøng

Ve (ong Due

T,,!-i thu d6 Oslo, Na Uy hi~n huu m<)t d"!-o trang tu h<;>c rat thanh ttllh, th~t dam am trong nghla d"!-o tinh dai vai gan 20 Tang ChUng. - Trong thai di~m nay, M hoa nhtp niem hån hoan chung vai hang tri~u tin do Ph~t Giao tren khap nåm chåu bon bi~n. Dong don mung D,,!-i Le Ph~t Dan lan thu 2623 hay Pl. 2543, chung t6i kinh gui Tårn Thu nay tai quy d"!-o hUll Ph~t tu gan xa, va xem nhu Thi~p Xuan PMt Giao. Nguy~n Jf6ng An Tam Bao, Long Thien Thanh Chung gia h<) quy vt lu6n tr<;>n v~n an tanh, Bo De Tårn tang tan, phuac hu~ gang tu vai v"!-n dieu nhu y. - Khåi dau don mung D,,!-i Le Ph~t Dan nam nay khai m"!-c t,,!-i Stavanger. ThuQng t<;>a va 3 D,,!-i Duc, m<)t so h<;>c Ni Sa Di cung mOt so Ph~t tu vån låm chung minh, dt,11e. Trung phung vao d~p GDPT Duc Minh t6 chuc ky ni~m D~ Th~p Chu Nien. Bu6i le th~t ta long tr<;>ng va thanh t1,1U vien man. - Thu Mn ngay ram thang tu åm l~ch nham ngay 29.05.99 t,,!-i Giao HOi Trung Vang se chinh thuc t6 chuc D,,!-i Le Ph~t Dan Pl. 2543 t,,!-i dta di~m: Marienlyst Skole (Tusentrippen 5, 0361 Oslo), va tu do se ta quoc gia Mt dau cho mua Kiet H,,!- An Cu cho Tang Chung lien tl:!c han l thang ruai. Dung ra dta di~m Kiet H"!-, Giao H<)i PGVNTN Au Chåu quy dtllh hang nam la Chua Vien Giae (Duc qu&;). Nhung vi do thu~n duyen Ph~t st,1la GHPGVNTN Na Uy se t6 ehue m<)t khoa tu h<;>e Ph~t Phap Au Chåu ky Il, va D,,!-i Le Khanh Thanh Chua Khu6ng Vi~t, bat dau tu ngay 22.07.99 cho Mn ngay 31.07.99, nen Chung Tang dUQc phån ra tam hai, vua chu toan nhtp nhang nhu thuang l~ t,,!-i Chlla Vien Giåc, Hannover (Duc quoc), con m<)t phan th<;> h,,!- t,,!-i Chua Khu6ng Vi~t Na Vy.

26

Phap Åm Ph~t Dån 99


Dli trong thoi ky Kiet H;;t An Cu, nhung van phai ehu tron eac eong tae Ph~t sl,1 ean thiet nhu: Ngay 30.05.99 Chu Thuqng T9a, D;;ti Due, Tang va hge Chung Sa Di vai m(>t sa Ph~t tir dong den Hamar lam le Dan. Ngay 05.06.99, Chi H9i PGVNTN t;;ti Arendal se t6 ehue D;;ti Le Ph~t Dan. D;;ti Due Thfeh H;;tnh Thong duqe eung thinh se eling vai m(>t sa Tang Ni Sa Di dong di ehung dl,1. Ngay 06.06.99 la D;;ti Le Ph~t Dan t;;ti Moss. D;;ti Due Thfch Giae Thanh duqe eung thinh ehung minh eling vai m(>t sa Ph~t tir den tham dl,1. Ngay 12.06.99. Chi H(>i Ph~t Giao Bergen se t6 ehue D;;ti Le Ph~t Dan. D;;ti Due Thieh An Chi duqe eung thinh ve ehung minh dIng m(>t vai Chung Sa Di va PMt tir eung thap tung. Ngay 12.05.99. Chi H(>i Trondheim se t6 ehue D;;ti Le Ph~t Dan. D;;ti Due Thfeh Giae Thanh duqe eung thinh, va D;;ti Due se dmg voi m(>t sa ehu co Sa Di va Ph~t tir tham dl,1. Ngay 19.06.99. Chi H(>i Kristiansand se t6 ehue D;;ti Le Ph~t Dan. D;;ti Due Thfeh H;;tnh Thong se duqe eung thinh va se eung thap tUng tham dl,1 eua m(>t vai hge ehung Sa Di Tang Ni Ph~t tir khae. Ph~t

Ngoai ra nhilng Chi H9i Porsgrunn-Skien, Oslo va eae khu vl,1e khae dong ve eung ehung lo va t6 ehue D;;ti Le Ph~t Dan vai Giao H(>i. Chua k~ tai m9t sa nai khae rna Thuqng T9a phai ehu toan trong euang v~ co van nhu: tai Th~lY Di6n VaG ngay 05.06.99, ÅO quoe VaG ngay 19.06.99 va Phan Lan VaG ngay 27.06.99 ... Va m(>t sa cae nai khae trong Åu ehåu d~ ehung minh tu hge, giang phap thea nhu eau eua Giao H(>i va Ph~t tir. Dieu then chat rna ehung toi muon thOng baG tai quy Ph~t tir m(>t eaeh th~t r6 rang, la khoa tu hge Ph;;tt Ph ap Åu Chåu Ky Il, fån dau tien do GHPGVNTN Na Uy eh~u traeh nhi~m t6 ehue. Khoa tu hge khai giang VaG ngay 22.07.99 va be giang VaG ngay 30.07.99 . •

D~a Di~m t6 ehUe Khoa Tu Hge la Rommen Skole t;;ti Oslo (Karen Platousvei 31, 0988 Oslo). Do Ban Hoiing Phåp va Giao D1,le eling vai dong dao Chu Ton Due Tang Ni trong ngoai Åu Chåu huang dan .

Khoa Tu HQe ky nay se quy t1,l Ph~t tir gom nhieu thanh phan a khap eac quoe gia t;;ti ÅU ehåu eling m9t sa tu Hoa Ky, Gia Nå D;;ti tham gia tu hQe. Va ehung toi tin tuang riing Ph~t tir th~p phuang se tham dl,1 tu hQe rat dong dao. Sa di tin tuang nhu the, la do thanh qua Il nam qua tu hQe Ph~t Phap, vua t;;tO thån tårn Ph~t tir an l;;te, vua th6ng hi~u dUQe r6 han eae phap mon tu eling nhu nhieu dieu lQi feh khae eho sinh thue va hanh d9ng eua m(>t Ph~t tir ehån ehfnh. Dong thoi sau khoa tu hQe se tham dl,1 ngay D;;ti Le Khanh Thanh Chlia Khuong Vi~t, vaG thu bay ngay 31.07.99 nhiim ngay 19 thang 06 nam Ky Måo va eling vua la ngay Via Due Quan The Åm Bo Tat.

ca

Trong thoi gian do, t;;ti d;;to trang Khuong Vi~t co ba ngoi Tam Bao h(>i te! VUa eung duong Ph~t da, nghe Phap va eung doi Chu Ton Hoa ThuQng, ThuQng TQa, D;;ti Due, Tang Ni th~p phuang, qua la vo luqng phuae duyen. D;;ti Le Khanh Thanh, Giao H9i eling B6n tl,1 Khuong Vi~t då eung thinh Chu Ton Due ve ehUng minh; gom t;;ti Hoa Ky 2 vL t;;ti De 4 vL t;;ti Gia Nå D;;ti 2 v~ va t;;ti Åu ehåu gom Ban Dieu Hanh Giao H9i. Nhung ehae ehlln se co Chu Ton Thi'en Due gan xa khi nghe biet d;;to trang Khuong Vi~t khanh thanh rat co th6 quy Ngai vi cam men, tu man tl,1 d(>ng quang låm ehung dl,1. Phan nay ehung toi ehua r6 la bao nhieu. Tuy nhien, ehung toi dl,1 doan co th~ d;;tt tai sa l 00 v~ hay nhieu han.

ca

D6 eho ngay D;;ti Le Khanh Thanh va Khoa Tu HQe Ky Il VaG h;;t tuan thang bay nay dUQe ehu daa han; ehung toi tha thiet keu gQi BHD.GDPT, quy Chi H(>i tu Ban Tr~ SI,1 eung dong bao Ph~t tir va cae Gia Dinh Ph~t Tir håy tfeh el,1e tham gia va tu hge dong dao! Dåy la d~p hiem co, baG muai nam mai co m(>t fån. Dli khong co th~ tu hge toan khoa, eling co th~ dl,1 thfnh dUQe vai ngay eling quy! Nhat la Ngay D;;ti Le Khanh Thanh, 31.07.99 quy Ph~t tir nhåt te t;;to mQi ca duyen dong ve dl,11e th~t dong du. Truae kinh eung duong Tam Bao, Long Thien Thanh Chung, sau la di~n kien Chu Ton Due Tang Gia muoi phuang, nguy~n eung tien ehu tien vong, huang linh gia thån eua quy v~ då qua co, dong thoi eau an eho ca nhån, gia dinh quyen thu(>e hi~n tien dUQe tang long phuae thQ. Nuang nho oai linh Tam Bao vai than 1l,1e ehu nguy~n eua Chu Ton Due Tang Ni ehae ehan se dUQe thli thllng phuae qua vo bien. Va eling trong d~p nay D;;ti Dan ehån te co hon åm linh tu ehieu den toi, sau do se co m(>t ehuang tdnh van ngh~ eung duong do eae anh eh~ Ban Huang Dan Gia Dinh Ph~t Tir hqp vai Ban Van Ngh~ tre t6ng hqp tdnh dien nhilng tiet m1,le ehQn lQe d~e sae, d~ vui mung ky ni~m D;;ti Le Khanh Thanh va Khoa Tu HQe, va eling la d~p x6 ca.e lo tning eua dQt Ve Sa H9i Thi~n nhån d~p Khanh Thanh rna Giao H9i då phat hanh vai gia kr. 50/ve. Chung toi thay m~t Giao H(>i va B6n TI,1, råt mong dQi don nh~n sl,1 gop phuae t;;to eong due tu nhieu phan a quy d;;to tårn Ph~t tlt: l. Nhån ll,1c:

Phåp Am PMt Dån 99

27


- Gop suc ve dt,r Khoa Tu H9C suot thai gian tu 22.07.99 den 31.07.99. - Tfch ct,rc phat tam nhån st,r cong quå vao Khoa Tu H9C hay Le Khanh Thanh, bang vao cac phan VI:!: - Thong dtch, bao chf, van phong, tai xe (xe 5 cM, 6 cM va minibuss), nau do an chay, ~p dtch, ky thu~t (dieu chbzh am thanh, mele di4n, quay phim Video, nhilp ånh, thu bang, v.v .. ).

2. Phåm I~: D~ trQ duyen cho Ban T6 Chuc va bon mot cong duc, xin quy Ph~t Tang Ni! Xin neu 3 phan:

ta hay phat tårn vao cac le cung PMt va Chu

a) Phd'm li: Hoa, huang, quå, den, v~t tht,rc (tuoi hay kM), bånh (lc;zt, ng9t, v.v ...), thuc an chay du lo~i - tift cå dång cting dUbng PMt va trai tang. b) Tili chtmh: Bang ttnh tai ngån phieu hay tien m~t gåi ve ho~c chuy~n vao Truang Ml:!c Giao H(>i å Buu Di~n mang so: 0809.2045979 (nM gM r6 mlfc Cung DUiJng).

c) V~t d~ng: Cho mUQn xe 5 ch6, xe 7 ch6, xe 9 ch6 ho~c minibuss hay k~ cå xe varebil (chuyen chO do, thuc an, v.v . .). Xin cho biet ro co cung cap tai xe hay chi cho mUQn xe thoi.

ta

m9i thanh phan co tinh than thiel Tom l~i, nhung thanh tam khå nang nao rna quy d~o huu, quy t6 chuc, quy Ph~t tha gop phan cho cå Khoa Tu H9C (9Ilgay) ho~c D~i Le Khanh Thanh Chua Khuang Vi~t 31.07.99. Xin hoan hy ghi ro tung phan ml:!c, so lUQng ngubi, nh~n phan V1;1 gl Cl:! th~ lien l~c ve Chua, d~ Ban T6 Chuc biet phan nao da co, phan nao con phåi lo. Thbi gian lien l~c cang som cang tot - eh~m nhat la ngay 01.07.99. M9i lien l~c hoan hi gi1i qua so fax cua chua: (67) 971905 hay g9i qua m(>t trong cac so di~n tho~i sau dåy: - Chua: (67) 973033 - TI. Thich Trf Minh: 905 66334 901 67879 - Chu Vien Tinh: 908 88664. Ngoai ra quy d<;to huu Ph~t ghi tren.

1)1).

Thich Giae Thanh: 911 75396 -

1)1).

Thfeh An Chi:

ta co th~ gi1i thu ve TT. Thfch Trf Minh Truång Ban T6 Ch(lc thea d~a chi Chua Khuang

Vi~t

Dåy la m(>t hån h<;tnh rat lon cho th~ di~n Ph<;tt Giao noi chung va cho GHPGVNTN Na Vy noi rieng. Nhung trach nhi~m doi voi m6i dan vt cling nhu cho cå GHPGVNTN Na Vy ta khang nho. Tfnh ky ra thl tu Ph~t Dån 29.05.99 (eiing la phien h9P b6 tuc va duc keI cho c6ng toc Phq.t sI! tr9ng dC;Zi nay) den ngay 22.07.99 thl chr con 54 ngay (von v~n l thang 23 ngay), VI v~y chting ta phåi bat dau lo vi~c ngay tu båy gia. Thay m~t Giao H(>i PGVNTN Na Vy, B6n Tt,r Khuong Vi~t cling nhu Ban T6 Chuc cho Khoa Tu H9C va D~i Le Khanh Thanh m(>t lan nua, chung tai xin tha thiet keu g9i quy BHD. GDPT, d<;to huu cac Ban Tr~ St,r, quy Ph~t ti1, Gia Dlnh Ph~t Ta, Tat cå dong huång ung sot sang lai keu g9i nay. Xin ghi nh~n cang duc quy d<;to huu Ph~t ti1 truoc va nguy~n eau !fang An Tam Båo, Long Thien Thånh Chung, dong tu ph6 h(>, quy d<;to huu Ph~t va quy quyen m(>t mua Ph~t Dån tr9n vyn an lanh va v<;tn dieu lQi l<;tc nhu y trong anh hao quang va lUQng cua Duc Tu PhI:! B6n Su Thfch Ca Måu Ni. Nam Mo Cong I)ue Låm Bb Tat Ma Ha Tat.

ta

Tm. GH, B6n Tt,r va Ban T6 Chuc Ty kheo Thieh Trf Minh

Ban Dieu Hanh Giao HQi, Quy Ban Tri St! cac Chi HQi PGVNTN t~i Na Vy cimg toan th~ tIn do Ph~t Tit Vi~t Nam t~i Na Vy dong thanh tårn dlu nguy~n Hong Ån Tam Båo gia tri cho (fr

Khoa Tu HQc Ph~t Ph ap ÅU Chåu Ky 11 td chuc t~i Na Vy (fr

D~i L~

Khanh Thanh ChiIa Khuong

Vi~t

dl1Qc hoan thanh vien man. 28

Phap Åm Ph~t Dån 99


eae bq.n than men, Dem tårn tlnh mlnh viet ra kh6ng ph ai de khuyen nhU b<;ln vao D<;lo cua mlnh. T6i kh6ng bao gia c6 y nghI nhu the. B,:lll ca gift va vung tin noi D<;lo cua mlnh - VI cae D<;lo giao c6 the vi nhu nhung b6ng hoa tu tuang mu6n sik, mu6n huong. Chr xin b<;ln Uu ai f(~mg tam nhln va tIm hieu m(>t d<;lO giao khac la D<;lO Ph~t cling la m(>t dieu b6 ich. C6 le mu(>n chang khi t6i da tIm hieu triet ly cua D<;lo Ph~t va vao d<;lo. T6i kh6ng uac mong d<;lt duqc thanh qua Tu Da Hoan ... A La Han, Bo Tat ho~c qua vt Ph~t rna chr tim chut an l<;lc trong m(>t xa h(>i Tay Phuong nao nhi~t, tran day v~t chat nay.

mo

kh6ng biet m(>t ngay dyp trai n~lO d6, chu hang c6 th~ trao cho mlnh m(>t ta giay, trån tr9ng bao tin råt lam tiec khOng the cung nhau lam chung låu daL Viec lam mat, nha cling kh6 bao toan. Th~t v~y, xa h6i tu ban rna Hoa Ky la d<;li di~n da thanh cong ve kY thu~t, phI nhieu, giau c6, d<;lt nhung kien thac khoa hoc cao nhat t6 chac dai s6ng tien b(> nhung thoai h6a v~ tinh than .. : Ro rang ta dang chang kien da phat trien VI d<;li cua ky thu~t (ve Computer, khang gian v.v ... ) trong khi d6 lInh vVc tinh than kh6ng theo ktp da phat trien, khien con nguai mat huang, phai cam dau ch<;ly thea phuong ti~n v~t cMt, bien mlnh thanh c6ng Cl,l cua the lvc v~t chåt.

tårn tlnh etla

Vai tårn tr<;lng åy, toi c6 nhan Nho xa xua, khi con a que duyen Mn vai Ph~t Giao qua chua nha, t<;li xa t6i, c6 m(>t ngoi d~o Vien Giac, duqc nghe Thuqng T9a chua t9a l<;lc t?i xa X6m trl,l tri Thfch Nhu Di<~n giang d<;lo Dau, C<;lnh song nhånh Tam va tim sach bao Ph~t giao tIm hieu Quan. Nhung ngay mong them. T6i mai nh~n thay rling D<;lo m(>t, dim, ba muoi, quy Cl,l, Ph~t vtra la m(>t triet ly tham sau, nhat la quy ba, quy c6 mang vtra la m(>t d<;lO giao tham nhuan hoa qua Mn chua cung Ph~t. tinh than dån t(>c. Nhung y kien sai Vt trl,l trI gia chr hanh le, lam luc con Vi~t Nam cho rling cac ba cac co cung bai, khan hlnh thac cung bai, sung bai tuqng va i, khån eau. Vai tinh cach kh6ng con nua vi Ph~t Giao la m(>t khOng phai la m(>t Ph~t tli, ton giao khoan hong va c6 tinh dan buac vao chua lan dau tien, t(>c. Ph~t Giao khong phu nh~n va trUac nhung nghi thac le bai bac bo nhung hlnh tMc kinh m6 sung kinh c6 khi qua mac, ve be ngoai åy vi n6 ean thiet ch~ toi cam thay e de va nghI nhu eau cua d<;li chung. Do thai d(> ding hlnh thac cung kien, ton kinh åy, dac tin cang tang sung bai tuqng g6 da dUa truang. Nguai Ph~t tli chån chinh Mn me tin dt doan. Ngay quy l<;ly truac tt1qng Ph~t M to xUa luc que, luc Bien long kinh m(> d6i vai ly tuang rna GS. Hoang Don Thjnh Hoa, Sai Gon rat hiem c6 pho tuqng {fy bieu hi~n. duqc nghe cac vt danh sU thuyet phap t?i cac chua nen t6i c6 y nghI lam lac nhu Ml,lc tieu t6i h~u cua Ph~t Giao d6i vai thai d<;li nay la the. . lam sao cho con nguai thoat khoi canh le thuoc vao våt chat de tien len, huang nhUng tien b(> kh~a h9~, ky thu~t Tt n<;ln qua Tay Dac, s6ng trong m(>t xa h(>i Tay vao vi~c phl,lc Vl,l con nguai nhu h<;ln che va giam thieu Phuong, m(>t xa hi;>i tran day v~t chat, quay cuong vai vi~c tan pha m6i sinh. Va dfch thvc con nguai mai la truyen thanh, tru yen hlnh, phim anh, bao chi, t?P chi cau canh cua kinh te cha kh6ng phai kinh te quyet dtnh day quang cao, hlnh anh sex, tin tac bao luc toi cam nhu chu nghla duy v~t chu truang. Chr c6 v~y, the giai thay bat an VI nhan nhan hling ngay xay' ra ~h~ng canh mai hoa blnh, xa h(>i mai het bat cong, sinh hoat chinh cuap cua, giet nguai, hiep dam ca tre con, nhung canh trt mai kh6ng lay l(>i trong t(>i 16i, ky thu~t khoa hoc phi luan nhu cha my ly dt nhau, roi VI thåt v9ng giet con mai kh6ng quay l<;li tieu di~t nhan 10<;li (nhu nguy ~o tho åu, nhung canh 10<;ln luan xay ra thuang xuyen dang tan pha mai sinh va tan pha lap ozon), cac nUac lon tren m(>t s6 bao gifta cha my va con cai. Toi bang hoang mai kh6ng xem cac nuac nho la m6n hang de trao d6i va tV hoi "M9t xii h9i van minh ma nhu thl sao". quyen lqi. Nho l<;li, khi con tre d9C "D6ng Chu Li4t Quoc", xa h(>i ~6i Mn vai Ph~t Giao trong tam tr<;lng nhu the. T6i nghI ly 10<;ln nhu v~y rna su6t ca the ky chi c6 m6t cåu rang c6 le chr c6 D<;lo Ph~t mai c6 the dem l<;li quan blnh chuy~n 10<;ln luån trong cung cåm gifta anh va ;m gai cho cu(>c s6ng va hoa binh cho nhan 10<;li chang? thoL Toi it gl).p nhUng tårn hon thanh than, s6ng ti'nh NgaI Ll,lc T6 Hu~ Nang (ve Thien tang) da n6i: "Ung thac rna thuang la nhung tårn tr<;lng kh~k khoai, lo åu quan phtzp gim tanh Nhur thiet duy tam tgo" (Nghia la: cu(>c s6ng. Nhat la My nay, ai cling c6 "cay" va lo quan tuang tanh eua Phap giai deu bai do tOm va trå g6p tien nha trong vong 20 ho~c 30 nam. M(>t s6 lo

mQt nglloi vao

a

a

a

a

axa

Ph ap

Am PMt Dån 99

29


tQO toc). va Duc Ph~t da d~.y: 'Tam binh , thl gi6i binh". Giao ly d~c bi~t chu tr9ng ve Tårn va bai k~ sau day co th~ tom lUQc giao ly cua Ph~t:

.Chu ac m~c tac (Cha lam coc dieu oc) .Chung thi~n phl;mg hanh (Gang lam coc dieu lanh) • TI! tjnh ky Y(Gi O tOm y trong sQch) .Th~ chu Ph~t giao (AV lai chu PhQt dQV) D~o Ph~t chu tam ve va d~t nen tang tren nhung chan ly

sau day:

ca

1. Ly vo thuong: Tåt cac Phåp - danh tir Ph~t h9C chi v~n v~t sI! v~t co hinh tuang ho~c khong hinh tuang deu bien d6i qua 4 giai do~n: "sinh, trI!- , hOfili, di~t", khong co phap nao truang ton vInh eiill.

2. Ly nhån quå: V~n v~t deu hinh tMnh tir nhan den qua, co nhung truang hQp vi nMn qua nho, qua xa thea thai gian khien ta kho th:fy, kho nha rna bien thanh kho hi~u. NMn qua bao gom tat m9i ~o tac, m9i hanh d!)ng cua m9i loai - trong do co loa i nguai - Nhung d!)ng tac ve tMn, mi~ng, y cua ta t~o ra nghi~p lanh ho~c nghi~p du. "Gay nhan lanh , dUf/e qua lanh , tgo nhan du bi qua du". Nhung cling co nhung truang hqp duang nhu ngo~i l~ rna thl!C khong phai. Do vi nMn chua chfn mui rna tMn ta da b~ ho~i, nhung nhan fly se con tiep t\lc theo thai gian cha khong mflt. H~ lu~n cua ly nhan qua sinh ra ly luan hoi. Nghi~p 1l!C lai cuon chung sinh di th9 qua bao, th9 qua bao l~i t~o nghi~p, mai mai khong ngltng.

ca

Cac b~n, toi tin vao thuyet luan hoi vi chi co thuyet nay mai giai thfch cac hi~n tUQng than dong va cac b~c sao sieu xuflt chung nhu Kh6ng Tv, Homere, Platon, Shakespeare, Nguyen Trai v.v ... Vai nhan v~t tam tieng trong y khoa giai thich hi~n tUQng than dong phat sinh do vi~c phat tri~n khac thuang nhung h~ch tuyen. Tuy nhien neu chi m!)t vai h~ch tuyen phat tri~n khac thuang lam sao Chistian Heineken co th~ noi chuy~n dUQc ngay vai tieng dong ho sau khi sanh, d9C l~i nhieu do~n Thanh kinh luc len m!)t, tra lai nhung cau hoi d~a du luc len hai, noi duqc tieng Phap va La Tinh luc len ba va khi len bon da thea h9C lap triet. Neu chi vi m!)t vai h~ch tuyen phat tri~n khac thuang thi lam sao John Stuart Mill co th~ d9C chu Hy L~p luc len 3, lam sao Macaulay co th~ viet The Giai Sv luc vlta 6 tu6i, lam sao William James Sidis d9C va viet ranh tieng Anh luc mai len 2 va da noi dUQc tieng Phap, Anh, Duc va chut ft tieng La Tinh, Hy L~p khi len 8, lam sao Mozart co th~ viet nhung ban nh~c b:ft hu luc len 6. Cho nen nguyen nhan sI! phat tri~n khac thuang :fy nh:ft djnh la do Nghi~p qua khu. 3. Ly duyen sinh: Cac Phap deu do duyen chung hQp rna thanh . V~t th~ khong tI! co rna phai do nhieu nguyen to hay phan tv chung hqp. Cai ban, cai nha v.v ... tl! th~ hay th~t th~ khOng co rna do nhieu duyen chung hQp

30

(nhu go, sat, th9 v.V.. .) t~o ra. Cho nen Ph~t noi ding: "Cae Phap duyen sinh, tI! thlla kMng". Tlt ly duyen sinh co h~ lu~n la ly va nga. Quan chieu ky, con nguai khong co li! nga, tuc la khong co "eai ta th4t". Con nguai gom co hai phan: th~ xac va tinh than, danh tlt Ph~t g9i la Ngli uån (sac, thQ, tuang, hOnh, thuc)(1) . Xet tirng uån (nhOm), khong co uån nao dan thuan rna deu do duyen hqp Cho nen Ph~t noi trong kinh Bat Nha: "Ngu Ua'n giai kMng". KMng day khong phai la khong co gi het rna co nghia la khong co tI! th~ hay tI! tanh. Doi vai v~n Phap cling the. Ta phai quan chieu ly va nga d~ dan dan giam thi~u sI! chflp nga (cho rbng co coi ta thQt) va sI! chffp Phap (c ho rbng co vQn vQt thQt). Co chi la gia co, huyen co rna thOi ... Pha dUQc ch:fp nga va chflp phap, ta di~t trlt dUQc tam d!)c: tham lam, gi~n han va si me gay cho ta biet bao nhieu phien nao trong cu!)c dai nay.

ca.

Trinh bay cung cac b~n cac chan ly can ban, toi e rang chua du, xin neu them nhung d~c di~m khåc. Dung ngoai D~o Ph~t, co le cac b~n cho ding D~o PMt chi danh rieng cho cac b~c gia nua tu6i tac, nha cau kinh, tieng k~ an ui ngay tan, ho~c ke b~ tinh dai den b~c hay nguai nhieu phen vflp nga vong danh IQi, ve nuang tl!a cVa thien, ho~c nhung co nang thflt V9ng ve tinh nha gi9t nu6c canh duang ruai d~u sau h~n ho~c nhUng ngUai dau om, t~t nguyen cam th:fy co dan, thlta thai ngoai xa h!)i, ve nup bong tlt bi d~ do phan ca cl!c ... Quan ni~m :fy da an sau trong tam nao cua dan ta nen khi b~n th:fy m!)t thanh nien hay thieu nU c~o toc xu:ft gia, b~n co le cho la chan dai, bi quan, tron nq xii h!)i. Khong, D~o Ph~t la m!)t d~o tfch cl!C va thiet thl!C nh:ft cho cu!)c sang co y nghia. Hay xem guang Duc Ph~t xUa kia, m!)t Thai Tv vinh quang t!)t dinh, VQ d(fp con xinh, the rna Ngai tlt bo cung di~n ra di vi m!)t horn khi d~o ngoai thanh, trl!c di~n dau kh6 cua con nguai, Ngai quyet tim con duang CUu kh6 chung sinh. Tu kh6 h~nh 6 nam trai khong d~t cuu canh, Ngai ra di, tham thien nh~p d~h 49 ngay du6i c!)i Bo De va dii tim ra dUQc con duang giai thoat. Suot 45 nam Ngai cung doan Tang gia di khap m9i nai, hoang duang chanh Phap. Bai giang dau tien cua Ngai la 'Tu Di~u De" (bon sV th(lt hUVen di$u). Trong the gi6i tran t\lc nay khap m9i nai deu kh6 dau: nao, "sinh , hio, b~nh, tu", nao buon chia ly xa cach, nao mong cau b:ft dk v.v ... Nguyen nMn dau kh6 la long Ai D\lc, long ham muon cua con nguai khong bao gia biet du (tri tuc). Cho nen muon di~t kh6 ph ai di~t long Ai D\lc bang con duang "Bat Chanh DfilO,,(2) gom co 8 phan: ehanh kiln, ehanh tu duy, ehanh ngu, ehanh nghi~p, ehanh mfilng, ehanh tinh tan, ehanh ni~m va ehanh dinh. Bon sI! th~t fly hi~n nhien, co le b~n khong choi cai duqc, nen hanh tri d~ tam hon duqc thanh than, khong co con duang nao khåc. Nhung khong co sI! giai thoat dUQc kh6 dau nao dUQc thl!C hi~n neu khong co co gang ca nMn. Ph~t Giao

Phåp

Am

Ph~t Dan 99


khong chu tn10ng van vai, nguy~n diu, rna thay van d6 phåi dung tri hu~ chi quan, tham thfen d~ tI! ki~m soat, thanh lQC va giac ng9. M9t tan giao nhu the rna gQi la thl,1 d9ng va tieu cl!c u? Tuy can ca va tanh khi cua moi nguai, Duc Ph~t chi d~y nhfeu phap mon, ta c6 th~ hoc hoi va tu t~p theo Tinh D9 tang, Thien tang hay M·~t tang. Duc Ph~t da thl!C nghi~m va v~ch con duang. Phan chting ta la noi theo con duang ay d~ tu thanh Ioc. Hi~u m9t cach khac, nguai Ph~t Tit chån Chinh la ~ot chien SI can dåm phåi chien dau, khong phåi bang su~g d~n rna bang: "GiOi, Dinh, Hu~,,(3). HQ phåi chien dau voi chfnh hQ vi con nguai la ke thu t~ h~i nhat cua con nguat Tårn la dtch thu nguy hi~m nhåt va ciing la nguai b~n t6t nhat vi trong ta c6 vQng tårn rna ciing c6 chån tårn. C6 b~n l~i cho rang Ph~t giao de c~p den nhung vi~c ho an toan ngoai the gian, khong thl!C te chut nao! Thua cac b~n, Ph~t giao låy Nhån Bån lam trung tårn thay vi lay Than Linh hay ThuQng De lam trung tårn nhu mot vai tan giao khac. Ph~t giao huong n9i va nham giåi thoat tung ca nhån, giåi thoat dau kh6, phien nao bang cach tieu di~t nguon g6c cua n6 va v~ch ra con duang d~ ai mu6n, c6 th~ chåm dut sanh tit, luån hoi va neu chung sanh nao c6 h~nh nguy~n lon c6 th~ thanh Bo Tat ho~e Ph~t. Toi nghl rang D~o Ph~t khong phåi la mot tan giao yem the, xa lanh cU9C dai rna nh~p van dai d~ chuy~n h6a ca nhån va xa h9i. Het suc kh6 khan va phåi tri diing moi thang dUQc tam d9C (tham, san, si). Na Pha Luån, nha quån sI! d~i tai cling da n6i: "Chie'n tlulng ngoai nu;U tr~n khOng kh6 bang ehiell tMng ehinh minh" . D~o

PMt la d~o hoa binh, luon luon keu gQi: "tu bi, hy xa" thuong nguai nhu thuong minh, vui rna xå bo nhung phien nao do ke khac gåy ra. Su6t 25 the ky va ltch sit Ph~t giao khong he c6 nhung cu9c d6 mau VI mu6n dao minh pMt tri~n. Hay xem cac d~o giao khac. D~o Isla~ (Hoi gi6a) luon luon mu6n d~o mlnh d9C tan nen da sån xuåt ra Khomeni va Saddam Hussein. Gitra Ky to va Tin lanh da xåy ra biet baG nhieu xung d9t, mau d6 dang dai cå hon the ky nay t~i dåo Irland. Ltch sit Phap cling c6 nhung CU9C chien tranh ve tan giao 30 nam ... D~o Ph~t cling la m9t d~o het suc dån chu, blnh dang va

cong blnh. Tinh than dån chu khong phåi phat xuat tu the ky 18 voi Rousseau, Montesquieu t~i Phap rna da tri~n khai cach dåy 25 the ky voi cai nhin va cach d6i xit cua Duc Ph~t. Lue bay gia xa Mi An chia ra 4 giai cåp rat ro r~t: giai cåp Ba La Mon dUQc uu dai nMt va giai cåp h~ ti~n (Paria) bt khinh bi va d6i xit tan t~ nhat. Vu Ba Li, m9t dån h~ ti~n den voi Duc Ph~t, Ngai cho van doan Tang gia, dUQe chap nh~n lam Ty Kheo. M9t ang hoang nguyen truoc kia thea d~o Ba La Mon, eiing xin quy y, Duc Ph~t bat ang hoang phåi dånh le Vu Ba Li vi ang la nguai van doan sau. D6 la dieu het sue each m~ng van thai d~i phong kien t~i An D9 vi luc båy gia giai cap Paria khong dUQc phep di tu, nhung Due Ph~t

Phap

Am Ph~t Dån 99

n6i: "La con nguOi ai eung mau då, mo hOi man thz' ehdng e6 gi khae nhau" . . Blnh dang va eong binh vi Ph~t giao d~y ehung sanh can sang hay ban han phåi nh~n ehtu duoi sI! dieu d9ng eua nghi~p II!C, khong them khOng bot. Khong ai e6 th~ thoat can eån quå baG tuong xung cong binh eua nghi~p ll!c. Duc Ph~t khong baG gia cho Ngai la d9c tan, duy nMt phåi tan tha. Ngai thuang n6i: "Ta la Phq.t da thanh , eae nguai la Ph~t se thanh". MQi nguai deu c6 khå nang d~t quå vt Ph~t vi chung sanh eling nhu Phåt, tåt eå deu c6 Ph~t tanh hay Chån tårn nhung bt che lip nhu tårn guong bt man bl,1i phu day. Nhung khi ehung ta lau s~ch bl,1i, pha tan man va minh, khong con vQng tuang, khong con tårn phån bi~t va tu bi hy xå thi ta se thanh Ph~t khong khac gi Ph~t Thich Ca. Hi~n nay SIJ khac bi~t gitra ehung sanh va Ph~t la do SIJ sai bi~t giua giac ng9 va me lam. Toi het sue kh6 khan VI da s6ng trong coi Ta Ba nay, da huån t~p nhieu th6i hu ~t xåu, dam nhiem "Ngu d/fe,,(4}, d~ sau can (taL mat, mOi, Iuoi, thon va y) buong lung ch~y thea va dam nhiem sau tran(5} coi trQng nhieu "ca i ta" va "eai cua ta" nghla la con chåp nga va ehåp phap. Duc Ph~t da v~ch ra con duang va khuyen khich moi nguai theo dåu ehån Ngai d~ lam dUQe nhu Ngai, d~t quå vt chanh dang, chanh giac. Duc Ph~t khOng bao gia mu6n ta tin tuong Ngai nhu Dång Than Linh, m9t ThuQng De, eling khong mu6n ai tan tha Ngai bang m9t niem tin cuong si rna khong hi~u Ngai. M9t cach khiem t6n Ngai n6i: "Ta chi la mqt DqlO sU hay luang y thOi. Nghe lai ta hay kh6ng, ehiu dung Phap du(/e hay khOng la tuy quy~n eae nguOi" . T6m I~i D~o Ph~t la d~o cua con nguai giac ng9 va giåi thoat. Bao låu con nguai con kh6 dau thi phuong phap giåi thoat kh6 dau cua D~o la th~t can thiet d~ tu ~p. Cho den khi nao chung sanh hoan toan giac ng9 va giåi thoat, chung d6 D~o Ph~t moi het su m~nh voi nhån the. Giao ly D~o Ph~t nhu m9t chiee be dua qua sang Dau Kh6. D~i nguy~n cua Ngai la som thåy chung sanh quang ehiec be ben ba giac ng9. Cac b~n men, toi den voi D~o Ph~t chi vi khong mu6n cam dau eh~y thea phuong ti~n v~t cMt. Toi thich daa giao nay vi ml,1c tieu t6i h~u cua n6 trong thai d~i v·~t chat nay rna nguai t1nh thue nao eling mu6n thoat khoi rang bUge va l~ thuge. Toi luon luon suy gåm cåu: "NhLa thiet duy tam tqlO". Thån ai chao eae

b~n

voi niem tin trong tuong lai. Giao su Hoiing Don Thinh .

Tham gia gop phan trQ duyen cho Ban T6 Chuc trong ngay D~i L~ Khanh Thanh Chua Khuong Vi~t thu båy 31.07.99 la mc)t e6ng dUe v61uQng

31


chien thu nhåt (1914-1918), ong tung bt tong giam VI t9i "chbng chiln tranh va ung hi! hoa binh". Sau khi Hitler tro thanh quoc truang cua Duc, ong ra suc chong l~i chu nghla phat xit va rai bo nuac Duc sang song t~i Hoa KY. Tu nam 1933 den nam 1945, ong la giao sU toan va v~t ly ~i Vi~n Cao H9C Princeton a ti~u bang New Jersey. Phat xuåt tu lang cam thu chu nghla phat xft rna ong då giup cho T6ng Thong My Roosevelt (1882-1945) che ~o bom nguyen va cuoi cung bt xem la "cha di" cua thU vG khi giet nguai nay. Dåy cGng la ly do rna ve sau nam 1950, ong thanh l~p Vi~n Ki~m Soat Nguyen Ta Quoc Te t~i Hoa KY.

Albert Einstein vei dao Phåt • • Thich

T~nh Tu~

ta

Ba th~p nien cuoi dai mlnh, ong danh thai gian d~ nghien cuu ve "Ly thuyet thong nhat ve It!c hap dån va hi~n tl1qng di~n quang" (The theory of unify gravitation and eletromagnetism) .

·..f

,

...

I

bpeilt' .~r.-.

.. ~

_ _ .. ...- ~~ . ~

6ng Albert Einstein sinh ngay 14 thang 03 nåm 1879 ~i thanh pho Ulm, Duc quoc, trong m9t gia dlnh lam nghe thu cong va ti~u thuong. Bo la m9t nguai gioi ve hoa h9C va mt.: la nguai c6 khieu ve åm nh~c. Tu nåm 1894, gia dlnh ong di cU song ~i Y. 6ng dUQc bo goi di h9C a Thl:lY Sy va då tot nghi~p tien Sl triet h9C t~i Vi~n D~i H9C Zurich. Sau khi ra trUang, ong dUQc mai d~y toan va v~t ly t~i m9t trUang båeh khoa a Thl:lY Sy, ngoai vi~c d~y h9C ong danh het thai gian con l~i d~ nghien cuu v~t ly h9C. Nam 1905, ong goi dang bai "Ly thuyet tl10ng doi h~p" dai nam trang tren ta Physic. Bai bao nhanh ch6ng dUQc chu y va n6 la tieng n6 lon cua nganh khoa h9C ve khong gian va thai gian, ong då pha va cac khai ni~m tuy~l doi ve khong gian va thai gian cua Newton (1642-1727). L~p tuc ten tu6i cua ong dUQc nhieu nguai biet tai va dUQc xem la m9t khoa h9C gia n6i tieng nhat vao thai di~m åy. Nam 1911, ong la giao sU v~t ly a Prague. Nam 1913, ong dUQc mai lam giam doc H9c Vi~n V~t Ly Hoang De Wilhelm ~i Berlin, den nam 1921, ong dUQc trao giai thuong Nobel ve v~t ly h9c qua de an nghien cuu "Ly thuyet tl10ng doi" (The Theory of Relativity). Trong the

32

Mij.c du b~n r9n nghien cUu va giang d~y khoa h9C, nhung ong Einstein van danh thai gian nhåt dtnh M nghien cuu triet h9C va ton giao, di).c bi~t trang d6 c6 d~o Ph~t. Theo lai li~u 'The world as I see it" (Tran the khi toi nhTn thay n6, NhO xuat bon Philosophical Library, New York, 1949). va quy~n "Ideas and Opinions" (NhOng y kien va nhOng quan diem. NhO xuat bon Cwown. New York. 1954) la hai luy~n t~p nhirng bai bao, bai tham lu~n ve ton giao va khoa h9C rna ong Einstein viet tir d'åu nhirng nam ba muoi. Dang chu y trong t~p nay la nhirng bai nhu "Religion and Science" (Ton gi60 va khoa hQC), viet tu nam 1930; bai "Science Philosophy & Religion, A Sumposium" (Khoa hQc. Triet hQC va Ton giGo. mQt buoi hQi thoo) viet nåm 1941; bai "Religion and Science; Irreconcilable?" (T on gi60 va Khoa hQc khong the hOa gioi dUQc sao?) viet vao nam 1948. Theo cac tai li~u tren thl chinh ong Albert Einstein tl,1 xem mlnh la m9t nguai thu9C ve ton giao. Ton giao cua ong dUQc nguai ta biet den qua ly thuyet khoa h9C cua ong båe bo st! th'ån thanh h6a trong ton giao, ong quan tårn den dai song con nguai a hi~n t~i va sau khi chet. Trang cac bu6i h9i thao ve triet h9C va ton giao, c6 luc ong trfch lai cua ChUa, roi c6 khi ong dan lai trong kinh Ph~t. Quan di~m cua ong ve ton giao chua bao gia c6 h~ thong va nhåt quan. Tuy nhien, vai tri tu~ sac ben va lang nguang m9 cua ong doi vai dc ton giao då giup cho ong hi~u dung va chinh xac ve dc ton giao rna ong d~ tårn nghien cdu. 6ng van thuang nhile nho cac nha khoa h9C nen h9C hoi cåe nha ton giao d~ b6 sung cho nhirng cha khiem khuyet cua khoa h9C. 6ng n6i: "Khoa h9C ma thilu ton giao la kh(lp khilng. Ton giao ma khbng c6 khoa h9C la mu quang" (Science whithout religion is lame. Religion without science is blind). CGng theo dc tai li~u tren cho thåy, ong då nghien cuu d~o Ph~t qua cac sach bao cua cac h9C gia Ph~t h9C nguai ÅU My viet, dang k~ nhat la triet gia nguai Duc Schopenhauer, tien Sl nguai Duc Paul Carus, h9C gia Phap

Am Ph~t Dån 99


nguai Phap E. Burnouf, Vi~n SI Han Låm nguai Nga Vasily Vasaliyey, V.v ... la nhung nha hQc Ph~t n6i danh å phuong Tåy. Nho nghien cuu nhu v~y rna Albert Einstein da nhin thay d~o Ph~t nhu la m9t triet ly phuong Dong cl,1c ky sang d9ng va triet ly ay da di VaD CU9C dai bilng chan ly thl,1C chung cua minh, ngo hAu cat ngang sl,1 ch~m tien, l~c h~u, me tfn, cuong tfn va kem van minh cua thOi d<;li. D~o Ph~t se dem l~i cho con nguai m9t di nhin mai, m9t lai sang mai, m9t Sl,1 hai hoa mai, sang vai nhau nhu anh sang trong khong gian, ehan hoa vai nhau nhu nuac vai sua. Chfnh vi thay ro eai d9C daa d6 rna ong Albert Einstein da phat bi~u ve d~o Phat nhu sau: 'Ton giao da tUltng lai se la møt ton giao toan cdu, vUq't len tren mqi tMn linh, giao dieu va tMn hqc. Ton giao dy phåi baD quat cå phuong dt4n tI! nhien Mn sieu nhien, df!.t tren din bån da y thuc d(1O ly, pMt xudt tu kinh nghi4m t6ng thl gom mqi liinh vl!c tren trong cai nhcit thl d(jy du y nghla. Ph(it giao se dap ung duq'c cac dieu ki4n d6". Dong thai, m9t fan khac ong ding khang dtnh dng: "Neu c6 møt ton giao nao duang dau vm cac nhu eau da khoa hqc hi4n d~i thi d6 la Ph(it giao, Ph(it Giao khOng cdn xi! l~i cac quan dilm cua minh dl c(ip nh(it h6a vm nhiing kMm pM mm da khoa hqc. Ph(it Giao khOng cdn phåi tu bå quan dilm cua minh dl xu hu6'ng theo khoa hqc, vi Ph(it Giao bao ham cå khoa hqc ding nhu vuQ'f qua khoa hqc" Du nhung ly thuyet khoa hQe eua ong rat phuc t<;Ip va kh6 hi~u, nhung tam long ohan d~o, men chu9ng hOa bi oh cua ong da khien cho mQi nguai gAn giii vai ong. ang da eang hien tiit cå trf tu~ va suc ll,1C cua minh dai vai sl,1 an lånh va h~nh phue cua nMn lo~i. ang lam vi~c khOng biet m~t måi cho Mn ngay qua dai. ang mat VaD luc l gia 25 phut r~ng sang ngay 19 thang 04 nam 1955 t~i Princeton, Hoa Ky, huång thQ 76 tu6i. Ngay nay, m6i Ph~t tu tren khap the giai deu rat kinh nguang khi nh3.e Mn ten ong, m9t nguai da tung khang dtnh l~i gia trt vInh hilng trong giao ly d'.lo Ph~t. (Theo The World As I See It)

"Ton giao erla tuang lai se la mi)t ton giao toan eau, vulJ't len tren mfli than linh, giao dieu va tMn hfle. Ton giao dy phåi bao quat eå phuang di4n t~, nhien ldn sieu nhien, diJt tren ciin bån erla y thue d{lo ly, pMt xudt tu kinh nghi4m tdng thl gom mfl; ltinh vl!e tren trong eai nhdt thi day du y nghfa. Pht,it giao se dap Ung dUlfe eae d{ell ki~n do". "Ne-u eo mi)t ton gitio nao duang dau vm eae nhu eau erla khoa hfle hi~n d{li thi do la Pht,it giao, Pht,it Giao khOng ean xet l{li eae quan dilm eua minh de' et,ip nht,it Ma vm nhftng kMm pM mm ena khoa hfle. Pht,it Giao khOng ean phåi Hr bo quan dilm erla minh dl xu hu(mg theo khoa hfle, vi Pht,it Giao bao ham eå khoa hfle eting nhu vulJ't qua khoa hfle"

hoa

vo tiu

Nguai di len nui hanh huong Kinh Hoa ån hi~n kh6i suong ta trai Nguai di giua pha dong nguai Sen hoa bat ngat nå tuoi trong hon Nguai di giUa nang hoang hon Dinh may kh3.c b6ng The Ton ngai ngai Nguai VaD rung nui mu khoi Ung tårn Bat Nhii huang ngoai non xa Nguy~n cAu sinh chung hang sa Quan Am ph6 d9 Sa Ba nMn gian Nguai di giUa nang chieu tan Sen hong nå bup ngan vang chuong chieu Nguai VaD tInh l~ng ttch heu Hoa Vo Uu nå my mieu dan thanh Thai Kinh D~i Nguy~n An Blnh Må tam hoi huong gi6 lanh thom hoa Nam Mo B6n Su Thfch Ca D~i Bi, D~i Trf sang hoa Nhu Lai. Tu~

Nga

giU long

thi~n

tåm

Ve dau phong kfn n6i buon Nghe kinh Bat Nha trong nguon ttnh yen Tieng kinh - tieng my dtu hien Dong kinh - dong suai xuoi mien eMn nhu. Ve dau khong nhuam tuong tu Khong eAu sinh di~t, khong tu sinh ly Nguai khong låm kiep chirn di Thuong ho vong bån, kinh ky vong than. Ve dau khong nhuam phu van Bl,li hong eao vut may tAng may hoang Tieng chirn gil,le giii bat kham Tren vai gAy gU9c con mang an tinh. Ve dau xa coi huu hinh Huu hinh hiIu ho~i phieu linh m9t dai Thuyen ai ra giua ngan khoi Toi, con nuac lii n6i troi phuong nao? Ve dau tim dU<;Jc thanh caD D6 nghe tieng hat ca daa m~n nong Du dai ro nghla sac khong Ciing xin nhan the giU lang thi~n tam! Tuy Anh

Ph ap

Am Ph~t Dån

99

33


Mua Phåt Dån trong truyen thong Nam Tong

(y nghia ngay ram thang tll vesakha) Thich

Thi~n

Theo Tam T:~lDg glao di~n clIa Ph~t giao Nam tong (Nom truyen ThuQng toa bQ), ngay trang tron thang Tu am ltch ta ngay ltch sl!, ky ni~m m9t luc 3 thai ky: Bo Tåt Dan Sanh, Thanh D~o va Ph~t nh~p Niet Ban, PMt giao the gioi g9i ngay nay la le "Tam H(,lp" (The Triple Festival), Nguqc dong 4ch sl! cach day han 25 the ky,Duc TI1 Ton, cuu the da xuat hi~n giua Trung an D9 d~ sau nay trå thanh m9t b~c D~i Vi Nhan må dau cho m9t ky ngu yen an l~c va giai thoat. Ngai ra dai nhiim ngay thu sau, råm thång tu. Lai noi dau tien clIa con nguai hi huu phi pham nay ngay sau khi xuat hi~n giii'a tran gian å vuan Lumbini t~i thanh Kapilavatthu nhu sau:

Aggohamasmi Settho Aggohamasmi Jettho Aggohamasmi Anuttaro Ayamanti ma Jati natthi dami punabbhavote. Ta la bQC cao nhat tren doi Ta la nguoi quy nhat tren doi Ta la bQC chi ton tren doi Sv sinh ra cua ta kit3P noy la kiep cuoi cung Nay ta chång con t6i sinh nOa, Ngai lon len trå thanh nguai mi ba 16i l~c, tuong m~o clJc ky khoi ngo, sang trang cung vang di~n ng9c, vq dt1p, hau xinh, giuang nga, chieu ng9c, nhung voi chf nguy~n "di? dm", luc nao Ngai ding bån khoån, suy tu, khac khoåi, lo au tim kiem m9t con duong giai thoat M cuu kh6 cho chung sanh dang u me trang dem tai clIa CU9C doi, Vuqt kinh thanh, xuat gia tam d~o va trai qua sau nåm kh6 h~nh, man troi chieu dat co clJc tråm be, rat CU9C Ngai tlJ phat hi~n ra con duong Trung D~o (Majjhimapatipada) co nang llJC dUa den thoat ly sinh tl!, va cuai elmg Ngai da dik d".lo qua trong ngay thu ba, råm thling tu. Lai noi dau tien clIa Duc The Ton sau khi dac thanh qua Ph~t:

"Aneka Jati smasaram sandhavissam ambbisam Gaha karam gavesanto duffha Jati punappunam Gahakaraka ditthosi puna geham nakahasi sabbate phasuka

34

Minh

bhaggagahaki:ttam visamkhatam vihamkharagatam cittam tanhanam khayamajjhama". Nghia la: Trong vo so IUQng kiep, Nhu Lai con IQn IQi tim kiem nguoi thQ cat nho thi sV sanh da khien Nhu Lai dau kho khong ngOng, Noy nguoi thQ cat nho kia, nguoi da bi Nhu Lai kh6m pM ra rai. dOng hong cat nhO cho Nhu Lai dUQc nOa, suon nho, noc nho da bi Nhu Lai ph6 vo va tri$t hQ, tåm NhO Lai hoon toan va hinh, vo nhiem. Sau khi chung qua Chanh Bien Tri (Sammosam Buddha) thay VI an huång qua vt sieu thoat m9t mlnh, nhung voi long tl1 bi vo luqng thuc dåy Ngai khong na d~ cho chung sanh chim ng~p kh6 sau mai trang bi~n l~ tram luan, nen Ngai n6 llJC suat 45 nåm truang dem d~o vang truyen ba khap noi, nhiim m9t m1,lc dfch duy nMt la dem l~i h".lnh phuc va giai thoat cho chu Thien va nhan lo~i.

CU9C doi hoang hoa 19i sinh clIa Duc Ph~t trong suat 45 nam, m6i ngay duqc chia ra lam 5 cong vi~c nhu sau:

1. Pubbanne pindanatam: Sang, di khat thlJC va gieo duyen lanh cho chung sanh.

2. Sayanne Dhammadesanam: Chieu, thuyet phap cho chung sanh.

3. Padose bhikkhu ovadam: Tai, giao gioi chu Tång,

4. Addharatte devapannanam: Khuya, giang phap va tra lai thac mac cho chu Thien.

5. Paccuseva gate kaIe bhabbabhabbe vilokanam: R".Ing dong, dimg Ph~t nhan xem xet trang Tam gioi co chung sanh nao huu duyen d~ te d9 hOrn ay. Do do doi Ngai hoan toan hy sinh M thlJC hi~n h".lnh d9 doi cho den hoi tan suc ki~t, Ngai trå ve Kusinara va Ngai ttch di~t. Than Ngai nam giii'a hai cay Long Th9 (Sala), horn ay nham ngay thu tu, råm thang tu. Lai noi sau cung clIa Duc B6n Su Thfch Ca Mau Ni Ph~t la: Amantiyami Vo bhikhave vaya dhamma sankhara appama dena sampadethati ayama tahagatassa paccha mavaca. Nay chu Ty kheo, tl1 lau nay cac con nuong nho noi Nhu Lai, nay Nhu Lai sap tl1 gia cac con, kiep sang th~t la

Phåp

Am Ph~t Dan 99


ngan ngui, vl!-n v~t co St,! tan di la le thuang. Oie con khong nen co st,! buon kh6, dc con hay ca gang chuyen can h~mh dl!-O va dang nen de duoi. Sau khi Nhu Lai nh~p Niet Ban, Kinh, Lu~t, Lu~n la thay cua cac con v~y .

Nhu v~y ngay Ram thang Tu khong nhung la ky ni~m ngay Bo Tat Dan Sanh, rna con la ngay Thanh Dl!-o va la ngay Ph~t nh~p Niet Ban. Ngay nay, cu m6i khi den ngay Ram thang Tu, ngay dl!-i le Tam Hqp, Ph~t ri'! Vi~t Nam cling nhu Phat tl! tren the giai deu huang tårn ve Duc Ph~t. Dai Ngai da thuQc ve qua khu nhung uy danh Ngai van sang mai vai tdo luu ljrh sl!. Do do, M tuang nha den ngay ky ni~m ljch sl! cua Ngai, giai Ph~t giao Nam tong, cac chua co t6 chuc th9 hl!-nh Dau da thuc tr9n dem khong nam khong dt,!a d6 tham thien, t,:mg kinh, chiem bai Xa Lqi Duc Ph~t T6, hai hoa Ph~t phap, gieo duyen h9C Ph~t, lu~n dl!-o, kinh hanh v.v ... hau cung duang Duc Ph~t mQt dem khong ngu d6 gieo duyen lanh giai thoat va giac ngQ. Cåu chuc quy vj huang mua Ph~t Dan vui ve hl!-nh phuc trong anh hao quang ta bi, trf hu~ cua Duc Ph~t T6 Nhu Lai. Nam Mo Bbn Su Thfch Ca Mau Ni Phi,}t. Thfch

Thi~n

Minh

udn d~ gidi thoat trong dqo Ph4t Th~c

Due

mo

Giai thoat nghia la cai nhung dåy rang bUQc mlnh vao mQt hoan canh dau kh6 nghjch y. Niet Ban (NiNano) cua dl!-o Ph~t khong phai la mQt c6i thien dang nhu nhieu nguai lam tUang. Nguai ta thuang cho ding tu h9C la cat d6 duqc giai thoat khoi cUQc dai nay, va khi chet, duqc dUa vao mQt the giai d~p de, day du nhung ll!-c thu, khong sq mQt kh6 dau nao xåm chiem. The giai d~p de ay g9i la Ct,!c L<;tc, ho~c la Niet mm. Th~t

khong co gl lam l<;tc han nua.

Dl!-o Ph~t chu truang vl!-n v~t vo thuang, vo nga va VI the, khong bao gia cong nh~n co mQt st,! ton t<;ti bat bien cua mQt the giai, du the giai ay la the giai Ct,!c Ll!-c. CUQc sang la gl? La mQt dong bien chuy~n. VI co bien chuy6n nen mai co sinh di~t thanh hOl!-i: rna co sinh di~t thanh ho~i tuc la co thai gian. Y ni~m ve thai gian khong th6 nao rach bi~t khOi Yni~m bien chuy6n: neu khong co

Phap

Am Ph ~t Dån

99

bien chuy~n, khong co thai gian, thi se khong co st,! sang. Ta thti tvang tuqng thai gian ngang han ll!-i, vl!-n v~t im 11m, bat bien, bat dQng ... Khong th6 nao co st,! sang duqc. St,! ton t~i im Hm nay la mQt cai chet hoan toan. Gia sti Niet Ban la mQt cUQc sang di nua, lhl cUQC sang nay han cling khong phai la mQt cUQc sang hl!-nh phuc, VI da la mQt cUQc sang, lilt nhien phai la mQt dong bien chuy6n, rna da co bien chuy6n la co thanh ho<;ti, co sinh di~t, co dau kh6. Neu Niet Ban khong phai la mQt canh giai, mQt cUQc sang, thl la gl? Ve van de nay, lam nha h9C gia nghien cuu chua den na i den chan, da vQi ket lu~n rang Niet Ban la mQt trl!-ng thai di~t ho~i, hu vO. Noi nhu the, tuy h9 to ra da hi~u Niet Ban khong phai la mQt cånh giai Ct,!c L<;tc, nhung h9 cling l<;ti to ra rang h9 chUa hi6u Niet Ban la gi. Bao Niet Ban la di~t hOl!-i, hu vo, l<;ti båo rang Niet Ban la mQt "trgng thai " (etat) thi co nghe duqc khong? 'Trgng thai" la gi? Tl!-m cho la tlnh trl!-ng di. Nhung tinh trl!-ng cua cai gl? Co phai la cua mQt ca v~t nao do khong? Neu the d i trl!-ng thai nay cling luon luon chuy6n bien, VI khong co ca v~t nao rna khong chuy6n bien. Con neu la st,! di~t hOl!-i, st,! hu vo, thi lam gi co trl!-ng thai rna g9i la trl!-ng thai di~t hOl!-i, hu vO. Cho nen bao rang Niet Ban la mQt trl!-ng thai thl khong dung. Chu Niet Ban van la do tieng phl!-n Nirvana, co th6 djch la di~t dQ, la giåi thoat. Cån co mQt cåu giai thkh M khoi hi6u lam. Di~t dQ khong co nghia la mQt st,! tie u di~t hoan toan thanh hu vo nhu dc h9C giå Tåy Phuang råm tUang. Di~t dåy co nghia la st,! cham dut cua dong nhån quå nghi~p ba9 DQ co nghia la qua khoi dong me rna d~ len ba giac ngQ giai thoat. Dl!-o Ph~t chu truang rang st,! sang cua mQt chung sinh la mQt dong bien chuy~n lien tl,lc thea da nhån quå tiep nai cua ngli uån. DQng co cua dong sang ay la ham muan, la dl,lC v9ng. Con ham muan, con dl,lc V9ng, la con st,! sang, con luån hoi sinh tl!, cling nhu con dau con bac thl den con chay v~y. Khi dl,lc v9ng tie u di~t, dong bien chuy6n cua ngli uån se dung ll!-i va het sinh di~t. Luc bay gib Niet Ban hi6n hi~n. Niet Ban la st,! hi~n hi~n cua ban th6 sang suat mau nhi~m, ho~c noi cho khac han, la st,! th6 nh~p vao ban th6 vo bien trong sang eua mQt chung sinh giåi thoat. Niet Ban co hai thu: Niet Bim Hiiu Du Y va Nilt Bim Va DuY. MQt chung sinh duqc giai thoat, song con thån ml!-ng va con hoan canh ton tl!-i: sinh hOl!-t vai thån ml!-ng ay va hoan canh ay rna van an nhien, giai thoat, van khong bj st,! v~t lung ll!-c, keo loi thea da lo sq dau buon. Nhu the la Niet Ban Hi1u Du Y. Khi thån ml!-ng va hoan canh het ton t<;ti, thl st,! th6 nh~p bån the duqc thl!c hi~n: day la Vo Du Y Niet Ban, khong co sinh tti, khOng co kh6 dau , vi

35


V6 Du Y Niet Ban kh6ng phai la m!)t eu!)e song co sinh di~t. V6 Du Y Niet Ban la ban th~ thuang con bat sinh bat di~t eua v;;tn lo;;ti huu tinh va v6 tinh, kh6ng th~ dimg ng6n ngil d~ hinh dung, tri thue d~ quan ni~m. Tuy nhien tir Niet Ban V6 Du Y co th~ hi~n ra di~u dl:mg mau nhi~m. Hoa than etla eac Due Ph~t, eae vi Bo Tat deu la nhilng bien hi~n "tuy duyen" eua eae b~e giai thoat an tru trong V6 Du Y Niet Ban. 6 qua vi Ph~t, co hai lo;;ti tri tu~: m!)t lo;;ti la V6 Phån Bi~t Tri, eung v6i ban th~ ehan nhu an tru, kh6ng phån bi~t doi tUQng va ehu th~; m!)t lo;;ti la Sai Bi~t Tri co kha nang nh~n tMe cae hi~n bien nhi~m mau eua ban th~ thuang tru, tue lå the gi6i hi~n tUQng. Nh~n thue nhu the do M hoa d!), d~ hoan thanh ban nguy~n d? sanh. The gi6i hi~n tl1Qng la the gi6i di~u dl:mg bien hoa eua the gi6i ban th~. Nhung vi v6 minh ehe lap, ehung sinh nhin the gi6i ay nhu m!)t the gi6i kh6 dau, den toi, vi da dem ae nghi~p eua minh d~ hoa hQp vao do, hOi!-e noi khae han, vi da co m!)t nh~n thue sai l;;te lam lap phan ehu quan den toi. Mang m!)t ei!-p kinh ae nghi~p, ehung sinh nhin the gi6i hi~n tl1Qng mau nhi~m kia thanh m!)t the gi6i dau thuang va v6i ae nghi~p minh, lan l!)n trong the gi6i dau thuang rat "chu quan" ay. Cae vi chung ng(> xua da tirng ca ngQi trang nu6e mu6n hoa la nhilng bi~u hi~n cua ban th~, la vi h9 da l!)t bo dUQc c~p kinh v6 minh do, va kinh Phap Hoa ding d;;ty rang chim keu hoa no la hi~n tUQng mau nhi~m ctla ban th~, eua "phGp thdn" bat di~t: eht! phap tung ban lai, Thuang tlJ tieh di~t tuang. Xuan dao bach hoa khai, Hoang oanh de lieu thuQng Dich: Cac hi~n tl1Qng xua nay, Ban tinh thuang vang li!-ng. Xuan den tram hoa mirng, Oanh vang ca Mu tham. V~y ban th~ eua cac hi~n tUQng von lå ehan nhu sang

suot, kh6ng sinh di~t, la Niet Ban. V~y Niet Ban la qua ba ben kia, la giai thoat, la eham dut sinh ti':!. Nhung chi la cham dUt slJ sinh ti':! rna chu th~ sinh ti':! la bi d!)ng. M!)t chung sinh giai thoat, co Niet Ban, co th~ an nhien sinh ho;;tt trong sinh ti':! rna van kh6ng thay co sinh ti':!, kh6 dau, van co trong tay m!)t kha nang mau nhi~m, tlJ do sinh di~t, tlJ do an trl,1, tlJ do Niet Ban. Kha nang ay, d;;to Ph~t g9i la kha nang tuy duyen hoa d!), la kha nang "tl! tgi', m!)t trong bon dUe cua Niet Ban: Thuang, L;;tc, Nga, Tinh. TlJ T;;ti la nga v~y.

6 day cling can giai thich ehil Ph~t. Ph~t lå gi? Ph~t la m!)t b~e co kha nang vien man d~ co th~ giac ng!) cho minh va cho nguai. Cac vi Bo Tat cling

36

co khå nang ay nhung chua dUQc vien man nhu Ph~t, nen chua co th~ g9i la "gid c hgnh vien man". Ph~t

la m!)t hoa hi~n vien man nhat, tot dyp nhat, va xung dang nhat eho ban th~ sang suot. Vi la m!)t hoa hi~n, m!)t bi~u hi~n, nen "cdc Duc PhcJt", deu la nhung hoa than eua Ph~t, cM ehua hin la Ph~t. Hoa than (nhu ca nhan Due Thieh Ca) thi co sinh co di~t, chu phap than, tuc la Ph~t, thi lu6n lu6n bat di~t bat sinh. Cling nhu cac lap song co len co xuong, co thanh co ho;;ti, ehu ban th~ eua cae lap song la nuae thi ching len xuong, thanh va bao gia. V~y m!)t chung sinh thanh PMt tUc lå th~ nh~p vao ban

th~ v6 bien, hoan toan sang suot. Va tir ban th~ sang suot ay, tir Niet Ban ay, co th~ hoan toan tlJ do tlJ t;;ti M hoa than, sinh hO;;tt, tr6i n6i trong slJ sinh ti':! bien ho;;ti cua the giai hi~n tUQng rna van an nhien giai thoat, kh6ng bao gia bi l6i cuon thea nghi~p llJc nhu v6 lUQng chung sinh. Den day, ta mai hi~u dUQe eau kinh mau nhi~m nay rna m9i nguai deu truyen tl,1ng "Ni et Ban IUC la sinh tu, sinh tu tuc la Niet Ban". Qua thlJc, Niet Ban kh6ng ton t;;ti ngoai sinh ti':!, va chinh trong sinh ti':!, cac Due Ph~t da tim thay Niet Ban. D~ eham dut bai nay, ta hay d9C do;;tn tham thuy sau day

trong kinh Ph;;tm Vang:

"Chdn tu6ng cua nu?i hi?n tuqng la Mt sinh Mt di?t, khOng thuimg ding khOng dogn, khOng sinh tu, khOng Niet Ban. Ke ngu si sr!' hu khOng rna muon di trall thi du bo hu khOng rna chc;ty ding khOng the' nao thodt duqc hu khOng. Ke di tim hu khOng du co chgy khiip dang tdy nam Mc ciing khOng tim thay hu khOng. Nhung M dy cM biet cdi danh da hu khOng rna khang phdn bi?t duqc cdi thl!c da hukhOng. Nay co M mua'n tim Niet Ban, thuong qua 19i trang Niet Ban ma khOng biet do la Niet Ban, cM thay toa Il la sinh tu phien nao: M dy cM biet cdi danh cua Niet Ban rna khang biet cdi thl!c cua Nilt Ban vcJy?" Cho nen, ta kMng th~ bao Niet Ban co ngoai sinh ti':! cling kh6ng th~ bao rang giai thoat tue la lia bo dai hi~n t;;ti. Chinh trong hi~n t;;ti, con nguai phai tim ra Niet Ban: con nguai van co th~ giai thoat rna kh6ng rai the gian sinh di~tO

Khoa Tu H9C Ph~t Phap ÅU Chåu ky 11 se dUQc t6 chuc tl;!i Rommen Skole, Oslo til ngay 21.07.1999 cho den ngay 30.07.1999 Dl;!i

L~

Khanh Thanh Chua Khuong Vi~t ngay thu bay 31.07.1999

Kinh moi toan th~ Ph~t tlt xa gan co gang thu xep cong vi~c gia dinh cung tham gia tu h9c, cung duong tl;!O phuoc cho ca nhån va gia dinh.

Phap

Am

Ph~t Dan 99


Van

th"

hoa Phong Lan

Ån si ehi hoa? Vllang giå hoa? Thlla xlla que quan ehan yen ha

Sile hllang thanh nha bao nglloi men Cat caeh kieu ky ft kl! lla Uang nllae an sllang y net elfu Gin vang giU ng<.>e van noi xlla H'6ng tr'ån no dQa thi kh6ng tiee Chi tiee tri am It oi la! Hai Vån

hQa Van noi vllang giå giUa mu6n hoa Vui ån rung sau lanh håi ha Soi bong gllang trang tron y gi1i Thå hllang 13.n giD van thua lla Troi may tiep e~n quen nguon eii Noi giang lllu truyen nai nghi~p xlla Xa ngan bl,Ji hong loang pha thi Thenh thang m9t e6i ehi rieng la ... Vån Nuong

mong Jan ht)i ngt) Uu qua ta ehlla g~p m~t nglloi Khien long mong moi Him nglloi ai Di~n dam ehi noi dam ba phut Thll lin ehlla trao dl1qe may loi Ng<.>n giD nam phong con dqi tiet Con mlla bae vii da qua troi Ngay ngay ngong ngong dllong kh6ng bl,Ji Bong nang quay nhin ... eai b6ng th6i!

guong sang den nhan B~e d'åu Sllang trang nhu9m d'åu non Khan gi<.>ng ehim quyen van ni non Cho dau rung eay bu6ng la ehet Con day ng<.>n bup na m'åm non GiU minh sao Xleng eong tien t6 Nu6i ehi ve gianh l~i nllae non Khan kh6 que ngllai ren luy~n mai Tre gia da e6 lii mang non.

Huy Giang

hQa hai chu nuac non Nglloi xlla tran tra Nllae eong Non Nllae vai Non the ehuy~n Nllae Non Non eh~ng di dau! Non nha Nllae Nllae thi tr6i mai, Nllae xa Non Nllae tu6n ra bi~n thanh sllang kh6i Non dleng ben troi hoa Nllae Non Ng6 Nllae nhin Non, t6i lån thån Minh eong ai nhi? Nllae eong Non ... Hai Vån

Hai Vån

tai Hai Van tho

hQa Quen tieng nhllng ehlla dllqe Mp nglloi Nhln nglloi trong ånh thay thllang ai! Tha trao may quy~n b'åy tam y But thåo vai trang du tham loi C6 phåi thi thll truyen nep dat? Hay la mi sae n6i rieng troi? Hai phllang ÅU My xa xa lam! Danh ehi mong cha eanh nh~n th6i!

Tai t6i bat ehllae thå tha ehai C6 lue du dllang lue ngh~n loi Vi nha ca nhan rna pha th~ Bai thllang ehu nghia ele con hai! Giay hong giay trang mua tung thep Cau ni eau non dllqe may hoi! Con d~i nghe tha nåm thiep thiep M~ buon may eiing thay vui vui ...

Håi Van Vån Nuong

Phap

Am PMt Dån 99

37


Vi~t

Nam 20 nam trttoc

Thien h~ tu lau h,ta thu cha i Van ehuang hoa my d~t nen lai M6i khi xuan toi mai uam tu Nhilng lue thu ve eue ben hai Day My tha trao lu6n tiep noi Trai ÅU but gili van lien hoi Dau eho mu6n d~m du xa ngai Moi eåm giao haa eiing du vui.

Tren ngQn non non la biee eanh Nang dam nhan nh~t net dan thanh Khoi lam nh~ toa ehieu em å Sao true nang eao di~u d6 danh Bat ngat dong que vang sae lua Xum xue vuan trai n\l tuai xanh Den truang nhtp buoe eay eau van Nuoe ngQt dang kinh dan qUc1n quanh ...

Van Nuong

Huy Giang

phong mat duong måy

h<.>a

Rang - Khoi - ngan xua net huyen hu Chan trai bong h~e - To Nhu u? Canh khuya saeh må tim tri ky Bep toi eham tra t~ nang mua Qua l~i dam van trang vo vo Toi lui m9t eh6 gio la la Giay nao eho du suang pha mve? But l<;tnh nam yen m9t quyin tha!

Bay ehim rfu rit hot tren canh Bu6i sang em dem nang gio thanh Ba C\l lom khom tim nue nae Be tha nhe nh~ but danh danh Thap don may luot qua ca tham Cuoi ngo dua nghieng toa bong xanh M9t eånh que huang nhin t~n mat Hai muai nam van nho quanh quanh

Hai Van

Hai Van

h9 a Duang may huyen åo thve rna hu! Khaeh [\le nao ai biet the u? VUa moi bong benh xuyen dQt nang Då gieo van vii d6 can mua Bien thien nam sae hoa duyen dang Xoay ehuyin mu6n hinh nui lilng la Ngan kiep tran gian dau co khae Tha dem huyen ånh euon vao tha! Van Nuong

da no hoa Ngay xua da ngu trong lang nui Vi b~n me tinh, ghe eUge ehai Reu co lam tha - kh6ng n~ but Trang sao dan nh~e - ehång me lai Co ehang du til toe ngan suoi G~p khaeh phong tran ao d~m khai H9i ng9 - tinh vong - kh6ng noi nila Bay gia da l~i nå hoa vui! Hai Van

Vi~t

Nam 20 nam sau

RU9ng vuan can e6i qua tie u sa Mua nang lau nay ehae hilng ha Kia dang nhQe nhan thuang goa ph\l Nay lang m~ kh6 nho con tha Cam pha nhum muoi rau tro eQng Nuoe e~n lang kinh co lap ba Man moi ehim dan buon cånh vang Nhu eung ehå n~ng n6i ba va! Huy Giang

Hai muai nam do eånh tieu sa Gi m9t ngay vui kheo hilng ha Chinh ehien då im roi tieng sung Thanh blnh ehua d9ng dUQe hon tha Nha tranh khoi quy~n tre san Hep S6ng r~eh eay nghieng nuoe lå ba Dau eånh phon vinh thai "giå t~o" * Bay gia eaeh m~ng? Chuy~n vu va! Hai Van

Da nå hoa lang kieu eua nui Ciing tran huang sae phåi rang ehai Den trang qu~t gio tinh trao gili Sao true dan th6ng nh~e di~u khai Cao ng~o eoi thuang suang tuyet phu G~p ghenh thi van co reu khai Moi hay khf phaeh la day nhi Co tråi phong tran moi thay vui!

* Nguai e9ng sån gQi mien Nam truoe nam 1975 la phon vinh giå ~o. Lbi cua Albert Einstein

Khoa hQC rna thie'u ton giao Ja kh~p khieng. Ton giao rna khong co khoa hQc Ja rnu quang.

Van Nuong 38

Phap

Am

Ph~t Dan 99


,

CQ

nuac vao nhau cho den khi m~t dua nao dua nay tlii met, mai thåm xi. Di Hai tai l<;li het bat vao nha lay khan cha xat cho kha minh: 'TMi! m(ic ao arn vao keo l(,li bi cåm bay giåddy!". C6 nhung bu6i chi'eu vao mua trai chin, may anh em di h9C ve thubng keo nhau ra vubn hai 6i chfn, khe ng9t an tha ha . Tuy my tai ra l~nh cam khang dl1Qc dl,1ng tai nhung cåy cam, cåy quft triu nhung trai chfn vang trang th~t ngon mat, nhu cam d6, nhu mbi m9c ... nhung anh tai van hai tr9m m9t vai trai chia nhau an vl,1ng: "carn kMng duqc dua nao "na rna hat" day nghe chua!"

chiåu

Biet bao nhieu dem mat ngu, biet bao nhieu ngay Uu tu,

tai cu loay hoay vai bao nhieu y nghi chQt den chQt di... rna khang the niu keo l<;li dUQc m9t Y thuc gi ro r~t. Tai ngai ghi l<;li m9t ngay cua biet bao nhieu ngay tai da sang, thi van the thai rna. Xuån, h<;l, thu, dang m6i mua c6 m9t b9 m~t khac cho tai m9t cam quan, y thuc ciing khac bi~t: vui khi thay nang len, hoa no, chim h6t; buan khi thay tuyet d6, mUa bay, gi6 19n9; con ngubi cting hoa di~u cung trbi dat rna vui rna buan nhu m9t b~nh tru yen nhiem len loi vao ~n tårn can minh, va cting la m9t bat IIJC trU(Jc nhung uac mo hay tham v9ng cua minh, de rai nhung cu9c vui nao nai tran the cung dUa tai nhung dau buan, chia cach gåy dau kh6 cho ngubi the gian rna con ngubi chi vi nhu h<;lt cat sang Hang, noi coi giai muan hinh v<;ln tr<;lng cua dat trbi xoay quanh vong quy d<;lo.

C6 nhung chi'eu tMt yen tinh tren månh dat tl,lm dung noi xu ngubi rna sao tai van nghe vang vång nhung tieng cubi dua r9n ra cua may anh em chung tai noi bb gieng vao nhung bu6i chieu mua he cua tu6i tho. Chieu nao di Hai tai cting mang may dua ra gieng c<;lnh khu vUbn, bat ngai m9t day quanh bb lat g<;lch, rai di tai muc tang gau nuac xai len dau len c6, xat xa phong ta dau den chån, bat chung tai ky C9 m9t luc, rai di l<;li xai nuac ... trong luc chung tai la het om som, cai nhau chf ch6e. Nhung bu6i tam ~p the ay di tai g9i lå "lam 16ng cho ta oat con". Va thubng c6 nhung bu6i chieu mua he, sau nhung ngay nang gat thuang c6 nhung con mUa dang xai xå, chung tai l<;li tua ra sån dam nuac, ch<;ly nhåy lung tung, hat

Phap

Am PMt Dån

99

C6 nhung bu6i chieu cua tu6i h9c tro, m6i ngay hai bu6i cap sach den trubng, tai phåi di qua con dubng "Ba Ut" (Baptiste), m9t ben la day bi~t thlJ nguy nga cua cac "quan Tay" cai tr~ trong tinh, m9t ben la hang phuQng c6i cao to ngå rQp ve phfa dang ru9ng mang menh bat ngat. Thubng vao nhung chieu chu nh~t tai va may nho b<;ln ru nhau ra nh~t nhung nl,1 phu(;mg b6c vo lay nhl:lY , ngai tren bai co, duai gac cåy chai ch9i ga, hung nhung lan gi6 mat ta con sang Ben NglJ th6i ve. Nhieu khi con hai tr9m nhung trai sau chin vang quyen ru noi g6c vubn nha ang "Do", b~ ch6 du6i ch<;ly ban sang ban chet rna van khOng thay chaa. Het keo nay l<;li bay keo khac. Hay c6 khi ru nhau xuang ru9ng hai tr9m ca de chai "giåi the", g~p luc "6ng Tay gil" di tham rU9ng, mi;it dua nao dua nay xanh nhu tau la, lam la lam let nhin ang gia nam tay ra d9a. Tuy biet chång bao gib bi danh nhung cling sQ het han het vfa, de rai khi "6ng Tay gil" di khoi; qua con sQ hai l<;li nhin nhau cubi khoai chf! Chia nhau chien lQi phåm da g~t hai dUQC. Oi tu6i h9C tro sao rna dyp the! Tai doi nhin ve phfa chån trbi xa tit mu tap ... phia chån trbi cua tu6i tha, phia chån trbi cua tu6i h9C tro, nay chi con la nhung dai måy hung hb, lap lUng chan vui di vang khOng con m9t dau vet.

Chao ai! Låm sao tai quen dUQc nhung bu6i chieu xa xai ay? Khi dat nuac låm vao cånh chien tranh giUa Phap va Vi~t Minh, gia dinh bi ly tan. Mfty my con tai phåi ve ta tuc nai que N9i. Tai nho l<;li nhung bu6i chieu sau ngay mua nhan r6i, tai thubng ra Ngo Gieng dau lang, xa xa c6 hon nui Ng9c n6i b~t qua mfty thua ru9ng, mfty lum cåy rna nho l<;li cåu ca dao:

Chieu chieu ra dUng ngo sau Huang ve que ml! rUilt dau cMn chieu. ThIJC ra thi tårn tr<;lng tai luc d6 chi huang ve que my c6 m9t nua, con m9t nua thi dang loay hoay bai rai, tan nat rU9t gan. Sau khi mftt dua con dau long vi thieu thuac men ch<;ly chua, tai lo sQ cho tuang lai cua mfty dua con con l<;li. Tai tlJ hua phåi bang du m9i cach, du m9i gia de mang lti con tai ra khoi vung lay nay. Hi~n tl,ii thi Vi~t Minh dang xiet ch~t hang ngu nhån dån

cte tieng

tai m9t xa h9i cM nghia c9ng sån, thanh pha da 39


bi

"tieu tM khang chien", quoc 1(> da

bi

"se ranh cMi chi"

d~ quan Phap khong th~ tien quan bAng duong b(>. Ban

ngay may bay cua Phap tuan hanh ban phi, chi khi m~t troi l~n, dan chung moi dam sinh ho~t, giao thong buon ban. Truang hqp toi luc do con bi sl,1 ngan tro cua may chu em chong cach m~ng, nhung duqe Ph~t Troi phu h(>, c(>ng them sl,1 quyet tam quyet ehi, toi da ngam ngam tha Hi con toi lam ba ch~ng nhu meo tha con. M6i ch~ng gUi m(>t dua voi sl,1 y~m trq cua anh toi va co em ru(>t hi~n dang cU ngl,! rai råc ve cae lang ven do, sau khi nha cua o thanh pho bi tieu huy, VI the cho nen may chu em muon du6i theo bat l~i ciing danh ehiu. Toi da di chuy~n van nhung bu6i ehieu tat nang, tra tr(>n tren con duong day nguoi qua l~i. Sau cung toi da mang duqc lii con ra vung Phap chiem dong, nai nha toi dang cha dqi dua gia dlnh di eU van mien Nam, lanh xa vung chien tranh khoi lua.

Gio day ehi con co nhung bu6i chieu cua m(>t thoi h~nh phue, vq chong con cai sang doan tI,! sau m(>t thoi gian dai xa each. Co nhung bu6i chieu nai thanh pho Sai Gon thanh blnh em a, van nhung ngay cuoi turm, ehung toi hay dua lii con di d~o pho phuong, ra bo song nhln ngam nhung tau be qua l~i. G~p ngay nghi le lon thl len Da L~t huong khi troi trong lanh giUa doi nui di~p trung, co nhung bu6i chieu khi nui dang day, may xa xuong thap quy~n lay nhung chiec xe hai cua du khach tren con duong ngoAn ngoeo lung doi hay duoi thung Hing quanh co. Con nguoi dm thay nh~ nhang nhu trut duqc het cat bl,!i giUa cu(>e sang ganh dua nai phon hoa do h(>i. Roi ciing co nhung bu6i ehieu tam mat tren bai bi~n Viing Tau, di d~o tham nhung xom cha i hay van vuon hoi mua nhan, mang cau ngon co tieng nai dia phuang nay. Muon yen t'inh han thl ra bai bi~n Long Hai, d~c bi~t nai day co nhung tang da to dl,1ng dung rai rae tren bai tam, da on ao VI hlnh nhu it nguoi biet ch6 nghi mat ly ttrong nay. Va con gl nua? Con nhung bu6i chieu tro ve thanh pho ghe Xuan L(>c mua chom chom, dua, du du, va doi khi con g~p mua duqc thit nai, thit hoang do nguoi dia phuang san bay duqc. Khi bat dau van thanh pho, hang day xe bi k~t noi duo i nhau ch~y ch~m eh~m duoi anh nang xuyen khoai, chieu hat len nhung ngc;m dua, ngc;m cau trong vuon eua khu dan cU nllm d9C thea duong cai, d~p ching khae gl nhung buc tranh san mai n6i tieng cua Thanh Le, Le Thi.

Nhung bu6i chieu tha m(>ng chan hoa h~nh phUc, nhung giai do~n d~p trong bu6i blnh minh eua cu(>e doi, eua con nguoi eu l~ng le troi thea dong thoi gian, hoa hqp voi troi dat lue nang luc mUa, khi vui khi buon trong eoi the gian bl,!i mu nhan anh ... d~ roi ehi con l~i nhung bu6i chieu buon nhu nhung vet eham in dau, khac d~m

40

trong tam kham. Nhung bu6i chieu khi m~t troi nga bong huong Tåy le loi mau ehl, mau Hm hoang hon d~m nh~t nai manh dåt t~m dung tram l~ng, canh ay nguoi day cung tr'am l~ng, tram l~ng Mn rqn nguai. Tram l~ng nhu m~t bi~n khoi duoi bau troi em a nhung duoi long bi~n van day nhung dqt song ngam. Tram l~ng nhu con nguoi ngoi m(>t mlnh trong can phong vang rna trong tiem thUc chua chat biet baG la ky ni~m vui buon, suong kh6 eua m(>t doi mlnh da trai qua. Van chat chiu, giU gin, nang niu nhu eua bau nhung dia hlnh dia the eua dat nuoe than thuong da tung in dau ehan toi tu tu6i au tha Mn tu6i trUang thanh, nhung hlnh ånh eua baG nguoi than thuong ru(>t thit duoi mai am gia dlnh, da ehia xe cung nhau nhung thoi thanh blnh h~nh phuc, hay nhung khi g~p ho~n n~n phai phan ehia. Va horn nay eiing van m(>t bu6i ehieu he noi thon trang gia dlnh ehung toi dang tru ngl,!, mua he o xu nay ngay keo dai, dem rut ngan. 10 gio dem rna bau troi van sang sua, m~t troi con lap lo me ehan doi toa m(>t vung anh sang r~ng ra Hm, do, vang, cam phån chieu do nhung el,!m may quy tI,! l~i. Ngoi ngh'i lan man ... v~y rna da 10 nam toi ve day sang nuong tl:1a van con nhu lOi eae cl;! xUa thuong noi "tre clJy cha, gia clJy con". Doi nguoi phI,! nu Vi~t Nam van the h~ 16i phåi theo quy tk tr,li gia tang phI!- - xuat gid tang phu - phu tu tang tu-. Suot doi toi, con nguoi toi da sang thea dung khuon kh6 mau ml:1e eua tien nhan da v~ch san. Dau rllng the h~ tre ngay nay da nhln bllng con mat khk H9 g9i la m(>t thu "tam gUi an barn", giong m(>t lo~i eay lea barn re noi nhung than eay to 16n khk

Å thl ra eiing van la nhung bu6i ehieu ehung m(>t bau vii trI,!. Nhung bu6i chieu ngay nay hay nam xUa van la co, cay, may, nui ... phong eanh thien nhien eua dåt troi tuy eaeh xa nua vong trai dat nhung nao co khac gl? Van phong canh thien nhien ay, van con nguoi nay? Con nguoi tuy be nho nhung van chat chUa trong tiem thuc biet baG nhieu ky ni~m suot m(>t doi nguoi ... Khong th~ nao bae can len rna do luong cho xu~! Va toi eiing khong th~ nao Mm het duqc M biet mlnh co baD nhieu bu6i chieu vui eiing nhu co baG nhieu bu6i ehieu buon rnlnh da trå i qua? Bu6i chieu horn nay thl eiing van la m(>t bu6i ehieu mua he quen thu(>e! M~t troi dang ngå d'an ve phfa ehan doi xa, nhung mua he nam nay dau con la mua he nam ngoai! Ky ni~m l~i troi ve bong benh trong trf nho, mat toi nhoa nho~t, long toi th6n thue, tam can xot xa nhu baG ... nhung toi co barn viu lay cau giao ly eua Duc The Ton "CiJi nay cM/a ciJi tr,lm" d~ tl:1 an ui, M tl,1 hoi mlnh "can bao nhieu bu6i chieu nila?" - Bao gio thl toi duqc mang cai khoi ky ni~m eua toi di ve "ciJi thl!c" d~ duqc g~p l~i nhung nguoi than thuong ru(>t thit cua mlnh?? Vån Nuong

Phap Åm PMt Dan 99


chå cho ca lang. Tåt ca nhilng am thanh ay deu nham

cho nguai dån biet la cu(>c ch~m sting da di qua. Vien chi huy truång dån lfnh di ngang tUng nha hoi lon: - Ba con co ai bt thuang kh6ng?

- 1m roi. Ba con ra coi nha cira co sao kh6ng. Ba va hai anh t6i buoc ra ngoai. Ma t6i 6m dlca nho ngoi ngay tren mi~ng ham ru cho n6 ngu.

(Nhi1ng ngay khang quen)

T

ieng sung n6 lon. T6i gi~t minh ngoi d~y thl co ban tay nao d6 de cai dau xuong.

- Di dau v~y? Bo xuong ham mau! Den duoc tat ngum. Trong b6ng den day d~c bå"t phuang huong, dau t6i va ch6 nay ch~m ch6 kia dau buot. Ben ngoai tieng d~n n6 th~t gan. Tieng d~n xuyen qua la, qua than cay ngay trong vuan chuoi sau nha nghe ro mon m(>t. T6i luong cuong tay chan. Ch<;1t nghe tieng con nft kh6c. Nhung tieng kh6c vua re len thi cling bt ban tay nguai lon ch~n ngang. Trong tieng d~n n6 vang trai rna con nguai l~i s<;1 gay ra tieng kh6c! Tuy v~y t6i vån biet dU<;1C ch6 de den. Vua tim dU<;1c toi mi~ng ham thi t6i bt 16i tu(>t v6 trong. Ham dU<;1c daa å trong buong, sau gan m(>t thuoc, xay xi mang len them vai tåc nila nen cling hai cao. Nhung cling kh6ng th~ dlcng thing lung dU<;1c. Nhu v~y då khoi trung d~n! M(>t trai d~n n6 lon nhu ngay å ben c~nh. T6i u ca hai tai. Ånh sang 16e len m(>t nai trong g6c nha. Tieng do d~c mi loang xoang. Ben ngoai, ga vtt heo bo keu vang d~y trai. Ba rna t6i n6i nho: - Chac måy con bo bt thuang het roi! Ca nha im l~ng, nhu muon !ang nghe de tim hi~u xem lai phong doan co dung hay kh6ng. Nhung ching nghe dU<;1c gi han ngoai tieng keu h6n lo~n cua dan gia suc. Lån trong tieng sung truang luc lien tl,lc khi rai r~c, ch<;1t måy tieng n6 lOn vang len. Dåt eat bt xoi tung va thay len mai nha t61e rao rao. Qua th~t la can "mua da". Clc m6i lan c6 tieng n6 lon nhu v~y la ca nha l~i dUa mat nhin nhau. T6i kh6ng nho tlJ bao gia dlca em nho da nfn khoc, va chi dUa mat nhin quanh lo lang nhu nhilng nguai con l~i. Ben ngoai sung vån n6 tung ch~p. Nhung neu chu y lang nghe, thi tieng sung c6 ve quen thu(>c va "hien" han nhilng tieng sung l~ chat chtia ltic ban dau. Ching bao lau tieng n6 di chuy~n ra khoi xom, roi hoa lån trong tieng d~n phao, tieng phi ca cua kh6ng khf chien tranh. Ch<;1t nhieu tieng noi lon vang len å ben ngoai. Tieng ctla nhilng nguai Hnh. Tieng ra ltllh c(>c can. Tieng la loi gi~n du. Nhung th~t gan glii, th~t an lanh. Chung nhu la m(>t ban tay than thanh v~m vå, vilng chac da dang ra d~ che Phap Åm Ph~t Dån 99

Khi t6i thlcc giå"c thi tren mi~ng ham da sang. Ma t6i kh6ng con ngoi d6 nila. T6i ra ngoai, thå"y hang x6m dlcng kha d6ng å chuong bo nen to mo den xem. M6t con bo nha bt thuang å c6 va vai ch6 khac tren ngubi. Khi å"y 6ng y ta vua cåt do nghe v6 ttii. ang chi vao dong da c~nh nha bep gan do va noi: - Trai d~n rot xuong dåy. Neu kh6ng co nhilng vien da nay can l~i thi ching nhilng bo cua 6ng chet s~ch rna khang chung nha cua ang cling s~p luan. Do la nhilng Cl;lC da cå 3,4 kf 16 mua ve d~ xåy nha. Con du l~i khoang m()t thuoc khoi thi dem d6 sat tUang nha rna may man nhu v~y. bep, trUoc cira chuong bo. Tinh

ca

N6i chung, ca xom chi co vai nha bi trting d~n. May man khang chet ai. Ngo~i trU nha tai bt trai d~n åy suyt s~p nha va må"t bo. Sang ra tai di hQc binh thuang. MQi nguai trong truang deu ro dem vUa roi da ch~m sting å lang tai. Nhung ching co gi lam thay d6i dai song å day. Chung nhu chien tranh la dieu tåt nhien va thuang xuyen xay ra tren Xlc så nay. TrUa tan hQc ve. T6i an cam xong thl ra sau nha tim b6ng cay hQC bai. D6 la m(lt th6i quen hang ngay. Nhilng cay me, mft, khe, 6i dlcng gan nhau t~o thanh m(>t thlc bong mat tuy~t vai. Bu6i trUa he oi a, t6i thuang ra d6 ngoi chai. H6m nay cling nhu thuang l~. T6i dang låm nhåm dQc thi co nguai di ngang qua va hoi: - qu! qu biet nha 6ng Bay Mo Cay å dau kh6ng? Lam an chi dum. T6i chi duang xong, 6ng ta d<;1m bo di. T6i gQi l~i: - ang å dau toi day? Sao tui thay hai quen. ang h~ chiec non ni den r(lng vanh xuong cam tay va noi: - T6i å xa lam. Noi ra chac c~u cling kh6ng biet. Nhung trong tuang lai the nao c~u cling g~p l~i t6i. T6i cuai: - ang lam gi rna biet dU<;1c chuy~n tuang lai cho? - T6i la... T6i la thay tuong so. - Thay tuong so rna 6ng di xuong nha 6ng Bay lam gi? - ang Bay sap di xa. T6i xuong coi ngay tot va dua 6ng di lu6n. T6i to mo:

41


- Di dau rna eoi ngay ky - Chuy~n nay ehut nua

v~y?

e~u

- lf6i nay 6ng n6i

se ro.

Chqt nhien t6i mu6n tim hiiu xem tvang lai minh se ra sao. Chång c'ån biet 6ng ta e6 phai ta thAy b6i gia hay

vi~e

vay tra, la sao

v~y?

- Nghia la nhung nguai giau e6, quan quyen hi~n nay e6 thi la do kiep truoe e6 b6 thf hay tam vi~e thi~n.

- 6ng eoi gium tui duqe kh6ng? T6i hoi.

T6i ngAt lai: - Con nhung nguai ngheo ta boi do tam kh6ng?

6ng ta hai luong h,1- Th6i duqe. Nhung t6i ehI eoi eho e~u m9t que th6i. qu mu6n eoi ve vi~e gi? Tinh duyen hay dai s6ng?

- Ciing gAn dung nhu v~y. Chång hl!-n nhu neu kiep nay e~u giet nguai, thl kiep sau se b~ nguai hl!-i ll!-i. Kiep nay tam da ti, kiep sau tam tråu bo, heo ngt,ra v.v ...

th~t.

T6i suy nghi m9t lue rai dap: - Dai s6ng. Rai t6i ehia tay phai ra. 6ng ta n6i: - Nam ta nU hUll. T6i ll!-i dua ban tay trai ra. 6ng Mc qua rai n6i: - s6 eua e~u phai s6ng xa gia dinh. Thuang phai kh6 nhge moi e6 an, ehu kh6ng duqe an nhan nhu ke khae. T6i n6i: - C6 lam moi e6 an ehu, 6ng. Chång le ngai kh6ng rna e6 ke dung toi mi~ng hay sao. - D6 la ly lu~n eua nguai laD dQng. qu sinh ra la con nha n6ng. Vi~e lam h:mg guen rai. Nen he ai ngai kh6ng rna eiing duqe an thi e~u eho la bat e6ng ehu gl.

Khi trAn the ngan nam hoang da Nguai va eay khAn khH ben nhau M~t trai xanh no hoa thien ly Bi~n giao tlnh con s6ng laD xao. Khi trAn the phan ehia ranh gioi Tung mau da ehung tge taeh rai Cay thAm l~ng dung trong rung r~m Thu mu6n loa i hoang l~e kMp nai. Khi trAn the phai bay d~ ly Khu6n mau nao ngt,r ehe con tim? Dung voi sai ai sai ai dung C6 niem tin rai kh6ng e6 niem tin. Khi trAn the ganh d6i ehu thuyet N~ng nq dai m9t mo 19n9 ng6n Tren m~t dat chat dAy vii khf Trong long trai nguyen tit hl!-t nhån. Thai dl!-i moi mu6n loai mQt eoi Dta eAu nay la eua ehung ta Cimg nhau ta d6n ky nguyen moi Ta voi nguai tinh no nhu hoa. CoPhu

6ng ta hoi t6i: - C6 bao gia e~u tim hiiu tl!-i sao e6 nguai giau ke ngheo,kh6ng? - T~i s6 phAn h9 nhu v~y. 6ng ta giai thfeh: - D6 ta do st,r vay tra tu kiep truoe.

ac

phai

Chqt nghi ra m9t dieu l~, t6i ll!-i hoi: - Nhung nguai lo tu hanh, tI,Ing ni~m, kiep sau duqe lam vua phai kh6ng?

buoc nguoi di

- Kh6ng phai la bat e6ng rna la b6e 19t sue laD dQng eua ke khae.

vi~e

- Ciing e6 thi nhu v~y, rna eiing e6 thi h9 se sanh VaD eoi khae an ll!-e han, sung suong han eoi nguai. - Con e6 nhieu eoi khae nua sao! - C6 cha! Theo kinh Ph~t thl e6 nhung eoi tren va eoi duoi. Coi duoi, ty dl;] nhu nhan the, vi eoi nay duqe ket ~p nen do mQt tM quang minh th6 k~eh nhat, va con nguai, VI con nhieu tlnh dl;]e eung tårn tuong dam dl;]e, nen ca phai thuang eh~u thai sanh, tue la ph6i thai trong mau mu. Coi nhan the eiing duqe g9i la nai hl!- giOi. Ngoai ra con e6 nhieu eoi nhan the thanh t6t d~p han eoi nhan the nay rat nhieu. TY dl;] eoi Ct,re Ll!-e eua Ph~t A Di Da, eoi Hoan Hy eua Ph~t A Xue, eoi Luu Ly eua d6, loa i nguai Due PMt Dugc Su... va thuang kh6ng bt thai sanh trong mau mu, rna eh! h6a sanh tu sen. t~

a

Phfa tren hl!- gioi ta mien trung gioi gom nhung tAng trai. Ngay dInh nui Tu Di la tAng trai Tu Thien Vuang. Phia tren la tUng trai Dao Lqi eua De Thieh. Tren nua la trai Dl!- Ma. Rai den eoi trai Dau Suat, nai day Duc Di L~e eu ngl;] di cha ngay xu6ng nhan the tht hi~n thanh Ph~t va mo h9i Long Hoa. Ke den la trai Ll!-c bien h6a, rai den trai Tha h6a tt,r l'!-i. D6 la tat ca 6 tung trai cua coi Dl;]e gioi.

Tren eoi Dl;]c gioi la coi Sae gioi, rai den eoi V6 sae gioi. qu nho duge baD nhieu co i? B~

- Kie'p truac la sao? T6i hoi.

hoi thinh linh, tai lu6ng eu6ng kh6ng biet tra lai sao, VI 6ng ta k~ nhieu qua, nhieu den n6i t6i chång nho gl het. T6i dap: - T6i nghi moi dai s6ng deu e6 mQt thu ng6n ngu rieng, moi sinh v~t deu c6 m9t linh han.

- La dai s6ng eua con nguai truoe kia. Rai nguai ta ehet di va linh han l~i duqe thae sanh VaD kiep nay. Cu v~y rna lien tl;]e mai tt,r baD gia.

May con kien tha moi ngang qua truoe m~t. T6i d~h dua ehan dl!-p nhu m9i khi, nhung nghi chile chung biet dau nen rl;]t ehan ve.

Un dAu tien t6i duqe nghe n6i ve "kie'p truac", khien t6i rat ng~e nhien.

42

Phap

Am Ph~t Dan 99


Ngl1ai dim ang nhin m~t trai roi chl:lP non len d'au vQi va noi: - Thai, tai di keo tre. Roi ang ta di nhanh ra con dl1ang mon. Thoang mQt cai chi con la di bong mo nhoa trong hai nång. B6ng dl1ng cai bong ay l(j,i ro dan. Dl1ang nhl1 ang ta trå l(j,i. Nhl1ng khang phai. Do la dua con gai nho å cuoi xom. Con cua ang Bay Mo Cay. Vua g~p tai, no da khoc meu mao: - Anh TI1, hai bac co å nha khang? Tai khOng hi~u chuy~n gi da xay ra cho no, nen dap va hoi: - Co. Em lam saG v~y? No l(j,i khoc to han: - Ba em ... mat rai. Em dang di baG tang dåy. Tai lap bap hoi: - Sao? Sao ba em l(j,i mat? Dua nho vua khoc vua noi: - Ba em lea dua, såy tay te xuong dong g(j,ch, chet Iren. Cach dåy nua tieng dong ho. Tai rtmg mlnh. Cich dåy ni'1a tieng dong ho? Khi ay tai con dang noi chuy~n vai ang thay tl1ang so. ang baG la se xuong don ang Bay di xa. Båy gia thi tai hi~u la di dåu! Lao thay boi th~t ra la ai rna biet trl1ac dl1Qc vi~c song chet tai tinh nhl1 v~y? - Anh TI1! Anh TI1! Dua con gai da ch(j,y di dåu mat. Ai gQi tai? - Anh TI1! HQC bai rna saG ngu gl:lc v~y? D~y, em noi chuy~n nay nghe! Tai choang d~y. Cuon t~p rot xuong dat. Dua em trai dang dung trl1ac m~t. Tai dl1a mat nhin, no vQi noi ngay: - ang Bay Mo Cay mai mat. - Tao biet roi. - Ai noi anh biet? Em tai ng(j,c nhien. - Tao ... tao nam mo thay dUa nho di baG tang. Thang em rung mlnh. - Noi nghe phat an v~y ang. Rai nay co con gai ang Bay len bao tang. Roi no co noi vai anh t(j,i saG 6ng chet khang?

Em tai l~t d~t quay trå va nha, vua di vua noi: - Sao giong truy~n rna qua v~y! Tai gQi theo. Nhl1ng luc ay tai l(j,i chQt thuc giac. Tai khang biet mlnh dang å dåu. Mo trong mo. Ngu trong giac ngu. Ca dai chi la mQt giac ngu hay sao? Dåu mai la thJ;{c t(j,i? Xung quanh tai hoan toan yen tmh. KhOng khf trong lanh, mat l(j,nh d'ay khåp can phong. Ben c(j,nh d'au nam, mQt di dong ho di~n so do hi~n ro 8 gia 26 phut sang. Tai nho l(j,i dang å Na Vy. Dem qua tai da trå ve qua khu, song å do han nua nam trai, rna thJ;{C ra chi co vai tieng dong ho trong mo. Hinh anh ang thay tuang 50 vai chiec non den rQng vanh. Tai nM da g~p ang ta tren xe di~n dem qua. ang d(j,y tai bai k~ va mQt tram chii' Ph(j,n. Tai nhåm l(j,i thi chi con nho dl1Qc hai phan ba.

000 Ngay thang noi tiep nhau di trong hoi ha. Mai do da bl1ac VaG xuån. May l'an tuyet ngl1ng rai roi l(j,i mi. Bu6i sang da thlnh thoang nghe dl1Qc tieng chim. Chieu ve m~t troi xuong mUQn dån. Khang khf am l(j,i cho mam non nåy nå sau nhii'ng thang mua dang l(j,nh co ro. Tren dl1ong, tieng banh xe gan dinh chl1a k~p thay ra ch(j,y nghe rao rao. Bu6i sang chu nh~t, ch6 rUa xc å ca.C cåy xang ngl10i ta d~u hang dai. Tuan le Phl:lC Sinh dl1qc nghl hQc, con trai tai theo b(j,n len nui chai. Luc trå ve nhln no th~t tuc cl1ai. Giong nhl1 mai b~ lua tap va m~t. Dua nho da dung cao han tai. No cha i trl1Qt tuyet th~t sanh. Con tai ca dai chång dam mo tai nhii'ng thu do. SQ te. Co mQt lån no xin phep mai b(j,n ve chai. May ngay sau chung no keo ve 3, 4 dua choai choai. Con trai 16 tai co khoen, mang baG tay da loi ngon ra ngoai. Con gai ve mai den thui lui, xung quanh mat giong nhl1 b~ ai danh barn, 16 mOi l(j,i deo vong. Chl1a k~ den giay dep cua chung dåy gap dai tam that me. Ca bQn keo va phong rieng noi cl10i rum troi. Thinh thoang l(j,i re len. Sau do thi må nh(j,c. Cai thu nh(j,c rung rQn rna tai van SQ ay nghe nhl1 tieng d~p minh cua dua be gi~n cha me:: nam lan dl1ai dat. Einh blnh, binh blnh binh. Tieng d~p ci'1a cua mQt ngl10i ch(j,y tron VaG ngo cl:lt. Tieng chån ac thu giam len nh~p d~p trai tim cua con moi.

- Leo dua såy tay! Einh binh, binh binh binh.

Ph ap

Am

Ph~t Dån 99

43


M1iy khung hlnh tren vaeh eiing nh~p theo tieng tr6ng. Chung gi~t nay len nhu nguoi va can b~ danh len sau lung. Tai th1iy minh thui)c hÅn ve mi)t the M khac so voi dam tre 1iy. Tir 16i trang phvc, an n6i cho den sa thfch, nang khieu. Tai di tir mi)t que huang mang day thuang tfch chien tranh, con nguoi can rang nen dau dau kh6 d~ tuoi mo hai, nuoc mat va mau xu6ng cåy lua. Tai den mi)t xtc sa van minh xa h.l., con nguoi c6 nh~p di) åm nh<;iC trong mau . Xtc sa cua nhilng nguoi dan ba biet hut thu6c nhu dan ang. Xtc så cua nhilng nguoi c6 th~ tim b<;in ph6i ngau å cac quan bar, trong cac cui)c d<;i vii. N6i g<;>n l<;ii, anhilng nai lam cho con nguoi khang tinh tao. Mi)t doi s6ng day du ti~n nghi daM cho tu6i tre rna con trai tai dang huong, tai chua tirng tråi qua nen khang th~ nao hi~u dUQc t<;I.i saG nhilng nguoi tre l<;ii c6 th~ yeu thfch tM nh<;ic don d~p 1iy. Dem nay tai khang ngu dUQc. Thåm nhåm l<;ii nhilng chil Ph<;in da h9C xem con nho dUQc baD nhieu. Hinh anh nhilng dtca tre VaD bu6i trua lam tai hoi tuong l<;ii quang dai minh ciing VaD tr<;ic tu6i 1iy. Tai da c6 dUQc gi VaD nåm thang d6? May man han nhilng dtca con trai trang llca trong lang; vi nha ngheo phai nghi h9c di å dQ, lam cang cho nguoi ta. Tai da dUQC cap sach den truang. Thai gia con l<;ii dung d~ phV giup gia dinh trong vi~c dong ang khi cac anh da qua lon va chuån b~ VaD quån ngii. Khi tai b~ng tu6i cua Ih~ng nho hi~n nay th) qua th~t la mi)t nam dang nho. Khang nhilng cho rieng gia dinh tai, rna n6i chung b1it ky ai da la nguoi Vi~t a VaD thai gian 1iy, deu khOng th~ quen bien c6 thang 4 nam 75.

ca

thang tu bay lam

ca

tren cac ng9n eåy cao. Dån Iling he th1iy ng9n 1iy thi c6 ch<;iy cho xa. Ca nuoc ai ciing biet ro ba lan ay, vi chung c6 ten g9i rieng: M~u Thån, Mua He Do Ura va Thang Tu Den. Vao tu6i mai lon, tai theo b<;in be chai va h9C lom dUQc vai "danh ngan" cua tinh yeu. D<;ii khai nhu la, "nhiing CU/lC tinh tan vJ, thuitng la lam ta ctla dan ba thi l~i chfnh la thanh tfch ctla dan ang". Ciing cung quan di~m 1iy, theo tai nghI, qua mi)t cui)c chien, neu la chien thang cua phe nay thi l<;ii chfnh la that b<;ii cua ben kia. Nhung tht;!c te dåu chi dirng l<;ii å d6. Vi c6 chien tranh thi c6 n<;in nhån. Nam bay muai lam, ca lang tai ch<;iy ra dong n~m tren m~t rui)ng d~ tranh tan d<;in phao tir nui ban ve th~ xa. Ba ngan trai phao ban va mi)t trung tårn chi di) chirng mi)t cåy s6 vuang, trong mi)t dem ... Am! Am! Am! Phao kfch! Phåo kfch! Anh tai la lon len roi h6i ha m~c do. - Tui di xu6ng dan v~ dåy! Anh n6i voi ba rna. Roi anh di lien. Ba tai n6i theo: - Cån th~n nghen con. Coi tinh hinh rna lai lui. Luc d6 mai 5, 6 gia chieu ngay 27 thang Tu. Cam d9n ra nhung chÅng ai nu6t cho va. Den t6i, d<;in phao rot ben th~ xa m6i luc cang nhieu. Ca nM rut het xu6ng ham.

Thang Tu chang n6i nen lai Nguai nguai xa xac trang troi kh6c than Trung trang ban l~nh dau hlmg Nguai thi tuan tiet nguai sang nuoc ngoai Nguai di cai t<;io mi~t mai Ke kinh te mai suang mai nang chieu Ph6 phuang vang ve tieu dieu Cam thuang lung bila di)n nhieu la non Tre gia thån th~ 15m nhom Cua tien Vi~t ci)ng thu gom s<;ich roi Mi)t phen dat nuoc d6i dai Mien Nam nuoc Vi~t lai bai tham thuang Bac Nam ehung mi)t tai uang Bua liem Ci)ng san nhieu nhuang t~n cung Thang Tu l~ chay mau tuan D~p don tham canh dO<;in truang xiet bao Dau tranh dån chu thanh caD Ta gianh the thang s6ng trao tt;! do Mai nay di~t s<;ich con do Nuoc nha di)c l~p 1im no thai binh.

D6 la lan thtc ba nha ch<;iY gi~c rna tai dl1Qc nho. Rieng nhilng lan n~m ngay t<;ii tr~n d~a thi khang nho het. Vao luc caD di~m quanh thai gian ky hi~p d~h Ba Le, thang nao cting e6 "nguOi dum sang" keo len lang va ch<;im Nguy~n Thuong Que sung voi lfnh ben nay. Vai ba tieng dong ho thi im. Nguai å sang l<;ii ve voi sang. Ba lan lang ch<;iY gi~c . Nhilng dem 1iy danh nhau tai sang va ngl1ai ta con daa ham n1ip l<;ii quanh lang, dt;!ng xanh do saG vang

ca

s~p

Ånh den dau la rna soi nhilng khuan m~t lo åu. Ba tai lang nghe tirng trai n6, roi doan quyet trai nay n6 rat dinh Tinh Truang, trai n9 rot a Quån Canh Tu Phap, trai kia a r<;ip chieu b6ng v.v ... B6ng mi)t tieng n6 long trai 10 dat vang len lam chan di)ng ca x6m. Chuy~n gi? Khang le phåo l<;ii ban qua dåy sao? Lat sau c6 tieng n6i on ao ben ngoai, roi ngl1ai g9i caa: - Ong ba TI1 ai! Chuån b~ ch<;iY di. H9 ban va nha dån roi d6. Ba tai ch<;iy ra mo caa. D6 la nhUng gia dinh a giap ranh voi khu chQ vira ch<;iy vao. - Danh nhau ben qu~n roi ha? Ba tai hoi. Mi)t ngl1ai dan ang dap: - C6 th1iy rna nao xu6ng nui dåu. Nhl1ng h9 ban va ph6, ang ai. Nghe n6i day ph6 cua phong ngu My Chåu

roi.

ca

44

Phap

Am Phi).t Dan 99


Ke d6 c6 tieng 'On ao m6i luc m9t g'ån. Ngubi nay hoi ngubi kia: - Odau ch~y ra day?

thanh ph6 båy gib

a

- Tl:li tui g'ån chan nui. Nghe phao ban rat qua, nMm chac khang em nen ch~y ra day. Ba tai tra va d~n rna gom g6p nhung tha c'ån dimg mang ra xe bo. Ong dan tOi ra ngoai sau nha. Hai cha con, m6i ngubi dat m9t con bo mac vao c6 xe. D'O d~c cung vua chat len xong. Ba tai c'åm roi ng'Oi truac. May daa con nft duqc ep chung vai bao b~ mi niH. Ma rai ngOi phfa sau am daa nhO vua duqc sau thang. Tai dat chiec xe d~p deo theo bao quan trang dt;eng qu'ån ao cho ca nha. - Di thai may ang ai! Ba tai ra roi. Chiec xe bo lan banh, dan d'åu cho ca doan ngubi lap xe bo, xe d~p, lap di bO, cong, dOi, lap g'Ong ganh, xach mang. Doan ngubi bang ngang con dubng quoc 19 huang ve d'Ong TU9ng. Tieng d~n xe gi6 bay ve th~ xa da rot l~i sau lung. Nhung sao c6 ngubi gQi tai nhu v~y?

Tieng n6 nghe nhu ben c~nh.

Am! Am! - eau

s~p

r'Oi!

C6 tieng ngubi nao n6i lon. Vua luc d6 d~n trai sang ban len d'åy trbi ngoai d'Ong ru9ng. Chac lt;ec luqng tru phong sq b~ danh up ban dem chang? Nhb v~y doan ngubi ch~y lo~n thay dubng rna di. Tai thay rna tai rung rung nuac mat. Tai d~ hOi chuy~n gl, thl chqt nha l~i dan v~ anh tai dang d6ng chan c'åu. Con anh nua thl da vao trung tam nh~p ngu r'Oi. Tai chi con biet c'åu trbi cho cac anh ay duqc blnh an.

a

C6 ngubi hoi lan nhau la se ch~y di dau. Ba tai de ngh~ nen nam ngay giUa d'Ong. VI nhu v~y chung tai duqc gom l~i m9t ch6 cach xa cac ml:lc tieu quan st;e va hanh chanh quoc gia. Neu c6 trt;ec thang, hQ se phat hi~n chung tai la dan. Doan ngubi di them m9t do~n nua. Den giUa d'Ong thl dung l~i, cang ni lang quanh may chiec xe bo rna nam. Ai khang c6 thl nam lan ra giUa trbi rna ngu duai anh sang hoa chau, duai tieng d~i bac ban ve thi xa. Tieng d~n n6. Tieng cua chien tranh. Khang phai tieng ru cua que huang, rna la tieng kh6c cua dat nuac, m9t dat nuac vai nhieu vet thuang la 16i. M9t dat nuac von da quen vai nhi'rng doan ngubi ch~y lo~n. M9t dat nuac tang thuang, ngheo nghTa hoa blnh nhung giau bom d~n. Khi phfa dang bat d'åu keo ngang vai v~t do thl d~n phao thua aan. R'Oi im hin. Tai tt;e hOi da tan cu9c chien chua. Bao gib thl c6 hoa binh? O TrucThu

Phåp Am Ph~t Dan 99

kTnh t<;'lng chu Nguyen Thuong Que thay 'que' ma 'thuong'

de

Trang chuyen ve tham que nha. Toi di ben qnh ngum yeu d~ tham m9t vai thanh pho. Toi cam thåy ph6 phubng khong con tha m9ng nhu xUa. Toi sl,fc nha lbi Phan Haang qua "thånh ph6 båy gia", toi v9i ghi l~i hlnh anh duqc phåt hi~n nhu m9t ky ni~m kh6 quen.

GiUa thanh pho ngl:lt ngun nui lita anh vai em nhu hai ke that th'ån bl:li trum lein ngubi em mo tieng chim ngan dieu khang tuång chi con trong ky ac hang me cl:lt d'åu thanh pho bay gib lam gi c6 mua ngau rna em th'am uac Chuc Nu Nguu Lang phang ngang dong cao toc bo l~i sau lung eau vQng c6 an may thanh pho bay gib lam gi c6 may bay rna em nheo mat ngam anh chqt sq d6i mat em h6c hong nhu t'ang ozon thanh pho bay gib lOng lay phan son ca gai nao cung tua tt;ea ca sT dang dap th~ trubng nl:l cubi tiep thi may man anh con c6 em ben thanh pho bay gib vun vl:lt lan ten lam sao biet mui ten nao khang d9C dung hoi nua em yeu dung hoi anh dau la thien dubng h~nh phuc neu 10 m9t ngay minh khang nh~n ra nhau. Nguy~n Van

Bkh

thoang bu()n Xtl tuye't Na Uy la rl:lng tuyet tan Gi6 heo hut gi6 meng mang u hoai Nang vang hiu hat nh~t phai Dubng xa bi~n lon sang dai cach ngan Xuan ve long d~ ban khoan Ngan may hun hut chim bang lang thang G~p nhau b6ng thay ngo ngang Nui con bo ngo rung man mac s'au Dbi ngubi nhu tt;ea b~ dau Ban ba xu l~ ve dau bay gib Que huang cach neo d6i bb H{;!n tinh xin chep v'an tha gåi ngubi. CoPhu

45


,

nang Ai Cd trong ch~u up Ha Tien ngoQi ky sV tieu thuyet MQng Tuyet That TI6u MUQI

(tiep theo Phap Am

Chuong Nam: Tet Doan NgQ nam Dinh Ty' Horn nay la Tet Doan NgQ nam Dinh Ty' (1737) vi la ngay Tet cho nen khong co bu6i håu vi~c cong, Nguyen Nghi dang tha thån o T~p Xuan Hien, tia la ua cho may gio Lan vtra nåy n1,l thi co nguai linh thi v~ buac VaD båm ding co l~nh M<;tc Ifau tri~u ong VaD phu. bng hai lay lam l<;t, e co gi bat thuang. Mu6n biet r5 han, ong hoi l<;ti nguai thi v~ thi nguai do thua ding: - Con cling khong ro co vi~c gi han, chi biet dem qua Linh Ifau d~y dt sam ra Th1,l Duc Hien ttr hoi gia Siru. Linh Ifau khong sai båo ai rna tv tay so<;tn dQn giay ta chua trong cac trap bo ra btra bai. Mai den r<;tng dong Linh Ifau co ve khong vtra y ve vi~c gi, rai thi truyen cho con ch~y ra day thinh ngai. Nghe nguai linh thi v~ noi xong, Nguyen Nghi quay VaD quan d6i chiec khan lUQt len d'åu , rai ch6ng g~y di thea nguai Hnh ra c6ng nha. Khoång gifta gia Thin thi Nguyen Nghi tro ve, khac vai ve binh rmh van co, tren m~t ong horn nay hi~n len m9t net tU li!. Dang lom khom ch6ng tren g~y truc, bUac nhung buac gap gap khong thea thoi quen nhu moi khi di dau ve, du b~n gi thi b~n ong cling ghe qua m9t chut tham xem may ch~u hoa da dUQc tuai co tham khong? bng di thång VaD trung duang, mui huang la Th<;tch Xuong Ba va la Ngåi CUU lam cha ong hoi dtrng buac. bng dung l<;ti ngoånh nhin hai ben khung cira, cho mi~ng con doi dn n6i ng~m dang tien da co hai bo la thom cua tiet thang nam rna nhu mau vtra giat vao treng khi ong vtra di khoi. Chua kip ngai len s~p , tay vtra thao nep khan lUQt dua cha con h'åu gai vtra båo: - T6 Lien, may vao trinh co may sang ngay ta d<;ty. Rai ong l<;ti g<;tt di: - Ma thoi! Co may cling sap sang day, khong phåi gQi, cho may vao, nM båo nhu mau bua co trua

46

so Tet Ky Måo 1.99) nay dtrng bay bi~n, phien lam. Con h'åu be vtra buac VaD thi m9t thu sinh qu'ån ao hQc tro mem m<;ti, tay bung khay tra eung kinh buac ra. D~t khay am chen tren an, chang thu sinh buac l<;ti dung sat ben s~p, cho cha ngai diu dang thua: - Phong tra Vli Di Son Ky Chung rna ngoai baD thay co chu de: 'Tit Thuy, Ngo Kfnh Duong tien sinh daa tt;'ing ". Canh tra den rna tM, trong khong d~p nhung huong ngat l<;t qua. Horn nay Tet rna phong tra cli cling vtra het, con mo pha h'åu cha, cha thuong xem. bng gia kh6ng d~ y cau noi van hoa dai dong cua con, Mc nhin chang thu sinh trang trea rai cau may: - Phu Ctr! Cha da båo con gai den tu6i c~p ke rai rna cu m~c nam trang mai cho no 16i th6i ra. Lau nay cha båo rna con khong tuan, nay thi th~t kho nghT cha cha. Phu Ctr tuc nguai con gai m~c nam trang hai co chUt ng~c nhien nhung dap l<;ti gay gQn nhu da ttrng noi di noi l<;ti thu9C long: - Con dau dam cai lai cha d<;ty, nhung con nghe cha sap ttr quan cho con ve que ngo<;ti, nen con diM cu an mc:).c nhu the nay ft lau nua cha ti~n vi~c di duang di sa. vå l<;ti con nghT bay gia d9t nhien khong m~c hQc tro nua rna trang suc nu lUll, con se ngUQng nghiu mat het tv nhien, no ra lam sao ay! D~ khi nao ve ben ngo<;ti rai con se thay d6i. Chtrng do con se dUQc t~p tanh dang di~u , cir chi cua cac chi em nha di con hang ngay g'ån glii, co le de dang cho con hon. Cha xem o day kh6ng co ai lam b<;tn gai vai con het, cha bat con lam con gai rai con choi bai vai ai? Con buan chet! Binh thuang moi khi nghe thay con gai co nhi.'rng lai noi va di~u b9 do, Nguyen Nghi da san m9t cau noi rat quen d~ noi l<;ti vai con, nira dua nira th~t: - No giå trai rna no lam nhu con trai chfnh tong khong b1i.ng! H6m nay lhi 6ng khong noi dUQc cau noi vui ve do, don chen tra tren tay con gai nhap giQng,

Phap

Am

Ph ~t Dån 99


ong chi ch6 g6c s~p båo Phu Cu ngoi, ong ch~m rai n6i: - Thl!C la kh6 nghT cho cha! 6ng l~p l~i cau n6i d6 khi dtta tay vuot vuot chom rau b,!-c. Båy gia Phu Cu mai nh~n thåy cha mlnh c6 m(>t ve lo au khac thttang. NI;I cttai tttai tren moi nang tI! nhien khep l,!-i, nang l~ng yen ban khoan nhln cha khong dam hoi them.

rna chtta dam thtta r5 y d~h the nao. Chuy~n quan h~ qua! Cha phåi ban ky l,!-i vai con xem sao, cha cu nom nap sQ mang t(>i khinh m~n be tren.

Phu CU cham chu nghe cha n6i, c6 ve ngåm nghT trong khi chuyen them chen tra mai cha, m(>t chut sau nang blnh tinh thtta: - Thtta cha, con xet sa di con phåi cåi nam trang la VI cånh ng(> gia dlnh. My måt sam, khong c6 ch~ em gai, 6ng gia nhap them m(>t ngl;lm tra roi thong thå dtta tay con theo cha h9C doi nghien but, thai thttang giao du vai dfty khay tra ra xa. Nttac a mi~ng chen hi~p men son Gm, cac mOn sinh cua cha, muon cho ti~n vi~c, cha cho con thay cho chen tong s6ng måy gi9t ra thtt an. Theo thttang m~c thtt sinh, dieu nay ding la m(>t vi~c tong quyen, thl clt chi d6 tuc la xong bu6i hau tra, Phu Cu chi vi~c ttrong cling khong c6 chi la t(>i l5i. Con nhtt vi~c vao hau mang åm chen vao tha a Chieu Anh Cac dem Mi Nguyen Tieu trong. thl båt qua cling nhtt bao nhieu cac thtt sinh, Horn nay chtta dam mOn d~ khac cua cha va cua cac bac dån chiec bOng chieu thu v(>i dung len, nang theo horn d6 dttQc dl! nghe tieng cha u rai Niing thu chenh che'ch nhuom ta dttang ngoi yen ben g6c s~p ng9c rat rna thOi, dieu d6 l~i cling khong c6 In b6ng chieu thu khåeh d~m trttang dQi gl la ph,!-m thttQng. L~n d~n trong thu ai d6 nhi? - Chtta chac cha con Nguyen Nghi lttam con roi san gi9ng: M~t mung kh6i toa quy~n hai sttang. ta se dttQC ve dau! - Con hay nho l,!-i xem, c6 phåi dau con chi Chinh chicn xui nen khach l'!-c bay Gay ra la t,!-i dau c6 vi~c mai ml!c rlta nghien, va chi c6 vi~c GiUa mua sttang kh6i gi6 heo may nam con vao lam dl! nghe nhtt cac thtt sinh khac dau. Con da Nui doi da ua vang cay co tha, ngam tha dem che khac den dtta, con då v~h tha Qua Song lUng la soi nh,!-t sac may. h(>i a Chieu Anh Cac Dang, con da ngam tha Nom cua M'!-c Ifau, rna horn nay lam cho con da khoe tai a m(>t nai tao dan van h(>i, Dttang xa hoi khåeh c6 chon chan? cha kh6 nghT vo clt t9a toan la thi hao thi ba, con quen het cå Lltng thltng chi hoai t(>i chiec than! cung! roi sao? Nhtt ke m(>ng du tlm åo ånh Nfn m(>t luc, ong n6i tiep nlta nhtt n6i vai mlnh, nlta nhtt n6i vai con gai: - Trå lai the nao cho xong vai M'!-c Ifau day?

M~c

cho the sI! cu xoay van.

- Thtta cha, con nho r5 Him, nhttng binh tinh rna xet thl dieu d6 cling kh6ng den n6i L~ D~m lieu quan san bttoc d~p don Ifau bat t(>i cha con ta. Huong chi h6m d6 Trieu dang s6ng cuon l~nh hoang hon M'!-c Ifau då chang khen thttong con la gl. Dong thu vån chåy tr6i nam thang Ma sao ta cu gia doan, M~c Ifau chtta biet va Rieng månh trang con dQi cuoi th6n! ta cling chtta trlnh M~c Ifau r5. V~y nhan Van Nl10ng dip nay con tttong cha nen ban voi båe Tran, nhO bac trinh r5 gia dinh, nhan ti~n cha xin Phil Cu n6ng ndy tu quan, slta so~n cha kip den Trung Thu nay trai bot muon nghe cho het cau chuy~n, Nguyen Nghi thl to ve d(>ng thi cha con ta ve Gia D~h dttQC roi. boi roi rna cu ke ca. Nang muon gil;lc cha rna kh6ng dam, ngoi gittang to mat ng6ng dQi. 6ng voi tay 16i Nguyen Nghi thong thå d~t chen vao khay roi båo: chiec trap mun l,!-i gan, mo trap låy mieng trau rna Phu - Th6i con vao roi cha se li~u. CU tem san d~ vao tu ban sang. Bo mieng trau vao mi~ng, tay 6ng l,!-i nit dieu thuoc sau ken giat trong chiec ong doi moi, Phu Cu dtta d6m llta cham vao dieu thuoc Mui la Httang Nhu tu buong sau x6ng len ngao ng,!-t, ba cho cha, hut xong m(>t hai thuoc, 6ng n6i ch~m ch~m: nhu måu gil;lc Phu CU vao g9i dau. Cåe ba tin ding - Con nhO chu! M~c Ifau da khen thttong con dem h(>i nhUng nang thieu nu yeu kieu, can g(>i dau bang nttoc tha Nguyen Tieu d6. Sang nay M~c Ifau doi cha vao, cac la tham hai trang d~p Tet nay, va phåi g(>i dung giUa nhac l,!-i hay con tårn tac khen mai, M~c Ifåu tru yen cha Ng9 ngay mung nam thang nam d~ cha t6c them mttQt hay cho gå thl1 sinh lam tha d6 vao hau nghien but a rna va dai. Thl,l Duc Hien, M~c Ifau l~i con an can båo cha hay cu Bua Ng9 phan d9n len, nang xoi cam cha cha, len len d~ con a lu6n trong Cac cho tInh rna chuyen lo h9c nhin net cau tren tran ong gia rna bang khuang thttang nghi~p. Trong Cac san c6 nhieu sach va va san c6 cac v~ dm: su ph6, tha ho rna d9C sach, rna hoi nghia. M'!-c Ifau con - Neu minh la con trai, neu dttQc la con trai thi con suy nh~n xet ding chang con trai nho nhan om yeu d6 båt tåt Hnh gi nua, thi l~h truyen cua M~c Ifåu h6m nay la m9t phåi ~p va ngh~, hay cha chuyen tam ve van nghi~p rna h,!-nh ng(> v6 cung cha dai thtt sinh, nhttng rna tiec qua! th6i. M'!-c Ifåu tru yen trang luc d(>t ng(>t, cha chi vang d,!-

Phap

Am PMt Dån 99

47


Minh la con gai day rna, neu biet minh la gai thi M"!-c Hau se nghT the nao ... ? Nang khong dam nghT them va tha than nhin cha, tMy cha lo Hlng rna nang ding dam lo Hing. Ong an qua loa cho xong bua, dung len båo: - Chieu nay cha sang båe D~ng va båe Trftn, co le an com chieu voi hai bac ben ay. Con va nhu mau bat tat phåi dqi cha. Phu Cu sai con T6 Lien mac chiec vong to a hien ngoai cho hai bl,li truc d~ ang nam nghi cho mat, nhung ang ngan l,,!-i, rai ch6ng g~y ra di, giua bong trai choi chang tren m~t nuoc Dong Ho.

Chuong Sau: Phil CU Vi~c Phu CU cåi nam trang khong phåi la m(>t vi~c nghtch choi khong co duyen co.

tQng ece ehien si, van ngh$ si va toan dan Ra rang muon canh tinh hoa Ca vang phoi phoi tieng ca vang lung Con tim nhi~t huyet bung bung Tråi bao ngay thang va cung nau nung Horn nay thoa chi anh hung Muon dan doan ket m(>t long Mu tranh Di~t quan ti~u t6t l(>ng hanh Treo ca C(>ng sån toan banh truang len Non sang may thuo vung ben Eting lan song do n6i len lan tran M(>t con åe m(>ng da tan Ngay nay ta quyet dyp tan quan thu Van khuon m~t ay nam xua Van doan quan ay xay ba coi xua Noi guong Trftn Ly co thUa Ai nguai chien sT tieng to cung dan Ura thieng thåp sang d~m ngan Vong tay xiet ch~t danh tan gi<'j.c Ho. Muon tieng hoan ho!

Nguyen Nghi dung buoc t,,!-i day da gan båy nam rai, nam nay Phu CU da han muai sau tu6i. Thinh thoång cung nh~n duqc tin que Ngo,,!-i a Gia DtDh, noi do Phu Cu hay con m(>t ba di va vai cht em b"!-n di. Thay con gai da lon dm ~p tanh nU cong nu h,,!-nh dS rai con X!lat gia thi viec dem Phu Cu ve que Ngo,,!-i cho di d"!-y do la vi~c Nguy~n nghi Mn lau nay. Y dtnh do Nguyen da tung dem ban voi Phu Cu va nM mau nhieu lftn, chi con cha

48

Tu sau cu(>c Mi tho den Nguyen Tieu a Chieu Anh Cac, Tang Duc Hau cang thay long them yeu thkh van chuong. Vå l,,!-i vi~c quan vi~c binh trong Tran, Hau da yen long, da co cac tt10ng ta tai nang va Phu Nhan quån llnh.

nhung trai tim vang

Nguyen vao hai båy nam ve truoc, nam Canh Tuat (1730), vq Nguyen Nghi tlt n"!-n trong con ch,,!-y lo"!-n gi<'j.c Sa T6t. Co le vi chan nån thay cånh giet choc va buan rftu vi vq mat tuc tuoi, Nguyen khong nghT Mn vi~c tl;lc huyen nua. Ong tim m(>t ba nhu mau dS san soc Phu CU, dua con gai d(>c nhat cua ang Uy~n Huong cho no an m~c con trai. Viec cho dua con gai m~ coi me an mac con trai cung la bai tinh the rna ra, trong luc ~i<'j.c cU6p hoanh hanh mu6n tranh m9i bat trå c d9C duang, Nguyen nghT cho con gai cåi nam trang dS ti~n vi~c ch,,!-y lo,,!-n. Dftn rai cung quen nep di, trang no g9n gang xinh xan, thea choi bai h9C ~p chung voi b9n mon sinh, clt chi y nhu con trai, Nguyen ding khong nghi Mn vi~c thay d6i cho con gai nua.

dtp·

Nhung vi lau nay lt1U l,,!-i Tran Ha Tien, Nguyen quyen luyen vi phong cånh tham u cung co, quyen luyen vi long tri ng(> cua M"!-c Hau cung co, nhat la quyen luyen vi bao nhieu b"!-n be dang di~u, van m~c giao tinh cung voi bao nhieu hao du thang thuong, xuong h9a tan ttch da dm chan nguai ngh~ sT gia khong cho dut ao ra di, lftn bua cho Mn tiet Doan Duong nam Dinh Ty' do!

Hau yen tam nhat la ben Hau da co vt chinh that Nguyen Phu Nhan Phu Nhan la m(>t tay can quac anh hung, lam thai co th~ thay m.u chi huy m9i sI! vi~c quan binh luong xuong. Cac thi si van nhan gan xa cac noi d6i voi Chieu Anh Cac ngay cang them no nuc. Moi khi du lam ngam de, phu thi xuong ho,,!- chat cao hang d6ng, cung voi tho van cua Hau, phan moi thoar cåo, phftn con thoi xao, phan chua tinh tå cu cang ngay cang bUa b(>n, trap nay trap khac dfty day cå len! May lau nay rN, Hau dtDh dem cac thi van do xem khåc an hanh dS van the, v~y thi cftn phåi co vi~c sap xep l,,!-i cac thi cåo, phan nao nen tuoc bot <1i, phftn nao nen phåi giU l,,!-i dS tuySn lay nhung bai toan bich.

Dem horn rai, M"!-c Hau thao thuc mai, tårn tri Hau loay hoay nghi ve t~p tho dftu cua Chiec Anh Cåe se dem khåc bån. Phåi phan dtDh Thuqng - H,,!-, sap xep truoc sau nhu the nao, rai phåi nghi d~t cho t~p tho m(>t cai ten "Ha Tien Tuy But" chang? "Ha Tien Nhan Vinh" chang? "Ha Tien Danh Thilng But M{ic Luu Ng6n" chang? Den nhung tam tieng, hay thi co hay nhung rna dai dong Hlm. Cai nhan de nay van hoa rna co nhieu y nghia nhung l,,!-i khong duqc g<,m. Hau chqt nho ra co t~p tho moi d9C horn nao 'Tdy Ho ThtJp Vinh" giån dt the. Hang Chau ben do da co muai cånh thi a day ta cung co Ha Tien ThtJp Vinh kem ehi rna l,,!-i duqe ro rang. L,,!-i con bai TI! nua, it ra eung phåi co bai TI! the nao cho hay. Bai eua Du Kiem Ngu lao nhan g9t giua qua. Bai eua Trftn Hoai Thuy tien sinh eung hay, nhung eå hai deu ehua du ro. Cå hai deu khong då d(>ng Mn sI! nghi~p eua tien quan la m(>t dieu sa sot lon. Chinh minh phåi lam TI! eho t~p tho nay moi duqe, hai bai kia chi neu dS Phap

Am PMt Dan 99


lam bai B~t rna th6i. Nghi Mn dåy thi M~e Håu da quyet dinh. Trong o V9ng Uu da di~m eanh t\1, Håu truyen thi v~ dot hai ehiee den IOng cho Håu qua Thl,l Duc Hien.

ta

Trai thang nåm mau sang lam, ehua het gia Dan rna anh trai da r~ng r~ng sau hang duang lieu d9C tuang thanh. B6ng trai sang dua Håu trå ve th1JC te. Håu mim cuai m<)t rninh, euai minh da rna mang va vån nhilng dåu dåu. Håu dung len ra baD lan nhin trai da sang r5, hai gi6 mat binh minh khien cho Håu trå v6 rut ehiee the, g9i nguai thi v~ trao cho, tru yen ra tri~u Nguyen Nghi V~lO ngay Thl,l Duc Hien, Håu dqi.

ra duy~t, m<)t trap, roi Hau gio eac tnip, dem eac giay hai ba trap, eae giay ta da bo bua bai kMp tren m~t thu an, khap tren s~p quanh ch6 Håu ngoi, Hau cau may to y b1Je b<)i. Hai ng9n b~ch l~p cam o hai dau su tir bilng ngge th~eh da ll,ln gan het, thi v~ da thay hai ng9n khac. T1J nhien Håu dua tay va cac giay ta x6 don VaD dau eMn tren eat m<)t g6e thu an, roi keo chiee goi xep bilng gam ti Chan t6i in bai cat vang tay, t1Ja lung VaD goi. Hau Gi~n saG con s6ng lam tan mat roi! nha l~i dem h<)i tha Vae gi dau vet ehån t6i Nguyen Tieu o Chieu Buac qua in d~m ngan dai kh6ng tan Anh Cae, lien tuong dua trf Hau nha Mn chang Cho t6i lam bai cat vang thieu nien lam tha va D~ in tung dau chan chang buac qua ngam tha dem d6, tha etla Cho t6i lam gi6 baD la ga h9C tro ay nghe cling D~ toi th6i gi6 bay qua eat vang. duqe, Mn gi9ng ngam nga etla ga thi tuy~t di~u. Con trai rna gi9ng thanh nhu gi9ng con gai kh6ng bilng. Ngo i nha l~i gi9ng ngåm xua nhu con vang vang em ai trong ky uc etla Håu , l~i con dang di~u ctla ga nila.

Cho toi lam bi~n menh mong D~ ai bai mai rna khong den

ba

Bao nhieu the h~ tu6i tha Buae qua d~ l~i tren ba bi~n xanh. T~i saG s6ng cu n6i ghenh? T~i saG gi6 cu quån quanh ch6 ngoi? Vae gi dau vet ehån toi Buac qua in d~m ngan dai khong tan .. .

Phil CU sau khi nghe cha k~ l~i ehuy~n bu6i hau ban sang t~i Thl,l Duc Hien, nang c6 cam giae nhu dai minh se c6 gi thay d6i, lang nang thay bån khoån rna khong nh~n ra duqc la bån khoån vi dieu gi? C6 m<)t dieu nang thay r5 duqc la lang nang kh6ng thlly lo åu sq hai nhu cha vi nang cam thay nang khong c6 t<)i Vl!- gi Mt. Thay cha lo lang thi nang eling lo tang v~y thoi! Ll!- m<)t dieu la saG nang thay lang minh vui r<)n han la lo sq. Hin la minh kh6ng th~ n~o eu giU mai nam trang nhu the nay VaD hau but nghien cho Ml!-c Håu roi, con neu nhu Ml!-c Håu biet mlnh la con gai thi Håu se nghi the nao ve mlnh dåy? Ching phåi båy gia nang mai nha ll!-i vi~e gi xåy ra dem h<)i tha å Chieu Anh Cae, rna da tu låu nay nang kh6ng luc nao quen dem haG hung n9. Phåi ehång nang vui suang vi duqe M~e Håu ban thuong vang ng9c va duqc m9i nguai khen phl,lc vån ehuang, dieu d6 cling c6, nhung rna nang thay lang c6 gi vui suang khae han dieu d6 nila. Uu nay nang c6 m<)t cam giac rna mang kh6ng r5 r~t thi horn nay nang b6ng thay e6 m<)t cam giae r5 rang khi nang chqt nha tai tia mat etla vi thi si anh tuan dem d6 ehåm chu nhin nang eaeh nåm thang nay.

Da nhieu lan Håu nM Mn hinh b6ng nguai h9C tra s6 khOng be nho c6 m<)t di~n ml!-0 my mieu, trong net thong M<)t minh truac bi~n baD la minh ctla ga c6 cai gi Truac baD la mai nh~n ra ph~n nguai ngåy tha de yeu. Dang Trong tran la cai bau trai ctap etla ga hinh nhu de Lao xao cong eay van lai bi~n Dong. khien cho lang triu men. Gi6 IOng ch1Jc nuot hu khong Khong hi6u saG trf Håu Ta ngoi b6 goi giUa vang nhån sinh va viin hinh dung Mn Trong ra duenh s6ng chan ghenh nhilng nguai con gai hay Tan trong trai dat thay hinh so khong. chil dai xua, h9 phåi d(fp Nang can nha r5 lam khi mat nang bat Mp Hai Viln han nhieu lam! Nhung rna tia mat M~e Håu ehåm ehu nhin nang, so sanh lam ehi, ehang nang da th(fn len, m~c dau nang co het sue thieu nien thu sinh nay la con trai rna sao ll!-i dem so giU binh t'inh rna tay ehan eu thay lung tung, lang nang sanh vai nhilng Tao Dl!-i Co, To Ti~u Mu<)i lam chi. C6 da giao d<)ng th1Je nhieu. Tia mat diu hien triu men d6 le nao ga l~i la hi~n thån etla nhilng trang khue eac van saG rna khien cho lang nang ngåy ngat e ap. Nang cling chuang d6. kh6ng phån tfch, khong suy xet ehi han, nang ehi thay ang tuang quån hay ehil kia, dåu chua baD gia to ra la khach da tinh nhung eling kh6ng vuqt ra ngoai tinh ehtlng. Nhilng luc vang ve lang saG khoi va vån uac rna nhilng hinh b6ng giai nhån, dung han la nhilng b6ng giai nhan hay chil, dieu rna låu nay vi me mai vi~c binh nhung roi quen lang.

Phap

Am

Ph~t Dan 99

nhu e6 ehut gi khae Il!- trong lang m6i khi nha Mn. Nang kh6ng tin la M~e Håu se bat t<)i cha con nang sau khi biet nang la gai, nhung rna nang cling khong biet la roi se ra sao? Ra saG thi ra, lam the nao eho cha khoi lo nghi la duqc roi. Bo dåy rna ve que ngo~i d~ tim l~i m<)t vai net than yeu etla m(f nang qua nguai di ru<)t thit nang eling uac mong

49


låm. Dl1qc lam chi em, chai bOi vai con nha di d~ ~p tanh cong dung ngon h~nh nhl1 baD nhieu ngl10i con gai khac, nang ding thfch va c6 le ding se dl1qc nhung ngl10i ba con ben hQ ngo~i chiu chu9ng nua. Ma sao nang van chl1a tl10ng tl1qng dl1qc net m~t cua di va cua chi em hQ d6 the nao, c6 ai se nhin minh bång tia mat triu men khong? Con cånh nha ben que ngo~i nua, nang chi con nha la mo th6i, hinh nhl1 la xa l~ va buon buon kh6ng vui ve nhl1 dlly thi phåi.

a

Nghi den d6, long nang dam ra lo ng~i, m9t khi cha nang se tu gia M~c Hau dl1a nang ve tim l~i ben ngo~i rna chang con ai, ho~c di nang se kh6ng con m~nh gioi, ho~c nha ctra da d6i doi, ho~c kh6ng g~p ai than thfch, chung d6 c6 le cha nang se them nhieu lo nghT ve nang han. Tuy nM lai cha d~n la kh6ng ve lin cam chieu nay, nhl1ng khi thlly b6ng hang dua nga dai ra me nl1aC D6ng Ho, nang cling thlly s5t rU9t nhl1 mong dqi m9t tin gi cMm den. TMy buon buon nang tha thån ra trl1ac c6ng ng6ng chung. Chl1a thlly cha ve, nang l~i tha thån tro VaD ghe l~i T~p Xuan Hien, tl,1 nhien nang dl1a tay ngat m9t bong hoa Lan, cam b6ng hoa ve ve trl1ac mUi ngtri m91 mui tham nhy nhang thoång khien cho nang thlly de chiu.

C6 ai l~i dam ngat hoa, dieu rna cha nang nghiem cllm, cha nang biet dl1gc thi mang chet. Nhl1ng rna chieu nay cV chi v6 tinh d6 kh6ng lam cho nang c6 chut gi lo sg. Mai cho den khi nimg bl1ac VaD nha, con T5 Lien thlly tay nang con ve ve bong hoa lan, n6 keu am len, nang mai chgt nha ra va nang khong nho la nang c6 ngat hoa hoi nao nua.

Nguyen Nghi dl1gc hai b~n dong b5i baD cho cai tin khong den n6i la sllm set nhl1 6ng da nghi. Tin d6 da lam ong ng~c nhien kh6ng ft. Sau khi nghe D~ng Minh B6n va Tr'lln Minh H~ do Nguyen Nghi nho trinh vi~c Phu Cu. M~c Hau chang nhung kh6ng bat t9i rna con ngo y mu5n n~p Phu Cu lam vt thu Ca trong phu. Tllt cå dieu lo nghT cho Nguyen Nghi lllu nay la dua con gai kh6ng my da den tu6i phåi tfnh vi~c thllt gia. Vi~c ong tfnh tro ve Gia Dioh giao con gai cho ben ngo~i cling chi vi vi~c tl1ang lai chung than cho Phu Cu rna th6i.

a

6ng da nhllt diM vang lai M~c Hau l~i, rna khong nhllt diM cling kh6ng dl1gc, y M~c Hau da quyet va cac b~n be cling deu tan thanh vi~c h6n nhan nay. Phu Cu thi khong ng~c nhien khi nang biet la minh se dl1gc n~p VaD M~c phu. Vi~c nay nang cho nhl1 da c6 m9t tien dioh an bai va than nang da quyet dem nep gvi dl1ai sl! che chå cua canh tay anh hung phong nha. O

huong

v~

que

m~

Trlim nlim nguy~n m9t hl1ang voi Ngan nlim thi van m~t troi phl1ang D6ng Nhl1 ngan con su5i con song D6 ve bi~n cå m9t dong hoa chung Ban tay m'åu nhi~m baD dung TInh thl1ang cua my menh m6ng dllt troi Gi6 lua vang tieng my ai! Cua dan con Vi~t ra khai vQng ve Biin tran nl1ac mat tr'åm me M~n them nl1aC biin, m~n te cå hon! Nhung chieu d6 b6ng hoang h6n Vl1ang thea n6i nM n6i buon baD la Thl1ang sao månh dilt phu sa B5n ngan nlim van nå hoa L~c H6ng Vun boi caD nui dyp s6ng Xung danh vlin hien con Rong chau Tien Dau nay l~c bl1ac xa mien Van mo lua crun, van ghien che tl1ai Kh6i len mai r~ m'ta voi Dong dl1a giQt nang chai vai sao dieu X6m lang oi net thl1ang yeu Dem ngay trlin trå baD chieu x6t xa Van mong m9t sam giao hoa Nlim cMu noi Vi~t phl1ang xa h9i ve. VAn Nl10ng

tra h,li cho the ky The ky nay t6i cung em dau kh6 Doi 1l1u vong dån d~t den bay gio Luc ra di long n~ng triu l1ac mo Cho que hl1ang ngay mai hoa van nå. The ky nay em va t6i trac trå Troi que hl1ang em lam lii sam chieu Nai xu ngl10i anh l~c bl1ac diu hiu Hai manh doi hai neo dl10ng kh5n d5n. The ky nay chl1a m9t l'ån yen 6n Chien tranh dai day xeo khap que hl1ang N6i dau thl1ang vai baD cånh do~n trl10ng Trlim nli:n qua 1l1u day tung the h~ . The ky nay mat l1U sAu ngiln l~ Nhung oan khien giling phU m~t bi~n D6ng Cånh chia ly. 6i! dut ru9t xe long Lap thuyen nhan x6t xa tung thlln pMn. The ky nay t6i vai em l~n d~n Duyen lå lang cu5i the ky hai ml1ai Thap sang yeu thl1ang cho ro tinh ngl10i Xay dl,1ng l~i nhung gi VUa d6 nat. CoPhu

(Con Tiep)

50

Phap

Am Ph~t Dan 99


Kh6ng noi eling kh6ng xong.

N6i ra ta b~ k~t Kh6ng n6i eling kh6ng xong Hai eåu dau m(>t bai k~ eua m(>t v~ Thien Su Vi~t Nam song gifta the ky thu 17, Thien Su Chån Nguyen. Hai eåu k~, m(>t the dung ehenh venh gifta hai nga huu v6. Noi hay kh6ng n6i? Chung eu(>e, bai k~ danh phåi ehåm dut bllng m(>t net ehåm pha lUng la: VI anh dua m(>t net Dau nui anh duang hong

due kinh • va Khåc Khoan Tuyet mi rir vao khuya, m~t trai vua mge, tuyet da ng~p trang vuan sau. T6i dåy them m(>t khUe eui VaD lo. Nhln lua boe ng9n, nho l<;ti måy van tha eli da quen måt ngu yen van:

ca

Chang nhu måy mua thu Thiep nhu khoi trong lo Cao thåp tuy co khae M(>t thå eling tuy~t mu Dge l<;ti bai tha, råt nhå, tung ehu, tung van. Råt nhå, du M m(>L mlnh mlnh nghe eho Mn khi lai tha tan ra, y tha nh<;tt nhOa, eho Mn khi trong t6i, ve bai tha, rot l<;ti ehi con m(>t ehut bång khuång kh6ng ten thi t6i l~ng thinh di VaD eai bång khuång do. Quanh m(>t ehu. Tuy~t mil. Nghi Mn m(>t dnh ehim thoang tren m~t nuae. Bong ehim, nuae khOng luu gift. Chim dåu d6 l<;ti duang bay? Khoi måy tan tae. Am thanh, mau sae eling v~y. Cling v~y, thiep va ehang. Tåt m(>t thå eling tuy~t mu. K6 eå ehu va lai. Kinh va K~.

ca,

T6i hi6u t<;ti sao nhung nguai lon eua nhån lo<;ti tu e6 thåy deu ehi muon nfn thinh. Kh6ng Khuu, Lao Dam va Thfeh Ca Måu Ni. Trai kh6ng noi, ta dåu muon noi? Ta dåu co thuyet lai nao? Cai ta muon noi, eai do dåu co th6 noi dUtle? Cai do, båt khå thuyet, båt khå tu nghl. Båt khå d<;to. N6i ra la

b~ k~t.

Nhung rai Kh6ng Khuu van n6i, eå dai. Lao Dam thl n6i Mn 5.000 ehu D~o Due Kinh va Thfeh Ca Måu Ni trong suot 49 nam hoang phap, ngu yen lai D~i Bat Nha, da noi rong ra tai 22 nam. Phap Åm Ph~t Dan 99

T6i duai thång ehån, nguae mat nhln nang sam xuyen qua mieng bang barn nai khung etta, anh nang lung linh mau sae cau vang. Tt! hoi nang sam dfch tht!c mau gl? Xanh hay då, tim hay vang, hay la do tåt eå mau sae g~p ga rna thanh? Nhung c6 eu(>c g~p ga nao keo dai mai mai? Ånh duang dau nui dåu giu mai mau hong? Cai the chenh venh gifta huu va v6 dåu c6 th6 dai dai tan t~i? Cai kh6 la nh~p VaD eai the d6, kh6ng thåa hi~p, rna vUan len, va vUtlt qua. Tu di phue !<;lp tlm ve di dan thuan, tim ve eho tai cai khu6n m~t eua ehfnh mlnh khi mlnh ehua sinh, ehua thanh. Anh duang hong khi ehUa nh6 len khåi dau nui. Cai x6n xao nhu len trong dem sap tan. Cai do. Ngoai vuan tuyet mi trang va l<;tnh trong im st!ng cua trai va dåt. Trong lo eui, n6 ran tan, ng9n lua thåp caD åm mau h6 phach. Ngoai kia vang l~ng. Trong t6i ... van ehua vang l~ng. Trong t6i van thåy rilng ... chua 6n. Dåy them eui VaD lo. Cui ga eåy phong phai no tu VaD thu, ltta nhu boe ng9n tu lang ga. MQC trung sinh hOa? MQc t~n hOa toan di~t? Lua sinh trong lang g6. G6 het lua khOng con. Ltta kh6ng con, nghia la ... sao? Ltta se bien thai tuy van tan t~i hay eling nhu khoi va måy, ltta se trå ve, se di vao lang cai do, tuy~t mu? Cai do, di rna eho Mn h6m nay, ehUa m(>t v~ thi~n trf thue, ehua m(>t v~ Bo Tat nao m6 tå dUtle hlnh tUang, xae d~ dUtle th6 ehåt, eai d6 co th6 giån d~ nhu mUa va nang hi~n huu råt tt! nhien - r.1~t troi ll,li m<;>c luc dem tan - nhung eling l~i e6 th~ v6 eung phue t~p, ån hi~n v6 lUtlng, vai v6 lUtlng danh hi~u, moi danh hi~u la m(>t khfa e<;tnh d~e thU. Chån Tårn, Di~u Tårn, Minh Tårn, Bo De Tårn, Oiae Tanh, Chån Nhu, Ph~t Tanh, Phap Oiai Tanh, Kh6ng Tanh, Nhu Lai T<;tng Tanh, Bat Nha .... eai t(>t kh6ng, eai di~u sae, eai båt khå tu nghl, eai rot råo euoi eung ... rieng vai t6i, tu bå nuae ra di nhung nua khuya tinh giåe, cai do, ehfnh no, d6i khi van thåp thoang trong t6i, hoa trang thanh nhung lai tra van tro treu, nhung t~i sao ray rut lang dang quanh t6i, tuång nhu de dang nam b~lt, bong l<;ti xa rai, nhoa dån, bien

51


h~n, tuy~t mu. Trong dem den m~t phap con l~i chi la nhung vet tfch ghi l~i trong kinh va k~. Nhung vet tfch nhl1 nhung dau chl dl1ang. Vo 1l1qng neo dl1ang, vo hrqng phl1ang ti~n, tuy theo can ca cua tung chung sinh trong vo 1l1qng chUng sinh, tuy thea tung coi phap trong hil.ng ha sa so coi phap. Nhl1ng cUu canh chi la me?t. Cai do.

mo mo

D6i theo cai do "Co eDi :tly (mh sang eua PhrJ.t lam phuong ti4n noi phap, eo eDi hfy Bo Tat lam phuang ti4n noi phap, eo eDi My bong mat edy Bo D~ lam phuong ti4n noi phap, eo eDi l(fy Hu Kh6ng dl noi phap ... " Toi d~t cuon Duy Ma q.t xuong ben lo Sl1oi, nhoi thuoc vao tåu, hft hai thuoc dall trong ngay. Hai thuoc tham toa am gian phong. Bat giac toi nghT den me?t mui hl1ang l~. Me?t mui hl1ang nhl1 me?t phl1ang ti~n n6i phap. Mui hl1ang coi nl1aC Chung Hl1ong. Tro l~i cuon kinh: "Qua khåi 42 s6' eat s6ng Hang eDi PhtJ-t, eo nu(fe ten la Chung Huang, Due PhrJ.t thi hi4n nai do la Due PhrJ.t Huang Tfeh . Mui huang nu6c do so vm mui huong eDi trai , eDi nguai va eDi PhrJ.t 10 phuang, no tham han het. Due PhtJ-t Huang Tfeh My mui lam phuong ti4n dl noi phap. Chung sinh eDi nu(fe Chung Huang nghe mui huang ma ngt) dr,zo."

a

Toi hH dai me?t hai thuoc. Day ph6i. Hai thuoc nghe nhl1 c6 pha tre?n nhfeu mui hl1ang cu toi tl10ng da phai, da tuy~t mu. Mui ua hoa Ng9c Lan, mui am hoa l{ong, mui ngai hoa Cau, mui d~m hoa S6i, hoa Ngau, mui dång hoa S'au nang he thang sau, mui nong hl1ang dem D~ Ly. Va mui ngat cua nhang. Rang chfeu mien doi Bac Vi~t d6 re?ng me?t nen g~ch Bat Trang. Goc cau, goc d~i, ng9n co ke tl1ang, canh hoa beo tfm ngat ba ao, tat ca 16e len trong nang mUe?n, tan vao mui ngat cua kh6i nhang. Nang nh~t roi tat ngam. Dat lan vai trai. Tu bang b~c sl1ang kh6i dang len me?t c6i phap thanh hlnh, chung sanh me?c m~c hien lanh chi c6 me?t ph~t hi~u d~ lam ph~t sV. V 9ng ra tu d6 mai chua cong vut chu dao, c6ng tam quan them da nhlln Il khong phai la nhung ngon tlt hi~m tro Lang Gia, Båt Nha, Phap Hoa hay Vien Giac rna chi Ph~t hi~u d6, rna chi A Di Da Ph~t, Nam Mo A Di Da Ph~t. C6 the thoi, moi chieu ngay xl1a Vi~t Nam. C6 the thoi, nhl1ng moi chieu blnh than van tro ve tren vang tran hai sl1ang me?t nang nhil'ng ba m~ Vi~t Nam. Nen nhang dot len, kh6i nhang van vl1an cao va th~ng tap. Nhl1 may mua thu, van tuy~t mu. Nhl1 da thue?C nil.m long con dl1ang d~ tro ve nai d6, nai rna kinh va k~ tlt xl1a van hang hl1ang tai. Nai d6, ult lai. Coi d6 rot rao vo ngon, vang l~ng, lay hl1 khong rna lam ph~t sV. Me?t d6a sen gia cao, me?t nl:l cl1ai dap l~i. Trong yen l~ng. Coi do, chån kinh? Coi do, chån kinh. Toi dl1qc d6, da c6 ngl1ai. Trong so, ngl1ai ta thl1ang nhac den ten vi t6 thu 28 dong Thien Tåy Truc la Bo De D~t Ma. Nhl1ng ~i sao khi dai trien nui Hi Ma L~p San, khi c~p ben Quang Chau, trong hanh

52

trang cua Ngl1ai van con me?t be? Lang Gia? Toi nghT ril.ng vao luc do, c6 th~ trong ~n cung tårn thuc, doi khi Ngl1ai van COn thay gqn len 108 lai tra van D~i Hu~ va chi sau 9 nam di~n bkh nai tham san Thieu That khi tuyen bo ril.ng, kinh Lang Gia sau 5000 nåm, se tro thanh mon h9C danh tl1ang, chi tir do, Ngl1ai mai dill khoat vai kinh va k~. Ngl1ai mai th~t sV bl1ac vao coi do, chån kinh. Lang Gia la ten me?t ng9n nui nil.m gitra bi~n Nam, nai Vua D~ Thoa thinh Duc Ph~t len thuyet phap. Nui do cao vai vqi nhin xuong bi~n sau, da dung thang nhl1 tl1ang, tran nhl1 mo, khOng co loi di len. Phai c6 phep dl:lng ne?i lvc vo than thong, ho~c dl1qc Duc Ph~t 1l1qng giup cho mai c6 th~ tai dl1qc. Lai Ph~t n6i phap truyen xa, re?ng va sau, v9ng ra tai vo 1l1qng so coi Ph~t, dl1qc ghi l~i bil.ng Ph~n tv, g9i la Kinh Lang Gia. Kinh nay sau dl1qc Thien SI1 Cau Na B~t Da La dich ra Han va den the ky thu 20 thi chuy~n sang Vi~t ngil'. TV lai tien tri cua Bo De D~t Ma khoang tien hån the ky thu 6 den nay, nhieu lan 500 nam qua, toi gi~t mlnh tv hoi cai rna Duc The Ton muon d~y t~i dinh Lang Gia - cai do - qua 3 ch~ng dl1ang chuy~n ngil' tlt Ph~n qua Han den Vi~t khong biet COn rot l~i chut nao trong nhil'ng trang kinh toi d9C dem qua. Hay con l~i chi la ngon tlt, chi la danh tl1ang?

sa

Nghe tin Bo De D~t Ma c~p ben Quang Chau, Ll1ang Vo De Ve?i thinh Ngl1ai den kinh do. Vua hoi: - Tråm chep kinh xay chua, de? Tang, duc chuong, t~c tI1qng. Co cong duc gl khOng? Ngl1ai van tat: - Khong. Vua l~ng thinh me?t lat l~i hoi: - Doi di~n Tråm la ai v~y? Ngl1ai rang: - Khong biet. CUe?C doi tho~i ngan ngui: hai lan khang dinh va hai lan phu diM. Co, Khong. Nha Vua co chap, Bo De D~t Ma de?ng long 1lt bi, mo ra me?t dl1ang phl1ang ti~n. Khong. Khong cong duc. Khong co Bo De D~t Ma. Khong co Tråm. Khong c6 gl het. Ngay ca cai khong toi vlta de c~p. Hay hi6u rang rot rao, khong cling l~i la khong. Noi nghi~p Ll1ang Vo De, thai tlt Chieu Minh tien them me?t bl1ac vao sau vet cli. Gitra kinh do, Chieu Minh dlfng me?t toa lau bil.ng da g9i la Phan Kinh Th~ch Dai, d6 sl1u tam, ~p trung nghien cuu, ki6m ke, sap xep tang tril' kinh va k~ . Ph~t giao nghiem nhien dl1qc coi nhl1 quac giao. Sa ngl1ai xuat gia trong nl1aC tang len gap be?i. Kinh sach xep tren k~ da Phån Kinh cang luc cang nhieu. MQi ngl1ai dua nhau di tim kinh l~. Nhil'ng b~c trf thuc he Mp nhau la l~p tuc thao lu~n ve Thien. Ban gia, Kiet gia, Kim Cl1ang t9a, Hang Ma tQa, Kiet Tl1ang tQa,

Phap

Am

Ph~t Dån 99


Tam Mu('>i iln, la nhung danh tu cua mi~ng m<.>i nguai. Khang nhung Lang Gia, rna håu nhu mt cå kinh va k~ fån lAn tro thanh nhung mon h<.>c danh tuang. Nghia kinh phai nh~t. Y kinh tuy~t mu. Con l~i, chi 13. m('>t rna ngan ngu ~m g<.>i la kinh va k~ giUa kinh do, vai ngay va thang qua di, m('>t vai tång da xep d6ng ~m g<.>i 13. Phån Kinh Th~ch Dai. Mi~ng Ph~t nfn thinh. Dem m~t phap bat dåu.

tro

Bilt giåc may cåu Duy Ma l~i trong tai. C6 ci5i ldy mllng Hy huyln ... Tai mo cu6n kinh d<.>c tiep vua du cho m('>t minh nghe ro. Tung chu, tung cåu. C6 ci5i ldy mqng ldy huyln, ldy vang, ldy b6ng, ldy dnh trong gU(fng, ldy trang dum nuO"c, ldy anh nang dqn ngoai trm di ma n6i phdp. Tai nhac l~i, nhu di~p khuc m('>t bån tinh ca, tai nhac l~i anh nang dqn ngoai triti. Nhu m('>t lai ni~m Ph~t, tai tuang den nang m('>t chfeu thua d6, nang d<;m tren da Phån Kinh va nang va da - T~i sao khang? - Bong nhien n6i phap. Vai m('>t nguai Nguyen Du.

Khoång dAu the ky thu 19, nhån m('>t chuyen di sU sang Trung qu6c, Nguyen Du c6 dip den tham Phån Kinh Th~ch Dai. Bay gia - tren 1000 nam då qua - da dai Th~ch Kinh då mon. Reu leo xanh mai, mua cG d<.>ng chån tuang, co d~i lap 16i di, ho ang vu hun hut hanh lang vang I~ng. Trai ngå vao chieu. Nang quai lung linh vach da. Dåu roi nhung vet kinh xua? Lang Gia, Vien Giac, Bat Nhå, Kim Cuang, ... N ga DIlC Kim Cuo'ng thien biln linh.

Am Ph~t Dån 99

Lam saG hang phl:lC v9ng tdm? Lam saG an Trl:l chdn tdm? Hang phl;lC v<.>ng tårn, an trl;l chan tårn, hai niem thac mac khang rieng cua ang Tu Bo De, rna cua toan th~ d~i chung thua d6, cua chung ta hOrn nay, cua Nguyen Du, rieng Nguyen Du m('>t minh. Nga Dqc Kim Cuang thien bien linh. 1000 lån, hai niem thac mac d6 d~t ra. Va biet bao nhieu lån nua khi cu6n kinh gap l~i. Dai khi tu nhung ngan tu tuang dong vach sat dt;rng len trong kinh nghe cGng c6 v<.>ng ra ben ngoai, I<.>t vao tåm thuc Nguyen Du m('>t chut gi - Nhu v~y, nhl1 v~y - ~m g<.>i 13. nghia cua kinh. Nhung nghia d6 chac dåu då la y cua nguai n6i kinh? Y cua Duc The Tan nam xua dåu phåi chi 13. nhu v~y, nhv v~y?

net don so Nhy nhu gi<.>t nang vang Dong dua ngoai ngo l~nh Anh chieu thu vua sang Trå khang gian hiu qu~nh. Hien nhu trang dAu ngo Buang anh sang diu dang B6ng måy qua rna to Nhu thap thoang bu ang man. Tham nhu huang d~ ly Moi cu6i chieu hoang han M('>t mui tham thanh quy Nhl1 huang mua co thon. Tieng se Hu lo chao Duai hang tre run khe Canh dieu bay vut cao Dua em lan gi6 nhy. Dan sa chi c6 the Sao måi g<.>i long ve? Rinh nhl1 trong tårn th~ Con v<.>ng måi hon que!

Tai nghe nhu vAy: milt Mm tC:li nuO"c Xi Dan Ha V~, Phq.t va 1250 vi Df,li Ty Kheo diu JTinh Xi Ky Hoan, trong vuiJn ctla TMi Tu Ky Da va ong truång giå Cdp Co Dllc. Sap dln gir) ng9 trai, Phq.t va chung Tang diu dap y, mang binh Mt vao thanh Xi V~, theo thu 16p khd! th1(c. Khd! th1(c xong, Phq.t va chUng Tang dong ve tinh xa. di th9 trai. Sau khi th9 trai xong, Phq.t xep y, cdt binh Mt va rua chdn, roi tråi

Phap

t9a C/:l, ngoi yen tinh. Khi d6 J trong df,li chung ong truJng lao Tu Bo Di dU'ng dq.y, ven tay ao ben hau, goi ben hau quy xuong, chclp tay cung kfnh va bf,lch Phq.t rCing: Hy hau thay Duc TMT6nl Ngai rdt kheo df,ly bdo cac vi Bo Tat. Bf,lch ThlTan, nlu co nguiti pMt tdm Bo Di muon cau quå Phq.t, thi:

N ga DIlC Kim Cuang thien bien linh lAn thu m('>t ngan le m('>t, khang c6 kinh. chi c6 nang chieu va da tång. Nang dQn len da Phån Kinh. Va da va nang bong nhien h('>i duyen n6i phap.

Thua d6 nai dåy sAm uat l~ thl1ang. Mai lAu cong canh hoa sen, tien dinh h~u ~, muan hong ngan tfa co l~ hoa tham, ho nhån ~o d~t ten la bi~n Nam Håi, hon giå san m~nh danh la nui Tu Di. Ben trong, phong 6c ngu y nga l('>ng lay, ngan nap tung khu, moi khu m('>t ten, khu Lang Gia, khu Vien Giac, khu Phap Hoa, khu Bat Nhå, kinh sach khang thieu m('>t b('>, sU li~u ghi tung chi tiet tu Dån sanh Duc The Tan den ngay Nguai nh~p Niet Ban, tu ngay Nguai truyen y bat cho ang Ma Ha Ca Diep, tUng hanh vi, tung lai k~ cua tung vi t6, hanh tr~ng keo dai tai ngay Bo De D~t Ma c~p ben Quång Chåu. Thua d6, xa roi. Cham dut. Gia dåy nang tat, da mon. Gia dåy chi con m('>t chut ch~p chan. Trong dem nghe nhu då bat dAu, lai kinh åm u nhu v<.>ng nhv chån, nghia kinh 1\:n 1\:n hi~n hi~n, anh lua chai le 16i ben sang l~, y kinh tuy~t mu trong m('>ng va huyen, la b<.>t nvac m~t ho trong can mua ngåu, gi<.>t suang chieu d<.>ng l~i, gi<.>t suang mai tan di. Vua kip thay d6, chap mat khang con, mai nghe vång len då chim vao såu l~ng, hay roi lång dång nh~t nhoe, biet rna n6i len thi bat ... khå thuyet. Thay nghe hay biet chi la ch~p chan canh con buam trang tren lu6ng cåi xanh. Hay chi la m('>t niem khoi len cMp chan sl1ang kh6i, Nguy~n Du då l<.>t VllO khoång mu khai tich mich?

53


ca

Ky trung 120 cM da bat minh

Bai Phan Kinh Th<;tch Dai gifta long da vang l~ng khong la m(>t thu nh~n n6i bat h;tc cua rieng Nguyen Du truac nhung trang Kim Cuang. Bai ly Phan Kinh la m(>t thu nh~n n6i bat h;tc cua ngon tu va van tl;t con nguai khi mu6n nam bat di ch~p chan "120 cM" cua c6i vo ngon d6, bat khå tu ngh!. Toi gang nha l<;ti bai tha, 16m b6m. Dung l<;ti å hai cau: N gii d9c Kim Cuang thien linh Ky trung 120 cM da bat minh.

Kha lau. Bang khuang nghi den niem khac khoåi cua nguai xUa tam d<;to. Lam sao hcmg phlfC w;mg tam? Lam sao an trtf chan tam ? Kim Cuang dQC den ngan lan Ma trang mi! åa nhu gan nhu xa.

khong c6 chan. Trong su6t 3 dai, khong c6 tårn? Da tai c6i d6, Ba La M~t Da. C6i d6, chan kinh. C6i d6, im st;tng. Nhu da, t<;tm g<;>i la da. Ph~t dau c6 thuyet lai nao.

Lien lao ong vai Khoan toi v6n ta ch6 tham giao, l<;ti la m6ng vu6t trong ch6n thien mon, me d<;>c kinh nhu lua tu6i hai muai me d<;>c thu tinh, gan day, vi thuang cho st;t hoang r~m cua long ngay qua l<;ti ngay nguai xa nuac, nen da d6c nhdn ngay sinh nhQt cua TUGn Ki$t lang dem tåt cå di så dac cua minh rna viet lai sa giåi M(>t mlnh dung gifta non cao may b(> D<;ti Thua. Viet den Ching tu thl den kiep nao thanh tien dau hoang ba den d6 va deu Nhin trai cao, hoi can du yen deu gåi den Khoan toi, vai Nhin tran gian, hoi Ull phien s<;tch chua? lai ran nhu ding: nay ong Hoi nguai, nguai ching dan thua Vii KMc Khoan ai, ong Hoi em, em l<;ti ciing vua lang quen! phåi bot dan dum vai b<;>n Ching la ngay, ching la dem lang til d~ danh thi gia rna Bang khuang giua c6i binh yen dQi cha. tu tmh d<;>c kinh. Rang: T~

DQi cha, hay l<;ti uac mo - Nay Vii Khl1c Khaon, y Nhu gan nhu xa, nhung van å d6, Nhu dang nuae cu ngån ngo nhO nguon ong the nao? Giå sil c6 cau trå lai van å d6, tu thuå d6, nai M6i fan thac Hi mUa tuon nguai dem 7 m6n bau ehua vuan Ky Th<;>. Va bay gia, vUQt khoi Buong tay eho nhung n6i buon troi qua! day cå d<;ti thien the giai rna ngon tu va van tt;t, gifta Kim Lang, b6 thf thl nguai d6 c6 nhieu v<;>ng ra tU ke da Phan Kinh, M(>t mlnh dung gifta quan ha cong duc hay khong? åo åo, nhu gan nhu xa, c6 rna khong, Nghe trong vo nhiem ngay qua l<;ti ngay. khong nhung c6, nhu m<;mg nhu åo, Toi rang: Tuy Anh nhu b<;>t n6i tren m~t nuac, nhu chap - Thi nhieu. bi~n ngoai khai, nhu b6ng hlnh lang dang trong guang, nhu gi<;>t suang dem d<;>ng l<;ti, nhu gi<;>t Ong chi dQi c6 the, tiep ngay: suang mai tan di tren dau ng<;>n co, eau trå lai van d6, - Ay the rna con thua m(>t nguai ehi th<;> trI 4 cau k~ hay cau trå lai den thing vai Nguyen Du, trong hoang vu nhåm tham m(>t do<;tn kinh. Biet khong? Phan Kinh Th<;tch Dai.

mo mo,

a

Nay Tu Bo De. Hay nghe lai da, lai da n6i rang: NhUt thiet hiiu vi phtip Nhu m9ng huyin, bao ånh N hu 19, di4c , nhu die'n Ung tac nhu thi quan.

ca,

ca

Tat di gl g<;>i len ciing chi t<;tm g<;>i. Ngay hai chu Kim Cuang. Nhu Lai n6i Kim Cuang tuc khOng phåi Kim Cuong, tM mm gQi la Kim Cuang. Ph~t n6i kinh Kim Cuang t<;ti 4 nai, 16 hoi, trong khoång 22 nam rong. Lai Ph~t ghi l<;ti dai tai 600 cu6n, chfnh danh la Kim Cuong Bat Nhii Ba La Mgt Kinh. T6m tat thanh m(>t eu6n g<;>i la Kinh Kim Cuang. Cu6n nay co d<;>ng l<;ti con 260 chu m~nh danh la Ma Ha Bat Nha Ba La M~t Da Tårn Kinh thuang g<;>i la Tårn Kinh. 260 chu dan den m(>t cau than chu: "Yet De, Yet De, Ba La Yet De, Ba La Tang Yet De, Bo De Teit Ba Ha. Va cau than ehu dan thing vao c6i vo ngon. Cua Kinh Kim Cuang khep kino Khong ai n6i phap Kim Cuang. Khong ai nghe phap Kim Cuang. V<;>ng tårn? Chan tam? Dung d~t van de. Khong c6 v<;>ng,

54

Biet roi ... nhung kh6n n6i, Khoan toi can ca tho l~u, tam thuc l<;ti hay luu luyen tieng ta tieng truc, cho nen chan tuy dinh d<;tc buac thing rna van that t<;tt ngang vao nai ca lau ttru quan gi<;>ng cat len mu6n ban eau d<;to ly rna vo tlnh van h<;>a cimg m(>t di~u vai tieng cuai ho h6 cua dam lang til song ho. CGng do v~y rna bao nhieu kinh sach b<;tn vang gili den, thåy deu dUQc trinh tr<;>ng xep len gia sach, gift gIn dn th~n. The thOi. Nhung ng<;ti d<;>e. Thån c6 mien cuang rna ra thl ciing loang thoang may trang cho den khi kht;tng l<;ti trUac nhung danh tu dt;tng len chat ngat. Truac m~t, sau lung, ben tå, ben hUu, tren dau. Nhu m(>t hang rao nh<;>n hoat. Nhu m(>t tårn luai trung trung. Toi ehoang vang tIm dinh nghia. Toi d~t van de. Rut cu(>c, cu6n kinh tu gia sach dUQC rna ra tren ban d<;>c, l<;ti tro ve ngu yen vl eh6 eG tren gia sach. Mi~ng Ph~t l<;ti nin thinh. Khoan toi l<;ti lam Hii ve cai the giai chu nghia cii ky ngay xUa.

tro

B6ng m(>t horn toi bat Mp chinh toi ngån ngo truac gia sach, dang lan da may trang Lang Nghiem. Nhung trang Ph ap

Am PMt Dan

99


dau , nhUng trang k6 ehuy~n ang A Nan ngi? n~n. Chuy~n

nhu vay: Caeh ddy khoång hon 2500 nam, eo ngum em hq Due ThlTan la ang A Nan møt sang tru6'c giif thuyet PhaP eua Due The'Tan, mang binh Mt va tam bing d6ng di VaD tLeng thOn tLeng xom, den tLeng nha de' khat thl!e . ang giJp møt nil tfn do ngo{li d{lo ten la Ma Dang Gia . N gum nil nay thay ang ben dung huyln thuq.t la (han ehu da Ta Ty Ca La Tien Ph{lm Thien ham ang trong ph ang rai lay 1m diu ngqt de' dlf. d6 ang. A Nan ehilp tay ni4m Phq.t, huO'ng ve Due ThlTan eau eUtt. Lue bay giif, Phq.t di?ng tdm, khOng kip thuyet phap, lq.p tUe trå' ve tinh xa, ngoi VaD thl kiet gia. Tu: Mi dånh eua Phq.t Vift phong ra hao quang tram Mu. Trong m6i d{lo hao quang deu co thi hi4n va sa' than Kim Cuang dUflg khilp hu khOng. LOi tMn eM Lang Nghiem lq.p tUe vang len. Due ThiTan phai ang Van Thu dem tMn ehu do di eUtt A Nan. A Nan thoat n{ln ve den ch6

Phg,t, cui dau kfnh I{lY.

Tai do tiep. Lai ang A Nan buon tui, an nan: - B{lch Duc ThlTan, con tu: hOi nao den giif eo lang y 19i. Con thuifng tI! nhu ding con la em Phq.t, duq'c Phq.t thuang yeu, chile chiln Phg,t se ban eho tMn thOng trf hu4 d{lo quå Bo De nen cM lo hqe ri?ng nghe nhieu chdng ean tu ni4m. KhOng ngo' ai tu nay chUng, miJe dau con la em Phq.t , nlu khOng tu thi cii.ng bi dqa nhu ai, eh6ng hang phlf.e duqe ngo{li d{lo rna con bi cai n{ln Ma Dang Gia ... Cui xin DLi:e The' Tan må' eho eon duifng huO'ng phuang ti4n.

Lai PMt an can giång giåi, trong khi quo traeh vin thuang h<;ti va ve. Rdng hm A Nan, ang tuy duqe tieng la ngum hqe røng nghe nhieu, nhung thq.t tlnh ang khOng hie'u ehi cå. Va rdng ngum dm khen ang la bg,c da van nhung ne'u ang eM ehua chat eai hqe suang va nghe su ang d6 rna khOng tu thi dau ang eo nM den nghfa ry nhi4m mau cua 12 bi? kinh 10 phuang chu Phg,t, nhieu nhu sa' eat sang Hdng, eai nhO' do cang eh6ng 19'i ehi cho ang cå. Va rai ra, ang Igi se ldm vao nhiing ai tai ngn khae, tuong tI! nhu eai n{ln Ma Dang Gia rna thOi.

Phap

Am Ph~t Dån 99

Lai ang Van Thu la lai m()t vi truong trang. Chfnh ang da dUQe Due The Tan giao eho phep mau than ehu di euu A Nan. Lai ang ran d<;ty nghe eo nghiem nghi, han lai Ph~t. ang ding: A Nan, tai da vang oai tMn eua Phg,t dem tMn cM Lang Nghiem din eUtt n{ln eho ang. ang vdn duqe tilng la ngum thay xa, nghe l'I?ng, hay nhieu, biet lam, nhung ang lum nhae. ang khOng co tu. ang eh{lY theo eai w;mg phan bi4t, nen ang dl bi dqa l{le theo ta. Nay ang A Nan, toan the' eai thay, nghe, hay biet eua ang deu la hu huyln. Nlu ang biet dem eai thay, nghe, hay biet do xoay tnf l{li ehfnh eai ehan tanh eua minh thi eai tri quang eua ang trå' l{li tieh tinh, ang se thay ba eDi sum la v{ln tuqng deu nhu hoa dam giila hu khOng, tdt eå cae phap hi4n tien nhu vi4e ehiem bao. Nimg Ma Dang Gia se ding ehi la møt eMng sinh trong eDi møng, nang lam gi n6i ang? Cuon Lang Nghiem gap l<;ti, hinh ånh A Nan day len tu lai kinh vin eon thap thoang trong tai. Tai nghi den eau ehuy~n Ma Dang Gia. Tai thuang ang A Nan bi quo. Tai khOng nghi sau VaD ean ea nghi~p di A Nan, tai chi bang khuang quanh tårn tr<;tng nguai em eon ehu eon båe do eua Due The Tan phat tam xuat gia ehi vi mi?t ngu yen nhan rat giån di, rat "ngum". Due TM Tan ding:

ca

- Trong giao phap eua ta, ang nguang mi? eai gi rna phat tam xuat gia? ang A Nan rat hon nhien: - Vi thay Ph~t eo 32 tuang tot d~p l<;t thuang nen eon sinh long ham mi? rna phat tårn xuat gia. Dem ham do, qua nua khuya tai vin eon thue, tai nghe tung dQt gio ngoai trai v~t canh du xuong mai hien, euon Lang Nghiem tuy gap kfn nhung da tu gia saeh theo tai VaD phong ngu, d~t e<;tnh dau giuang. Vai ngay sau, tai g~p l<;ti ang A Nan cam bat di xin sua eho DUe The Tan dang mfle b~nh. Tai d5i theo may lai doi tho<;ti giUa ang A Nan va ang Duy Ma qt. - E! A Nan! Lam gl rna mang bat dung dåy sam the? - Due The Tan hai eo den day xin sua.

b~nh,

phåi dung sua bO, nen tai

- Thai, thai A Nan. Dung d~ eho hang ngo~i d~o nghe thay nhung lai phi bang do. H9 se euai VaD m~t ehung ta. H9 se reu raD khap nai khap ehon di.ng the rna eung doi lam Thay, b~nh eua mlnh khOng euu n6i l<;ti eon doi ehua b~nh eho thien h<;t! ang A Nan ai, ang nen biet

55


ding thån Nhu Lai la thån kim euang, m9i ae da dut, toan th~ la lanh, con co b~nh gl, con phien nao gl? Hay im l~ng rna di khoi nai dåy, A Nan! Ong Duy Ma qt noi nhu v~y, ang A Nan con biet tra lai lam sao? Ong vua thyn vua tui nhung van dung cha xin sua. Tat nhien ang thua hi~u dng th~ hi~n c5i Ta Ba du nam mon truQc Duc The Tan phai ung ra vi~c b~nh M d" thoat chung sant. Nhung ... noi ... d~ lam gl?

a

Tai d5i thea hut A Nan. T6i thay ang sung h"i Am La.

sa giUa phclp

- Bl!-ch Duc The Tan, sao nai dåy b6ng nhien r"ng rai trang nghiem, b6ng nhien rt;!C anh vang rong, b6ng nhien tham ngat con chua tung tMy?

Di vao phap h9i Lang Nghiem, tai nghe choang vang nhu bat than b~ våy trong m"t the tr~n me hon 10 phuang Il!- hoac, 2 clta sinh tlt ll!-c huang, ll!-c huong 7 neo du6i bat cai Tårn. Trong thån, ngoai thån, ngay trong con mat, hay ngay chinh giUa? Tårn do ch6 hoa hi~p rna thanh, do nhån duyen rna sinh?

ca

Tårn la gl? Tårn do dåu rna hi~n huu? Tårn o dåu? Nhl!-n da bay qua. tå, hftu, nguQc xuai: vang l~ng. M"t anh trang xu6ng, va bat ngat. M"t niem mang mang t~ch t~h.

- Ll!-y T6, con khang tim tMy tårn. Tai gap ll!-i cu6n Lang Nghiem. NghT rang v~y thi khang co gi va nho den m"t lai cua lao ang T~ Lien:

ca

- Bl!-ch Duc The Tan, the ra co th~ lay mui huang d~ noi phap sao?

- Tai ti;! biet minh phien nao chat ngat, va minh dau d~c, va d6i voi nguang clta nhung can tam mu"i nho nhoi van lang vang dung xa hang ngan d~m . Chi dUQc cai hl!-nh ng" chung duong khOng biet do m"t chUt can lanh nao lay Dai ta tinh mai tårn dong lat rot ll!-i tu kiep nao, nen thkh d9C Ll!-i trong le dl!-o chung dong the gian kinh, dai khi say me d9C kinh va thuang Mai sau toi dUQc Niet Ban hay rna mang h~lOg gia tren nhung trang Cling cung m"t chuyen thuyen vang ben Ni kinh xUa ... Ta gia chung m6i tlnh si Bat giac thay minh cling bång khuång Tu Bi Bac Ai huyen vi chang rai rna mang. Nhu lao ang T~ Lien. Dl!-o dai chung neo em ai Cu6i thu 1985 Duang nao ta cling den nai Ph~t dai.

Ph ap Mi Am La cham dut, tai van nhin thea vet chån A Nan di vao va lUQng ao hoa cua va lUQng c5i phap, tu phap Mi A Di Da den phap Mi Va LUQng NghTa, phap Mi DUQc Su, phap h"i Phap Hoa ... Tai biet ang da co m~t giua phut låm Nguy~n Thuong Que chung cua ang truang gia Cap Ca D"c d~ noi phap. Ong trUang gia nay nghe phap va an nhien nham mat di vao c5i trai Dåu Xuat. Dau tfch cu6i cung cua A Nan d~ ll!-i la cu"c d6i thol!-i ngan ngui giUa ang va ang Ma Ha Ca Diep, v~ t6 thu nhat dong Thien Thien Truc. Ong dng: - Ngoai vi~e truyen y bat, Duc The Tan co truyen rieng cho ang phap gi nua khang? T6 Ca Diep nhln A Nan trong giåy lat, b6ng quat len: - A Nan! - Dl!-. - Cåy phuan truoc c6ng chUa d6 kla! A Nan gi~t minh to ng" thien ca, dUQc T6 Ca Diep truyen y beit va an chung cho lam v~ T6 thu nhi. Hanh trang A Nan voi tai, the la cham dut. Nhung tai van ngån nga. Cu6n Duy Ma qt Dl!-i Thua Va LUQng NghTa, Phap Hoa, DUQc Su, ... lan lUQt rai gia sach di vao dai s6ng nlta khuya cua tai. Va m"t dem, gio tat, tai quyet d~ di vao phap h"i Lang Nghiem m"t mlnh. Ph~t dl!-y tanh cua ngu yen

sa v6n

t~ch t~h, nhung m"t

ni~m khai len, ly kinh dan ket nhu nh~n giang

ta, bien tårn dl!-t dao n6i gio, may thuc un un keo den nhu khoi song cua Than Phu, nghTa kinh l~p tuc bay ra chån v9ng.

56

Nhin ra dau ng5 bilt g~p anh nang vang n;!c la cåy phong, gi~t minh nghT rang the la mua thu da qua, dang tan, rang tuyet ll!-i sap toi. May trang viet bo da tu cu6i mua tuyet nam ngoai, but khai di tu "may mua thu" va "khoi trong lo" ngung l~i nlta VGi nai ngUang clta cua phap h"i Lang Nghiem. Tu do, trong tai day len nhieu v9ng tUang va cling da nhieu v9ng tuang bay di, da tuy~t mu. Da tuy~t mu nhung c5i phap nam xua, nghi nghi ho~c ho~c. Nietzch, Dostoievski, Sartre, Singer lan lUQt rut ve gia sach. Dau giuang chi con ll!-i kinh va k~. Nhung dem dem trUac nhung phap h"i rna ra, Khoan tai van mang tårn trl!-ng m"t nguai ngol!-i cu"c. Thuang van l~ng thinh d~ m~c cho dong v9ng tuang theo lai kinh day len lai cu6n, ngåy ngåy dl!-i dl!-i r5i theo cåi trung trung dan ket nhUng hinh tUang dång len muan hinh vl!-n dl!-ng bien hoa. Dai khi lai kinh dan tai ve ngay eli. Bat giac tai Mp ll!-i .. . cai tårn hon au tha thua nho, tr6n h9C "phieu [uu" , d9C 36 ph6 phuang Ha N"i, m6i hem nho la m"t the gioi rieng tu, m6i lum cåy la m"t c5i trai d~c bi~t. Nhung giåy phUt do, lång lång lai kinh dai hån nghia kinh, lai kinh k~ chuy~n c6 tfch, ru tai di vao can m"ng du hoang vu tham tham, trong mat ru6i bat bl!-t ngan thap thoang muan hong ngan tia mau silc eau vong loang loang bong bong gi9t mUa Ngåu, tu nhung dam måy trai Bac Vi~t rai xu6ng, tu m"t nen gl!-ch Beit Trang My len - On, cai uot at lanh ll!-nh gau quan tham nUoc va chiec la bang do

Phap

Am

Ph~t Dån 99


k~ch

Hft lay dau ng5 heo hut gio tåy - M~lU sik chån kim måy trai rna thu hoa tt,r ~i, mau sac xlch chåu måy trai Hoa L~c, måy trai Dåu Xullt m~lU sl1ang tuyet, måy trai D~ Na m~lU 1l1u ly måy trai Dao Lqi m~lU rna nao, måy trai Tu Chieu Vl1ang trong su6t nhl1 pha le.

Va tir do tir nhung hinh va sac måy troi van vil, bay len nhung mui hl1ang l~, nhung mui hl1ang di kh6ng ch6 toi, Mn kh6ng ch6 bat dau. Va m(>t mui hl1ang d~c bi~t, mui hl1ang nhl1 m(>t phl1ang ti~n noi phap, mui hl1ang c5i do nl10c Chung Hl1ang. Va bilt giac t6i nhl1 bi hut vao m(>t khoång kh6ng bat ngat 42 s6 cat s6ng Hang c5i Ph~t. Va nhung con dl1ong, nhUng dong s6ng, nhung canh buom, nhung canh chim bay, v6 1l1qng c5i phap nai tht hi~n vi tran 56 chl1 Ph~t. Tir menh m6ng ct,rc d~i Mn tham tham ct,rc vi, ct,rc d~i tuy ni~m bien thanh ct,rc vi, ct,rc vi bien thanh ct,rc d<:ti, a tang ky kiep tuy ni~m thu l~i thanh m(>t sat na, m(>t sat na tuy ni~m tro thanh a tang ky kiep, lai kinh loang ra nhl1 m(>t cMt men, t6i choang vang giUa m(>t me cung d~t dac vQng tl1ong, lån l(>n cå ct,rc d~i ct,rc vi, hi~n t~i, tl1ang lai va qua khu. Dåu la me, neo nao la ng(>?

CU nhl1 v~y dem dem. Phap Mi mo ra - Lang Nghiem hay Phap Hoa, Hoa Nghiem ho~c Vien Giac, Lang Gia Lai phap voi t6i kh6ng noi vQng noi chån, kh6ng ban me hay ng(> kh6ng noi Thien dl10ng va Dia ngl:1c, kh6ng noi cå Niet Ban. Lai phap chi ru ri k~ chuy~n ngay xl1a, hat nhO ca dac - lbi phap 11m nhl1 lai ba ngo~i ru cha u nho. T6i thlly cu6n Lang Gia n~ng triu tren tay. 108 thac mac D~i Hu~ quay cuong trong t6i d6 tro thanh 18 vt La Han Thieu Låm Tt,r va cho den khi 18 vi La Han bien d~ng, phl1ang trl1qng chua Thieu Thllt bl10c ra, n(>i lt,rc phong tay ao ca sa, vet chån in han tren them da tång cho Mn khi 18 vi La Han lui bl10c trl10c 108 ten lang tu s6ng !-f6 Ll1ang San B~c, thi lai phap rna dan, lai phap milt hut, tuy~t mu.

Lai ru chau lån vao tieng ga gay le ngoai Vl1an. Ba lim dim c~p mat, chau ngu da tir lau. Cå ba lån chau va lai ru, cå 3 nh~p m(>t. T6i l~ng le diu t6i di vao m(>t c5i, moi dlly len. C5i do l~ l~, quen quen. C5i do hang dem. C5i do, rieng t6i. M(>t minh. 1986. Lång lang trong mu sl1ang nai ngl10ng cua phap Mi. M(>t minh. Minnesota, thang 7. Vii Khåc Khoan Lai Ph4lt: •••• l>ieu ehinh yeu trong lbi dl;ly eua ta la phai

tu tårn, phåi di~t dl;lC va n6 lVc khAc phl;lC låy chinh bån thån mlnh. Phåi giU cho thån dl1Qc chinh. Hay tranh tham sån si va dung quen dreu v() thl1bng.....

Phap

Am PMt Dån

99

RAU

'"

RA)~

?

CJ LAI •

Huy Giang Ru(>ng vl10n can c6i qua tieu sa Ml1a thu~n lau nay vån hung ho? Kia, dang nhQc nhan, thl1ang goa phl:1 Nay, lang My kh6, nM con tha .. . Cam pha nhUm mu6i - rau tro cQng Nl10c c~n lang kinh - co ng~p ng~p bo Mon moi chim dan buon cånh vang Nhl1 cung cha ni").ng n6i ba va! (20 nam sau, Tho Huy Giang)

Chu Sau dl1a tay ra phia sau 1l1ng, sa so~ng nai that 1l1ng quan kiem cai tui nhai dt,rng thu6c re, 16i ra d6 tren m~t dilt, trl10C mlly ngon chan va dau g6i. Bai chu dl1ang ngoi xep ba.ng, di~u b(> voi chl1n nay nam xu6ng, chl1n kia co len cho de dang dan ba cai r6, cai thung rna b~n hang ca t6m, rau cåi ngoai chq Xa, cilng nhl1 ba con trong xom ml10n nho. Nghe cua chu rna (!), tuy ding ban cung qua, cho nen bilt dac di chu moi nåy sinh ra <; man an nhl1 vay; voi l~i cilng co them chi Hai Chanh, con gai chu Sau, gioi thi~u cho m6i khach hang. !-f6i nåm nam, chu cilng co dan r6, dan thUng cho trong gia dinh xai nhl1ng do chi la sa thlch cua nhung ngl10i dung tu6i nhl1 chu, sau phut gia.y loay hoay 8 tieng dong ho man vi~c ~i Xa Blnh An, chu la Pho Chu Tich Xa. Båy gia ngoi dan l<:ti, luc dau co hai ba ngo tay chl1n m<')t chut, nhl1ng dan riet roi thanh ra quen tay; chiu kho sUa d6i m6i lan m6i chut dinh cach thuc dan sao cho dyp han, cho kheo lee han. Dong thai hQc hoi them cach thuc l\!a tre, truc nao xai duqc lau, duqc ben va dl1qc chuy~n la chu 11ly tien c6ng re re. Neu nhl1 ai khi thlly cai r6, cai thung ctla

57


chu dan khong nhung dyp de, da: ben chac rna gia ban qua thap so vai ngoai chQ, thi cho them doi ba tram dong Mc Ho thi chu Sau lay va cam an, con khong ... thi thoi! Chu khong bao gia mo mi~ng keo nai, xin xo ai het thåy. Day la cai "ngh~" kiem tra, kiem giay quan, thuoc re cho hang bua rna. Tfnh tai nay, tu6i cua chU sap xi tam mllai cha con ft oi gi nua; gia cup thung thiet rai cho nen m'ån nhung cong vi~c cay thue, cuoc mllan slk cua chu day dau th~ m'ån cho kham! May rna slk khOe hoi trai trang 11lu l~i con chut dinh cho tu6i g'ån tam mllai mo nham deo dai, trang ki~n nen nay dau mai b~nh hoa hoan lam. Neu c6, thi khi tro trai, tro gi6 cu khung khang ho khan; chu lien tay l~t ba, bon la rau c'ån day la cua chi Hai Chanh trang trong mang d~ sau san nllaC dam ra' uong, hay la cham chut xfu muoi h(lt nhai, thi coi nhll la dat tuy~t m;>c ... may thang trllang, moi lam le ho tro l~i. Ch~ Hai Chanh vai thang Einh (con trai cua chj Hai Chanh, cMu keu cha Sau bt2ng ang ngot;zi), doi khi mat may khong vui, can nhan clt nhlt m6i khi thay chu bo' choi trong tran khong ai coi giU d~ l(li len x6m tren, l(li xuong x6m dllai rna phl,l giup tat dia tat nllang, clla cay don cui cho ngllai ta kiem them mo nham tien cong, hay ca mam dia phl,l giup them mieng an , mieng uong da tay, da chlln cho daa con gai vai thang chau ngo~i. C6 bu6i chieu n9, trong bua an, ch~ Hai Chanh tho the tårn SI! cung chu Sau: - Tfa di man mllan chi v~y khong biet nua. Rui thai vay b~h vo than gia, thi tien b~c gia dinh minh dau c6 da y du nhll ngllai ta rna lo thang, ch~y thuoc. Con khuyen tia hang bua coi s6c mieng vllan nho ben hong choi, trang them rau, them d~u; hay nh6 co bat sau. Di tai di lui, coi chirng coi d6i cai ... kh~p g~o! Keo may thang an cap, an tr(lm n6 rinh om di mat tieu thi tia, con vai chau Einh c6 nllac d6i nMn rang ra het thåy. Luc nay , an cap v~t o x6m minh nhieu nhll trau d6 tia ai! Hay la con di hoi may ch~ ban hang ca tom ngoi ke ben, coi c6 ai can thung, r6 gi d6. Rai tia dan cho h9 lay tien cong mua tra, thuoc re, v.v ... Ma tam than gia cua tia l~i khoe ru nua. Va .. rna ... Con nM hoi luc con con nho xfu, con thay tia c6 may lan dan r6, dan sang cho rna xai trong nha. Phåi v~y khOng tia? Vai l~i tia dl1ng di man thue, man mllan cho loi x6m lang gieng nua. Tia thllang con, thllang chau Einh nghe tia? Con thang Einh hoi may thang trllaC, sau khi d~p xe loi tro choi, chlla k~p xuong con kinh dac phfa trllac choi tam rlta rai len an cam, uong nllaC gi rao tr9i; rna ly chlln di thang tai ben chu dang ngoi quan thuoc re sap slta hut, n6 dlla ra g6i tra vl,ln lon dau d9 bang nam tay, vai nlta banh thuoc re; tay khac lay cheo khan ran lau mo hoi tlfam nhe nh~i tren tran, mi~ng thi Cllai, n6i: - Luc nay chau kiem dllQc moi di xe loi ra ngoai chQ Xa: nhieu lam rai ngo~i. Vai l~i m6i chieu toi, trllac khi chau d~p xe tro dia choi, thi c6 moi cha thim Båy tren dau x6m minh dia luon m(lt th~. Thfm Båy trå tien cong

58

d~p xe h~u lam. Cho nen chau c6 du tien rna "bao" ngo~i tra, thuoc re, dllang the suot cå cu(lc dai chau, ngo~i khoi lo. Nhllng rna ngoC).i dl1ng them di man mllan, man cong cho ngllai ta nua. Nghen ngo~i!

Tuy rang nhung lai le, clt chi cua chi Hai Chanh, cua thang Einh khOng c6 gi g9i ta vo le, s6 sang ho~c la khiem nM. Ma ngllQc l~i van trong khuon phep ph~n lam con, lam chau. Nhllng cling khien cho chu e xllang, nhuc dau suy nghT l~i chuy~n di man mllan, m'ån cong; luc chu d~t Illng nam xuong ch6ng d6 giac ngu mu(ln mang, khi canh khuya tro dia sang. Rai chu tI! ket lu~n: - Va, vi tl,li n6 qua thllang kinh ong cha. Cho nen khOng muon minh di man mllan cho thien h~, d~ cl!c kh6 tam than gia. Cho nen, tl,li n6 lay lai phåi trai ra phån tran vai minh, d6 rna. V~y rDi chu c6 moi d~t dan r6, dan thung, dan sang het ch~ ban ca nay, qua tai chi ban rau khac deu d~n ; luon Gå ba con loi x6m cling thinh thoång tai nha c~y chu dan nua. Riet rai tl1 sang tinh sllang tai chieu ch~ng v~ng toi, chu Sau ngoi li ngoai hang hien choi dan khong rånh tay vai may cai thung, cai r6, cai sang, cai nia ... C6 nhieu bua, phåi trlla tro, trlla tr~t chu moi dllQc ho tay ho chlln m(lt chut d~ bat noi cam len bep, rai lua dC).i ba h(lt vo bl,lng, uong chen nllac tra l~i ha hai di tro ra hang hien choi, ngoi xuong quan dieu thuoc re hut vai ba hai trllac khi bat tay b~n r(ln vai may m6n do dan con lo do. Bu6i chieu toi, thi da: c6 chi Hai Chanh di ban rau ngoai cha Xa: dia choi nau nllang cho bua an; cha thang Einh d~~ xe loi dia nua la tia con, ong chau ngoi quay quan ben mam cam thanh d~m, vl1a an vl1a tro chuy~n trong ph~m vi gia dinh; cho qua bua, qua thang, do~n nam.

Tuy rang chu Sau, chi Hai Chanh, thang Einh lam ll,lng quan qu~t suot ngay (co khi thCing Binh dt;zp xe lai luan tm khuya lo, khuya lac khi co m6i diJc bi~t nhi'J no cM hang mm duqc tra dia eMi), tien b~c c6 dllQc khong dang la bao nhieu het. Nhllng cling co gllQng man vui; gllQng coi nhll da: t~m c6 day du h~nh phuc dllai mai tranh ll,lp xl,lp cua can choi thieu trllac, hl,lt sau rna luon le 16i anh den dau hoi am ap. Thi~t

tinh cho tai bua nay, trong bl,lng chu Sau van con but rut vo cung C!) giUa canh v~t dung im nhll chet, va khOng gian thi thanh vang tl1 hl1ng dong cho tai luc xe chieu. CU m6i bua ngoi dan r6, dan sang rna dau 6c cua chu cu ngam di, nghT lC).i cu(lc dai cua chfnh minh song trong th~ che quy lo~n, rna tri nay, "no" ba chim bay n6i lam sao a. Trong m(lt th~ che, rna ngllai dan khong th~ nao doan d~h dllQc bat cu m(lt cong vi~c tot dyp, hay xau xa (rna chcIc chcIn nhu tai nt;zn, rui ro Ihi nhi~u hon SI! t6t lanh) gi rai dåy se tai trllaC, ho~c sap tai! Tat ca tl1 vi~c nho, tai vi~c lon deu xåy ra ban dem, do can b(l cong an cua th~ che hi~n hanh quyet d~! Khi rna vay chung quanh chu - nhll ba con co bac co barn vo Phap

Am Ph~t Dån 99


chu day, chac c6 le la dam man tai chuc Ph6 Chu Ttch nai cU ngl:1, chap nh~n song ham hiu m(it g6c, m(it x6. Xa Blnh An trong 2 nhi~m ky - tu nåm 1975 va ngUQc Co gang l~i tren nam dat Xa Blnh An nay tu hoi nao thbi gian dIa trUac; cho nen bt dang, cho tai bay gib; hay !a nha nuac thong trt bat giam ... rna dan !anh mi'en Nam Vi~t khong neu len an tich! Nam sau cai ngay d6i dbi mua boa het suc bi tham. Gia dlnh, Gia dlnh thieu tien truac hl:11 tien Kfnh dång tung gia dlnh ft nhut cong sau d€ lo ch~y may toa thuoc "ngor,li" Nu sT Vån Nvang Le Ng9c Chån, Phåp quoc c6 cUu mang m(it, ho~c do bac Sl (ngum ngoai mien Bac Vi4t nhi'eu han n6i x6t xa trai Nam goc bi) di)i Icj va tI! do Mn), cho Nang mai con tuai ching thay gia qua kh6 rna phoi pha nen thim Sau khong kham n6i sI! dau Dong dUa cung kMp may dnh da trong cu(ic dbi. Thi dl:1 don cua cån btnh hanh h~ rna tuc tUai Liu 16t chim non vui r(in ra nhu dnh VQ mat chong, Ila tran, trong khi chu Sau chua dUQc ÅU yem cung nhau h6t hoan ca con mat cha, anh mat em, tha tI! do, d€ vuot mat thim Sau lan NMt la Bo De tårn linh l~ng cua di tieu tan bai ban cuoi cung - cho tai bay gib, ngay ky Kong tran ca kh6 thang ngay qua tay cua lo quy, rna vuang ni~m Ban Tuyen Ngon Nhan Quyen Mai t6c tren dau den d6i trang tu chon rung am ti dta Quoc Te 10.12.1989 ngubi dan Vi~t Hay ding c6i t~m Mm chia xa. ngt,lc, h(ii nhau keo dia Nam n6i chung, va gia dlnh chu Sau chon duang gian ham h~i Huy Giang n6i rieng van chua dUQc TI! Do, loai ngubi dang vui huang Nhan Quyen th~t dung nghla! Cht nep song blnh an, vui ve nUlle mat m~n khOng em Hai Chanh, luc d6 moi dUQc 18 tU6i, ... BQn quy vuang hång sau khi kh6c het nuac mat "nhuilng" t~ng Huy Giang say khoa luBi hai tir than qua bai tha Nhung dong nVoc måt ngo i nha ong cha ~o dl!ng cho bQn luon dam uat mau tuai de cong an quan ly bien ra thanh trl:1 sa; dQa thu tieu, bat bo, tu Nuac mat m~n khong em? rieng manh vubn huang hoa thl bQn day, xieng xich. D€ roi de C6 m~n bb moi l~nh n6i niem? tan-gia-ba (cach mr,lng 30) cong len dau len c6, sau d6 Phai dQt s6ng trao nai bi€n d chiem cu, chi con l~i g6c nhO nam sat dung b~o quyen d(ic dang Len VaD tiem thuc tham tim em? me con kinh daa um turn co hoang, cua th€ che di~t chung ra va lay l(li bun non d€ lay tien hOa The d6! Con ngubi trong b€ kh6 dan ap, rna cai trt cho tai tang my. Roi cht nghi hQc, om nam Vay vung sao khoi luai ngU ong? bua nay! xuang cua ngubi Tu Mau xuong rung Diem C*) Phu De quån quanh m(lt c6i Nhu hoan dnh gia kinh te moi Hoa Hung nham mat, ep Duyen - Nghi~p nao ai da thoat vong? dlnh cua chu day ne; thl!C long nh~n manh dat hoang co lau, s~y Nghe n6i cac anh tu di t~o te rna n6i, thl giua nåm lat mQc day tren m~t nUac phen chua Them tung h~t muoi giUa rung sau? 1975 cho tai cuoi nåm d€ dl!ng len cån leu che nang, che NgQt bui l~ nhi? Khong mang tai! 1989. Suot mubi bon nåm mUa. Bua bua g6i thea ni'ta nam cam Cat nghla sao ra chat nhi~m mau? dai dång dang, oi thoi het d(ln, hay ni'ta nam bo bo, ho~c co suc la kh6 sa du mQi khoai lang sung deo dyt vai may con U the thl xin em cu kh6c! dieu! Luc d6 thl thim Sau kho ca linh lon bang ng6n tay ut ån D€ cho chat m~n tham bb moi dang btllh n~ng, trong luc qua loa dan bl:1ng d€ rna c6 suc cong An than thuoc chua sau thien c6 chu bt bat giam ngoai lung khai pha, nh6 co, cat tranh dUQc Tu thua sinh ra da II:1Y rOi! kham lon tinh ly', t(li tlnh thuac dat nao hay thuac dat ay; muoi Van Nuang thl chua minh b~ch; chi mong, ran rit, btllh ho~n ... de dQa biet m6i bua c6 khi hai, tung giay phut ngubi con gai qua co C*) Diem ciing c6 nghTa la muoi c6 khi nhieu lan han phai "Diem Phil D'e" chu nha Ph~t dan, yeu dnoi nay! May rna c6 gia le lech chun tay mang dlnh anh cht NhuQng, ba con co cau thea gong, thea xieng di len phong man viec vai can bo vai cht Hai Chanh, cong dUQc dIa rung kinh te moi H6a quan ly tr~i giam. B6p dau, n~n 6c viet di: viet l~i han~ Hung cung m(lt IUQt, duang mieng dat ke ben, thay cht,lc lan tb tI! khai xay ra tu thbi ong co n(li, co ngo~i, tlnh canh mo coi mo cut sinh song nhu v~y t(li nghi~p, ong n(li, ong ngo~i, cha my cho th~t day du ngay sanh, keu qua cho chung leu. Anh cht NhuQng n6i: thang de, ngay cuai, ngay chet, man cong vi~c glluc vua - K? c6 mam thi ån mam, c6 mu6i thi ån muoi; toi sanh ra cho tai mubi tU6i, roi hai muoi tu6i tai ba muoi nam chen chut vai nhau duai dat v~y rna am - vi gia tu6i ... å dau, t~i sao ... va ~i sao! Nhut la ban than cua dinh anh cht NhuQng c6 tai nåm dua con trai lan gai; dua chu, phai tI! khai cho thi~t ti mi tung chi tiet m(lt C!), con trai lon ml1bi lam tudi, va dua con gai ut con bu. khong dUQc ngoan co, Dang va Nha NUac se khoan hong Mien sao cho bao dam ph~n gai moi lon cua bay d6 thOi. cuu xet l~i cho rna nhb! Theo chu Sau nghl, t(li tlnh cua Dbi bay gib biet con tin tuang vo ai dUQc day ha Chanh?

a

a

a

Phåp Am Ph~t Dån 99

59


Ua rna, tin tue thång Hung, ehong sap euai eua båy ra sao roi, rna no lf!.i eu b~t v6 åm tfn v~y kh6ng biet niia? Dåu bua moi nay, båy bai xuong ra ngoai kham lon Tinh tham dUQng Sau; nhon dip ghe v6 xom efi, båy d9 hoi e6 bae lang gieng con o lf!.i Xii Blnh An eoi co thu tu, tin tue gl eua no kh6ng, nghe Chanh. Anh Hung, ehong sap euai eua ehi Hai Chanh, sau nay la ba eua thång Blnh. Lue dau nåm 1975, dang thl:! huån trong quån truang Thu Due thoi gian dåu dUQe b6n, nåm thang gi do thl bong xåy tai ngay qu6e nf!.n 30 thang 4; roi thu tu, tin tuc eua anh Hung lf!.i b~t tam, b~t tfeh theo anh lu6n nåm truang dia eho chi Hai Chanh. Nao ai co ngo dåu, vi sV ton vong eua qu6e gia, VI y ehf bat khuåt eh6ng e(ing sån tai hoi tho eu6i cimg eua toan th~ si quan can b(i, sinh vien si quan Cu An - Tu Nguy. Tat dong m(it long the sat vai nhau ehien dau du gian truån, du phåi hy sinh tfnh mf!.ng M gift gin quån truang "m~" - Thu Due. H9 ehien dåu d~ ngan eh~n lf!.i sue mf!.nh lan s6ng do dang dien euong ehåy tai ao f!.t; ehien dåu trong tu the qua co don - khong e6 sV y6m trQ o båt eu eanh quån bf!.n nao! VI v~y rna h9 danh phåi ng~m ngu i bu6ng sung tan hang sau hai ngay dem cam go tu thu. Lap lap ehien hiiu vi qu6c vong thån; lap lap khåe bi bat, bi day vo nhiing nha tu trå hlnh eåi !f!.0 noi thåm son, nui doi heo hut; ehet lan mon trong sV trå thil vo nhån df!.o eua ke chien thang khOng 6e, kh6ng tim. C6 nguai, neu nhu con le la, khae khoåi s6ng dUQe thi miii han nåm sau moi co ljnh tha, eho dia xu sa quån thue truae khi (cha phep) tv man an sinh s6ng. Trong s6 do, co anh Hung, ehong sap cuai cua ehi Hai Chanh.

ca

ca

Sau khoa eåi tf!.O trong nhiing nha tu ngo ai mien Trung Vi~t Nam co han nam nåm, vai tårn thån com e6i, btllh hOf!.n ... Anh Hung ngay dem nåm gai, nem m~t bang chf kien euong M tv phån dåu gian truån, vUQt qua m9i tro ngf!.i; l~n l(ii e6 thu ngan khoång duong xa tham thim quay noi ehon nhau eat run. Anh may man Mp lf!.i chu Sau va ehi Hai Chanh, d~ dUQe ngoi l~ng im vai ng6n ngang ru(it that tram chieu r6i 10f!.n, trong khi tårn tu thi ng9n s6ng uat ue am am trao dång khi nghe tin tfa anh dii Ila tran trong khu bi~t giam lf!.nh lea; mt:: gia efing låm btllh tårn than rna qua doi thea ehun ehong sau do chua day nam! Con moi nguoi anh trai dau dan, phl:!e VI:! trong binh ehung Thuy Quån Ll:!e Chien måt tfeh trong tr~n ehien cu6i eung, tren duong tu pha Tam Giang di tån ehien thu~t Hue; rieng nguai ehi thu ba, om bay con 6 dua thea ehong len mi~t Chåu D6e man an dii han ba nam roi, efing khong biet s6 phan, tin tue s6ng ehet, gia dlnh du ån hay van con ngheo doi! Dåy la nhiing lai ehån thanh eua ehu Sau va ehi Hai Chanh, gia dlnh nguai vQ djnh uae k~ lf!.i het sV tinh co dieu biet, co dieu khong (thi e ng~i lac dåu) eua gia dinh anh Hung rna ehu Sau, ehi Hai Chanh t~n mat ehung kien truae khi ke thl vo tu, nguai thi lui thui di v6 rung kinh te moi Hoa Hung vai hoen mi nhf!.t nhoa hai dong

60

nuae mat. Nho lf!.i ehuy~n muai måy nåm truae, lUe ehu Sau dUQe ehfnh quyen thå han m(it nåm qua; biia dau dia lo dvng !f!.m eai ehoi tren goe månh vuon xua tV man ån sinh s6ng. Chi Hai Chanh nghe dUQe tin mung nay, efing bo ngang eong vi~e dang khai pha dåt hoang tren rung kinh te moi Hoa Hung quay xom efi, låy "nghi" eheo do tren ben Thanh That Cao Dai lo kiem dong vo dong ra lo mieng ån, d~ båo bge doi s6ng nguai cha gia yeu vua !f!.m ra khoi vong laD ly; nay lf!.i co them anh Hung niia, thi eu(ie dai chi Hai Chanh eoi nhu gan day du dieu uae mu6n nho nhoi, khiem nhuQng eua nguoi con gai! Con chu Sau, ehu lf!.i nghi khae; ehu cam eånh anh Hung, nguai quån tu ngii ngva rna van khong he nhl:!c ehf, van noi guong båt khuåt ph~n lam trai eua chf si Nguyen C6ng Tru:

Da chac ai rang nhifc rang vinh M(fy kl biet anh hung khi vi ng9.

Vå If!.i, dieu Tfn Le Nghia do la df!.o ly t6 tien luu truyen lf!.i. Vi v~y rna ehu Sau van khu khu giii lai dfnh uae eua hai h9 Tran - Le, dau eho hi~n eånh cua thVc te co thång tram troi n6i Iam b~ dåu ra sao di niia. Cho nen, khong day thang sau khi anh Hung ra tu eåi tf!.o quay e6 qu~n, ehu eho phep anh Hung vai ehi Hai Chanh truae lf!.y ban tha euu huyen that t6, roi tV thay m~t het dong h9 ben dan gai, ehu cfing df!.i di~n luon ben dan trai ... Hai ben, hai nam tay trai, phåi dan thea lån lang, tån giai nhån cua th~ che chu nghia xii h(ii khong Dån Chu, khOng D(ic L~p, khong Am No lan Hf!.nh Phuc ra ngoai Xii Blnh An "ggt gu" dång ky ket hon. lf!.i choi, d~ thay ti~e cuai linh dinh ehuc mung cho huong hf!.nh phuc tråm nåm, chi von vt::n co ba nguai, tia vQ, chu r~, con gai ngoi xep bång quåy quan tren nen dåt cua can choi loi 16m, quanh måm com d(in bo bo, vai mon rau lang lu(ic cham tuong Mt xao mo toi con b6c hoi nghi ngut, thom lung. Chua day thang, sau le cuai, anh Hung lf!.i phåi rai bo mai choi la xieu vt::o; noi dii cho anh day ap tinh nghia VQ chong dvng tf!.m tren månh dåt c6 el;lU; noi dung duang tu luc anh moi sanh ra dai cho tai khi tu6i truang thanh, va sau han nåm nåm tu eåi !f!.o! Månh dåt gia nay hau nhu khong con luu lf!.i m(it chut nao phu sa d~ bon them nhva tinh tuy eho g6c xoai, g6c m~n, g6c 6i, g6e mång cl:!t cua nhiing vuan cåy ån trai nåm d9C thea con kinh daa Xii Blnh An, hay thua mf!. xanh non sau lfiy tre muon dai giD reD trong lå xf!.c xao nhu thuo truac. Ma nguQe lf!.i mai Dinh, ng6i Chua, Thanh That (Caa Ddi), gac ehu6ng Giao Duang chay nam den hån luu ngan dau df!.n phao, hay nåm tro nen d6 nat. Tåt cå vf!.n v~t, tat cå tro nen qua cån coi, qua tieu dieu va bi thåm duai th~ che sat mau, di~t ehung cua lfi quy e(ing sån Bac Vi~t Nam, tay sai Nga, Tau do vai

Phap Åm Ph~t Dån 99


dam no l~ mn-gia-ba Nam Vi~t Nam vi?i vang vut bo D~ rai, eho tai lue ehi con co rieng anh Nhuqng, khi luong tri nup duai bong mau, r~p khuon theo Hi quy anh em eong lung ngoai rui?ng nuae phen ehua eUa tram, thang tay tan sat, hge doi d:lu t6 hang say va xieng gong eh~t s~y ... Anh Nhuqng mai phån bay, mi?t eåu noi vai nhung an nghia thieng lieng nh:lt. Nep s6ng ehån cMt, ve nhu quan tr9ng lam d6i vai anh v~y: an binh cua nguai dån que bao låu hoa minh eung voi - D~ thimg thang vai ba thang toi nua eoi ra sao da thien nhien, eåy co hien hoa va ehån tht;!e noi Xa Blnh ehu Hai a, båy gia ehua co an ninh gl låm dåu. Hai eån An khong con nua sau ngay d6i dai th6ng h~n eua thang leu eua anh em mlnh l~i nlim tu6t mu o tren dau ng9n Tu nåm 1975. Doi moi h9 ehua he biet nå nl,l euai tuoi rung, eaeh leu ba con xa eå vui, eåi må eua tinh lang gieng tråm thuae; leu anh em mlnh å khi gil-P l~i; h9 dom ng6 nhau dau khu kinh te moi rna ehu! R~ch Giå que huong Mi låm let, khong dam ehao nhau; Da ne, tu bua ehu len dåy, ehu eui dau th~t thåp, long ai ng~i, (Kfnh dang M<; va nai eåt run ehon nhau. co d~ y tMy eu sl,lp m~t trai ehun buae nhung buac dai nhu Nguai m<; eung que huang då duang nuoi, xu6ng, lå dam bi? di?i eong an e6 y tr6n tranh dieu gi do th~t då hy sinh suot CU9C dai de cha ehung toi bien phong quay sung eho quai gå, th~t ghe gom lam v~y. khon lon nen nguai) dong quån het tron het tr9i; H9 lo sq, nghi ngo nhau; eho tai ehu co biet ~i sao khong v~y nghia ån cha my, trong thåm tlnh Luqn s6ng troi ve thea gi6 li?ng '? ha. anh em, vq ehang, con di eung Bong ban eanh Hm khe dong dua Anh Hung Hk dau, trå lai: v~y. H9 khong con st;! tin tuång Riu rit h6t bay ehim se se nao het d6i voi nhung nguai Vån nhu tho vui nang ban trUa. - Toi eung thåy st;! vi~e xåy xung quanh! Vi v~y rna ho~t ra o dåy nhu anh vua n6i v~Y. cånh sinh linh, tht;!e v~t tren dåt Te nhanh Ct'ru phu sa gqn ehåy nhung khong biet vi le gi. Sao nuae Vi~t Nam thai di~m nåm Bai quanh quanh thåm m~ trien mien v~y anh Ba? 1999 nay, khoi dau thang Nåm B6n g6c d~u - xanh vuan trai ng9t Anh Nhuqng ngung tay d6n nåm 1975, båt ngo nhu ehim såu Thuong låm sao gi9t sUa song Kien. tram, l:ly dieu thu6e re da tat xu6ng vung åm ti luon mang R~ch Gia que - ehon nhau eat run ngun lua tu hoi nao khong biet thea ve tram tram ghe rqn. Hanh tranh tlnh tha thiet trung duong ra khoi moi, bop bop bling hai Anh eh6ng xuang ba la len Chi khi duång tinh than Trung Trt;!e (.) dau ng6n tay eho tro o dau rung kinh te moi Hoa Hung lo Om vao dai triu n~ng yeu thUong ... dieu thu6e rot ra, rai m6e dt;!ng leu, khai pha l~i månh Mt trong tui ao ba ba l:ly b~eh Du am vang dau day lai My hoang do eh~ Hai Chanh bo då thu6e re da goi ghem dn th~n, Nhung dem dai - eanh ll,ln - dau voi khi biet tin tue chu Sau "d/Lf!c" eui?n tron trong m:ly lan bao Keo kyt voi tham tram nh~p vang t<;lm ra khoi kham lon tinh ly.. nht;!a mong, dem ra cai Mp Hoa van ru huyen di~u con tho: Anh eung nha gia dinh anh ch~ qUyt thåm bong gon dau lua " ... (J.•. "Au Nhuqng giup då t~n tlnh trong con ga nghieng minh ehe gio, måy bua dau ehun uat, ehun rao Sanh thimh O'n W biin D6ng cam cui qUyt hoi låu moi moi mai toi dåy; va eung nhu måy Tron cdu hilu thao 0 .. .0 ... l<;li duqe dom lira eho dieu " ... (J..• thang sau d6 cung anh Nhuqng Au thu6c re b~ phen. Sau khi nhå dåu lung, ra suc hOi dap l~i Tron cdu hilu thåo måy hoi kh6i, anh NhuQng l~i nhung gi hoang phe d6 va quanh mm mong nen ng/Lm." (.) dom lau lia lau l~a måy bl,li eay nen leu tan nat, k~ tu khi eh~ Hai mge um turn xung quanh, rai Dinh dUång dl,le tlnh Cha bao ng9n? Chanh bo ngang eong vi~e khai moi nhy gi9ng giåi thfeh eho On sinh thanh nguan nuae vo bien pha månh Mt hoang do can bi? anh Hung biet: Vång nguy~t sang vi eong d~y do nha nuae giao eho tren rung kinh Mua thu nhu An Due thieng heng. - Tu ngay gia dinh tui, con te mai Hoa Hung; voi l~i d6n Chanh len rUng kinh te moi d~ cåy, eUa eui, vet muong eho cho huV glong nh~n mieng d:lt hoang nay; thl ehe mUa dl,lt nang ~m thai. H9 bao låu duqe nghe ba khong (.) Anh hung khang chien chong thllC dån Phap khong dam khai pha vo sau hon con don ra, don vo Vl,I "nufy Nguyen Trung Trlle. trong khu rung tram, vi bua dau 6ng Khang Chiln goc linh anh Hung då nghe måy phen anh (.) Ca daa. Cqng Hoa". Rai sau do thi ai ai eh~ Nhuqng to ra eu ehi e de. ding deu biet het thåy, nhut lå khi ~n mat th:ly ba, oon nhåc nhå khi anh len tieng thae mae mu6n biet: b~n la vang ba sge do bay pMt phOi e~nh hang rao - T~i sao khong duqe khai pha vo såu hon dam rung dong quån eua bi? di?i cong an bien phOng. M:ly "6ng" lau s~y, tram vyt mge day b~t tren månh d:lt eua anh da dåy ha ram ha, eoi co ve hien ngang låm. Nhu moi dåy, duqe nha nuac e:lp phat?

ca

ca

Phap

Am PMt Dån 99

61


eu6i thang tn1ae ne, å xom giUa m~y "6ng" l~i lien tiep hai, ba dem tham hOi ba con. H9 lu6n lu6n b~n quån ao, trang bi vli khi, deo "lon La" gi6ng y h~t nhu la "linh minh" hoi truae nam 1975 v~y do ehu Hai.

Anh NhtrQng v(>i len tieng, khi anh Hung dge dut bai tho: - Chae minh phai l6i d~o vai vong linh Cl;} Nguyen qua ehu Hai!

Anh Hung eling dam ehieu anh mat dom såu v6 eu6i day rung tram, nho gi9ng hoi l~i: - Anh co th~y "mdy 6ng KMng Chien g6c Cøng Hoa" lån nao ehua, v~y anh Ba?

- L6i d~o vai Cl;} Nguyen, sao v~y anh Ba? Anh Hung ng~c nhien hOi l~i.

- Co cha, Mp ho ai di cha. If6i truae m~y "6ng" v6 feu tui dåu hai, ba lån gi do, lue b~y gia con Chanh da qua feu gia dinh tui å roi. Anh em tui vai m~y "6ng" ngoi u6ng tra, nhae ehuy~n xua Heh eli vui lam; eai hay eua m~y "6ng" nhffi Ja ehuy~n ehinh tri, ehinh em tuy~t nhien kh6ng he noi tai. Sau nåy, con Chanh vai vQ con tui eling co g~p l~i nhieu lån nila khi khai pha them eåy e6i eho manh d~t hoang. M~y "6ng" te nhi va ung dung nhu dang s6ng tren Mt nha, nhilng nam ehUa co b(> d(>i mien Båe Vi~t Nam v6 ehiem Mt v~y do ehu Hai. Tinh khi eua m~y "6ng" thi~t nhu anh himg khang ehien h9 Nguyen v~y. Anh mat anh Hung n;re sang len them han niem tin tuång da dau kin bao nam trong tårn tu, va d6i m6i d(>t nhien eham nå l~i nl;} euai minh ehinh, nhu lUe anh d~t viet xu6ng ky don tinh nguy~n dåu quån v6 truang sinh vien Thu Due ngay nao. Anh thå ra hoi ngan, m~nh nhtr dut khoat m(>t ehuy~n gi do thi~t Ja hai long; rOi vai tay qua l~y bieh thu6e re eua anh NhuQng dang de truae m~t, van m(>t dieu nho, ehåm lUa thoai mai hit m(>t hoi dai. Trong khoi thu6e dl;}e, anh nghe tieng anh NhuQng vang len tråm tråm: - Nhae tai Cl;} Nguyen, tui l~i nhO lom bom bai tho tuy~t m~nh eua Cl;}, rna de ttJa thi da quen tu6t lu6t roi, co hai eåu må dåu nhu våy: Thu kilm tung nhung tI! thilu nien - Yen gian ddm kM hilu long tuyen ... Cbae cM con nha bai tho nåy, cha ehu Hai?

ta

mo

Anh Hung l~ng im vai n6i suy tu m(>t lat, truae khi dåu tra lai anh NhuQng, eimg trong nl;} euai gi9ng anh eat len trong su6t: - T6i eling kh6ng con nha de ttJa bai tho tuy~t m~nh eua vi anh hung khang ehien Nguyen Trung TrtJe nila, anh Ba a. Nhung bai tho sang tae theo Han van eua Cl;} nhu våy: g~t

Thu kilm tung nhung tI! thilu nien Yen gian ddm khi hilu long tuyen Anh hung nhuq"c ngø v6 dung dia Bdo h~n tham cau bat Mi thien! Theo ban dieh eua tien sinh D6ng If6 la:

Theo vi4c binh nhung thuå tre trai Phong tran hang Mi tudt gUCfm mai Anh hung gi(ip phdi hOi kh6ng ddt Thu h~n chan chan chdng gi(ip thm!

62

- Tui mu6n de nghi nen "thay d6i" trong hai eåu tho eu6i eua Cl;} Nguyen la: Anh hung gi(ip phdi hOi "vung vay" - Thu h~n chan chan "da" gi(ip thm. DUQe kh6ng v~y ehu Ba?

Trong thai gian do thi chu Sau, vai ehi Hai Chanh, eu vai ba bila thi eh6ng xuong len rung kinh te mai Hoa Hung tham nom anh Hung, tiep tay lo d9n dyp nhilng bua b(>n trong ngoai leu, quanh qu~t tren manh Mt dang khai pha; eling nhu dem them vai ba mon eån thiet nhu mam mu6i, quån ao eG da va viu l~i tuom t~t eho anh Hung thay d6i. Thuang khi ehi Hai Chanh nghi eheo do tren ben Thanh Th~t Cao Dai hai, ba tuån le lien tiep å l~i ben anh Hung d~ ehia xOt n6i niem trong long thi thang tråm, ngoai m~t l~i kho nhge cua ehong deo mang dUai th~ ehe ng~ quy, rna vUong eua li1 c(>ng san Vi~t Nam hi~n nay! Chi Hai Chanh hi~u, kinh tr9ng chi khf va yeu thuong anh Hung tu khi hai nguai con ngoi hge ehung truang, ehung lap; roi dinh h6n, roi bien bi~t caeh xa thai gian dang dång m~y nam trai, roi mi hQp thanh vQ thanh chong. Thu hoi, co may ai rna kh6ng trån quy h~nh phue "khiem nhuq"rIg" nåy dåy hå? Chu Sau, anh Hung trong them hang eåy b~eh dan, bl;}i tre, true ... vai liep rau d~u, bi dua ven ranh manh d~t quanh leu. Kh6ng bao låu thiliep rau, dåy d~u da tuoi t6t tr6 b6ng vang 6i cha ket trai dåu mua. Cåy b~eh dan, bl;}i true vUon eao han 5 t~e, la d~m mau xanh um. Anh ehi Hung d6i khi mai Xa Binh An tham l~i ehu Sau, rna m6i lån nhu v~y, tren xuong hai nguai the nao eGng chå theo rua ca, rau dua, mang d~u ... eua liep vubn vua quen Mt mai, mUong ho ehung quanh eh6 eU ngl;}. G'ån nua nam, thi~t tinh thi ehu Sau eh6ng xuong len rung kinh te mai Hoa Hung å vai VQ ehong anh ehi Hung nhieu han la anh chi Hung bai xuong Xa Binh An tham ehu Sau. Cling de hi~u tMi, vi ehu Sau s6ng tro tr9i m(>t thån, m(>t ehoi; tu6i me l~i eao eho nen thuang thieh stJ yen tinh, khi dem dem d~t lung nåm xu6ng ehong la nha vQ, nha con, nhO ... du m9i ehuy~n da qua. Ma dåy l~i nguQe y diM, dieu nguy~n uae eua anh chi Hung, m(>t ph'ån trong eu(>c dai eua anh ehi Ja mong mu6n sao ehu Sau å ben qnh hai nguai mai mai. Nhung roi vQ ehong anh ehi Hung ehua kip to~i nguy~n, thi bila ehieu t6i kia, ba con å g'ån leu anh ehi NhuQng, ehi Hai Chanh, cM Sau ho hai; h9 chia ra tUng toan nho sl;}e s~o trong rung tram, dUai ba kinh ... va khap m9i noi; h9 d6t du6e sang rtJe, g9i vang m(>t goe trai tim kiem anh Hung rong ra su6t dem khuya, tai khi phuong D6ng r~ng vang m~y

1m

Phåp

Am Ph~t Dån 99


anh nang m~t troi len dau nhung ng9n cåy cuai day rung ho ang mau long lanh. Sau cimg, vi co them toan cong an bien phong tai hqp tac trong vi~c tim kiem tong tfch anh Hung, ph1,l giup cho vai chu Sau, chi Hai Chanh va ba con co bac dang khai pha rung kinh te mai Hoa Hung mai co duqc ket qua ly lang. Khoang 11 gio trua cung ngay, cong an bien phong bat g~p chiec xuong ba la ctla anh Hung thuong bua bai len me rung man vi~c don tram, cua vyt. H9 thay mo cam d('>n, kho mam wang vai tu tung tren m~t dat bun non; rieng chiec xuong båy gio da bi d~p nat phan miii, cung nhu thån xuong va hinh nhu dUQc ban tay ctla nguoi l~ m~t nao keo len khoi muang nuac phen, n11m tham thuang trong dam lau s~y r~m r~p cach xa reu, me rung co han 500 thuac! Quang canh xung quanh nai chiec xuong co ve nhu da xay ra cu('>c "chiln de/u" ctla vai ba nguoi vai nhau, båi nhung thån cåy, ng9n lau, co lat d~p nat, gay v1,ln n11m la li~t duai m~t dat lay l('>i bi dam nat va ven bo muang nuac phen con d1,lc ngau bun non. Can b('> cong an bien phong ket lu~n: - Anh Hung bi C9P (!) tha di mat xac, sau khi chien dau oanh li~t d€ tt;r v~! Ba con nai rung kinh te mai Hoa Hung Hk dau, khi nghe chua het cåu noi ctla can b('> cong an bien phong; h9 thay phien nhau tai chia xat n6i dau dan cimg chU Sau, chi Hai Chanh cung nhu gia dinh anh chi NhuQng roi l~ng le quay miii xuong bai dia reu. Tat ca m9i nguoi to ve ra tham m~t sau m('>t dem dai thuc trang. Rieng chi co chu Sau, anh chi NhuQng, chi Hai Chanh trong long co giu st;r binh thuong nhu kMng co chuy~n gi dang tiec xay ra; nhung guang m~t co net tram xuong vai anh mat duqm ve lo lang, uu tu hay m('>t di'eu gi do ti'em ån kho giai thfch låm. Ngoai tieng d('>ng s('>t so~t ctla mai dåm vit qua ng9n lau, thån s~y ven bo muang hyp dan ra con kinh daa; thi båy gio tuy~t nhien khong co con m('>t tieng d('>ng nao tieng keu ai oan ctla loai chirn bi xa khac han nua, k€ dan, le b~n! Sau lung chu Sau, chi Hai Chanh co ngoai dau l~i huang canh rung tram; bo nhip bai d~t nhy tay len bl;lng, chi diu dang noi tham thi trong man nuac mat rung rung: - My se nuoi con kMn lon, thanh nhån. Nhu ba con nuoi chi quang phl;lC l~i que huang, con nhe.

ca

Cho dau rung cdy bu6ng ta cMt Con ddy ngqm bup nd'y mdm non. (Tho Huy Giang) Muoi may nitm nay, bua nao ngoi dan r6, dan thung ngoai hang hien choi, chu Sau cling me mån dom huang chån troi xa tit. Mi~ng chu l~i e a d9C hai cåu tha khong dau khong duoi nay bat cu la bua sam tinh suang, bua trua nang h1a, bua chieu ch~ng v~ng ... Khi n6i long ctla chu chQt n6i bung d~y niem cam khai; nhat la khi cham dut gi9ng d9C tha, the nao cung co lai noi dut khoat ctla chu sang sang, hung hon vang len ng~o ngh~: . Roi se co mQt ngay 000

Huy Giang

giQt mlOC måt trong thbi lo~n Ura chien tranh ngut troi gåy tang toc Nguoi vai nguoi lo~n l~c khoc keu than Mau da d6 tren quang duong tron thoat Nguoi om nguoi hoang hot kiem thån yeu! Cha toi dåu? Nguoi vua nga g1,lC phfa sau My toi dåu? Thån xac nguoi da buot l~nh tu låu Con toi dåu? Dua be toan thån day vet mau ai dong nuoc mat rai xuong thanh song! Tren que huang hoang tan d6 nat Lai nguy~n eau trong dem toi Ben goc troi tieng sung n6 ren vang Ifon hoa co cling ng~m ngui sac ua Tieng chim keu nghe rot le dau non Suang eling d6 khoc nguoi vua t~n so Ifon ve dåu? ... nguoi å l~i chac co con? Kosovo hoi! Nguoi dån vo t('>i Dong nuoc mat horn nay toi khoc thay anh Toi lo~n ly trong canh binh an Anh lo~n l~c trong chien tranh mau h1a Ca the giai trong giåy phut kinh ho ang nghyt thå! Nguoi khoc nhau trong tårn ni~m kinh eau ... }fO Qu6c Dl:lt

M~t troi dung tren dinh dau, anh nang toa len v~n

v~t; quang canh cu hiu hat am d~m, khon kho duai ng9n co mau fU ruqi the luang, khong co hai gio nhy thoang qua, cht co h~t mUa l~nh va nhu con co them du åm lai than nuc nå ctla tri~u tri~u nguoi dån Vi~t Nam dit tieng fen xiet tu tfi.!-i tu cåi li.!-o, xa lim, tren xa hQi chu nghIa vong ban va di~t chung ctla b9n c('>ng san Vi~t Nam .

. Roi se co mQt ngay ....

Phåp

Am

Ph~t Dån 99

63


e6 d~p VaD bep phl.l vi~e. Cae co, eae ba ehi khen sau lung ehu thoi. Khi nghe k€ l~i ehu ehi euai.

b

M9i lai khen dyp, hay cM xau d6i vai ehu båy gia nao c6 he han gi. Bu6i sang nghe tieng D~i lfong Chung, åm thanh tu ehua vang d(>i VaD day nui phfaxa xa, m9i sinh v~t nai d6 con bung tinh sau m(>t dem hoan l~e, say sua; vang d(>i xu6ng bai bi€n lam bung tinh nhung ten lang b~t ky ho, hu6ng ho gi ehu a ngay ~i ehua, baD gia tieng D~i lfong Chung tieng ehuong ehua khong ra nhung åm thanh d€ eanh tinh con nguai a eh6n thien mon, de gi rai VaD nhung cam d6 etla dnh sik ben ngoai. Sae dyp etla ehu, hay etla nhung co gai son phan kieu sa, nghT eho eung, eling ehi ra gia ~m, ehi la phu du. Thay trl.l tri khong tung giang d~y eho eae d~ sao, dnh tinh cae d~ tir sao. Khong dnh tinh sao dUQe khi rna VaD nhung d~p le lon e6 biet bao nhieu ra thieu nu xinh dyp vieng ehua, vieng Thay, ehge ghyo eae ehu. Da e6 Thay ra Ti Kheo låu ngay roi rna van quay ve dai s6ng tran tl.le ehi trong m(>t phut m(>t giåy, thi nhung ehu Sa Di nhu ehu nham nbO gi.

ta

v li •

c Vii Nam

Sau khi b~n b~u kh6a hge giao ly xong, thay trI;! tri Chua T~h Quang keu cM Quang Hien eung thay a l~i d~ lltm le phat tang eho m(>t gia dinh. Ma thea lai eua m(>t thån ehu di mai; Thay a l~i lo dum, ehOng ehet bat thinh linh, con con nho, khong e6 thån nhån ben e~nh, nguai vQ nhu dien nhu d~i v~y! Toi eling ehi la nguai eung trong m(>t lang vai co ta v~y thoi, ehu khong e6 h9 hlmg thån thkh gi. Thay trI;! tri d~h bl,mg d~ minh ehu d~ Quang Hien a l~i di eung m(>t minh, vi thay con b~n nhieu eong vi~e a ehua. Nhung neu rna thay d~ ehu Quang Hien a l~i eung tl;!ng m(>t minh, thi gia nay ehu dåu e6 kh6 sa nhu v~y. 6 dai eai gi eling bai ehii "neu" .

ta

Ai eling khen ehu Quang Hien hoi con nho cha c rat dyp trai. Truae m~t m(>t ehu Sa di VaD ehua da gan nam nam trai, ehua dUQe xung la thay nhung eling la nguai xuat gia låu ngay, truang ehay giU giai nghiem minh, tu hanh tinh tan, nen m9i Ph~t d~o huu, khi g~p ehu eling ehap tay ni~m Ph~t, danh le e6 khuon phep thi a d6 rna ai dam khen ehu dyp trai truae m~t ehu. CM ehi nghe may bae gai lon tu6i eong qua a ehua k€ l~i m6i khi ehu

ta,

64

Ngoi ehua ehu dang thea hge nam tren m(>t doi nui eao. Tu hong ehua phfa trai nhin xu6ng xa xa se thay con duang n6i lien giUa hai bien giai Phap va Tåy Ban Nha th~t ngo~n ml.le. C6 nhung bu6i ehieu ehu eung cae ehu trong ehua thinh thoang xin phep Thay trI;! tri danh xe xu6ng con duang nay, eh~y m(>t eMt, vua qua bien giai, re trai la da rai VaD m(>t vung bi€n r(>ng baD la truae m~t. M~t nuae d(>ng bai nhung con thuyen. Dl;!e v9ng nåy sinh bai vi nhung ta ao mau eua eae co gai. Dai s6ng v~n d(>ng bai vi con nguai con muu sinh. Nhung tårn hon ehu thi ehing he xao d(>ng. lfåu nhu baD gia eling v~y, khi den dåy cae ehu luon luon eh9n nhung tang da eao, tuang d6i xa nai vung du khaeh dang du l~eh, tam bi€n, d€ huong gi6 mat th6i tu D~a Trung Hai vao, d€ nhin nhiing ehiee tau bu on to lon qua l~i. Thu tieu daa ay nhu thu tuai hoa, di d~o, ngam trang, v~y thoi. Tuy nhien, neu nai hi~n t~i ehu khong e6 nhiing "v9ng dtlng" thi hoan to an khong dung. Nhung v9ng d(>ng etla ehu, theo ehu nghT e6 le la "V9ng dtlng" tfeh el!e. Vi the ehu e6 ehut an tårn. Chu mong den ngay D~i giai dan nai ehua Thi~n Minh a Dan M~eh lam. Ngay ay, thea nhu lai Thay T6, eling la Thay trI;! tri ehua T~ Quang, e6 le ehu se lanh ehue Ti kheo, va duang nhien m9i vi~e ve eu(>e dai d~o etla ehu sau d6 se d6i khae kha nhieu, e6 th€ con tien xa han nua trong vi~e hoang duang d~o phap. Chu se len ehue Thay. M(>t d~o ehue khiem eung nhung vinh dl!. Cae Thay trI;! tri a eac nuae trong Åu ehåu nay hay n6i ehu Thay vai ehu Måy, d6i vai nguai Au ehåu trong tat gang. Con di tu, m~t ao vang, dau e~o trge, den dåu h9 eling keu bang Ong bang Thay; nhung m(>t khi eoi bo ehiee ao ca sa ra, d€ tro ve dai s6ng tran tl.le, lam vi~e muu sinh trong eae hang xuong thi b~n be dong nghi~p se g9i bang Måy ngay. Chu ngam nghT thay cae Thay n6i eling dung. Va ehu eling sQ.

Phap Am Ph~t Dan 99


D~ d11Qe liinh ehue

TY

kheo vao ngay Di.li giai dan sap den, ehu eling då phai thi qua phan van dap ve kinh di~n trt!c tiep vai Thay T6 cua mlnh. Oi chu choa! Doi khi nhung dieu th11ang nh~t, eung tl,mg hang ngay, rna co bao gia ai d~ y den. Khi Thay hoi mai "ta håa tam tinh". Chång hi.ln nh11 m<)t cai bai Chu con con nh11 Chu Di.li Bi, chu thu<)e long nh11 an ehao, su6t gan nam nam o ehua tl,lng biet bao nhieu lan, v~y rna khi Thay hoi trong bai Chu d6 c6 may chu Ta Ba Ha, chu danh chiu khong th~ tra lai eho d11Qe. Nh11ng roi nhung eau hoi khae ehu tra lai d11QC nen chu cling d11QC Thay hoan hy "vat" len chuc Ty kheo vai ng11ai ta. Con vai tuan nua la di dt! Di.li giai dan roi. Chu hoi hi?p lam!

lai Thay di.lY, doi ng11ai tu nh11 bong xoai trung ca! Chu dang SQ, ehång le lai di.lY do li.li rai vao tr11ang hQp etla mlnh. Chu van tiep tl,lc ni~m Ph~t khong ngung nghi. Nhin di anh etla ng11ai ehet dang d~t tren ban vong lam ehu bat giae SQ hai. Lam nh11 e~p måt trong hinh etla mi?t thanh nien rat tre vua ehet kia då nhin d11Qe tMu trong tim eua ehu. Chu rung minh tiep tt,Je ni~m PMt, e6 gang quen di nhung suy nghi th11ang linh. Ch11a bao gia ehu rai vao m<)t hoan eanh kho khan nh11 tM nay. Ay chet! Horn nay ehi co hai thay tro, chu phåi kiem luon phan chuong lan mo. Th11ang hai phan vi~c chuong va mo la phai do hai ng11ai lo. Chuy~n long cM con lo cho yen dinh ch11a xong, gib ehu con phai lo dung phep dung lu~t khi vao chuong lan mo.

Den nha di.l0 huu dang co tang gia vao bu6i ehieu, con d11ang lien tinh ehi.lY xuyen qua nhung ngoi lång mi?c mi.le etla mien Nam n11ae Phap co nhieu cay cho day b6ng mat o hai ben d11ong. Nhung con d110ng nay vao mua he hai gi6ng nhung con d11ang o que nha, Vi~t Nam. Thinh thoang thea d11ang co vai ng11ai toe den di tan b<) låm ehu thay lang lang, thay gan glii. Khong biet Lao, Mien hay Vi~t Nam, nh11ng cU thay toe den lå tårn tri.lng li.le loai, dai s6ng tha h11ang li.li dång tran len trong tårn hon ehu. Trong nhung ngoi lång, cai xå nho nho yen tinh o mien Nam n11ac Phap nay li.li eling co nhung ng110i Vi~t Nam da vang sinh s6ng nua sao? Sao h9 khong d9n ve nhung nai thanh ph6 co dong dong h11ang e11 ngl,l? Thay nhung co be, ehu be toe den loe eoc ehi.lY thea cha my long chu con thay qUi.lnh hiu han! Chu biet, tårn hon cM con nhung tlnh cam th11ang t'inh, nhung th11ang hi.li vl,ln v~t, nhung sau cam mien man kMng ehinh dang. Dung ra, tu den nam nam nh11 chu roi, th11ang la khong nen xue d<)ng boi ngoi.li canh. Tårn phai e6 gang gili tMt yen tinh bat eu m9i bien di?ng nao xay den tu ben ngoai. Vui cling nh11 buon. Tårn luon luon phai kien c6 du co Mp thu~n duyen hay ch11ang duyen. Ngay ca khi nghe tin mi?t ng11ai vua ehet cling v~y. KMng nen d~ tårn hon xao d(mg. Chu tung hge vai Thay T6, lue s6ng mai quan tr9ng, ehu khi ehet roi co lam gl eling v~y thOi. Boi v~y Thay hay giang eho eae tin huu lue con s6ng con ng11ai phai biet tu la v~y. Tårn hon e6 gang giU yen nh11 dong su6i trong tren dinh nui eao. N11ae luon luon trong Si.leh, t11ai mat. Mi.leh ehay luon luon deu hoa.

Ngay x11a, khi vua vao chua, ehu rat nghiem kMc trong chuong mo. Doi khi Thay quo phi.lt rat n~ng cho nhung h9c tro khong d~ tårn luc danh chuong, go mo, nMt la nhung lue co le li.le. Nghl v~y, nen ehu Quang Hien dang thay kh6 so vo cung. Nam Mo A Di Da Ph~t! Thieu nU tang ehu cung con li.li dang quy tr11ac m~t chu. KhOng son pMn, net m~t sau tham, nh11ng li.li lam ehu chet di d11QC! Nam Mo A Di Da Ph~t chu van ni~m. Chu nghi, neu phai biet tårn hon chu con V11ang b~n tran the nh11 the nay tha la dung di tu. U6ng phi chi nam nam tu h9C, gia li.li tt! thay sao tårn hon minh tro nen h11 d6n, sa ngå. Li.li rui co chuy~n gi xay ra se d~ buon kh6 cho Thay, cho bi.ln; tieng khong t6t noi ra noi vo cho chua, cho Ph~t phap! Con såu lam rau noi canh! Thay hay giang tr11ac khi ci.l0 dau xu6ng toc quy y phai suy nghi cho th~t ly. Clta chua luon luon r<)ng mo, khong bat ep ai vao, nh11ng tu co cai de rna cling co eai kho ctla no. M9i vi~e deu do tårn, do tu hanh tinh tan, nh11ng co le tren tat ca la do can ca nghi~p h,tc cua minh. M<)t Thay tu då tro ve dai s6ng tran tl,lc chi vi mi?t tin hau. M<)t vi linh ml,lc då rai nha dong, bo ao tu chi vi mi?t con ehien. Bao nhieu vi~c di.l0 dai do cM då nghe qua, då thay qua, va ehu då biet th11ang tiec gium eho nhung ng11ai trong eu<)c. Nh11ng gia neu co chuy~n gi eho cM xay ra, ai la ng11ai se th110ng tiec cho chu dåy? Hay ng110i doi se g9i chu lå tu hu. Thay bi.ln trong ehua se xem cM la bong xoai trung ca v~y thoi. Nam Mo A Di Da Ph~t. Cu cau cho quen se d11QC quen. Chu hy v9ng nh11 v~y.

Den nai gia ehu då thay den h11ang thap sang. Vai ba ng11ai dang ngOi ehuy~n tro thay hai thay tro ng110i tu den nai då dUng len ehap tay ehao hoi khiem eung. Tang ehu eung e~u con trai nho eling då den ehap tay tr11ae m~t Thay. Chu Quang Hien då tung eung Thay minh di eung cho rat nhieu gia dinh co than nhån qua e6, nh11ng ch11a fån nao chu thay xuc d<)ng bang lan nay. Cai chet la chu thay xuc di?ng tr11ac mi?t nhan sac! Chu c6 gang ni~m Ph~t luon mi~ng. Tang chu la mi?t thieu nU con rat tre va rat dyp! Chu eu tiep tl,le ni~m Ph~t. Phut eh6e ehu nghi~m ra rang thai gian gan nam nam o chua tu h9C, d9c kinh, thien d~h van ch11a co th~ låm cho m<)t ng11ai tran tro thanh mi?t thay tu chån chinh d11Qe! Dung nh11

Sau khi ba tieng chuong cua chu vua dUt, tieng cua Thay li.li vang len nh11 m9i khi lam le, b6ng nhien chu Quang Hien thay m<)t vung hao quang tu nai Thay T6 cua minh chieu r9i li.li. Chu khong con thay d11QC Thay, khong con thay d11QC hinh anh cua thieu nu, cua dUa con trai nho, cua thån nhån h9 hang 16i xom ng11ai chet dung day trong phong khach rna ehu chi con thay anh sang, nh11 ai dang quay phim rna pha den v~y. CM danh chuong danh mo bay gib khong con theo st! suy nghi dieu tiet eua kh6i cc, rna thea m9t quan tinh tt,1 nhien, nh11 st,1 thui?e long m<)t bai k~ rna khi d9C len khong th~ nao sai xot d11QC. May qua, va ehu då "thanh cong" trong ngay låm le phat tang horn do.

Ph ap Åm PMt Dån 99

vi~c

65


Di nhien sau do khong ai ngan cam dUQc buoc chan cua nu Hn hliu, gia chu rna cM Quang Hien va Th'åy chu vua lam le pMt tang xong ve chUa tham dl! nhung ngay le lon dUQc t6 chuc ~i chua. Dieu nay cac vi tu hanh con khuyen khfch nua la dling khac. Ve chua danh le Ph~t, g~p nguai xuat gia, g~p cac d~o hliu, do la nhung giac tha d~ giup mau den ba giac ngl? Nhung voi chu Quang Hien l~i la ml?t dieu het suc phien phuc! Sau ngay le pMt tang nai nha nguai goa phl,l con non tre ay, ve den chua chu l~i dem long tuång nho den "ngum ta"! Chu co gang ~p trung tinh th'ån tri tl,lng kinh Lang Nghiem m6i bu6i sang. Chu co quen hinh anh nguai thieu phl,l toc con xanh rna d'åu da v(ii phu mau tang. Chu quyet tam phai di cho den tr9n dai con duang tu hanh rna chu da ch9n, chu khong d~ sa nga vi hlnh anh cua m(it thieu phl,l. Nhung n6i buon nao baD gia l~i khong phOi pha båi thai gian? Vi the nen m6i khi g~p chu Quang Hien nai chua, thi nu tin hliu, vi da dip quen chu Quang Hien trong ngay le phat tang t~i nha, nen hay den d~ lan la tro chuy~n hoi tham ve tlnh hinh suc khoe cua cM, ve vi~c tu h~mh. Chu thay co co ve vui m6i khi g~p l~i chu nua la dling khac. Dieu ay c6 vo tinh hay co chu y? Va m6i dip van t~p VaD chanh di~n d~ cung tl,lng kinh ho~c nghe cac Th'åy thuyet giang, co hay ngoi å nhung hang ghe d'åu, nai nao d~ co th~ nhin chu Quang Hien danh chu6ng go mo ro rang nhat. Nhin anh mat co dang chieu r9i vaD nai minh bat giac chu thay non nao trong long.

M(>t nu Hn huu d~ long yeu thuang m(>t nguai tu si do la chuy~n thuang tinh cua the nhan. Nhu tuong cai luang Thoat Vong Tl,lc Ll,ly do hai ngh~ si Thanh Sang va Ng9C Huyen dong trong bang video rna Th'åy trl,l tri da mua ve cho cac d~ tlt trong chua xem d~ rut lay kinh nghi~m, do kh6ng phai la chuy~n th~t rut ra tu trong cu(>c dai hanh d~o cua m(>t nguai tu si hay sao? M(>t nam sau khi lanh chuc vi Ti kheo xong, Chu Quang Hien co k~ l~i chuy~n xay ra trong ngay lam le phat tang cho m(>t dong d~o nghe. Nghe xong m(it vi dong d~o kh6ng chut may may xuc d(ing. Dong d~o chi gop y kien la: Phap mon ni~m Ph~t linh di~u, ngay do Th'åy vi ni~m Ph~t rna da vUQt qua dUQc "tilng set ai tinh". Nhung t6i nghi them la lUc do nha ll! ll!c la do Thay chi tam ni~m Ph~t, con co them tha ll!c nua la hinh anh, lai tl,lng cua Th'åy T6 cMng ta, da keo Thay xa Ha dUQc ai dl,lC. KhOng biet co dung khong, neu kh6ng dung thi phai nha cac Thay tu cao, cac b~c truång thuQng giai thfch

rat

Vii Nam

rang anb biet Hue t~ng

anh Tran Trung

D~o

Anh khOng phai la h9C tro trong Quang Ra day thi rang biet Hue cua em Chieu song Huang may phu trang em dem Dem Vy D~ ngoan hien nhu giac m(ing Nhung l'ån d~p xe gio chieu th6i l(ing Qua Truang Tien hay len doc Nam Giao Hang phuQng ben duang la hat xon xao Nhu tam sl! ng9t ngao duyen con gai Tinh da tham nhung sao con ai ng~i D~ muon dai dau kin tu6i thu sinh D~ ngan dai om ap m(ing chua thanh Nai thanh pha co nui xanh song biec Co nhung con duang di hoai khong m~t Nho bong cay che mat trai thenh thang Nho ao em bay l(ing trang muon hang Nhu dan buom r(in rang ngay xuan toi M6i lan truang tan gio chieu phat phoi Mat ca long khi dung dQi bang khuang Chieu em ve nghe mat nhy buoc chån Cho anh cu phån van hoai m(>t thoang Anh kh6ng phai la h9C tro trong Quang Ra day thi rang biet Hue m(ing mo Truang nu sinh ao trang non bai tha Xinh nhu m9ng xu than tien mu6n thuå Cl1ai trong nang nhu hoa xuan vUa nå Lam dam say biet baD v~n con tim Gio bay xanh mo uoc m9ng chung tinh Ve chung lai cho duang dai bat ngåt Nhung chieu gio ta chung nghe la hat Ban tinh ca muon thuå dat th'ån kinh D~ ngay mai tren d~m buoc dang trinh Lai eau nguy~n thanh binh cho xu Hue Voc mai mai Hue de thuang den the Van chung tlnh nhl1 nguai d~t v'ån tha PM Van Uu nguai van dung dQi cha Nai Vy D~ do thuang len c~p ben Nhung lan ru nhau an che Con Hen Hay ngUQc dong len den chQ Kim Long Mua chum dau hay may trai nhan long Con vuong l~i trong em hoai n6i nbO! Dan Ha

Phån lfu DUQe tin tr~ bao Thj Chua la

d~

eua Anh Chj

Nguy~n

NgQe Vån va U

Hl10ng Linb Le Van Som ....... mnon thanh Ph~t th. dån ph ai snot ngay chi biet ngoi tiep Ph~t tlt d~ nghe het lai than thå nay Mn lai trach ph~n kia hay ngoi ban chny~n kMng dån, ho~c doi khi toan Hnh, sny nghi Mn nhftng doi hOi, yen sach ... roi dimg cai tMnh Ph~t ....... do la lai Ph~t d~y

66

Sanh nam 1958, måt ngay 15.02.1999 (nhlim ngay 30 thang chf:lp M~u Diin) t~i Vi~t Nam. Huång duong 42 tudi. Thanh kinh phån Uu eung Anh Chj va tang quyen eung nguy~n eAu huong Iinh som ti~u di~u mi~n Cl!e L~e

BTS. Chi Hl)i PGVN Bergen va GDPT Duc D1}c håp Åm Ph~t Dan 99


Tran Trung PhuQng Van de "dbl thoC}i van h6a Dbng-Tdy" la ml?t trong nhung van de da dUge d~t ra tu rat låu trong lieh va da lam ton biet bao nhieu giay mt!e eua d.c b~e thue giå a khap nai tren the giOi. C6 ngubi eho ding dåy la mOL van de sao eli, th~m ehi la "gid Vdll d~" va se kh6ng bao gib e6 th6 "doi thoq.i" e6 hi~u quå dUge, vi nen tång eua eUl?e doi tho~i kh6ng e6 ho~e ehi dUge xåy dt!ng ml?t eaeh giå t~o. Han nua, nhu qua khu da ehung minh, nhung eUl?e n6 dieh cae dån tl?e phuang D6ng dUge tht!e hi~n bai sue m~nh khoa hQe ky thu~t eua phuang Tåy trong eae the ky vua qua l~i dng Jam eho van de doi tho~i tro nen kh6ng e6 ynghia, khi n6 bi ehi phoi bai sue m~nh ap d~t tu mOt phfa. Va ai eling biet ml?t eåu n6i n6i tieng va day ng~o m~n eua nha van Anh R. Kipling: "Dong la Dong, Tåy la Tåy, Dong va Tåy khOng bao gib g;)p nhau".

(do bai tTnh d(lc thu cua tung nEm van h6a), nhung dieu d6 kh6ng ham nghia ding d.c nen van h6a kh6ng th6 doi tho~i voi nhau. "Xung di?t" hay "da'i thoq.i", d6 khae nhau doi voi nhung khac chi la nhung each ung bi~t giua d.c nen van h6a, va mOt st! doi tho~i, dung voi tht!e chat va ynghia eua n6, bao gib eling bi6u thi mOt tdnh dO van minh cao han st! xung dOt va doi dau. Tu doi tho~i bat binh dång eho den doi tho~i binh dång la eå ml?t qua tdnh lich sU doi hoi phåi tuån thu mOt so dieu ki~n tien khoi, nhu moi ben phåi nh~n ra gia tri eua nhung nen van h6a kh6ng phåi eua minh, dong thai phåi chån th~lnh mo eaa d€ d6n nh~n nhung phe binh chong l~i nhung niem xae tfn da xac l~p tu låu trong moi nen van h6a; va ml?t månh dat chung eho qua trinh doi tho~i eling la ml?t dieu can thiet d6 eho eUl?e doi tho,!-i kh6ng tro nen v6 feh.

Gan dåy , trong gioi khoa hQe xa hl?i the gioi, ngubi ta dang de e~p nhfeu den mOt ly thuyet moi gQi la ly thuyet ve "SI! xung di?t giila eele n~n van minh" eua hai giao su ngubi My la 6ng Samuel P. Huningcon (D<;li H9C Eacon) va 6ng John M. Ohlin (D<;li H9C Harvard), theo d6, khae voi eae the ky truoe va eling khae Gå thbi ehien tranh l~nh vua qua, st! xung dOt ca bån eua the gioi hi~n nay va eå trong tuang lai låu dai kh6ng phåi n6 ra giUa eae h~ tu tuong hay eae the lt!e kinh te doi nghieh nhau rna ehfnh la se n6 ra giUa eac nen van minh, van h6a khac bi~t va ranh gioi giUa d.c nen van minh se la ehien tuyen trong wang lai. Trong tuang lai, van de d~e trung eua van h6a va bån sae eua nen van minh se tro nen ngay eang quan trQng han, va the gioi se duqe diM hinh a mue dl? lon tuy thul?e vao nhung quan h~ tuang huu giUa 7 ho~e 8 nen van minh ehu yeu. D6 la d.c nen van minh phuang Tåy-Thien Chua giao, van minh Kh6ng giao, van minh Nh~t Bån, van minh If6i giao, van minh An DO giao, PMt giao, van minh Slave ehinh thong, van minh My-La-Tinh va eå van minh ehåu Phi.

Neu doi tho,!-i van h6a Ja ml?t dien trinh da bat dau tu låu trong lieh ngay nay, khi nMn lo~i sap buoc sang the ky 21, euOe doi tho~i nay da buoe sang mOt giai do'!-n moi voi nhung tae dl?ng moi tu mOt boi cånh da va dang thay d6i mOt eaeh ca bån:

sa

Quan di6m eua S. P. Huntington va J. M. Ohlin da g~p st! ehong doi va phån bae tu nhieu phia, nMt Ja nhung ngubi ehu truong can phåi e6 ml?t st! "db'i thoC}i" va "t<ing hqp van h6a Dang-Tdy", ml?t van de e6 tinh chat song con doi voi tuang lai van h6a nMn lo~i. Dåu ding trong tuong lai kh6 c6 th€ tranh khOi nhung va ch~m> xung dOt, måu thuån giUa d.c nen van h6a khac nhau

Phåp

Am

Ph~t Dån 99

xa

sa

- Trong ba diM lu~t lon chi phoi tien trinh v~n dOng eua lich sU Ja dinh lu~t tuy thul?c (Iaw of dependence) , dinh lu~t bat buOc (Iaw of independence), va diM lu~t tuang thul?C (law of interdependence) thi dinh lu~t tuang thul?c ngay cang chi phoi nhieu han den cuOe song nhån lo~i, nMt la tren binh di~n kinh te va khoa hQe; tat nhien khi dinh lu~t thu nhat va thu nhi n6i tren vån tiep t\lC tåc dl?ng len lich su; nhung trong ml?t the gioi ngay eang thu nho l,!-i va ehiu st! tae dl?ng såu xa eua nhung bien d6i lien t\le ve khoa hQc - ky thu~t, va khi con ngubi ngay dng nh~n thuc duqc rang: "sI! ton tC}i eua kl khcic ciing chinh la sI! tbn tq.i etla tai" (P. A. Sorokin) thi diM lu~t tuang thul?c ngay dng ehi phoi m~nh me han den qua trinh phat tri6n cua 4eh su, khOng phåi ehi trong ph,!-m vi nh~n thue thuan tuy rna con eå trong liinh vt!e dbi song tht!e tien. Tat nhien a dåy, diM lu,!-t tuang thuOe (hay duyen khai-paticcasamuppada) trong tru yen thong van h6a va van minh Ph~t giao se Ja diem n6i b~t trong eae moi quan h~ eua con nguai a the ky 21. Va, trong ml?t the gioi rna st! tuong thul?C lan nhau giUa d.c chåu l\lc, eac dån tl?e, el?ng dong duqe dåy len a mue dl? ngay cang cao, thi van de "dbl thoq.i" giUa cac nen

67


van hoa khac nhau, d~c bi~t la sl;! doi tho~i giUa Dong va Tåy chi la m(Jt M quå tat nhien va trong truang hQp nay, sl;! doi tho~i se d~t tren m(Jt can bån binh ding va ton tr9ng lan nhau. Phåi chang the ky 21 se la "thi kj cua van Ma"? Neu lai tien doan l~c quan nay co co so hi~n thl;!c thi the ky 21 se la the ky chung kien giai do~n cuoi ctla qua trinh doi tho~i: giai do~n t6ng hQp van hoa o muc d(J cao. Nguai ta thuang m~nh danh the ky 20 la the ky ctla sl;! phån tfch va chinh nha tinh th'ån phån tfch nay rna khoa h9C moi co dreu ki~n phat tri6n m~nh me nhu ngay nay, va dreu do cung la d6 t~o ra tren de cho qua trinh t6ng hQp sau nay . Cac qua trinh, hi~n tUQng van hoa da va dang xåy ra nhu tiep xuc trao d6i van hoa, tiep bien van hoa, da van hoa, tuong tåc van hoa la nhung bi6u hi~n sa khoi ctla qua trinh t6ng hQp nay. Sl;! xfch l~i g'ån nhau giUa cac nen van hoa se lam cho loi song cac c(Jng dong va cac dån t(Jc co nhieu di6m tuong tl;! voi nhau nhieu han, nhung dieu do se khong che lap dUQc m(Jt xu huong d6i l~p m~nh me: m(Jt sl;! ch6ng l~i vi~c dong nhat hoa, m(Jt nhu c'åu doi l~i tinh d(Jc dac ctla van hoa va ngon ngu ctla minh, m(Jt sl;! bai trU ånh huong ctla nUoc ngoai, nhu nh~n dtTIh ctla John Naisbit trong "eac xu thi /6'n nam 2000". Ki6u tu duy da chieu cung se d'ån cfån thay the cho 16i tu duy m(Jt chieu, t~o tien de cho sl;! t6ng hQp van hoa d~t dUQc ket quå t6t d~p . - Trong vai ba th~p nien cu6i cimg ctla the ky 20, sl;! chuy6n bien nhanh chong ctla the gioi tren cac phuong di~n chinh tr~, van hoa, va nhat la ve m~t kinh te, da gop ph'ån lam xuat hi~n m(Jt khu vl;!c quan tr9ng ctla the gioi thuang dUQc m~nh danh la "vang cung chdu A-Binh Du(/ng". Cach dåy g'ån 40 nam, chinh nha xa h(Ji h9c My g6c Nga P. A. Sorokin la m(Jt trong nhung nguai d'åu tien da dUa ra sl;! tien doan ve sl;! chuy6n d~ch trung tårn kinh te chinh tr~ ctla the gioi tu Tåy qua Dong. Xa han nua, VaD nam 1928, Charles Beard da cho rang m(Jt khi phuong Dong nam dUQC ky thu~t ctla phuong Tåy thi vai tro th6ng tr~ cua phuong Tåy se khong con nua, va luc do phuong Dong se phat huy dUQC tat cå suc m~nh n(Ji t~i ctla minh v6n da ngu quen trong nhieu th~p kY. Ngay nay, sl;! vimg len ctla cac "con rong", "con cqp" chåu Å da ~o ra m(Jt thai ky moi chUa tung co truoc do, thai ky phuong Dong va phuong Tåy co th6 giap m~t doi tho~i voi nhau trong m(Jt tu the ho an toan binh ding. Tren phuong di~n van hoa, sl;! xuat hi~n ctla "vang cung chdu li - Thtii Binh Du(/ng" cung chinh la sl;! xuat hi~n m(Jt thl;!c th6 d~a ly - van hoa het suc da d~ng va d(Jc dao, noi h(Ji t~ cua rat nhieu nen van hoa khac nhau, va dåy cung chinh la m(Jt tfen de het suc thu~n lQi cho cu(Jc "dlJi tho(Ji van haa" th~t sl;! co y nghia cua Dong va Tåy. Co th6 noi s6 ph~n van hoa ctla nhån lo~i m(Jt ph'ån se dUQc quyet d~ boi nhung gi dang va se xåy ra trong moi truang van hoa o dåy.

68

- Xu huong toan du hoa nen kinh te the gioi cung la m(Jt d(>ng ll;!c quan tr9ng thuc dåy qua trinh d6i tho~i van hoa. Cang ngay nguai ta cang dm thay rang ho~t d(>ng kinh doanh don thu'ån, nhat la ho~t d(Jng o nhung moi trUang van hoa hoan toan khac voi moi truang quen thu(Jc ctla nM kinh doanh, se co hi~u quå ben vung han neu nhung ho~t d(Jng nay gan lien voi sl;! hi6u biet ve nen van hoa cua cac nUoc so ~i. Co nguai cho rang sl;! ket hQp tinh th'ån chåu Å voi ky thu~t phuong Tåy se t~o ra m(>t phuong phap ho~t d(Jng kinh doanh rat co hi~u quå. Dieu do cung da tro thanh bi quyet tMnh cong cho cac cong ty va cac t~p doan co quy mo ho~t d(Jng r(Jng lon ... Tren dåy la m(Jt s6 tien de l~ch sU van hoa, kinh te, khien cho van de "d6i tho(Ji van haa D6ng Tay" mang m(>t fåm voc hoan toan moi hin so voi the ky truoc dåy. (O day , nen hilu khtii Ili~m "Dong" , "Tåy" m9t cach linh d91lg r9ng råi h(//1: "Dong" hay "Tåy" å' day kh6ng chi bao ham

y nghi'a ve mgt dia ly, khu vl!c, ma call bao ham cac chua'n ml!c, d(ic trung van haa khtic nhau hogc d6i 19,p vOi nhau . Theo m9t cach hilu th6ng thuOng, van haa phu(//1g T ay thuiJng duqc d(ic trung bOi sI! t6n sung ly trf khoa hqc å' tinh tMIl hua'l1g ngo(Ji, chinh phl!C ngo(Ji giai va de caD sI! thanh c6ng da ca nhdn . Trong khi da, van haa phu(/ng D6ng thuiJng duqc xem la m9t nen van haa hu6'l1g n9i, chu tru(/ng sI! haa dong cua con nguiJi vm thien nhien, neu bg,t gia tri c9ng dong va SI! thanh nhdn . Oday, ca thl d6'i chiiu D6ng-Tay qua m9t bån so sanh cac chua'n ml!c, gia trf , d(ic tntng cua cac ph(Jm tru van haa ph6 quat ... ) Tren con duang tien toi sl;! t6ng h9P va caD han nua la Sl;1 tfch hQp van hoa Dong Tåy, sl;1 d6i tho~i la m(Jt qua trinh din thiet d6 cho cac nen van hoa co th6 thong dm va hi6u biet nhau han, va chi tren co so hi6u biet va thong cåm nay moi co th6 xåy dl;!ng m(>t thai d(J van hoa co tinh chat baD dung, m(Jt dieu rat c'ån thiet cho the gioi ngay nay. Tat nhien khong ai nghi ding khi sl;1 t6ng h9P van hoa dUQc thl;1C hi~n thi cac d~c trung van hoa cua cac dån t(Jc se b~ mat di, tråi l~i, van hoa ctla m(>t dån t(>c chi co th6 giau co han len bang sl;1 tiep xuc, trao d6i voi nhung nen van hoa khac; va neu n(Ji ll;1C van hoa cua m(Jt dån t(Jc vån con dUQc giU vung thi khong co gi phåi lo SQ ve vi~c danh mat bån sac van hoa dån t(Jc. Va noi den sl;1 t6ng hQp van hoa tren binh di~n vi mo la noi den sl;! lien ket giUa ba nen van hoa lon cua nhån lo~i la: van hoa khoa h9c-ky thu~t, van hoa t6 chuc xa Mi, va van hoa tårn linh-ton giao d~c bi~t la Ph~t giao. Bat cu m(Jt sl;1 thien l~ch ho~c qua nUn m~nh den khia qnh nay hay khfa c~nh kia cung deu de dån den sl;1 mat quån binh van hoa, nguyen nhån ctla sl;1 phien di~n trong cu(Jc s6ng. Tu duy van hoa cua nhån lo~i ngay mai phåi la m(Jt thu tu duy d~t tren can bån ctla sl;! t6ng hQp nay (tuong duyen) phåi chang the ky 21 se la the ky ctla sl;1 t6ng hQp lon lao do? O

Ph ap

Am

Ph ~t Dån 99


Nguy~n

Van Cuong

Con dtrang xtra rna toi mo m('mg d~ rai trå thanh sl,1 th~t do la neo ve voi dong que. Do v~y thai may da den voi toi vao nam 1965 la dtrqc nh~n b('> ba den "mi7c mau dan tQc". Thai nay chtra phai la can b('> Xay Dl,1ng Nong Thon rna la can b('> Bi~t Chfnh (di7c bi~t chinh tri). Tu m('>t h9c vien rai trå thanh giang vien chfnh tri toi da trai qua ba trung tårn huan luy~n cung m('>t t6 chuc do la Trung Tårn Huan Luy~n Cat Lå dao tl!-O can b('> Bi~t Chfnh Tien Phong (trang phl,lc ba ba den); Trung Tårn Huan Luy~n Seminary (nguyen la nha dong ChUa C{tu The) daa tl!-O can bO Bi~t Chfnh Nhan Dån (trang phl,lc quan ao da beo); Trung Tårn Huan Luy~n Chf Linh dac tl!-O b('> ph~n can bO D~c Cong va la thao trtrang huan luy~n chien thu~t vii khf. Sau nay chfnh phu gom ba trung tårn ll!-i thanh l~p Trung Tårn Huan Luy~n Can B('> Xay Dl,1ng Nong Thon luc nay ong Nguyen Be thay ong Le Mai lam Chr Huy Trtrång - Dl!-i Tå Nguyen Be n6i danh voi thuyet ilDa Trang se cat bie'n Dong, vi lang chung thuy nen khOng Thai Binh", nhtrng thuyet nay ciing khong thieu ngtrai che. 6ng nguyen goc la hoi chanh vien va ciing da tung lam Pho Tmh Trtrång N('>i An tinh Quang Nam. Trung tam HL/XDNT sau dmg dtrqc cai sang thanh Trung Tårn Huan Luy~n Can B('> Quoc Gia Viing Tau tUc rung Chf Linh thai can b('> hoa quan nhan cong chuc. Trung tårn nay nåm gan Trung Tårn Huan Luy~n Canh Sat sa cap Rl!-ch Dua. Thai di h9C toi da thuOc long ciing nhieu bai tha c6 cua Ta va Trung Hoa tu me den thu('>c, den n6i thea cha xuong ru('>ng toi ciing d9C, thea mc:: len dy toi ciing on. The rna co luc can thiet toi ll!-i quen bii:ng khong th~ nho n6i.

Do

la m('>t bu6i chieu trong thang 11 nam 1965 b9n toi vai thang chai than voi nhau å Trung Tårn Cat Lå, chung toi ru nhau vao Cau Ll!-c B('>. Nhtrng vua vao khåi clta chung toi phai tl,1 d('>i ra vi chqt trong thay ben trong co vai dong nghi~p c('>i, nhat la nhl!-C si Phl!-m Duy ngtrai rna n6i b~t han het, dtrqc cac can b('> va khoa sinh nU ciing nhtr hai tieng hat tuy~t vai cua Chf Hu~ va Chf Ngoan chi em ru('>t que å thanh pho Tåy Do het lang ton vinh. Nhl!-c si Phl!-m Duy chuyen sang tac nhl!-C nen va dau tranh, dong thai co van cho Doan Van Cong cua Trung Tårn. Phai noi th~t long rång luc do nhom tre chung toi cu nhtr bi Phl!-m Duy "cån" vi hao quang cua ong luon dl1qc eac ngl1ai dc::p phan Xl!-. Do v~y ehung toi ft gan giii voi ong du eung å ehung m('>t khoi. Khong vao Cau Ll!-e B('> thi ehung toi keo nhau ra ngoai e6ng Trung Tårn, qua phfa ben kia dtrang tim quan giai Ph ap Åm Ph~t Dån 99

khat. Chung toi dang dtra mitt tim toi vi the thi chqt thay trong m('>t quan co bon co gai ctrai noi huyen thuyen. Qua nh~n di~n ban dau, ehung toi noi nho voi nhau "lo(li" nay khong phai vua dau! Nhtrng trong nhan såc cae "å" thi khong den n6i t~ nen ehUng toi v('>i va re vao ngay. Chung toi g9i ntroe ehanh muoi va khong ai bao ai nhtrng di~m ~p trung doi måt ll!-i don ve phfa eac cay noi do. Ben kia ban h9 eiing ehång vua cung phan cong ll!-i bl-mg nhung e~p måt thaeh thuc khong e de khoan nhtrqng. Moi dau sap tr~n rna chung toi co hol khop vol caeh phan eong trl,1e di~n nhtr v~y. Toi von biet tim den con gai khi le loi thi "cam" nhtr hen, di co "nhau" thi mi~ng ltråi ehång ehiu kem ai. Dang lue chung toi boi roi thi m('>t trong bon co ll!-i len tieng håi xå giao bang mOt gi9ng "mam ru6c" d~c: - Xin 16i, cac anh la can b('> å Trung Tårn nay? Trong ba thang co le toi Ja thång dl!-n di va hao ng9t han nen Trf va Hai dtra mitt bao toi tra lai. Toi tå ve khiem ton: - Dl!-, chung toi ehi la khoa sinh å tmh gai ve thl,l huan. - Rang, khong dung mo. Gia ni rna å day thi khong phai la khoa sinh va dtrqc mang bang ten co dau hi~u "dan dl!-o" cua Trung Tårn, te! Rua cac anh co th6 qua eling ban voi tl,li tui eho vui, trai chi rna trong ot d('>t du rua ... Dtrqe mai nhtr må tam lang chung toi dong bung ly qua nh~p eu('>c d~ nghe rua te rang mo dau duoi cho mat dl!-. Khi da lai qua lai ll!-i tuang doi than m~t rai ehung toi moi biet cac "Oil eung å cac tinh duyen hai mien Trung vao cong tac nh~n lånh can b('> nU vua moi tot nghi~p ve ll!-i dia phuang. Nhung eae "O" ehua vao Trung Tårn nen chung toi khong biet va ciing vi cae "o" deu m~c ao dai nen kho nh~n ra dong d('>i voi nhau .

ca

Suot bu6i chieu truoe khi vao Trung Tårn, chung toi cung ehuy~n tro vui ve het ehuy~n que huong, ehuy~n å ben le Trung Tårn, rOl den ehuy~n tha van. Va eiing vi chuy~n de tai van tha rna toi "que" voi eae "o" cho den bay gia con "que". So la trong nOi dung "on tha" cae bai e6 kim rna ehung toi thu('>e long deu tuon ra khong bi gian dOl!-n. Nhung ket thue som Ja vi "ca i thUd ban dau that b(li - d6" ll!-i chfnh la bai tha rna "o" Phan Thi Nguy~t Tran "do'" toi. Th~t bai trung tu rna t6i ll!-i khong th~ nho n6i do la bai "Yen Tlf Van Chung - tilng chuong ban chieu" eua Tran Phu. Måi den nam 1972, nhan eong tae å Van Phong Dl!-i Di~n BO Phat Tri6n Nong Thon (tr1c Xly Diptg Nong ThOn cil) å Quan khu Il. Toi co chuyen thap tung eling voi phii doan eua Quan khu di duy~t xet tlnh hinh bao v~ dan chung ehong khung bo cua ke hOl!-ch Phl,lng Hoang tinh Binh DiM. Sau phan lam vi~e, chUng toi trong phai doan duqe Toa Hanh Chanh tmh - Dl!-i ta Hoang Dinh Th9 Tinh Truång mai tham dl,1 m('>t chuang

69


a

trinh van ngh~ Mn hqp ~i r~p hat Trinh Vl1ang dl1ang Tang B~t H6 (thi xa Quy Nhan). Dang lue toi thea d6i dien xuat va "tieng trang Me Linh" thi bat ehqt nghe mi?t gi9ng n6i quen quen: - On ai! On nM ra bai tha ehl1a? ... Toi quay ra hang ghe sau tuy ehl1a nho ra ngl1ai nhl1ng da doan chåe d6 la Nguy~t Tran, bai vi ehi mai cach xa han 7 nam rna trong "o" bay gia ehung ch~e va quy phai ra. Anh Nguyen Van Ly, Thieu ta Tlnh doan trl1ang CB/PTNT ghe tai n6i nho voi toi "ba ta My giil thu9C vao nhiing m~nh phl,l n6i tieng a day dayf" Nguy~t Tran khong nghe nhl1ng ciing g6p nl,l cl1ai phl,l h9a voi ehung t6i, va nhac: - Nho ngay Viing Tau rna vui ehi l~? ...

a

Sau d6, toi c6 g~p l~i Nguy~t Tran voi chong nang vai fan nlta. Nhl1ng bai tha ehi e6 8 cau:

c

ru ghlc que huong Dem xin ru giac tmh nong

Ve qua can mi?ng tl1ang leng su6i ca Tay trang ve vu6t bi~n xa Hl1ang tham t6c l~nh tren ta huy rai. Ng~i ngung ao ll,la vang phai Lua trang ngu giac ben trai ~nh may Sl1ang pha 110t dam chieu bay Khong gian nhl1 tråi thåm day co xanh.

Dem ve xin giac nong nan Lai tham m~ hat bay lan xu6ng rung Ru chieu em å mong lung Ngay xanh nhl1 van chl1a dung bl10c dem.

Tran Phu

Vua qua khoi ch6n lenh denh Phåi dung l~i nghi tren ghenh thac eao Ifon bay thea dqt song gao Rai tan nhan giUa ba daa nga nghieng.

dtch y tha:

Nui sau khuat bong mai chua Truc, day dan toa lil mil kM thieng Hoi chuong chifu thoång ngan rfn Tan vao may trang dq,o mifn san khe Siii gia ganh nu6'c tra vf Suang lam rai u6't Le the ao cham C6ng chua khep, tieng chuong tan Dan chim vf t6 keu vang nui ritng.

Gia them mi?t giac binh yen Ru ngay thang van cen nguyen m~ch sau Chua xl1a v9ng tieng kinh eau GiUa ngay kh6i lua ngang dau que hl1ang. Dem nay xin giae binh thl1ang Xuoi theo thuyen mi?ng b6n thl1ang tim ve! Dan Ha

N.V.C T6i da nho rna coi nhl1 "da quen" tu ay.

Phon Uu

a

Nhung vi toi nhåc trong bai viet nay da s6 cac nl10C Phap, My, Ve, ... Duy ehi Nguy~t Tran, thea lai anh Ton That Tri Phap cho biet gia dinh di tån qua Vien Chang (UIO) rna eua hang an u6ng lay ten la "Yen Nhi" ten co gai dau leng. Sau do anh L'.li Khac Himg phu quan cua Nguy~t Tran qua dai vi b~nh tim. Man tang ehong, Nguy~t Tran sap xep eong vi~c cho cac con da trl1ang thanh, roi tlm den mi?t ng6i chua khuat t~n nui xa Luong N~m Tha d~ thi phat quy y - ehi rui?t cua anh Ton That Tri dang sinh s6ng t~i Lao biet r6 ve gia dinh va ngoi chua Nguy~t Tran dang tu.

a

a

D~ nM l'.li mi?t ky ni~m thai mai VaD dai va bai tha "da quen" toi xin dång leng tMnh kinh nguy~n eau hong an chl1 PMt gia hi? cho Ti kheo Ni Di~u Thi~n (phap danh

70

Bergen, thang 2 Ky Mao, V.

Dem ve xin giac mi?ng lanh Nh~c rung nghe vang tren canh la reD Lai vui heo hut qua deo Leng ehl1a hang het gi6 theo may ngan.

San tham Mt hen tlf Dang am toa tu tru.c Hot van sa chung thanh Bg,ch van miin khong coc Lao tang cap tMy quy Tang lq trlfc y llfC Chung tan tlf mon ylm San dilu tlf tranh tuc

t~m

cua Nguy~t Tran) lu6n phap th~ khinh an, tu~ dang thl1ang chieu, d'.lo quå vien thanh, chung sinh di di? D6 la niem vui chung cua toi va cac b~n c6 dip quen voi Nguy~t Tran nam nao.O

DuQC tin trå bao d~ eua dQo hliu Lam Bå HQ va Lam Thi cåm L~, thanh vien BTS. CHPHVN Bergen la:

Låm Thanh Hong Phap danh Tårn Tu~ Sanh ngay 21 .02.1956 tQi Vi~t Nam. Tli tran ngay 30.01.1999 (nh6m ngåy 15 fhang eht;1p M(1u Dan) tQI Texas, Hoa KY. Huong duong 42 tuoi. Thanh kinh phOn uu eung quy dQo hliu va tang quyen. Dong nguy~n eau huong linh som tieu dieu mien CVe LQe. BTS. Chi HQI PGVN Bergen va GDPT Due Ol,le

Phap

Am Ph~t Dan 99


di xem Ho Ba Tr~o

va l~ eung ca Ong d Phan Thi~t Blnh Thuan Ja m(>t tinh quan tr9ng va n6i tieng nhå't nhi trong ntt6e ve ngtt-nghi~p, lam muoi, ehe t~o nttae mam ... vai dien tieh hi~n t~i la 7992 km 2 trong d6 e6 han 200 km ba bi~n, eh~y dai ttr mlii Ca-Na van tai cuMi va hai dao Phu-Quy vai nhieu ngtt eang tot nhtt Long-Hl1ang, Phan-Ri-Ctra, Mlii Ne, Phan Thiet, Lagi, Phu-QuY. T~i cae vung nay dau dau eling e6 Mieu, Chua, Lang, Dinh, V~n ... tha eung 6ng Nam Hai. Day la m(>t tin ngttong dån gian khong rieng gi ngttai Blnh Thu~n, rna dttQe ngtt dån khap mien duyen hai trung phan ttr phia nam Deo Ngang van tCii VInh Long sung kfnh, lttu truyen va hang nåm W:t ca eae v~n ehai khap mien deu t6 ehue eung gi6 Ngai rat long tr9ng . Tai Blnh Thuan viee eung kien 6ng khOng thong nhat v~ ngay, tuy ;lIng t~l ca cae v~n ehai deu noi theo quy lu~t e6 truyen Nhat Nien Tu L~. .. . Khi Ong da l1.f.y VaG M Ta mau t6i., cheo xo it nhip Toi xin kl titp an dgi cua Ngai CUU chung sinh chJ.ng bå m9t ai Dau nat thit khOng nai gian kh6 ....

Tieng trong lan, trong nho hoa nhjp vai tieng dan bau ren rat, gi9ng san nI non va nhung am thanh tram b6ng eua d(>i eheo quy~n theo co qu~t, tan 19n9, y trang eua dien vien, quan ao eua doan ngttai thea sau dam rttae, xa trong nhtt ang måy ngG sae phu rQp e6i nhån gian dang httong eanh an-l~e, thai binh. Quang eanh trong dinh v~n Thuy-Tu hom d6 th~t vui nh(>n, Dau dau eGng day ap ngttai, ttr con nit tai ngttai lan tu6i, khong thieu b6ng dang nam thanh nu tu. Khong rieng gi ngttai Phan Thiet ma dan ehung o cae vung lan e~n Long-Httang, Phan-Rf, Mlii Ne, Lagi eling luon ve tråy h(>i. mnh nhtt ai nay eling han ho nhtt nhung hoi trong ngli lien v9ng ttr trong dinh ra ngoai roi quy~n thea hang duoi nheo dang phat phai bay trttae gi6. Doi vai ngtt dan, nhUng ngay eung kien 6ng la nhung ngay thieng lieng tr9ng d~i va eling la djp vui cha i hiem e6, vi trong nhung ngay ay, m9i ngttai deu dttQe ån uong tt;! do, b~e eong khai va dttae xem hat b(>, hat eheo, thu vui eua ngttai mien bi~n ehI dttQe t6 ehue m(>t vai lan trong nåm ma thoi. Trong dinh den duoe sang ehoang, linh vi eua cae Ngai dl1Qe an vi tren ngai, thi doan hat eheo bat dau trinh dien, d~ mO man, T6ng H~u, T6ng ThI1Qng hl10ng dån d(>i eheo nh~p di~n bai yet 6ng:

ca

ca

... Trinh Trgo nh~p mitu va Khan 19y Ngai, on hiln hdch, Ngai pho an tram h9 N ghza anh linh , N gai bao h9 mu6n dan Truf!c cuc cung, bai ytt thdnh than Phåp Åm Ph~t Dan 99

Sau li nhgc, nguY4n cau an duc ...

M6i ngttai deu l~y 4 l~y va tro ra san trttae, bat dau trinh dien. Ho~t dnh san kMu 1(> thien dttQc Wang tttQng qua st;! giai thi~u eua ngttai ehu xttong, d6 Ja lue ehiee thuyen dang dong ru6i ngoai khai. Tat ca eae Ba Tr~o deu gay eheo hQp hat voi T6ng H~u, T6ng ThttQng qua cae th~ di~u xttang, xo, ho, hat ly tang tlnh. Lap tdnh dien nay ml;le dieh d~ t~ an duc cua ong Nam Hai då mang l~i cu(>e song am no cho ngtt dan. Do tren lai vån va dien xuat rat trang nghiem nhl1ng eling khong kem phan tru tinh va cam d(>ng. Vi Hat Ba Tr~o eGng la m(>t ngh~ thu~t san khau nen eling du eac man hl, n(>, ai, oan. Nhan v~t d6ng vai he trong phan trinh dien ehfnh eua T6ng Kh~u: ... Nhu toi day, dau d9i thung chan di tay ngoac Co nao ban thit bO, måy cac di.ng mua Ruf/U ngon ban My m9t va Trau cau, thua(; giay mua cho du dieu ...

The roi trai sang sua, s6ng em bi~n l~ng b6ng dttng bien d6i thanh s6ng to, gi6 lan. Dåy la ho~t canh v~t l(>n giGa con ngttai be nho vai thien nhien to lOn. Lai ca, di~u b(> gQi eho ngttai xem cam giac than yeu, gan b6 vai bi~n ca va que httang minh them sau d~m: ... (ja 19, trai giong nen m6i. ch6p loa Nhin bie;l l(ing pMt dau da n6i sang B6' da truting, giong, gi6ng b6' da u'uting V 6i. nhin b6n phuong tOI mit mu Nhin bOn hu6'ng sang x6 di d9P N6i sam set khi loa khi ch6p Ma nhin nui non khi mat khi con Mua giang dai tu Miii Nhå den Nui Ong May den nghit tuCa con den Han LUn Mua Ph an Thiet, mUa ra Ganh Tr9c ...

,

Do~n

,

,

n'åy dien rat soi noi qua eae d(>ng tae eua Tong Hau ttr lenh keo neo, h~ bat buom d~ d6i httang con :I,;,; thuyen. Tang Khoang, Tong Kh~u vtta run ray tat nttae, vtra tro buom eung toan th~ ba tr~o deu d(>ng eheo. Lap nay toan d(>i håt Nam, ho khoan, ho ngai, ho mai nh~t... Tieng hat, nhip eheo phil hQp vai hoan canh dang lue nguy cap qua s1,l bien d6i d(>i hinh r(>n rang, don d~p. Cuoi eilng toan d(>i eat cao tieng hat thinh du 6ng Nam Hai eGng nhtt eae vi Than linh khuat m~t d(> m~ng. Roi thi bi~n l~ng, s6ng yen, bu6i trinh dien dttQe ket thue: ... Hau Than nay da man dien Thuyen lui ve da den giang bien Truyen ba trgo, lui ghe bai tg. •

• ?

?

,

71


Nhin canh cac ba tr'!-o xep cheo, cham dut bu6i trinh dien hao hUng, m9i nguoi ai nay deu luyen tiec vi thoi gian qua nglln ngui, thai danh cha den nam sau. Th~t la: Man mua ca n/fc xa cha, Bc;m thi xa chq, anh ma xa em. Nhung chuang trinh van tiep tl,lc vai Le Xa Gian, cung v~ Su Sai chuang mo tl,lng kinh truac m(>t cai gian th~t cao va r(>ng, tren co nhieu c(> banh du lo,!-i, du mau k~ cå do vang rna, mu6i g'!-o. D(>i cheo l,!-i den hat eau sieu, eau hon nhftng vong linh u6ng tle nai dat khach, que nguai: ... Mau chinh tu Bat Nha tu thuyen Dua dm linh, cM co m;li phien Qua kM håi dgng thoat vang nghjch kilp .. . Ca Ifan. Ngoai cac

Tl,lng kinh va cheo hat g'ån tieng dong ho thi xa gian. M9i nguoi nhat la lii nho ua vao git!t banh trai, con nguoi lon thuong lay g,!-o, mu6i vi h9 tin ding nhung thu n'åy co th~ trlt dUQc ta rna. Bat d'åu tlt luc n'åy Ban H(>i Te xay ch'åu hat b(> ngay trUoc clea tam quan. Cac ganh hat den giup vui trong ky l~ cung ho~c dUQc muan tlt Sai Gon, hay den hat ån tien thucmg. Cac v~ chuc sllc trong Ban H(>i Te cling nhu chinh quyen phuong, ap, khu ph6 va d,!-i di~n ngu dan deu dUQc moi vao c'åm ch'åu. Tien thuång can cu thea tieng tr6ng va cac the lon nho, da d~ san gia tr~ tien b,!-c. D6i vai khåch m(> di~u, b~c van nhan tai tle thi m(>t di~u b(> dung quy tllc, m(>t gi9ng hat xuat sac, m(>t cau van hay deu dUQc ban thuång. M(>t tieng thung, hai tieng thung, ba tieng cac, roi lien tl,lc don d~p khi dao kep dien vien hat cac di~u L6i, Nam, Khåch, Ngam hay Ly ... lam cho cac ca, cac ba å ke c~n V'!-n Thuy Tu r6i ru(>t vi biet tuong hat da khai m'!-c rna minh van chua den k~p. ... N ghe tilng chiiu, cai dåu lang muflt Nghe tilng chieng, n6 dilng trong lang. Cu6i cung, m9i nguoi keo nhau ra bo sang d~ coi dua ghe. Sang Muong Man bat nguon tlt Nui ang (Tanh Linh), chåy qua ga Muong Man, Phu Lam, Phu H(>i va th~ xa Phan Thiet dai khoång 27 km. Khuc sang chåy trong d~a ph~n thanh ph6 dUQc g9i la sang Ca-Ti co 3 chiec c'åu bllc ngang qua sang, do la c'åu My (do qudn di)i My xay) n6i lien duong Vo Tånh va Tr'ån Cao Van, c'åu GiUa n6i lien duong Nguyen Van Thanh, Le Van Duy~t, Trung Nh~, Trung Trllc qua duong Nguyen Hoang. Cau duc Tr'ån Hung D'!-o dUQc lam nam 1970 sau khi tinh må con duong xa 1(> xuyen qua ap Binh Hung ra toi c'åu Så Mu6i tren qu6c 1(> 1. D~a di~m dua ghe tren khuc sang Ca-Ti dai l km, tlt phia ben n'åy du giua va tn1aC Uu Ntrac Chateau D'eau den don Thuang Chanh. Nåm d6 co 4 v'!-n cha i tham dt! gom c6: ghe ang (v,!-n Thuy Tu) m~c ao vang, ghe Ba (v,!-n Nam Nghia) m~c ao do, ghe Ca (v~m Hung Long) m~c ao trang va ghe qu (v~n Hi~p Hung å Binh Hung) m~c ao den. Cac ghe dua dUQc san phet rt!c ra, m6i ghe co 12 nguoi cheo

72

bång d'åm cung m(>t T6ng Tien chi huy, m(>t T6ng H~u leo lai. D~ tan kinh cac dang th'ån linh cling nhu ang Nam Håi, cac nguoi tham dt! phåi chay t~h truac va trong khi tham dt!. Khan dai dUQc chinh quyen thiet tri ngay tren bo sang truac ty Thanh Nien. Trong gio dua ghe m9i st! luu thOng tren sang deu cam, nguoi nguoi d6 xa ra hai ben bo sang d~ xem dua thuyen. Cu(>c dua giUa 4 v~n råt hao hung, tieng chieng, tr6ng, ho reo cd vo, tieng ho da ta cua cac dau thu vang d(>ng cå khuc sang tråi dai cå cay s6. M9i nguoi hoi h(>p theo doi cu(>c dua, nhåt la khi cac ghe tranh nhau qutfo 180 d(> nai cac C9C tieu ån d~. Sang vlta htfp cac ghe dua l~i dai nhung nho cac tay dua deu ta nhung thanh nien khoe m~nh, kinh nghi~m nen tranh dUQc st! chen ep, va ch~m dang tiec. Cu6i cung ghe ang cua V~n Thuy Tu do~t giåi nhåt, ghe Ba V~n Nam Nghia h~ng nhi. Cac thanh nlen ap Duc-Thllng tren ghe nhåy um xu6ng nuac am nhau vui mltng, mau ao, mau thuyen hoa lan vai mau nuac xanh, va vai rltng nguoi chen nhau tren hai ben ba sang Muong Man, h9 con dung d'åy tren ca 2 cay eau Tr'ån-Hung-D~o va c'åu giUa d~ xem. Ai da s6ng å Phan Thiet ho~c c6 l'ån ghe tham thanh ph6 bi~n n'åy, neu chua m(>t l'ån dUQc thuång ngo~n cac le, h(>i cung kien ang Nam Håi hay vao dinh V~n, lang chiem nguang ng9c c6t ang thi quå ta m(>t dieu thieu xot. Qu6c n~n 1975 da lam dat nuoc them l'åm than, dan t(>c b~ phan chia, ly tan, ke vUQt thoM dUQc ra ngoai phåi ch~u s6ng doi vong qu6c, nguoi å l~i b~ luu d'åy ngay tren chinh que huang minh, nhung cua cåi, ghe thuyen do mo hai nuac mat qua bao doi t~o dt!ng, nay b6ng dung b~ cuap s~ch, tay trang phåi trå l~i lam thue tren chinh phuang ti~n sån xuåt cua minh, cu(>c s6ng ngay cang ngheo kM, tt! do b~ tuat do,!-t cho nen måy ai con dam nghi tai chuy~n ngay xUa. Nhung qua kinh nghi~m dau thuang cua l~ch sle dan t(>c, nguoi Binh Thu~n van tin tuång ang Nam Håi se h(> tri h9 qua khoi tai trang the ky nhu nhftng tai uang hång ha tren sang nuac va chung ta se c6 l,!-i dUQc nhftng gi da b~ ke vong bån, va th'ån tuac do~t han hai chl,lc nam qua. Muong Giang 1998

Toim th~ Ph~t Tit t~i Na Vy Thimh Tårn Don Mung Chu Ton Due Tang Ni QllY d~o hUll Ph~t Tit ngoai Na Vy trong ngay D~i L~ L~e Thanh Chua Khllong

Vi~t

Thu bay 31.07.1999

Phap

Am

Ph~t Dån 99


doc . tho HåiVån vdi mt)t vål cåm nghi "Huang Dbi" la mt)t ~p tha mang Håi Van gåi cho toi d9C va mu6n toi cho biet dm nghT...

Cånh deo Håi Van himg vI rna toi da co dip di qua VaD mt)t mua thu trong dl vang dau buon hoi cu6i th~p nien 70. Ca sao hai muai nam sau cai ten Håi Van l~i lang vang quanh toi qua cu6n "Huang Dbi" cua mt)t co gai thut)c the h~ sau, ding dang troi d~t nhu toi nai xV l~ que ngubi. Cling cung cånh ngt) qu6c pM gia vong! T~p

Huang Dbi chi gom 17 bai tha, ngoai vai bai lt,IC bat, phån con l~i lam thea th~ tI! do. Tha Håi Van tre trung, phong khoang, dåy sang ~o vai nhieu tu ngu mai l~. Bat giac tOi nha l~i cånh hung vI cua ng9n deo Håi Van: mt)t ben la bi~n d baD la bat ngat, mt)t ben la day nui sung sung n6i tiep nhau tai phia chan trai xa.. Mt)t ky quan n6i tieng cua dat nuac nha da may ngan tri~u nam ton ~i, thach d6 vai thai gian. Va toi ban khoan vai y nghI: phåi chang vi say me mt)t thang cånh hung vI cua dat nuac rna nha tha Trinh Xuyen da mUQn ten d~t cho co con gai cung cua CI,l? Han nua CI,l dau c6 nga sau nay, co da c6 mt)t tårn hon cling ph6ng khoang, bat ngat nhu mt)t uac l~, nhu mt)t tien tri: dnh tri nhu hOa nh~p VaD nhung vån tha dåy tiet di~u cua co gai mang ten Håi Van! GiUa tu6i tran dåy nhl!a s6ng, thau nh~p nen van h6a cua mt)t nuac van minh nhu xV ca hoa, nhung tårn hon Håi Van tMt ngoan hien, van giU dUQc bån chat cua mt)t gia dinh nen nep phuang Dong. Ifon tha tuy ph6ng khoang nhung khong buong thå, khong rna mt)ng thai qua rna con phång pbat tu tuång d~o Ph~t. Må dåu ~p tha, toi sång s6t ve nhung ngon tu mai l~ trong bai "Gia tu Da Lt;lt" cua co sinh vien tuy ve vung bi~n m~n rna long con luu luyen ngan xanh: DUng vdy tay nila thOng Toi phåi v~ dum ay ... Oi tUng vuong vuan bile N[u lang tbi tUng giay! Mai nay ta l<;li giJp Nhiing con duang quang tay Nhin nhau tu m9i huang Di vang VeG trong may ... Bay gia nhu nu6'c ehåy T oi vang VeG d6 xuoi Quay nhin xanh eaeh miJt

Phap

Am Ph~t Dån, 99

Ngo<;ln M~e da qua roi N gum da v~ biln miJn Lang con vuang ngan xanh ...

Nang ve bi~n m~n khi in dau chan tren cat thi: CMn toi in bai eat vang saG con s6ng lam tan mat roi! (j6'c gi dau vet eMn tbi Bu6'e qua in d~m ngan dm khOng tan ... Gi~n

Roi tai khi phåi rai xa que huang, nuang nau xu nguai, xin hay nghe Håi Van tårn sI! qua bai 'Toi xau h6 hay Toiphdn n9": T6Quoc ai! Nguon nu6'c eua Ngum khOng du trong ehiing? dl e(Jn kMt l<;le VaG biln miJn N g{m co la rau eua N gum khOng du xanh chiing? khiln cai d6i v~c tay VaG tuyet Tinh da Ngum khOng du r9ng ehiing? ma yeu thucmg eh1!e ban tMn lam nghfa tu? T bi xau h6 hay la toi phdn n9 Que HUcJng kia: bong, quå, eMn, hucmg! Nai eai nhau gUi dat thm sinh na Lang gi~ng ehang eua thucmg nhau Nai bu6'c eMn thuge tUng b~c, cap ...

Va bay gia co n6i tai tinh yeu. Tinh yeu trong sang qua nhung vån trong bai "GiJp ga" Chao anh! Anh mang tm eho em hoa va ta Cho em eå sile trm tu6i thcJ nghi~t nga Anh tu binh minh tm hay tu b6ng tOI sang? Tat eå! dl khi tra v~ eum trong dat Biet dm minh khOng u6ng phi dau anh! ...

Bai "Deo May" cua Håi Van g6i tr9n trong tam cau ll,lc båt rat de thuang: H9a mi h6t, nang !en deo Tay sucmg eanh h<;lt, xanh veG suai nguon Lung xa gucmg Mt eCiu vong Lung linh ngu sae, eh~p ehung kh6i may TCing tCing la ap om eay Trm riu riu tfm cho ngay dang chi~u Hoa, hucmg, gi6 th6i xuong deo Trm T ay hiu Mt thå theo b6ng vang ...

6

hay! Sao l~i c6 bai "Hoang Lieu" hOi co ga i? Cut)c tinh tan ra roi chang?

Nai anh a Mt dCiu tu gi6 Ch<;ly luan hOi may kiep tMn em Nai anh a Mt dCiu tu s6ng N g9n dam me h~t hting eMn trm ... Em rong duoc cM hai ba hu - th1!e G9i hoang hOn n[u nua trm ehi~u

73


Nai anh cf dan vang suong khoi Em d;nh tMn dU'ng gUla hoang lieu!

Qua bai "Qua tij,ng" voi nhung v'ån tho thoat:

nh~

nhang thanh

Ngay thu di ehf!, trm trua Do vai vuang nang may vU'a ao anh Mdi vui di5i gio bå quen ThOi thi mij,t nuae ... ve nen mij,t ngum! Muon Mn anh sf! anh eum Muon yeu anh, sf! co ngum lt;li ghen TMi thi ... co nang lam duyen Cam nhu mae cf eanh sen, em nhin! Tram nam ne'u co chut tinh Anh ai em muon noi: Minh vOl Ta Trua thu trm nang bao la Th6i thi ... nang nho la qua em thuong ...

Hai Van co bai tho "NhO Ba" - ky ni~m ngay gi6 d'åu mung 3 thang 10 nam 1977, da khien t6i ng~m ngui nho toi nha tho Trinh Xuyen n6i tieng ve tho Dubng Lu~t rna t6i quen biet ttr khi con que nha. Bai NhO Ba gom 9 do~n, 36 cau, do~n mo d'åu:

a

Mau tU' ehoi khOng ve tim nila Thi xin Ba lang ddt tram nam Ddt ddu lt;lnh vdn hon dm nang lua Gio con xin: Ba mai mai yen lanh!

va do~n cu6i: Gi9t nam thang ding gop ngui5n vOl bie'n Ca nguy~n 1m theo gio cii xan xao Bao nam nila co va cung bien hi~n Ai ngo ding trm ddt ciing ehiem bao?

Vao cu6i ~p tho, Hai Van d~ bai "Ht;lt eat sang Hang" dai 71 eau thea th~ tho tlJ do, noi len m6i tinh chua tn;m v~n va vf minh nhu h~t cåt s6ng Hång be m9n giUa kiep nhan sinh tr6i n6i ... Nhu d~ ket thuc baD tran tri) theo dong dbi minh da giti VaD tho, tac gia da IlJa ch9n "HuCfng Dm" M lam nhan de cho tac phåm, bai Huong Dm nhu sau: Co ngubi gia vb yeu M nan len khuc nh~c Co ngubi gia vb me d~ nham nha gi9ng håt Co ngubi gia vb nghe d~ nghi ve dieu khac ... Em gia vb ... anh khien cho anh di l~c Anh gia vb .. em moi duqc em kiem tim! Cai gia vb han nhien toa huong dbi bat ngat.

74

Cai "gid va", Hai Vån mu6n neu quan ni~m gi day? Triet ly nhån sinh hay thuyet "gid - chdn" trong giao ly Ph~t '? da.

Co m(>t l'ån ... t6i hoi Hai Vån ~i sao con gai m(>t nha tho chuyen ve Dubng Lu~t rna trong ~p "Huong Dm" kh6ng co 111y m(>t bai? Sau do c6 da giti cho t6i 2 bai: Vinh Cåy Xuong Rong Dau da tro xUong van gi6ng rong! Dai cfåu bi~n Bac den non D6ng Than gUom ha quan dbi mUa gio Dang truqng bao ne cu<)c baD d6ng! Uy thu tieu daa Utm canh sac Dem dnh tl,1c ll,1y tra hu kh6ng ... Dang tay dung vung trong trbi Mt GiU tl1m long ngay voi T6 T6ng! ThAng ban mt6c

Vi ngubi nang khat phåi ra dåy Nong, l~nh nao ai, nuoc nUoc nay! DUoi dl1t, ke keu - chan vat cd Tren tau, ngubi g9i - rot lien tay .. Hen, may åu cling lung ch'åu m~n Xui, xeo rai ra tr9n bua chay Ngam nghi: dong ttr dong ngu ca Ngubi VaD sit sach, ke an may! T6i th~t slJ ng~c nhien truoc nhung v'ån tho Dubng Lu~t danh tl1ep. C6 gai nay dåu phåi tay vtra. Net but Cl,1 Trinh Xuyen tai hoa trang nha, rna sao ai nU ctla Cl,1 l~i co khåu khf "gai goc" nhu nhung b~c Tuc Nho, phang ph1lt gi9ng tho Cl,1 Tam Nguyen Yen D6 hay Cl,1 Tu Xuong thuo nao!

Hai Vån yeu du toi viet bai tho phe binh ~p tho Huong Dbi, tac phåm d'åu tay co se xul1t ban, nhung toi chi biet noi len m<)t vai cam nghi tho thi~n truoc nhung van tho sang ~o, nhung ttr ngu moi l~ ctla The H~ tre horn nay. Va mong Hai Vån con tiep tl,1c sang tac d~ dong gop VaD nen Van H9C Dan T<)c Vi~t Nam Hai Ngo~i m6i ngay them phong phu .. Vån Nuong

ke

... nhung h~mh d(>ng ho~e y tU'ång xau eua thu la ca Mi d~ ehung ta tu ~p hl;lnh d(> IU'<;mg khoan dung, nhan nh\lc tren bU'oe dU'emg hanh dl;lO. Neu nghT dU'qe nhU' the thi ehung ta cang nen biet an thu cua ehung ta, chu- kh6ng nen oan gi*n, buan phien ... d6 la lai Ph*t dl;lY.

ke

Phap Åm PMt Dån, 99


nUoc toi noi nao ciing d~p

bi~n troi I)~i Nguy~n

Nuoc tai nai nao ding thay yeu thuang Ha N9i long lanh Ifa Guam Hue sang Huang mua trong nang dl;lC Sai Gon vi hon ng<;>c Vien Dang ... M6i di ten tha thiet trong long M6i gi<;>ng noi thuang khang th~ ta Nhung dong sang chay ra bi~n ca Nhu con rong u6n khuc lU<;ln quanh Nhung canh dong tiep nui tham xanh Nhu buc tranh n<Si hinh cong chu "S" Vi~t Nam que huang diem tuy~t Neu khOng co c9ng san va than Nuoc tai luan canh tan giau dyp.

Trang mua h9i ay mai am thua Hoa no Vllan Xuan lat phat mua Dat l~ phong lan huang tinh l~ng Phuang chieu gio nui y tieu sa Bang khuang ngo truc ta may d~t Bang lang rung mai canh gio cha Su6i ng<;>t m9t deng Sen Tinh De Bi~n Trai D~i Nguy~n Ngat Kinh Tha.

Nguy~n

Thuong Qu~

dc'mg tho lång dång Ngoai kia may trang van bay Ma rieng chi co nai nay dung dung Gio len sao gio ng~p ngung? Nua nhll nhan nhu, nua chung l~i thai Xa gl vai h~t mila roi Nhung can mua bl;li ben trai tha hoang Mila khang du tham du tran Cu6n trai s~ch het trai oan coi tran. Nay tai, tai van lan khan! Hoi trai cao voi dat gan co nghe? mnh nhu xom phll<;lng vao he? mnh nhll ri rå tieng ve g<;>i nguai? D~ tha tai l~i cha i vai Thå ve ch6n ay ven trai n<Si nenh! Van Nuong

hoa trång Em Mn trang sang cung trai ÅO tha thllot ll;la xiem ngai ng<;li bang Diem kieu trai dat menh mang Tung khang tieng h~c bi~n dong song hoa. Em ve tho ngu anh ta SIlang ta rung trang trang pha ho vang Canh khuya canh v~t rna mang Mai me trang nuoc bang hoang tårn til ....

Tu~

Nga

nho ve mien Tåy Hai mien cach tro xa xam Vung Dang nang am, mien Tåy mila dam Nho ve Bergen (*) xu mua tam Nho nguai, nho ph6, nho mua g<;li buon Chi'eu trang tuyet trang khai bu ang Xa xa thap thoang chim buon vut bay Goi leng theo gio heo may Dllang xlla l6i cli ham nay hi~n ve Bergen hai! Ph6 phIlang me Nhung dem trang to ben le ngam sao Sang mai thuc d~y mua rao Nghe mui gio moi ng~t ngao huang lay Trai mila mJa nang , nua may Gio ve dua la canh cay la da Mua phun nhy h~t mi xa Mua bay khang tham uot ta ao em Tai di trong gio em dem Du che nghieng ngua ng<;>t mem dang xua Tren trai may trai llla thua Mua vua t~nh h~t, nang trlla cling tan Chieu ai! Sao nang khang vang? Nang di M don bong nang mila ngau Mua ngau n~ng h~t tren dau Dlla tay tai hung gi<;>t sau va ra Ph6 chieu vang khach phuang xa Ba ho vang tieng chim ca vang trai Mua rai tung s<;li lai lai Rieng tai theo nhung buoc rai le loi .. . ffo Qu6c Dl,It

(*) Bergen: thanh ph6 thu nhi cua Na Uy, thu9C ve mien Tåy, co bi~t danh la thanh ph6 du.

Em cha nen anh trang mo Trai buon ngllai cling thftn tha voi hoa Anh ve mang gio huong xa May bay trang l~i hi~n ra mim cuai. Em rna h~ nguy~t vai vai Sang khuya nga ngftn thuyen ngllai ngftn nga Yeu trang hoa van dqi cha Dem dtm trang sang trai tha na bung. Hoang Duy

Phap

Am PMt Dån 99

75


Thi Dan Huøng

\7i~t

Thong Boo Thl;tc Hi~n Tie'ng Thø Håi ngoc;ti ~

dem trang dau nni

Håi ngoc;ti

A

Tuven Tc;tp III Chieu theo tinh thån bu6i h9P ngay 07.02.99, nham phat huy va båo ton Van Hoa Dån Ti?c, Thi Dan Hl10ng Vi~t quyet djnh xuat bån Tieng Tho Håi Ngo~i Tuy~n T~p III trong nam 1999. Va sau do cu m6i nam c6 gang cho ra mi?t ~p, vi~c lam nay dai hoi nhfeu thi~n tårn tu m9i phfa, uoc mong cac thi huu ph6 bien såu ri?ng Mn nhung nguai yeu tho, trong va ngoai Thi Doan, rat hoan hi don nh~n nhung mi nang mai, nhung bong hoa tuy~t vai. Thai gian ni?p bai k~ tu khi ra thOng bao nay cho Mn ngay 30.09.1999 la het h~n . M6i tac giå duqc quy djnh mi?t trang ti~u sii k~ cå chan dung va ci?ng them tu ba (3) cho Mn chfn (9) trang tho la t6i da. M6i trang dl! kien thu la 15 My kim, cu tinh theo s6 trang do minh quyet djnh rna goi tien, ci?ng voi 5 My kim tien cuoc phi cho 3 cu6n sau khi sach da in xong va se giii theo duang buu di~n, neu la nguai o xa, khong Mn nh~n trl!c tiep. Ngoai 3 quy~n duqc nh~n duong nhien, vi nao mu6n mua them se duqc uu tien tfnh voi gia v6n ci?ng voi tfen cuoc la 1,50 My kim cho m6i cu6n. s6 luqng an bån 1000 cu6n, bia offset, dyp, trang nM cå ve hinh thuc lan n(>i dung. Khi giii bai phåi giii kem theo check hay money order. Bai xin danh s6 uu tien d~ ti~n vi~c sap xep neu giii du. Bai viet tay hay danh may tren mi?t m~t giay cho th~t ro rang , de d9C, d~ khoi nhåm lan.

Trang nhl1 chiec thuyen boi 1ay anh sang Gio Mt hiu th6i l~c gi9t suong rung Dem va nui dua nhau hinh thllp thoang Gifta khuya rna bong nga 1~nh bien bung. Thien nhien dyp va binh yen nhu th~ Nhftng tam lang da chung ngi? sac khong Mi~ng mirn cuai va than tårn mu6n ve L~i con duang hu åo tuyet suong dong. Rung tI! ~i soi xu6ng dang tjnh thuy Van muon dai tråm l~ng net 1inh thieng KhOng giao d(>ng nen vo cung tri ky Mai uy nghiem nhu thån nui t9a thien. Hinh dang thay th~t v6 van uyen ao Khuon m~t nåy vua nh~p th~ chån nhu Khi chqt thay b6ng trang dua tren la La xanh reo nhu chåy xu6ng lai tho. Goi thong di~p voi mu6n lai hoa my Net nguy nga cua v~n v~t chan haa Hoi tM ng9t cua khong gian hung vy U6ng th~t dåy chua c~n b6ng chieu sa. Trang da nga cu6i rung dem tinh mit Gi6 thåm ca khuc nh~c nhy ru ngan Nghe an ll~mh gifta lang dem bung bit M(>ng dai qua bay l~c may quan san. Trang mai chieu gifta nui ngan yen vang Thanh h~t kim cuong ket sqi vinh hang Dem vao nui th~t muon van hoang vang Nhu lung trai l~ng dung ang måy giang. Trang va mii nhu tam lang D~i Giac Khong måy may hu åo chut lqi danh Luon tråi ri?ng cho dem ve thanh thoat Cho co cåy nhuån tham gi9t suong lanh. Dan

D~ cho mc phåm co gia trt luu truyen h~u the, m6i Tac

Giå cong nhu trong Ban Bien T~p c6 gang tuy~n ch9n nhftng bai tho th~t hay, di vao lang nguai, nhftng bai thieu tieu chuån bat bui?c phåi lo~i ra, neu co xin thong cåm. Ngay va dta di~m ra milt T~p Tho se dl1qc Thong Bao sau. Va d~ cho Tac Phåm hoan thanh m(>t cach t6t dyp, toan Ban Bien T~p uoc mong don nh~n m9i Ykien xay dl!ng cua cac b~c Cao Minh va nhllt la tinh thån nh~p cu(>c cung tham gia cua cac b~c giau Thi~n Chf, bai VI day la tac phåm chung cua chung ta. Tran tr9ng kinh chao H(>i Truang Thi Dan Huong Hoang Duy

Vi~t

Dia chi: Le Van Ba (9361 Balsa Ave. # 201- Westminster, CA. 92683 USA)

76

Ha

OSLO c6 Gi~? OSLO c6 Gi~?

Tie'ng Nuoc Toi m9t chudng trinh phåt thanh bång Vi~t NgU do ngUoi Vi~t thyc hi~n. Xin moi quy dong huong don nghe vao m6i toi thu ba h) 19.45 gio den 20.30 gio tren bång tem FM. 101.1

Dia chi lien IQc: TELLUS RADIO (Vietnamesisk Program) Postboks 244 Sentrum 0103 Oslo

Phåp Åm Ph~t Dån 99


~;4Ie~ Arbeidersamfunnets plass 1, 1 etg. 0181 Oslo - Norge, Fax: 22 112808 Tel: 22111806 - Mobil: 95285214 Sau lung Samfunnhus tQI Oslo. Gan Bowling va ti~m ban may Kenwood Giomocua: Thu hai - Thu sau tu 11.00 gio den 18.00 gio Thu båy tu 10.00 gio den 18.00 gio

Chuyen mua bån: r::ir

r::ir

Cac lo:;ti nu trang vang 14 k, 18 k, 24 k ..

Vang trang (b~ch kim), vo xoan va da quy..

Ngoai ra chung toi con co ban: r::ir

'- ~\ \ /,

~

r::ir

Bay du cae lo~ 30 quan thm trang, d~ hQi, Sll<m xam.

Video, CD, cac lo~ dia karaoke (Laserdisc, VCD, DVD)

Dåe . Biet: . . ~~, 4Ø:t, ~ ~ ~

• Xt~ ~~, IK'

eta

~) .

24'.

74eUU~~.

*~eØH, c6 ~ Ht& AA • ~eØH,

fUi,

9i4 phU

~.

taøt, ~ ~ Mad tt6t,

.~u-a. ~ Mad

tu.

MQi chi tiet xin vui long lien IQc: .. Dung (Hål) hOQc co anh quo cac 50 di~n thoQi, fax ghi tren hav quo mobil 50 952 85214 Chu Nhon Kinh Moi


tb9 8~, ~y trS" Torggt. 21, 0183 Oslo

Tel: 22114929 - Mobil: 95234096 hay I>i~n tho~i nha 67.563205 Ngay ti~m Mai Phuang Fashion, giCla ti~m rau Anh Chj Khå va ti~m rau Th6 Nhi KY.

Gia mo elta: Thu hai - Thu båy hl 11.00 gia den 18.00 gia

Chuyen mua bån: r:Ir

r:Ir r:Ir

Cac lo~li nu trang vang 14 k, 18 k, 24 k, va da quy

Co nh~n lam cac lo~i nu trang bang vang trang, vang 18k,24k

Nh~n lam nu trang ki~u mm tit vang cu nau I~, st1a chua cha lay lien r:Ir

Co nh~n gan cac lo~ hQt xoan va xi m~ vang trang lay lien r:Ir

D~c bi~t st1a chua chut it kh6ng lay tien

c6ng

Chu Nhon Kinh Moi

VDEO VIDEO

VIDtO

ViDEO De con mQt chut gi de nhå de thuang

* B~" mu6" 1(1'1 "i~m "gay M~"b l'bu, ibå"b Mo". ,* B~" mu~" gbi dau "gay vui c1oå" tC:l, sJ"b "b~t ... * B~" muo" "b~"g "gay vui 'la mau va" "m mai mai.


Park Alleen 2 - 4 (Jens Evensen bygget) 2000 Lillestrøm it 63 81 33 47 I 63 81 97 78 Thu hai - Thu nam: 12.00 - 23.00 gi" Thu sau - Thu båy: 14.00 - 24.00 gi" Chu nh(it tu 12.00 gio den 23.00 gi"

Ouj khåch c6 the thøOng thuc ~ ~ liflI vov ~ vv d4io bifÆ:!

t'\hat ~ ty~ t'lJta, va" r~ rav vov 250 ch6- ngOv ~erv ~L~ ~ 'Uew hot:vrv,

M1v ~

~L6Vc6-~ruUvL~L~tu/~Lrerv50 ~

D~c bi~t

co nhieu mon an mai l~, ngon,

Ring oss gjerne. Kan hentes etter ca. 15 min. Rabatt ved ta med hjem service

re


KINESISK OG NORSK MAT

Solheimsgt. 1, 2000 Lillestrøm

Tel: 63 81 8987 - Fax: 6381 36 40 trUGe . ...

?

aay lå KIM (tidligere KIM)

?

gto 016 Cl-ta:

lhic hai den lhic nam ~å chu nh~l tie 12.00 gio den 23 .00 gio lhic såu ~å lhic ba~ tie 12.00 gio den 02.00 gio

chu~en nh~n li~c

ctl6i, lien hoan, sinh

nh~l,

• •

Cåe mon cin dung khau vi li Ø6ng - trinh bay d" måt Hucmg vi tuy;t vOl do dau W, lao luy", dam tråeh

Dia diem lieh sq - i'9ng rai (100 eho ngOi)

• •

Cho d9U xv thoc.i mai Karaokv eho nhiing b9n (ta thieh .........

/\

~

/

,

...

#'V

f)f\C BIE;:T CO VU TRUONG f)~P - TRANG NHA mQi lien I~c xin vui lang gQi Tim (mobil: 906 93 833) 1

AI.

...

CHU NHAN KINH M()I


','

~.

I

;,::m ,V OKATFtRM·A E'FJ·

, .' ,', ',mIiULF:::'PRYTZ -liL'sTRuP::' .....:.

.

-

-

~-'..

.;::.

VÅNPHONGLU~TStf . Chfulg toi xin hån h~nh thong bao k~ til ngay Ol. Ol. 99 Khai tnidng van phong l~t su moi ~i dia chi Radhusgt. 9. O151 Oslo. Van phong chung toi chuyen ve mQi liinh Vljc lu~t pbap va g5m ba lu~t sti sau dåy: · L~t Su HAKON KIERULF: ( C6 thåm quyen ~i t6i caD Phap Vi~n) låm vi~c tu nåm 1970 trong ph~m vi ve l~t an ninh xii hOi, l~t ngo~i kieu va ti n~n, hinh l~t, b6i thtidng, l~t laD d<)ng va thudng m~i. · L~t Sti SVERRE ULSTRUP: 6 nam kinh nghi~m ve lu~t di tru ( ngo~i kieu va ti n~n), l~t bao nhi, lu~t gia dinh ( ly thån - ly di), h6i mon, hinh l~t, b6i thuong. Ong då tUng lam vi~c cho NOAS ( T6 chuc ty n~n chinh tri cua Na-Uy) · Lu~t Su OLE JOHAN PRYTZ: 5 nam kinh nghi~m ve quyen tU huu, lu~t thudng m~i, laD d<)ng, hinh lu~t, cung nhung lu~t l~ lien quan den vi~c thånh l~p cong ty, nha hang, Ctla ti~m ho~c hop dong mua ban, sang nhuOng. Ngoai ra chting toi cfmg c6 tb~ xin chinh phu deli thQ cbi phi lu~t su trong vai tniong hOp d~c bi~t. ( Xin hoi chung tOi d~ biet them chi tiet). Song song voi cac djch V\l ke tren, van phong chting toi cfmg dam nh~n t:1t cac djch V\l thong djch ~i van phong lu~t su va t~i toa do

ca

an

.

- ....

"

..

~

:

• • •

!

. ,r"

- ..

::. . .

;:,""

.., v,-

-; "":';;

'.,


return adresse

PH AP AM Postboks 224 N-30S1 Mjøndalen, Norway

B

PHAP ÅM T~p Chi Phl\lt Giao, Van H6a Va Dån TOe Det Vietnamesiske Buddhistiske Tidsskrift i Norge utgitt av Det Vietnamesiske Buddhistsamfunnet i Norge

Ansvarlig redaktør: Redaksjonssekretær:

ThUljng Tpa Thich Tri Minh Quång Khai Tdin Hoa

PBox 224. 3051 Mjøndalen, Norway Tlf: 32 875207 - Fax: 32 875873

Phap Am 1999.3 - Phat Dan  

563.99 CO QUAN NOON LU!N GIAo H(n PH!T GIAo VItT NAM TH6NG NHAT NA UY PET VIETNAMESISKE BUDDlllSTISKE TIDSSKRIFl' I NORGE •

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you