Issuu on Google+


ORGANISASJON Den Vietnamesiske Buddhistforening i Norge er en landsomfattende buddhistisk organisasjon for vietnamesere i Norge. Den er et forbund av Den Vietnamesiske Buddhistforening i Oslo (stiftet 1982). Den Vietnamesiske Buddhistforening i Trondheim (stiftet 1982) og Den Vietnamesiske Buddhistforening i Bergen (stiftet 1985) . I dag finnes det lokalforeninger i ni byer: Oslo. Moss. Drammen. Kristiansand. Stavanger. Bergen. Trondheim. Kongsvinger. Porsgrunn og Skien. Foreningen ledes av fem munker: Thich Tri Minh. Thich Ouan Khong. Thich An Chi. Thich Giac Thanh og Thich Le Nguyen.

PHA-PAM Vietnamesisk Buddhistisk Tidsslcrift i Nor,l!e

Chu tntdng va thljc hi~n HQI Ph{Jt Gi60 Vi~t Nom tQi No Uy

Chu

nhi~m kH~m

Chu but

Thm;mg T<;>a Thich Tn Minh

Thli k y toa

so~n

Tr'lin Hoa

Bien

t~p

va thljc hi~n

D6 D<;tt Thanh, u mnh PMc, Nguyen Long, H.V., N.P.D., T.Q.V..

Cung slj cQng tlic: NMt Chan, Thi~n Hu~, Qwin Kh6ng, Gilic Thanh, Hoang Duy, Uyen Giang, Phi Ng<;>c Hai, Di~u H<;tnh, Nguyen Ph<;tm Thy Hilo, Thai Van Ki~m, Thu Nga, Tu~ Nga, Van Nucmg, Nguyen Thucmg Que, U Van Vinh, U TruOng T<;ti, VO Trung Hoa, Trung Quan.

Bai gm dang xin viet tren m\,?t m~t giily. Ngoai but hi~u, xin quy v~ ghi ro ten th~t va d~a chi d~ ti~n lien l<;tc. Pbap Am kh6ng tra l<;ti nhilng ban tbao.

pHAP AM phat hanh 1 naID 4 s6 (trong d6 c6 2

so d6i) vao thang 1, 5, 8 va 12.

Thll tlI, bOi vo gOI va too sOQn : Chua Khuang Vi~t Blystadveien 2, 2006 L0venstad . Norway II : 6797 1905

T ien b~c uog hQ:

PHAp AM Postgiro : 0824 - 0506735 Blystad veien 2 . 200 6 L0venstad . Norway.

Hinb bla truoc: PMt Tbicb Ca Dan Sanh. Hinh bla sau: D~i Due Thieh T u ~ Sy va D~i Due Thich Tri Sieu. Phap Am mlm thu 3, so 17.

Et landsstyre velges av styrene for lokalforeningene for en periode p~ tre ~r Den Vietnamesiske Buddhistforening har ca 4500 medlemmer. Av disse er 2500 medlemmer av Buddhistforbundet mens de restende medlemmer h(2lrer til lokalmenigheter i f(2llgene byer: Bergen (420 medlemme1. Trondheim (570 medlemmer). Moss (440 medlemme1. Stavanger ( 150 medlemmer). Khuong Viet Tempel Det finnes et vietnamesisk tempel i L(2lrenskog kommune. Tempelet heter Khuong Viet og ble etablert i I 989 og brukes som forsamlingslokale og hovedkontor for forening . Adresse: Khuong Viet * s.ysta::lveien 2 * N-2006 L(2lvensta:l. II: 67 97 19 05 AKTMTETER , .ReliglOse hoytider: Feiring av Buddhas f(2ldselsdag What Dan) og minnedag for de d(2lde (Vu Lan) er de viktigste h(2lytider for v~r religion. Vanligvis faller Buddhas f(2ldselsdag i mai og VuLan ! september. 2.Kurs i Buddhas lcere: En viktig m~lsetning for Den Vietnamesiske Buddhistforening er videref(2lre den buddhistiske tradisjon og kultur. Dette gjelder ~rlig overfor barn og ungdom som vokser opp i Norge. Kurset arrangeres hvert ~r i Juletiden. 3 .Buddhlstlsk barne- og ungdomsorganlsasJon: Den Vietnamesiske Buddhistfamilie for unge i Norge (Gia Dinh Phat TU1 er etablert som en landsomfattende organisasjon . I dag finnes det lokalforeninger i sju byer: Oslo (Thien TarrIJ. Moss (Chanh Tr~. Kristiansand (Due Dung,. Stavanger (Due Minh). Bergen (Due DUe). Drammen (Due MJ1 og Trondheim (Chanh Dao) . Den Vietnamesiske Buddhistfamilie har mange fellestrekk med Speiderbevegelsen ved at den bruker uniformer og ved at den har mange av de samme aktivitetene. Gjennom Den Vietnamesiske Buddhistfamilie kan barn og ungdom bli kjent med hverandre og med lokalforeningene. De f~r ogs~ mulighet til ~ utvikle seg innenfor buddhistisk tradisjon og ~ndsliv . 4 .Bibllotek: Det finnes et lite bibliotek i Khuong Viet tempel med buddhistisk litteratur p~ vietnamesisk og andre spr~k . 5.Publikasjon: Foreningen har utgitt et tidsskrift "Phap Am " som utkom f(2lrste gang i 1987. Det inneholder artikler om buddhismen samt mye stoff om foreningen og dens aktiviteter rundt omkring i Norge. Det utkommer 6 nummer i 4 ganger hvert ar. 6.Soslale og kulturelle v l rksomheter: Foreningen har arrangert forskjellige kurs i morsm~l . maling. fotografi osv. Hvert ~r arrangerer foreningen en sommerleir for barn og ungdom. Munkene bes(2lker buddhister over hele Norge. Foreningen bes(2lker og gir st(2ltte til vietnamesere i flyktningsleirer i Thailand. HongKong og andre steder. Hver m~ned arrangerer foreningen meditasjonskurs for buddhister og andre som er interesserte. Kontaktad resse: Khuong Viet Tempel Blystadsvn. 2. N路2006 L0venstad. 'it : 67 97 1905


NhAn mua PhAt Ban PhAt Lich 2537 • ••

!l(fnfi cfiuc

Chl1Ton Hoo. Thl1Qttg, Thl1Qttg TQa, ;·x.:···,::::,::,::::::,::,:,:::::'::;,·

<:.:: .::

trong htlng an cht1 ~t HQi PGVN ~ Na Uy cae chi hQi PGVN tIP ~a Uy Ban bien ~ Ph8p Am


trong

so nay

GiOi thi.u Informasjon Don MUng Ph~t Dan La thu rna so:;m

Ban bien t{)p Ban bien t{)p Ban bien t{)p

y nghia Ph~t Dan

Thich Quan [(hong Thich Tri Minh Thich Thi~n Hu~

10

Thich Huy~n Quang Thich Huy'en Quang Thich Huy~n Quang Vi~n H6a D(w GHPGVNTN Hoa Ky PhapAm

16 17 18 21 23 80

UDi,nhPhuc Minh Hung Tam Tinh Thi~n N.P. Thy Hiio M(JngTrlic

26 27 29 30 32 35

Tin Vi~tNam Tin The' Giai TinNa Uy Thutfu

Ng(JCNhan Ng9cNhan

73 75 78

Nha v~ mC)t lol;li hoa Nho Phl;lID Tr<.mg Nhful Bong nling GOi nguai Sungei Besi

Van Nltdng Nguyln Hilu ChI, M(JngTruc Van Chltdng

53

TS-HT Thich Thi~n Tam PGVN qua cac thai dl;li (2) MC)t chut bi~n minh - Thi~n Cai dfilP - thu hQa Vii Hoi Co Phong truang liio YhQc

PhapAm Thai Van Kiim Nhfit Chdn Nhlt Hien Ly Nglt Bs. U Van Vinh

37 40

4

Ph{lt phap Xung danh ni~m Ph~t Khuye't phat B6 D~ Tam

5 8

TL tranh dau Thongbl;lch Thu goi Ong TTK LHQ KhangthugaiCHXHC~

Quye't Djnh GHPGVNTN Thong Cao dl)c bi~t Di~n dan tranh d~u

Gf)PT Trang Gia Dinh Ph~t Til Noi khong phru.la cach Duc Ph~t hi~n Hanh trang cua Ph~t til Blit d~n thh gio Dam tang giua mua dong

Thi~n

Y

Tin hic

90

Sangtac 55 56 60

TIm hieu 44

49 66 69


trong

so nay

Tho Lila Ti1 Bi Tho Dinh Vi~t Lien Tho CoPhu To tinh Tinh thuc Bai die'u van Dern ngU tfong fUng Tho Nguy~n Thuong Que Tho Thu Nga Van Tho Xuong H<;>a Ngong 51 g~p Dao Tien Kinh B~ch Th1iy Giac ngU, Hat ru Tho Cao Khoa Lai chinh ngh1a Tuy~t vai Vlingd1vang Hoa vi~n xu Tho Phong Son Tho Cao Khoa Tho Bao Minh Tho die'u thi huu Phuong HB

c:~ a.<iIlÂť

Va Hoang Chlidng

7 25 25 28 34 36 36 48 50 51 59 63

Qu6c Twin Nguyen Tich Nguyen Thlidng Que

PhongSdn Van Nlidng Ph{lm Thi Ngo{ln

64 64

D.N Van Chlidng T.T Ton Nfl Kj Hlidng Van Nlidng

65 67 68 68 68 77

79 87

lIII,'IIII'."".-m

V I sci TrClng c::6 hQn rrl<:::1 c::an d a n g IQi q u a n h i e u sci rnt..Jc:: ThLlong I~ TQrn I\./Ic:>ng dc;:>c:: g i a Thc:>ng

Tai l i $ u n e n rnC;:>T goc:: IQi c::arn. :::i?'"_ -A...

86 Vu Lan. 1993

phat hanh vao trung tu~n thang 9.93 b '" , t ' '1 7 93 X!rl rl()(Jrl r--;l '\;:~;j(j l 01 rUde ngay ,

j

j

'.:

' .'

,

I

I


La thu toa soan â&#x20AC;˘ DGlo Ph~t Ia mot bi~n chung giru quyet nhung van d~ suy tu clla tam thuc con nguai va la thvc thg Cach m~g toan tri~t v~ m~t xa hQi doi v6i nhan lo:;ri - nhAm dua chung sanh tOi dich an 11;lc, hoa binh va giru tho at. Duc Ph~t da xuat hi~n tren c6i dai, giao phap vi di~u cao sau tu DI,lO Ph~t da xuat hi~n trong mQt thvc t:;ri phBn t1;lp clla n~n van minh An Do xa xUa. Tieu dich M dung hoa toan bO cac trao luu tu tuang doi nghich duang thai. Xuat hi~n dg sang bAng nhung ngan cach xa hoi giua cac giai tling: Tang lU, cai tri, thuang nhan va nguai h1;l ti~n. RBi tu do d1;lo Ph~t da du6i dru nguyen 15' VaG cuoc sOng clla con nguai khAp nai cho tOi ngay nay. Trong dong sinh dQng lich su dan tQc Vi~t da Ia chat li~u thiet yeu dg ket thanh n~n van minh tieu bigu cho toan bQ tinh hoa van bOa vung A-Chau. DGlo Ph~t l:;ri con Ia mot trong nhung nhan duyen chinh cho cUQc cach m1;lng tv Chll clla Vi~t Nam VaG theky thu IX, thu X. Cl). thg han het trong nhung nam tru6c cling nhu duang luc bay gia Dl,lo Ph~t da dang thiip len anh lua thOng soi sang thai d:;ri chung tao Nhung nguai da tung tv dan than VaG trong cuoc chien dau truang ky do chinh la nhung nguai tu hanh h~h BB tat d1;lo. H9 san sinh ra vi sv dau kh6 clla con nguai, vi tinh thuang nhan lo:;ri nen vung chai len duang. Chap nh~ m9i kbO khan gian kh6 dllu ph3.i hy sinh vlln khOng nru ha mi~n thg hi~n bAng dUQc dich IOn: "Tren ca.u chung Ph(Jt d(/.O, dlMi cuu d(J clulng sanh". Duc The Ton thai con la BB Tat luon khOng dung thvc hanh, nen chung thanh d1;lo va thu<,mg Chanh dAng Chanh giac. Trong su m~g truy~n thua sv nghi~p cao ca do. Nguai Ph~t tu, hai gi6i xuat gia cling nhu t:;ri gia, luon vung Mn, luon thg hi~n long tu bi, tri sang suot va long qua cam, luon m~h d~g tien len. Cling nhAm nuoi duong dong hu~ m~g mai tuang tl).C, cho tOi khi dl,lt dich giru thoat, bAng VaG cong h~h phl).ng sv dl,lo phap va phl).c Vl). chung sanh. Nhu lai Ph~t d1;lY: "Ai trang su6t cu(>c dai bilt dem than tam phl,l1lg sl,l chung sanh tuc la nguai d6 dii baa dap dur,Jc phan nao trong muon m(Jt an. sau cua chu Ph(I.t" (Kinh Lang Nghiem). Thvc te'tru6c mAt Clla Ph~t tu chung ta Ia dang han hoan don mung D:;ri M ky ni~m Dan sanh Duc tu phl). B6n Su Thich Ca Mau Ni. Day Ia mot nien Ph~t Iich m6i I:m thu 2537. Ngoru van d~ I~ bai cung duang c'au nguy~n ra chung ta con phru phat hu~, thg hi~n cho bfulg dUQc tinh th:m bao Ph~t an duc mot cach C\l thg, bAng VaG cac cong mc Ph~t S1,1 nhu: gop ph'an tich c{Jc tham gia veJ.O vi~c xay d{Jng lanh mgnh hoa cae cd diu Hpi PGVN tgi Na-Uy, tii Trung lidng tm dia phlidng stit sdng ph at tam cung dliCing, cho mli{ln tinh tai di xay d{Jng ngoi Chua ](huong Vi~t, 10, cd sd Phlj,t giao duy nhfit tgi Na-Uy sUm vien thanh, cung nhau bao hp nuoi dlillng bao Phap Am sting con mai vang tien 10, nhfit 10, sdn sang phl:lng s{J dgo phap va dan tpc theo giao l~nh cua Chli Ton Due Gi60 ph6m lanh dgo Phlj,t Gi60 Vi~t Nam Thting Nhfit 0

PhapArn.

4

Phap Am s6 3/93


YNghia ngay Ph~t Dan

eu hang nam vaG ngay dim thang tu trang tron a

am 1ieh, nguai con Ph~t khilp noi tren the' gioi d~u tuang ni~m ngay Dan Sanh eua Due Ph~t Thich Ca Mau Ni tile Thai Ttl Tat Dl;lt Da. Ngai thi hi~n ra dai trong hoa vien Lam-T)r-Ni duoi eQi cay vo uu, tl;li thanh Ca-T)r-La-V~, vung Trung Bile An-DQ, phia Nam nuoe Nepal vao nam 624 truoe tay 1ieh.

a

Cha Ngai 1a Hoang De' Tinh-Ph~n (Cuddhodana) he;> Ca-Dam (Gotama ). M€;l Ngru 1a Hoang H~u Ma-Gia (Mayadevi), ten Ngru 1a Tat D~t Da (Siddhartha Gotama). Sau khi Hoang h~u sanh Ngai dUQe 7 ngay thi thang ha. Ngru dUQe ba ill m~u Ma-Ha-Xa-Ba-De cham s6c nuoi nang cho de'n ngay truang thanh. Theo phong tl).C cua xu An DQ hic bay gia nam 608 truoc tay 1ich, Thai Tit Tat D~t Da tuan 1inh phl). hoang ket bOn voi Cong Chtia Da Du Da La (Yasodhata) khi Ngai vua moi 16 tu6i dai. Sau thai gian l~p gia dinh Ngru c6 mQt nguai con duy nhat 1a La-H'au-La. Thai Tit Tat Dl;lt Da rat dUQc Vua cha yeu men va chi~u chuQng, cUQc s6ng cua Ngru rat phong 1uu, sung suong - nao cung dru di~n nge;>c, nao cung phi the nu khue cac giai nhan, canh v~t d'ay vui tuoi my 1~ voi VQ d€;lp con ngoan va Ngai se 1a vi thua ke'Vua eha tri vi thien h~ xu minh, nhung Ngru kMng cho d6 1a nguan vui h~h ph tic chan th~t cua dai minh. Ngru 1uon 1uon suy tu den nhung canh kh6 dau cua nhan lol;li d:1 va dang s6ng trong tigu qu6c cua Ngru. Sau nhung ngay thang tu duy v~ than ph~n cua kie'p nguai dang s6ng tren coi dai, Thai Ttl d:1 nh~ thue dUQc cUQc dai Ia vo thuang --- "thanh tr(J, dj di?t" . Ngru y thuc duqc me;>i xa hoa vui thti v~t chat d~u 1a gia t~m vo ich rna hang ngay Ngru tung huang thl). noi cung di~n nay, nen Ngru quye't dinh xu at gia t'am d~o thoat 1y gia dinh dg s6ng cUQc dai. Tang si d'ay d~o h~h , nh~m ml).c dich tim chan 1y dg cuu dQ cho cUQc dai kh6 dau cua kie'p nhan sinh.

a

Phap Am

so 3/93

Nam 605 truoc tay 1ieh, 1tie Thai tit d:1 19 tu6i dai, vaG mQt dem khuya anh sao mai vua 16 d~g mc;>i nguai dang chim dilm trong giac ngu., Ngai rai khOi cung di~n, vUQt thanh ra di voi mot tam han sang su6t, thanh tinh, voi mQt ni~m tin tuang se tim ra mot con duang Giac NgO giru thoat an 11;lc cho nhan lol;li ra khoi canh tri~n mien kh6 dau. Tu d6 Ngru d6i dai s6ng vuong gia b~g mQt dai s6ng cua nguai Tang S1 tu hanh dg thg hi~n chan 1y sang ngai. Th~t v~y, sau 5 nam Thai tit di khilp d6 day tham c'au hc;>c dl;lO, theo d6 1a 6 nam chuyen tu kh6 h~h trong rung sau ntii tuye't, va 49 ngay tham thi~n bat dQng duoi g6c cay Ba D~, VaG 1tic canh nam dem mung 8 thang ch~p, Ngru d:1 chung thanh DI;lO qua, tuc 1a Ngru d:1 hoan toan Giac NgQ Chan Ly sieu pham tuy~t di~u. Rai tu d6 Ngru duqc trai nguai khilp ba coi tOn xung 1a Duc Thich Ca Mau Ni tile 1a nguai d:1 thanh Ph~t. Ngru thuye't giang bru phap d'au tien tI;li yuan LQc-Uy~n (Migadaya) trong xu Isipatama g'an Benares v~ 4 Chan Ly cao thuqng rna Ngru d:1 Giac NgQ duqc. Sau do Ngru di chu du khilp noi trong xu An DQ tu Cl,iC Bilc duoi chan ntii HyM:1-L~p-Son (Himalaya) de'n Cl,iC Nam ben bb song H~g (Gange) dg truy~n ba giao phap cua Ngru cho nhan gian trong su6t 49 nam.

De'n nam 544 truoc tay 1ich, Duc Ph~t tro v~ mQt ngoi lang nho ten Ia Kusinara rai nh~p Nie't Ban, mQt cach an tinh, 1tic Ngru 81 tu6i. Ngay Ph~t Dan c6 mot y ngh1a quan trc;>ng voi nguai Ph~t tit khilp nai tren the' gioi. Th~t v~y, Sl,i ra dai cua Duc Thich Ca Mau Ni d:1 danh dau mQt buoc tie'n van hoa vi dl;li trong 1ieh sit nhan lol;li, Ngru 1a mQt con nguai sieu pham b~c tl).c. Vi dl;li nguy~n cuu kh6 dQ sanh, vi h~h phtic nhan lol;li rna Ngru da xuat hi~n tren the gioi nay. Bai the trong kinh dign cua Ph~t giao d:1 ghi r~g: "Due Ph(Lt ra dai la m¢t d(li S(l nhan duyen, d(li s(l nhan duyen do chinh la kIwi lnd cho chung sanh m¢t con duang Gide Ng¢ Giai Thode".

5


Duc Ph~t ra doi giua hic hoau canh xii hQi An DQ d~y d~y nhung ba't cong, do S\1 phan chia giai ca'p he't suc phi lY. Nhung quy~n lQi d~u dauh rieng cho giai ca'p c6 uy the' quy~n hanh, con giai ca'p duai thi phill phvc tung lam no l~ chiu S\1 th6ng tri b6c lQt khiic nghi~t cua giai ca'p co quy~n the'. Do la mQt n~n tang chia re h~ thli, tranh cha'p. Dung v~ phuong di~n tu tuang hie ba'y gio dii co ra't nhi~u M phai trie't hQc ba't dang chanh kie'n, tranh cili l~ nhau. Truac nhung th\1c trGUlg xii hQi d~y th6ng kh5 kh6c li~t h~u nhu khOng c6 l6i thoat, Duc Ph~t dii lam mQt cUQc cach mGUlg, vi d1;li bAng tinh th~n "Bi, Tri, Dung" d~ cai hoan xii hQi d~y ba't cong tra thauh xii hQi binh dAng, W do, khai phong. Ngai dii khai thi con duong trung d;;to, va truy~n ba tu tuang nhan ban giup con nguoi t\1 cill hoa cho chinh minh, d~ mau ra khoi vung l~y dau kh5 th\1c t1;li cua cUQc doi.

chung ta phill nh~ dinh mQt cach dich th\1c cha dung vQi tin nhung loi Ngai noi ra mQt cach mli quang vi tOn kinh Ngai, rna chi nen tin theo loi noi cua Ngai khi ban than cua chinh minh dii suy lu~ di~u do dung hay sai, chanh hay ta, va sau khi dii chung nghi~m di~u do. Cho nen ni~m tin nai Duc Ph~t chinh Ia nguoi th\1c hi~n bAng ly tri sang su6t cua chinh minh va S\1 th~t chung cua tam han. Vai dong lich sil the' giai Ph~t giao tren 2537 nam qua, nhin l1;li hang tri~u sach va qua nhi~u ngon ngit khac nhau, nhung loi d;;ty cua Duc Ph~t la mQt Chan Ly, doi doi ba't di~t. Loi d;;ty cua Ngai la mQt ngQn du6c soi sang con duong cho chung ta d~ giill tOa nhung uu tu phi~n niio, nhung thiic miic d6 ky., khiic khoill 10 au, SQ hili eua cUQc doi, ba't cu thoi d1;li nao va ba't cu qu6c gia nao tren the' giai.

Duc Ph~t dii d;;ty cho chung ta tam Tu Bi vo hiQng vo bien d~ xoa bO mQi h6 thiim cua S\1 chia re giai ca'p va chung tQc nay vai chung tQc khac, giua tOn giao nay vai tOn giao khac, giua than vai so, giua sang vai hEm, giua giau vai ngheo. Ngai d;;ty cho chung ta tam Hy Xa long Khoan Dung vo hGUl d~ pha tan nhung c6 cha'p, nhung C\1C doan sai l~m, cuang tin. Do long Tu Bi rna dc;lP tan dUQc mQi cam thli, nhung san h~ si me d6i vai nhung nguoi W cao ngii mGUlg. Duc Ph~t cung la mQt con nguoi nhu chung ta, vai d~y du nhan tinh . Ngai sanh ra coi doi nhu mQt con nguoi, sinh s6ng nhu mQt con nguoi va tu giii coi doi cung v~y. Noi each khac han la Ngai khOng phill Ia mQt nhan v~t vo sinh ba't di~t. Nhung do long Tu Bi, duc nhu hoa khiem ron, d;;to duc thanh tinh, tri hu~ sang su6t, y chi qu~t cuong tren con duong t~m d;;to, Ngai dii quye't tim mQt chan ly truong tan vinh cuu cho cUQc doi, do tri hu~ tuy~t di~u nhu kim cuang. Ngai dii Giac NgQ, dii tinh thuc va Ngai dii tra thanh mQt vi Ph~t. Ngai la mQt con nguoi sieu pham, khOng phill tu khi mai sinh ra, rna Ngai dii chung qua duai cQi cay Ba D~, do y chi t\1l\1c phan da'u cua Ngai luc d6 Ngai mai 35 tu5i. Duc Ph~t ra't khiem ron, khong W xung minh la ThuQng De' hay mQt vi Th~ Linh, Ngai luon luon d;;ty rAng nhung ai di dung theo da'u chan Ngai, th\1c hi~n nhung loi rna Ngai dii d;;ty va dii lam thi cung se dUQc nhu Ngai, Wc la cung se tra thanh Ph~t, vi mBi con nguoi chung ta ai cung d~u co san Ph~t tanh. Ngai noi: "Ta ia Ph¢t da thanh, cae nglidi ia Ph¢t se thanh" . Ngai d;;ty cho chung ta mQt 16i s6ng W do trong tinh th~, tu tuang tri~t d~ nen Ngai khuyen

Ngay Ph~t Dan Ph~t lich 2537 l1;li v~ vai ta't ca mQi nguoi con Ph~t khiip nam chau, nhung cQng dang Ph~t giao tren cac qu6c gia t\1 do dang tung bung hoan hy t6 chuc trQng thg dg to long ghi an dang Tu Ph I,l , ra doi va tam nguy~n dQ sanh cua Ngai. Trong luc d6 thi t1;li que nha dang bao rUQt thit cua chung ta noi chung va Ph~t til n6i rieng khOng dUQc t\1 do tin nguong, khOng dUQc t\1 do di 11;li dg hauh l~ ky ni~m ngay Dan Sanh cua Duc Ph~t rna trai l1;li cac vi liinh d;;to tOn giao cung nhu cac nhan si tri thuc dang bi CQng San biit bO giam c~m. Nguyen nhan la chinh sach tieu di~t tOn giao cua che' dQ CQng San vo th~ phi dan tQc tren que huang Vi~t Nam yeu da'u cua chung tao

a

Nhan ngay Dan Sanh cua dang Tu Ph I,l , Ph~t til chung ta thanh kinh cha'p tay huang len Duc Ph~t c~u nguy~n cho da't nuac Vi~t Nam chOng dUQc Hoa Binh, ThGUlh VUQng, HGUlh Phuc, T\1 Do, nhan dan sam dUQc An Cu L;;tc Nghi~p.


Chung ta nen huang long diu nguy~n cho Chu Thanh ttl d/ilo, cac vj ti'en ooi, anh hung chien sI dii hy sinh vi d/ilo phap va dan tQc sieu dang ph~t quO'c. Chung ta cling thanh tam diu nguy~n chu vi lanh d/ilo Ph~t giao a Vi~t Nam va cac vi lanh d/ilo Ph~t giao khiip the giai cung cac nhan sI tri thuc duqc phap thg an khang chung sinh di dQ, ba d~ tang tan, d/ilo nghi~p vien thanh dg ho~g duong chanh phap, lqi l/ilc qu1m sinh. Ky ni~m ngay Dan Sanh cua Duc Ph~t 11m thu 2537, nguoi Ph~t tli chung ta muO'n thanh h,m mQt Y nghIa cao d~p va tron v~n, thi chung ta ph3.i g/ilt bO m9i tham lam, san h~ , si me, dut

tru v9ng tuong dien dao, me Him ngU ng~m trong ta, nguy~n thl,lc hanh thea hlilUh nguy~n cua Duc Ph~t, khOng ngUng thanh tjnh h6a than tam, ay 18. ky ni~m Ph~t Dan Sl,l ly vien dung, tanh tuang vo ng/ili, nQi ngo/ili minh tri~t. C6 nhu the mai chan th~t va thg hi~n y nghIa ngay Ph~t Dan mQt cach vien man.

Hr;mh phuc thay Cluj Ph(Lt Giang Sinh, Hr;mh phllc thay Giao Phap Cao Minh, Hr;mh phuc thay Tang Gia Hoa Hi?p, Hr;znyh phuc thay Til Chung D'ong Tu. Nay

nguy~n

TY kheo Thich Quan Khong

Ilia Tit Bi Kfnh dang

Llia, Ilia chay ngat tOa sen Tam chin phuong nh\lc thg tr1m tam hi~n Thanh tho, quy ca xuO'ng Hai v~g sang rung rung Dong my nbOa l~ ngQC Chiip tay d6n ~t trOi moo mQ<: Anh d/ilo yang pho phOO dang bUng len Dang len Oi, ruch thl,lc hOm nay troi cO ~t Gio la gio Hoang d;,lo nguy nga Muon VIilU kh6i xan xi vi:1a rna miit Nhin nhau: Tinh huynh d~ bao lao Nam Mo Duc Ph~t Di Da SOng H~g kia hOi dau rna cat bay Thuong chUng sinh tr~ luan M khB Nglioi re phang dem to'i dat d~y BuOc ra, ng'oi nh~p djnh huang v~ Tay GQi het Ilia vao xuong da bO ngo Ph~tphapch&ngrOitay

Sau nga luan h'oi dau d6 Mang mang cUng nin tho Tieng nac len tUng nhip banh xe quay Khong kIll vl)n minh theo, kh6c oa len nBi gi6 Nglioi sieu thang... giong bao liing tU day

Bo Tat Thfeh Quang Due (1963)

B6ng nglioi vuqt chin tfulg may Nhan gian mat ruqi oong cay B'o d~ NgQ<: hay da tuqng ch&ng c1m ai tGlc L\la hay tre, nao khien Mt ai ghi ChB nguOi ng'oi: mQt Thien Thu Tuy~t Tac Trong vo hinh sang ch6i net TU bi R'oi day ... r'oi mai sau... con chi NgQ<: da cling thanh tro, l\la tre d1m m\lC nat VOO thOi gian, 1~ vet mau di qua - COn miii chu, con trai tim B<> Tat GQi hao quang xuO'ng ~ chO'n A ti

Oi, ng9n Ilia huy~n vi... Th~

giai ba nghin, phut giay ngo ngac TU coi go minh Huang v~ Cl,lC l/ilc V"an di~u thi nhan vful chi la rom rac Va cling chi la rom rac Thd chay len thea vOO loi kinh Tyng cho nhiin lo/ili bOa binh TruOc sau ~n vfulg Tinh huynh d~ nay ThBn thuc nghe long trai dat Mong thanh qua phuc v'e my Nam Mo Thich Mau Ni Ph~t D'ong lo/ili chUng niim tay nhau tran nuOc miit Tinh thuong hi~n Thap chin T~g xay VfJ Hoang Chuang

Phap

Am sO 3/93

7


nhung di~m e~n thie't eua ngdoi tin

xung danh

ni~m

PhQt ..

J

Phap Su An ThuQn

(tiip thea Pluip

Am so 1.93)

a

ve,>ng. Di L~c coi trai Dau Suat, sau nay se gieing sanh nhu the nao d'eu c6 giru thich ti mi trong cac kinh "Di Uc ThlL(Jng sinh", "Di Uc h{l

2). Cae 10QI tjnh de}:

sanh".

"Tjnh d(J 10, coi rna ba thila d'eu hutJng UJi" . N6 c6 nhi'eu kigu, nhi'eu dc,mg, d(,li thua chi la d~c bi~t phat huy rna thai. Tu tuang tinh dQ quein tri~t toan bQ ph~t phap. Chia lam ba lo<,li: C6i chung clla ngii thua, c6i chung clla tam thua va c6i rieng (khOng chung) clla d(,li thua.

Ngoru tjnh dQ Di L~c, trong kinh "chtnh pluip niem. xu" co lien quan Wi huu bQ, D6e tli bi.>, con n6i rAng coi trai D(,l rna co B5 Tat thi~n thai Nga vuong thuang xuyen thuyet phap cho thien chung. Noi thien cung thanh tjnh, l(,li c6 B5 Tat thuyet phap, v'e m~t tu tuang cling gi6ng nhu clla Di l~c thuyet phap a coi trai Dau Suat. "Nh(tp Dr;l.i thiLa lu(tn" c6 dยง.n chung mQt doc,m truy'en thuyet clla D<,li chung bi.> nhu sau: Nhu Lai Thanh tjnh Nhan, acoi trai nhi thi'en sllc gi6i - Quan Am - da thuyet phap a thien cung dg giao hoa cho cac B5 Tat va vo luqng d<,li chung thanh van trong vo IUQng tram ngan d<,li kiep. Trong phap Tc,mg bQ cling n6i rAng: phia dong bllc clla c6i trai nay, co Nam thling Nhu Lai thuyet phap. Kinh "Tiing nhfit A Ham" (Ban dich tieng Hein) co noi Wi phia dong clla c6i nay co Ky Quang Nhu Lai thuyet phap, M\lc Ki'en Lien, bAng th'an thong ella minh da den cM Nhu Lai thuyet phap. Thuyet nay cling thay trong kinh D<,li thua. Di'eu do chung minh rAng he,>c gi::l clla cae phai Thanh van d'eu co tu tuang v'e thien cung clla c6i nay, ho~c v'e c6i Ph~t a noi khac. Co nghla la theo he,> thi ben cc,mh the gi6i nhan gian nho blln, khong thanh tjnh, con co the gi6i thanh tjnh, co Ph~t va B5 Tat thuang xuyen thuyet phap. He.> mieu t::l the gi6i d6 rat C\l thg va tinh vi lam hi~n r6 len eai bOng deing clla c6i tjnh dQ d<,li thua.

A- Coi chung Clia

d~i

thita:

Day la quan ni~m khang ph::li clla neng ph~t phap, rna n19i nguai trong thepan n6i chung d'eu c6 thg c6 tu tuang tinh dQ. An DQ, nhu c6 Chau B~c Cau Lo (mQt trong 4 chau tieng Phc,m ge,>i la Uat D'au La Cau Lo c6 nghla la phuc l(,lc vo thuqng (ndi co J1-hi~u phllc b6.o va clj.c ky sung slLang). Nguai An Do d'eu thua nhan c6 mot the gi6i nhu v~y. Tru~g qu6c, tron~ tu tua~g rna d(,lo Nho truy'en chung wi c6 S\1 giru thich gi6ng nhu the.

a

a

B- Coi chung cua tam thita:

D6 la c6i rna d<,li thua va tigu thua d'eu n6i Wi: C6i Tjnh dQ Dau Suat. T6i h~u than B5 Tat clla Duc Thich Ca Mau Ni cling tu c6i trai Dau Suat n'ay gieing sinh xu6ng nhan gian r5i m6i thanh Ph~t. Ph~t Di L~c sau nay cling nhu v~y. NQi vi~n clla c6i Dau Sua't la noi tru ngv. t6i h~u than B5 Tat clla Ngai, Ngru thuang xuyen thuyet phap cho thien chung va cac b~c theinh nghe. Thien cung, tUc la c6i trai v6n C\1C ky trang nghiem, c6 t6i h~u than B5 Tat thuyet phap, la noi t6t nhat clla cac c6i trai khac. Cac he,>c gi::l thinh van d'eu n6i nhu v~y. Theo cac giao dign theo Ph~t giao Thanh Van bien soc,m, thi Di L~c gieing sinh, th\1c hi~n tj.nh di.> nhan gian. D6 la m\lC tieu cac ph~t tli d'eu nguong

a

C- Coi rieng cua

d~i

thita:

Tjnh di.> rieng clla d<,li thua thi nhi'eu vo kg. C<3 xua va n<3i tieng nhat Ia tjnh di.> clla Ph~t A So a phia dong, Tjnh Di.> clla Ph~t A Di Da <3 phuong my. V6i cae ph~t tli Trung qu6e, ngoru tjnh di.> ella A Di Da a phia my, con c6i Tjnh dQ clla Nhu Lai Du<}c Su a phia dong. Sau nay trong truy'en


thuye't clla M~t Tong, the' gioi d6 c6 xua't hi~n Tj.nh DQ Hlwng BGlt La. D6 la cac tj.nh dQ rieng clla Ph~t giao DI;li thua, khong tha'y c6 trong truy'en thuye't clla Ph~t giao Thanh VIDl. Nhung di'eu n6i tren c6 cai thuQc phap the' gian. C6 cai thuQc tam thua, c6 cai thuQc dl;ti thua. Trong c5i Ph~t rieng bi~t clla dl;ti thua, ne'u n6i mQt cach khai quat, tuy theo muc dQ nang sau v'e tu hanh c6 th~ chia lam 4 lol;li: 1· C5i chung clla thanh pham: ciing c6 pham phu va cling c6 thanh nhan. 2· C5i chung clla dl;li thua va ti~u thua: khong c6 pham phu. Do la c5i tni ngv. clla cac b~c Thanh VIDl , Bich Chi Ph~t, Dl;ti Ll,1c B5 Tat cung dUQc sinh than diic y. Tong Thien Thai goi do la c5i phuong ti~n huu du. Kinh Phap Hoa noi: Think van nh(I,p coi Nilt BCln, dIn m.(Jt quOc d(J khac, SQU nay dli9C th{t kj tra thanlt PIt(I,t. Quoc dQ khac do chinh la c5i Tj.nh de'? y sinh than. Theo kinh LIDlg Gia, thi d6 la c5i Tj.nh de'? clla dl;ti huu tam dia B5 Tat - Huu tuang huu cong d\lng hanh B5 Tat cling dUQc tam mUQi IGlc chinh th9 Y sinh than.

Chung cho Ph~t B5 Tat, ho~c la chi) rieng clla B5 Tat, ho~c chi la chi) rieng clla Ph~t thi chi la DI;li Thua rna thOi. Ph~t

Phan lol;li nhu v~y la d~ n6i r5 m~t man Tj.nh DQ. D6 la y nguy~n dGlt Wi chung clla Ph~t phap, th~m chi c6 th~ n6i la clla low nguoi; chang qua trong DI;li thua thl d~c bi~t chu trr;mg hon rna thai. Tu hoc Ph~t phap d:;ti thua, khong nen coi nhf;l yeu diu v'e SI,1 thanh tj.nh clla cac c5i. Nen nho rfulg: Vi chi coi trong Thanh Tj.nh Than Tam cho nen ti~u thua khong th~ dGlt Wi cuu canh; do Dl;ti Thi1a vua thanh tj.nh than tam, vua trang nghiem canh giai, nen moi c6 thg dGlt Wi S\l vien man cuu canhD Con tilp ky sau

3· C5i rieng clla B5 Tat; ho~c co th~ goi la c5i chung clla Ph~t va B5 Tat: Lol;ti tj.nh dQ nay khOng chung vai thanh VIDl gOi d6 la c5i trang nghiem thl,1c bao. Kinh M~t Nghiem gOi la Tj.nh dQ M~t Nghiem. Bi m~t (khOng tlti tli nghj) trang nghiem la c5i Tj.nh dQ clla nhj thua rieng bi~t clla B5 Tat. 4· C5i rieng clla Ph~t dii chung qua: Trong kinh Nhan Vuong co n6i: "Tam Hi"en, Th(lp Thanh Cli qzui bao; duy Ph(I,t nhut nhan dang tinh d(j" .

Cling co khi gOi la c5i Phap tj.nh, tOng Thien Thai, gOi d6 la Tjnh de'? Thuong-tjch-quang. Ten goi, noi chon ho~c cac nha co khac nhau, nhung dl;ti th~ d'eu phan chia lam 4 ca'p b~c nhu v~y ca. Song c5i Tj.nh dQ clla Ph~t noi trong kinh DI;li Thua, khOng phru la dUQc trlnh hay ranh rot nhu v~y. Nhu co nguoi cho c5i Tj.nh de'? Cl,1c LGlc ij Tay phuong la c5i chung clla thanh pham. C6 nguoi cho la c6i chung clla Tigu thua DI;li thua, cling c6 nguoi cho rfulg ph am phu chi la thj hi~n, thanh VIDl la hic nhan, hi~n up d'eu la B5 Tat ca. V~y thi rot cUQc thi n6 thuQc v'e c5i nao? Di'eu d6 khOng cfut thie't, hOi vi kinh VIDl cling c6 chi) khac nhau. Song, v'e m~t muc dQ tu chung nang hay Sall rna n6i thi cac coi Tj.nh de'? c6 th~ chia thanh 4 bl,1c. Chung cho ca pham, thanh thi cling c6 thg chung cho ca ngii thua. Chung cho ca tam thua,

Phap Am s6 3/93

-."

? -

HAY TICH CVC UNG HQ

ngay tranh d~u nhfut quy~n va ty' do tin ngUong do H¢i PGVN tQi No Uy

ta chuc vao ngay thu bay 13.6.93 t~i

Oslo - Na Uy

9


Khuyen Phat

BoDe Tam Van Tu• Tae gia Bui Huu

Ban Vi~t dieh eua Thich Thi~n Hu~

Loi tva cua Thich Tong MQf

Phat Bo De tam chinh 10 vien giac hu tam ngoQi than, sung duc quang nghiEilp, tv chang dQt dUQC too nha dQo ca, thOa bam duc tinh nhan thu, ap u V chi coo xa, lam sao c6 the phat kh6i V huang nhu v¢y dUQc. Ke to Nhu Lai diEilt d<), sou nom tram nom nay, Ph¢t phap suy mQt, nguoi doi ke tin it 6L thoi c6 b¢c thuQng si Nho mon Bui Cong 6 Ha Dong 10 hang nhan gia, cung toi ket bQn Ph¢t dQo do lou, von biet nguoi do nh¢p Ph¢t mon, do den Ph¢t canh, IQi dUQc xem Van Khuyen Phat Bo De Tam, nhan day qua 10 su gia cua Nhu Lai hanh viEilc cua Ph¢t. Toi do 10 Ph¢t tu sao kh6i xuc cam ma phon chan tinh than. Pham quy y Ph¢t. phai quV trQng va lay nghia day lam V huang. Song Ph¢t mon kh6 vao, VI hay roi vao thien to, Ph¢t canh kh6 den, vi de mat noi doi toc. Ngoai tam cau phap, ho¢c noi than chap ngo d61a To. Chi trQng Iv tinh, ho¢c chi dva nhan duyen, d61a Thien v¢y. Om giO hieu biet ma hanh d¢ng me lam, ho¢c d6m noi khong, 6 noi tich 10 Doi. NhQc than xac, kho tinh than ma hE?n ngay cho chung 10 Toc. Nay cho d6c, cho hanh, cho dien bay, cho khuyen dQY cua Bui Cong hau nhu khac han nhu v¢y, nen bao rdng ro lay tv tam, duc dong vai Ph¢t, chang phai cCJu ben ngoai tam ma dUQc. Ro lay hinh xac cung than thuc deu nhu khong huyen h6a, nao phai tv cho 10 ngo. Chan nhu von giac, chinh 10 Tong chI. chang phai chi noi nhan duyen . TO de Ivc d¢ 10 cho hodng h6a, dau phai duy tinh. Kinh Ie xung tan, lay than dQY nguaL chang phai toc hanh. Phuc tri bi nguYEiln, can phai khao sat. ha phai trv tram. Khi hoa than thich, thOa duyen hanh sv' chang phai lao kho. Hanh theo thai tiet ma khong mong cha, nao phai chi cau chung. Nhu v¢y gom du cac duc, Ila het cac bEilnh khong phai nh¢p Ph¢t mon dao Ph¢t canh thi con 10 gi nOa? Toi cung Bui Cong dong nguyEiln do lou, IQi dQc van nay, co ngQi khong sao cho du, nen lien de tva, to nay ve sou, nhu ai muon vao cua Ph¢t, I¢p canh Ph¢t, 6t nen tin giO va hanh theo.

10

Phap Am 56 3/93


Van Ph6 Khuye'n Tang T1.tc Phat Be:, D~ Tam

la than, iit my sinh my til, cu.ng c11m suc xen vai th9 kh6 kh6, la b~c truqng phu ha khong h6 th~n lihn sao?

BirlHuu

Da phat vo thuqng dGlo tam, nen hanh vi~ d~ truqng phu, (nghia hl) phat khOi ba tam, l~p nam di~u th~ nguy~n, tu ~p het thยง'y cac phap trQ B5 ~, tho Ph~t lam thtiy, la'y B5 Tat lam b:;m, coi chUng sinh trong sau duang lam quyen thuQc, lay phi~n nao sinh tti lam vuan riLng, th~ nguy~n cUU de) het thยง'y den ~ vi lai. D6 chfnh la phat tam A n~u da la tam mi~u tam b5 d~.

Thua cu.ng d~ chUng, ho~c Ti1ng ho~c WC, neu phat tam A N~u Da La Tam Mi~u Tam B5 ~, tOi nguy~n dOi dOi thuang hi b:;m df,lo, d5ng tOng d5ng hu6ng, d5ng nguy~n d5ng cl1u, d5ng v~ khOi d~ bi, d5ng tu ~p d~ tri, trQ giup lfu1 nhau, cho den thanh dli\o. Thua cu.ng d~ chUng, nhu c6 th~ phat tam b5 d~, tOi nguy~n dOi dOi cu.ng tu tjnh nghi~p, cu.ng dfu1 d~t quyen thuQc phan h6a chUng sinh, duQC Ph~t th<;> ky nai hQi Long Hoa, rQng tu d~ nguy~n cho den thanh dGlo.

Tnioc neu rO danh nghia cua Be> D'e A N~u Da La Tam Mi~u Tam B5 D~ cij.ch la VO thuqng chfnh bien tri giac (VO t/Ui(Jng ham ngh'ia CUll canh - Chtnh tuc Nhli Lj Trt - Bitn tz1c Nlui Lu(Jng Trt - Tuc chtnh gwe ro bitt Chan 1ltc Trf) chfnh la di~u dGlo vo thuqng, rna chu Ph~t da chUng d~c, va ciing la din ban di~u nguyen, rna chUng sinh da me mit - Nguoog me) Nhu Lai vinh di~t cac kh6, them bu5n tv than danh mit lQi lan, nen dong manh cl1u duQC Ph~t than, d6 chfnh la so phat tam b5d~.

Ke neu rO Be> D'e tam th~

Thu den neu rO tam tam.

Da phat B5 D~ tam, clin phiii ro B5 D~ tam thg. Neu khong ti1 chan tam phat khOi B5 D~ tam, tat khong sao diic duQC B5 D~, nen phiii ch<;>n lv:a ro rang, mm la chfnh nhan hanh phap. D~ chUng xua nay 111m cho la than ta, chi la gill than do ttl d~ hqp thanh, c6 hqp c6 tan, thuQc vo thuang phap, chfulg phiii th~t la than tao D~ chUng nh~ ram, cho Ia tam ta, chi 1a tam duyen Iv: khach trlin hu v<;>ng thOGlt khOi thOGlt ma't, chfulg phiii th~t 1a tam ta.

Thu nha't la D~ Bi tam, da ngQ tv tam vO'n khong sinh di~t, l~ thuang sau neo u6ng chiu tr11m luan, ta tuy chua chUng B5 D~, nhung vfu1 mong chUng sinh giiii thoat (Kinh n6i: B5 D~ tam, ta tuy chua diic dQ, song vfu1 nguy~n dQ chUng sanh - Lao tti n6i: Thanh nhan dg than ra sau rna than duQC trl16c - Nho gia n6i: NguOi nhan rQng thi (cuu te) m<;>i nguOi, trl16c ngubi sau minh - Tam giao d~u giO'n g nhau), nen quang phat d5ng th~ d~ bi, hanh ttl nhiep phap de'n ~ vi lai, nhie'p m9i chUng sinh, d~u khie'n quy chan, d5ng thanh Ph~t dGlo, d6 chfnh

Ta c6 chan than, chfnh la vien man khong tich - Ta c6 chan tam, chinh 1a linh tri Quang d~ (Vien man vi phap than (v6n tl,i day du) vo IUQng cong duc, khong t;ich vi phap than vinh khong giao dQng, lia m<;>i siic tu6ng - Quang d~ vi ban thg chan tam nhiep tr<;>n phap gi6i, bao ham hu khOng - Linh tri vi phan minh het thยง'y, quan soi tha'u tri~t). Khong t;ich linh tri, thlin dl,mg tv ~ tfnh g5m VGlll duc, th~ tuy~t bach phi, nhu anh sang ~t nguy~t, tron d'3.y khong khuyet, chi do vi may VQng ho~c che khua't, nen khong tv giac tri. Neu v<;>ng ho~c tri:t. xong, chan tam sAn tjnh, muOi phuong chu Ph~t, he't thยง'y chUng sinh, cu.ng tam nay cua ta chang chut sai bi~t - D6 chfnh 1a B5 D~ tam thg. Ne'u khong nh~ tha'u vi~c nay, nh~ cho v<;>ng ho~c kia

Phap Am so 3/93

laD~Bi

tam.

Thu hai la D~ Tn tam, da phat khai d~ bi, th~ de) qulin sinh, song phยง'm lo~ c6 nhi~u ci1n khi khong d5ng, nen clin ph:ii ph\mg sv: chu Ph~t, hQC he't cac phap, nha't nha't d~u chUng nh~p, dg chuygn h6a chUng sinh, d6la D~ Tn tam. Thu ba la D~ Nguy~n tam, da muO'n de) khiip chUng sinh, l~ hung phat tam d~ bi tri, song tam tuy Mn tjnh, nhung vi trlin lao che rna ba'y lau, nen ~p tinh kh6 tri:t. ngay ttle khiie, vi v~y efut ph:ii mID 1uy~n phap kh~ tv bie't cae neo 1uan h5i kh6 dUQc thiing duyen g~p go Ph~t phap, nen phat d~ nguy~n tu tr<;>n VGlll hGlllh, hGlllh nguy~n b5i d~p lful

11


nhau, do nhu Mnh xe v~ hmh khong ngitng, thkg de'n B~ ~ - DO la DlP Nguy~n tam (Roo Nghiem kinh: 130 fie tam diing lCiy dQ,i bi lam ddu, lfiy dQ,i nguy~n lam tim den, lfiy dQ,i trt lam anh sang). Trong ba tam nay, dlP nguy~n lam chu, h~g gin gift bi tri d~ dQ chUng sinh, chinh vi v~y so phat

tam tru6c tien din ph8i khOi nguy~n. Kinh Hoa Nghiem HGUlh Nguy~n chep: Ngay sat na cu6i cUng tru6c khi m~g chung, cac dm d~u se tan ho~ quye'n thuQc d~u ph8i xa lia, het thยง:y uy quy~n dl3u ph8i th6i that, he't m9i tai bao dl3u vo phap dem theo, chi duy co nguy~n vuong la khong xa lia, thuong thea dful d~o thkg den B~ ~ - Cho nen chu vi nghe nguy~n vuong nay, dUng sinh nghi ho~c. (Roo Nghiem kinh, Phd Rยฃen n6i thi;tt khOng lUi v9ng, theo vi;ty tll hanh).

Thu de'n neu rO ngii th~ Thu nhat chUng sinh vo bien th~ nguy~n dQ, thu hai phuc tri vo bien th~ nguy~n ~p, thu ba Ph~t phap vo bien th~ nguy~n hQC, thu w Nhu Lai vo bien th~ nguy~n s1,l, thu nam vo thw;mg chinh giac th~ nguy~n thanh. Tri gift nam th~ nay, ni~m ni~m v~ tam khong dg gian do~, v~y mm la d~y du B~ D~ dlP tam, trl B~ ~ tam gioi - Ba tam va nam th~ h~g luon 1:>8i dlip Ilk nhau, Ph~t Ph~t dl;\o d~ng con gi khac hon. DO chinh la phat tam A n~u da la tam mi~u tam 1:>8 d~ tl"l;m duo

Thu khuye'n thu'ong tri b() d'e tam Bl,lch cUng dl,li chUng, ho~ Tiing ho~c tQ.c, da phat B~ DI3 dl,li tam, tu B~ Tat di~u dl,lo, ph8i chi thanh b~ch khlip chu Ph~t, nhat tam nhie'p hQ he't mQi chUng sinh, di dUng nAm ng~i, thuang trl nguy~n nay, dii khong lu6ng d6i chUng sinh trong sau nea, IlP chkg that tin cUng Nhu Lai, xay d1,lng diu bO, 19 trl giao phap, duqc chUng vo sinh dum IDa Di L~c, d~u lam b~ thUQIlg thu nai 19i ngan Ph~t Neu trl duqc tam nhu v~y, lit khong bao gio th6i that A n~u da la tam mi~u tam 1:>8 d~ .

tich ~p phue due, xa bO nQi tai ngo~ tai, thanh tl,iu muon h~h - V6n vi chUng sinh tu d~o, nen c~ tiing truang thling duyen phue due, dg khong cOn tam tl,i tu, ho~ mong duqc qua b8.o nhan thien Suc tuy chua trQn, vlk v~ d\lng tam nay, ni~m ni~m wong tQ.c, khong dg gi8.n dOliUl - Tam lUQIlg nhu v~y cO gift duqc khong? Ne'u trl gift dUQe, vinh vi~n khong mat A n~u da la tam mi~u tam 1:>8 d~.

Thu khuyen tu hQC Ph~t phap B~ch cUng dlP chUng, ho~c Tiing ho~c tQ.c, ti:t. than nay de'n than thanh Ph~t, th~ ua thich tu ~p he't thay Ph~t phap, cUng he't mQi giao mono Mn tam vo lUQng, sau ba la ~t, phap nghIa s8.U CliUl, nhan qua hftu vo, tinh wang nhi tOng, d6n ti~m nhi giao, d~u duqc thong ~t, (l~u) khai d~ chUng sinh - Suc d~u chua du, vlk h~g v~ tam nay, ni~m ni~m wong tQ.c khong dg gi8.n do~ - Tam lUQIlg nhu v~y trl gift duqc khong? Ne'u trl gift dUQe tat vinh vi~n khong mat A n~u da la tam mi~u tam 1:>8 dl3.

Thu khuyen gin giii ph1}ng sl1 chu' Ph~t va Thi~n tri thuc B~ch cUng d~ chUng, ho~ Tiing ho~ tQ.c, ti:t. than nay den than thanh Ph~t, nguy~n ua thich thua s1,l chu Ph~t, eUng het thliy ehu dI,li BB Tat, ehu ~n tri thuc - Thay thi~n tri thuc khong bie't nham du, hl1u thi~n tri thue tam khong lum moi, nghe thi~n tri thuc vui mUng hanh theo - Thuang hQC h~h cua Thi~n Tai d~ng tU. suc dl1u khong dii, vlk h~g v~ d\lng tam nay, ni~m ni~m tuong tQ.c, khong dg gi8.n dOliUl - Tam lUQIlg nhu v~y trl gift duqc khong? Kheo trl gift duqc tat vinh vi~n khong mat A n~u da la tam mi~u tam 1:>8 d~.

Thu khuyen de} thoat chung sinh B~ch cUng dlP chUng, ho~c Tiing ho~ tQ.c, ti:t. than nay den than thanh Ph~t, th~ dQ he't thยง:y chUng sinh, khie'n d~u duqc ngQ nh~p Ph~t tri kie'n, nai bO hlic am nguy~n lam dE!ll soi, nai bign sinh til, lam thuy~n cuu vat - 'Suc ddu chua du, vlk h~g v~ tam nay, ni~m ni~m wong tQ.c, khong d~ gian do~ . KMo gift duqc tam nhu v~y , lit vinh vi~n khong mat A n~u da la tam mi~u tam 1:>8 d~.

Thu khuyen gom chua phuc due B~ch cUng dlP chUng, ho~c Tiing ho~c tQ.c, ti:t. than nay den than thanh Ph~t, th~ nai bi di~n kinh di~n

12

Thu khuyen tu chi c'au qua Ph~t B~ch cUng dlP chUng, ho~ Tiing ho~c tQ.e, tit than nay den than thanh Ph~t, khong khOi tam nbi thua - nguy~n khlip cUng chUng sinh d~ng thg mau thanh ehinh giac - Bao nhieu thi~n nghi~p tu duqc, d~u h~i huang v~ A n~u da la tam mi~u tam bO d~ -

Phap Am s6 3/93


Chi khuyen chung sinh he't thliy d'eu phat vo thuQIlg df,lo tam, thuang tu t4p df,li bi nguy~n cua Phf,lll Chi Bao Hai. Suc d~u chua du, hilng v~ tam nay, ni~m ni~m tuang WC, khong d~ gi9.n dof,lll Tam IUQIlg nhu v~y, t.ri giu duC,JC khong? Khea t.ri giu duC,JC lit khong mB:t A n~u da la tam mi~u tam b() d'e.

Thu khuyen kit duyen ~ d~ ~o tyc Bf,lch cu.ng df,li chUng, ho:)c Tang ho~c tl,lc, tll than nay de'n than thanh Ph~t, cu.ng cac df,lo WC phat tam b() d'e, dbi dbi kie'p kie'p khong h'e xa lia, dang nguy~n dang tam, dang hanh dang duc, cu.ng tu djnh hu~, phan ra h6a dQ chUng sinh - Ho~c lam huynh d~, ho:)c lam su truang, khich I~ I~ nhall, M tuang hQ t.ri, mQt ngubi If,lc 16i, li'en cu.ng cuu vat - MQt ngubi chUng df,lo, li'en cu.ng quy y, khong sinh Iubi chan, khong xa lia nhau. Tam IUQIlg nhu v~y tri giu duQC khong? Khea t.ri giu duQC hlt vinh vi~n khong mB:t A n~u da la tam mi~u tam b() d'e.

Thu khuyen thong vien do'n kinh di~n Bf,lch cu.ng df,li chUng, ho~c Tang ho~c tl,lc, dii phat Ba d'e df,li tam, v~ d\lng b() d'e df,li hf,lllh, ne'u khong thB:u tri~t b() d'e tam th~, chua hQP vOi nguan phap b() d'e, thi d1iu dii phat tam, ciing tr~ nai quy'en ti~u, vi v~y tru6c nhB:t phai ngQ vien minh tjnh giae v6n khong vo minh, huy~n e' khong hoa d'eu khong phai th~t th~, xa lia chB:p thu, phkg Il)ng nhu hu khong, nai tam tich chie'u thuang hi~n ra bi tri rQng 100, nhu v~y lit khong tr~ nm cac tuOOg, khong rm vao nhi bien, do Ia chinh nhan cua b() d'e, v~y mOi khoi phai lao kh6 - Nhu Kim Cuang Vien Gillc tOm luQC cM vi di~u, thong su6t di~m quang minh, Hoa Nghiem Nie't Ban rQng 100 tr(m du; ne'u dang chi huang vai wi, d'eu mong thong su6t chu kinh.

Thu neu rO hit mQi phap trv B~ D~ Phf,lll Chi Bao Hai khuye'n bOa vo IUQIlg ngubi phat tam A n~u da Ia tam mi~u tam b() d'e, d'eu duC,JC thQ ky nai cae coi Ph~t, If,li khuye'n ba UC d~ tt1 khie'n d'eu phat tam, trong sf) nay co mQt vi ten gQi TllQ D'e bf,lch rilng: Ton gia, sao gQi Ia Ba D'e? Sao gQi la phap trQ Ba ~? Sao gQi Ia Ba tat tu hf,lllh Ba ~? Sao gQi Ia M ni~m nm Ba ~? BB:y gia Bao Hai noi rilng: Ba ~ chinh Ia Til vo IUQIlg tf,lng, phap tu cua Ba Tat, gam Vo ~ phuc duc tf,lng, Vo ~ tri tf,lng, Vo ~ hu~ tf,lng, Vo ~ Ph~t phap bOa hQP tf,lng, do gQi Ia Ba ~. COn nhu Ph~t gQi Ia Phap trQ b() d'e, chinh la phap mon nhie'p thu thanh tjnh dQ sinh tt1 - Thi~n nam ti1, xi tai Ia phap trQ b() d'e, vi di'eu ph\lc chUng sinh - Tn giOi Ia phap trQ b5 d'e, vi duC,JC thanh tl,tu tUy theo sa nguy~n - Nh~ nh\lC la phap trq ba d'e, vi d1iy dO. 32 tuang 80 ve dEilP - Tinh tie'n Ia phap trq b() d'e, vi d1iy du mQi S1,1 - Thi'en djnh Ia phap trq b() d'e, vi khea di'eu ph\lc duc;IC tam nay -

Phap Am s6 3/93

Tn hu~ Ia phap trQ b() d'e, vi ro bie't he't mQi p~n niio - Da van la phap trQ b() d'e, vi duC,JC vo ngf,li bi~n - Phuc duc Ia phap trQ b() d'e, vi c'an thie't cho he't mQi chUng sinh - Tu duy Ia phap trQ b() d'e, vi thanh tl,tu dut he't nghi ho:)c - Tit tam Ia phap trQ b() d'e, vi thanh tl,tu tam vo ngf,li - Bi tam Ia phap trQ b() d'e, vi giao h6a chUng sinh khong Iubi moi - Hi tam Ia phap trQ b() d'e, vi ham thich chinh phap - Xi tam Ia phap trQ b5 d'e, vi thanh tl,tu dut trU thuang gMt Thinh phap Ia phap trQ b() d'e, vi thanh tl,tu di~t ngii cai - XuB:t the' Ia phap trQ b() d'e, vi xa trU he't mQi the' gian - A Lan Nhii Ia phap trQ b() d'e, vi di~t nghi~p bB:t thi~n - Thy hi Ia phap trQ b() d'e, vi tang truong thi~n can - Ni~m xu Ia phap trQ b() d'e, vi thanh tl,tu phan bi~t tam thQ than phap - Chinh c'an Ia phap trQ b() d'e, vi xa lia he't mQi phap bB:t thi~n, cu.ng hanh he't thay thi~n phap - Nhu y ruc Ia phap trQ b() d'e, vi thanh tl,tu than tam khinh lQi - Chu can Ia phap trQ b() d'e, vi di~t t4n mQi phi'en nao Giac Ia phap trQ b() d'e, vi giac nhu th~t phap - L\lc bOa la phap trQ bO d'e, vi di'eu ph\lc chUng sinh khie'n duc;IC thanh tjnh - D6 gQi Ia phap mon nhie'p thu thanh tinh dQ sinh tt1. Tu hanh nhu v~y hlt h~ ni~m duC,JC b() d'e - Ba d'e tam nhu v~y Ia df,lO thanh tinh, la df,lo vo I~u, Ia df,lo chinh tn,tc, la df,lo an 6n, nay nen sinh tam ham mu6n - Chu vi nen chuyen tam I~p df,li th~ nguy~n, giu lliy Ph~t dQ trang nghiem, tUy y mong c1iu. (Trang nghiem Ph¢t d(J, aeu khdc, ho{ic thu tinh d(J, ho{ic thu u€ d(J - Bi Hoa kinh ).

wi wi

Thu neu rO b<>n thu giiU diii cua B~ tat Bao Tf,lllg Nhu Lai noi vai TY Xa Na VO CB:u Ba Tat co be>n thu giiii diii, ne'u Ba Tat thanh tl,tu be>n phap nay, phai chiu cac thu kh6 niio nm n~c sinh ti1, khong th~ mau thanh Chinh Gillc duQC. Sao gQi Ia be>n? D6 la hf,l hanh, hf,l bf,lll, hf,l thi, hf,l nguy~n. The' nao Ia hf,l hanh? Ho~c co Ba Tat pha giOi nm than khdll, khong khea hQ thi~n nghi~p, gQi Ia hf,l hanh. The' nao Ia hf,l bf,lll? Than c~ Thanh Van hay Bich Chi Ph~t, cu.ng hanh S\1 chung Ia hf,l bf,lll. The' nao la nao hf,l tht? Khong th~ xa bO he't mQi sO hull, nai S\1 thQ liinh tam sinh phan bi~t, vi mu6n huang khoai 1f,lC coi trbi rna hanh be> thi, do gQi la hf,l thL The' nao Ia hf,l nguy~n? Khong thg nhB:t tam nguy~n thu the' giOi tinh di~u cua chu Ph~t, th~ nguy~n cua ban than khong di'eu ph\lc duQC chUng sanh gQi la hf,l nguy~n (Bi Hoa Kinh ).

Thu neu rO b<>n phap mau thitnh cua B~ Tat Lf,li co be>n phap, Ba Tat thanh tl,tu duC,JC, hlt mau thanh A n~u da la tam mi~u tam bO d'e. Thu nhB:t khea giu cam giOi, thanh tinh than khdu y, hQ t.ri phap mon hanh. Thu hai g'an giii ngubi hQC phap Df,li thi1a, cu.ng hQ dang s\1. Thu ba co thg xa bO mQi v~t sa huu, du.ng tam df,li bi rQng 100 thi cho hlt ca. Thu tu nhB:t tam nguy~n thu vo IUQIlg trang

13


-

nghiem canh giOi cua Chl1 Ph;)t, ciin~ vi d~ di~~ ph\lc he't IIlQi chUng sinh. D6 gQi la bOn phap. (Bt HoaKinh)

Thu neu rO oong due eua Ba De tim Thien De' Thlch bach B3 Tat Phap Hu~: B3 Tat so phat bO d~ tam, d~c dl1QC cong duc nhl1 the' nao? B~ Tat Phap Hu~ dap: Nghla nay tham sau, kh6 n61 kh6 biet, kh6 phan bi~t, kh6 tin hi~u, kh6 chUng kh6 hanh kh6 thong dlilt, kh6 t11 duy, kh6 tinh 111ang, kh6 hl1ang vao. Tuy nhien wi ~ ~~a oai 11,1c cua Ph;)t di~n bay cho ong. Ph;)t til, gla nhl1 c6 ngubi dem ta't ca mQi 1l;tC C\l, cUng dl1ang het thay chUng sinh A tang kY the giOi ben phl10ng dong, trill qua mot kiep, sau do dlilY hQ trl giu n~ giOi thanh tjnh, ca sau phl10ng dong my nam Mc tr:~n du6i d~u lam nhu v~y, ngubi nay cong duc co nhieu khong? Thien De' blilCh: GOng duc ngubi nay, chi Phat mOi biet duoc. Phap Hu~ n6i: GOng duc ngubi nay, dem so vOi c5ng duc ngubi so phat tam khong bfulg mot phful tram, mot phful ngan, mot phful tram ngan. Uc phful nhu v~y, tram uc phful, nltan uc phful, tram ngan uc phful, na do tha uc phan, ngan na do tha uc phful, tram ngan na d~ tha uc phful, tram Vl;tll na do tha uc phful, cho den uu ba ni sa da phful cling khong den mot phful. Ph~t tit, lai noi thl du, gia nhu co ngubi dem mQi llilC C\l, cUng duang chW;g sinh trong ml1bi A tang kY the giOi muai phuong, trill qua tram kiep, sau do d~y hQ tu th~p thi~n dl;tO, cUng duang nhu v~y trill qua n?~ kiep, d~y cho trv tU thi~n, trill qua tram ngan kiep, d~y tU vo lUQng tam, trill qua uc kiep, d~y trv tU vo sl1c djnh, trill qua tram uc kiep, dlilY trv Tl1 hoa da hoan qua, trill qua ngan uc kiep, d~y trv Tl1 da ham qua, trill qua tram ngan uc kiep, dlilY trv A na ham qua, trill qua na do tha uc kiep, dlilY trv A la han qua, trill qua tram ngan na do tha uc kiep, d~y Blch Chi Ph~t dl;tO, cong duc ngubi nay co nhieu khong? Thien De' blilch: GOng duc nguai nay, chi Phat mOi biet duQC. B3 Tat Phap Hu~ noi: GOng duc ngtiai nay so vOi cong duc cua B3 Tat so phat ~ khong Mng mot phful tram, cho den khong Mug mot phful Uu ba ni sa da, vi sao? Het thay chu Ph~t khi SO phat tam, chang nhl1ng la dem l~c C\l cUng duang het thay chUng sinh trong mubi A tang kY the giOi nm mubi phuong, trong tram kiep, rna con den tram ngan na do tha uc kiep nua. Phat bO ~~ tam, chang nhl1ng la dlilY boo mQi chUng sinh khien tu ngii giOi th~p thi~n dl;tO, con dlilY trv tU thi~n, tU vo lUQng tam, tU vo siic djnh, dlilY dl1c qua Tu Da Hoan, Tl1 Da Ham, A Na Ham, A La Han, Bich Chi Phat. Phat bO d~ tam, la khien cho chUng tinh cua Nhtl Lai khong dol;tll ma:t, la d'ay khl1p cac the giOi, la do thoat het ca chUng sinh, la d~ biet mQi the giOi thanh hol,li, la d~ biet chUng sinh cllu tjnh trong ~ae the giOi, la d~ biet het IIlQi the giOi tl,l tinh deu thanh tjnh, la d~ biet ~p khl llilC hay phi~n nao cua ta't ca chUng sinh, la d~ biet het thl1y chUng sinh chet day sinh kia, la d~ biet ta't ca chUng sinh cae

a

a

t:rv

14

-

... - .

cAn phl10ng ti~n, la d~ biet tam hanh Clla mQi chUng sinh la ~ bie't tri ba dbi cua het ca chUng sinh, la d~ biet IIlQi canh giOi Ph;)t d~u binh dang. Tam phat sinh tU vo thuQng bO d~, thuang la chi) uc ni~m cua ba dai ta't ca chu Philt, lit duQC ba dbi ta't ca chu Ph;)t ban cho di~u phip , li~n cu.ng ba dbi het thay chu Philt th~ tinh binh ~g. Da tu phap trQ dlilO cua ba dbi ta't ca chu Ph;)t, thanh tl,lu duQC suc vo sO uy cua ba dbi het thiiy Chl1 Ph;)t, (00) trang nghiem Mug ph;)t phap khong cu.ng chung (bdt c(mg) vOi nhi thita cua ba dbi ta't ca Chl1 Ph;)t. R6t cUQc di1c tri hu~ tU phap do ta't ca Chl1 Ph~t trong phap gi?i tuyen thuyet. Tl;ti sao v;)y? Do phat tam nay se dik Ph;)t (qua). Phill biet ngubi nay, se cu.ng vOi ba dbi chu Ph~t d3ng dang, (sâ&#x201A;Ź) cu.ng vOi canh giOi ba dbi chu Ph;)t binh dang, se cu.ng vOi cong duc cua ba dai chu Ph;)t binh dang, (se) di1c tri hu~ chan th;)t cuu canh binh dang cua mot than (va) vo ll1Qng than cua Nhl1 Lai. (Ngay) khi so phat tam se duQC ta't ca chu Philt trong mubi phuong cu.ng ca ngc;n, se co th~ n6i ph~p giao hoa di~u ph\lc cac chUng sinh trong ta't ca the giOi, se c6 th~ chan dong ta't ca the giOi, se c6 th~ chieu hao quang den ta't ca cae the gi6i. se co th~ cit di~t cac kh& cua ac dl;tO trong ta't ca cae the giOi, se c6 th~ nghiem tjnh ta't ca cac the giOi , se co th~ thi hi~n thanh Ph;)t trong ta't ca cac the gi6i, se c6 th~ lam cho ta't ca chUng sinh duQC tam hoan hL se c6 th~ nhilp vao tinh cua ta't phap giOi, se c6 th~ trl chiing tinh cua ta't ca chu Ph;)t, se co th~ di1c quang minh tri hu~ cua ta't ca Chl1 Ph~t. B3 Tat sa phat tam nay khong co mot chut sO di1c nao trong ba dbi: hol)c Chl1 Ph~t, hol)c chu Ph~t phap, ho~c chu B3 Tat, ho~c chu B3 Tat phap, hol)c DQc giae, ho~c DQc giac phap, ho~c Thanh VAn, ho~c Thanh VAn phap, hol)c xullt the gian, ho~c xullt the gian phap, ho~c chUng sinh, ho~c chUng sinh phap, duy c'au nhllt thiet tri, dOi vOi chu phap giOi tam khong chllp tr11Oc. Nhu the gQi la cong duc so phat tam A N~u Da La Tam Mi~u Tam B3~.

ca


ThuthongcacnghingocO khac bi~t giua phiun va thlinh Ho~c (c6 ngUoi) noi: B5 ~ dliri tam Ia canh giai thanh hi~n, vful khong ph3i do thi~n thuc clla pham phu rna co th~ phOng theo du<}C. Cho nen B5 Tat so trv phat dliri tam, se co th~ di lliri mum. phuong lam mQi Ph~t st;!. Nay dUng dliri phap khuyen cae pham phu, khong ph3i (phdm thanh ) elm khi M't d5ng do hay sao (nul khuyen nhu ug.y)? Dap rfulg: Khong ph3i v~y, (un pham thanh d5ng nguyen, von khong sai bi~t. (Do) mQt ni~m me dao, (nu'z) tt,t chiu trlim luan. Ne'u ngQ tinh von vien minh, thi se tU nai tinh binh d:1ng clla chu Ph~t khiJi tam B5 ~. Theo d6 rna tu hanh, chinh la B5 Tat (B8 Tat la chung sinh c6 d{li tam). Sao lliri ph3i kh5 sO di coi thubng minh, rna cho rfulg (minh La) pham phu xa cach h:1n (chu thanh) v~y? Vii lliri trong pham phu vi. thm. ba dQc la can ban. Nay da th~ bO tai bao d~ hOa dQ chUng sinh, thi tuy chua lam trQn, chut tham tt,t nhien vful c6; Th~ hanh ttl nhie'p d~ h6a dQ chUng sinh, tuy chua lam tre;>n, chut san tt,t nhien vful c6; Th~ tu dinh hu~ d~ h6a dQ chUng sinh, tuy chua chUng trQn, chut si tt,t nhien vful co. Ba phap (th? nguy?n) kia c6 ndi tam, (thi, du con chut tham san si) ciing li~n thanh phap khi. Cho nen B5 Tat khong dOI;lIl phi~n nao, chi (c2in) hung khOi dliri bi. Cac phap mon oai duc, dUng th~t khong doi b~y. COn nghi gi nua rna khong lam! Va lliri pham phu phat tam la so phat B5 ~ tam v~y. Sa trv phat tam la thanh tt,tu B5 ~ tam v~y. Ne'u dgi (clw din) so trv mm phat tam nay, thi trll6c khi so trv tu phap nao biiy gib? Ngoru dubng chinh B5 ~ nay ra, thi d~u la nhan duyen sinh ttl, chi dua de'n luan h5i, do dau rna chUng nh~p du<}C. Cho nen Thich Ca Nhu Lai tU so phat tam, li~n trong vo IUQng dbi, ph\lng st;! vo IUQng chu Ph~t, iJ nai ~t ca chu Ph~t phat B5 ~ tam. Cho de'n iJ trll6c Ph~t Nhien Dang, mm du<;lC the;> ky dut khoat. Nai hQi clla Ph~t Bao Tl;lIlg, mm du<;lC hi~u Ia Dliri Bi. Nen c~ ph3i trong tram ngan dbi mai du<;lC thanh tt,tu. The' nen khuyen cac vi dl;lo tl;lc, hay h9C thea b5n su The' Ton clla chUng tao Dling cho rfulg vita r6 chut giao mon rna da Ia phap tI;lIlg th§m s3U, tam tinh tho thuc rna da noi chllc la vo thuQng B5 ~ . C~ ph3i dQ ~t ca chUng sinh, c~ ph3i c~u nha't thie't chUng trio(Pluii noi) ngan vi Ph~t thuQc Hi~n kie'p, d~u vun tr5ng thi~n can. (we 6y) tt,t nhien phuc tri sau rQng, vinh vi~n lam b~c dful dl;lo the' gian.

Nguy~n khl1p dliri chUng dem bru van nay hi~n r6 nai qu~ nay va cac chau khac, cUng vm wi nhu c6 duyen, tha'y van nay se phat B5 D~ tam. Khi muon phat tam xin trll6c my suc xli tai v~t, ho~c sAp d~t mQt bila trai, cUng duang Tam Bao. Ho~c hQa mQt buc tuQng, (l~p) dl;lo trllbng tinh tie'n. Sau do y theo chinh van nay, thanh tam phat dliri nguy~n. Sau khi khai phat, ni~m niem v~ tam, li~n thanh chinh nhan thanh Ph~t. C~ phm tt,t minh them ph~ vui mling. Dl;lo tl;lc khong trru vm bl;lIl phap, nw sOng nao ngliri vm chan trio

Phap Am so 3/93

Tieu

su Tong M+t

(780 - 841)

DOi su tI,lc tanh Ho, nguoi 6 Quo ChOu, huy~n TOy Thong (nay 10 TU Xuyen , huy~n TOy Thong), sinh voo nguyen nien Kien Trung doi Duong DOc Tong (700). Thu6 nh6 thong sach Nho, nom 28 tu6i. doi Hien Tong Nguyen Hoa nom thO hoi (007) sUa soon tham gia khoa thi. bOt ngo g¢p go Ngoi Doo Vien chua DOi Van 6 ToOi ChOu thu¢c dong Than H¢i. lien b6 thi de xuot gia, thQ Cl,l tOc gi6i noi Chung Lu¢t SUo M¢t hom theo chOng tang di pho trai. dUQc xem Vien Giac kinh, tam V to ng¢. Nguyen Hoa nom thO 5 (810) di du phuong den Tuong Han g¢p Ngoi Unh Phong d~ tu cua Ngoi TrOng Quon chua Khoi Giac, dUQc xem hoi b¢ Hoa Nghiem Kinh SO vo TOy SO Dien Nghia Soo cua Ngoi TrOng Quan, ngoy dem nghien ngam, thou tri~t dUQc di~u lV, lien viet thu t6 boy sO ng¢ gOi den Ngoi TrOng Quan - Ngoi TrOng Quan dap thu xung tan , nen Tong M¢t tim den Truong AA Ie boi, IOc do Tong M¢t 32 tu6i. Ngoi TrOng Quan do 74. TO do ngay dem theo hau suot hoi nom. Mua xuon, Nguyen Hoa nom 11 (816), nghien dQc suot tong kinh trong vong 3 nom toi Chung Nom Son, chua Trf Cl,l, soon Vien Giac Kinh Khoa Van vo Vien Giac Kinh soan yeu . Sou do tro va Truong AA trv noi chua Hung Thien. Thong gieng, nguyen nien Truong Khanh doi Ml,lc Tong (821) , trv noi chua Thao Duong 0 nOi Chung Nom, bat dau soon b¢ Vien Gioc Kinh SO. Sou den chua Phong DOc, tuyen b¢ Hoa Nghiem Kinh Luon Quan (5 quyen) xien minh Ian IUQt cac mOi quan yeu. Nom Thai Hoa, vua Van Tong thinh voo n¢i di~n, tham hOi dOi V Ph¢t phap, ban t¢ng TU Phuong BOo, sac hiEilu DOi DOc, va hay tri~u thinh Ngai va cung hOi phap. Trieu than va than dan quy sOng Ngai rOt dong, d¢c bi~t 10 te tu6ng BOi Huu - H¢i Xuong nguyen nien Va Tong (841) thong gieng vien tich toi Hung TOc thap vi~n , thQ 62 tu6i. SOu nom sau, Tuyen Tong len ngoi (847) truy t¢ng Ngai la Dinh Hu~ Thien SU, nguoi doi gQi Ngai la Khue Phong Thien SU, va ton xung la Hoa Nghiem d~ ngO t6 0

15


__ A •

_

GIAO HOI PH~T GIAO VieT NAM TH6NG NHAT VleN HOA f)~O

Van Ph6ng Chua An Quang 243 Su V<;m H(;mh Qu¢n 10, Thanh ph6 Ho Chi Minh VPLV - VHD tQi Qu6ng Ngoi s6 30/VPLV/VHD

Ph~t lich, 2536 Quang Ngai, ngay 7 thang 3 ndm 1993

THONG BACH • Kinh gai: Chu Ton Duc Hoa ThuQng, Chu ThuQng T9a, Dl,li Duc Tllng Ni, cimg tOan th~ d'Ong bao Ph~t til Vi~t Nam a trong va ngoru nudc.

NAM MC BON SU THicH CA MAU NI

PH~T

Kinh b~ch Chu Ton Duc Kinh thua Ii~t quy vi! L~ Tigu Tuong cua c6 Dl,li Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, chanh thu ky, kiem xil ly vi~n Tllng Th6ng Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nha"t nhAm vao ngay 21-3 Qui D~u (nhAm ngay 12.4.1993). D~

tuang ni~m cong h~h cua mQt b~c cao Tllng, vi Iiinh d~o tOn qui cua Giao HQi, su6t doi ph\lng S\l D~o Phap va Dan TQc, nhan dip nay, thay m~t HQi D'Ong Luang Vi~n Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng NhI1t, chung tOi tran tr(;mg Thong B~ch de'n Chu Ton Duc cung qui li~t vi va nhung di~m nhu sau: 1) Toan thg Tllng Ni Ph~t til thuQc GHPGVNTN a trong va ngoru nuoc, cung nhau doan ke't, hoa hQp dg th\1c hi~n dung d~ tinh thful Chuc Thu cua Duc C6Dl,li Lao Hoa ThuQng da dg I~ cho chung tao 2) Tllng Ni Ph~t til trong nuoc cful ph3.i c6 t\1 binh tam, sang su6t, neu cao tinh thful kien trl chiu d\1ng duc hy sinh va long vo uy tru6c mc;>i ke' ho~ch dan ap, khung h6 cua chinh quyen Cong San Vi~t Nam, d~ cung nhau quye't tam doi hoi Nha Nu6c ph3.i gi3.i quye't thoa dang nguy~n v9ng ph\lc h'Oi S\l sinh ho~t binh thuong cua GHPGVNTN trong cQng d'Ong Dan TQc. 3) Tllng Ni Ph~t til Vi~t Nam 0 H3.i ngo~ tie'p t\lC v~ dQng, da"u tranh hon nua, trong tinh thful ba"t b~o dong, tren m9i Iiinh V\1C d~ yeu diu Nha nuoc CQng san Vi~t Nam ph3.i th\1c thi Dan chu, tOn tr9ng Nhan quyen, t\l do Ton gino va cha"m dut m9i S\l dan ap d6i v6i GHPGVNTN d~ cho Giao HQi dugc ph\lc h'Oi m9i S\1 sinh ho~t theo truyen th6ng cua Ph~t Giao va Dan TQc, rna khong c6 S\l cuong buc cua chinh quyen. 4) Ta"t ca cac Tu Vi~n, T\1 Vi~n, Ph~t H9C Vi~n, Ni~m Ph~t Duong va cac t6 chuc Gia Dinh Ph~t Til v.v ... Tuy theo kha nllng va hoan canh, nen t6 chuc l~ Tuong Ni~m Duc C6 D~ Lao Hoa ThuQng trong ngay l~ Tigu Tuong cua Ngru t1,li m6i dia phuong minh duong sinh ho:;tt, va c6 thg cil phai doan ve chua Linh M\l Hue', dg d\1 IS. Kinh mong Chu Ton Duc va toan thg Ii~t qui vi hoan hy th\lc hi~n dung tinh thful Thong B~ch nay. C~u nguy~n Wong An Tam Bao til bi gia hi) cho ta"t ca chUng ta.

Nay Thong B:;tch Tm. Hi)i D'Ong Luang Vi~n GHPGVNTN Quyen Vi~n Truong Vi~n H6a D~o TY kheo Thich Huyen Quang (an ky)


Gi60 HOi PhQt Gi60 Vi.t Nom Thong NhOt Vi,n H6a £)Qo

Vlin Phong Luu Vong Chua HQi PhuOc Xii Nghia Chanh Tinh Quang Ngru

Qudng Ngai, ngay 15 thang 4 ndm 1993

S6:038IVPLVNHD

Quyen VI9n Truong VI9n H6a DQo GI60 HQI PhQt GI60 VI9t Nam Thong Nhat

Kinh gai: Gng T5ng Thu Ky Lien Hiep Quoc T~i Nuu Udc Hoa Ky Thua ong T6ng Thu

KY,

Nhiing ngily ong T5ng Thu KY vie'ng tham Viet Nam, la nhiing ngily Nha nUdc C9ng san Viet Nam dii oon ap Tang Ni, tin ~ Ph¢.t Gicio thu(x: GHPGVNTN An Quang chUng toi, tit cac tinh phia Nam v'e d\t Ie Ti~u Tuong cUa Co D~i Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u Chanh Thu Ky kiem xii ly Vien Tang Thong ~i chUa Linh M\l Hue'. M9t chien dj.ch quy mO cua NhiL nude C9ng san Viet Nam tritn khai ca nude bdng ccic bien phap: Me bach, khdng chi, de d{)a, ngan chq,n vdi nhi'eu hlnh thuc d~ Tang Ni va d'Ong bao Ph~t tii khong v'e d\t Ie dUQC. Cling nhu ca

nban toi Thich Huy'en Quang, bi citm co 12 nam ~i chUa HOi Phudc, xa Nghia Chanh, tbi xa Quang Ngiii, tinh Quang Ngai. Vao cac ngily 10, 11 va 12.4.1993 Cong an chim, Cong an n5i bao vay chUa HOi Phudc, hO bAt ta"t ca nhiing ai ra vao chUa, moi toi de'n co quan Uy Ban Nban Dan tinh Quang Ngai lam viec suot thai gian ma m\lC dich la giu chan toi khong dUQc di Hue' d~ d\t Ie. Day Ia chie'n djch mdi ma Dang va Nha nUdc CQng san Viet Nam dii tie'p t\lC th\tc hien, han mot ran nOa chUng to vi ph{Lm nhan quy~n va tlj do tin nglJiJng tg,i Vift Nam nhu tit truoc tdi nay hQ dii tUng vi ph~m. Toi tha thie't keu gQi Uy Ban Nhan Quy'en Lien Hiep Quoc hay hanh dong tich c\tc han nOa qua S\t kh§n thie't cUa chUng toi: 1. Uy Ban Nhan Quy'en Lien Hiep Quoc bAt buoc D~i SU Viet Nam ~ Lien Hiep Quoc phiii di'eu tran va"n d'e vi phg,m nhan quy~n va tIt do tin nglJiJng trudc hQi ngbj khoang d(li cUa Lien Hiep Quoc vao thang 6 nam 1993 sAp

tdi

~i

Bi.

2. Yeu diu Lien Hiep Quoc cii mot phai doan qua di'eu tra ~ Viet Nam dc3 hic3u cO s\t th~t va bAt buoc Nha nUdc Cong san Viet Nam phai thi banh nghiem chinh Hie'n Chuang Lien Hiep Quoc va Tuyen Ngon Quoc Te' Nhan Quy'en cUa Lien Hiep Quoc ma ho Ia tbanh vien dii cam ke't. 3. Phai doan d~i dien Nban Quy'en Lien Hiep Quoc ne'u co de'n Viet Nam trong tuong Iai, thi ditng vQi tin nhiing gl Nba nUdc CQng san Viet Nam trinh bay nhu viec: tci I~i Viet Nam Quoc T\t, tci Trung Tam Quang Duc, tci Truong Thanh Nien Ph\lng S\t Xii HOi, cho ma truang giro, truang giang, xua"t ban kinh sach va cac viec khac. Qua cac viec do Nha nUdc Cong san Viet Nam se thuye't ph\lc pbai doan cha"p nh~n Ia Nba nUdc Vift Nam khOng dan ap Ph¢.t Gicio ma con giup do xiiy d\tng PMt Giao cac thu v.v.. .

a

D'e ngbj phai doan chi hoi: Gicio Hpi An Quang trude nam 1975 My gi(j dau? Trl,t so tg,i An Quang c6 sinh hog,t gl khOng? Nhan vien lu;> dang lam gl? Song dau? v.v... Nhu v~y thi Nha nUdc Cong San Viet Nam kho mil. tci lai, nha"t Ia can cu theo "dcJn xin ctlu xit nhi~u vifc" cUa toi dil goi cho Nha nUdc Cong san Viet Nam ngily 25 thang 6

a

nam 1992 va Nha nudc Cong san Viet Nam dii giai quye't phai tcli hay chua? hay vh ngan cMn ngoai nUdc, khiing bO trong nUdc va am muu cua lu;> l(Lp ra Giao H9i Ph(Lt Gicio Viet Nam thtl 2 viJi muu ~ gl? n€u khOng phai dl lam tay sai cho Nha nuoc. Kinh thua ong Tring Thu

KY,

Giao Hoi Ph~t Giao Viet Nam Thong Nha"t chUng toi mong cM thien chi cUa Ngili, khi ma su m~ng cUa Lien Hiep Quoc, mot t5 chuc Idn nha"t, cao ca nha"t vi nhan Io~i tie'n bO ma bao ve nhan quy'en, quy'en t\t do dan chii, trong do co quy'en t\t do tin ngUong teen khAp cac quoc gia teen the' gidi. Thanh tMt bie't on va triin trong kinh chao Ngili T5ng Thu Ky. Nai nh¢n:

- Uy Ban Nhan QUYE:ln Lien Hi$p QuOc. - Uy Ban Boo V$ qUYE:ln lam nguoi Vi$t Nom t<;li Paris - Cae Uy Ban Ph¢t Glao boo v~ nhan quy~n va tl,l do tin nguOng khap cae qu6e gla, Au, Ue, My ChOu . •de veu diu tfch cvc v¢n d¢ng gi(;p dO' - Luu vOn ph6ng luu vong.

Pbap Am s6 3/93

Kinh,

Quy'en Vien Truong Vien Hoa D~o Giao HQi PMt Giao Viet Nam Thong Nha"t Hoa ThuQng Thich Huy'en Quang ({[n kj)

17


GI60 HOI PhQt GlOo Vl+t Nom Th6ng Nh6t Vltn H6a f>Qo

Van Phong tJ,lm Chua An Quang 243 Su Vf,lIl Hf,lIlh Thanh pho ItO Chi Minh Van Phong Luu Vong Chua HQi Phuac - Quang Ngru SO 37NPLVNHD

CqDg Hoa Xi Hqi Chu Nghia Vi~t Nam D<}c I4p ·TV Do • H~Dh Phuc Quang Ngtii, ngay 15 theing 4 ndm 1993

KHANGTHU' QUYEN VI~N TRUONG VI~N H6A £)~O GIAO HQI PH~T GIAO VI~T NAM TH6NG NHAT

Kinh gai: Thu Tuong Chinh Phu nuoc CQng Hoa Xa HQi Chu Nghia Vi~t Nam tJ,li Ha NQi Trich yAu:

V IV Kh6ng thll va vltc tr6n 6p Tang NI PhQt tli va dQO hOU thorn dl,l Li Th1u Tll~ng c6 f>QI Lao HOc ThllQng Thich f>on H¢u.

Thlia Thu Tliang,

Toi Thich Huy~n Quang dGli di~n HQi Dang Luong Vi~n GHPGVNTN, hi~n bi Nha nuoc dim co tJ,li Chua HQi Phuac, xa Nghia Chanh, Thi xa Quang Ngru, Tinh Quang Ngru, tran tr~mg gai khang thu nay de'n Thu Tuong dg cong khai bay to quan digm cua chung wi v~ vi~c lam cua Nha nuOc tu tren xuong duoi doi voi L~ Tigu Tubng Co DGli Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, Chanh Thu ky kiem XU ly Vi~n Tang Thong GHPGVNTN vua qua. Hoa ThuQng Thich Don H~u la mQt vi Cao Tang suot dbi ph1,lc V1,l cho D~o phap va Dan tQc, la ngubi lanh d~o tr\1c tie'p GHPGVNTN. Vi v~y Giao hQi chung wi xet th:1y L~ Tigu Tubng cua Ngai khong thg dg don phuong mon da t6 chuc. Chung wi da trinh Van Thu sO 034-VPLVNHD ngay 01.04.1993 trinh xin Thu TUong dUQc phep t6 chuc l~ voi m1,lc dich thg hi~n long bie't on dai voi ngubi qua co vao ngay 11 va 12.04.1993 (20-21/3 Quy Dt;iu) trong khuon vien Chua Linh M1,l thea nghi thuc thu'iin tuy Ph~t Giao. Trong khi chung wi chb ke't qua vi khong nh~ dUQc quye't dinh chinh thuc cua Chinh phu, thi hang lo~t bi~n phap nhu mQt chie'n dich dUQc cac c:1p chinh quy~n dia phuong thi hanh nhu sau:

* Toan thg cac vi Giao ph~m GHPGVNTN tJ,li thanh pho Sai GOn, Gia Diuh, cac tinh phia Nam bi bao yay kigm soat vi nhi~u nguyen nhan, S\1 ki~n dUQc d\1ng len khOng ngoai de dQa, khung bO khong cho di d\1I~.

*

TGli cac huy~n, thi, thanh thi M~t Tr~, Cong An, Ban Ton Giao mbi cac Ban DGli Di~n Ph~t Giao tGli dia phuong lam cam ke't khong dUQc cho ai di blmg nhi~u lu~ di~u va hinh thuc, dQng vien nen t6 chuc hanh l~ tJ,li dia phuong va chinh quy~n se tJ,lo di~u ki~n. Ne'u di Hue' chllc chl1n se xay ra nhi~u vi~c khong hay dia phuong se mang tie'ng. Tuy hinh thuc r:1t nge;>t ngao nhung khOng ngoai m1,lC dich can tra. TGli tu gia cac d~o huu va huynh truang GDPT nhi~u ngubi dGli di~n cac co quan ngay dem de'n thuye't ph1,lc, he;> r:1t kien tri chb tu ngay nay qua ngay khac, giu chan cho dUQc va cling voi m1,lC dich duy nh:1t la khong cho di Hue'.

* TGli Quang Ngru, trung tam Thi xa, dubng Quang Trung la quoc lQ IA, tu ngay 07.04 de'n 12.04.1993, cach Chua HQi Phuoc noi wi bi giam 200 met v~ phia Nam va 200 met v~ phia Bllc dUQc can IGli, toan bQ xe cQ phlii ch~y quanh nga khac, tu ngay d6 Cong an chim, Cong an nBi luon luon canh gat bao yay dong d~c. Nhan ngay kYo Co Hoa ThuQng Thich Gilii H~u tTl,). tri Chua HQi Phuoc, Cong an tran vao Chua dong hon d~o huu, chu Tang lam me;>i ngubi l:1y lam b:1t man. De'n ngay 10, 11 va 12.04.1993 dan ba, dan ong kg ca tn~ em, ai di vao dubng hem vao Chua d~u bi duBi v~ hay bllt giu IGli. Rieng wi thl ngay 10 va 11.04.1993, UBND tinh mbi len CO quan dg trao d6i. S\1 trao d6i n'ay khong phlii th~t tam cuu xet me;>i va-n d~ rna chi Ia sach IUQc c'am chan wi.

a

* Cac Chua CO' do Hue' d~u bi canh gac ngay dem, h,lC soat, ki~m tra he> kh~u, kh6 de du di~u. T~ tu gia d~o huu, cac doan th~ chinh quy~n chia nhau de'n tiLng nha d~ khuyen dung di d\1Ie va noi nao cling Iu~ di~u giong nhau. Thanh phO' Hue' Ia thu phu Ph~t Giao mi~n Trung, the' rna b'au khong khi n~g triu mQt thbi gian dai truOc ngay Ie. Vao ngay 10, 11 va 12.04.1993, Cong an n6i, Cong an chlm 18

Phap Am s6 3/93


da b6 tri " Kim Long duang len Linh MQ. co Ie dong bAng s6 ngum. di dl,t l~. Cac trQ.c lQ giao thong bi Canh sat ch~ l~ khong cho xe cQ vao va ki~m soat ch~t che. Liinh d~o cdp cao Nba nuOc va cac tinh g'an Thua Thien d'eu co m~t d~ chi huy chien dich.

* T~ cac tinh, ngay thu bay va chu nh~t (10 va 11.04.1993), can bQ cong nhan vien chuc d'eu hQ<: ~p chiL truong cua Nba nuoc dO'i voi Giao Hoi An Quang n6i chung va Ik Ti~u Tubng Hoa ThuQng Don H~u n6i rieng va khong dUQc pbep rbi nhi~m sO. Tuy nhi€m cung co mQt s6 vi Giam DO'c, Thu Truong cO quan phan dO'i cho rAng Nba nuoc lam nhu v~y phai chlhlg vi ph~m chanh sach tl,t do tin nguong. Ngay chu nh~t (11.04.1993) cac trubng 0 Hue phai di h9C "hpc bU." d~ dim chan sinh vien h9C sinh tham dl,t l~. T~ Quang Ngiii cho h9C sinh trubng sinh ngi1 nghi h9C di lam cong taco

* T~ Thila Thien Hue, bQ dQi cdm tr~ 100% chu~ bi cho mot cUQc tran ap neu xet thdy c'an. Trong hic ~ Chua Linh MQ. tuy bi khung b6 h~ che du m~t nhung v§n tien hanh l~ mQt cach binh thubng, thi Cong an nglhl ch~ nhUng ph6ng vien bao chi nuoc ngoru khOng dUQc lai viing khu Kim Long va Chua Linh MQ., va giai thich la d~ tin d'O Ph~t giao him l~ trang nghiem thanh tinh. Ngoru ra chinh quy'en Thila Thien Hue da t6 chuc cac doan th~ nhan dan chu~ bi phuong an bi~u tinh d~ chO'ng Ph~t giao.

* TC;li tr~m gac Kim Lien tinh Quang Nam Da Nfulg, Canh sat giao thong mUQn Iy do ki~m tra xe co an toan truoc khi len deo Hai Van d~ blit buoc nhung xe nao co cho cac Th'ay, cac Ni co ho~c cho d~o huu tiL thi phai quay xe I~, bAng khong thi phai h9 h9 xuO'ng moi cho di. Muon hinh muon m~t khOng ngoai mot m\Lc ruch la khOng cho di dt.t L~ Ti~u Tubng. Cong doan 0 w v~ tai, cong ty du lich dUQc I~nh khOng cho hQp d'Ong voi bdt cu mot ai vao cac ngay noi tren. Tlft eli cung chi ~p trung vao tr9ng tam chien dich la danh thkg vao Linh M\L d~ d«;lp ngay Ti~u Tuang cua CO' D~ Lao Hoa ThuQng Thich

Ph~t

DonH~u.

* Tuy I~

da xong, nhung chinh quy'en v§n tiep tQ.c hu d9a nhung ngubi di dl,t l~ v'e, ngay ~ Quang Nam Da Nfulg chinh quy'en da co ke ho~ch dan ap tri~t h~ Giao Hoi An Quang trong nhung ngay slip Wi, rna chu yeu la co bi~n phap m~h dO'i voi ThuQng T9a Thich Long Tn va nhung nguai phQ. tao Cung nhu co bi~n phap tri~t h~ dO'i voi ThuQng T9a Thich Minh Tuan, Thich Tri Vi~t, D~ Duc Thich Thi Nguy~n va Ban D~ Di~n cac Chua tham gia An Quang. Kfnh thua Thrl Tu{Jng, Th~t la blft h~h cho dlft nuoc, khi rna nha liinh d~o khong hi~u gi v'e Ph~t giao, luon luon nghi ngb va xem Ph~t giao nhu la dO'i thu. Tlft eli cac vi~c tren day va can nhi'eu keho~ch hon nua dang bua vay voi chien dich quy mo d~ dO'i pho voi L~ Ti~u Tubng CO' D~ Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, Chanh Thu ky kiem XiL Ly Vi~n Tlhlg ThO'ng, lam nhu v~y Nba nuoc dUQc gi?

1. Cach day mot nam, cung vao ngay nay Hoa ThuQng chung wi n~m xuO'ng, Nba nuoc co chu truong qu6c tang nen da ciL mot Ban Tang L~ til Ha Noi vao Hue d~ tht.tc hi~n. Nba nuoc dinh trao ~g Huan

Chuong H'O Chi Minh, huan chuong cao nhlft Dang dO'i voi nhung nguai co cong voi T6 QuO'c, rna c6 cong voi T6 QuO'c Ia co cong voi Dang, vi T6 QuO'c nay la cua Dang. The nhung, Hoa ThuQng chung wi vo cung sang suO't da d~ I~ Chuc Thu khong th\L nh~ blft cu gi, va tang I~ chi ciL hanh trong ph~m vi mon d'O Linh M\l. The thi, vila giap mi.>t nam Nba nuoc khong xern Hoa ThuQng Thich Don H~u nhu la ngubi c6 cong voi dlft nuoc, voi d~o phap, da nh§n tam xii Iy mot cach thO b~o nhu da noi tren. Ai th~t? Ai gia? Day la mot bAng chung C\L th~ d~ rn<;>i nguai trong va ngoai nuoc thlfy ro! 2. SuO't mot nam, cac co quan Cong an da nhi'eu l'an khai thac, tran ap quy vi mon d'O cua Hoa Thu<;mg Thich Don H~u, nhu Hoa ThuQng Thich Nb~t Lien, DC;li Duc Thich Hai T~g V.V .•. blit buoc phai khai Ia di chuc giii, cung nhu ngay h<;>p cua Hoi D'ong Tri St.t Trung Dong va cac tinh phia Nam ~ vlhl phOng 2 da dem phim lfy chieu I~ d~ de d<;>a quy vi Giao ph~m va cho rAng cac vi mon d'O cua Linh MQ. da thu tQi. Nbung th\lc te thi hoan toan khong c6, vi neu c6 ~ sao Nba nuoc khong dua ra tOa va khai thac rong riii truoc du lu~? Hanh dong Nba nuoc tran ap te li~t toan bQ CO'do va cac tinh phia Nam vila qua, phai chlhlg la bAng chung hung h'On d~ m<;>i nguai nh~ thuc ra rang Di Chuc cua CO' Hoa Thuqng Thich Don H~u la Di Chuc th~t chu khong phai la Di Chuc gia! 3. Qua chien dich tran ap L~ Ti~u Tuang cua CO' D~ Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, Tlhlg Ni va qu'an chung Ph~t tiL nh~ dinh rAng GHPGVNTN An Quang c6 truy'en thO'ng, c6 lich sii, c6 cong lao trong cong cUQc xay d\1ng d~o phap va dan tQc l~ hi Nha nudc phii nh~ dan ap, khiing b6 k~ ca Tang Ik va ngay Ti~u Tubng cua vi liinh d~o cao nhlft va co cong nhlft. Til do moi sang to GHPGVN ngay

Phap Am 56 3/93

19


nay la Giao HQi dUQe Nha nude CQng san d\1ng len, nen Nha nuoe nhi~t tinh ung hQ va S\1 ehia re ngay nay chinh la am muu cua Nha nuoe CQng san Vi~t Nam, tae gia cua S\1 ehia re phan h6a nQi bQ Ph~t giao Vi~t Nam ehu khong con ai khae hon. Chinh am mUu nily dii gay xao trQn trong hang ngii Giao phl1m d~ ch6ng d6i nhau, chia re nhau, lam wi lam tinh nhau, tien den eh6 tan nat, d~ d>i Ph~t giao khong con la Ph~t Giao Vi~t Nam dii tUng c6 kha nllng triii qua 2000 nl1m lieh su lam nhi~m V1,l d6i voi dan we. Va ciing til d6, mQi nguai hi~u ro hon chinh sach tri~t tieu wn giao cua Nha nuoe CQng san! 4. C6 nh11ng vi trong Giao HQi Nha nuoe dii hien ke tich c\1e g6p phiin vao chien dich tren. Tl;li co sO hQ ciing di voi M~t Tr~, voi Cong an di den tilng Chua, tilng nha tin d"O bAt lam cam ket la khong di Hue vi n1t nhi~u Iy do dUQc tl;lo d\1ng, nao bi~u nnh, t\1 thieu, eh6ng Giao HQi, ch6ng Nha nuoc v.v ...hQP d"Ong tran ap til ben ngoai I~ ben trong b~g nhi~u lai vu kh6ng. The nhung, sau L~ Ti~u Tuang nhung nguai tham gia chien dich c6 tha'y minh n6i lao khong? Va n6i lao nhu v~y c6 dang h5 th~n voi dan khong? Til d6 dan lam sao tin dUQc? D6i voi can bQ Giao HQi la nguai tu Ph~t, cac vi lam sao c6 th~ di n6i lao voi Tllng Ni? Voi d~o Quy~n Vi~n Truong Vi~n H6a D~o Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nha't huu Ph~t tu? Hay quy vi ciing bAt dilu ~p n6i lao, ma nhu v~y chinh quy vi dii di xa dGlo, tuong lai quy vi sa khong con uy tin v6i tin dB chua n6i la mang nghi~p qua do khl1u nghi~p cua quy vi tl;lo nen. 5. D6i vai qu6e te con tai hl;li hon, khi Nha nUae tuyen b6 tTUac Lien Hi~p Qu6e Ia dii tra t\1 do cho wi va Hoa Thucmg Quang DQ. Qua chien dich tren, nguai ta mai hi~u r~g wi khong nhung khong dUQc tra 1\1 do ma con bi khung b6 nhi~u hon truoc. Vi trach nhi~m d~o nnh, wi dii xin pbep Nha nuoc. The ma Nha nuoc c6 cho phep hay khong v~ khong rooNhung chien dich tren dii up tren dilu chung wi va Tllng Ni Ph~t tu eiing nhu Giac Linh C6Hoa Thuong Thich Don H~u, vi Thily duc dQ va kha kinh. Day ciing la mQt b~g chung c~ th~ c6 th\1c S\1 1\1 do tin nguong hay khOng, khi rna nguai Ph~t giao di d\1 L~ Ti~u Tuang vi Thily cua h9 d~u bi ca'm doan, con n6i gi cru tin nguong ma Nha nuoc tuyen truy'en d~ lam dl;lp che dQ. Voi so' ti~n chi phi to Ion vao chien dich tren khAp ca. nUDc, chung wi thiet tuong nen dem s6ti'en a'y su d~ng vao vi~c cong ich xii hQi hon la dung n6 d~ tan cong Ph~t giao chung wi. Nguai dan c6 tin nguong khOng d6ng thue d~ Nha nuoc la'y ti'en d6 dan ap hQ!

T6m IGti, S\1 thanh cong eua chien dich rna m\lC dich la khOng ngoai hGlO ehe t6i da IUQng nguai tham d\1 l~, d~ cac vi Giao phl1m GHPGVNTN khong v~ Hue dUQC, d~ bOp chet GHPGVNTN va nuoi duong Giao hQi Nha nUac hOm nay, cung luc bi~u duong suc mGlOh cua Nha nUac CQng san truac qu6c dan. Nhung chung wi xin thua r~g: "Neu d~t len can chinh tri lQi va hl;li thi chAc chAn hl;li nhi~u hon lQi ma c6 th~ di~n d~t nhu la S\1 nghi~p cua Dang trong cong cUQc giiii ph6ng mi~n Nam." Kinh thua Tlul TUdng,

Neu n6i S\1 tran ap tren khong xay ra, GHPGVNTN chung wi ngoai cu hanh l~ tuong ni~m C6DGti Liio Hoa ThuQng Thich Don H~u, Chanh Thu ky kiem xu ly Vi~n Tllng Th6ng, vdi truy~n th6ng thuang tinh rna Giao HQi chung wi to long quy kinh mQt b~c Cao Tllng va neu quy vi Giao phl1m dUQc v'e d\1 hQi dong du, chung wi sa ban mQt so' van d~n nQi bQ d~ di den ch6 hQp nha't tranh tinh trGlOg ba't an cho xu sO. Di~u nay chi c6 chung wi lam dUQc, ma lam dUQe thi Nha nuoe do phiii ganh 10. The nhung, ro rang Nha nuoc khong bao gia mu6n, phiii chllng y d"O Nha nude quyet tam phan h6a sau hon nua d~ huy di~t ti'em l\1e dan wc va dGlo phap? Nha nUoc luc nao ciing ho hao doan ket nhan dan, nhung th\1c ra luon luon tl;lo S\1 mau thu~, chia re trong hang ngii nhan dan, va c6 nhu the Nha nuoe moi dQc quy'en liinh d~o! Dung truoc nnh hinh chuy~n bien qu6c te, truoc con duang ma da't nudc phiii th~ trQng, can nhAc, chQn l\1a ho~c dQe tai bao thu ho~c dan chu tie'n bQ di'eu do tuy quy'en quy vi dinh do~t. GHPGVNTN mang trong minh trach nhi~m lich su dan wc va d~o phap truoc sau nhu mQt, v~ trung thanh voi ly tuong ti'en nhon, khong vi hoan canh kh6 khlln ma phan hQi.

va, Chung wi sful sang hy sinh cho Iy tuong truy~n th6ng cao d~p a'y. Noi nhQn: - Cae eo quon lanh dQo Dang, Nha nuoe e6p eoo. - Cae eo quan Dang, Nha nuoe lanh dQo e6p tinh, thanh, thl, huy~n va eo 56

'detuong' - Cae Chi b¢ GHPGVNTNH hal ngoQi. - Cae e6p GHPGVNTN trong nuOc .

20

Tran trQng kinh chao Thu Tuong, Quy'en Vi~n Truong Vi~n H6a D~o Giao HQi Ph~t Giao Vi~t nam Th6ng Nha't

TY kheo Thich Huy'en Quang (fin ky)

Phap Am s6 3/93


V8nphong~

Chua An Quang

243 SU VfIllIfIlh T.P !fa ehl Minh

GIAo H{>I P~T GIAo v¢r NAM THONG NHAT Vi~nH6a~o

Van phong htu vong ¥ Quang Ngii

S6: 27-VPLV-VHD

- Chie'u Hie'n chuang tu chinh ngay 12.12.1973 hOi D~ HQi GHPGVNTN ky 5 thong qua, - Chie'u Nghi Quye't D~ HQi GHPGVNTN ky 7 ngay 07.07.1977 luu nhi~m va 1>6 sung HQi D'Ong Vi~n H6aD1:\0, - Chie'u Thong Di~p ngay 31.10.1991 clla Duc D~ lao Hoa Thu<;mg Thich Don kiem Xli Ly Vi~n Tang ThO'ng GHPGVNTN gai Chu tOn Giao ph:1m H3.i ngo~,

H~u,

Chanh Thu Ky

- Chie'u Chuc thu di~u 1 - 5 clla Duc CO'D~ lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, Chanh Thu Ky kiem xlily Tang ThO'ng d~ ngay 15.01.1991 gai HQi d'Ong Luang vi~n Giao hQi,

Vi~n

- Chieu Hie'n chuang GHPGVNTN, chuang thu IX, di~u thu 36 qui djnh vi~c thie't l~p Chi bQ GHPGVNTN H3.i ngo~ tn.tc thuQc Vi~n H6a Dl:\o, - Chieu Ban D~ Di~n Giao hQi H3.i ngo~ truck 1975, c6 quy~n h~ nhi~m Vl,l tuang duang nhu Ban d~ di~n Giao hQi cli"p Mi~n t~ quO'c nQi, - Chie'u tinh hinh Ph~t giao Vi~t nam ~ h3.i ngo~ sau 1975, hoan toan khac voi tinh hinh truoc nam 1975: nhlin sl.lliinh dl:\O va qu'an chung Tang Ni Ph~t tli, c'an dUQc t5 chuc l~ cho quy mo rQng rai han, - Chie'u Bien ban T6ng ke't D~ hQi thanh l~p GHPGVNTN H3.i ngo~ WHoa KY ngay 25-26-27.09.1992 W thanh phO'San Jose, California Hoa Ky va van thu d~ ngay 05.10.1992 clla Hoa ThuQng Thich HQ Giac, Chll tich HQi dang Di'eu hanh d~ trinh va xin duy~t xet, - Chie'u tinh hinh GHPGVNTN quO'c nQi tu 01.05.1992 va tinh hinh Ph~t giao Vi~t Nam W h3.i ngo~ tu thang 10.1991-1992, - Chie'u ke't qua cUQC hQi y, hQi bao cac vi Giao ph:im cao cli"p trong HQi dang Luang vi~n GHPGVNTN,

Di'eu 1: Nay cung thinh quy vi Giao ph:1m D~ di~n Giao hQi W cac quO'c gia, cac chiu tren~e' gioi truoc 30.04.1975 xin hoan hy tie'p t1,lC nhi~m V1,l qua chuc vi co' van Ph~t Sl.l cho cac GHPGVNTN W h3.i ngo~, WHoa Ky. Di'eu 2: Nay cong nh~ GHPGVNTN H3.i ngo~ WHoa KY do D~ HQi ngay 25-26-27.09.1992 vua cong nhien thanh l~p W San Jose, California Hoa Ky. Di'eu 3: Giao hQi Ph~t giao VNTN H3.i ngo~ ~ Hoa KY c6 dia vi nhu mQt Giao hQi cli"p QuO'c gia, nhung c6 tu cach D~ di~n toan quy'en Giao hQi Ph~t giao Vi~t nam ThO'ng nhli"t quO'c nQi trong thai gian khOng hl:lU djnh. Di'eu 4: Nhi~m V1,l va quy'en hl:lU cac ca quan nhu HQi dang D~ di~n, HQi dang Giam lu~t, HQi dang Giam sat va HQi dang Di'eu hanh cung ca nhlin S\1, chie'u Hie'n chuang Giao hQi Ph~t giao Vi~t nam ThO'ng nhli"t, chuang thu 4 gom cac di'eu thu 6 den di'eu thu 23 qui dinh cho Giao hQi cli"p Lien bang, va tu cac di'eu thu 24-25-26 cho Giao hQi cli"p Ti~u bang Thanh phO'lOn WHoa Ky. Di'eu 5: Van phong Giao hQi Ph~t giao Vi~t Nam Th6ng nhli"t H3.i ngo~ Hoa Ky cap Lien bang duqc coi nhu Van phOng II Vi~n H6a Dl:lo GHPGVNTN quO'c nQi.

Phcip Am sO 3/93

21


Di~u 6: MQi Ph~t St,1 quan trQng clla Giao hQi d'eu dUQc th6ng nh:1t y chi clla 2 HQi d~ng Giao hQi quoc nQi va 4 HQi d~ng Giao hQi Hili ngo~ truoc khi thi hanh.

KY se dUQc di'eu chinh, sau khi Hien chuang Giao hQi quoc nQi duQC tu chinh U;ll Df,li hQi Giao hQi ky 8 trong tuong lai. Tuy nhien, him thai Giao hQi Ph~t giao Vi~t Nam Th6ng nh:1t Hili ngof,li Hoa KY c6 th~ thiet l~p mQt quy che d~ 6n dlnh quy'en ht;m nhi~m V\l clla cac co quan d~ ch:1p hanh sau khi dUQc Vi~n H6a Dl1-o YhQP. Di~u 7: Cac co quan hi~n U;ll clla Giao hQi Ph~t giao Vi~t Nam Th6ng nh:1t Hili ngof,li Hoa

Di~u 8: HQi d~ng Luong vi~n Giao hQi qu6c nQi r:it hoan hy St,1 hinh thanh clla GHPGVNTNHN-Hoa Ky trong hoan canh r:1t kh6 khan ca. trong l§.n ngoru. nuoc - mong rfu1g quy li~t vi Giao phdm cao c:1p, trung c:1p, cac vi cu SI Thi~n tri thuc, Tang Ni va Ph~t til cac gioi Vi~t Nam va Qu6c te', Mc bi~t Gia dinh Ph~t til Vi~t Nam ~ Hoa Ky c6 giing giu gin St,1 th6ng nh:1t nay dUQc vung 1:X3n d~ cung Giao hQi qu6c nQi ph\lc V\l nhan lo~ va chung sanh s6ng an vui trong chanh phap, nh:1t la c6 giing vUQt qua Phap n;;m thu 2 hi~n nay.

Di~u 9: Quy vi T6ng V\l truong, V\l truong cac T6ng V\l, T6ng thu ky Vi~n HOll Dl1-O chieu nhi~m V\l thi hanh quyet dinh nay thay the cac quyet dinh dUQc ban hanh lien quan den t6 chuc nhan st,1 truoc nam 1975.

Nay quyet dinh. Lam ~ Van pbOng Luu vong Vi~n H6a Dl,lo Quang Ngru., ngay Thanh Dan A Di Da Ph~t 17.11 Nhlim Than. PL 2536, nh~m 10.12.1992 Tm. HQi D~ng Luong Vi~n GHPGVNTN TY Kheo Thich Huy~n Quang (ky ten va dong dciu) Ban sao kinh gal: - Ong ThU Tuong va B¢ NgoQI Glao Chinh phu nuoc CHXHCNVN tQI Ha N¢1. co thu dinh kem 'de kinh trinh vi~c'.

- Ong Tong Thong va B¢ NgOQI Glao cung Thong Doc tl~u bang California tQI Hoa Ky, co vOn thu dinh kem 'de kinh trinh vi~c va yeu cau giup do'. - Gi60 h¢1 Tong gla The glol tQI Dol Loan. - GI60 h¢1 Ph¢t gl60 Lien huu The glol tQI Bangkok TMi Lan 'de kinh trinh vi~c va xin ke thua sinh hot;1t'nhu truoc nOm 1975 - 1981 co van thu dinh kem. - GHPGVNTN tQI Au chou, Uc chou, Canada v,v ... 'de kinh th6ng boo va lien It;1c ho tr9', - VOn phong VI$n Tong Thong 'de kinh trinh chieu'. - VOn phong c6c Tong vl,J trl,lC thu¢c VI$n Hoa D<;lO 'de th6ng 000 va lien 19C ho tr<;J Ph¢t st,!. - GHPGVNTN c6c c6p trong nuoc 'de th6ng boo va lien It;1c ho tr<;J cac Ph¢t st,I can thief'. - Luu chleu VOn phong Luu vong VI$n Hoa DQo tQI Quang Ngai.

Ndi niro co chil nghia Cpng San, thi ndi dO trztOc sau gi roi ton gicio ciing bi tieu dift! Ndi niro co chil nghia Cpng San thi ndi dO co nhilng Gicio Bpi gia danh nhilng con biti ton gicio dliljc d{lng len di lil1n cong c(t tay sai cho cM'dP, HiJi nhilng ai con dang me ngil va 1nil. Quang hay thlJc tinh!" '~ ..

Trich 'OOc Tam Thu' sO 18, ngay 24.9.92 H6a Thu<;mg Thich Huy~n Quang Quy~n VI$n TruOng VI$n H6a DQo GHPGVNTN

22

Phap Am s6 3/93


GIAO HOI PH~T GIAO VI~T NAM TH6NG NHAT HAl NGO~I T~I HOA ICY VIETNAMESE AMERICAN UNIFIED BUDDHIST CONGRESS IN THE UNITED STATES OF AMERICA

HQI DONG DIEU HANH 24 RAMONA AVE. MONTEREY PARK, CA 91754. USA TLF. (818)288-5359 FAX . (818)572-8741

THONG cAo D~C BI~T HQi D'Ong Di~u Hanh cua Giao HQi Ph~t Giao Viet Nam Thong Nhat Hili Ngof;li Tf;li Hoa KY viLa nh~ dUQc quyet dinh sO 27-VPLV-VHD d~ ngay 10.12.1992 do Hoa ThuQng Thich Huy~n Quang, Quy~n Vien Truong Vien H6a D~o, thay m~t HQi D'Ong Luong Vien Giao HQi Ph~t Giao Viet Nam Thong Nhat (GHPGVNTN) trong nuck ky, cong nh~ Giao HQi Ph~t Giao Viet Nam Thong Nhat Hili Ngo~ T~ Hoa Ky (GHPGVNTNHN-HK) dUQc thanh l~p qua D~ HQi Thong Nhat Ph~t Giao Viet Nam ~ Hoa KY trong thang 9 nam 1992 ~ San Jose, California "co dja vi nhu mQt Giao HQi ca'p QuOc gill, nhung co tu cach D~i Di~n Toim Quy'en Giao HQi Ph,t Giao Vi~t Nam Th6ng Nha't quOc nQi trong thm gian khong h~n dinh" (di~u 3) va, "vin phong Giao HQi Ph,t Giao Vi~t Nam Th6ng Nha't Hai Ngo~i T~ Hoa KY ca'p Lien bang duQc coi nhu Ii Van phong II Vi~n Hoa D~o GHPGVNTN quOc nQi" (di~u 5). Day la mQt van kien quan trQng mang nhi~u y nghia d~c biet: I. plIAP LY LIEN Tl)e: 1. Quyet dinh nay th~ hien S\l lien wc v~ m~t phap ly eua Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Thong Nhlft k~ tiL ngay thanh l~p 4-1-1964 ~ Chua Xa LQi, Sai GOn ngay sau khi che dQ dQc tai, gia dinh tri va dan

ap tOn giao Ngo Dinh Di~m S\lP dB, d~ tiep noi giong sinh m~nh cua Ph~t giao Vi~t Nam von da e6 m~t va hoa minh trong lich sii thang tr'3.m d\lng nuac, cuu nuac cua Dan tQc. Tinh chat lien wc cua GHPGVNTN dUQc th~ hien ro qua cac di~u "chitu", n~m 0 ph'3.n d'3.u cua biin Quyet Dinh nay: - Chieu Hien chuang tu chinh ngay 12-12-1973 hOi D~ HQi GHPGVNTN ky 5, qua d6, chuang IX, di~u thu 36 quy dinh viec thiet l~p Giao HQi Ph~t Giao Viet Nam Thong Nhlft Hw. Ngo~; - Chieu Nghj quyet D~ HQi GHPGVNTN ky 7 ngay 7-7-1977 luu nhiem va b5 sung HQi D'Ong Vi~n H6a D~o va Chuc Thu cua Duc D~ Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, Chanh Thu KY Xii Ly Vien Tang Thong d~ ngay 15-11-1991 goi HQi D'Ong Luong Vien Giao HQi, tiL di~u 1 den di~u 5, qua d6, Hoa ThuQng Thich Huy~n Quang, Quy~n Vien Truong va Hoa ThuQng Thich Quiing DQ, TBng Thu KY eua Vien H6a Df,lO c6 trach nhiem cung quy vi con l~ trong HQi D'Ong Luong Vien, tiep t\lC di~u hanh cac Ph~t s\l cua Giao HQi cho den khi ti5 chuc dUQc Df;li HQi ky VIII; D~c biet, phw. luu tam den S\l thanh l~p va sinh hOf,lt cua cac Giao HQi Hili Ngof;li. - Chieu Thong Diep ngay 31-10-1991 cua D~ Lao Hoa ThuQng Thich Don H~u, Chanh Thu KY kiem Xii Ly Vi~n Tang Thong goi chu tOn giao phdm hili ngo~, qua do, Tang Ni va Ph~t ti1 Vi~t Nam ~ m5i quoc gia nen ket hQp If;li va thanh l~p Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Thong Nhat hili ngo~ ~ quoc gia minh cU ngQ.; Tren nhfulg can biin do, S\l thanh l~p Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Thong Nhat Hw. Ngo~ ~ Hoa KY cling nhu ~ cac qu6c gia khae tren the giai cung vai S\l cong nh~ cua Giao hQi truy~n th6ng 0 qu6c nQi dii th~ hien tinh cach phap ly lien t\lC cua GHPGVNTN k~ tiL ngay thanh l~p cho den nay. Do d6, phap ly, truac het chinh la tinh th'3.n giai lu~t va giao lu~t rna Tang Ni va Ph~t tii triet d~ kham thi:!a du bj bue hf;li, ngan cam va s\l chia cach dja ly trong, ngoai nuac. 2. TiL ngay cuong chiem mi~n Nam Viet Nam va ap d~t che dQ Xii HQi Chu NghIa ~ day nam 1975, diing CQng Siin va Nha Nuac CQng Hoa Xa HQi Chu Nghia Viet Nam dii lien wc tien hanh nhi~u chinh sach nh~m vo hieu hoa va triet hf,l Giao HQi Ph~t Giao Viet Nam Th6ng Nhat tren mQi m~t. D~c bi~t tiL nam 1981, vai chu truang thanh l~p Giao HQi Ph~t Giao Viet Nam thuQC quy~n di~u dQng va ki~m soat cua nha nuac rna qu'3.n chUng Viet Nam thuang gQi cham biem la "Giao H(Ji Nha NufJc", diing va nha nuac CQng Siin Viet Nam am muu wac do~t tinh cach phap ly eua GHPGVNTN, dS tiL do, xem nhu GHPGVNTN khong con hi~n huu nua. Tuy nhien S\l thanh l~p cac Giao hQi hili ngo~ rna di~n hinh la GHPGVNTNHN-HK cung vai s\1 cong nh~ cua Giao HQi truy~n th6ng 0 qu6c nQi qua Quyet Djnh noi tren dB. chung to r~g GHPGVNTN qu6c nQi vfuI hien huu va sinh hof,lt, vfuI tieu bigu cho S\1 lanh d~o duy nhat va dUQc S\l h~u thu~ triet dg cua Tang Ni trong, ngoru nuoc. M~t khac, dB. khimg dinh r~g phap ly cua Giao HQi khong n~m the quy~n cling nhu khong tuy thuQc vao cac che' dQ XB. hQi v6n c6

a

PMp Am s6 3/93

23


tinh each nhit thai. Phap Iy ella Giao HQi ehinh la truy~n tho'ng hai ngan nAm vinh nh\le, thiing tr'am vOi Dan TQc; chinh Ia s\1 tOn kinh va quy nguBng clla d~ bQ ph~ dan tQc do'i vai Giao HQi truac moi tr;;mg huo'ng ella xa hQi va Iich suo Th\1e dan Phap da han hanh d~o d\l so'10 va thanh I~p Ph~t Giao Thi~n Lu; ehe' dQ Ngo Dinh Di~m da thanh l~p Ph~t giao CB Son Mon va Uy Ban Bao v~ Ph~t Giao Thuยง.n Tuy. Ngay nay, nha nuae CQng San Vi~t Nam thanh l~p "Phl),t Gici.o Nha Nli{Jc". Tit ea d~u nh~m m\lc dich tuoc do~t tinh cach phap ly ehinh tho'ng clla Ph~t Giao Vi~t Nam d~ tit do, tieu di~t sue d~ khang clla Ph~t til Vi~t Nam. Cac the'l\1e phi dan wc do da khong y thue dUQc r~g tinh each phap ly ehanh tho'ng clla Ph~t giao Vi~t Nam g~ li~n vai giong sinh m~nh clla dan we Vi~t Nam. Qua khu da chung minh, cae Giao HQi Ph~t Giao Thi~n Lu, Ph~t Giao CB Son Mon, Uy Ban Bao V~ Ph~t Giao Thuยง.n TUy va ea d~o d\l so' 10 da tieu vong theo cae the'l\1c da san sinh ra chung trong khi Ph~t Giao Vi~t Nam van truong Wn cung vai Dan TQc. Giao HQi Ph~t Giao Nha Nuac hi~n nay r()i cling se tieu vong khi nha nuae Nha Nuae CQng San Vi~t Nam hi dao thai. A

A.'

1/>"

.,

II. MQT BIEN CHUYEN LJCH sl1

Lยง.n d5.u tien trong suo't 17 nAm hi Dang va Nha Nuoc CQng San Vi~t Nam hao vay, eo l~p, hue h~ va cling la lยง.n d'au tien trong lich su ho~g bOa ella minh, Ph~t Giao Vi~t Nam ma nguai dG\i di~n chinh truy~n la Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Tho'ng Nhit da ehinh thuc thie't l~p eac co eiu t5 ehuc Giao Hoi va DG\i Di~n toan quy~n W cac quo'c gia iJ hai ngoG\i ma huoc d5.u la Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Tho'ng Nhit Hai NgoG\i WHoa Ky.

ve phlidng di~n chinh tri, Quye't dinh nay da vo hi~u hoa am muu hao vay, co l~p va tri~t h~ Giao HQi W quo'e nOi. Tu nay, khong phru voi tu cach trung gian chuy~n d~t tie'ng noi clla qu6c noi ma voi tu eaeh la dG\i di~n chinh thuc va toan quy~n clla Giao HQi quo'c nQi W cac quo'c gia dang cU n~ va hanh dGlo, cac Giao HQi Ph~t Giao Vi~t Nam Tho'ng Nhit hai ngoG\i tr\1c tie'p v~ dQng, tranh diu voi cong d()ng the' giai v~ nhung dan ap tOn giao va nhan quy~n W Vi~t Nam, k~ ca trong truang hQp viin phong luu vong ella Giao Hoi W Quang Ngai hi Nha nUoe CQng San Vi~t Nam dong da.

ve phlidng di~n t6 chuc, Quye't dinh nay la huoc d5.u d~t n~n mong cho S\1 phat tri~n co ciu t5 chuc clla Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Tho'ng Nhit tren the' gioi, noi nao co Tiing Ni va Ph~t tu Vi~t Nam dang tu hoe va hanh dGlo. Day la mot S\1 phat tri~n nhllm dap ung nhu c'au tam linh, dGlo duc truy~n tho'ng clla Ph~t tu Vi~t Nam hai ngoG\i. Day cling la S\1 phat tri~n nh~m tho'ng nhat y chi, duang 1o'i va ti~m niing nhan, v~t l\1c ella Ph~t Giao Vi~t Nam hi~n eo m~t khiip noi tren the' gioi d~ ho~g truy~n ehanh phap, d~ xay d\1ng Dat Nuoe va Giao HQi W que nha. III. GIlJ GiN sl}' THONG NHAT

Tu ngay thanh I~p de'n nay, du da trru qua nhi~u giai do;;m hi cac the' quy~n tim each lling dOGln, chia re, nhung GHPGVNTN quo'c noi van eo' g~g giu gin S\1 tho'ng nhat. S\1 tho'ng nhat dUQe th~ hi~n qua S\1 kien dinh l~p truong truoc sau nhu mot vi Dan Toc va DGlo Phap, qua S\1 nhi~t tinh hao v~ s\1lanh d~o va t5 chuc Giao Hoi clla dG\i kho'i chu tOn giao ph:1m, Tiing Ni va Ph~t tu Vi~t Nam. Do'i voi eae Giao HQi hai ngoG\i, do nhi~u nguyen do phat xuat tit s\1 khac hi~t viin hoa clla xa hQi Tay phu:ong, s\1 tho'ng nhit da phai vUQt qua nhi~u kho khan. Nh~ thuc ro di~u nay, han Quye't dinh, noi di~u 8, da nhan m;;mh: "H(Ji D'ong Lliong Vi?n Giao H(Ji QuOc N(Ji rat hoan hj s!i hinh thanh GHPGVNTNHN Hoa Ky trong hoon canh rat kh6 khan ca trong zan ngooi nli{Jc - mong ding quy ii~t vi Giao ph5m. cao cap, trung cap, cac vi cli si Thi~n tri thuc, Tang ni va Phl),t ttl cac gi{ji Vi~t Nam va QuOc tt, d{i.c bi~t Gia Dinh Phl),t ttl Vi~t Nam t(li Hoa Ky co giing g'in gill s!i thong nhat nay dlif/C vllng b'en di cung Giao H(Ji quoc n(Ji phl}.c VI}. nhan iO(li va chung sanh song an vui trong chanh phap, nhat ia co giing Vlif/t qua Phap n(ln thu 2 hi?n nay". Giu gin s\1 tho'ng nhat, khOng phai chi voi nhan S\1 va co cau t5 chue hi~n huu, ma eon Ia phat trign S\l ke't hQp t6t d~p vai cac t5 chuc Ph~t giao Vi~t Nam khac iJ hru ngoG\i cling nhU: WHoa Ky. Tran trQng thong cao. Los Angeles, ngay 2 thang 3 nam 1993 TBngThuKy Hoi D()ng Di~u Hanh GHPGVNTNHN-HK Ky ren: TY kheo Thich Vien Ly

24

Phap

Am 96 3/93


Ph~t dru tOa ngat tdim huong Den tu soi anh trieu duong chan hoa Chung con thanh kinh dang hoa Mung ngay Duc Ph~t Thich Ca giang pham Ngru tu b~ ngQc ngai yang Xua't gia kh6 h:;mh tim phuong dQ dai Rung gia thi~n tQa khOng rai Bay tha't nghiem tjnh sang ngai kim quang L:9' chan tha'u ro dl;lO yang Giao phap giaug dl;ly muoi phuong the'tr'an Choi vai trong bign tr'am luan Si me oan h~ tham san ng~p tran Luau h8i mru. kie'p tr'an gian Chiu bao phien niio muon van kh5 dau Ngru ban giao 1:9' tham sau Tu Bi Bac Ai phep m'au di~u 1inh Du6c tu~ din duang chung sinh Chung con nguy~n tl;lo nhan lanh trlii thorn Cui d'au dauh l~ tl;l an Khai tam tri muon dan thai hoa.

rna

Nief Ban Tjnh xa \}ung

Bien bi~t cach xa xa Mm r8i Ll;lC loru canh nh:;m bay mu khai T6 a'm chao dai treo d6 La lUng YUan hoang b6ng chai voi MQt mai moi canh chim ve t6 Dan ll;li ch6 n{im muon mu6t tuoi Vuan xua thay Ia chim ca h6t Khuc yeu thuang trong n:lng tuy~t voi

a

Hang thong in b6ng ben d8i Nhin cay ta ll;li b8i h8i nha que Ben nha cau mQc bO de Toa huong thorn ngat sum se trIu bu8ng Xu nguai cung c6 chim muong Nghe chim dang h6t long bu8n co lieu Thuong que c6 tie'ng sao chi~u Ngan yang trong gi6 canh dieu thuat tha Tinh que chan cha't m~ rna Nh6 sao tie'ng sao, mlii nha, bO de

Tau

Nie't Ban tjnh xa th~t uy nghi Pha't phai cao bay la Ph~t ky Chanh di~n huang ra nhin bign Suan non hoa la din duong di

ca

Luong long ch'au nguy~t truac san chua Lan ph\mg dinh tr'am huang ngat dua Tren b~ Chi Ton ngai nh~p di~t B8i h8i muong tuc,mg cauh thai xua Vong quanh chiem nguong tuqng Quan Am D'ay ve tu bi thuang the' nhan Bat Nhii thuy~n kia ngru te'dQ Vuqt qua kh6 h3.i cauh tr'am luan Vung Tau th:lng cauh vin la day Sang tl;lo khen tai kheo dllp xay Cong duc ngan nam luu h~u the' Huy hoang t8n tl;li vai trai may.

Mgt cl1~t tam tll1l1 cl1l15 ~a sali Rieng t{ing Nguyen Thlidng Que G~p nhau vQi vii ll;li chia tay Ben tay mua d6, dong tuye't bay Duong xa nui thAm deo giang mllc Tam h8n luu luye'n c6 ai hay Thung lung suong mu anh tran tra Vjnh cat gia bang, n3i dQa day C6 chang dau d6 s'au lU thu MC>t chut tam tinh cung dii say

Ca Phu f>inh

Phap Am 86 3/93

Vi~t

lien - lien Huang

25


trang Gia Dinh Ph~t Tu' ...

Anh chj huynh truang va cac doan sinh than men , VI muo'n hoa dQ chung sinh rna Dac Ph~t Thich Ca phiii thj hi~n ra trong c5i dai dau kh6 nay. Va cling vi h;;tnh nguy~n cau kh6 nen cac d~ tti clla Ngru phiii l~ lQi khl1p nai d~ ho~g truy~n chanh phap. Trong Kinh A Ham, Dac Ph~t co dl;l.y: "Nay cac Ty khuu. cac con mol nguol nen dl mol nga. hay dem 1<;11 sl,I tot d~p cho m<;>1 nguoi. hay dem 1<;11 sl,I an vul hc;mh phOc cho m<;>1 nguoi. .. ".

Nguai Ph~t tti nen lam gi, sau khi liinh the;> lai Ph~t d:;ty? Neu xua kia Thai Tti Tilt D:;tt Da chi nghi' den cai lQi rieng tu trong dai so'ng xa hoa di~m l~ clla mQt ong Hoang, khOng co tri tu~ dS nhin thily nhung nBi kh6 dau clla dan chung, clla nhan lo:;ti chung sinh thi Ngru dau co phcii rai bO cung vang di~n nge;>c dim d:;to trong nui thiim rung sau, Ngru cling dau phiii so'ng ca C\lC kh6 hl;l.nh suo't 6 nam truang chi con da b9C xuang. Va cuo'i cung chie'n thiing tat d nhung cai lQi nhi) clla ca nhan d~ muu cยง.u lQi ich chung clla d nhan lo:;ti. Vf!.y, la nguai Ph~t til, chung ta phiii lam gi khi dUQc thua huang cong h;;tnh clla Ngru va the;> liinh lai Ngru d:;ty.

oVi~t Nam, nhung nguai CS bi man vo minh che rna tri tu~, lam nen nhung vi~c di~t d:;to

h:;ti dai, khie'n Ph~t giao l:;ti lam vao phap n:;tn, t:;to nhe;>c nh~ cho chu Ton Giao phยง'm khl1p nai. Ke't qua he;> se dUQc gi??? Guang bao v~ D:;to phap clla chu Thanh tti d:;to trong qua khu va nhung hy sinh clla Tang Ni Ph~t til hi~n nay, se tra lai cho he;>.

Trong ni~m kinh mung Khanh Dan Ph~t lich 2537, toan th~ doan sinh GDPT cling hiinh di~n va kinh dn nghieng minh d~ tuang ni~m co' Gia truong Vien L:;tc Ph:;tm Gia Binh vua vi phap thleu than W My. S\l tuang ni~m nay, chl1c chiin se dily len trong long chung ta mQt chut tu duy clla nguai Ph~t til. Ni~m tu duy do la ta phiii lam gi d~ ph\lc V\l d:;to phap mQt cach xung dang han.

Tm. Ban Huang Dful Trung Vang Tam Due Le Dinh Phue

26

Phap Am so 3/93


ni~m:

Vuc HQ Minh B1> Tat ngl,l ~ Cung Trai D~u Suat thi hi~n thanh Ph~t ~ coi Ta Ba, nhu hoa Linh ThoGli ngan nitm mai no mQt lful! Truac day han 20 the ky, vi mot Mn nguy~n IOn Ia rna hay mot ky nguyen mai dem ngu1>n chan Iy di~u mliu d~ soi sang the nhan. Chan ly do da dUQC xuyen qua Tam TlilIlg kinh di~n va qua dai song th~t S\1 clla Duc B1> Tat khi con lam Thai tii trong cung vang, ciing nhu sau khi chUng thanh chanh dAng chanh giac va cho den hic thi tich. Duc Ph~t la mQt h~c vi nhan, den vai coi dai h~g tat ca. dGli hi tam, h~g hung l\1c clla tri tu~ cao sieu trong khi cuoc dai hic hay gia th~t nhi~u nhuang, dau kh6 d~y dliy. Xii hoi hat cong, giai cap phan chia, cuoc sOng clla con nguai hi cha d~p de'n muc cung C\1C. Va h~t giong tit. hi Iuon chi gieo vao dat kh6, cho nen vai hOi canh do clla cUQc dai cung Ia mQt trong nhung nhan duyen hQi tv d~ Duc Ph~t thi hi~n ra dai. Thuang thi trong Sl,i dau kh6 khon cung va r1>i tit. trong tuy~t vc;>ng do nguai ta co vung len d~ tim kiem mQt loi thoat ra! Tuy r~g khi sanh ra dai, ai ai cung d~u co nghi~p duyen rieng, nhung quy~n hinh dAng song clla con nguai phru. luon dUQc tOn trc;>ng. MQt so nuac thai c6, th~m chi trong thai dGli ngay nay v~ con tinh trlilIlg phong kien, ap huc hat cong, dung h~o I\1c d~ tri dan tri nuac. Quy~n song clla con nguai hi vi ph~m va hi cha d~p. Vi v~y rna Duc Ph~t xu at hi~n nhAm san h~g ho ngan cach giai cap h~g cach hinh dAng trong quy~n IQi song cho mc;>i giai, me;>i 10ID. Duc Ph~t dii dung hung I\1c clla dGli hi tam dong d~c tuyen hO r~g: "Khong thl c6 giai dip trong m9t chung sanh c6 mau cung do va nu{Jc milt cung m{jnf" Lai tuyen bo do la mQt Sl,i danh thuc th~t mlilIlh vao tam thuc clla con nguai, co s\1 hiet tOn tre;>ng nhau trong cUQc song. Khong nhung chi doi vai con nguai rna con cho ca. VIilIl 10Gli chung sanh, d~u phru. dUQc thuang yeu binh dAng. Nhung, long nguai thi dl1y tham ve;>ng khOng hiet tri tuc, rna chi muon d:;tt de'n nhung m\lC dich quy~n lQi rieng cho chinh han than. Quy~n I\1c Ia cong cv d~ cho he;> co th~ thao tung, sat ph~t nhung ke co the'! Vi

PMp Am 86 3/93

the', S\1 tranh dau giua nguai va nguai, v~ luon tie'p di~n khong hao gia dit.ng nghi. The giai v~ luon ban 101ilIl, khi con nguai khong chiu buong bO nhung tu tuang cu1>ng vc;mg ao huy~n. H~ thu cang chat ch1>ng, tit. the h~ nay sang the' h~ khac, them nhi~u gUt mlic kho thao gao Tinh thful clla d~o Ph~t, luon Jay tit. hi va hy xa d~ xoa bO h~ thu tham chap, lay Sl,i dGli hung l\1c clla tam kien dinh d~ kham nh~ vai me;>i hoan canh cay d:1ng clla cUQc dai. Duc Ph~t Ia vi cuu tinh Clla nhan IoGli, dii sOng miii trong tinh thful do, va dii dUQc xuang tinh thful do qua nhi~u guang sang clla cac h~c ti~n hOi, cung hang tin d1> Ph~t tii huang v~ vai d~o phap. Song ben clilIlh do cung co rat nhi~u SU tii trung clla d~o dang n~y no, hliu gay nhung kho khan va hat IQi cho moi dGlo cang them suy vi. S\1 Y thuc vi d~o he;> chua th~ nh~p vao kho tang giao Iy rna Duc Ph~t dii dg IGli he;> khong chiu he;>c hoi, d~ thay chung mot huang ill de'n. Kho tang giao ly rna chung ta hom nay dang thit.a huang, khong phru. tl,i nhien dan gian rna co, rna hl do mQt Sl,i cful kh6 va nang hiC sieu pham clla Duc Ph~t thuo xUa dii phru. trru. qua bao nhieu kiep tam kiem dUQc. Con ngay nay, chung ta dUQc cai di~m phuc la thit.a huang cai di san chan ly va gia do rna khOng cful phru. gian truan tam cl1u a dau! Va chi cful mQt di~u thiet thl,ic nhat, la chung ta co thit.a hanh th\1c hi~n theo hay khong? CUQc sOng clla chung ta co an IGlc hay phuc tGlp phi~n toai cung d~u phv thuQc vao vi~c lam clla chung ta co dung chan tinh thful hay nguQc IGli! Vai hoan canh nhung ke tha huang nhu chung ta, d~u mang nhi~u ganh n~g clla cuoc dai, va han the' nua IGli mang nhi~u tre;>ng trach doi vai d~o phap. Chung ta khong th~ lam nga hay m~c nhien d~ cho cUQc dai them 101ilIl IGlc va dGlo phap them suy vi. Dung truac boi canh kho khan tren huac duang ho~g duang d~o phap nai xu nguai, va truac hi~n tinh phap nlilIl clla Giao HQi ~ que nha, tinh thful clla chung ta cful phru. phat huy them nua, doan ke't han d~ san h~g me;>i chuang ng~, rna chung ta dii va dang g~p phru.. Khong c6 vi~c gi kh6, chi SQ long khong ~n va nan chi

27


a

truoc nhung con loc clla bQi dai. dau c6 thu~ canh thi noi d6 se c6 canh nghich long, va nguQc IlP. trong cm nghich tat nhien se c6 cai thu~. Chung ta Cll binh tam sang suot thao go nhung gUt mAc kh6 khan, rna tv chinh chung ta da t\1 cot thAt n6 IlP.. Tu xua, Ph~t giao c6 tinh th'an tv giac, tu bi, hy xa, nhung khong th~ mi)c nhien d~ cho ai lam gi thi lam, rna c'an ph8.i tich C\1C song va lam dung chanh phap, cung gay y thuc cho nhung nguai khac biet dUQc di'eu hay Ie ph8.i, d~ h<;> cung sOng dung voi chan gia tri cua Ie dai va d~o.

Hom nay, ngay LS Ph~t Dan, khOng nhung chung ta chi biet chiem nguong va ky ni~m ngay sanh cua Duc B6n Su, rna chung ta con ph8.i tv ki~m IlP. minh trong thai gian qua, chung ta da lam dUQc gi cho chinh minh ding nhu cho m9i nguai dung theo nhung lai clla Duc Tu PhQ d~y chua! S\1 tBn vong cua d~o phap, d'eu tuy thuoc 0 chung ta, va S\1 sinh tBn clla con thuy'en Giao HOi Ph~t Giao ~ que nha mot ph'an chung ta cilng c6 trach nhi~m. Luc binh thuang, n6i nit dS dang va don gian. Nhung khi doi mi)t voi vi~c lam moi thllY dUQc ai 130 nguai c6 tinh th'an doi voi d~o phap! Nguai vi d~o, khOng dm phru lu~ ban hoi)c gia ly lu~ gi nhi'eu, rna h<;> chi c'an thau tri~t dUQc mot van d'e, thi m9i kh6 khan h<;> d'eu san bfulg. Con nhung ke hao danh tham lQi, thi chi c6 n6i nhi'eu rna ch:lng th\1c hanh bao nhieu, c6 khi con IlP. gay them nhi'eu phi'en tom trong cong vi~c nua!!

to tinh trons trans thu Ten Tr'an Tung tuong tu Truong Thanh Thuy Toi trang thu Tung tim Wi to tinh: - Trudng tiiu thd, thdn tU(Jng trai tim, toil Tung tluidng Thuy, thztdng th(£t tha tha thiet.

Thuy thay the trQn trung tru the the: - Toi tlUI. Tung, thu te tai tam thdn. Tui thuong than, Tung thung thinh thi th1im: -ThOi tht ... the, t"inh tan theo tuyet trdng. Th(£t tiee thay tten, t"inh toi t{lng Thuy.

Tuc Wi Tung, Thuy th:lng thllng tra treu: - Tung tztdng toi tlu,ie th!/. t!deh ti'en tieu? ThOi! Toi tra ti'en Tung trao thang truae. Toi tlul th(£t, trong Tung toi thay teu. Than Tung trem, trem til "topp til ta". Them tai trau, tran tr(Jt, t6e trd trd. Tuang th(d thteh, thay Tung trdn trui tr(J.i. Tai tan tlnh, thi ... Tung trd tren thi?t. Tai tinh than, Tung th(un t? ta tdi. T!deh trong trang, t!deh "thit", thieh tra tztdi. Theo tliu ti?e, tztang TIl.ng thOi tan t(/.. Tung tan tlnh, thi thd tlwm,... thum thum. Trong thay TIl.ng, tBi tha tuy?t t6e tu!

Cho nen, ly lu~ khong ph8.i 130 cach d~ gi8.i quyet van d'e, rna hay nen bAt tay vao lam vi~c, c'an cung chung mot ly tuong. Ly tuong phQng S\1 cho chung sanh la tam nguy~n clla Chu Ph~t va cilng 130 tam nguy~n clla chung ta ngay hOm nay.

- ThOi, Tiiu thd! Tung Wc Wi tMt to. Thuy ta thet, ttnh toi them th(£m t? TBi thztdng TlulY? Th(£t t"inh toi treu ThllY! Than, tu, tam, tai, tuang, tinh t(/.i Trai. Toi tinh thai treu trae TlUlY the thOi. Thuy thztdng tra? Toi tM tha. t{t tli.

D~ kinh mung ngay DlP. LS Ph~t Dan cho dung y nghia, chung ta hay nAm chi)t vong tay IlP. voi nhau, bfulg tam tu d1iy nhi~t huyet th~t chan thanh, hay th~ hi~n bfulg vi~c lam c6 ich cho dai cho d~o, d~ khong u6ng cong 130 mot tin dB Ph~t giao. Va d6 la mot phllm IS cao quy, dang len cung duang Duc Tu PhQ B6n Su cung muai phuong Chu Ph~t mQt cach dung nghia nhat.

Thfulg Tung thui thao thao treu Thanh Thuy. TlP. thllt tinh, Tung trao tro tron tru. Trong tam tu Tung thuong Thuy tran tr'e. Tung thanh th~t. Thuy treu, Tung tro tren. Tung to tuong, Thuy treu, Tung thay th~n. Th~n thanh thu, thu thanh Wc Wi them. Thoang tam tu, Tung tinh "tra thu tinh". Thuy thay the, th'eu thao trong Wc Wi:

Minh Hung

Cling dit x:iy Chua

de duy tn va luu truyen Ph~tPhap

- Tung treu toi, toi tue tht treu tra. Tra thll. t"inh? Tung t"im tai tiji tUI - Tai tpi tu? Toi tron tranh thi, thoi. Tron tuy?t tieh, toi tu, t8i t{i tli.

Truong Thanh Thuy, thoi thi... th1im than tho: - TIding Tung, tIding Trai!!!

QuocTuan

von 10 eong due vo IUQng

28

Phap Am s6 3/93


Due Phat hien • •

trong Ph~t giao, chung ta thuang nghe n6i de'n tinh, cling nhu a cac tOn giao khac, co khi g9i Ia "anh sang clla tam linh" hay cling c61uc d~ c~p de'n nhu "dihn linh Quang cua Thllflng Dt'. Dl,ia tren cac lai dl,ly cua cac b~c 'hi~n trie't, cling nhu xuyen qua cac kinh di~n quy bao, chung ta dUQc chi cho bie't la, trong ta ai na'y cling c6 "cai thieng lieng" trong tl,i tanh. Tuy nhien, du co tin la nhu v~y, nhung lam sao chung ta c6 th~ tha'y va biet, d~ co th~ "h(Ji ng(J" voi cai thieng lieng ay. Ph~t

~

Thuang khi S1,1 nh~ di~n da tro nen thong thlilo va minh bl,lch rBi thi "cai tMiy" b~t d§.u 10 dl,lllg. Cai tha'y c6 th~ di~n dich mot cach C\l th~ la S1,1 tac dQng ml,lllh hay Sl,i huy dQng hoan toan cai nang ll,ic thieng lieng sAn co a trong tam. N6 nhu mQt "ng9n den" dUQc th~p sang len trong dem Wi, nhu mQt "luoi gl1(Jm tri hu?,' chern tii wi cai man nMn dUQc d~t nen hOi b\li b~m d§.y d~c thea thai gian. Hanh gia tha'y, con dUQc vi nhu mQt manh da't kho c~, noi khi ho co gay a trong mi~n tam thuc xa xoi di~u vQi, dUQc nUoc mua va anh sang a'm ap cua m~t trai lam cho m§.u rna, cay coi bOng hoa b~t d§.u dom bOng ke't n\l. T1,1u trung, tha'y:

Thol,lt d§.u, vi tinh hie'u ky nen thOng thuang chung ta hay h9C hoi, tham khao va dam lu~ . Chung ta dem ta't ca nhung kinh nghi~m co dUQc bfulg Sl,i ngol,li nh~p d~ doi chie'u va hoa giiii voi cai kha nang tie'p nh~ va nQi ung cua ban nga chung tao 0 day, cUQc hinh trinh tam linh b~t d§.u do Sl,i mong moi, khat khao, mQt uoc v9ng tinh thful chua vien man.

tuc la s{L chung nghi?m cai hung l{LC cua kht thi thieng lieng ma hanh gia, du it nhi'eu, dil c6 dl1(Jc cai kha nang vf!,n d{mg n6. Song, tha'y: khOng phai chi dem lr;z,i cho hanh gia cai cam giac hr;znh phuc nul thOi, ma c6 con ham chua cai n6i ni'em ban khodn va kluic khoai nua. Tl,li sao nhu v~y?! Boi vi khi c6 dUQc ng9n den tam thi bOng Wi l~p

Tung buoc di trong Sl,i suu t§.m, rna dich nh~m thi chua dUQc khkg djnh, nen "ngl1ai chu du" tl,i bie't Ia cuoc hanh trinh nay dai dang dkg va vo djnh. Do do, hanh gia to ra ung dung va mi~t mai trong thai dQ va luon kien nhfuI trong vi~c lam. Nguoi thl,ic hanh phuong phap "d6i m(it di nhf!,n di?n". Nguai luon cc1n m~t di tu trl,lllg thai tam thuc nay sang de'n trl,lllg thai tam thuc khac. Nguoi to ra ra't Ia ti mi va nghiem nh~t, b~g cach v~ d\lng phuong phap "dung l{Ii" rBi "Quan sat". Tung khuon m~t cua "y tlulc bcin ngil" dUQc duy~t qua ky cang, giong nhu mQt tuong lanh di thao lUQt binh chung cua minh. Hay noi mQt each khac, day Ia sl,i nh~ di~n "chang chiin sr' va nguoi SEl chie'n da'u va chie'n th~g. Ne'u khOng co Sl,i nh~ di~n nay, e r~g khi de'n bai chie'n truong, hanh gia se phiii tha't tr~ vi khOng nh~ ra dUQc di~n ml,lo cua nguai chie'n sI diing cam do. N6i chung, Sl,i tOi luy~n Ia n~n tang can ban d~ c6 th~ dfuI de'n cai buoc ke' tie'p la cai tha'y,

Truong dB voi vQi, buoc chan nguoi m~t mM, hanh gia ben tim cach nghi ngoi va an tr\l. Nguoi luy~n "pltep thi nhf!,p" b~g cach dua linh hBn v~ nguBn, nang cao tam thuc de'n voi Dl,li nga, hay dua giong sOng v~ voi bi~n ca ... De'n day tam thuc nguoi tha'm nhuful y nghIa cua cau: Hoi vien

"cai t{L biit".

Phap Am so 3/93

tuc bi xua du6i. Di~u nay khie'n hanh gia mung Mm, nhung cling cung luc a'y, hanh gia kham pha ra la chung quanh minh bOng Wi ll,li qua d§.y d~c, nen cam giac ban khoan hOi roi la nhu the'! RBi tu d6, tUng buoc chan am th§.m cu nuong theo "anh duOc thien" rna di. Nguoi tha'y duong di, tha'y hUong di, nhung cling tha'y ho sau va V1,1C thl1m.

ng9C Qui trong long hoa sen.

Thoang thoang, tam hanh gia cam tha'y tu ai, mfuI cam, an vui va thanh thoat. Nguoi chia xot voi b~g huu va canh v~t chung quanh 0

Tam Tinh Thi~n

29


Mot vai hanh trang â&#x20AC;˘ eua Philt tit â&#x20AC;˘

f)ii la Ph~t tii, chung ta c:m phru co nhung tu tuong, nhung hanh dQng xung dang la Ph~t tii. Nhat la ph:m tu tuong, nguai co nhung nh~ xet sai l~m, nhung quan ni~m l~ch 1l;lC d~ khien dai minh chim dAm trong M kh6 den tOi. Vi v~y, chung ta phru th~ trQng khi d~t mQt quan ni~m hay noi dung han, chung ta phru luon luon dung ly tri dg kigm soat tu tuong cua chung tao 'I'inh cam luc nao cling chl,ic phu che ly tri, chung ta ph3.i tl,i chien th An g, tl,i khAc ph\lc no, co the chung ta mai mong dl;lt duqc quan ni~m chon chanh. Cho nEm, di~u ki~n truac tien la chung ta ph3.i tl,i khAc ph\lc minh.

Khac ph\lc Minh Di~u can ban truac tien la minh phru biet minh, nhiep ph\lc minh, nhien h~u mai chinh ph\lc duqc nguai khac va ngol;li canh. Tuy nhien, trong khi khAc ph\lc minh la mQt vi~c lam rat u la kho, chung ta c:m nAm lay nhung di~u co ban din thiet trong giao ly nha Ph~t lam n~n tang. Di~u c:m thiet nhat, chung ta phru di~t tru: tham lam, nong nay va d\l dl,i. D5ng thai chung ta c:m phru rEm luy~n cho minh du ba duc tanh tOt: khOng tham lam, nhfu1 nl;li va dut khoat.

Trong thai "pluip nhu(Jc ma cuang" nay Ph~t tii chung ta kho tranh khOi nhung cl;lm b:1y gay go cua xii hQi, nao la danh lqi, tru sAc, v.v ... Neu Ph~t tii chung ta khOng co l~p truang dut khoat thi d~ bjloi cuO"n vao con duong tr\ly' 11;lC. Vi the, Ph~t tii chung ta c:m phru trau d5i du ba duc tanh c:m thiet: khong tham lam, nhfu1 nl;li, dut khoat. Du ngol;li canh ben ngoru ti;lo mc, du thay mQi hanh dQng khieu khich, du co nguai dem danh lQi tai sAc d6 danh, chung ta vfu1 than nhien khOng mang... ch:lng dQng .... Dem Duc Ph~t thanh dl;lo dii neu bay cho chung ta rat d~y du nhung y nghia tren.

30

Dem ay, truac tien bQn rna, quy hung bl;lo den ham dQa Ngru, chung dung ta thu~t d~ uy hiep Ngru, nhung Ngru vfu1 an nhien tham thi~n nh~p djnh, ke den bQn quy ngl;lo ml;lll ll;li khieu khich, che biem vai ve m~t venh vao kho thuong, Ngru vfu1 khOng mang... CuO"i cung, bQn rna vuong de'n dung mQi hinh thuc d~ quye'n rli, nao la hua se cho Ngru nhung ngai yang cua bau, nao la hie'n dang my nu tuy~t vai, Ngru vfu1 than nhien khOng chut xao dQng. Duc Ph~t thAng ph\lc dUQc bQn rna vuong mQt cach d~ dang. Vi Ngru khAc ph\lc duqc nQi tam, mQi sAc tr:m khong con lam quay dQng trong tam h5n cua ngru. Chung ta la nhung dua con chan thanh huang theo nhung buac di cua Ngru, di nhien chung ta phru trung thl,ic noi theo, dung vi ngol;li canh lam lung ll;lc y chi phan dau trong vi~c hokg duong chanh phap, chung ta phru cuong quye't t~ d\lng he't kha nang dg khAc ph\lc minh "tluing m(>t ngan quem, khong bling tl) tluing m"inh, thilng m"inh mai la m(>t chiln cong oanh li?t" (kinh Phap CU)

Xem nglioi

h~i

ta lit b~n ta

"Truac con milt d(J,o due khOng co he thu, cang nhu truOc anh den pha khong c6 b6ng toi". Ph~t hkg dl;ly Ph~t tii "Du than thu(>c m'inh bi nguai khac gilt h(J,i cang khong c6 tam ni?m tra thu, dem oan hg,n tra thu oo,n hg,n la di~u khOng h(Jp vai chanh phap". Dii khOng co tam ni~m tra thu thi lam gJ. thay co ke thu.

Ne'u chung ta khOng thay co ke thu, du bat cu ai tl,i d~t cho hQ la ke thu cua chung ta, chung ta vfu1 coi hQ la bl;lll. Bkg nguQc ll;li chung ta xac nh~ hQla thu, thi dii noi len ta la nguai phi dl;lo due. Hg co thu thi co y hl;li nhau, co y hl;li nguai la ke ac, khong phru la nguai thi~n. Ph~t giao dl;ly chung ta lay dl;lO duc lam cuu canh, du vi~c lam co lQi cho dl;lO, cho doan thg rna Mn thuong dl;lo duc nhat djnh khOng lam. Trong kinh Uu Ba TAe, Duc Ph~t co dGlY "Bb Tat co khi v"i l(Ji tch chung sinh ma plu;zm giai, nhung khi ph(J,m giai

Phap

Am s6 3/93


B8 Tat tli nh¢n mtnh lam tpi, khong phdi chanh phap d(LY nhl1 tht'. Lam Wn thuong cho ngtlai rna dem 19i cho d~o, nha"t dinh khong ph3.i Ph~t giao. VI the', Ph~t tli khong nen c6 ff nghI ba"t thi~n d6i voi ngtlai khac, luon luon xem moi ngtlai la b;;m. M~c du ngtloi a"y da nhi~u phen lam ta meu dung, nhung d6i voi tinh thful Ph~t tli chung ta v§.n tha"y hO la bl;lIl. Duc Ph~t c6 d~y cho chung ta bie't ngay xua D~ Ba D~t Da da nhi~u lful h~ Ngai. Nhung, de'n sau cung Ngai bao "D-e Ba D(Lt Da ia thi?n huu tri thz'tc b¢c nhfit clla ta". Cho nen ngtlai tu hanh tie'n dugc la nho hai phuong ti~n: "Thu¢n duyen va nghich duybt". Thu~ duyen la s1,1 khuye'n khich giup do theo nhu diu clla chung tao Nhung, ne'u toan thu~ duyen khong, tren duang d~o tie'n ra"t ch~m ch/ilp, phai nho nghich duyen thuc diiy s1,1 tu tie'n moi nhanh.

bie't de'n ngu dful, til chB yen 5n de'n cha ph~p phong 10 sg va tung ra nhi~u chieu bai d~ tri~t h/il Ph~t giao Vi~t Nam Th6ng Nha"t thanh Ph~t Giao qu6c doanh V.V •• Vi the' Due Ph~t da dGiY chung ta hay nhin th:lng vao th1,1c te'. Bai kinh Ti~u D\l trong kinh Trung A Ham da noi ro di~u nay. Kinh Ph~t da ti1.ng thi d\l ngtlai nghien v~ Iff thuye't khong chju th\1c hanh cling nhu ke de'm ella bau cho ngtlai khac, tuy mieng de'm ca ngay, r6t cUQc nai tui minh tr6ng khong. Ngtlai Ph~t tli ~ gia dli c61ff thuye't hay de'n dau, ne'u nhin vao cach cu xli trong gia mnh, cach d6i diii voi hang x6m khOng ra gi thi Iff thuye't a"y tro nen vo nghIa. VI v~y, Ph~t t\i chung ta khOng ph3.i con ngtlai quang cao, cful s6ng dung theo lai Ph~t d/ilY, hanh dung danh nghIa clla minh mango

Khi chung ta d~t quan ni~m chan chinh nhu v~y, m9i tro ng~ d6i voi chung ta khOng con vuong b~, da"y la trg duyen t6t cho ta tie'n d~o. Du ke ac de'n the' nao di mia, h9 cling co doi chut luong tri, ne'u chung ta chju bO cong va cO' g:lng tim cach canh tinh ho. Hy vong c6 ngay h9 thay d5i tam ni~m xa"u ac th1,1c la mQt di~u dang qui thay! B~g ngtlQc l~ h9 khong thay d5i chung ta v§.n xem h9 la ngtlai dang thuong. VI tha"y dUQc tam ni~m xa"u ac ella h9 rna chung ta nen tranh, ngo hau giup chung ta la"y nghjch canh lam trQ duyen tren buoc duong tu tie'n ...

S6ng theo gitio

ly Ph~t d~y

Gia tri chan th~t ella d~o Ph~t khong ph3.i Iff thuye't suong, rna ph3.i c6 th1,1c hanh. Giao Iff nha Ph~t ra"t uyen tham, ne'u chung ta khOng th1,1c hanh dung theo thi CID uyen tham a"y tro nen vo ich. Xet theo thai d~ hi~n nay da sO' quful chung ch~y dua theo ti~n tai, danh vong, lam ba"t cu vi~c gi ne'u tha"y lQi cho minh, ba"t cha"p s1,1 an nguy cho xa hQi, trong sO' d6 co hang Ph~t tli chung ta cling sa vao duang nay. Chung ta hay tro l~ ne'p s6ng chon th1,1c Ph~t giao "Ngon lU,znh tl1dng xung". UJi n6i ui?c lam phdi phil lU;iP nhau. Dung bao gia "n6i mpt dang lam mpt ngo". B~g chung C\l th~ cho chung ta tha"y do la che' dQ cQng san h9 da hua xay d1,1ng nuoc Vi~t Nam giau m~h phli cuong dQc l~p va t1,1 do, tren phuong dien ly thuye't nghe nit phil hQP, khi th1,1c hanh thi h9 da c3.i hoa con ngtloi ti1. chB hi~u

Phap Am. so 3/93

Tuy nhien, Iff thuye't huong d§.n th1,1c hanh, khi mieng n6i ti1. bi, hanh dQng ta ph3.i khong lam Wn thuang ngtloi khac, rna ph3.i thuang giup ngtlai khac an vui khi ta khuyen ngtlai khac ~p nh§.n nh\lc, ne'u 10 bi ngtloi danh chuoi. it ra ta cling di1.ng san, khi ta d~ xuong duc hy xii, ne'u c6 ngtlai xuc ph~m de'n ta, dli vi~c kh6 tha thu de'n ma"y chung ta cling ph3.i bO qua, co nhu the'lai noi clla ta moi co gia trio Nhung quan di~m tho so tren day, thie't tuong ra"t cful d6i voi ngtlai ph~t tli chon chanh. Chung ta dUQc thi1.a huang mQt gia bao kh5ng 15 clla Duc Nhu Lai thi chung ta ph3.i cO' g:lng bao ve no b~g cach giu dung gia tri, qua hanh d9ng, ngon ti1. clla chung tao Giao Iff Ph~t d~y la chie'c be dua ta qua M kh5, khi cful qua bi~n, chung ta ph3.i nuong chie'c he a"y, nhung khi de'n bO hi ph3.i Iy khai chie'c he, ne'u chung ta cu b~ biu v6i chie'c he thl khong sao de'n bO kia an 5n. Vi v~y chung ta dem giao Iff ap dl,mg vao S1,1 sO'ng h~g ngay clla chung ta, la"y n6 lam nh1,1a s6ng, lam kim chi nam dg cUQc dai chung ta khoi l~c huang. 0 Thi~n

Y

31


,

'A

'A

,

Bat den than !lio ,l,

A

Truven . co tlch

N gay xu a, co mQt nguoi dan ba goa h3ng, chi co dua con trai duy nhl1t duqc 12 tu6i. Thimg be nit lanh lqi va hie'u thao, gilip do mt;) trong m<;>i cong vi~c. No con bie't yang loi dl;ly bao clla mt;) nen ba rl1t hai long, tuy CU9C song kho khan ch~t v~t. Mi)t hOm kia, sau khi ra chu3ng ga gom trung cho mt;) ra chq ban, n6 noi vai mt;): - Mt;) ai, bila nay ga nha minh de du<}c nhieu trung han moi hOm. Hay la mt;) d~ ll;li vai qua lam banh bOng Ian an di mt;), con them qua. Ba mt;) nhin ra ngoai, gio rit tung can, b~u troi giang d~y may xam bao hi~u can mua to. Ba bao: - Hom nay e co giong bao di chq khOng du<}c. V~y mt;) nha mi)t bu6i mai gom hQt mai di ban luon. D~ mt;) se lam banh bOng Ian cho con an.

a

Suy nghi mQt chlit, ba noi tie'p: - Nhung nha minh khong co bQt mi, con hay qua nha bac Nam muqn bQt ve day cho mt;). Thlillg be mung lAm, no vui ve ch:;ty di. Chi trong choc lat no da tro ve vai bich bQt trong tay. Nhung no vua ve de'n c6ng thi gio Mng nhien th6i ml;lllh, mQt can trot keo de'n, bich bQt mi slit khoi tay no va bi can trot cuon milt. No dung ngo ngac mQt chlit r3i danh tro ll;li nha bac Nam mu<}n bich bQt khac. Nhung khi no ve de'n giila

32

duong thi can trot ll;li tOi, cuon milt bich bQt tren tay. Thimg be b1,lc minh nhung khOng lam sao du<}c. no phai quay ll;li nha bac Naml~nila. L~ thu ba, vo tOi b1,lc them

nha minh, thimg be ll;li bi can trot keo de'n cuon milt bich bQt. L~ nay thi no tuc gi~n qua dBi. No chl;ly vo nha k~ cho mt;) nghe r3i noi: - Con phai di tim th~ gio biit den mai duqc. Mt;) no bu3n cuoi qua, bao: - Milt r3i thi thOi, ai ll;li biit den bjch bQt bao gio. Va ll;li con bie't th~ gio dau rna tim.

a

Thimg be tra loi: - Con bie't chu mt;). Ngay ngay len d3i chan cuu, con thl1y gio cuon len dinh nlii phia Tay kia kia. chiic do la cbB a clla Th~ gio. Mt;) cu d~ con di. Ba mt;) von chieu con, ll;li bie't no la dua tre khOn lanh bie't ung bie'n nen blmg long cho no di. Thimg be ham ho ch:;ty. Nhung day nlii phia Tay khOng g~ nhu no tuong. No di de'n moi nhu ca chan, de'n chieu mai de'n chan nlii. No ng3i nghi mQt h3i r3i hi h1,lc treo. No treo thoan thoiit nhu con soc, chAng ml1y choc da tOi dinh. 0 do, gio 13ng lQng th6i. No gio hai ban tay ch1,lm quanh mi~ng goi IOn: - Th~ gio oil! Ong co nha khOng?!!

ChAng mi)t tie'ng tra loi. No khOng nan chi, tie'p t1,lC la: - Chau bie't nha ong day! Ong hay ra cho chau g~p.

a

BBng cac lu3ng gio t1,l ll;li, thanh mQt khuon m~t to IOn mo mo ao ao. Do la Th~ gio. Ong ta cl1t tie'ng 3m 3m: - Thlillg nhai ranh kia! May lam cru gi rna la loi urn sum v~y? Khong sq tao v~ c6 a? May het to qua lam tao milt ca ." ngu ngon. glac

.

Tha.ng be gan dGl IOn tie'ng trii loi: - Chau tOi biit den ong day. - 0 cru thimg be nay! May an noi hay nhi? Tao quen bie't gi may rna doi biit den, rna den cru gi mai duqc chu! - H3i sang nay co mQt con trot keo de'n, cuon di milt clla chau ml1y bich bQt mi. V~y khOng phai IBi ong thi IBi clla ai bay ., I glO.

Th~ gio suy nghi mQt chlit r3i hOi: - Nha mayo dau? - Nha chau canh d3ng phia Dong kia kia. - A, a!! Canh d3ng phia Dong! H3i sang nay tao co sai thimg Trot di tu~ canh d3ng phia Dong. No di tOi dau thi thl1y cru gi chuang tai gai miit ding d<;>n di sGlch. Chiic may ll;li ngoe ngoang gio gio bich bQt ra chu gi?

a

a

Thimg be cai: - Chau co ng6e ngoang thi cling la bQt clla chau, ong phai den

Phap Am 86 3/93


dg chau dem v~ cho m~ chau chu. - May CID nhu SID rna fly. Nhung thOi, dg tao d~n cho xong chu may v~ tay khOng, m~ may l~ de'n day thi tao lung 13 nhi mflt. RBi ong gia tay chi vao hoc mii, o d6 c6 mQt con de buac ra: - May d~t con de nay v~. Khi nao m~ con may din ti~n, cu bao n6: "Nhd tien vang ra"la n6 nha ngay cho rna tieu. Thoi, dung lam nham them nib, v~ di cho tao con ngU. Thfulg be vui ve Ifly day cQt vao c5 con de d~t di, du sao, ne'u con de khOng nha ra ti~n vdn lai chan. N6 gia tay chao th§.n gi6 nhung ong th§.n ham ngU da bie'n ngay vao trong hang mii dg ngay rBi. Xuong den chan nui, trai da nha nhem Wi. N6 di mQt quang nita thi Wi h~, n6 danh ghe vao mQt qulin trQ ngU nha qua demo Ben trong da len den, n6 d~t con de di tOi qu'3.y n6i voi VQ chBng nguai chu qulin: - Hai hac lam an cho chau ngU nha mQt dem, sling mai chau se di sam. Ba chu qulin luam n6 m9t cru rBi ngoe ngoay quay di, ong chBng cuai kh§'y: - Day la qulin trQ, neu co ti~n thi cu vi~c muon phong, khOng thi di cbB khac choi.

ra". Tuc thi tit nu~ng con de

nha ra 5 dBng ti~n yang ch6i. No mUng ro qua man me mfly dBng ti~n, con VQ chBng lao chu qulin cu ha hoc mi~ng ra, nhln khong chap m~t. Vua ti~n phong vai ti~n rut mQt bita no ne ngon lanh chua het mQt dBng ti~n yang. Thfulg be d~t con de vo phong, leo len giuang ngU rna tay n~m ch~c SQi day. Sau mQt ngay di duang m~t nhQc, n6 ngU say nhu chet. N6 ngU say de'n n3i lao chu qulin r6n ren di vao phong, go SQi day tit trong tay n6, d~t con de ra ngoai trong khi ba VQ nhet vao tay n6 SQi day bUQc c5 mQt con de khac rna n6 khong h~ hay biet. Sling hom sau thfulg be tit gia VQ chBng lao chu qulin dg ra v~ . N6 vui ve huyt sao d~t con de di ra rna khOng d~ y thfly VQ chBng lao chu qulin bi m~t nhay m~t voi nhau. Ve den nha, no han ho khoe voi m~ con de th§.n. M~ n6 ngiim nghia rBi bao: - Con de nay la con de thuang chu c6 gi dau rna l~. - Khong dau m~ ail Dg con bigu di~n cho m~ coi nay. Nay de! Nha ti~n yang ra di. Nhung con de cu dung thQn ra, nhu chua titng bao gia nghe thfly cau n6i ngu xu§'n nhu vfJ-y. M~ n6 cuai: - No la con vfJ-t, co higu gi rna con n6i voi no. m~t

Thfulg be khOng chiu, no thu vai l§.n nita nhung con de cu y ra. Ba m~ an ui con: - Dung buBn con ~. Minh dem con de nay ra chQ blin thi mua dUQc khoi bQt mi, cling con loi chlin. - Khong! Ch~g la Th§.n gi6 bao day la con de thuang thi khOng sao. Dfulg nay con bi lua, con phiii hoi cho ra Ie mai dUQc.

Thfulg be ng~p ngUng mQt chut rBi quye't djnh thu xem c6 dung nhu lai Th'an gio noi hay khOng. N6 bao con de: "Nhd tien vang

Phap Am 86 3/93

RBi n6 d~t con de tro l~ tim Th§.n gi6. Th§.n gi6 ng~c nhien: - De cua ta la de th§.n. Hay la may dlinh dfJ-p n6 nen n6 khOng nh:i ti~n ra chu gil Dg tao thu COl.

Nhung vo lch, con de vdn tra tra. Th§.n gi6 danh bao: - Thoi dg tao cho mon khac vfJ-y. Ong chum moi khe thai phu mQt cai, tren khOng trung c6 mQt v~t la da bay xuong d~u tren tay thfulg be. Thi ra d6 la mQt cru khrut ban. Thfulg be bflt man: - Nha chau ngheo, cam rut khong du no thi Ifly cai khrut triii ban nay v~ lam tich S\l gi. - Dot vua vita chu, thfulg ngoc. Khi nao c§.n thuc rut, may cu vi~c triii khrut ban ra, se co thuc rut ngon lanh, thoiii maio - Ne'u dung nhu v~y thi con gi bfulg. ThOi xin kieu ong, chau v~ nhe.

Cling nhu hom truac, thfulg be xuong de'n chan nui thi trai g§.n Wi. No l~ vo qulin ngU trl,>. L'an nay trong tui con mfly dBng ti~n yang nen n6 yen tam vo muon phong. N6 djnh gQi thuc rut nhung muon thu phep l~ nen triii cru khrut len ban, We thi bao nhieu m6n rut ngon lanh hi~n ra. Thfulg be sung suong moi ta"t ca mQi nguoi trong qulin cung l~ rut uong voi minh, k~ ca VQ chBng lao chu qulin. Ai cling tr'3.m trB khen nhitng m6n rut sang trl,>ng, ngon lanh, duy co VQ chBng lao chu qulin nhay m~t ra hi~u cho nhau. Dem hOm d6 cling nhu dem truoc, VQ chBng lao chu qulin vao dlinh trao em khrut ban trong luc thfulg be ngU Ii bi. Sling d~y, thfly chiec khrut vdn n~m ngay ng~ ben c~h goi, n6 yen tam tu gia ra v~ khong nghi ngo gi ca. De'n nha, no hiinh di~n khoe voi m~ v~t l~. Ba m~ bao: - Hay l~ nhu l§.n truac nita dfly! Con thu xem.

33


N6 triii cru khan len han. Nhung cw khan n~m cha va, yen l~g chang c6 gi hi~n ra ca. Thimg be gi~ qua! L:9.0 nay, n6 quye't ra ill hift d~n th:9.0 gio cho himg dUQc mai nghe. Th1m gi6 h\lc minh hao: - Thimg nhai ranh kia, sao may nhi~u chuy~n the'? Tao da cho v~t quy khong hie't giu l~ con de'n day limg nhimg maio V~y hay k~ tao nghe, sau khi day v~ thi may ill nhung dau?

a

Khi nghe n6 k~ l~ vi~c ghe quan tre;>, th1m gio keu len: - ThOi! V~y thl may da hi ngttai ta danh trao roi, oift con ~. Bay gia tao c6 cach tri tQi ke trQm. May cu cl1m My cay g~y nay di v~. Ne'u co ke nao d6 chua dUQc phep cua may rna cl1m cay g~y thi se hi n6 kMn cho sung dit len, cho chua ~t tham lam. Thimg be vui mung cam an th1m gio ra v~. De'n quan trQ, no l~ ghe ngU qua dem d~ mai sang tra v~ vai m~. VQ chong lao chu quan tha'y 11m nay no dim trong tay cay g~y thi chifc m~m do cling la v~t quy nhu hai 11m truac nen trong khi ngttai VQ don phong cho n6 thi ong chong ch~y ngay di kie'm

Thuc tinh

mQt cay g~y gi6ng y nhu v~y d~ de'n dem con danh trao. Nhung dem hom d6, khach trQ dang ngU ngon b6ng hi danh thuc d~y hOi nhung tie'ng keu khoc yang ra tu trong phong thimg be. HQ nh6n nhao ch~y de'n va tha'y mQt canh tuc;mg ra't ho~t ke: Hai VQ chong lao chu quan dang hi cay g~y th:9.0 qu~t tui h~i vao mong con thimg be thi dang v6 tay thich chi. Nhin canh a'y, hQ vua ng~c nhien, vUa huon cuai. VQ chong lao chu quan r6i fit yang xin thimg be tha tQi. HQ hua se tra l~ nhung v~t rna hQ da trao cua n6. Tha'y trung ph~t nhu v~y cling da du, thimg be ra l~nh cho cay g~y th:9.0 dung l~. Hai VQ chong lao chu quan rli ra nhu hai con meo uat, m~t may thi~u nao lui thui di dift con de va My cru khan ban trii l~ cho n6. D~ chifc an, thimg be thu vai 1:9.0 va tha'y dung la hai thu rna n6 hi trao. N6 vui ve mai mQi ngttai ngoi an u6ng mQt hua no ne va con ~g m6i ngttai mQt dong ti~n yang truac khi ra v~ wng ben ngttai m~ yeu quy.

cling tuang tUQng ra cUQc wng sung tuc cua m~ con thimg be nha von de th1m va chie'c khan han ky di~u. He't can hi cl,tc tOi hoi thai lai rna phiii khOng cac em. Nhung!!!

0 dai l~ co nhung chu

"nhung" ow oitm gay rifc r6i

phi~n toro cho con nguai tal SO la tu khi c6 hai v~t quy thl thimg be tra nen hQm minh, phach 16i con ha m~ thi an xong Wi ngay di ngoi Ie doi mach khong 10 him an gi ca nen mQt ngay kia, mQt con tr6t keo tOi, xoay cu6n di ma't con de th:9.0 va chie'c khan han, hai m~ con l~ ngheo nhu xua.

Thimg be l~ ill len dinh nm phia Tay tim Th1m gi6, hy vong BE! dUQc giup. Nhung de'n nai, n6 keu gao khan ca c5 rna tu ~ vifng l~g nhu w. N6 danh lui thui ra v~, an nan thi da khOng con kip nua 0 (kh61 hOng to 'Guttens og Nordvlnden', chuY$n c6 tlch ban No Uy ngO)

chifc khOi phiii n6i, cac em

Tvng vua dUQc ma'y trang kinh Moi lung run g6i, r~p rinh tam tham Liec nhin cac em trl1m ngam Quy ngay chl'ip thfulg huang tam Ph~t dai cMc c5 thv han lai dien mvc Cha'p nga thai r6t cUQc hoan khOng Song sau d~ Ivc d~ hung Tiep dua s6ng truac vo cung u me De'n voi Ph~t chu h~ tu chung Tho phvng Ngru nhu dang th1m linh Dem doi vao d~o lQi minh Chanh ta ch:1ng hie't phan minh ra rang Gio dUQc nghe mQt trang giao ly Man vo minh du6c tu~ r~g soi Tam linh, tinh, dvc lang roi Chuy~n than th\lc te cai dai dau xa. Nguyen TIch

34

Phap Am 86 3/93


mot dam tang â&#x20AC;˘ giua mila dong MQng True

guygt v~ roi nhung manh to va lien t\lc. Chi co mot dem troi qua rna mQi canh v~t da duong nhu thay d5i. Dau dau ciing tha'y mot mau triing xoa. Moi hom nao duong xa hay can kho khan, VI;lIl v~t con dung co ro trong cru Il;lIlh em a cua thang hai hi~n hoa. Nguoi ta tU<1ng chung nhu mua dong da chan nga'y vung troi co tich <1 day va muon bO ra di. Dot nhien chi~u hOm fly, mot bu5i ehi~u thu nam binh thuong nhu hang VI;lIl thu nam da qua, da't troi chuy~n mau xam sich. Dam tuygt mong manh bay vOi yang vao khong trung va hoi ha dap len dl1u VI;lIl v~t. Tuygt l:;ri bit dl1u roi. Lien tuc va th~t nhi~u, th~t dl1y. Chigc xe tim g chl1m ch~m re vao nghia trang. Di thea quan tai khong co doan nguoi Iii luqt, khong trong khong kim. Khoang muoi chigc xe khac ,du loai du ki~u bu5n ba noi duoi. Bai tha rna nam tr~~ mQt triin d5i thoai thoru, hung chiu khoc li~t nhung can gio quru ae tu chan d5i dua len. Gio th6i tung lOp tuygt bam dl1y tren cac na'm m5, d~ IQ duai anh m~t troi ygu at nhung CQC g5 hinh th~p tl,l gia va cac vong hoa kho heo tren m~t dflt Xe tang dung l:;ri ben mot 16 huy~t da duqc dao sAn. Doan nguoi im l~g xuong xe r5i quay qulin lai do. Ho noi chuy~n nho nhO vai nhau. Tie'ng gio rit th~t ml;lIlh tren nhung hang duong dQc bO rao nghia dia, t::,to thanh mot thu am thanh rna quru giua ban ngay. Quan tai duqc keo ra tu mQt chigc xe mau den gam ghigc. Tigng dan ong n~g chich _n~m eh~ len nhau trong hie hQ dua chigc hOm go ra ngoai. Tigng khoc b~t len ai oan. Nhung nguoi mang tren dl1u chigc khan so triing v~t va, dau don nhin theo quan tai dang duqc chu~ bi dua vao long da't. Ba chigc ao yang bay l~t ph~t trong gio. Tigng mo, tigng thanh la, loi cl1u kinh ca't len d~u d~, em a trong gi6 Il;lIlh, trong tigng khoc nghE;!n ngao, trong nih dau don vU<;1t xa suc chiu dl,lng cu.a con nguoi. Bai tha rna rQng thenh thang va triing to at, 16 nh6 nhung CQC g5 th~p tl,l gia truoc cac ngoi mo. Phap Am so 3/93

Chi do khoang nam muoi nguoi di dl,l dam tang cua ba Nam hom do. Nhu v~y da la qua dong dao, do ciing la ni~m an ui dl1y tinh nguoi cru xu cheo leo nay. Tuy khong co 18 dQng quan 5n ao khong co h5i h::,t huy~t inh tai, va khOng co ea da'm dua tang keo dai hang ma'y tram nguoi nhu a que huang, nhung a day khong ai mu6n doi hOi gi han. VI ngu muon ciing chAng th~ co dU<;1c. Ciing con eru may mAn la hic sinh thoi ba Nam an a rflt nhon duc, ai ai ciing thuong mgn. Ba t::,t thg d~ lai su tigc thuong cho bigt bao nguoi con son~. D~g Nam tUe tuoi khoc. Dng th6t len nhung loi ngh~n ngao qua tigng na'c, nhung chAng ma'y ai nghe ro ong n6i nhung gi. Va nhung giQt nuoc mAt cua co Hoa, nguoi con gru kern may miin trong gia dinh 10 mang mQt chung b~nh ky l::,t. Ai cling tuong r~g co a'y se chlmg bigt mE;! mflt d~ rna bu5n, rna khoc. Nhung co Hoa da khoc, dii quy l::,ty nhu tflt ca nhung ~h chi em cua co dii hQp m~t v~ til Th\lY Si, tu Uc chau va tu cac noi Na-Uy, d~ khoc mE;! va l::,ty truac di th~ ca nguoi.

a

a

Ba Nam chgt, mang theo ca mot cUQc s6ng hi~n hoa vao long dflt Il;lIlh. Ba la mQt bi~u tU<;1ng cho nhung tam h5n vi tha, mQt giong nuoc ngQt phAng l~g ban cho doi nhi~u hl;lIlh phuc va ni~m thuong yeu. Mot phlin cu6i cua cUQc doi ba da bam chat vao cru xii hOi luu vong lang thang cua nguoi Vi~t Nam tren vung dflt xa xoi nay. Ba dgn chAng ai hay. Ba di chi co dam muoi nguoi dua ti8n. Kigp s6ng con nguoi sao tl,la nhu chigc bong thoang nhanh qua khung cua! V\lt dgn. V\lt di. Vinh vi~n t5n t:;ri chi la cru thl,lc cu.a cUQc doi, mQi rot dE;lp do con nguoi d~ l:;ri. Nhung tham, san, si, nhung tQi 15i do d\lc vQng t::,to nen se bi nguy~n rua, bi cha d::,tp doi doi. Nhung nguoi doi v~ luon thich lam theo d\lc VQng, d~ r5i tl,l lam kho minh va gieo dau thuong cho ke khac. Thg r5i cac Dang Cuu The'l:;ri phru ra doi... Tuygt roi nhung manh nho len nAp quan tai. Nguoi ta keo clin h::,t huy~t cho cac s<;1i day th~~g noi long dlin dlin, dua than xac ba Nam vinh Vlen vao long da't. Ong Nam v~t minh dau dan. Ma'y nguoi con va nguoi than cua ke qua c61:;ri bAt dl1u

35


kh6c nuc no. Chie'c hom g6 chl,lm vao long huy~ t. MQt nha sU trong lop ao ca sa ch~m rai xuc mQt it da't ruoi nh~ xuo'ng 16. Vai ngttbi Ion khac cling lam theo nhu v~y. Tie'ng mo, tie'ng chuong da dung ll;li khOng bie't t1,l bao gib. MQt ngttbi con trai cua ong ba Nam dQc Ibi cam tl,l nhung ngttbi dBng huang da dua ti~n linh cuu ngttbi qua co' de'n nai yen nghi ngan thu. RBi ai na'y tUIln t1,l ra v~ . Bai tha rna bay gib moi hoan toan v~g ve. Tie'ng ru tren nhung hang duang dubng nhu tro nen rna quai han truoc. Ngoi mQ ba Nam chua kip l11p d:iy da't dii hung la'y nhung tr~ mua tuye't ll,lllh lung, lam tang them ve co dan, buBn ba cua ngttbi vua n~m xuo'ng.

Bai die"u Van tii Dc chau Kh6c Di Nam ra di, Tin buBn tu da't B~c Vang dQng de'n trbi N am Cac chau 0 Uc chau Kh6c thuang Di da ma't - Di ra di vinh vi~n DS ll;li DUc,mg mQt minh Con chau long hie'u kinh NM thuang Di vo cung NhD nam nao (84) Vua dinh cu khong lau Di DUQng tham xu U c Ma'y ngay vui qua mau

- D:iu mua xuan nam nay Mong chb Di DUQng de'n Nhung Di khong dugc khOe Nen da hom chuye'n bay - RBi tin buBn bay de'n Di kinh yeu khong can Than nhan nai da't Uc Long heo hon dau buBn. - Oi , Di xua nhan ai, da giup Dugng thanh cong Thuang yeu tung dua chau Trong ngoai xii vuong tron - Cac chau nai phuong Nam Nguy~n c:iu Di sieu dQ Ngoi cli Di v~ ngl,l Coi tien canh dbi dbi DBng kinh bai

- Hai ehau Si & Lien va eae cluiu aCamberra.. - Chau Ly [{Juie Van va gia dtnh aSydney.

36

Dern

ngu. trong rung Dem nay ngii ll;li trong rung Nghe tUng dQt gi6 qua rung lao xao Thu gi an 0 Ian cao Ma chan khua la lao xao niia dem Nho nha hOi tie'ng chim dem Keu chi tham thie't giua rung dem nay Than wi khuc ngo~c luu day Nghi thuang tOc m~ m6i ngay bl,lc pha day thang dQi nam chb Trach con dom dam hung hb thau canh RQi chi cai neo chAng lanh DS thuang dS nM cho danh long ai Nh~ dbi ne'm m~t n~m gai D1,lng trong hBn n~g thang ngay chung than.

a

Dem nay n~m nghi xa glln Hoi ngttbi ma't nuoc muon phlln x6t xa Ai vUQt bien, ai ra rna, Ai di kinh te', ai nha tI,lm giam ... Trl;li tu mQc khiip Biic Nam Chi c6 CQng san Vi~t Nam dung d:iu Lli ngubi long dl,l hiSm sau Phu len da't nUDC mQt mau ao tang. Bie't than nunc ma't, nha tan Ke than chie'n bl;li gian nan la thubng Quye't ngay gianh ll;li que huang T1,l do tro ll;li kh~p dubng nUDc non. Dem rung nung Ilia

s~c

son

M~c lli gian ac chAng sbn long ta

Dem nay nua so'ng xa nha Rung ai chung thuy voi ta nghe rung! A.30 , 16/2-88 Nguyen Thuang Que

Phap Am so 3/93


~

.,

liEU sU

Co Hoa ThuQng Thich Thien Tam (1925-1992)

Khoi Son Huang Nghi~m Tjnh Vi~n Nom MO Tit1p olIO DQo Su A Oi Dc Ph{jt Nom M6 Huang Nghi~m Duong ThuQng Hoo ThuQng thuQng Thi~n hQ TOm Gi6c Unh chUng gi6m

Than the' Hoa ThuQng phap danh Thich Thi'en Tam, phap hi~u Lien Du, tl,t Vo Nhat, the' danh Nguy~n Nh\1t Thang, thuoc dong Lam Te' Chanh Tong dai thu 43, sinh n~m 1925 u.u xii Binh Xuan, GO Cong Dong, tinh Ti'en Giang. Than sinh la CQ. Ong Nguy~n Van Huong va CQ. Ba Trful Thi Dung, phap danh Giac An. Hoa ThuQng la nguai thu 10 trong sO'13 anh em gam 4 trai, 9 gai. G

Xuat than tu gia dinh Nho.-giao kinh tin Tam Bao, bclt d'au 6 tuBi, Hoa ThuQng cclp sach de'n truang hQc QuO'c ngU song song vai Nho hQc. Ngay luc thie'u thai, Hoa ThuQng dii 10 thien tu tID hoa, van nhii va b§:m chat cao khie't, thOng tu~. D~c bi~t nhat, Hoa ThuQng la mot n~ai con chi hie'u vai cha m~. Chinh vi thay m~ hien dau ye'u tri'en mien do nhi'eu lful cuu mang sinh san, n~m 12 tuBi, Hoa ThuQng quye't tim th'ay hQc y dUQc d~ mong tri lanh ~nh cho m~. Nhan luc tam tru tai Chua V'mh Trang a My Tho d~ h9c thuO'c, Ho~ ThuQng d~ tam nghien t'am Ph~t di~n va dful da y chi xuat trful cang them mlilllh me. N~m Hoa ThuQng 18 tuBi, ba CQ. than sinh clla

Ngru lam ~nh n~g, Ngru phili tra v'e nha hOm sam ch~m s6c thuO'c thang cho de'n khi CQ. ba lanh manh. N~m 19 tuBi, Hoa ThuQng kh§n khoan xin phep cha m~ xuat gia, nhung khong dUQc S\1 tan dang clla song than, cuO'i cung Hoa ThuQng danh phili am th'am trO'n di tu VaG cuO'i n~m Giap Than (1944); mw de'n 2 n~m sau gia dinh mai bie't Hoa ThuQng da dUQc the' phat xuat gia a Chua §clC( Tu Linh Thuu u.u Xoru Hot VaG d'au n~m At D~u (1945), lam d~ ttl clla Dlili Lao Hoa ThuQng Thanh DlilO. Kinh b{1.ch Gi6.c Linh Hoa ThlifJng

Thai hQC d~o

Trong gia phut di quan nh~p thap, chung con kinh c§n dang len Giac Linh Hoa ThuQng long truy ni~m cong duc cao sau clla Hoa ThuQng dO'i v6i cong vi~c lanh dlilO giao huan cac tiing lOp Tang Ni noi cac Ph~t hQc vien, va ho~g duong chanh phap.

Thang 3 n~m Canh Dful (1950), Hoa ThuQng Thi~n Hoa cung v6i mot so' quy Th'ay Phap Su dii tung hQc a Hue' dang tam thO'ng nhat cac Ph~t hQc duang mi'en Nam. Ph~t hQc duang Nam Vi~t la ke't hQp clla 2 Ph~t hQc duang Lien Hili va Ph~t h9C duang Mai Son, dl)t u.u Chua Sung Duc, ChQ Lan. Hoa ThuQng Thi~n Hoa dUQc b'au VaG chuc VQ. Giam dO'c. Ban giao thQ gam quy Th'ay Phap Su la Th'ay Quang Minh, Th'ay Huy'en Dung, Th'ay Tn Minh, Th'ay Quang Lien. Sang n~m Tan Mao (1951), Ph~t h<;>c duang Nam Vi¢t IGri dai ve Chua An Quang. Luc ay, ngoru do' hr;>c Tang Cll, co nhi'eu vi hQc Tang tu cac noi xin hQc,

V6i tat ca ni'em tran kinh, chung con xin dUQc phep nhclc llili tam gUong dlilO hlilllh cao ca sang ngai clla Hoa ThuQng d~ hang d~ til xu at gia cling nhu u.u gia cung noi theo tu hQc. Nguong mong Hoa Thuqng ti:L bi luqng thu cho ch6 thie'u s6t clla chung con.

PMp Am s63/93

37


sl so hc;>c Tang len de'n g'an 100 vi. De'n nam 1953, Hoa Thuc;mg Thi~n Hoa tit Tra On len cQng tic, Ngru. giu chuc Doc giao Ph~t hc;>c duang Nam Vi~t.

Nam 1948, Hoa Thuc;mg thc;> giai Sa Di, va tu d6 de'n nam 1951, Hoa Thuc;mg hoan tat chuang trinh Trung dang Ph~t hc;>c W Ph~t hc;>c duang Lien HaJ. va An Quang. Nam 1950, Hoa Thuc;mg the;> Df;l.i gioi W dan gioi An Quang. Tie'p theo, tit nam 1951 de'n nam 1954, Hoa Thuc;mg hc;>c xong chuang trinh Cao Dang Ph~t hc;>c W Ph~t hc;>c duang Nam Vi~t vai cac vi dang kh6a la Hoa Thuc;mg Btiu Hu~, Hoa Thuc;mg TAc Phuoc, Hoa Thu(;mg Tinh Duc, Hoa Thu<;mg Df,lt Btiu, Hoa Thu<;mg Tinh Chan. Trong thai gian nay, Hoa Thuc;mg va quy Thl1y Cao dang da tie'p tay dAc ltjc voi cac vi Hoa Thu<;mg Giam doc va Quy Thl1y Phap Su trong vi~c dil3u khign sinh hOf,lt df;l.i chung. Ngru. Btiu Hu~ lam Tri Stj, Ngru. Thil3n Tam lam Tri chung, mc;>i sinh hOf,lt cua nQi vi~n dl3u dUQc stj cham s6c cua hai vi truang liio hil3n duc. Duc dQ khoan dung, tam long tu miin va cti chi hoa nha, dil3m df,lm on tan cua Hoa ThuQng la nhung ye'u to" giup cong vi~c hoan tat kha quan va d6 cling la dau an sau d~m con in mlii trong ky UC cua tung hc;>c chung. Hoa ThuQng it n6i, nghiem trang rna nh/il nhang tu to"n, khOng bao gia lam xuc nao mQt ai. Nam 1954, lop Cao dang to"t nghi~p, quy Thl1y m3i vi dl3u dUQc Hoa ThuQng Thi~n Hoa phan cong vi~c tuy kha nang chuyen mono Rieng hai Thl1y Btiu Hu~ va Thil3n Tam xin phep quy Thl1y trong Ban Giam doc lui VI3 tinh tu trong mQt thai gian dru.

Thai chuyen tu va hoiing phap Khi phat nguy~n nh~p that chuyen tu, hai thl1y c6 hua voi cac vj Hoa ThuQng Ban Giam Doc la hai thl1y se tra If;l.i glinh vac cac cong tic Ph~t stj sau nay. Trong luc Hoa ThuQng Btiu Hu~ VI3 que cat that tinh tu, Hoa ThuQng Thil3n Tam tuy g~p nhil3u chuang duyen nhung Ngru viin quye't chi hf,l thu cong phu qua cac tr\l xu Cai Be, Yang Quai, Ngru dUQC Sl,i ngof;l.i hQ rat chu dao cua Su Ba Bf,lch Van; va Chua Ph~t Quang, Ngru dUQc Hoa ThuQng tr\l tri la Thl1y Thi~n Tin cung gia dinh df,lo huu Tr'an Kim Tin, phap danh Minh Thi~n va ba Chan Tam giup do nh~p that an 6n. Du nh~p that tinh tan chuyen tu, song Hoa ThuQng vfuI khong bO bi nguy~n dQ sanh. Trong 10 nam ay, Hoa ThuQng cung c6 phien dich cac kinh sach Tinh dc) nhu: Kinh Qulin VO LUQng

a

38

Thc;>, Tinh Hc;>c Tan Luang, La Tho Tinh DQ, Huang Que C1,1.c L;;tc, va giang d;;ty cho cac Su ba V-mh Btiu, Tri Nguy~n, B;;tch Van, Nhu Chan, Ni Su Minh Ngc;>c, v.v...

rna

Nam 1964, Hoa ThuQng Thi~n Hoa truang Trung dang chuyen bi~t Ph~t hc;>c W Chua Hu~ Nghiem. Ngru cti su gia de'n thinh hai Hoa ThuQng Thil3n Tam va Btiu Hu~ VI3 day cung Hoa ThuQng Thanh Tu dam trach vi~c giao d\lc hoc Tang. Kh6a h9C nam nay da dao tf,lo nen quy Thu(;mg Toa sau nay nhu: ThuQng TQa Phuoc Hao, Phap Chie'u, DAc Phap, Dang Huy, Chan L;;tc, Tam Thanh, Thi~n Ph at, Nh1,1.t Quang, Minh Ba, Quang Hign, v.v ... song song vai Ph~t h9C vi~n Hu~ Nghiem, Ph~t h9C vi~n DUQc Su cling dao tf,lo nhung vi Ni Su sau nay nhu: Ni Su Tri Hoa, Tinh Thuang, Hf,lnh Chan, HaJ. Tu~, Nhu Ly, Nhu Duc, Nhu Hao, Nhu Binh, Nhu Canh, v.v ... Trong giai dof,ln nay, Hoa ThuQng con giang dlilY W phan khoa Ph~t h9C thuc)c Vi~n Df;l.i H9C Vf,ln Hf,lnh, va c6 bien sOf,ln cac sIkh Ph~t H9C Tinh Ye'u, Duy Thuc H9C Cuang Ye'u, phien dich Tinh Dc) Th~p Nghi Lu~ va Kinh Df;l.i Bi Tam Da La Ni. Nam 1967, Hoa ThuQng VI3 D;;ti Ninh (ap Phu An, xa Phu HQi, huy~n Duc TrQng, tinh Lam Dang) kie'n thie't Huang Quang That chulin bi cho giai dof,ln lin tu. Nam 1968, Hoa Thuc;mg VI3 tr\l han a Df;l.i Ninh, Ngru. tra thanh nai quy huang cho tu chung, vi the' Hoa Thu<;mg khOng cau n~ vao vi~c nh~p that rna san sang tie'p h6a chu Tang Ni, Ph~t tti de'n tham van dlilo ly va cling chinh Ngru cling lui Wi tham vie'ng cae am that dg sach tan tu hanh. Hoa ThuQng con sof,ln thu~t Ni~m Ph~t Th~p Ye'u, Tay Phuong Nh~t Kh6a, Tinh Dc) Phap Nghi va phien dich Kinh Ph~t Dauh Ton Thllng Da La Ni. Nam 1970, Boa ThuQng xay d\lng Huang Nghiem Tinh Vi~n . Nam 1974, Hoa ThuQng kh6a tu hQc chuyen VI3 phap mon Tinh DQ trong 3 nam voi so lien chung 13 vi duoi S\l hUang diin cua Ban Lien Df,lo gam 3 vi: Lien Thu: Cfi Hoa ThuQng Btiu Hu~, Lien Huan: Co Hoa ThuQng Thil3n Tam, Lien Hf,lnh: Cfi Hoa ThuQng Btiu Lai. Tu nam 1975, Hoa ThuQng hoan toan vi~n ly m9i s1,t nghe thay oon ngoru. Hoa ThuQng l~g Ie nhie'p tam tu ni~m khOng tie'p xuc vai ngof;l.i gioi. Tu day hang d~ ttl cua Hoa ThuQng khOng con dUQc nghe nhung lai giao huan dl1y df,lo vi tham trl1m sau sAc cua Ngru.. M9i nguai dl3u cha dQi va tha thie't nguong v9ng mQt ngay nao d6 Hoa ThuQng se ra that va ban bO phap nhli. Sufit mQt thai gian dru, Hoa ThuQng kien tri nh~p that cham cham giaJ. quye't vi~c Ion sanh tti, song Ngru viin SOf,ln dich May Di~u Sen Thanh va Tam

rna

Phap Am s6 3/93


Bao cam (rng L\lc dS hoimg phap IQi sanh. Cach day khoang 3 niim, hic Hoa Thuqng Bliu Hu~ lam trQng ~nh, Hoa ThuQng viet thu thiim Hoa Thu(;mg Bliu Hu~ v6i nhung dong tho chan chua dl;lo tinh va y vi sieu tho at: Song chtt th{lnh suy lj van thuong Tu6i cao gan Phl).t bi),n chi thudng Sen thanh thdm thoang too Kinh Ph{ln Trang b{lc soi ngd.n mdi t6c sudng Phai khach vitng tham phai t(lC vi Di),m cau trl ni?m di),m lien hudng Ngh'tn tam b{i.t dciu trau nguoi nwt Muon tru(jng dai kim anh to tuong

Chon cll chan nhu lcim neo v~ Duong tuy khac loi van dong que Trong Thi~n co Tinh troi Lu Lanh Ndi Tinh gom Thi~n nu{Jc Dpng Khe Titn bu{Jc nguon tam ngoi tuy?t sang Quay nhln bi t(lC ngat hudng tM Bao gio h9C he cuoi hoa dl1(jc Dem j sen lanh rai btn me Phai chiing day la nhung lai tam huyet cua Hoa ThuQng vua n6i len mot cach chiin thanh hoai bao tha thiet cua Ngai "ngo Thi~n Tam hoimg duang Tinh Do", l~ vua la lai giao ket d'ay dS;lO tinh d6i voi ngl1ai bS;lll chi thiin.

Duoi bai tho Hoa Thu(;mg ky ten VO Hu~ Nhon Ba't Nha't dS ng'am bay to m6i cam khai vo cung bi trang cua chinh minh va tv hl;l minh khiem t6n nhu doa hoa hu~ giua canh d5ng hoang. Phong cach thanh cao, y chi sieu tr'an, tri hu~ sang ngai cua Hoa ThuQng da duqc th~ hi~n tuy~t vai qua nhung v'an tho tha'u tinh dl;lt IY. Nhung ngay cu6i cung Thai gian g'an day, Hoa Thu(;mg co chut ~nh, Hoa Thu(,mg khAc ph\lc thiin ~nh , n5 Ivc d\lng cong cho den phut cu6i, den 9 gia sang ngay 21 thang 11 niim Nham Thiin (tilc nga.y 14.12.1992). Ngai an nhien thoat hoa. Ngai huang thQ 68 tu5i, hl;l 11;lp 42, nh~p thap luc 8 gia sang ngay 25.11 niim Nham Thiin (18.12.1992). Cam duc do cua b~c danh Tiing, hic sinh thai, cac vi Ton Tuc trong Giao HOi tinh di'i cung thinh Hoa Thuqng vao Hoi D5ng Chung Minh Ban Tri 81,1 Giao Hoi tinh Lam D5ng. Phap tu ciin ban cua Hoa Thu(;mg iin c'an chi d1;ly cho hang d~ tii la la'y sv chuyen nha't ni~m Ph~t lam chanh va tri chu lam trQ dS thoat sanh tli. Trong mot bai tho gai cho Hoa Thuqng Thanh Tu, chung con dQc tha'y tu tuang vien dung, tinh th'an dung hQp thi~n Tinh phang pha't chu truong cua D~ 8u Vinh Minh thua nao:

Ngay nay, ngu5n thi~n dUQc khoi d~y tuon mS;lch phat huy" mi~n Dong va doa sen Tinh Do dang tOa ngat huang lanh khAp trai cao nguyen, hang Tiing Ni va Ph~t Tli chung con chua kip vui mung truoc mot vi~n tuqng tuoi sang thi... chung con l~ phai ng~m ngiIi dau xot khi hinh bOng vi Th'ay quy kinh di'i vinh vi~n ra di. Gia phut lam bi~t nay khien chung con ngh~n ngao, tam tu chung con mm mm con vang vQng nhung lai dl;ly quy bau cua Hoa ThuQng. DS;lO phong cao quy, tri tu~ va tu tam quang dS;li cua Hoa Thuqng mm mm la ngu5n sang vo bien soi duang cho chung con tien buoc. Cui mong Hoa ThuQng tu bi phap lam, tac chung cho ta'c long chi thanh cua toan thS chung con va gia bi cho chung con dUQc suc mS;lllh cua tinh th'an vo uy, vo nhi~m dS chung con tv tS;lo cho minh phong cach s6ng vung mS;lllh, an nhien giua cuoc dai.

Nom MO Huang Nghiem Duong ThuQng Tam Vien Tich phap hi~u thuQng Thien hQ Tam dQi lao Hoo ThuQng chUng minh.

'~ ..

Lcun sao ~p hilt duvc 70 trifu nguiJi Vift Nam tin tuling vao cae dang thieng lien? Huang chi tren 70 % nguiJi Vift cfeu tham nhuan tu tuling Phij,t gicio. Dgo Phij,t tgi Vift Nam ma bien mat thi dan ti)c Vift Nam con 19i gil

Trich 161 ph6t bleu cua 6ng HOa V(;m ThO. nhOn cu¢c tranh d6u cho d<;lo ph6p va dOn t¢c t<;ll strasbourg ngay 16.9.1992

Phap

Am 96 3/93

39


-.

,

-.

PHAT . GIAO VIET . NAM ,

...

QUA CAC THOI

D~I

Thai Van Kiem

(...tiip thea pA

2. Thi'en phai VO Ngon Thong. Ngubi Quang Chau, hQ Trinh, khai dl1u hQc d:;to Ph~t U;ri chua Song Lam a V\l Chau (huy~n Kim, Hoa, tinh Trilt Giang). Ngai thuQc chi phai Vi NguBng la m9t trong 5 chi phai xu:ft hi~n til D~ L\lc T6 Tao Khe, nguye~ thuQc dong B'o D~ D:;tt Ma (Bodhidamw), g& An DQ, Nam 820 doi Duong, Ngai den Giao Chau, a chua Kien So (lii.ng Phil fJ6ng, huy~n Tikn Du, tinh Bile Ninh), 0 day Ngai thvc hanh phep "Btch Quan", nhln vao tuang rna tham thi~n, suot trong nhi~u nam. ct1ng nhu truoc kia B'o D~ D:;tt Ma da bich quan suot trong 9 nam nai chua Thieu Lam oon Tau, den n6i hlnh than clla D:;tt Ma dUQc in ro tren tuong va ngay nay vful con trong th:fy. Den nam 826, Ngai duy ngon l:;ti cho d~ til la Canh Thanh Thi~n su. r'oi ch:fp tay vien tich m9t cach nhE;l nhang. Thay Canh Thanh bOa tang, thu nh~t xa IQ~ dem nh~p vao thap xay tren filii Tien Du. Sau do, nguoi thea hQC Thi~n phai Vo Ngon Thong cang ngay cang dong. Phai nay g'om co 15 doi voi 49 tang SI va keo dai til nam 820 den nam 1221. Co sach noi moo tOi nam 1337 dai Khai Rvu nha Trlin moi cham dut. Nha SU Vi~t Nam danh tieng nh:ft clla Thi~n phai VO Ngon Thong la Khuong Vi~t thi~n SU (930-1011), hQ Ngo ten Chan Luu, ngubi lang Cat 1Q~ qu~ Thuang L:;tc, tinh BAc Ninh (&ic Giang). Thua nhO thea hQC voi Van Phong Thi~n su U;ri chua Khai Qu&, oon thanh D:;ti La, sau v~ tn.I tri a chua Ph~t Da U;ri que nha. Nam Ngai 40 tu6i duQC vua Dinh Tien Hoang (968-979) phong chuc Tang Thong, r'oi nam sau duQC vua phong chuc Khuong Vi~t D:;ti suo Den dai vua Le D:;ti Ranh, Ngai vful gifl chuc do cho

40

so 1 & 2 /93)

tOi hic gia yeu thi xin Vua cho v~ que, len mii Du ~ dvng chua giang d:;to, mon d'o r:ft dong. Den tri~u Ly Thai Ton (1028-1054), noi guang vua cha la Ly Thai T6 (1010-1028), nha vua r:ft sUng d:;tO Ph~t, tu U;ri gia va th\l giao Thuy~n Lao thi~n su va ua ban lu~ triet ly nha Ph~t v6i cac thi~n su n6i tieng b:fy gia nhu Cuu Ch~ Bao Tanh va Minh Tam la nhflng b~c d:;ti duc clla Thi~n phai VO Ngon Thong. Nam 1034, sau khi danh dE;lp xong gi~c Chiem Thanh a Chau Roan (Ngh~ An) tra v~ kinh, Ngai khuyen khich dan l~p 150 ngoi chua, tha tU wi va mi~n thue cho dan trong m9t ni1m. Nam 1034, nha Tong ~g Kinh D:;ti T:;tng, vua Thai Tong ClL tri~u thlin di don ru6c r:ft long trQng. Nam nay, co hai thi~n su la Nghiem Bao Tanh va Ngo Minh Tam ngo d:;to, tv thieu, tro tan bien thanh ngQC th:ft bao. Nha vua cho la di~m tOt, ben cho ru6c vao tho nai chua Truang Thanh. Nam 1049, nien hi~u sUng Rung d:;ti bao, vua Ly Thai Ton sAc dVng chua Dien Rvu, tIlc la chua Mot CQt, phia Tay Nam thanh Thang Long. Nguyen la nam tru6c do, Ngai nam rna th:fy Quan Am B'o Tat dful Ngai len dai sen. Tinh d~y, Ngai ben hOi dinh thlin thi hQ doan rfulg do la di~m khong lanh. Duy co mot vi tang la Thi~n Tu~ khuyen Ngai nen c:ft ngoi chua theo hlnh th~ hoa sen. Ngai ben sai dao ho, gifla dvng mot cot da lon, tren da c:ft mot lien hoa d~ nhu mot hoa sen n6i tren h'o nu6c. Trong dai tha Quan Am B'o Tat, tuQng yang nhu trong mongoMua dong thang mubi (am ljeh) thi hoan ta't. Vua hQi chu tang t\lng kinh l:;tc thanh, cau dien thQ. Phap Am s6 3/93


Chua nay nay vful con, 0 than Ng«;>c Thanh, khu Ng«;>c Ha, thanh Ha NQi. Nam 1101, vua Ly Nhan Tan (1072-1127) sai duc mQt qua chuang 100 va d1,lng mQt tOa phl1QIlg dinh cao 8 trI1QIlg, xay toan b~g da xanh, lam nai trea chuang. Chuang duc 4ri mQt khu ruQng c~h chua. Khi duc xong, chuang Ion n~g qua, khang dl1a vao phl1QIlg dinh dl1QC, rBi g~p ml1a to gi6 100, chuang cu llin dfu1 xuong ruQng, tOm ca eua rna chui vao rna 0, cho nen ngum thm d6 gQi la qui di~n (ru(mg rua), con qua chuang gQi Ia qui di~n chung (chuong ru(mg rua), chuang can n~g 12 ngan can ta, cfulg g9i la "giac thl chung": chuang thuc tinh nguoi doi. Chuang nay dl1QC xep h~g vao "An Nam Ttl KId" trI10c khi bi quan nha Minh sang xam chiem nl10c ta; Jay chuang nay rna duc sling d~ va khi giOi chong l~ nghla quan cua Le LQi (1427).

dling, luc d6 ngum ta mm biet 1a mQt vi thi~n 811. Vua mm nha su thao Iu~ but dam va sau d6 vua phong Thao DI10ng lam Quae SI1, trQ. tri chua Khai Quae, tren bO dang Mc ill Tay. Thi~n SI1 Thao DI10ng l~p Thi~n phai thu ba Clla Vi~t Nam. Nha sl1la d~ hi cua Thi~n Lao Hu~ D'au,

a

dm DI1Ong, sinh sOng Giang NaIll, che't nam 1052. Nha SI1 thea th'ay sang Chiem Thanh thuye't phap. Vi Ie Chiem Thanh dUng chu Ph~ (sansrit), ta doau r~g Hu~ D'au va Thao DI10ng d~u bie't Ph~ ngli va Chiem ngli. Thi~n phai Thao DuOng phat tri~n tU nam 1069 den nam 1205 va gBm c6 5 dm, 18 vi cao tang. C6 hai vi n6i tieng nhift Ia Khang LQ va Giac Hili, cling thuQc v~ thi~n phai VO Ngan Thong.

4. Thi'en phai TrUe Lam: Ngay 11-9-1954 chua bi quan pha ho~ d~t min lam n6 tan Lien Hoa Dai, chi con l~ cQt da va mify da 100 b~g ga. Chua da dl1QC trUng tu va hoan th~h thaug 4 nam 1955. Den nam 1958, chinh phu An DQ gUi ~g mQt cay BB D~ cua dift Ph~t d~ trBng trI10c chua MQt CQt.

3. Thi'en phai Thao Duong: Vua Lj Thanh Ton (1054-1072) sUng dGlo Ph~t, rift nhan tU. Nam 1056 vua cho khOi cang xay chua sUng Khauh (chua Bao Thien), xuift 12 ngan can dBng trong kho d~ duc chuang Ion. Nam 1057, vua cho xay Ng9 Thap Bao Thien 12 tfulg, cao 20 trI1qng, nay vi tri Nha Tho LOn Ha NQi. Cuoi nam nay, vua cho xay l~ chua Thien Phuc va Thien Th9, lily vang kho duc tuQIlg Brahma (Plu;zn Vlidng) va Indra (D€ Thich) d~ bay tha nai hai chua nay. Cling trong nam 1057, vua sai Quach Man xay thap a nlii Lan Kha, l~p chua Ph~t Tich (huy~n Tien Du, tinh Biic Ninh). Thap Lan Kha cao 10 trI1QIlg (42 thliac). COn tuQIlg Ph~t da mGl vang cao 6 thuOc (2m50) nay vful con. Nam 1063 vua da 40 tu6i rna chl1a c6 con trai, di I~ chua khllp nai d~ c'au tI,l. Khi de'n lang Th6 LOi (Sieu LoQ.i, Biic Ninh) thl g~p Y Lan bEm tuygn vao cung. Nam 1066, phu nhan sinh con trai va duQC phong thfu1 phi. Con la Can Duc dl1QC I~p lam Thai hi, sau len lam vua Ia Ly Nhan Tan. D'au nam 1069, vua than chinh dauh Chiem Thanh, c6 Mt dl1QC mQt thi~n SI1, gae Trung Quae, t1,l hi~u Ia Thao Dl1ang, dem v~ dUng nhl1 gia nhan rna khong bie't. C6 mQt lfu1 nhs. sl1 tI,l y sua chua nhUng digm sai l'am trong mQt quygn kinh djch khang

PMp Am s6 3/93

Thi~n phai nay do Trfu1 QuOc Tang va vua Trfu1

Nhan Tan (1278-1293) thanh l~p. Ngru mQ dGlo tU thua nhO. Trong thai trj vi, Ngru Vful cham 10 vi~c d;.to phap. Sau khi dauh d/ilp xong gi~c Mang c5, vua Nhan Tan tU ngai, len tu tren nlii Yen 1\1, nai chua TrUc Lam, tinh Quang Yen ngay nay. Nam 1301 Ngru du ngo~ Chiem QuOc va dl1QC Che'Man (Jaya Simhavannan lID tie'p dai d~c bi~t nBng h~u. ~ dap 1~ thiuh tinh nay, Thuc;mg Hoang c6 hua ga cang chua Huy~n Tran cho Che Man. Nhung Che Man phiii cha gfu1 6 nam va dang hai chau Ly va 6 mOi dl1QC cuoi cang chua v~ nam 1306. ThI1QIlg Hoang v~ tu tren ng(;m nlii Ttl Tieu, (nui Yen Tzi) trong am NgQa Van. Ngru xung la TrUc Lam CI1 SI va cUng voi Trfu1 Quae Tiing l~p ra Thi~n phai TrUc Lam. TrUc Lam ten Ph~ la Venuvana, tUc la tjnh xa TrUc Lam do vua Yan-Ba-Sa (B'inh Sa Vlidl1g) tGlo d1,lng va dang cling den duc Ph~t ngay XI1a ben An DQ. Vua Nhan Tang, phap hi~u Ia Di~u NgI,l Giac Hoang tu tri 4ri day voi hai d~ hi la Phap Loa va Quy~n Quang. Anh hl1ang cua thi~n phai TrUc Lam Yen Tu ngay nay vful con, nhl1 4ri cac chua V"mh Nghiem a Bllc Giang, chua Ba Da a dl10ng Nha Tha LOn Ha NQi, chua Phuc Trinh a Ninh Binh, chua TU Tr'am Ha DOng v.v... Phai TrUc Lam chiu iinh hl1ang IOn cua vua Trfu1 Thai Tan (TrC111 Canh), mc giii "KJu5a Hli ll,lc" va "Thien Tong Chi Nam".

a

5. Cae thi'en phru nbC> ke'tie'p: BI10c sang the' ky XVI, mQt thi~n phai mai da xuat hi~n, lily danh hi~u la Tao DQng, do th'ay Thuy

41


Nguy~t, gae Trung quae sang I~p cimg vm d~ tti Ia Ton Di~n. Gmo Iy clla phai nay con dllQC truy~n dl;ly cac chua Hoa Giai dll<mg Hang Than (Hd Ni)i), chua Ham Long d;,ri 1(> de Lagree va chua Tran Quae, IfO Tay (phl,l c(in Hd Ni)i).

a

a

a

Sau het, vao the ky XVII, m{lt Thi~n phai mm han dllQC thanh l~p 00i th'ay Lan Giae, thuQc quy tQc nha Trjnh. Phai nay lli'y danh hi~u Lien Ton va d~t tn,I sO t:;ri chua Lien Phai Bl;lch Mai, phia nam Ha N(>i.

a

a

Thi~n phai Lien Ton, chu trc;mg duc tin (la Foi), hanh dong va nghi hlC (l Action et la Volonte). Tin ml;lllh me d~ hanh dl;lO, rBi tv tI;lo nghi h,w tai sinh nai Niet Ban rna hllang hl;lllh phuc V'mh CllU.

Thi~n phai Tao DQng thl chu trc;mg Sl,1 hi~u biet kinh k~, giao ly cao sieu clla nha Ph~t, nhien h~u moi h3.nh dl;lO d~ dl;lt Sl,1 thanh thi~n vm kinh nghi~m bin than.

~ \~~!I ~4h~

~

f

(~~I \(( v. ~T roNG vA 'QNH DQ TONG. Ph~t giao du nh~p nllOc ta tU nhUng the ky d'au COng Nguyen. Dan ta da chiu inh hllang Ph~t giao trl,lc tiep tU An DQ truy~n sang, thea dll<mg bi~n vm cac th'ay gae Tay TrUc, rBi sau do mm chiu inh hllang clla Ph~t giao da xuyen qua Trung Quoc va chiu it nhi~u inh hllang clla Lao Giao, Kh6ng Giao. 8l,1 hung thjnh va suy kern clla Ph~t giao ill sat voi cac tri~u dl;li da ke tiep trong lich Sll nllOc tao Trong thien nien d'au, Ph~t giao da nllang thea cac tri~u dl;li tv Chll nhll nha Ti~n Ly (544-602), nha Ngo (939-965), nha Dinh (968-980), nha Ti~n Le (9801009) rna phat tri~n.

42

BllOc qua thien nien thu hai, trong giai do~ dau vm nha Ly (1010-1225) va nha Tr'an (1225-1400) chUng ta cO th~ minh xac r~g Ph~t giao da phat tri~n tOi Cl,1C d{l. mi k~ tU nha H~u Le (1428-1788) tOi nha Nguy~n (1802-1945) thl Ph~t giao bAt dau suy kern, vi cO Sl,1 cl;lnh tien clla Kh6ng Giao, vOi cae cUQc thi Cll d~ tuy~n chQn nhan tai ra ganh vae vi~ nllOc, vi~ dan. DGli khai nhll the, nhung khong nhli't thiet cO m{lt Sl,1 cl;lnh tranh du dQi, rna trai IGli co m{lt 8\1 sOng chung giua cae tOn giao thl dUng han, nho nm tfnh tinh hoa nha, don h~u clla dan ta, dllQC giao dllOng trong tinh th'an thu~ bOa, v6n d~ tfnh clla dan tQc Ll;lc Vi~t. Tinh th'an do tim gBm trong bO'n chu: de ngUoi de ta va trong hai cau:

Tren t!wq.n dllOi !LOa Trong ngodi em

am

Tren 1Y thuyet, Thi~n tOng dllQC coi nhll dong dl;lo chfnh th6ng clla Ph~t giao trong nllOc tao Nhung trong thl,1c te, thl Thi~n Uy~n T~p Anh thl Thi~n 81l VI;lll Hl;lllh noi ra loi nao cUng la phu co Ung nghi~rn, II;li con co phap thu~t cao cllong, co th~ sai khien thu v~t rung nw cUng nhll dBng b~g t1,l ~p va tuan thea Sl,1 dl;ly d6 clla Ngru. Va Ngru cUng co th~ d6t ngon tay c'au mlla, phun nllOc d~ chua ~nh.

sam

Mq.t Tong (doctrine esoterique) co khia cl;lnh huy~n bi, dllQC phien dich tU chu Phl;lll Tantra, c6 nghia la m~o, la bi quyet, cho nen M~t Tong dllQC gQi la Buddhisme tantrique .....Ngay Xlla, M~t Tong rli't thjnh hanh pilla Me An DQ, nm chan nw va tri~n nw Hi Ma Ll;lp San. co nhUng nha sll tu h3.nh M~t Tong co th~ d~g van gia vii, tang hlnh, chiu d\1ng nong Il;lllh Cl,1C dQ mot cach d~ dang. Ngay Xlla, nha sll mu6n co them uy the trong dan chUng v6n tin th'an linh c'an phai Sll dQ,ng mQt sO phap thu~t dem II;li anh hao quang d~c bi~t ky di~u.

a

a

Tjnh DQ Tong (Amidisme) ill vao qu'an chUng b~g con dll<mg thuyet giao tU bi, bae ai, cuu kh6, cuu nl;lll. Tjnh DQ Tong d\1ng len hlnh tuQng cac vi BB Tat (Bodhisatva), la nhUng b~c thanh th\1c hanh ph~ hl;lllh giac tha, hy sinh cuu doi d~ hanh dl;lo thanh Chanh Dang Chanh Gmc, thllong thi hi~n c6i the gian d~ cuu nhan d{l the. DO la truong hqp cua Quan The Am BB Tat, xuli't xu la mQt nam nhan mang danh hi~u Avalokitesvara oon An DQ, nhung khi tOi Trung Quoc vOi DI;li Thua thl bOa ra nu nhan, bOa ra Ph~t Ba Quan Am.

Vm Tjnh DQ Tong thl Ph~t Giao DI;li Thua khong con la m{lt triet ly nua, rna da tra thanh tOn giao th~t Sl,1, vOi Tam The dllQC tOn len th'an linh: qua khu Ph~t A Di Da, hi~n t:;ri la Ph~t Thfch Ca Mau Ni, tuang lai 13. Ph~t Di L~c, tUc la Messie cua Ph~t Phap Am s6 3/93


giao, se dem de'n cho the' gian va d~c bi~t cho Ph~t tU mQi S1,1 sung su6ng nm Tay Phuong C1,1c Ll;lc. Trai II,ti, nhling ke nao 111m duang IGlC Itt rna phGlffi nhi~u tQi l&i thi se phru bi day xuo'ng am phu dg cho Diem Vuong tri tQi. Tren kia la nhling khia cliUlh phan bi~t Tinh Di) Tong vOi Ph~t Giao Nguyen Thuy, cting gQi la Theravada. CO mQt M phai la'y Tam TliUlg Kinh Dign con nguyen vfiln Mng tie'ng c6 PhliUl Pali chinh Duc Ph~t Thich Ca giao truy~n. H~ phai nay truy~n sang Tich Lan sau khi Duc Ph~t nh~p Nie't ban tren 200 nam do ngai Mahinda, em vua A D~c (Acoca) dllc thanh qua dUng th'an thong bay sang Tich Lan thuye't giang giao ly, va chie't nhanh BB D~ tit. cay m~ U;ri BB ~ Df;lO Trang (Bodh-Gaya) sang trBng U;ri day. Cac xu thea M phai nay la Tich Lan, Mie'n Di~n, Thai Lan, Cao Mien, Ai Lao ... hi~n nay vfu1 con thjnh hanh. Vao d'au the' ky thu I cong nguyen, cac vi Truong Lao (Thera) da t6 chuc Df;li HQi PMt Giao dg on co'1f;li Tam TliUlg Kinh Dign va ghi cMp If;li tren la ke (lei b6i). Tam TliUlg a'y gBm co TliUlg Kinh, TliUlg Lu~t, TliUlg Lu~ . Do chu Thanh Tang ke't ~p If;li sau khi Duc Ph~t nh~p Nie't Ban mi)t thang, Ngai Ca Die'p chu tQa thuye't v~ TliUlg Lu~, Ngai Upali thuye't TliUlg Lu~t, Ngai A Nan Da thuye't TliUlg Kinh gBm 84.000 phap mono Ta't ca Tam TliUlg dUQc chu ThuQng TQa ke't ~p vao the' ky thu nha't tren duOi 1.000 quygn. GOng trinh ghi If;li Tam tliUlg thanh kinh keo dai 25 nam. H~ phai nay chu truong: Phru co' gllng tu chUng rBi m6i di) dbi. NghIa la co d'ay du gi6i hliUlh, duc di) rBi mOi ph6 di) ngubi khac. Va cac vi co' gllng tu hanh dg dllc d:;to qua tU thanh nh~p Nie't Ban. Cham dut S1,1 sanh tti luan hBi. Du6i thai nha Ly, nhi~u nha su cua thi~n tOng da tu luy~n thea M~t Tong. Theo Thi~n Uygn T~p Anh, trong mQt tigu kie'n co hai con cllc ke keu inh tai, vua Ly Nhan Ton yeu c'au d:;to sI Thong Huy~n va Thi~n su Giac Hru bllt chUng im di. Thong Huy~n ni~m th'an chu khie'n mQt con phru roi xuo'ng. Gillc Hru khong chiu thua, ben cham cham nhln vao con thu hai b~g cach thoi mien (hypnose) va chi trong giay Iat no cting phiii rm xuo'ng san nha. Ph~c tai hai vi, vua Nhan Ton ben cam mc bai tho nhu sau: Gicic Hui tam nhu hui ThOng Huy~n d{lo di~c huy~n Thcl11. thOng kiem bien h6a Nhfit Pht)t, nhfit thdn lien.

Gia (Yoga), tUc la thu~t Iuy~n than luy~n khi dg co thg ~p trung rna thi~n dinh, co lien quan pMp tu cua Thi~n Tong thi IGli da duQC M~t Tong dem dUng trong vi~ ni~m chu Da La N~ vi the' rn6i gQi la Du Gia Da La Ni. VOi thu~t Du Gill, cae thi~n su mu6n giiii ph6ng tri tu~ dg di de'n cM Chinh Giac. V6i thu~t Du Gia Da La N~ cac tu S1 M~t Tong If;li con VliQt ra khoi phGlffi vi va kha niillg cua than thg, cua quy Iu~t hi~n th1,1c, cua khoa hQc chinh xac (sciences exactes), dg di t6i khoa hOC huy~n bi (sciencesesoteriques) rna bie'n hoa, thi tho' pbep I:;t. kha dI mc di)ng duQC ngof;li gi6i mQt cach phi thuang. Thi~n su Khong LQ co lam mi)t bai tha chUng phap thu~t cua minh len b1,1c sieu dkg:

Hilu thai tr{iC thu(Jng co phong dinh Truong khier" nhfit thanh him theii hu (C6 luc len cao tren dinh nuL Keu to m¢t tieng l{lnh trai xanh)

Do la phap thu~t h6 phong hoan vii, khie'n cho trbi rnua £am ta rna Nha Su khong bi u6t. (Con tiep ky sau )

Chuang trinh phat thanh Vi~t ngu

tieng nuac toi Bang fang FM, Htn song 101.1 tit 20.15 gib den 21.00 gib vao m6i thu bay hang tu~n

Dta chi lien l(,lc: Tellus Radio Tieng Nuoe Toi Viet. Program P.Box 244 Sentrum 0103 - Oslo 1iir 22 171749

M~t Tong rnuo'n df;lt Wi nhling thu~t l:;t thubng,

nhling kha niillg huy~n bi, cho nen chu tr<;mg ren Iuy~n y chi slit da va kh6 luy~n thg xac. Thu~t Du Phap Am so 3/93

to

43


mot . chut bien . minh cho Thi~n Thich Nhat ChOn

Thi~n

tOng, mQt tOng phai dUQc coi la thuiin tuy giao Trung Boa, va mQt cach khach quan, vi hoan toan khong y chi VaG kinh giao dg l~p tong, nen duong nhu Thi~n chkg an nh~p gi hay c6 chut lien quan nao d6 voi giao phap clla Duc Ph~t. Nhung Thi~n tOng vful tv nh~ la cot tllY clla d1;lo Ph~t, va tv coi minh nhu Ia chan truy~n tn,1c tie'p ttl Duc Ph~t. D:i nhien khOng phai la khong c6 1y do rna Thi~n tOng tv nh~ nhu the'. Tuy nhien, nhung ly do nay chua tung bao gio dUQc thfun xet cho th~t thau dao. Ph~t

Theo cai loi h9C Ph~t ngay nay thi Thi~n tOng khong dll thfun quy~n dg tv nh~ nhu the'. Nhung tren phuong di~n chan 1y tuy~t doi, ne'u Duc Ph~t va Ph~t phap 1a hi~n than clla chan 1y nay, thi khong ai 11;li khong c6 quy~n thg nghi~m chan ly ay mQt cach trvc tie'p tUc thi. Bai chan 1y duong nhien phai ph6 bie'n, thuiin nhat va thuong t1;li. Sv di~n d1;lt chan ly ay chiic chiin khong tranh khoi nhung siic thai van h6a va tinh thiin nao d6. Duc Ph~t sinh ra noi An DQ, nen sv trinh bay chan 1y clla Ngru di nhien phai c6 siic thai An DQ. Tuy nhien di~u ay khOn$ h~ c6 nghia rfuIg chi c6 tinh thiin va van bOa An DQ mai 1a chan lY. Van h6a khong thg nao d1;li bigu cho chan ly dUQc, vi n6 hoan toan c6 tinh chat C\lC bQ, sai bi~t va n~ truy~n thong. Tuy nhien bat cu mQt n~n van h6a nao cling c6 thg la mQt phuong ti~n dg hign bay chan 1y ra. Nhung sV fam 1ful phuong ti~n vai cuu canh la mQt sv lam 1ful khon kh6 nhat cho nhun$ ke muon tim wi chan lY. Van h6a va tinh thiin An DQ hoan toan huu d\lng va fch lQi cho sv nghien cuu va tim higu v~ d1;lo Ph~t, tu 44

tuang cung nhu lich su phat trign, nhung n6 hoan toan tai h1;li va diiy chuang ng1;li cho bat cu ai muon giac ngQ theo dung kigu miu giac ngQ clla Duc Ph~t. Phai h~gu rfuIg khong ph3.i rieng van h6a va tinh thiin An DQ mai chuang ng1;li cho sv giac ngQ, rna bat cu mQt n~n van h6a hay tinh thiin cua mQt siic wc nao khac cung the'. Bai m9i n~n van h6a clla loru ngtloi chi la nhung siic thai sai khac clla hi~n huu. Ma huu Ia bfuIg chUng diic Ivc nhat cho thay sv that b1;li clla nhung ke tu d1;lo. Bai con h1;lfi cUQc trong huu 1a con 1~ thuQc VaG bie'n chuygn vo thuong, la con M phuac trong C\lC bQ va sai bi~t. The' nen Duc Ph~t dut khoat khong ph3.i vai toan di~n m9i ve van h6a ella the' gian nay rna ngay vai ca cac the' giai sieu dkg thuQc c5i siic va vo siic, m9i thu tinh thiin va van minh ay Ngru dut khoat 1a khong dinh liu de'n. SV dut khoat nay la mQt bfuIg chung hung h'on cho thay mQt thanh qua cao thuQng nhat clla mQt con ngtloi hoan toan phu hQp vai chan lY. Duc Ph~t khOng thuQc VaG VaG mQt the' gi6i ca bi~t nao he't, chu dung n6i de'n la mQt n~n van h6a C\lC bQ nao d6. Do 1a mQt duc tinh duong nhien clla chan ly, hOi co the' chan 1y m6i 1a cua chung, m6i 1a ph6 bie'n thuong t1;li va nhu",nhat. Di nhien Duc Ph~t dii tra 11;li voi van hoa An DQ dg di~n d1;lt chan ly kia ra. Nhung du c6 the'di nua, thi van h6a va tinh thiin An DQ vful hoan toan bat Ivc, khong sao d6ng khuon va h1;lfi cUQC d1;lo Ph~t VaG vong ki~m tOa clla chung dUQc. Tu De' dUQc thie't l~p tUc thi ngay sa~khi Duc Ph~t tra 11;li voi the' gian nhu mQt ngtloi An DQ. Bon chan ly ay 1a buoc diiu clla toan thg Ph~t phap va la mQt buc tuong vung chiic xac dinh ranh gioi giua d1;lo ph~t va 0an thg hi~n huu (chu khOng rieng gi An DQ). a trong bon buc tuong ay la chan ly, a ngoru bon buc tuong ay 1a huu, 1a the' gian, 1a An DQ, Tay T1;lfig, Trung Boa, Tich Lan v.v .... Ai muon VaG trong the' giai cua chan 1y, biit bUQS phai lia xa huu, phai phlli bO nhilng b\li b~ An DQ, Trung Boa hay Tich Lan ... kia ill. Bai nhung thu b\li b:)m van h6a ay chi la nhung hi~n than clla vo thuong Phap Am 863/93


xao dQng d}).y kh5 nao (KhB). ChUng khOng e6 th\1e nhu rnQt ao anh va chi duqe duy tri hOi nhung l~ lfuJ. dยง.y ba't an (T~p). The' nen S\1 ddt khoat khong con rnQt ehut dinh da'p gi nua v6i cae thd bv.i doi a'y la rnQt thai dQ giiii thoat ella rnQt tri hu~ hoan toan trong s~eh va dUng diin (Di~t), n6 dua de'n rnQt hanh dQng eao ea v~eh ra rnQt con duong sieu vi~t vuqt tha'u qua rnc;>i eoi huu (D~o) d~ tham nh~p VaG chan 1:9' thuong ~, ba't bie'n .... Nhu the' dleu ki~n d~ th~ nh~p VaG d~o Ph~t, la S\1 vuqt qua toan th~ rnc;>i hi~n huu ehd khong rieng gi huu th~ ella minh. S\1 vu<,:Jt qua nay toan di~n va ddt khoat, n6 di~t tiit hoan toan rnc.>i hi~n huu. S\1 di~t tiit toan thg hi~n huu nay khong nern chUng ta VaG hu vo. Bai phiii bfulg rnQt n6 l\1e sieu vi~t d\1a tren mQt tri hu~ thanh tinh tQt dinh thi eai hi~n huu m6i ehiu tiit nglirn. Hien huu diet rna't thoi con lai ehinh la eai tri hue tro~g sang t~an tr~ nang 1\1~ ba't t~. Phiii chang ehinh d\1a VaG S\1 di~t tiit ella rnc;>i hi~n huu d5ng thoi voi S\1 hi~n di~n ella rnQt tri hu~ tron d}).y nay rna Dde Ph~t da thanh l~p s\1 giae ngQ ella Ngro? Chua bie't cae tOng phai khae tra loi ra sao, nhung Thi~n tOng chiic hk la cha'p nh~ nhu v~y. Ne'u d6 qua dung la ki~u rn~u giac ngQ clla Ddc Ph~t, th! Thi~n tOng th~t S\1 da th~ thea dung tinh th~ a'y d~ t~o d\1ng tOng rnon clla minh. Nghia Ia cac Thi~n Su khOng My eai van h6a An DQ Clla Ddc Ph~t, rna la My chinh S\1 vU<,:Jt qua va di~t tiit chinh van bOa Clla minh d~ thich dng va khe' hqp v6i S\1 vU<,:Jt qua hoan toan ~a di~t tiit toan thg rnc;>i hi~n huu clla Ddc Ph~t. a rndc dQ nay, phiii n6i rfulg Thi~n tOng khong h~ phiii la rnQt san phdm clla van h6a Trung Hoa, cung nhu Ddc Ph~t va Ph~t yhap chua tilng c6 dinh liu gi voi van h6a clla An DQ. Di nhien rn6i n~n van h6a c6 rnQt s6 van d~ ra't d:)c thu rna Ph~t giao khOng tranh khOi phiii rnang la'y cai siic thai a'y rn6i khi bi 15ng VaG cac n~n van h6a nc.>. Nhung S\1 lien h~ giua Ddc Ph~t va cac Thi~n su, it ra la theo Thi~n tOng, l~ n~rn ben kia bo van h6a, n~rn nai rna Ph~t giao hoan toan thu~ my, khong rnQt chut pha t~p v6i ba't cd rnQt cha't vi van h6a nao. S\1 thg nay con duqc Ddc Ph~t phat trign hoan hao de'n rndc dQ Ph~t giao con du<,:Jc d:)t ra ngoro rnQi hi~n huu nua. Hai rnuai him coi huu d~u la d6i tl1<,:Jng phiii thoat ly. D~ thila n6i chung he't sdc rnfuJ. cam voi khai digrn thoat ly tuy~t d6i nay. MQt tu cach d~c bi~t dl1<,:Jc thie't l~p rna khong rnQt ph~ tru nao clla hUll c6 thg quy dinh du<,:Jc, d6 la ttl cach B5 Tat, tu cach ella rnQt huu tinh dil. hi~n than trong van h6a, nhung hoan toan l~ l~p tru ben ngoro van h6a a'y, trong rnQt the' gioi thu~ my Ph~t giao. Rieng nai Thi~n tOng, voi l~p truong thu~ tuy Ph~t giao, til khai di~rn cho de'n rndc thanh t\1u, ngay cii khoang giua a'y, chi duy nhat ffiQt vi giac ngQ, vi Ph~t giao thu~ tuy.

a

a

Thi~n khong rnQt chut luu luyen hay nan na gi voi ba't cd rnQt siic thai van h6a hay tinh th~ nao

Phap Am so 3/93

clla hUll, tlly~t d6i de'n rnde dQ S\1 vuqt thoat hi~n huu tra thanh ngay day va tdc th!, de'n dQ cai ttl cach B5 Tat ella D~ thila cling khong kip thi gio d~ thanh l~p. Va S\1 vuqt thoat huu phiii toan di~n de'n rndc dQ chinh Thi~n va ngay ca Ph~t cling khOng th~ l~p dU<,:Je ngay day va Wc th!. Di~u nay c6 th~ gay hoang rnang cho nhilng ke n~ van bOa, hOi S\1 higu bie't clla con nguoi chi d\1a theo van h6a rna ~o d\1ng nen. Nhung voi eac Thi~n su, khong c6 gi la kh6 chiu hay l~e long ngay khi toan th~ huu sv.p dB keo theo rnQi loro van h6a cling nhu toan di~n Ph~t giao qui uoc, hOi chi trong S\1 sv.p dB nhu v~y cac eha't vi giiii thoat va giac ngQ rna v6n thu~ my Ph~t giao rnoi thanh t\1U du<,:Jc. Khong c6 eac cha't vi nay Ddc Ph~t va Ph~t giao la rnQt tro luong g~t, khOng d~t du<,:Jc cac cha't vi nay Ddc Ph~t va Ph~t phap chi con Ia banh ve. C6 Ie cac Thi~n su khOng sao hi~u n6i ~ sao nguoi ta da tOn tho Dde Ph~t rna khOng chill xa ly ngay rnc;>i hi~n huu, it ra la ella hQ di (Wc eai trlly~n th6ng van h6a ella hQ), d~ th\1c hi~n giac ngQ tde th!. T~ sao nguoi ta n6i la nguoi ta theo Ph~t rna cd con nan na dam me he't lo~ van h6a nay den lo~ van h6a khac? V6i Ph~t giao thll~ tuy, cac Thi~n su he't sdc ro rang va minh b~ch, rna chinh chung ta rnoi la cai gi d}).y phdc t~p, kh6 hi~u, va chl1ng ra dall VaG dau. T6rn l~ Thi~n tOng lien h~ ch:)t ehe voi Ddc Ph~t, khOng phiii tren phuang di~n van h6a hay tOn giao, rna tren phuong di~n giac ngQ thu~ my. Thi~n tv nh~ la chan truy~n tr\1c tie'p voi Ddc Ph~t cling chinh di~rn a'y. MQt S\1 khao sat tinh te va ttlong ~ v~ S\1 giac ngo clla Ddc Ph~t, v~ Td Thanh De', v~ Thanh qua A La Han va Nie't Ban, het sdc c~ thie't d~ chdng minh rAng Thi~n tOng la tOng phai Ph~t giao duy nha't trung thanh tuy~t d6i voi c6t tllY clla d~o Ph~t, luu l~ trong d6, ho~t dQng ngay trong d6, khong cho phep den rnQt S\1 vi ph~rn nho nhoi rna'y di nua VaG bien gioi clla huu (s\1 khao sat a'y vuqt xa ph~rn vi bro vie't nay, nen xin rnQt dip khac v~y).

a

a

Ngay de'n phong cach trtJ.c chi va do'n ngQ cua phiii chang chi la rieng clla Thi~n tOng va cha chut lien h~ gi voi thai dQ giang d~y cua Ddc Ph~t cling nhu cac phap rnon tu ~p clla d~o Ph~t Thi~n,

45


An DQ? Dung nhu v~y, hOi van bOa An DQ va Trung Hoa hoan toan khac h&n nhau. Nhung Sl;! khac bi~t ay cha an thua gi voi m6i lien h~ giac ngQ giua Duc Ph~t va cac Thi~n su. Ngoai ra mQt Sl;! khao sat ky luang v~ Sl;! diic thanh qua A La Han clla cac vi d~ tu cua Duc Ph~t qua cac bQ kinh Tigu Thua, hay ngay nhu "Truong lao tang k?" va "ni k?" thi cling khong thieu gi cac trubng hQp trl;!c ngQ hay d6n giac cha chut lien M gi den van d~ tu t~p, chiem nghi~m. Nhung di~u quan tr9ng han het rna chung ta din luu tam la cru chan ly tuy~t d6i, cru Ph~t giao thuiin tuy khong thuQC sa huu clla bat Cll ai, ngay ca Duc Ph~t. Van d~ a day tra nen het suc tinh te va quan tr9ng, hOi n6 c6 Sl;! ll;!a ch9n giua Thich Ca Mau Ni Ph~t va Sl;! giac ngQ rna Ngru dlilt dUQc. N6i cach khac la Sl;! ll;!a ch9n giua nguyen clc bat bien thubng t;;ti, nhu nhat clla chan ly va hi~n than nhat thbi clla chan ly qua van h6a, lich su va tu: cach con ngubi. Van d~ nay qua sau thllm dg trlnh bay mQt cach thoa dang. day chung ta d~ c~p Wi hOi n6 la m'am m6ng clla nga re giua D;;ti thua va Ti~u thua, d6ng thbi la dQng ca m;;tnh me cho Thi~n tOng thl;!c hi~n cru chan ly tinh tuy clla Duc Ph~t Thich Ca, bat chap khoang cach thbi gian dai di;ic va Sl;! sai bi~t hoan toan v~ dia du va van h6a giua Duc Ph~t voi cac Thi~n su. Phong thru pha chap den muc tuy~t dOi trong tOng Thi~n cling biit ngu6n tu Sl;! ll;!a ch9n noi day.

tj:t. khai thu.y

a

Thong thubng nhung ai ll;!a ch9n Thich Ca Mau Ni Ph~t nhu la toan thg dlilO Ph~t, nhu la su6i ngu6n, la n~n tang clla d~o Ph~t thuiin tuy, ngoru Ph~t Thich Ca ra khong c6 d~o Ph~t va chi co nghia Ia ngo;;ti d~o rna thoi, nhung ngubi ay di nhien cha bu6n quan tam gi den nhung nguyen tiic giac ngo clla Duc Ph~t. Di~u h9 ra suc lam la luu giu l;;ti het tat ca m9i ky ni~m cua Duc Ph~t dg 1;;ti trong lich su, van h6a. H9 duy trl cru van h6a tam linh truy~n th6ng ay bfulg m9i gia, hOi voi h9, n6 chinh la Ph~t giao tinh tuy cua Duc Ph~t Thich Ca. H9 SQ bat cu di~u gi vuan ra khOi phlilm vi cua truy~n th6ng nay, va ket an tat ca cac thu ay la ngo;;ti d~o va pha ho;;ti.

Nhung voi D;;ti Thua va Thi~n tOng, tat ca cac nguyen tiic giac ngQ va giiii thoat nai Ph~t Thich Ca phiii la cru nguyen tiic chung cho tat ca muon loai, c6 di~u Duc Ph~t la hi~n than toan hao nhat, d;;ti di~n hoan toan cho toan thg cac nguyen tiic ay. C6 v~y Duc Ph~t moi dung la chan ly m~u ml;!c cho tat ca. Neu cac nguyen tiic ay chi la chan ly rieng clla Duc Ph~t, chi c6 Ngai moi c6 thdm quy~n sa huu chung, thi Duc Ph~t se tra thanh mQt quy~n ll;!c thiin thanh, chu khong con la hi~n than cua chan ly nua. Va 1;;ti neu chi c6 Duc Ph~t moi c6 quy~n giac ngQ, thi nhung ke theo Ngai chi la nhung ke tay sai ph\lc tOng quy~n Il;!c rna thOi. Mot ngubi rna chi 10 dung cru hay cua minh dg kiem Sl;! ph\lc tOng clla ke khac c6 th~ la hi~n than cho chan ly dUQc chang, c6 dang la b~c The Ton hay chang? L;;ti nua neu giac ngo khOng phiii 1a nguyen tiic clla tOi thi tOi theo c6 ich gi, va Sl;! giac ngo ay co lien M gi den tOi? Va Sl;! giac ngQ ay v~ khOng phiii la toan hao va tuy~t d6i, vi v~ con c6 tOi dung ben ngoru n6 .... Con rat nhi~u va rat nhi~u ly Ie, song t6m I;;ti nhung ngubi ch9n ll;!a Duc Ph~t Thich Ca dii d6ng khep minh vao truy~n th6ng van h6a va lich su qua chi;it che den muc khong sao con thay dUQc cru fam v6c bao Ia vo bb ben cua Duc Ph~t nua. NguQc l;;ti, nhung ai ll;!a ch9n nguyen tiic thubng t;;ti, ph6 bien nhu nhat cua giac ngQ, khOng bao gib ch6i bO Duc Ph~t Thich Ca dUQc vi Ngru la m~u ml;!c tuy~t d6i cua giac ngQ va clla chinh Sl;! th~t cua h9 nua. Nhung vi chinh nguyen tiic ay la sl;! th~t cua h9, nen h9 biit buoc phiii thl;!c hi~n n6 nhu chinh Duc Ph~t dii th\1c hi~n, du h9 khac h&n van h6a vai Duc Ph~t, xa h&n thbi gian vai Duc Ph~t va thieu h&n mot nang ll;!c sieu vi~t nhu Duc Ph~t. Bat chap Sl;! khac bi~t nay, nguyen tiic giac ngo v~n binh d&ng va clla chung. Thi~n tOng tuy~t dOi l~p hic tren nguyen tiic nay nen chu truang giac ngQ khOng nhung ngay day tuc thi, rna con chinh minh 1a Ph~t nua. Khong c6 Sl;! tl;l thi qua 16 hay khinh Ibn Duc Ph~t nai day hOi cac Thi~n stl khong h~ c6 y so sanh minh voi Duc Ph~t theo h~ th6ng van h6a tam linh. Thi~n tOng chi mu6n phat bi~u ra mot chan ly tuy~t d6i rna chinh m6i chung sinh d~u c6 tham dl;! tr9n phiin minh trong ay, l;;ti nua chan ly nay luon luon d:iy du a nai mot b~c toan giac hay ngay nai mQt chung sinh h~ d&ng nhat. "Kii n tinh thanh Phq,t" khOng c6 nghia Ia mot

nhan cach van bOa duai Sl;! chi d~o cua ban ngii dang tra thanh Ph~t, rna la cru nguyen tiic giac ngo dii sful dang ho~t dQng toan hao va tich Cl;!C tl;! bao gib, gib day dUQC nhin ra. MQt khi rna cac chuang ng;;ti che phll n6 bi g~t qua. Sl;! "kiin tinh" nay sa di c6 tinh chat "don" la hOi nguyen ly giac ngQ nay sieu vi~t tren van h6a, vuqt khoi thai gian va khOng gian, va an tru ngay nai day trong thl;!c t;;ti. Neu toan thg d~o Ph~t nhu la mot tOn giao dUQc xay dl;!ng va phat tri~n theo thai gian 46

Phap Am s6 3/93


va theo cac vling dia du "kh6ng gian", theo van hoa t~p tQ.c clla rn5i mi~n, thl cai tOn giao fly siin sang bi bO qua, dg chi cai nguyen ly giac ngQ tr<,m v~n ngay nai than minh va hi~n dang la trong th1,1c U;ri nay duqc phvng hanh. Ne'u chUng ta khkg nh~ ding ngay nai th1,1c t~ nay, voi con nguai minh va hi~n huu minh khOng c6""dGlo Ph~t, ph3.i trong van hOll va lich su tam linh An DQ rnoi c6 dGlo Ph~t, thl Thi~n khong c6 chut gi la dGlo Ph~t he't (va d'i nhien luc d6 Thi~n cilng chdng cCin lnl,nh la d{1o Pht)tf). Bimg nguqc l~, thi blit bUQc Thi~n phru "d6n ngi)" rnoi tuang Ung duqc voi cai Ph~t giao th u1m tuy giac ngQ clla Duc Ph~t Thich Ca vuqt ra khoi rn9i hi~n huu. Dli gi Thi~n v§n tin wong quye't li~t vao s1,1 giac ngQ nay va con han bflt cu tOn phai Ph~t giao nao, Thi~n thfly ro minh la Ph~t giao rnQt tram ph1m tram. Chung ta co th~ dua bao thu chUng co ra d~ cho thfly Thi~n chi la san ph§'rn clla van h6a Trung Hoa va cha co gi la dGlo Ph~t An DQ, nhung trong Sl,t giac ngQ clla Thi~n, cai ni~rn tin vo cling minh bGlch rimg chinh minh la Ph~t giao, n6 kien c5 gflp vo luqng 11m hu khong dg rna pha ho~. Bao rimg Thi~n la san ph§'rn clla van h6a Trung Hoa qua la rnQt sl,t vu kh5ng qua rnuc tan bGlo. Khan,$ khang rimg Ph~t giao la con de clla van h6a An DQ qua Ia S1,1 ngoan c5 vo minh clla loai nguai qua dQ kien c5. Duc Ph~t hk dii thfly truoc S1,1 thflt b~ clla Ngai truoc cai vo minh ngoan c5 fly clla con nguai nen Ngai dii nh~p dinh Nie't Ban thay vi de'n tie'p xuc voi nhan lo~. Thi~n than rimg loai nguai tie'p tQ.c co phv Duc Ph~t de'n cling. Song c6 Ie ban chflt clla con nguai la v~y, h9 chi vi tin vao huu va hoan toan thie'u hk can dam lia khoi huu, the' nen rBi de'n chinh Thi~n ciing bi co phv hoan to an, khong ph3.i do nhung nguai ch5ng bang Thi~n, rna do chinh nhung ke tl,l nh~ la Thi~n dB. Nhfing lai oan trach n~g n~ d§.y diy trong ngfi Ivc clla cac Thi~n su, song r5t cUQc Thi~n ciing bi chinh cac tOng dB clla minh bie'n thanh rnQt bao v~t van h6a nhu rnQt mie'ng rnBi cho danh v9ng lqi duong. Thi~n ngay nay dii che't, nhung che't khong ph3.i la he't, S1,1 th5i rua va tan tGt con c6 d6.

Ph~t dii th6i vao the' gian nay. No dii hign hi~n qua nhi~u hlnh thai van hoa, va dii rnQt phen IBng lQng cao vlit nhu muon th~ lQ toan than ra qua phong thai clla tOng Thi~n, ph3.i n6i d6 la giai dOGlll duy nhflt Ph~t giao dii xua:t ly ra khoi van hoa va hi~n huu dg xac dinh chan y nghla clla minh theo dung thong di~p chan chinh clla Duc Ph~t. Nhung gia day cai suc song giac ngQ a:y a dau? Chung ta dii du bie't voi Thi~n, nguBn song a:y ba:t ~ va luon luon dang tac dQng ngay th1,1c t~ nay. Ra:t nen blit l~ nguBn s5ng a:y, khong phru cho Thi~n rna cho chinh chung tao Nhung blit l~ bimg cach nao day? L~ rnQt 11m nua chung ta tra l~ ti1 d§.u, ti1 bu6i ban so khi rna Duc Ph~t chua Ung the', khi rna chua ai bie't de'n Ph~t hay Ph~t phap la gi. Dg rna chi v~y? Dg rna quen di ta:t ca qua khu, dg rna lam trling l~ ta:rn long minh h§.u chu§'n bi cho tuang lai, nai a:y rnQt l&n nua rnGlch song giac ngQ l~ rna ra ciing qua hi~n than clla rnQt dang giac ngQ d§.y tit bi, va l&n nay, voi kinh nghi~rn clla qua khu, chung ta se khong dg la dip may muon thuo nay rnQt 11m thu hai nua, ph3.i bam chlic vao dang giac ngQ a:y dg thanh tl,lu cai Ph~t giao thu1m my nay. Hay l~ co chang rnQt con nguai nao chkg ch1m cha gi de'n rnai sau, chkg nu5i tie'c gi v~ qua khu, ngay nai day rnQt luc chOn vlii ca Thi~n l§n Ph~t, cha:rn dut xong rnQt giai dOGlll v9ng tuang d§.y kieu hiinh dg quay v~ ngBi yen trong xo bvi?... Dli gi thi ciing rBi rnQt thai dii qua ... 0

Thich Nh6t ChOn

Sau cling, c6 nen chan hung t~ tOng phong clla rnon hay khOng? Nen va khong nen. T~ sao? Boi Thi~n ngay nay chi con la rnQt ky ni~rn tam linh thuoc v~ van h6a va lich su. N6 chi con la rnQt cai xa~ khOng hBn. Suc ~5ng clla Thi~n la giac ngQ, suc s5ng fly dii ra di tl,l lau rBi. Chan hung chi rna d~ dl,tng d~y rnQt xac che't di qua qUGlllg nhu quy nh~p trang fly thl khong nen chut nao. Nhung hlnh thuc Thi~n ngay nay n~g d§.y rnlii tu khi, hOi h9 cu co guqng duy tri rnQt xac che't dang tan rii. Cai gi dii qua hiiy cho no qua di, Cll dg yen ThiEm trong di vang, rna c6 Ie tam hBn chung ta IGli tinh tao ra han. Th~t ra, van d~ thl,tc Sl,t dang quan tam chinh la cai Ph~t giao thu&n tuy va dich thl,tc, cai nguBn song giac ngQ rna Duc Thi~n

Phap Am 86 3/93

47


tren dang Ilia

thd nguy~n thu'dng que

Di tren d'Ong Ilia sam tinh suang Gie vua cAp nach thorn 1~ thuong Dong dong gio man xao song la Xanh $1 chan troi tl;!a d~ duang. Nu6c vao ruQng nuoi bOng Ilia tr6 Mai h~t yang Ilia no thanh cam Trau yeu d'Ong no mill r~ m6i Dat l~t bUa co giu m~ non.

dang trang que hudng

Dem thu trang ngii day ao Gio dua la r~ng song xao v~n yang Ch~p chon may Iii lang thang Trang vai ciing 1~ vao Ian may xanh. Niio long, yen su6i, nha tranh Sao ai cao Vlit am thanh rai bu()n Hoa vao nQi co co thon Dem que tuy~t mc khai h'On trang que. Yeu tung b~m nu6c soi th~ N6i thuang ai dii chia v~ he'n thuang Mua trang thua thuc coi h'On H~t chau rai r~ng bOng d'On day tay.

Anh nong phu CUDC cay hOm s6m Mill bun non yeu ao nau que G6c d'Ong co trling phai ao trling Giua d'Ong non la trling chan que. Di tren bo Ilia m6i mua trang Huang se nhe nh~ gio thi th'am e'ch nhlii to tinh yen muong nu6c Ri rao song Ilia ggn Ian tan. L~ llit tim m'Oi vai canh v~c V~t

bay chAc ngo co tham d'Ong Thuang tung bOng v~c trong suang d~c RUQng dii ban r'Oi, kh6 n6i mong!

Toi mlii yeu lang, yeu canh Ilia Clii quen quen tham thliy vo bo Tinh cam que huang sau the' do Dg bao doi dlilP mlii trang tho.

Keu suang de' rot khuya d'ay Toc trang huang cUQn, moi say gio h'Ong L~p loe dom dom digm bOng Tro canh ga bUQt diii d'Ong sao sa. Chuong chua ngan nQi mu sa Suang lung h~t r~ng trang pha miinh yang Lam troi canh v~c vlit ngang Bong rai vao tie'ng cu6c than l~c b'ay. ThAm duyen vuon trlii yang cay D'Ong xanh Ilia ciing v6i tay chao mua Tr'au cau no nhung mua hoa Trang thuang que ciing tOa ra tl;! tinh. Gio dua trang r~ng mlii dlnh Sang tay van, vo trc;m tinh hie'u trung Trang kheu ng~m ne'n b~p bung Thanh trong sen no khAp vung que huang. 48

lfut g(tp gui nguoi qua net chO d¢m

Chi mQt l'an ghe san-do-phiu d ho luu luye'n b~ tho, nhi~u Phiii chang au do duyen ky ngQ Higu chlit tinh nhau Ie bay nhieu?? U horu dong tho tren trang bao Toi rat cam an b~ "da say" Nho Mm mi~n Dong troi bang tuye't Mii dgi nai nay Tay mua bay!!

Phap Am sO 3/93


Cai D~p eua 16i vie"t ehfi Quoe Ngil qua net

thl.i hoa doe dao • • ?

eua Hoa Si Vii H6i •

a

Tren the' gioi m&i nuoc co mQt 1O'i vie't chu riengngu:oi Anh gQi la Calligraphy, ngu:oi Trung Hoa gQi la Thu Dl;lO hay Thu Phap, vie't trong dip khai but dl1u nam. Ngu:oi Nh~t gQi la Thu Sa (Kal~izome)

G:3.n day CCl thi SI Dong Iro ehu cling khi khi ro net.

rna ao,

-

o Trung Hoa cac b~c d~ thu thuong la cac b~c d~ d~p

Ngay xua nuoc ta co ehu clla Nguy~n Cong Tru tru tinh, bay buom, chu ella TO' Nhu th1,tc hu, huy~n ho~c ... nhung tie'c thay d~u bi that llile ca!-

thi va hQa ho~ moi co mQt ngu:oi vie't chu va hQ thuong noi: Nhan Can, Li~u cO't (Can

la bUt l1,lC, Cot la cot cach rieng cua moi thli gia).

Nhu but h,tc clla Nhan Chau Khanh va cO't cach clla Li~u Cong Quy~n. Duqc g9i la Thu Phap la ngu:oi vie't chu nhu rt>ng

bay phuqng mua, duong net bay buom, d~m nhlilt ao, lam the' nao bai tho truy~n dlilt he't Y ttl, tam tu giii gAm duqc rung dQng xuc cam qua net thu phap uygn chuygn, truong hqp nhu ThOi Hi~u d~ tho. Ll,tc thu 13. cach vie't cung mQt chu nhung thOng thuong la bOn 1O'i: tri~n, l~, thao va khru (chan phlidng). huy~n

a

Duoi tri~u Duong Trung Hoa, cae thu gia n5i tie'ng nhat co Tam Duong L\lc D~ Gia - Sa Duong co Vuong Hi Chi - Thinh Duong co Nhan Chau Khanh - Viin Duang co Li~u Cong Quy~n.

PMp Am 96 3/93

Hi~n nay, c6 nha danh hQa QuO'e Te' Vli HO'i, rna theo cac nha binh lu~, cling nhu bao chi, d~u eong nh~ 13. nha thu phap dQc dao, thg hi~n duqc he't ht>n Dan TQc trong chu QuO'c Ngft, khong lai eang net but clla Tl1u, khong yay muqn net chu clla Nh~t hay clla bat cu nuoc nao Ngu:ai ngh~ SI tai hoa nay da sang t;;to ra mQt 1O'i vie't rna nhu ve chu, duqc m~nh danh la Thu HQa. LOi vie't d~ dQc, khong diu ky, don gian rna bay buom, tai tinh sO'ng dQng - thoat he't duqc y tho, bay bang hoa nh~p S1,t rung cam tuy~t vai clla nha tho.

Nha thu h9a Vli HO'i ngoai lO'i vie't tren giay, tren l\la bt>i, tren son mai ... Con d~c bi~t vie't tren rna sanh b~g chat men SU, sau do nung l~ - rna tho ngh~ thu~t nay c6 thg treo len tuang hay dg trong tll kie'ng - Day la lOi ph5 bie'n tho sau rQng nhat de'n voi gioi thuang thuc tho qua thu hQa clla Vli HO'i, ngu:ai da cO' cong nghien cuu lau nam dua cru d~p ella lO'i vie't chu QuO'c Ngft len cao nen duqc rat nhi~u giai yeu chuQng. Day con 49


Ia mQt ky v~t vo gia dO'i voi nhung nguai Vi~t Nam yeu net chu Dan TQc truy~n thO'ng. S\1 thanh cong v~ thll hQa cua Vii HO'i ciing d~ hi~u vi ch~g nhung ong Ia mQt hc;>a SI QuOc Te' da g'an mia the' ky dim hut, dim CQ Vel tranh, da danh d\1 dO/ilt giru. Khoi Nguyen HQi HQa QuO'c Te' nam 1963, hQa ph:1m "Mai T6c Ngan Nam" nay dfl dllQc tuy~n chQn 11lu tru t;;ti vi~n Bao Tang QuO'c Te' Hoa Thinh DO'n cua nu6c My va ten ong ciing da vao tl,1 di~n Larousse cua nllOC Phap trong Ianh Vl,1C HQi HQa. Net thll hQa cua ong ciing ao huy~n nhll tho, va ong da cO' y dlla y tho hoa lful sAc m'au trong bQ tranh "Hpa Thi Giai Di?u" - Lo;;ti tranh sinh dQng "Paintings in Trwtion" - Nh ung huc tranh Vel tren h,la Que Hllong v6i m'au sAc hll th\1c lieu trai nay dfl dllQc cac phe binh gia ngh~ thu~t quO'c te' nhll ba Karen Lawson va ong Dave Jones nh~ xet: "Vai d~ tai thuan tuy qua bUt phap A Dong kIt lu;Jp vai s(l dbng nhfit di?u ki' clla trliang phai Truu TU(jng Phlidng Tay, hpa si Vu Hoi dii t{lo ra dli(jC m(Jt phong cach ngh? thu¢t sinh d(Jng rieng tuy?t vai, trong ngh? thu¢t sang t{lO day mai l{l trong ngh? thu¢t cq,n d{li" - Va hc;>a ph§'m cua ong da dllQc eli the' gi6i th§'m dinh gia tri qua Iai giru. thkh biing D;;ti S6 hQc ung dl:mg tu cong thuc cua nha Bac Hc;>c Enstein. V6i th~ Thll Hc;>a, Vii HO'i Ia nguai dfl c6 cong nghien cUU 1O'i hc;>a chu Vi~t thanh tranh.

Vul "huTft cai t~t que ngL(Oj k~ cLil'\g vui Ta"., hL(Cmg X~ que th&y hel'\ t"Bi T t"8"., thO'tn dong c';'l'\g ""L(Oj phL(OI'\g "Ph<?t +-lBng IQP tQ 01'\ t.A ph"01'\9 Tt"Oj ML(a IQl'\h I'\gBi r.ha

d,,:r hoa 1'\0

N61'\g kho dQo can" CIon XUOI'\ choi 61'\9 Bo lti boi CL(Oj thay phoo Nal'\g chel'\ tt".'l tha.,h COI'\ chou ,,.,OJ,

Uin ttoan Thd VI "gam NOl'\g che.r. tt"o thal'\h COI'\ chou ,,.,OJ BQI'\ be ch.;.c tl,'l'\g IQi cOl'\g vui )G.OI'\ v~ tt"ol'\g 1'\61'\g XIAO., tt"al'\g r.h6 Haa 1'\0 bel'\ th~"., hoD th6"., tL(oi 581'\9 I'\';'i Clol'\ cha COI'\ gio th061'\g

co cay ""Ol'\g Clqi hQt ".,,~a t"oi Ng6"., 1'\1,11'\ cal'\h v<?t 1'>"9 thal'\h th61'\ NOl'\9 chel'\ t)"a thal'\h con chou ,,.,OJ,

MUG trong man M,~a chi ""L(a ".,o i hOi 61'\g Tt"ai? ML(a chol'\ t"Bi 61'\g cLil'\g 1'\61'\g thoi!

Th~t v~y, ne'u da c6 mQt buc Thll Hc;>a cua Vii HO'i tren giay ho~c tren h,la, tren dia gO'm, su v.v ... thi hinh nhll chung ta da c6 trong tay mQt buc c5 t\1, cang nhin cang thay net but lung Iinh, huy~n ao tuy~t vail

Ai muO'n bao c5 thi r5 Ia rat c5, nhllng ai nh~ thay tan ky thi qua th~t net but ay mang nhi~u m'au sAc m6i me!

Cha CI~ I'\gL(Oj thal'\ khol'\g Clin dWi B.Al'\g cho k e tt"och kh6i Cli choi, BOl'\g v~ hoa cO chL(a ClO'tn I'\~ /'GAal'\ CI~

cay

cO.,h se tt"c5 chBi

Ai chol'\ a i buB., thay k~ hq Mi~u ch':'a "Ph<?t L;ic val'\ luol'\ CL(Oj,

Xuan Qui D~u vOl nC) cuc)l DI L9C Xin mllQn hai cau tho chu Han cua nha tho Thanh Van da n6i v~ net but cua hc;>a SI Vii HO'i:

Mi~l< ch':'a "Ph<?t L;ic val'\ luol'\ CL(Oj

Bqi Ch';'a )GAOI'\ v~ VQI'\ car.h vui

Canh hoo thuy nguy?t lliu thi bUt Hai thj than lau, thac hpa db

+-loa cO t"6p t"al'\h thay s6c th6".,! N';'i sOl'\g S.Aa sOQI'\ Cle5i ".,alA tL(oi "Phs phL(Cmg t&p I'\<?P I'\gL(Oj Cli IQi

M(J mimg hoo l(Jng glidng trang Lung linh than bUt cung hling day kh(Ji San ho thanh thj lau dai AD huy~n net ve, danh tai miii lliu Nit 81 Nhtt Hien

50

Xe c9 BI'\ 00 k e

d<;""lo choi

CWt hoi CI~1'\9 ClTl'\h )CHOI'\ tt"a to; Di L;ic ul'\9 dlAI'\9 1'\0 I'\I,A c"Oj ,

Thu Nga

Phap Am sO 3/93


Van thd XUdng hQa

bAi hQa Z

xuan hS;\nh ngQ V6n da mang duyen nQ van chuang Ma dang nang tha gia'c mQng truang Da't My Xuan v~ hoa suoi nling Trai Au Te't de'n tuye't pha suang Van tha ph5 nhl.lc to dBng di~u Chen hf;ln than cha he'n ly huang Mo hoi tao dan vui hl.lUh ngo Nguai nguai mong uoc ch6n tha phuang Thl Si Nom Ouesng My qu6c-XuOn Quy D¢u

tinh Xllan muon d~m

XU8n tt6c h~n Bai thd trang t(1.ng kluieh van ehztdng Mzt(Jn gi6 Xuan trao lzt{Jt d(im trztang G(Ji eanh bOng mai ngai 1uing l{lQ. Gifia mien eanh tuyet niJ hoa sztdng Klwng may thoang hi~n trang hllyen tho(Ji hztdng Girie bzt{Jm md h'D m(mg Nhfing zt{Je mpt mai Xuan tcii ngp Cpi Dao nam eil hpi quan phztdng

co

Con en m.u tha d~t dm chuang Ngoai song ai hat vang dem truang? Kim Ian v§n thiim tinh song mii Hoa but chua tan canh tuye't suang May trling con vuang hBn vien khach Dao hBng bie'ng no mong que huang Xuan troi, troi mill cha tao ngo Anh miit vai d'ay gUi mQt phuang Quy Huang

My quoc-93

Van Nuang XuOn Quy D¢u yang Dordogne - nuoc Ph6p

xuan vtidng di~m anh Tha d~p ai vua U)ng mot chuang My Au cach bi~t ma'y nam truang Nguai tim da't Phap vui hOe que' Ke Iva thanh Cam lanh gio suang Nhung dQi mau khai duang c6 qu~n DS rna som ddt canh tha huang Mai nay non nuoc tuai m'au l~ Xuan tv long ta, Xuan bOn phuang NO' si Di~u linh California - Quy D¢u

Phao

Am s6 3/93

Tay d~t to nga bie't ma'y chuang na'u hai chung buoc thang nam truang Theo giong vuang gia say duyen but Rieng xom hoang mai ngat 16i suang Y thiim con vuang xuan diem anh SOng m'au l~ gQi net thien huang Trang tha hOi ngQ hoa dao no May ll.lc sao ngan trling vien phuang Uyen HUdng California - 93

51


xuan tai ng9 xu an dc3i moi D'au Xuan khai but vie't vai chuang Chuc chi an khang tu5i thQ truang Boi nho que nha l'am cat b\li H6a thuang d3:t khach l:;mh mUa suang T6c rau chua ph\l tinh non nuoc Dau bg sao rna nghla ly huang Chllc hk Xuan nay trai d5i moi Nguai nguai phui trllng ng tha phuong Tran Thi~n Hieu Australia - Xuan Quy D¢u

Nho thuang but mvc th3:m ngan chuang MQt thoaug chiem bao gi3:c mQng truong Thllm nhl;lt th~m xua trang dQi gi6 Yang phai ch6n Cll roc pha suang Bang khuang gi3:c di~p rna Quynh uygn Leo deo h6n que vQng co' huang Chi uoc mQt mai Xuan tai ngQ Em mung khoi s6ng canh song Tuang* T6n Nu Hy Khuong Saigon - Xuan Quy D¢u

*

"Nliac song Tlidng ben dfji ben chii"

cau ca dao cua c\lUng Binh Thuc Gil;l Thi, than ph\l Ton Nu Hy Khuang.

bili hQa 9

chim Vi~t canh Nam Muai b§:y trang dai them mQt chuang Ma ngay trQng d1;li khllp lien truong Ti~n tru. coi nh~ nhu may gi6 Danh vQng xem thuong tva kh6i suang Chi ding quen s'au dau v~ nuoc Em thoi mang h~ ntH ly huang Non song se dVng co d6 11;li Que M\l Xuan v~ d\lp bO'n phuong

Sach dQc vao, ra da m3:y chuang Ma nghe mua viin ll;lllh canh truong T'ang t'ang may xam gay thuang nho Lop lOp thOng gia ngl;lo gi6 suang Tho vie't 3:m chang long bl;lIl huu? RUQu moi Il;lIlh Him nBi que huang! Mila xuan chQt vkg tu dau l1;li Chim Vi~t, canh Nam khach b6n phuong. He ThUQng Nhan Californla-93

Maria Madelena K.C. California - 93

Dinh chinh Trang "Van thd Xliong h9a" trong pA so' Xuan Qui D~u da dauh sai m3:y chu 0 cau d'au bai tho "Tr)lm hudng" cua Nu SI Tinh De'. pA xin nh~ 16i nay. Mong nu SI hoan hY. pA xin dang 11;li nguyen van bai tho nay nhu sau:

xu an nao hoa nd

tr~m hlidng

But ai dong trru th:im ngan chuang Nam thaug v'an xoay cUQc hy truang Chuong digm chua xa m'au cuc thoang Nllng v~ x6m Cll, n\l h6ng suang Bai tho Xuan moi hoa nguyen thuy Khuc nhl;lc giao mua gi6 vi~n phuong Tam nga may T'an, may khu qu6c Te't nao Ian hu~ ngat muai phuong

D6t mQt 10 huang thoaug thoang trong Tr'am huang ngao ngl;lt kh6i qua song R6ng bay neo 3:y Ian may cu6n Hoa no phuong nao ngQc gi616ng Ngu6n cam muon t'ang dang thuQng gioi To tinh mQt m6i n6i hu khong Hom nay tuong v9ng nguoi xa cach Ta mu6n cung ai hay cam thong

Tu~

Nga Oakland - 93

52

De

Nu siTlnh Duong Thj Lien - Paris. 1993

Phap

Am 96 3/93


n6ng nung nguoi n6ng n6ng gke!" . N6ng de'n n5i cac C\l xua da phlii th6t nen Iai, ghi tren gidy ml,tc! - Nhung d~n bu I;;ri ciing Ia mua sen no dlilP tren cac d:9.m ao lam mitt con nguai, diu I;;ri suc nong theo Ian gio dua huang vao nhung khi chi~u xu6ng.

Va cling la mua cua nhung hang phuQng vi dung ngl,lO ngh~ du6i nling chang chang, khoe nhung chum hoa do thitm YUan len n~n trofdang hitt tia nling oi nBng xu6ng tr:ID gian d~ mau hoa cang them rl,iC ra. Nhung hang phuc;mg da glin b6 cung wi nhu nhung nguai bl,lll than thiet khi twli dang ch~p chung vao dai.

nhov~

mot loai hoa • • Ljch chua Khanh Anh nam nay in buc h<;>a "Du Xuan" mliy thie'u nu Vi~t Nam duyen dang v6i Ian tOc den huy~n buong tha, nhung Vl,lt ao dID tha thu6t, m:9.u sitc trang nha noi len net dlilP Dong Phuang c5 truy~n cua noi gi6ng Ll,lc Vi~t tBn W tl.l ngan xua. Toi sung s6t khi xe to lich thdy da sang thang tu, thai gian di vun V\lt nhanh chong khOng nga! M6i hom nao wi vua han hoan mai don mliy thieu nu du Xuan v~ an Te't, the rna nay da sang mua HI,l! Mua HI,l da tro v~ nai Que Huang wi rBi ddy! Long ke tha phuang bdt giac cam thdy nBi nh6 nhung dang trao! Them khat nhung tia nling d~c bi~t suoi lim long nguai, cho du tlfm than co troi n5i the' nao chang nua cling dau d~ phai rna nhung hinh anh than thuang cua mQt thuo thanh binh an ll,lc. Toi sinh truong 0 mQt tinh tie'p c~ giua mi~n Bitc va mi~n Trung (vung Thanh - NghC). Khi h~u b6n mua ra r~t - khOng nhu mi~n Nam chi co 6 thang mua, 6 thang nling - Que wi mua Xuan th~t d~p! Co suang mu bu6i sang , co cai ll,lllh diu diu, co mua phun Idt phdt du d~ cho cac cay dam chBi nffy lQc, cac 10ID hoa dua no tung bung chao don chua Xuan! Nhung khi cru nAng mua hl,l tro v~ thi th~t la gay gitt nhu ong trai n5i gi~ v~y! Cai nong khie'n dBng khO co chay! "Cdi PMp Am so 3/93

HBi do mBi khi tOi truang h<;>c wi phlii di qua con duang "BaLit". Cai ten lai cang vo nghia Iy rna cho de'n nay wi khOng higu W sao t\li thl,tc dan Phap ll,li d~t ten xdu xi cho con duang tha mQng tuy~t vai liy? - Nai tinh wi 0 ph6 xa dan sa, con nguoi mQc ml,lc, nhung mliy ong Tay da kheo h.ta ch<;>n mQt khung canh dlilP rieng bi~t cho minh! MQt d§.y dinh thl,t dB sQ cua cac quan Tay cao clip trong hang tinh dung oai v~ nhm sang ben kia duang mQt hang phuQng vi cao to, canh Ia m~m ml,li nga theo bO mQt canh dBng Ilia phi nhieu bat ngat chl,ly dID su6t ~ con sOng Be'n Ngl,t - Toi tuy con nho tu5i nhung cling da cam nh~ thdy ve dlilP rna nhung d:9.u oc thl,tc dan d.y qua da bie't dao tl,lO cho rieng minh mQt the gi6i huy hoang trang l~! MQt ngay hai bu6i citp sach di v~ qua con duang tha mQng, wi da thuQc I:9.u tung c\lm cay B:ID, tung lum hoa Mam SOi hay nhung g6c Du6i chung wi thuang tranh nhau hai nhung trai chin yang m<.mg an ngon lanh - Nhlit la vao mua he con duang do rl,tc mau hoa trong th~t quye'n rli! Nh11ng canh phuQng rai r\lng tran ng~p tren bO co do 6i mqt vung! Co nhung chi~u tan h9-,c, wi va cac nho bl,lll tranh nhau nh~t tung canh'4roa con tuai roi bO vao hQp gidy gdp sful, tang tiu mang v~ nha chai. Chung wi say saa v6i he't mua ho~ tie'p de'n mua qua! Khi nhung trai phuQng da gia, vo nga mau nau s~, chung wi thuong dung ngffn nguai, me mlii ngitm nhung bac ben xom Dl,lo dung cau liem moc xu6ng, d~p My hQt lUQc chin mang ra c6ng truang ban cho lli h<;>c tro an qua nhu mo khoet! Nhung cay phuQng dy da bitt tQi chung wi phlii tam, dam ra leu long su6t quang dai h<;>c sinh! MQt quang dai th~t gian di nhu mliy chu e'ch con ngai duoi day gie'ng nhin len yom trai cao rQng, hao huc han nhien! Nhung khi di h<;>c da danh, ngay nghi cling rU nhau tOi bO rUQng ngBi

b~

53


duoi g6c phuc;mg hung gi6, nh~t n~ hoa chai chQi ga ho~c bay nhung tro chai ldm cdm con nit khong bao gia biet chan! Nhung trong dai chuy~n gi cung chi c6 mot giai do:;m, nep s6ng h'On nhien ~y cung tan bien theo thai gian d~ r'Oi m~y ch~c nam sau, dot nhien wi duqc g~p go l~ c6 nhan, loai hoa than thuoc cua tu6i hQc tro. Vao dl1u

th~p

nien 70, gia dinh chung wi di chuy~n v~ mot cu xa ngo~ 0 Saigon, thuoc vimg Tan San Nh~t. Mot cu xa c6 chung hai ch~c ngoi bi~t th\l khang trang v6i nhung lum bOng gi~y du mau s:ic tuai vui u6n mlnh theo cac yom c5ng slit. Chinh giua la khu cong vien voi b'on cay bai co dU<;lc c:it xen do ban tay kheo leo cua mot ong gia lam YUan, dan cu xa dii chung nhau muon, c6 cl1u tru<;lt, du giay, ngl,la g6... n6i b~t ml1u san xanh do tuai sang, c6 nhung tan phuqng tOa rOng, yay chung quanh cong vien, che rQp bOt anh sang cho tn~ con chai, l~ vdn nhung canh hoa do r\lc, nhup.g 130 nho Ian tan rai r~ng tren con duang cu xa! C6 nhung bu6i chi~u wi hay dung ben ctla s6 tren 111u nhin ra khung trai trong xanh di~m nhung dam may tr:1ng h'Ong troi nhe nhc;l, thinh thoang mot can gi6 th5i lam nga nghieng nhung canh PhU<;lng xuyen qua anh m~t trai, ngai len ml1u xanh cua la, ml1u do cua hoa! Duoi cong vien yang tieng no dua cua bl1y em nho. Canh s:ic em d~m ~y dii dU<;lc cac b:;m wi d~t ten: Xom Phu(Jng. Va dii c6 lin X6m Phu<;lng dang n1C ro ml1u hoa dua chen v6i nhung cham bOng gi~y du ml1u tuai th:im dii khien mQt hiing quay phim Wi mUQn lam b6i canh, wi quen m~t chu d~ cu6n phim, chi nho c~p tai ttl chinh la Thanh Lan va Nguy~n Chanh Tin. Chung wi cung dii c6 dip ra tham C6 do Hue vao nam 1973 d~ l~ b:it g~p nhung hang phu<;lng vi dang mua hoa na, w them ve dc;lP ch6n kinh ky cua mot thai yang son vuang gia du6i tri~u Nguy~n Phuc, nay dii lam canh phe tan, cung son qu:;mh que, reu phong phu mal

Ngtin ngo hang Phu(Jng ven song Thuong ai tung gi9t huyet hong l(i,ng roi? Chi~u len Ben Ngr,L trang vai Xot ai true ua vang phoi than nga? Con song Huang n5i tieng tha mong, mot phin cung nha hai hang phu<;lng vi nghieng dang soi mlnh ben dong nuoc, nai d\lng Ky Dai Phu Van Lau, mQt di tich lich Stl con ghi l~ hung khi cua mOt vi vua tre tu6i can truang dii cung m~y vi trung thin tam huyet toan muu d'O qu~t khai

54

danh lIP giang san g~m v6c trong tay bc;m Phap th\lc dan. MQt ~m guang sang ch6i kieu hung cua vua Duy Tan, trw bao v~t d6i sao dai vdn con chieu ngai trong long dan gian noi Vi~t cho rnai Wi ngay nay:

Hai hang huyet phu(Jng hoa roi l~ M9t rruinh hon Quyen nu{lc g(Jn sau Hung si kht vdn ngai trang Sci Grim Bong ehi~u eon tuang bong ai cau Cuoc tang thuang bien d6i ngay 30/4/75 dii lam tan tac ca mQt xii hQi mi~n Nam T\l Do. Khi cu xa khang trang nai chung wi cu n~ cung bi anh huang! Bi thay hinh d6i d:;mg theo 16i s6ng xo b'O man r<;l cua t~i can bQ Cong San a rung v~, khi hQ Wi chiem nhung bi~t th\l cua chu nhan dii dao thoat kip. Tho:;.t tien hQ d6n din nhung cay to trong YUan lam cui dun! Thuang thi nha nao cung c6 m~y g6c hoang lan, ngQc Ian tr'Ong tu hoi moi kien thiet cu xa, cay dii gia c6i, dam dl1y hoa tOa huang tham ngao ng:;.t theo Ian gi6 thoang vao nhung chi~u em a, bu5i wi sang trang. Din din hQ d6n den cay xoai cay m~! Sau cung nhung cay phu<;lng cung dU<;lc chieu c6! Th~m chi den m~y cai ghe granito ngoai cong vien cung dU<;lc hQ khieng v~ lam cua rieng! Cong vien chi con tra trong m~y cay cl1u tru<;lt, cot du bAng slit, ml1u san xanh do khi xua m6i nam dU<;lc mot lin san phet lIP, nay dii bong tr6c thea thai gian dl1u dai n:1ng mua! b'On cay bai co xa xac tan hoang! Toi dii l:;mh mlnh kinh SQ truoc mot nh6m nguai Cong San pha holP cu xa nho nhoi nai gia dinh chung wi cu n~, chi m6i dam sau nam rna khung canh dii rueu tan d5 nat! S\l suy S\lP th~t ch6ng vanh mau It;! thi gia phut nay wi chang m~y ng:;.c nhien duoi quy~n liinh d:;.o rung ru cua bQn hQ dii ddn d:it d~t nuoc Wi ch6 b~ vong, dan gian d6i kh5! Tu khi lang b:;.t mang kiep s6ng tha phuang nai xu tuyet l:;mh lung, m6i lin ng'Oi tuang nho Que Huang, on lIP ill viing, wi l~ th~y th~p thoang trong wi nhung hang phu<;lng vi ng:;.o ngh~, dl1y hoa do rl,lC du6i n:1ng g:it mua he vung nhi~t doi, rnQc d~ dang tren mQi nga duang d~t nuoc, dii g:1n b6 cung wi tu tu6i hQc tro. Mua he dang b:it dl1u oi a nai tinh nho que nha! N:1ng dang ngai len trong wi nhung ky ni~m xa vai cua mQt thai qua khu nay dii troi xa nhu nuoc chay qua cl1u! Nhung vdn kh:ic d~m trong long thea vet hAn nam thang, th~m thia cau "Qu6c Phd Gia Vong". VOn Nuong

Phap Am

so 3/93


Ti«(f1f /fitf £«(!Ifj' 0tlJrj p~ ~(J'rf AlIuvr Thanh TIxiy Nguy~ Hiiu Chi

Anh Nhan thuang nha, Ngay 18.01.93, mot tie'ng n6i quen thuQc tren di~n thoGri vi~n lien bao tin Anh qua dm. to! chu nh~t 17.01.93. Tuy d6n chb hung tin vi bie't Anh miic nan y, nhung hy vQng ~nh con keo dai dQi ngay "Khach tllang phling" (1), wi khong khoi bang hoang, sting sOt. "ThOi roil ThOi thlla xong, Ti,fc dai (2) nem dll vt nOng, chlla, cay. Toi con nM tnt6c day m6i Hill nh~p vien, Anh khong quen bao tin va luon to ve IGlc quan, W tin. LfuI cu6i cling cach day ba tuful, buc thu dai cua Anh, wi higu nhu mot 1m. chao vinh bi~t va mot di chuc. Anh vie't: "Tai hien ngang d{Ji tLi than, chi Call trai cho khOng qlla dall doo va phien l(lY den nhung ngztai than yell". Anh trach wi bie'ng vie't thu cho Anh "Vt chi nghi den chlly~n OOu OOu". Anh trach nhung thong cam vi Anh bie't va tha thu. Anh than: "Con tlim rot nt9t, dii mang Uiy Nghi,fp vito than". Tuy dii th~ "gat Mt", wi dii danh cho Anh mot bi~t l~ cu6i cling: wi vOi phuc thu va nhan mGlnh, "Nell Anh khOng nh(m du{Jc thu tai, Anh nen mUng cho tat'. Thu nay khong t6i tay Anh vi Anh dii biit d:9.u dau don, me sang. Tit nay wi se khong nh~ duQC thu Anh. Nen mUng cho Anh da giill thoat va sieu thoat hay ng~ ngUi tinh han mGlc ciing theo ngum. v~ thien c5 ? Anh ngo y bu'On vi van nghiep slip he't, vi~c Ion chua thanh: Woi ky ngoGri giao, vinh nhv.c trong ngh~, Anh vful a'p U, nang niu nhu dua con ut muon mful, nay do dang wa bao chuyen tren dm. dang do. "Cao tluJm" mu6n xua't ban thanh sach nhung hoan toan nhUng hua hliln xa vm.. Anh mu6n cUOp cua Hu Vo vai ky v~t vinh cau : cUQc sOng thang trfun, sOng gi6, tinh ngum. va tinh bGlll. Anh tllang sOng dGri duang khong bao gio cu6n vao long bign ca nhUng net but chan thanh tren cat triing. Anh mu6n thiip den nhu Diogene di tim mot nguoi dg trao IGri b6 duoc van h6a Anh dii mu6n, u6c ao, dlj tinh va dlj djnh nhi~u. Nhung Anh da quen : "M~nh ap nhan d:9.u bat nGri h a" (M~nh tren dau bitt Unh sao) BQchCu D!

a

Phap Am 96 3/93

Dii ba lfuI Anh baa tin tro IGri Houston g~p bGUl Cll va m6i. RA3i gfuI day Anh vie't :"Se trJ l{Li chi eli g(ip mtnh anh ". Toi hy vQng, mong dQi. Nhung ~nh ngay mot tr:9.m trQng, bign ca vful mong menh. eiing nhu wi, bign ca dii bao yay va buQc chan lang ti1 nhu mot djnh m~nh khiit khe:

''Ai dem biin cd ngan bO yeu duang" Hay tGri but danh wi hi "Thanh Thuy" De'n phut cu6i cling, khong ng'Oi d~y duQC, Anh vful hang hai hOlilt dong, "gLii canh di,fp b6n phuang trai'". ea mot dm. phv.ng Slj Ly Tttang va luon 11ilC quan. Mot ti.nh th:9.n nch CljC, vi tha da giup Anh qua can giong to' eill T1ilO va Slj thang tr:9.m cua thm. loGUl. "Chinh nghia", "Chinh d{LO" la nhUng nguoi bGlll d'Ong hanh v6i Anh. Anh dii thanh cong vi Slj cam h6a cua long tin va tinh ngum.. Anh da thuang ngum. sOng, kh6c ngum. che't. Vi v~, nhUng vong tay, nhillu vong tay dii rong d~ d6n nguoi su giii cua tinh thuang. Tit Mn phlwng trOi, nhUng ngum. bGUl khong quen bie't dii tim va de'n vOi Anh qua thu tU, tho phu. Anh an cfuI dap l~i, ~ an ngum. tri ngO. Mot phie'm dan cang thkg dQi gi6 MIl phuang dg rung len nhUng am t.."'1fu"1h truy~n cam. Nay giay dan dii dut, ban tay nao n6i IGri duang to? Dan ngang cung tren san kha'u van ngM. I\llung tie'ng yang bao gia tiit duQC khi n6i len long :t'·frilll Ai, Vi Tha?

rna

V6i tam h'On ngM 81, thi si Anh dii cam n6i CO Dan cua con ngum. muon thuo cua si W6c thm. cUQc, cua c3.nh sinh ly trong thm.loGUl: bi,ft dau c6 tlUim gt" Anh dii tha huang ngay tGri que nha, tha huang tren dat khach, dg "h'oi huang" vinh vi~Il.

Ke

"ro

nao

Trong kh6i laa cua bOa tang wi chi bie't gi1i thea cat b\li. may vfuI tho ai die'u sau:

Thztdng tiee Anh Nhiin, ThOi r'oi! ThOi thlla xong, Ti,fc dOi nem du vj n'ong, chua, cay M(ic ai, ai tinh, ai say, 41i danh dio g9t thang ngay phOi pha. .. B(li tran Anh dii tanh xa, Thuang ngztai J Z(Li han Za thuang than. Bitt bao b(Ln huu xa gan, Tilc thuang au ciing m{Jt zan rna thOi. RiJi ooy cu{Jc seing tdi Mi, Chat duyen van tl,t, ai ngztai nha Zau? Con clu1rtg m{Jt meii tlnh sau... 18/01/93 Thanh Thuy (1) 'Kh6ch tuong phung' 16 m¢t dau de cua 001 Coo Thom anh NhOn vI~t. (2) 'TI~c dol' : danh tU anh NhOn hay dung.

55


em

hanh lang dai va h~p khong du eho Ik nem m~t moi di xa han eho thoro rruii Chang ngBi do vOi Tnie va be QUYnh, con gai eua Tuyet, eha bac SI eho phep vao trong d~ gl}p ml}t mQt ngum.

tfun mlit

66ngnifng

Ik tit truang v~ tham gia dinh, gl}p Tnie va QUYnh tren dl1ang ra ehQ, mOi hay Tuyet dang ha'p hOi nai Ly, eha eua be QUYnh, dii di Nha Trang tit han mQt thang qua. Ca ba nguai bi y ta gill llili ngoro hanh lang vi Tuye't dang dl1<}C hie SI di~u tri ben trong.

~nh vi~n.

Chang ngBi dliu ben day cua chie'c bang g6 cft leY. C~h chang la be QUYnh vUa len Mn, voi doi miit non d:;ri, bu'On man mac, tva vao long eua Tnie. Thm gian eM d¢ troi di nl}ng n~ nhl1 tie'ng n5 ella trai phao ep m~h vao l'Ong ngJ!c lam cang cUng nhi'Lng ml;leh mau. Nhi'Lng ml;leh mau dang dful chang di ngu<}C dong thm gian cua ml1ai ma'y nam v~ truac. Ngay do chang va Tuye't yeu nhau tha thie't. 'fuang co th~ dai doi sO'ng ben nhau. Nhl1ng sau nhi'Lng nam thang til day tra v~, chang moi hay Tuye't dii theo chBng. Tht,te ra. Ik dii e6 quen ehuy~n eft nhl1 quen mQt chuy~n dau long. Nhi'Lng hie sau nay, hinh bOng cua Tuye't chi con la net ma trong gme ngU co dan. Hom nay, ta't ca dQt nhien tr5i d~y m~h bl;lO va ro rang nhl1 chang dang sO'ng eimg qua khu. Chang tv hOi th'am, r~g minh den day tham Tuye't vOi tv caeh gi... Canh cua xieh ma, Tnie dii hOi ngay: . Chi a'y co sao khong, thl1a Mc sl! ang bac SI gia im ll}ng khep eanh cua sau 1l1ng l~ mot cach tJinh tr9ng. Do~ ong d11y nh~ g<;mg kinh len va ch~ riii bl1ac v~ phia ba nguoi. ang hOi:

- Ai la ngum nha cua ~nh nhan?

Ik va TrUc d~u nhin nhau khong dam tra 1m. ang Me SI tha'y v~y llili hOi: - V~y, trong ba ngum day, ai la ngum than nha't cua co a'y?

Hong Van llJi giUi thifu: BOng ruing liJ plWn culJz coo truYfn did B6ng Niing dii dU{Ic dang trong di).c san HrtUng Sinh tniOc day. De' giup coo qui d9c gU1 c6 cm nhin sd lli{lc v~ co'! truYfn, chung wi xin nu;m phep t6m tilt nhrt sau: Nam 1985, U til. tr(1,i cai t{ro tra v~ thi hay tin ngrJ,iJi V{1lu1a lWn la Tuytt dii l(Lp gia dinh va c6 du(Jc rn(Jt

dua con (be QuYnh). Trong,wi tMit V9ng, cOOng lang thang ra pM xa, gicii sdu qua nhilng tach ca ph£. Tq,i diLy U Mt ddu quen bitt voi Thu va di din vi~c hUa h~n tram niim. Trong khi cW thi. TrUe, em ru9t cua rn(Jt ngrJ,iJi bq,n h{JC cil, cilng dii thdm di j din cOOng, nhung U klWng hi hay bitt chuyen nay. TOOng 9/1987, U du{Jc dja phuong cd di h{)C kh6a trung cdp nOng nghi~p a tinh, tlUJi gian khOOng 3 niim. Cuoi niim cW cOOng v~ que tham gia dinh, thi. hay tin Tuytt dang hap hOi ncJi ~nh vicn. ..

56

Tnie chi vao be QuYnh. ang gia noi mQt cau cu6i eimg truac khi 00 di v~ phia cu6i hanh lang:

-co hol}e e~u dful dua nhO nay vo trong gl}p m~ no, nhanh len! Nhl1 v~y co nghIa la so' ph~ eua Tuye't dii dl1<}C an bai. TrUe quay ml}t vao vaeh, doi vai run len nhe nh~ . Nhl1 mQt ma't h'On, Ik niim tay be QuYnh d11y eua bl1ac vao.

ke

Can phOng ch~t chQi, mau Yang eft ky, loang 15 ve't voi hoang phe'. Mill thuoc my eong them vOi mill vi dl}c bi~t eua con ~nh lao lam khong kill ngQt ngl;lt kho tho. Chie'c gil1ang slit lau dm tl;lo nen nhi'Lng am thanh c\1a rninh kho khan sau moi tieng ho $: S1,la eua Tuye't. trro gil1ang dinh ti.tng v~t mau do ting. Tuye't n~ goi dliu len eao, mAt hl1ang v~ phia eua. DOi miit tha't thlin eha ehe't ehQt long len

Tarn

Phap Am 96 3/93


nhflng tia mUng ra khi Mt g~p U va be QuYnh bu6c vao. DOi m3i kh8 nut ne c6 rru1"p rnay eho thanh 1m.. Nhung Uehling nghe duqc gi. Be QUYnh noi vOi Tuye"t: - Ma v~ vOi eon, nghe rna? H6m ray ba nQi eu danh eon hoai. Dau qua rna ail D8i miit eua Tuye"t ua ra rru1"y giQt ngh~n ngao. U ciing nghe miit minh chQt cay. Dua nhO dim lay ban tay cua ngum. m~ siip che"t, va mm ni m~ · v~. co Ie no chua bie"t r~g m~ minh siip di sang ben kia the" gioi. Tuye"t giing gu<,mg g9i len m(>t tie"ng eon th~t do~ truemg. Rbi nu6c milt cu chay dai ttl doi ho' miit trUng sau nhu em V\lC thd.m xot xa eua thm. d~ nhu nhflng n6i ngh~n ngao bj giit l~ trong em khoang da thjt o~ o~ d6. GiQt nu6c milt d6 dai. Gi9t nuOc miit tuon ra nhflng gi thie"t tha lfuI sau cuo'i. Doi moi kho run n1y nhu d~ co' giing n6i cling mQt hinh anh quen thuQc tru6c khi ttl gill cUQc dm.; run rgy nhu bat h;!C truOc m(>t djnh m~nh siip sua an bai; run n1y nhu m(>t sv. uat ngh~n chua tho't dUQc thanh lai. -Anh ... U ... ! U lau nhanh rru1"y giQt nuOc miit, buOc v(>i de"n ben giuemg. Tuye"t co' giing nang ban tay xuang xgu, chi VaG dua con goo th~u thao: - Anh ... nuoi... QuYnh ... dum em... - T~ sao? Be QUYnh con cha rna! Tuye"t xoe r(>ng ban tay con l~. Ben trong c6 ~ mQt la thu nhO. - GOi... anh ... ! ChQt nang cao gi9ng trong tie"ng tho dan d~p: - Con! Anh ... L ... ~ ... Tuye"t ho ~c s~a. Tie"ng ho koo dai khong ngilt quang lam khuon m~t ~nh nhan m6i hic m(>t tai xanh han. U xOc nang ngoi d~y, tl,ta VaG canh tay minh. Chang khong n6i 1m. nao vi tam han tran d:iy n6i tQi nghi~p. Can phOng nhO ng~p n~a tie"ng ho cua mQt ngum. siip ttl giii cUQc sOng. Tuye"t ho nita. Ho mm. Ho de"n hic phun ra m(>t bUng mau tuoi VaG chie"c ao so mi triing tinh cua U. Nang gi~y len may coo roi ngoeo d:iu VaG ngv.c U im l~g. V~y la Tuye"t dii man nguy~n. Man nguy~n vi duqc che"t trong vong tay cua ngum. thuang nam cu, du nang dii 190 VQ cua Ly, dii 190 m~ cua QuYnh. Dua con goo gQi to nhflng tie"ng tham thie"t sau cling nhu nhflng nhat dao ben ng6t chern VaG hon U.

sa

Chang nhfil nhang d~t Tuye"t len chiec giuemg be Mt mau, vuo't ch~ rm doi miit tr<,m trUng th~t d~ SQ. Nang nhlim miit M(>t ben mep cua ngum. dan ba bat hl;U1h m(>t dong mau tuoi v~ con tanh tuai ehua kjp kho dQng 11;li Tho~ vinh bi~t Tuye"t! COn n6i ni~m nao diing cay, co rna quen di dg ngU tn;m gi3:c ben kia the giGi.

Phap Am sO' 3/93

Chang nhln khuon ~t dii rru1"t trQn sinh khi Clla Tuye"t lfuI sau euO'l, roi lay ehiec khiin gfuI day d~ phUlen. Do~ chang d~ be QuYnh buOc ra khoi phOng va nhet v(>i buc thu VaG tUi

TrUc dang thlit thit ben ngoai. Thay U bu6c ra, nang nhln nhu muo'n hOi. U noi th~t nh~, miit nhln VaG hu khong: - Tuyet rru1"t roil TrUe om eh:3.m lay be QuYnh, oa len kh6c nue no. Ben ngo~ ngQn gi6 cuo'i nam viLa th6i quakhung cua quen khep l~ m(>t it hoi l~. ~1f.1

6m vie'f I1huI19 d0l19 chu l1ay khi bie'f ch&c ..a119 m,'l1h khol19 COI1 s5119 Clu,?c bao lau l1ua. /\/e'u Ml0119 Clu,?c 9<iP I~i al1/v em se nho- T".uc f~o I~; anI. la thu nay. T".uc CIa Cle'n tham em H.~f nh;~u Ian. Va hom qua/ fracc kh; em vief la thu nay/ em va T".uc CIa 110i chuY~11 vOi I1hau th~f nhi~u. /\/0; Cle' cam ,/ " _"t'" _I ,,' I " ,/. / 119uytp'l f >'0''freu/ " 1110119/ ae cnap nl1~11 m,?"f 11111111 Cle' 9e;; 9am m9f f,'nh cam 119a n9h;# T".uc CIa nll~n 10-; fal- cel. A

a Ie fl'On9 H.am fam anI. van con h~n em., v,' em CIa phal1 b9i al1h. 6m khon9 mOl1g Clu,?c al1h H.a tlIU. /\/Mu119 em x;n v;e'f lel1 Clay I1MUI19 9,' CIa xay ~ fu 119ay al1h ~ Cli. V,e'f I1hu m9f S,! fUCm9 thu~f. KJrol19 ph a; ke' Ie' hay b;~n m;l1h cho I1hun9 fa; lam.

Lx

Tu n9a}! al1h ~ CI? al1h H.uCm9 hay Cle'n nha Hm em. 110; se co'9&n9 Hm m,?; each Cle' 9;uP Clo al1h sOm thoaf kho; f~; ca; f~o/ fuy~f I1h;en khol19 CIa Cl9 11g g,' Cle'n van CI~ CIa; chac Hnh cam. CiAng v,' S,! 10 I&n9 va Clung CI&n Clo/ 11I1n cal1g luc em cang f;n fw5ng vao hem. M9f ngay k;a Lx Clua em CI; fham ant.. LX bao CluCm9 ~ b&c xa I&m., ph a; CI; may I1gay mOi Cle'11. Fem Clo/ fl'0119 m9f quan f~ f8; fan 0- 1190~; o thanh plIo' Hue.; CIa Cl9f nM;el1 vao phong cwyn9 buc em... /\/a; k;nh hoan9 khon9 b;ef pha; cau cuu vOi a;. AnI. oil COng Iy bao g;ocUl1g nd'm fl'Ong fay kJ co quy~11. CQu 110; Clo luon luol1 Clung 0- bal- ky x5 1.9; 11£10. Va 110 CIa ung I1gM;4m vao CU9C C/O-; cua em fl'Ong Clem hii; hUl1g 0- ngo~; 0 H.anh ph5 Hwf. The'la he'f. Hef COI1 cho- CIt;» v,' stf thuy chul1g CIa vo naf duOi ban fay cua m9f b~o I,!c co fam voc. I-/ef con fuemg la; cho ha; Clua. He'f ca clluye'n CI; tham nuoi v,' I " ".. I • '" f ~nl1 I aang _"t _I' x 110m sau L y' 110/ ~ng Cn/en olen ~ 0- bien 9;Oi Hoa- V,~f. Tu Clo/ em Cleo man9 m9f m<ic cam f9; fa; ClO'; vOi ant.. 6m khon9 COI1 xung Clal1g I1Ua. 6m xdu 1.5 I1e'U pha; g<ip I~; ant.. Cu 9c C/o-; C/a xo em 11£10 m9f 101 C/i khong I1go H.oaf. Va em CIa bd'ng long lam v,? Lx/ Cle'

Lx

Lx

Lx

57


anh cO fhd quen em ~ ad sau ao cho chao ao; mt?f num ~t?f oan nghi4f. Tu Mc anh f,.c v~/ Ly cung kham pha I"a ~ng em van con ngM atfn anh. /Ven sau khi be Quynh frOn ba fu~ Ly aa mang fat ca v5n litfng fl'Ong gia Cfrnh len /Vha Tl"ang mua mt?f can nha mOi va chung s5ng vOi mt?f nguo; Clan ba khac. Ly con mang fl'Ong long mt?f Y ni4m J"t31 fai f4/ v,' cho ~ng be Quynh la aua con len luf cua anh va em. Cho nell fu luc 19f long m~ con em aa ch&ng bao gic bitff atfn finh H,u011g cua mt?f nguo; chao Khi em mal & ,.a? nhc anh bao b9C dtlm aua con em. /Vo khong co ft?i g,' ca. Tal ca cM v,' em/ v,' Sl! quytff C/fnh cua em ngay fY'Uoc nen gic , con em p I ,al •. sap J I!.~ 1 nay ma~'f' ca cl1a al1 m'!!. A 1111 hay cung vOi r~c/ dal1 be QUYI1/, ai H,Qf xa. /", '''''''f :l:). "f-? ~ ~f ... -? A.' , L-Ql1g xa cal1g TO • ,/,/1 ae xay m9 TO am ma em chdc ~l1g T~c aa ul1g fhuQ/'Y ad dt:;ly da cho be Q~'yl1h l1el1 I1guo;. Va mOl1g al1h cUl1g I1hu T~c hay H,uo'l1g yeu no nhu con l'Ut?f cua m,'l1k

em

co I1hc cQu f-Iai cua al1h giu dum mt?f so' v511 fu I1gay Ly b6 ai. Al1h cu a61 g4p ol1g ay/ v,' m9i vi4c a~u aa au,?,c chu511 b; S&11 sal1g.

em mOl1g al1h ao; ao; ht:;ll1h phuc. Tu)!tlf

U dUng yen sau ngoi rn(>, nhln TrUe loay hoay elim

may nen nhang xu6ng dli't, long ng5n ngang nhfLng

uu phi~n ehli't u de'n dau x6t. Lam sao duqc? Chang da e6 h~n v6i Thll, va ehua h~ nghi de'n TrUe. Be QuYnh se phw v~ v6i 1m n(>i eua n6, theo quy l~t eua xa hQi T9i nghi~p eho Tuye't! Ne'u cOn s6ng, nang se thong earn eho nBi kh5 eua ehang.

a

-AnhU! TrUe da dUng len ttl lau va gr;>i khe. - Anh U! Chi Tuye't e6 n6i gi v6i anh khong? - Khong! Lue anh vao, Tuye't dang hli'p h6i. khong n6i duqc gi ea.

M(>t thoang buBn ehv.p nhanh xu6ng doi mlit trong sang ella TrUe. Nang quay l~ nhln ngoi rnQ cOn nBng rnw dli't rnOi. TrUe noi nho nhu d~ t\;1 minh nghe: - V~y rna em tllang anh da bie't. U buOc de'n g'an hon va eh~ nh~ vao bO vai ngubi eon gru. Chang thli'y ro da thit eua TrUe run len vi rn9t earn xue rn6i ll,l qua dQt ngQt. - TrUe! Em hay nhln Ida! Ngubi con goo quay l~ nhln theo huang ban tay eua U. Nang eh:1ng thli'y gi ngom em b6ng eua hai ngubi dang d5 dai tren rnl)t dli't IBi lorn. - Gi v~y anh? - B6ng nling! TrUe nga ngae: - B6ng nling thi sao? - Thl duQC tl,lo 00i anh rnl)t trai nre ro, va se tan bien khi dern dern bao phu vai hang Vl,lll gir;>t suong nhu nuOc mlit eua nhfLng ngubi dau kh5. - Anh n6i gi v~y, anh U? Gir;>ng TrUe hoang mango - Em hay nghe anh noi DOi s6ng thuang e6 nhfLng uOc mo. di: e6 uOc rna la vi eon ngubi ta thieu th6n. Coo b6ng nling duqc tl,lo 00i anh ml)t trai. Nhung ml)t trbi l~ khong vinh vi~n oon ta. Va rna uOc thi khong bao gia trr;>n v~n. Hay ~p lam rn9t ngubi khong nuoi bli't ky uOc Vr;>ng nao nAm qua tfun tay eua minh. Hay ngru do nhu la rnQt eru b6ng duqc tl,lo 00i anh rnl)t trOi Ne'u minh eu rnu6n theo blit, n6 se ehl,ly mai eho de'n khi suong xu6ng. Khi do rnai bie't r~g minh da kh6c vi tuy~t vr;>ng.

sa

a

Ml)t trai da nghieng v~ huang tay. Anh sang eua bu5i ehi~u nern xu6ng khu nghia dia hoang tan nhfLng tia khong du nong nhung vfullam sang to rnli'y mum nam dli't da bi lOp eo ehe kin. Tr<;m bai tha rna ehi eo hai ngoi rnQ duqc xay b~g xi rniing d~p de. Phan m1a eua s6 eon l~ d~u lam ~g da ong. SO' eu6i e-ung ehi hi nhfLng v. dli't nhO eao, bi dam eo yang ehay bu quanh eh~g ehit. Chi~u hOm kia vu.a eo them rn(>t V. dli't rn6i. Nam rnB hay eon ~eh se va eao h:1n len. Nhung rBi day, ehlie ehlin n6 se lv.n d'an xu6ng eho de'n khi mll't h:1n dli'u ve't eua rn9t nm yen nghi ngan thll, va eo d~ se xoa tan dli'u ve't eu6i e-ung eua rnQt dau kht3 da qua.

58

TrUe di rnQt vong th~t eh~ rru quanh ngoi rnQ, va tra v~ ehB ell dUng d6i di~n v6i U. Nang nhln vao mlitehang. - Nhung em nghi r~g, thuong anh khong de'n nBi phwla rnQt uOc rna nAm qua tfun tay minh. - Nhung qua tfun tay anh. - Anh khong thuong be QUYnh? - BOla rnQt ehuy~n khae nua. Ngung rn9t ehut, rBi Mng dung TrUe l~ hOi: - Anh khong thieh di xa sao?

Phap Am s6 3/93


11 nha ngay den la tint cua Tuyet. Nhung chang khong th~ phiin bQi TIlU. Tnic chi la m9t co em gm nhO th~t d~ men. - Di xa? U dang tim cau tra len trong dl1u. - Ph iii! Xa th~t la xa 1m l~g den cho hai nguOi TIt cuoi lang co tieng cM sua ran lam Tnic ngfulg len nhin. U noi:

a

- Di d~ lam gi? Di va d'eu ciing cUng m9t nghia sOng. Nhung neu duQC sOng va chet tren que huong minh bao gib ciing vfuI han. Anh da thay nguen ta ra di, di m9t cach len hit va SQ ~t. Di hoi ha va bO IGri sau lung nhiillg giQt m~ hOi da ket thanh gia bO IGri nhiillg giQt mau da ~o thanh con ngubi. v'e thi tha h~ th~ huang tru6c cm khB Den khi eua nhiillg nguen IGri. Th~ chi co nhiillg nguai eon dUng 8\1 hao nhoang eua minh d~ cuap dOC;lt "t'inh yeu" cua anh em. Nhu v~y, thi di d~ lam gi? - Vi be QuYnh rna anh! - Em c6 chik rfulg khi ra di, be QUYnh se c6 duQC m9t tuong lai sang sua han khong? - Em khong bie't! - Anh ciing ch~g bie't gi han em.

san,

tra

a

GiQng Tnie chqt nhien IC;lllh lUng: - Sao anh khong noi th~t long minh? 11ngongang: - Em muon anh n6i gi? - N6i rAng anh muon IGri day chi vi m9t IY do nao d6 khae han la duQC che't W que huang. U tha dai. 1m l~g m9t hie lau chang mOi tra lbi:

a

T¢p tho 'thuong co dan t¢c' PhongSon

Nha tho IC;lC t6i Vt100 dao Tay cl1m chen ntQU, tay chao nang Tien Chan di bu6c nga, bu6c nghieng X3.y tay danh va taeh rieng eua Trill Tien bu~n gi~ du n~g len Du6i anh Ngong SI qua d~i co hoa Phap Am so 3/93

- Phiii! Nhung tie'c rAng anh khong xUng dang vOi em. Anh da gill r~i Tnie im l~g th~t wi nghi~p, nhin xuO'ng cm bOng cua minh dB m9t v~t dai tren nam m~ ella Tuyet. - Em hi~u r~i Anh da c6 h~n vOi nguen khac.

U nhin vao khuon m~t nguen con gm dang Mt d'au kh6c. Chang gQi nho: -Tnie! Nang khong dap 1m. chi gC;lt nu6c mAt r~i quay qua bO di. U n6i theo: - Em dUng ~ anh! Tieng nang

tra IGri trong gi6:

- Em chua c6 cm quy'en ay.

U nhin theo Tnic de'n hic nang mat hut sau

r~g

caydAngxa. Ml)t tren xuong thap han. Cm bOng cua chang chC;ly m9t v~t dai thl1m thkt nhu dem den cUng C\1C cua mQt ngay mai dl1y phi'en muQn. Chang nhin noi Tuye't an nghi r~i nM de'n be QUYnh, va t1,1 hOi W sao tat ca nhiillg oan nghi~t d'eu Cll d6 d~n len dl1u chang. Tuye't che't la he't kh6 dau. Chang con sOng day se phiii tiep ~c deo mang cm dau kh6 ay cho de'n khi nao?

tra

l~g Ie v'e lang. Ba nen nhang vlia tan trong cm anh sang ye'u dlin cua mQt ngay sAp het. Trong gi6 chi'eu nhe nh~, 11 chqt nghe h~i chuong chua ngan nga LOng chang bang dung chUng xuO'ng 0

U

Si: ben be nhanh dao to Di qua d~i m9ng ngful ngo vai long Nhin quanh ch~g thay bOng h~ng TUe minh chang IGri quay vong hOi Tien Nua chUng mat dau chan thieng Nha tho that th~u v'e mi'en trlin gian ... Tinh ra thay te ben dang Glin cay h~ng triing. Ngo ngang nhin hoa Tay con cl1m nhanh dao to Ben hOng tach ntQU nAm tro giua tren Nha Tho nga ngful, b3i h~i Hoi thl1m: CO phiii Tien, den lfuI chung? CO sao IGri lAm mong lung! Vita tren Tien giOi IGri bung xuO'ng trlin Bu~n long Si: vOi binh dong N6c hoi ntQU triing, ngUa long nhin may Nha Tho nh~ canh phieu bay M9ng say Tien gi6i duOi cay gai h~ngD 59


Gill nguoi

a l~i

Sungei

Von Chuang - ileaund

7hi fran Sungei Besi d(j)p. Sungei co nhung ph6 lon, duang rQng, xe nhi~u, c6 phong canh d~p, co nhi~u cay, hoa va khong khi trong lanh. Nhung Sugei cung c6 nhi~u can mua bift chQt. Luc nong, n6ng th~t gay gi1t. Khi h,mh, suong mil \lP xu6ng th~t nhanh, k~ ca luc da. han 8 gia sang. Tr:;ri Sungei th~t h,mh. Nhift la luc v~ chi~u. Nhung b6ng dEln xa lQ tOa mau cam, trong suong mil nhu nhung m~t trai nhi). Tr:;ri Sungei Besi th~t h,mh vi nhung nguai ti n~ Vi~t Nam con a d6, dang phru trru qua mQt cUQc thanh l<;>c, khong bie't tuong lai minh di v~ dau. CUQc dai ti n~ cua h<;> mit mil nhu nhung hom m~t trai chi la mQt kh6i tron xam, duang nhu khong phat ra tia nling

am.

Trong tr:;ri cung khong dUQc suoi ifm nnh nguai mQt cach tr<;>n v~n. Truoc day, h<;> da. s6ng voi nhau g'an ba nam trai noi han dao nhi) Bidong. TruDc 14.03.1989, nhung nguai tj n~ Vi~t Nam a VDi nhau khoang ba thang rai chia tay, mBi nguai dinh cu mBi nuDc. Lau han la thai gian tit sau de'n tam thang. it co truang hQp han mQt nam. Sau ngay d6, h<;> c6 thai gian ba nam du dai d~ bie't ro titng khuon m~t trong Longhouse cua h<;>. Nhung khuon m~t gianh nhau tit mie'ng thit ga, sO nUDc mua.v.v ... va danh nhau c6 khi chi vi mQt chB nAm khong vita y. Can nhung vi~c chung nhu lam v~ sinh cho Longhouse, giu gin tr:;ri sli\ch d~p thi khong thify ai gianh nhau ca. H<;> c6 du thai gian d~ thify nhung bQ m~t dUQc g<;>i la d:;ri di~n cQng dang nguai Vi~t ti n~ bi~u lQ tinh ca.ch lli\lilng cua nhung nguai nay. Do la nhftng nguai giu vai tro d:;ri di~n rna doi khi hanh xU S\1 vi~c cu nhu la ke ph\lc V\l nguai nuoc ngoai. Con d6i voi dang bao cua h<;>, h<;> hli\ch sach, gay kh6 d~ va nhung lli\m. Nhung h<;> quen rAng vai tro d:;ri di~n cua h<;> chi th~t S\1 c6 y nghia va c6 suc m~h

60

th~t S\1 khi co dem he't nhi~t tinh cua minh ra

ph\lc Vl,l dang bao hay khong. Trach chi nguai ngo:;ri qu6c bay ra tro thanh l<;>c va xu d\lng chu "kinh tt', "chinh trj" d~ phan bi~t ke nay, nguai khac. Ke dim d'au dift nuoc ~m dung can bay to S\1 th~t phu phang han khi so sanh dam nguai ti n~ chua dUQe dinh cu cac qu6c gia d~ tam nhu mQt thu c~ ba day thilng. Tift ca cung do chung ta rna ra ca, do nguai Vi~t chung ta t\1 lam xifu chung tao

a

Nhung thai gian d6 cung du d~ nguai ta thay dl1Qc nhung con nguai dich th~t la nguai. Nhung nguai nay nhl1 la nhung chien Sl, chien difu th'am l~g trong b6ng t6i. H<;> bie't dau xot voi nBi buan chung cua dang bao. H<;> nhift quye't lam cho bAng dUQc nhung vi~c c6 ich cho cQng dang, dil la vi~c nhi) nhift. H<;> khuDC tit nhung vi~c lam, lam mat di nhan cach va danh d\1 cua mQt nguai Vi~t - dil la nguai Vi~t ti n~. Do do h<;> khong bao gia lam nhung vi~c c6 tinh cach tay sai, nhung vi~c ill nguQc l:;ri quy~n lQi cua dang bao. H<;> khong khoe truong thanh tich. Nhung nhftng vi~c h<;> da lam dl1Qc la nhftng vi~c lam c6 gia trj lau dai. Hi~u qua cua nhung vi~c nay khong nhift thai vi vi~c h<;> lam co tinh cach chien 111Qc. Hai l'an Bidong nBi sOng. Quy~n lam nguai dUQc thitp sang. Thai gian ba nam dao da. lam ifm nnh nguai. Neu khong c6 nhung con sau lam r'au nai canh, tinh nguai day qua la da. dUQC suoi mQt cach tr<;>n

a

a

am

wn. Rieng wi, khi rai tr:;ri Sungei cung c6 dUQc nhftng ky ni~m dang nho, lam con tim v6n da nang nan yeu thuong dang bao l:;ri cang dUQc ifm ap han. Sang 31.10 la ngay rai tr:;ri. Chua sua so~ dUQc mQt ti gi ca, ne'u C6 van truang Phap khong dua cho chung wi mQt it ti~n m~t lam qua ... va mQt nguai b~ ten Khiem cho mUQn truoc mQt s6 ti~n. Toi mu6n c6 mQt buBi h<;>p m~t chia tay voi b~ be, voi nhftng nguai than quen vao t6i 30, rna de'n trua hom d6 wi vdn lUng tung khOng bie't 1:.6 chuc

PMp Am s6 3/93


nhu the" nao, du chi la mQt hQp m:)t thuang, khong phru. bu6i party chia tay. Vi wi con phru. lam cho xong cru. Request cua mQt

nguai hQc tro nen don xin phep t6 chuc mot bu6i hQp m:)t cung do mQt nguai hQc tro 10 cho tit d1iu de"n cu6i. Giam thi tr;.ri nguai Mii khong cho t6 chuc trong phong cua wi 0 (vi thu9c chung cu moi xay). Anh Chin, ph\l trach chua Cao Dai dii s6t s:1ng cho muC;m san tr6ng truac chua muon ban ghe", ly dia.v.v ... Vi~c giru. khat hoan toan do anh Tu The, thanh vien HQi dang quan can chinh tr;.ri giup do. Anh dii phru. nha de"n ba nguai chau trai, mQt nguai chau dau ph\l tay. Khong c6 duc;1c s1,1 tich c1,1c giup do cua anh Tu, bu6i hQp m:)t c6 Ie dii g:)p nhi~u kh6 khan. Chuang trlnh duc;1c di~u khign linh dQng do cong cua anh Hi~n va Hi~p. Khong khi duc;1c ham n6ng luc anh Chan, nguai ph\l trach huang ddn ky thu~t t~p luy~n cua Cau ll;lC bQ Khoe n6i cam tuong cua anh v~ thai gian lam vi~c trong Cau lac bQ. Anh Kim Dung n6i qua v~ thai gian "tli thrl" cu6i cung cua anh ta khi Cau Ll;lC BQ bi nhfulg nguai tU khu F tran vao va bi ong trl10ng khu F qu1iy nhi~u luc khu hQ bi giru. tOa, khong kie"m duc;1c nha t;.ri nhfulg khu khac ... ang trl10ng k!lU F mu6n c6 mQt van phOng lam vi~c d~p lam san hOi nguai khac. Cac em hOi vien khac nhu Khru., ~ang ... dii chiu tr~ nhu路 anh Dtlng va dii g6p nhieu cong suc vao vi~c lam mQt cru. lang den Trung thu th~t to, th~t cung. To b~g ca mQt v~ng ?y om cua mQt nguai cao IOn va n:;tng de"n noi bOn con "kitn cang" IOn nhfft cua Cau lac bO vac di rna con tho d6c. D~p thl thua mQt vhl do~ vi khac, nhung ne"u cfft vao bao tang vi~n thl c6 Ie se chie"m ... vo dich, vi dQ b~n cao nha khung den lam toan b~g slit sau. Cac em c6 vai ky ni~m nhO, ctlng thich thu khi duc;1c phat bigu cam tuong. Va r5i Thanh H~g tl;lo khong khi soi nBi hk len vai bai hat "Con buom vang" b~g ca hai lai Vi~t - Phap. Nha d6 Thanh Thuy duoc manh dl;lll tie"p theo vai ban "B~i phrin" d1iy ~ nghia. MQi nguai hang hru. vai khong khi thiim duom tinh than huu. Ai khOng hat thi kg chuy~n hay khong kg chuy~n thl phat bigu cam tuang. Khong khi buBi hQp m:)t tuong chi1ng dii no d1iy tinh cam thi mQt nh6m b6n nguai de"n lam cho chuang trinh cang thiim duam them net dam da trQn v~n. Anh HuYnh, ph~ trach Ban b~o chi P~ong phat trign cQng dang ben Bidong, hat mQt ban dan ca. Anh Nguy~n Ml;lllh An Dan , cung trong nh6m bao chi n6i tie"p b~g mQt bai tho th~t hay.

Anh Truong Hang Son, di dau mot luc khi tro l;.ri, dQc bai tho "Qua Kuala Lump~r M';g nho fJa L<;tt". Luc anh dQc, trai dii Wi lllm rai. Phia truac chua Cao khong e6 dim. Nhb ngQn nen soi sang, duqc cam hOi nguai ng5i cl;lllh, anh mai dQc duqc bai tho vua mai sang tac luc chi~u.

ve

pro

Phap Am so 3/93

Nhung dong tho nhay mua nhu anh ne"n lung linh, nhu hoi tho cua mffy ch\lc nguai dang yen l:;tng thuong thuc. Bai tho d6 duoc yeu c1iu doc lai 11in nu~. MQi nguai di qua dubng, dUng t~ l~ nghe, van chua rOi buac.

-" --"'== r -.: .- .-

Dii he"t gia hQp m~t trong don xin phep. Nhung mQi nguai con cha anh Nguy~n The" Dtlng hat mi?t bai do anh sang taco Anh chua bao gia nh~ minh la nhl;lc si, nhung nhip ill~u long anh dii lay dQng s1,1 thuc tinh cua nhi'eu nguai, nhfft la giai thanh nien tren dao. Anh dii sang tac nhi~u ban nhl;lc, duqc dang tren nhi~u to bao Vi~t ngfl 0 nuac ngoai, trong thai gian anh s6ng tren dao Bidong. Nhfulg ban nhl;lc do anh sang tac n6i len duc;1c tinh W dan tQc, nghia dang bao. Anh ctlng tham gi~ sinh hOl;lt trong Cau ll;lC bi? Khoe, ph\l trach phau van ngh~. Cau 1l;lC, bi? Khoe la mQt t6 chuc duy nhfft tren dao ~p hQp duqc nhi~u thanh thie"u nien, do nhu c1iu W phat rna thanh, vai m\lc dlch ren luy~n thanh thie"u nien v~ cii hai m~t thg xac va tinh th1in. Khi chuygn'ttai tU dao Bidong sang Sungei Besi, hQi vien cua 路Cau ll;lC bQ dii tham gia tich c1,1c trong nhi~u cong tac cQng dang.. Vi tau cua Dtlng mang s6MC 501 slip sUa duqc thanh 19C nen Dtlng chtfii.-sang ta~ dugc mi?t ban nhl;lc rna anh em n6i vui la ban nhl;lc "chua sang tae" ... nhbl dg co them bai hat thay vi chi c6 bai "Khoe vi nuac" duc;1c sang ta~ cach day mffy ch\lc nam, rna bay gia anh em hat l;.ri vdn con thffy hay. Dtlng ill dau mot lat tro l;.ri, hOi ra mai bie"t, thl ra ill muon dan. Anh vlia h~t ~a t1,1 danh dan. Ban nhl;lc ~a dut, tie"ng v6 tay don d~p, kh~e"n mffy anh em ph\l trach Chua, khong no nhac l;.ri lai yeu c1iu chffm dut bu6i hQp m:)t vi dii he"t gia ghi trong dan xin phep. Neu khong vi thbi gian hl;lll ehe", rnQi nguai se ng5i ben nhau dg tieng long con yang len miii. Vi trai dem Sungei khong con ll;lllh leo, hQ khong con cam thffy don di?c va vi hQ bie"t r~g chi con 61


mQt khoanh khlic nglin trong dem nay, ngay mai hQ se khOng con g'fin ben nhau nua. Bu6i hQp m~t cling c6 vai khuye't di~m. Anh Tu The vi qua nguyen tic, SQ vi ph!;lm lu~t ca'm cua tr!;li nen dii khong thau l!;li di~n tie'n bu6i hQp m~t bAng mQt bang casette. Anh Hi'en khong gQi ngubi thQ ch\lp hlnh, do cf6 hinh 8nh aia mQt Truong If'ong San nglli ngim tho ben ngQn ne'n, t\{ nhien va I~ ~ up mQt nol fDUi tJiifa anh ~n, khong dUQe gIlll;p.. Nhung JDQi neuoi c6 ~t dem dO c6 Ie &;u cimg mQt su.y nglllnmg am tfi.anh ~ Iiinh inh nao -- ciing;,se ~ eli; chi c6 ~ khlc san vao tUn nao tIii nIriJbg- IiiDIl anh, am thanh cf6 se vinli ~n ddQc giiI mai trong tam hi ciia mi, wguOL Tai hom ~ wi ihOng th~ nao ngO ddQI: dli wi khong uang ca phe trong bu6i hQp mljt. Troi Sungsei dem d6 th~t I!;lDD, nhunlt lOng wi cam tha'y a"m vo cling. Th~t tinh wi ldiOng non nao cho ngay roi tr!;li hom sau, nhung co Ie wi khOng ngu. dUQc vi tinh cam cua MUng anh em con a l!;li. Sungei cIii danh cho wi nhung tinh c3m th~t nBngh~u.

Cac b!;lD than thuang cua wi ail nhung nguoi con a l!;li Sungei Besi! cac b!;lD nghI gi sau ba nam sOng a da"t nuac Mii Lai. Hon dao Bidong la nai t!;lm dung, nai dung chan d~ di de'n thien dang rna uac hay da'y la mQt tr!;li giam kh6ng IB? MQt mai khi rai da't Mii, wi nghI, t\1 cac b!;lD se c6 mQt cau tra lai chinh xac. Rieng wi, sau nam 1975, dii tha"y minh sOng luu day tren chinh que huang cua minh. Vi mQt S\1 thuc bach phill ra di, chu trong long wi, th~t S\1 c6 cam tuang nhu them mQt l'fin tha"t tr~. C6 th~ nao phill rai bO da't nuac mai giup cho dBng bao chung ta dUQc mQt di~u gi d6 chang? chlic chlin la dai vai mQt nguai tam huye't dung truac v~ m~nh thjnh suy cua

62

dan tQc, dli ba't cu a nai nao hQ d~u c6 th~ giup do dBng bao cua hQ. DI nhien, ye'u to thien, dia, nhan tliy theo muc dQ dUQc ph6i hQP, chAng h!;lD tren binh di~n qu6c gia hay quac te', se c6 hi~u qua khac nhau, nhung tren th\1C te', ba"t cu ai dii d6ng g6p cong suc cua minh vao IQi ich chung cua cQng dBng, dli Ia vi~c IOn hay vi~c nho d~u dUQc dang hoan nghenh. Toi khOng tha"y tie'c thbi gian ba nam sOng tren da"t Mii. C6 chang, chi vi wi chua th\1c hi~n dUQc nhilng gi rna wi rna uac rna thoi. Hoai vQng a'y khOng phill chi cua rieng wi. Ta"t ca ai ai cling rna uac dUQc sOng trong mQt da"t nuac thanh binh, no a"m, mQi nguai hoan ll;lc, yeu thuang, giup do nhau dli hQ dang sOng a que nha, trong che' dQ CQng san hay dang sOng t\1 do W cac qu6c gia d~ tam. Vi hoai vQng v~ mQt uac mu6n nhu the', wi chua bao gio cam tha"y cong vi~c cua wi du~c hoan thanh. .. va vi the' wi v~ con di Wi. Ai thanh lQc la mQt can tra wi dii vUQt qua. Ngay nao dBng bao cua wi con trong ill nay thi canh luu day v~ con va co C\1C v~ chua cha"m dut. Mang tam tr!;lDg tren, rai da't Mii rna long nhu con a tr!;li. Khi xe bus cha chung wi tu phi truang Manila v~ de'n g'an c6ng tr!;li chuy~n tie'p (Transit camp) wi bie't rAng dai ti n!;lD cua minh v~ con dang tie'p di~n. Hom a"y c6 hai S\1 ki~n lien tie'p lam wi buBn khOng it. MQt sO nguai Vi~t tj n!;lD a d6 tu truac, khOng hi~u sao dii chili chung wi la "di nhli dan cho"!.. MQt vai nguai b!;lD cling de'n tr!;li chung chuye'n vai wi khong bie't nghe truy~n tai the' nao rna to nM vai nhau rAng phill clin th~ vai nhilng nguoi cli trong tr!;li. The' nen hai nh6m nguai mai cli e de, tranh tie'p xuc nhau ... Dem d6, nh6m nguai mai chung wi phill t6 chuc thay nhau canh gat. Oi! cling la nguai Vi~t rna sao xa ll;l qua! BuBn thay! Sang hom sau, wi quen dUQc mQt nguai b!;lD mai. MQt ph'fin do thai dQ nBng nhi~t cua anh a"y. Anh vui ve tie'p chuy~n, noi cuai thoill mai trong S\1 than tinh cai mo. Anh loi cu6n dUQc cam tinh cua nhi~u nguai khac trong khi tro chuy~n vai anh. ChAng hi~u vi ly do gi anh l!;li bi "rat" thanh IQc, du anh la mQt quan nhan va dii s6ng che't vai dan vi de'n cu6i thang tu 75. Qua trao d6i, wi bie't dUQc anh 0 g'an chQ Tan Binh, qu~ 3 Sai gon. Chi bie't dUQc v~y thoi vi xe dii chuy~n banh. Anh nga ngac, con wi thi bang hoang. Chua kip hoi ten anh la gi la dii chia tay. Anh v~ con a trong tinh cam than thuang cua wi khi ngBi tren xe vai bao suy nghI v~ nguai b!;lD chQt quen. Anh khie'n wi ban khoan v~ sO ph~ cua han muai ngan dBng bao a tr!;li Sungei Besi. Toi tha'y rAng minh c'fin phill lam gi d6 d~ cling dBng bao lam nglin l!;li con duang di Wi uac v9ng chung cua dan tQc. Long bBi hBi xuc dQng, wi nghI de'n v'an tho d~ ~g nhilng nguai con a l!;li Sungei Besi.

Phap

Am s6 3/93


Den Transit camp, Manila moi biet mlnh ia ai.

Tr{1i Sungei b{1n be d l{1i thanh lpc tt n{1n van con quy-en lam nguai con dang tranh driu

l{1i thCiy chil Camp xurit hi~n cluin thay dai t,i n{1n con doL.

Sang hOmsau g{ip nguai b{1n moi din tit tr{1i Palawan vita n6i cuai, bao tin dii "rot"

Tren duang di ba-riic con xa l{1i nghe ai chili dau day "t!Li bay di giong nhu dan ch6"

C(iU quan nhan dii titng chong C(Jng Rot ma II-hOng biit lj do Hay Vt chil "ra di kinh ti"?

Ngo ngang thay dan Phi quanh day hay nguai Vi~t Nam din truoe sao thot lai cay diing thi kia?

B{1n dau long co ai thriu hiiu van cuai vui voi anh em mong m(Jt s(i chan hOa ttnh cam

M(Jt toi buon bila an gian dj nuot titng mu6ng cdm l{1t leo lai bu6i ehi~u vang vdng ben tai

Xe rai tr{1i

Dai tj n{1n ba mudi tluing hdn tr8i qua nhu coo ae m(Jng cung dong bao song kiip tha huoog

T8i ngoi d6 long con bang hoang quen hoi ten nguai b{1n mai nhung Sf}i day t'tnh cam con day

Dao Bidong hai [{in n6i s6ng quy~n lam nguai dUf}C thiip sang cau ra di kinh ti khOng con

M(Jt mai nay mua xuan trd lai ta se quay qua~ ben nhau moi thg,t s(i hit dai tj n{1n...

Rai phi cang.

Xe din gan c6ng

Kinh B~ch Th~y Huang v~ QlLe Hl1dng Kinh dang sl1 phlj Thich QlLang NhQ,c Van NlIong

Thu Th'ay wi giua mua dong, L~h lUng tuye't phil, b~nh b'ong may troi! Que huong oi vful xa voi, Da bao vf).t d6i sao doi bay nay! Ddu khOng may vdn con may, Duqe lam D~ Ttl: vi Thliy Due Nhan. Kie'p nguoi troi n6i phu van, Bang dung doi nga Vi~t - Tlin beo may! Phap Am 86 3/93

b{1n con ngd ngac cu(Jc g{ip go sao qua nhanh bao gia anh em ta g{ip l{1i

[J

Xa Thliy, xa b~ khon khuay, Nh6 nguoi khuat bong da eh'ay thang nam! Van vuong to roi rui)t t~m! L(,I.c lOID xu 1(,1., ban khoan duong v~! Nh6 hom Tam Bao Quy Y, Th'ay ng'oi dful giru, em quy mi)t ben * Kg sao cho he't n6i ni~m, Vuon Quynh tlnh nghla tham nien tron dliy. -Horn nay con kinh B(,I.ch Thliy, Cho con buong xa, to bliy tam can. Vuqt qua biâ&#x201A;Źn thLn non ngan, Mong nho cong duc Thliy ban an lanh. cliu xin Chu Phf).t dQ sanh, Cho con liing diu, tam binh l~g yen. - Nguy~n diu ne'u co phuc duyen, Co ngay tai ngQ thoa ni~rn u6c mongo Xa xoi long vful doc long, Xin Thliy bao tr9ng, huang dang Iau b~n.

* Em Th!J,c Trinh nay dii mdt. 63


Gi~c

Th~n

ngii Tien

De me? Phom ThuQng Chi toi Chua Von Phuoc - Hue

J{,ng Huang, mil Ng1.l van vuong, Hill. Duang dli't Bllc, Wi nuang canh chua. Nghe cau kinh M sam trua, D~ h6n thu tha say sua cua Thi~n. Tnlm nam gillc ngil Th"an Tien, Bao nhieu uli't h~ oan phi~n tieu tan. day xa lanh tr"an gian, Bui dbi ni sach trang ngan sanh dai. X~ xa thli'p fuoang lung d6i, Bao cay h6ng tla dam ch6i nay hoa. Huang thorn ngao ng~t g"an xa, Chim oanh thanh th6t h6t ca tren canh. Nhililg khi em a trbi thanh, Phli't pha ong buOm. li~ng vanh khang gian. day gi6 mat trang ngan, Tieng chuang, tieng mo x6m lang ngan nga. day nhililg bu6i chi~u ta, Co hoa niing nhuQm th~t la canh tien. day bao thu thien nhien, Ngan nam nli'p cua Ph~t hi~n tU bi. Nam rna duc Ph~t Mau Ni.

o

o o o

Nhan Ie kY ni$m '100 nom sinh' Than phl,J (17-12-1992).

Hat ru em Dop IOi bai 'Loi ru mua xuan' cua Em P.T.

!:1Juan v~ chi hat ru em, Ngay tho nhililg thua em d~m nam XUa. Ngil ill em, mQng say xua, Quen ill nhililg n6i chat chua dbi. Ngay xuan chi hat "A ail " Biet bao 19<: biec d~t Ibi ru em. Ngil ill em, mQng dju hi~n, Vu tu liing het tri~n mien an tinh. T6c may vi1ng tran con xanh, N6i dubng xa tru6c chOng chenh dii g"an. Tren canh man man to xuan, Mam non dii nhu thfun nhu"an m6c mUa. Ngil ill em, mqng thlim xua, TInh tham khiing khit dc,1i cM g~p em.

a

Uen Trang Phom Th! Ngoon

J{oai cam

Dii tOi yen bb bi~n Viing Tau Chot nhin nghe s6ng v6 r~n yang B~~h b6ng mli'y chiec thuy~n dang d~u Nhli'p nhli'p vai con s6ng d:1y dua Nho thua thanh binh trbi r~g anh In trong ky uc manh tranh yang Thai thai luyen tiec lam chi nua B6ng dB. tan r6i, long quiPlg dau!

64

Xa nha xa T6 quo'c Ch~h n6i nh6 ni~m thuang! On sau mang triu ganh Nghia niPlg ha xem thubng Dbi ngubi trong mQt thoang T6c dii som phai mau Con mong gi troa l~ Dli't nU6c x6m lang XUa! CaoKhoo

Phap Am s6 3/93


Loi Chinh Nghia

Tuang ni$m den Nguyen Ng<;>c DOng, Me 504, nguoi m6i chet sau dot cong bo ket qua thanh I<;>c ngay 5.3.1993 tQi Sungei Besei , Malaysia.

Thu d9C xong tim nhu ngilng l:;ri Nguai blPl nao vua che't 0 Sungei Tr:;ri ca'm kia cua da't nuoc Mii Lai Chon dung than hay Ia nai tu ngl,lc Song kh:lc khoru khOng mot tia hy v9ng Nao ai nguai can dam dung len Thet yang to tie'ng noi cua con nguai Nhung nguai dii dung len doi quy~n s6ng Day khOng phru llin d'au tien ta noi Tie'ng tl;l do va tOn tr9ng nhan quy~n Dao Bidong dii hai llin n6i song Vang v9ng xa khi tie't dan Vi~t hung Da't nuoc ta t:;ri sao ta khOng o? .. Boi muu toan d6i moi dii khong thanh VI W do rai da't 16 ra di Bao nguy khan ta m:)c nhien xem nh~ Dat Mii lai nai dung chan tlilm tru Co phru la dat hua cua ta dau The' cho nen lai khinh mi~t ham hB (1) Dil chlilm phru song thlin ngoru hru dao Nhung xa kia nai he'n bO ao v9ng Tl;l do dau !? ... ta nhin l:;ri nai nay Giay thep gai giang, hang rao thanh 19C Sl;l ba't cong tran ngq.p qua d'au nguai Ti l~ d:)t ra, con s6 bat nhan (2) Roi lfP xuong tU tay ten dao phu CPA phiii la mi a'y hii? .. Tie'ng noi luang tam tie'ng cua loru nguai? Hay chi la nhung tr3.i tim chai SIPl ?!... Quye't dinh ph~ nguai may moc diing dUng.

Phap Am s6 3/93

... .

Cac blPl hoi !.. Duong con dru, chung ta con tie'p buoc Ngfulg d'au len nhin phia truoc tie'n len Doi nguoi ngil v~ con bao lop khac Ke chun chan khong ngan dong nuoc Iii Gia tri cuoi cung khong phru dUQc thua Dinh danh dl;l danh cho nguoi chinh nghIa Thu gap l;;ti tim bBi hBi xuc dong Mot chie'n sI tl;l do da khuat bOng Nhung linh hBn diing li~t v~ con day Thlip ng9n duoc trong tr3.i tim dBng lo:;ri !

Norway ngay 26-3- 1~3 Dam Ngc;>c VOn Chuong

Ghi chu: 1) Veo nOm 1989, Thu Tu6ng MO Lal cho r~ng nguol tl n<;m la c¢n bo du61 day thOng rac. 2) TOI Mo Lal, ngay cam doo 10 14.3.1989. Cac trol ti n<;m khac 0 vOng Dong Nam A c6 m6c cam khac nhau nhung cOng trong nom 1989. Rlang Hong Kong, ngay d6 s6m hon cac nol khac. Ngay cam doo dUQc thong boo tu CPA (Chuang trinh hdnh d¢ng chung) do m¢t s6 qu6c gla tran the giol dong kY ket thl hanh. sau khl loan boo chuong trinh. CPA do dua ngay ra con s6 sa d¢u thanh Ic;>c la khong qua 15%. Nhung nguol dUQc d¢u, dUQc qui la dl$n chTnh t~ nhung trong con s6 d6, phtm Ion thu¢c di$n doan tv vQ chong, nghia la dUQc xet d¢u vi co chong ho¢c vQ " nuoc ngoai. dO nhung nguoi ay truoc day ra di vi Iy do gi.

65


CoPhong tr1.idng lao Vao dai nha Nguyen (1280 - 1368), khoang nam Chi Hoa (1328), tren mii Di~m Thuong c6 mQt vi ~ tu, phap danh la Chinh Nhgt, dlilO hi~u Co Phong. Ngru v6n nguai Chau qu~, theo he;>c Kh5ng. Thliy la mQt vi Tu tai n5i tieng. Nhung do thi~n can, luc sinh ra mai dliy thang con trong noi da e a ky llil, chang khac khi he;>c tro tni bru, cha m~ nglilc nhien Mm. C6 mQt nha su khgt th\1c truac cua nha, gl)p a hom hang Ngru a tren tay, rna mi~ng cu ra tie"ng, kh6c khong phru kh6c, cubi khOng phru cuai. Nha su mai 1l1ng tai nghe rBi nh~ ra dua be dang t\lng Lang Nghiem Dlili Tlilllg, chinh la h6a kie"p cua mQt vi cao tang. Nha su xin vai cha m~ dua be d~ dUQc thu nh~ lam d~ tu. B\1c cha m~ cho la lai xfulg b~y, khong tin rna tu ch6i, v~ sau d6c long biit Ngru trau giBi kinh su d~ theo dubng cong danh. Lan len Ngru he;>c dau nha d6. RBi vi chuy~n khoa danh khOng phru di~u Ngru rna uac, nhi~u llin Ngru mu6n bO Nho d~ he;>c Ph~t, nhung d~u bi cha m~ roi ve;>t, nghiem khiic ngan tro. Bgt diic di Ngru clIng di thi cho c6 l~ . Sau khi cha m~ d~u qua dbi, Ngru chiu tang hai nam, rBi phan chia gia san cho ngubi trong he;>. Phlin mlnh chi con llili cru tUi da lOn, chgt mo va kinh M vao trong, xong rBi ClilO dliu len nui tu hanh. Ngubi bie"t ge;>i Ngru la Co Phong truong lao, ngubi khong biet gQi Ngru la B6 dlili Hoa thuQng (Hoa thu(Jng mch bj). Ngru khOng gi6ng cac nha su khac, khOng nhung d6i v6i cac chuy~n rUQu

66

thit, ta dam... thu gi6i rgt nghiem, rna ngay ca d6i v6i ch6n tang gia cling giu luon ba gi6i cgm Ia khong khgt th\1c, khong giang kinh, khOng ngl.l noi danh son d~ tu hanh. C6 nguai hoi ~ sao khong khgt th\1c, Ngru dlilY:

"Vi?c hpc Phg.t, d{Li di bcit dau tii nhilng hCmh vi thi?n. Phdi qic kh6, phdi vtit vd, phdi bj cai d6i, cai rach buc bach hling ngay thi cai y ni?m dam o mai khOng sinh ra, dam d!J,c khong sinh thi cai o tru(Jc bj tong khu, ma, cai thanh tinh se mbi ngay mbi din, lau dan r6i t(i nhien thO,nh Phg.t, ngay cd kinh cilng c6 thi khOng bcit bu(x: phdi ni?m, mO cilng c6 thi khOng bcit bu(x: phdi go. Niu khong khon cung ma van c6 an, khOng #t ma van c6 ao m(ic, cd ngay chi trong c(ly vao ba gia, ba tinh cung duimg, an no thi lo di chdi, m(jc tim thi ngu ngon gitic, tu nhu v(ly ro rang dii khOng thanh Ph(lt ma than sa dja ng(J,c mtiy h6i. Vi v(ly, toi lam ltiy ma an, t(i giai ldtong hhtit th(ic." C6 ngubi thiic miic Ngru dlilY:

~

sao khong giang kinh,

"UJi ze trong kinh t{Lng la tii Ph(Lt, B6 tat n6i ra. Trii phi Ph(Lt, B6 tat gidng thi du(Jc, chu nguai khac ngay nao cilng doi gidng thi c6 khac chi nguai dien gidi m9ng. Kinh k? cang ban, cang thanh chi ly. Dao Uyen Minh tuc Vai Ti~m dai Ttin, xua kia chang n6i "d(x: thu btit cau th(lm gidi" (d{)c sach khong can phai giai ro hein), du ro nguai Trung quOc dpc sach Trung quOc ma con khong dam mong gidi chi ro, huong 1ÂŁ6 nguai

Philp Am s6 3/93


Tntng quae dpc sach ngo(li quoc doi bi,nh giang, thi chi them sai rna thoi. Toi khong dam mong lam bQ,c cong than cua PhQ,t voi B6 tat, chi muon dlif}C tranh khong lam hi tpi ph(1.m doi voi PhQ,t thoi, thi nen t{i gioi, khOng giang kinh ."

C6 nguoi l:;li hoi t:;U sao khOng tim noi danh son rna ngv, Ngai d:;ty: "Ki tu hanh dint khong dlif}C ham thriy sitc. Muon cho tam khOng lO(ln thi phai tranh xa sitc d(lc, khOng nhilng do la gipng dan tiing quyin ng9t ngao, nw con la ng9n gia mat lliOt nh? tren da thit, vang trang sang lam thoa tMch tam hbn, ma con la tiing chim hot liu lo vui tai, la thuc an khoai kh6u, trit ca d'eu dang yeu, dang min. TrliOc eanh song nui linh thieng d?p de, lam. sao khOng thi khong dpng long ma cluing chrip bUt d'e thi, chi trang di gia cilng thea ngliai nhQ,p dinh, thi dent hom khuya khoitt liun sao ca tld ng8i yen tren b8 doan? Cho nen vao danh sdn di h9C thi vi~c hpc kh6 thanh, vao danh sdn di tu thi tinh din nan tinh. Huong chi ndi danh sdn nao m.a cluing co cac co din Ie bai, r6i dmg voi cac co, c6 cac cQ,u se gia tro gh?o nguy~t treu hoa. Vi thi toi bo danh sdn m.a d9n din hoang sdn di mitt tai khoi bi nhiem, thi thOi."

Nguoi hoi r:rt kham ph\lc khi nghe Ngai d6i dap, cho rfulg tu hBi nao Wi gio chua c6 vi cao tang nao dUQc nhu the'. Ngai chi thvc hi~n ba di~u gioi c:rm rna tuy khOng diu danh nhung danh cang n6i, dan chung xa g'iin phat tam chiem bai th~t dong. Nhung Ngai khOng thu nh~ d~ tii mi)t cach hoi hQt. Phiii Ia ke c6 thi~n dm thanh tin moi dUQc xu6ng toc, ne'u khong d~u tuy~t d6i khuoc tU. VI. v~y tuy Ngai xu:rt gia da lau rna d~ tii khong dl1Qc m:ry nguoi. Mi)t g6c nui, mi)t tup l~u tranh, cay rui)ng rna an, muc nuoc su6i rna u6ng, tren ci)t truoc ciia nha vie't mi)t doi cau li~n: HQc Phl)t VD an lQÂŁ, than tu hOQ-t du bien nheit thgp btU tang dia nl1{lc. Tham thi'en phi dung di, minh vein eli tQa pha IlY thien bach ca ba doan.

C6 nghla la: Hpc PhQ,t ma khong cam thCiy an l(le, tht nen di chdi khitp mliai tam tang dja ng(lc. Tham. thien ma khOng thriy de, thi nen t{i hoi, minh dti ng8i nat bao nhieu tram ngan trim bb doan

Chi c'iin g~p, Ia bie't Ngai binh sinh kh6 h:;tnh nhu the' nao 0

BB D~ phi~n nao t:;U Nie't Ban sanh tii trung Th~ Nie't Ban trong tr'lim Iuan sanh ttl, Dl;lo BB d~ ngay phi~n nao vo minh. VI. the' nen wi khong bO tii sinh, Yeu me'n thie't tha tr'iin gian kh6 iii.

Ba coi ra vao tii sinh qua l:;li. TAm vui dua trong ~ kh6 menh mango Ai c:rm day khong phiii la Nie't Ban? BB d~ d:;to khAp muoi phuong tOa chie'u. Oi! d:;to m'liu th~t bao la vi di~u, Phap than trum bat ngat kha.p khong gian, Gi6 hay trang, tr'iin the' hay thien dang Khong quai ng:;li, tilt ca dBng mi)t th~. Day nhip mo, day cau kinh tie'ng M, Day g:rm hoa, day cung di~n de'vuong, Day co han, day S\lP d6 bi thuong, Day cai the', day anh hung tuan ki~t, Day sa co, day v~ cung Ivc he't, Day hfulg nga, day thuQng uy~n xinh tuoi Day nghe thuong, day nh:;tc khuc choi voi, Day hoa no, day tien bay ph:rt ph6i, Day nui song, day trang sao di~u vQi, Day bBng lai, day tien ciinh thien thai Ch6n tr'iin gian ai ngi) la Nhu Lai, Du tien ciinh ai me thi M l\ly', Sinh tii, Nie't Ban, ngi) me chi the', Ngay noi day, khi d6i ciinh noi day, D(;lp vuong mang, ni bO m9i da.m say, nhi~m he't th~ chon nhu bung hi~n, Ph~t trong chung sinh muon doi b:rt bie'n, Sl;lch vo minh tam ngoi sang tuy~t voi.

o

T.T

ly Ngu (Trich Nhl;lC B() Doun) Phap Am 86 3/93

67


vilngdivang Trau cau Thudng gcii chj van NUdng Nam thang dii moi mon Theo vai b6ng hoang hon Con chang chut tinh roy ChAt IQc cua tam han Tim v~ trong di vang Heo hut nhung con duang Nhin may trai lang dang Nha nguai ch6n tha huong

Trai cau rna b3lam tu CUQn VaG trong hi tr'au nhu VQ chang Thuang nhau thi phru th~t long Nhlln tr'au cau kheo chi hang xe tao

Vaita Vru ta may ao ba ba Em m~c vQi vii d~ ra ngooo dang Mau dem dUQrn lay huang nong CUQn rna hOi d5 thanh giong hia thorn.

PhQtngheo hoa vi~n XU Ktnh gcii chj Quy HUdng, Me gid. thi ph6m "Hoa Vi~n Xu" Nha mua thu nam dy Chie"c qUl,lt ti~n len duang 8ai gon buan bie"t mdy N guai di c6 van vuong? Mi?t thoang dii muai nam Tuong dai nhu the" ky Xe mta manh trang r~m Chia doi trai Vl,lll 1:9' Phuong nao Hoa Vi~n Xu Hay la Hoa Huang Duong? Huang m~t trai Que M~ Theo gi6 tha Ian huong

Ph~t ngheo xo xac trllng tay Ao khong du m~c lQ b'ay tain than Ai thuang xin cha c'au ngan D~ Ngai ban b6 cho ph'an thanh cao.

Ly BQch sau Hon L:9' Bl,lch d5i thea sOng nuOc D~y bOng Hl1ng tha thuat tren sOng Men tho bOa vai hiu nang 6m trang danh gidc mi?ng trong h,la nga.

Duang mon ddt 10 vi mua D'am suang diii nAng b6n mua 00i ai NguOi di quen ca dem dai :so day mua nAng tram coo lu<;IC thua

Lai tho nhu hoa gdm ThAm thie"t nghia Quynh Dao D§.u ngan trung tham thllm Tinh ai v~ dl,lt dao DQc tho them nha nguai Nha giQng ngan tr'am dm Cua mQt thua xa xoi Ma long luon khAc d~m

Van Nu'dng vung Dordogne - nuOc Pluip

68

La Ba ~ n,mg roi Wi ta Con tr6t trOn v~t vii than cay BOng Thi~n tan mc chan may Dl,lo Yang xo xac than g'ay duai giong.

trTch trong t¢p 'Thuong co dan t¢C'

cua nha tho Phong Son

Phap Am s6 3/93


MucYHoc • • M¢f vai fin hic y hQc ,

,.,!

Hut thuoc

.

.

can tra vice thu thai

da tU lau nguai ta nhin thily r~g nhung nguai d~m ba hut thuoc thuang kho co thai han nhung nguai dan ba khong hut thuoc, du r~g nguai ta khOng bie't ro di~u do 4U sao rna co.

Theo nhung nha nghien cuu " ~nh vi~n Huddinge nghi r~g nguyen nhan cua Sl,1 kho th~ thai nay la do " nhung nguai dan ba hut thuoc co mQt solu«;mg kich thich to nam (mannlig l?-jonshormon) IOn han" nhung nguai dan ba khOng hut thuoc. Ke't lu~ nay dua ra do Sl,1 kham nghi~m 100 nguai dan ba" khu ngolP chfu! ph~ nu cua binh vi~n Huddinge. Trong sO 100 nguai dan ba nay co phan mia la nhung nguai hut thuoc, con phan mia khac la nhung nguai khOng hut thu5c, dUQc chua tri vai phuang phap thu nghi~m ong d~ trung (proverorsmetoden). Them vao do co cac ba bi Wn thuang tram trc;mg ong d~ trung lam cho khong thg nao th~ thai theo loi binh thuang dUQc. Nhung nguai hut thuoc tham dl,1 cUQc thu nghi~m nay, h~g ngay ho hut til 10 die'u thuoc tr" len. Ke't qua cho thily 113 cac dan ba khOng hut thuoc dii th~ thai. Trong khi do 1/10 cac ba but thuoc th~ thai theo thu nghi~m tren. NgoOO ra cac nha nghien cuu con tim thily khOng co Sl,1 khac bi~t noiin bao (eggene) giua hai nhOm nay. Cac noiin bao dii th~ thai phan hoa nhu nhau. Nhung doi vai cac ba hut thuoc, thi cac noiin bao dii th~ thai co nhung kho khan d~ bam lily vao mang nhay tu cung cho thai nhi phat tri~n. Giro thich cho di~u nay ngttoi ta nghI rang dieu d6 c6 th€ do 0 cae ba hut thuoc co nhi~u kich thich to nam han cae ba khOng hut thuoc. Ml,1c dQ kich thich to nu (kvinnelig hormon) thi nhu nhau " hai nhOm thu

a

Phap Am s6 3/93

nghi~m, trw lGri kich thich to nam, loGri testosteron duai hinh thuc hOlilt dQng, thi cao han " nhung ba hut thuoc. NgoOO ra cac lolP kich thich to nam khac rna sau nay se bie'n thanh testosteron ding" mQt muc dQ cao " nhung ba hut thuoc. Nhung thi nghi~m tren dQng v~t cho thily r~g: Ml,1c dQ kich thich to nam cao, ngan cilm Sl,1 phat trign noiin bao. Tom lGri thu nghi~m nay dii h6 trQ cho cac cUQc nghien cuu khac chung minh r~g nhung dan ba hut thuoc thuang kho th~ thai han nhung ba khong hut thuoc.

Trong cUQc nghien cuu g'an day cua vi~n dGri hoc Nord Carolina-USA, cho thily r~g khOng nhung nguai m!;) hut thuoc trong thai ky th~ thai lam Wn thuang hOO nhi, rna nhung nguai cha hut thuoc trong thai ky nay ding gay ra cac Wn thuang cac di th~ (gene) trong thai gian ~o hinh cua thai nhi. Vi~n d:;ti h9C Nord Carilona dii theo doi 15000 tn~ em sanh giua khoang 1959 va 1966. Cac nha nghien cuu dii tim thily nhung tre con dUQc sanh ra hOi nhung nguai cha hut thuoc tren 20 die'u thuoc m6i ngay trong thai gian th~ thai thuang gay ra cac khie'm khuye't v~ tim (hjertedefekter) va dot xuang cung (hareskar) gilp doi cac tre em sanh ra hOi nhung nguai cha khong hut thuoc. MQt cUQc nghien cuu khac cua vi~n Y h9C moi sinh cung mQt ti~u bang, doi vai 220 tre em mllc binh ung thu trong thai gian 14 nitm va nhung lien h~ can ban gia dinh vai cac tre em nay. Cac nha nghien CUu dii tim thily cac binh ung thu mau (leukemi) ung thu hlilCh (lymfekjertlerte) thuong den ga'p d6i cho nhung tre co nguai cha hut thuoc trong thai ky th~ thai.

69


Ung thtt nao bQ len de'n 40% thttang hon cho cac tre c6 ngttai cha hut thuoc. Cac S\l ki~n tren dttQc gim thich rAng c6 sU lien quan v8 h6a cha't lam huy ho~ cac ca'u tao di thg cua tinh trUng trong luc thQ. thai. . Do d6 khong nhung ngttai ml;l hut thuO'c da him Mn thttong de'n thai nhi rna ngttai cha hut thuO'c trong thai ky thQ. thai v~ gay nhi8u Mn thttong tr'am trc;mg cho con cru hQ hOi cac cha't nicotin pha huy cac ca'u u,.o di truy8n gay ra cho tre con cac t4t b:1m sinh ho~c c6 anh httong de'n cac lo~ ung thtt mau.

Sinh to co th~ phong ngi1a dUQc cac khie'm khuye't (j tuy song (Vitaminer Mot ryggmargsdefekt)

httong d~ dg higu ro v8 ye'u to'di truy8n va thu nghi~m thai dich (fostervannpreve) voi mQt thai ky moi. Thu nghi~m thai dich cho bie't ke't qua chlic chlin v8 nhung bloh di truy8n v8 dua con tttong lai cua hQ va trong nhi8u trttang hQp ngttai ta c6 thg phong ngiLa cac bloh d6. Hai nha khao cuu Hung Gia LQi va mQt nha khao cuu Anh quoc dii kham nghi~m va cho tha'y ro rAng ne'u ngl1ai ta cho cac ba dung Folic Acid (folinsyretilskudd) trtt6c khi thQ. thai can ban da giam thigu cac nguy higm cho hQ c6 mQt dua con moi voi tuy xttong sO'ng khie'm khuye't. Trong cUQc nghien cuu cua ngttai Anh thi S\l nguy higm nay giam dttQc 72% ne'u ngttai dan ba dUng Folic Acid trtt6c khi l'an thQ. thai Wi. MQt nha chuyen II?-0n Hoa ky v8 nhi khoa, Godfrey Oakley, nghI rang dung Folic Acid c6 thg ngan ch~ dttQc ttl 112 de'n 3/4 cac trttang hQp khie'm khuye't tllY sO'ng. Tuy nhien ngttai ta chtta bie't chlic chlin bao nhieu Folic Acid c'an cho bloh nhan. Trong cUQc nghien cuu clla ngttai Anh hQ dung mQt phan IttQng Ian 18. 4 milligram. Trai l~ ngttai Hung Gia LQi chi dUng c6 800 microgram, ga'p doi so' IttQng dttQc gi6i thi~u cho kh:1u ph'an th\lc ph:1m cho cac ba c6 thai. Ngttai ta khong bie't ro v8 vi~c ngttai Hung Gia LQi cho 800 microgram la dg lam quan binh cho cac ba c6 kh:1u ph'an an ye'u kern hay la dg quan blnh cac khie'm khuye't di truy8n 0 ngttai dan ba v8 vi~c ha'p thQ. ttl rUQt hay 18. do S\l khie'm khuye't thau nh~ Folic Acid trong te' bao ttlmau.

o

My chanh quy8n y te' gi6i thi~u ta't eli dan ba c6 thai phm dung it nha't 400 microgram Folic Acid mBi ngay.

o

Vifamine phong ngOa tot bam sinh

HAng nam 0 Na-Uy c6 khoang 20-30 tre em sanh voi tuy sO'ng khie'm khuye't (ryggmargsbrokk) con gQi la tuy xttong sO'ng rna (spina bifida). Them vao con so' tren ngttai ta con kham pha mQt vai trttang hQp khac bAng cac kham nghi~m sieu thanh (Ultralyd) xuyen qua cac cUQc theo doi thai kyo Ph'an 16n cac ba ml;l chQn phttong phap pha thai ne'u thai nhi dttQc phat giac la c6 khie'm khuye't trong vi~c u,.o hinh.

Nguyen nhan nito dua de'n sv. khie'm khuytt? Ngttai ta cho rAng s\l khie'm khuye't ong tuy xttong sO'ng la do di truy8n. Nhung ba trtt6c day da sanh mQt dua con nhtt the', hQ phm dttQc

70

Na-Uy ngttai ta khuyen ngttai 16n mBi ngay nen dung khoang 200 microgram Folic Acid, va 400 microgram cho cac ba c6 thai. Cac lo~ Folic Acid nay co ra't nhi8u trong trai cay va rau cm tttoi. Gan ding chua d\lng mQt ph'an 16n cac Acid nay.

o My co S\l ban cm v8 vi~c cung ung Folic Acid

cho cac ba c6 thai. Ngttai ta d'Ong y voi nhau v8 vi~c cho cac ba mQt sO'lttQng co dloh Folic Acid dg phong ngiLa cac t4t b:1m sinh clla tre em. Tuy nhien ngttai ta ding e SQ rAng ne'u cac ba an mQt so' IttQng qua 16n Folic Acid ding gay ra cac Mn thttong khac nhtt Mn thttong nao bQ clla hai nhi. Ly do 18. ne'u cac ba an vao mQt sO'lttQng qua 16n Folic Acid dtta de'n vi~c ngttai ta khong thg nao kigm soat dttQc cac ba thie'u sinh to' B12. Thie'u sinh to' B12 dtta de'n Mn thttong nao bQ cua hai nhi. Vi sO'lttQng 16n Folic Acid che khua't cac ho~t dQng cua B12 trong te'bao.

Phap Am s6 3/93


a

Ngoru vi~c phong ngUa cac khie'm khuye't cac ong d~ th)m kinh, Folic Acid con ngan ch~ dUQc lol;li thie'u mau vai te' bao kh6ng 15 (megaloblastist anemi).

Cu

toi co anh huang gi de'n cac ~nh tim

m;.tch?

Cac nha nghien cuu tu My, Nga va Duc da chung minh cho thay la Cll wi khOng nhung co th~ lam giam thi~u cac ye'u to nguy hi~m v~ cac birth tim m~ch rna con chung minh nhu the' nao Cll wi mc d~ng tren cac birth nay.

an

Nhfing S\l nghien cuu dUQc hanh cho thay Cll wi co d~c tinh chong ll;li oksidant (antioksidant) nguoi ta nghT la do mQt chat Allicin tich C\lC mc dQng tren LDL kolesterol. Cac kolesterol Ia nguyen nhan clla cac S\l dong cac m~ch mau dua de'n S\l gia tang ap huye't va cac birth tim tdim trQng khac nhu nghÂŤ;lt tim (hjerteinfarkt).

rna a

Trong cac cUQc nghien cuu khac cho thay ding ne'u tie'p ~c mQt cach d~u dl)n uong wi co th~ dong gop vao vi~c h~ ap huye't mau, lam tOt han S\l luu thOng mau va giam thigu cac nguy higm clla cac birth dong mau (blodpropper).

rna a

Nhfing cUQc nghien cuu cho thay S\l dong cac m~ch mau la di~u dang SQ nhat vi no la nguyen nhan clla cac birth tim m~ch, do do nguoi ta khuyen birth nhan nen thay d6i khl1u ph)m an, nang ho~t dQng dung cac lol;li thuOc lam giam chat kolesterol.

Chat duQC gQi la chat can ban t\l do (frie radikalere) trong thai gian sau nay la m~c tieu hap d~ cho cac nha nghien cuu v~ S\l phat tri~n cac birth tr'am trQng v~ tim m~ch. Kgt qua clla cac nghien cuu mai nhat cho thay rAng Cll wi co nhung d~c tinh chong l.p S\l oxyt hoa (antioksydant) lam trung bOa cac mc d~ng t6n thuang clla cac chat can ban t\l do tren va bao v~ chong ll;li sv dong rna clla cac m~ch mau. . Dr. Jorg Grunwald, mQt chuyen khoa v~ Cll wi va cac birth tim m~ch da cho thay rAng nhfing kign thuc va tieu chulin hoa b9t Cll wi duai hinh thuc vien thuoc co th~ lam giam thi~u sO IUQng kolesterol. Nhung nghien cuu mai v~ d~c tmh chong oxYthoa th~t la thich thli vi truac day chua bao gio ngubi ta tim thay d~c tinh clla Cll wi la ngan can sv gia tang rna trong m~ch mau. Cho dgn nay ngubi ta chi th\lc hi~n dUQc nhung cUQc nghien cuu kigm soat bQt Cll wi tren con ngubi v~ nhung d~c tinh chong oxyt-hoa clla no rna thOi. trung tam y khoa Kansas, Giao SU William Harris da thvc hi~n mQt cUQc nghien cuu ki~m soat doi, cho nhfing ngubi tinh nguy~n thu nghi~m co mvc dQ kolesterol trong mau binh thubng, uong mQt sO IUQng tieu chulin bQt Cll wi va mQt sO ngubi khac dung chat gia t:;I.o (placebo) khong co mc d~ng gi he't d~ so sanh ke't qua thu nghi~m. Kgt qua cho thay S\l giam oxyt-hoa trong mau d~t dgn 34% nhung ngubi dung bQt Cll wi so vai nhung ngubi dung chat gia t:;I.o (placebo). Trong th\lc te' di~u nay co nghia la d~c tmh chong oxyt-hoa clla bQt Cll wi co th~ ngan ch~ cac chat rna bi thieu dot (oksidert) va dong ll;li cac vach m~ch mau sau nay phat tri~n thanh cac birth chai cung m~ch mau (arteriosclerose).

a

a

a

a

eu toi ph6ng ngOa binh tim mQch Cong vi~c arbeidere)

lqc

mau

(Blodets

renholds

Trong nhung th~p nien sau cung du rAng co rat nhi~u nghien cuu v~ cach sOng, khl1u ph)m sinh duong va S\l phat minh cac lo~ thuoc moi, tuy nhien v~ con nhi~u birth tim m~ch da cuap di nhi~u m~g sOng the' giai Tay phuang nay.

a

Phap Am so 3/93

MQt ban phlic trinh khac clla Giao su Orekhov Trung tam nghien cuu birth tim M~c Tu Khoa, Nga, d~t din ban tren sv nghien cuu clla Kansas cho thay rAng bQt Cll wi co d~c tmh tri li~u hi~u qua doi vai S\l dong chat rna m~ch mau va co th~ phong ngUa va giam thi~u muc kolesterol trongmau.

a

a

Allicin

MQt cUQc thu nghi~m IOn lao nhut nam qua dUQc th\lc hi~n a Leipzig, Duc quoc. Han 8000 ngubi dU<;Jc kham nghi~m va 1430 binh nhan voi m\lc dQ kolesterol trong mau tuang doi cao, hQ dung bQt Cll wi them vao khl1u ph)m thvc phl1m clla 71


hQ. Ke't qua cho thay hi bQt Cll wi c6 hi~u qua 4 fan cao han v'e vi~c lam giam bOt IUQng kolesterol trong mau so vai nguai chi dung khl1u phlin th\1c phl1m d~ lam giam IUQng kolesterol. Nhung nghien cuu khoa hQc v'e bQt cu wi dua de'n vi~c dung bQt Cll wi kha vai mQt sf)luQng tieu chul1n cac chat tac dQng Allicin. Cac nha san xuat bao dam va gioi thi~u mQt s6 vien thu6c c6 djnh tuong duong voi bQt Cll wi tuoi. Cho den nay nguoi ta thay nhung tac d\mg huu hi~u d6i voi cac bjnh tim ml;lch, mQt cach khoa hQc, c6 lien qUaD den IUQng Allicin duai hinh thuc bQt, rna thai. Ten thuong ml;li cua vien thu6c bQt cu wi Ia Kwai.

giua cac xu vung Dia Trung Hili va cac xu con llili

a Au chau. Giao sU Tunstall Pedoe tu Dundee da huang ddn cUQc nghien cuu v'e lanh V\1C nay, da d~t cau hoi v'e vi~c u.u sao a Phap c6 sf) ttl vong tuong d6i thap so voi cac nuac khac a Au chau, du r~g 16i s6ng a Phap cling khang c6 gi khac bi~t

han cac nuac nay. Cau tra lai Ia khl1u phlin th\1c phlim la di'eu then ch6t d~ bao v~ va ch6ng llili cac bjnh tim m~ch. Trong S\1 lien qUaD nay sinh to' dUQc dem vao co th~ qua S\1 tieu th~ rau cili va sti d~ng Acid beo (Flerumettede syrer) trong vi~c nau thuc rut, cu wi va ruQU. Tunstall Pedoe neu len S\1 qUaD trQng cua sinh to' (vitaminer) va ang nghi r~g cac chat nay he't suc qUaD trQng trong vi~c ch6ng oxit-h6a. D6 la mQt S\1 th~t d~c bi~t qUaD trQng, hOi vi IUQng kolesterol Ia yeu to' then ch6t trong vi~c phong ngila cac ~nh tim m~ch. Hi~n nay chat dUQC biet nhi'eu nhat d~ lam giam thi~u m\1c dQ kolesterol trong mau la MSD's Mevacor c6 th~ dung mQt minh ho~c ph6i hqp vai cac thu6c khac. D~ ket lu~ cho bai nay chung ta thay r~g cac

eu toi phong ngua b~nh tim mQch Cae bjnh tim m~eh vin con eliop di nhi'eu sinh m~ng Da khOng c6 mQt nghi nga gi v'e bjnh tim ml;lch la mQt binh c6 s6 tti vong cao Au chau nay. Bjnh tim ml;lch truoc tien c6 lien qUaD de'n bjnh ap huye't cao, chung phi m~p, hut thu6c va sf)luQng kolesterol qua cao trong mau. C6 m9t di'eu l~

a

tac d~ng thu~ IQi cua cu wi trong vi~c phong ngila cac bjnh tim ml;lch c6 rat nhi'eu hua h~n, tuy nhien cling clin nhi'eu cUQc nghien cuu sau rQng han cho vi~c san xuat san ph11m nay c6 mQt ch6 dung vung chAc trong S\1 tri li~u. Nhung nghien cuu v'e cu wi tuy moi th\1c hi~n, nhung nguoi Vi~t chung ta da dung Cll wi tu nhi'eu ngan nam, h'au nhu mQi S\1 chien hay xao cac ba nQi trQ Vi~t Nam thuang hay khii rna bAng wi, nhat la nem ne'u khOng c6 wi, chAc khang c6 mill d~c bi~t cua nem. Nhu v~y, ang ba ta da biet phong bjnh tu Iau, nhung chua thay ai nghien cuu tuang $ v'e cu wi v~y 0

Bs. La Van Vinh (viet theo tQP chf Legemidler og Somfunn s6 1.93)

" Trift tieu Phgt gicio, la trift tieu dgo duc Dan tpc, trift tieu suc mgnh cua linh thztdng va Thong Cam, la t{ttrift tieu chinh minh, dzta chinh minh vito ch6 chef tham. Dteu nay dii trd thanh quy lugt lich sit. Dii thfiy trong qua khu va se thfiy trong tztdng lai. " Trfch bel cua Nguyen Thai dOng trong Qu~ M~ s6 Xuan Quy D¢u (93)

72

Phap Am s6 3/93


Ly Tong ra too

Bien d{>ng tQi Saigon

Til hanh dong chinh tri, CSVN dii ~o thanh ban an hinh sv cho Ly T6ng vai tQi danh "/lhOng t(Je" trong phien xu ngay 24.2.1993 t:;ti Sai Gan. Anh bi keu an 20 nam tu, b6i thuang 500 ngan My Kim va 7 tri~u d6ng ti~n Vi~t Nam cho cong ty Hang Khong Vi~t Nam (?), anh cung bj tich thu 3880 do la cung ta't c3. bQ tang v~t gay an.

Theo tin cua thOng ta'n xii AFP va ~p chi kinh te' Dong, CSVN dii bilt giu tren 30 ngl1ai vi~t, trong do co 20 Vi~t ki~u til Hoa Ky, Gia Nii D:;ti va Phap dii mang hang ta'n chl1t nB dg su d\lng vao ke ho~ch pha huy cac co quan tr9ng yeu t:;U thanh Iro nhu: tr\l so Thanh uy, Uy ban nhan dan, dai phat thanh, dai truy~n hmh, v.v ... vao ngay 6.3. 93 vila qua.

Vi~c

ke't an tQi danh khOng chinh xac nay dii chung to b~o quy~n CSVN nit S<;l ap Ivc qu6c te' khi nh~ di~n hanh dong Ly T6ng mang tinh chl1t chinh tri, d6ng thai h9 cung s<;I Mc dong m~h til phia dan chung hOi cao trao dl1u tranh cho tv do dan chu dang boc phat khiip noi. Trong phien tOa, CSVN mot m~t che dl1u vi~c Ly T6ng keu g9i d6ng bao dung len l~t dB chinh quy~n, m~t khac l:;ti co' tinh neu ly Hch "gia dinh eaeh In(Lng'' cua Ly T6ng nhllm xoa nhOa hanh dong hao hung bl1t khul1t cua anh. Nhung Ly T6ng dii dong d~c tuyen b6 truac tOa la anh phan d5i va til khl1ac cru g9i la "gia dinh eaeh nu;zng" do til lau r6i, kg til khi anh dBi h9 Le sang h9 LY. Cang mUu mo gian tra, ban chl1t b~o quy~n va tinh chl1t cua sv vi~c cang 10 ro, hOi ai ai cung biet hanh d9ng can cuang cua Ly T6ng qua vi~c rru 50000 truy~n don keu g9i d5ng bao nBi d~y truac day. Hon nua ngl1ai ta se tv hOi: vi~c lam "/lhOng t(Je" cua Ly T6ng co m\lC ruch gi? Trong khi nhung nhan chung g5m phi hanh doan va hanh khach d~u cho rllng anh hanh d9ng rl1t can nhiic de'n sv an toan cua h9. Hi~n nay cac uy ban tranh dl1u cho Ly T6ng vful tien hanh nch cvc va cac bien d9ng trong nuac rn6i ngay rn6i gia tang. Tin rfu1g nhung gi rna Ly T6ng dii hy sinh chllc chiin se ~o dU<;lc nhung thanh qua xung dang.

Phap Am

so 3/93

Vi~n

Ngu5n tin can cho bie't, til d:1u den giua thang 393, CSVN dii huy dong nhi~u xe thiet giap cung vai cac Ivc IUQng vu trang dg ch~ nhung tr9ng digm giao thong t:;ti Sai Gan va rna nhung cuoc ru5ng b6 rl1t gih vao khu Tan Blnh va trung tam thanh ph6, nhiim truy lung nhung t6 chuc phan d9ng va am mUu l~t d6 chinh quy~n. Mot so' tin hanh lang cho rllng: vao trung tu:1n thang 3-93, co xe tang chuygn quan vao Sai Gan, chiem giu cac nut giao thOng, co tieng born nB va co tin dao chanh. Tieng born nB til tu dinh cua Thu Tuang Vo Van Ki~t va nhung ngl1ai d~t born la dan em cua Mai Chi Th9. Neu qua v~y, thi day Ia cuoc tranh chl1p giua hai phe cru cach va giao di~u . Mai Chi Th9 nllm trong thanh ph:1n bao thu ch6ng l:;ti chinh sach kinh te' thi truang cua Vo Van Ki~t vi vai chinh sach nay se anh huang IOn den sinh m~nh cua Dang Cong san Vi~t Nam. C6p duon Vi~c

xam lang Cam B6t cua CSVN dii gay them m6i thu d6i vai dan tQc Khmer rna h~u qua Ia phong trao "eap dIl6/l" dang m9c len khiip noi tren dl1t nuac Cam-B6t. Hi~n nay ngl1ai Vi~t a Carn-B6t, nhl1t la cac vung heo lanh phru ph~p ph6ng 10 S<;l tung gia hOi phong trao "cap du.bn" nay m6i ngay m9t Ian r9ng.

73


Khoi d'au phong trtw "cap du'on" hi phe Khmer-do va d'an d'an thanh chu truong chung cua nhi~u phe. Trong m'1a nam qua sf{ nguoi Vi~t bi gie't ra"t nhi~u nhl1ng khong ra con so, hOi Ie nguoi Khmer mang n?Jl nhan di va gie't che't trong rung. Nhung thi hai dUQc tim tha"y d~u bi gie't che't mQt cach ra"t dii man: bi ciit c6, m6 bQ.ng, v.v ... Noi chung la che't khong dUQc toan thay.

nQi. Truoc khi tt;l thieu, anh Binh dii vie't d~ l~ 6 buc tam thu goi cho: Hoa ThuQng Thich Huy~n Quang, chu Tang Ni trong va ngoai nuoc, Thu Tuong CS Va Van Ki~t, T6ng Thong Hoa Ky, Uy Ban t Bao V~ Quy~n lam I ,,' nguoi Vi~t Nam cung cu SI trong va ngoai nl1oc. Qua tam thu, dUQc bie't anh dii thao thuc ra"t nhi~u v~ n6i dc;>a day cua dan tQc va vi~c d~o phap bi ap buc, anh muon tv thieu minh d~ to cao voi the' gioi dong thai canh tinh chinh quy~n CSVN. Vi~c tt;l thieu dang Ie dUQc thvc hi~n sam han, nhung vi chb don m~ sang Hoa Ky d~ g;)p l~ l'an cuoi cung tinh m~u tii thieng lieng cua nguoi con chi hie'u. Truoc khi hy sinh anh cling dii goi ga"m m~ gia cho ba con, b?Jl 00 va Ni Co Quang Nhon san soc. Anh cling nho mQt so b?Jl 00 giup do anh thvc hi~n thanh cong trong vi~c tv thieu va nhung nguoi nay dii bi chinh quy~n dia phuong lam kh6 d8. (Chung wi dii ghi l~ nhung buc tam thu cua anh 0 ph'an"diJ'n dim tranh dau" trong so nay va chQ.p l~ ban tin tren nh~t bao Hoa Ky duoi day)

Tu thang 2.93, nguoi ta dii phat hi~n mQt so hanh vi tan ac nhu sau: - Ngay 7.2, mQt toan linh Mien dii thieu rQ.i m9t lang chai luoi Vi~t Nam 0 luu Vl1c sOng Tonlesap va sat h~ 20 nguoi trong do co 3 em 00. - Dem 28.2, linh Khmer (phe dan cku) dii dung luoi Ie m6 bQ.ng 2 phli nu Vi~t Nam 4ti Kongpong Thorn. - Ngay 1.3, linh Khmer (l<-hong ro phe) tan cong lang U-Kho-De't t~ Kongpong Cham, IQ.c soat nha nguoi Vi~t, gie't che't t~ cM 16 nguoi va biit di bi~t tich 2 em be gru. - Ngay 9.3, linh Mien thu9c phe Son San Mt d~ di bi~t tich 11 nguoi Vi~t 0 xom Ta-Noc, ngo~ 0 NamVang. - Ngay 12.3, linh Khmer do biit 1 thie'u nien Vi~t o Xiem ~p, IQt he't qu'an ao, treo nguQc d'au roi dung luoi Ie ciit hi? ph~ sinh dQ.c. N?Jl nhan sau do dii che't vi ma"t nhi~u mau. - Ngay 18.3, mQt toan linh Mien xam nh~p vung Ta-Lon g'an Chau Doc, biit d~ di bi~t tich 22 nguoi Vi~t. 5 ngay sau nguoi ta tha"y 1 xac che't troi song v'e vung da"t Vi~t Nam. N?Jl nhan bi Cling trong tinh th'an "vi ph6p thleu them", W trum d'au bAng bao ni-Iong va tay bi troi thuc Vi~tNam, VaG ngay 30.4.93, m9t nguoi dan ong ke ... Da so nguoi Vi~t di dan sau nay d~u nflm trong khoang 40 tu6i dii tv thieu truoc tOa nha Quoc Hqi cli (Si.ligon ). De'n trung tu'an thang 4-93 mQt muu do rna am cua CSVN. Ngay nay nhung nguoi nay dang lam VaG tinh tr?Jlg phuc Ni Co tv thieu t~p giua m9t da"t nuoc cling nit phuc ~p W ngoi Chua va ba"t 6n. Nhung tham tr?Jlg do phong g'an thi xii trao "cap du'on" gay ra nhu tren khOng bie't Quang Ngru d~ c'au nguy~n cho bao gio moi cham dut. CS Ha NQi phru chiu Buddhist sets himself trach nhi~m v~ moi hc;>a nay, va phru tim Ph~t giao va tv ablaze, dies in protest do tin nguong bi~n phap d~ bao v~ nhung nguoi con l~ 1'1,:,,, 11"1' .,11\1"" ' 111'\ II lIer sam dUQc phQ.c thoat khoi tham hc;>a v~ sau. ,irk ... .... hoi. Ca hai VQ. tv 1:1'\"111""'111 111 .11 puq",M·ly m;",)",ro(',IIlII"·,·rrlr,,I",,)nl' .. 11 '"' 1"1":.",, ,,1.,,1 11\' Id,,:II'" thieu tren d'eu bi hll'"'''' )'r" ('"pu ', "t ".u\ · ,·, I,· nl •• y Cong an can Tin D:Itc Bi~t \0', 111' " wil li a:,kru !luudlll\\ thi~p cat gia"u vr. hc ltl' ...:d h" " Tt,I thieu hy sinh :.t'." ".1111, IK.hr" cof thi hai va danh 1'":,.,, ..I",!)!,' cho dQo ph6p va Dan tQc tanh, nen chua ,s .w ..... y, Ihr· te, d,mln. I\C ill' ,:ndt) ~C thr'y ahu ten tu6i chinh "'Y"111' ,",,1 ,1) or '1111111)1:111\>11 '" 'U':",, "11:1111"' dr;.lh \\'('11' n· xac cua hai vi :I: Ph~t tii Ph~m Gia Binh 43 tu6i la Gia '1'1'1' ..,,,c,lI.' \1;lj't'J hl'th:,r,:,·o thieu than lam "":1r wlll'rC' ;, nlld truong cua Gia Dinh Ph~t Tii Lien Hoa t~ ,,·I ... d \iud ("ollr'.!:I1'''' lIotil",··(" ullisl h," lItl' I,l,,'\,. ulC'd duoc d~ canh Boston dii tt;l thieu VaG khoang 7g30 ngay ur,:'I n •• ,n,ll\· "r 1... "\:111tk",'u h" II ... tinh che' dQ vo 6-4-93 taj Connec-ticut Boston, Hoa Ky, d~ ,('II'~'Hll ~.)I(,""rnhl:l. minh. "",I 'I'·'·"nl 1"tI,"n' phan doi CSVN dan ap Ph~t Giao W quoc "jl.,'''I~'

,'1'11:;

r~Ufl'

III'. I'fJlk;,,:,u". .1

I 11\ ItTrOIl tl 1:("11

,\

Ilw

IIt;r)j~

,Ale 'fu r', Il\tlll:

H'C"!'Irlcd Ihe "'f'nl, ;1 I:uutll"" 1',_,r,·~.1

\.,' 1\"

de

I'~:kl!

UII",1

III

~

VII'i.l;tlll.

';hl' l'i(UIII, l~cn tln(1 1 J~ IImh (;,:1 rh alll. "'ll~ dn(n!JrJ 11'1 th,' i'" .!l1 chh'1 11,(' V"'J\d)'

\">11111 to

urEo~\('I11

~.,\t' ,·n

it·' \\;t,', uf \',0"

~, ,,d

M .• r ,1 ~ill ,1 ,I'en' ( f 11 \\'Iu.;tt!\'r h' 11,·· f'l'· IUIl.':lI'Hr\ w l lh \"Illilfll.1 II (I

\1,ll' '''''I ~

.. I"hl'

,'utl"."II;.',> ':;111.1 [I,.' 111'11

Illlr.ht rr.ln\I;llIr,hlrr

Ilr

••• n,I.I", r -'r

·'II,ltnlll'I.1 I1:' ...111' ,.,. ", .lIth ilnu lIer "tll,'r Ih"n h)' forr t, dll'l"~ d'·(I'VIII'lIi. 1(\. nmnlil .lo1l1(1(I'~ r:111 !'ol,,/(,' l'vl'rr Sl',l S"f.H

t r ~l a·;,

tiff' tll:1U'~ 1'(lI'CI: Ih;,1 ~lIlci(1r \,)('\1 ;.1 h,lllo:> ,h: 3f III('

,';,"I,'n' COII!l('ri.(u\ LO"" of II, 1'IIt:lun 'rltl'~( I ;.), lit- ~;I"I 11U1U'1· I 111' ,I 1\1 lI,r \(':-.' I,·(.,vr r,·,1 .• ' ..... r" .r: h,,," 'I'~', .,,~I -.lli l

74

111 wh.rll lr' \, ,111 Ih,· wlf"mlllo i a 1."11 ... ;,' 11.1 ,'\IH"l!f'Jy ullll";.! 01'1,"~r !l,," puhry (If Ilal\(>' I "f)/I' · ,,,,,,,,~I ,I .,1 1",

!llId

1"1

U~hl",

~ ,,'hl~ ;II \,,1'1 II:! III ..

.h,·",:,

till:

h'tI(',

WII,:

r~porll'rs by one Qr l'h~!I'~ ,·.'II'"~I:IIl':' III' rcllr~crl 10 "'.~\, ... r Ilrll'~llIln~

cJl\tnbch:I' tn

IntiII' kIll-I', 1'1:.1111 Ihal flu t pUOl",llI'd

h,~ ("t,Jk ,'r:llr~

l'h,lI:\

11'1"1,1(;

,I

INt,'r :,(1

1l1'"~,S~'11 ·'T .. "1"1,,' 1·, . ·~.JCIII

the

11"'I!'!! ~I. .I ...... f /\liIcrle;," 'II "II"',, hr" ~."II, I. "',\ '] I .... ant \0 $:')' I.,·r~'

'Ir

C(lnl lIIun . ~1

,'I ••

VictH.lllO

r(' I'I:II'I1~

I(l o.:~

~nl!

rrl,,11

(\(ll\'n til(' 11\II H:I" nj:',I\"

N"

1

1II''''~

til!"

1:. 1"'\ (If 1(·:'~I'r1

\I'.'~ In i' dr:!,,·\! ;IP',' lIwdll:,ttllll Ct'r:ll'r l~ til h"dl II •••" VII. ('Ir('~"I('nl oflhl' 111111 dl l1 \1 ,'\:<:11,1:'11 , "., (;OI1I1I:CIII"II\. ~ .• '(!

W;".

('\I·lIt.:IIIIJ'1I1'."ldl\II·llhll,I(;",)· U':II ! ,("

pOl'

PMp

Am SO 3/93


• TV sat t(ip the

• Bi xu tu b6ng thuoc dQc

Hom thu hai (19.4.1993), 86 nguoi vua dan ong vua dan ba va tre con trong sO 95 nguoi theo nhom d1;lo duai sv chi d1;lo cua ong David Koresh, da bi thieu chet W nai duc;1c xern la t6ng hanh dinh cua rn6i d1;lo nay a Waco, tigu bang Texas, Hoa Ky. Duc;1c biet Ia nhorn nguoi nay sau khi nghe theo loi chi d1;lo cua ong David, da ~p trung t1;li day, rn~c d:iu Canh Sat da yeu c:iu ta:t ca nhung nguoi nay phru giru tan nhung h9 khOng chiu nghe va da bi Ivc lUc;1ng Canh Sat lien bang (FBl) bao vay tu hOm 28.2.1993. Trong so' nguoi bi chet co ca ong David Koresh.

Ong John Christopher Sawyers, 37 tu6i da bi tOa an thuQc tigu bang Texas, Hoa Ky xU: tu: bAng thu6c dQc sau khi ong ta bi ket an da giet chet rnQt nguoi dan ba 67 tu6i bAng cai chao. Ong John la nguoi bi xU: tu: bfulg thu6c dQc thli 59, sau khi tigu bang Texas tai su: d\lng lu~t xU: nay van nam 1982.

MQt truong hqp tuong tv cling da xay ra a Guyana, Narn My narn 1978, khi 912 nguoi thuQc nhorn d1;lo "Fol/f,ets Tempel" tv sat. • Gioi Nobel Hoa Binh bien mat

Theo tin tu bao Vejle Amts Folkeblad thi giru Nobel Hoa Binh vai 2,5 tri~u d6-la My, rna t6 chuc Bao An Lien Hi~p Qu6c nh?il duc;1c van narn 1988 (duai thoi T6ng Thu Kj Javier Perez de Cuellar), da bien mat. M~c d:iu da co nhi(\u l:in nhiic nha nhung cho den nay khong co ai trong cap liinh d1;lO co thg tni loi vi~c nay. Ong Torben Alstrup Nielsen, hQi truang hQi binh SI thuQc kh6i Biic Au da yeu c:iu ong T6ng Thu Ky Boutros Boutros Ghali nen luu tam den vi~c nay. Ong ta con d(\ nghi la so' ti(\n nay nen sU: d\lng van vi~c l~p quy h6 trc;1 cho binh SI bao an tren toan the giai. Vi trong nhung narn vua qua da co 800 nguai 1inh bao an da tti thl1ang trong khi thi hanh nhi~rn V\l tren kh:1p the' giai.

PMp Am

so 3/93

• Boi bo vi~c chong doi Sad dam

Chinh quy(\n Clinton da c:it giam kinh phi lien M den ke h01;lch bi m~t nhiim l~t d6 T6ng th6ng Saddarn Hussein (Iralf,) rna chinh phu Bush da l~p ra truac day. Ong Clinton cho biet la da Wn qua nhi(\u ti(\n d~ giup dB rnQt t6 chuc d6i l~p khong dl1c;1C sv ung hQ cua dan chung. Nhung Hoa Ky van tiep t\lC duy tri ke h01;lch lam cho chinh phu va doi s6ng cua Irak kho khan han. • Nga rut quon

Tu ngay chu nghla CQng san tan ra a Lien So va Dong Au thi so' binh SI Nga biit d:iu rut khOi cac qu6c gia tru dong. Lich trinh vi~c rut quan nay nhu sau: Ba Lan: Da rut 40000 van rnua xuan 1989. Lvc luqng cu6i cung da rut khoi van thang 11.1993. Hi~n con 6000 binh SI thuQc cac don vi v?il tru va truy(\n tin. Nhung so' binh SI nay se rut khoi van cu6i narn nay. Ungarn: Truac day co 65000 binh SI nhung da nit het van thang 6.1991. Ti?p Klute: Tr116c day co 73500 binh sl. Da rut het vao thang 6.1991.

75


Dong Due: La nai co s6 binh si Nga nhi~u nhat vai 546000 binh si, si quan, va gia dinh. Hi~n con khoang 216000. Tat ca. se rut he't truac ngay 31.8.1994. Baltikum: Litauen co 43000 VaG thang 7.1992. Hi~n con khoang 10000, nhung se rut he't VaG 1.8.1993 Latvia co 48000 vaG thang 7.1992. Hi~n con 28000. Estland co 23000 VaG thang 7 .1992. Hi~n con 7000.

• That nghi~p

Cac BQ Truong cua 12 qu6c gia thuQc kh6i EF va 7 vi thuQc kh6i EFTA da thoa thu~ trong mQt phien hQp vua qua up L~c Xam Bao la se su d~ng khoang 300 ti kroner dg giam thigu s6 nguai that nghi~p hi~n co. Con s6 nguai that nghi~p up 19 qu6c gia nay da len den 20 tri~u nguai va se con tang them trong thai gian tai day. \

• Xe Nh¢t san xuat tQi Au Chou

I

• Boris Jeltsin duQC ung hQ

Trong cUQc trung c§.u dan y up Nga VaG ngay 25 thang 4 vua qua Ong Boris Jeltsin da duqc 58,7% dan chung thu~ dg cho T6ng Th6ng co quy~n, 53% dang y vai giru phap coi mo chinh tri cua ong ta, 31,7% dang y nen b§.u cu Wng th6ng trong tuang lai trong khi co 30,2% khong dang y, 41,3% dang y b§.u l~ qu6c hQi trong khi 19,3% khong dang y. Ket qua cho thay ong Boris Jeltsin da duqc dong dao qu§.n chung ung hQ va ong co thg tiep t~c duang huang chinh trj cua ong. Hi~n nay ong Jeltsin mu6n co cUQc b§.u cu qu6c hQi cang nhanh cang Wt.

Tinh den nay chi co hi~u xe Mazda va Subaru la 2 hi~u xe Nh~t khong co hiing san xuat up Au Chau. Tat ca cac hi~u xe khac d~u co hang san xuat t~ cac nuac thuQc kh6i Thi Truang chung Au Chau (EF). Anh Ia qu6c gia co nhi~u hiing san xuat xe Nh~t nhat hi~ n nay. JAPANSK BILPRODUKSJON I EUROPA

• Bou

• Honecker duQC tien huu

Nha dQc tru Dong Duc truac day, Ong Erich Honecker (80 tu6i), hi~n s6ng luu vong up Chi Lqi, rat vui mung khi hay tin ong da thiing ki~n v~ vi~c dUQc huang ti"en huu tri nhu bat Cll nguai dan Duc nao. S6 ti"en huu tri hang thang VaG khoang 3500 kroner Na Uy se dUQc tra kg tu thang 8.1992. Nhung ong ta khong ngheo dau, vi ngoru s6 ti~n nay ong ta dUQc ong Yassir Arafat (PLO) giup cho 2 tri~u kroner va mQt s6 ti~n kech su khac rna ong dii kip tru ra nuac ngoru truac khi bi h~ b~ .

76

cu 0 Cam-Bot

Khmer do da tu khuac nhung di~u ki~n Lien Hi~p Qu6c dua ra hom thu sau (21.5.93) v~ van d~ an toan va W do b§.u cu t~ Cam-B6t. HQ cling dii rut khOi thanh ph§.n ung vien trong cUQc b§.u cu, dang thai cling khong cong nh~ ket qua cua cUQc b§.u cu nay. Trong mQt bu6i tiep xuc vai bao chi up can Cll Khmer do 0 Phnom Malai g§.n bien giai Thai Lan, mQt phat ngon vien ll,lc IUQng Khmer do, ong Mak Ben tuyen bO": Chung wi khOng thg chap nh~ bi giet, va bi pha huy hOi Sl,l xam lang cua quan di)i Vi~t Nam. Khmer do con cho biet tiep la hi~n v~ con khoang 40000 nguai linh Vi~t Nam up Cam-B6t. M~c d§.u nhan vien Lien Hi~p Qu6c cho biet day se Ia cUQC b§.u cu hoa binh va tl,l do nhung Mak Ben nhan m~h la no se Ia mQt tr~ hoa Ian bfulg bon xang.

Phap Am s6 3/93


Tuong cling nen nhii.c l:;ri cUQc b§.u cli tu ngay 23.5 de'n 28.5.93 nay la ke't qua cua ke' hOlilCh hoa binh duqc ky ke't t:;ri Ba Le (Paris) Phap vao nam 1991 giua Khmer do, chinh phu hi~n nay va 2 h,tc luc;mg khang chie'n khac. Lien Hi~p Qu6c cling dii goi tOi day mQt h,tc luqng IOn nhat dg bao v~ cUQc b§.u cli, nhung phia Khmer do v~ tie'p tt;lC tu khuoc m~c d§.u he;> dii ky ten thu~ truoc day. • lhu luang Phap tv sat

ang Pierre Beregovoy, la C1,lU Thu Tuong Phap dii dung sung It;lc cua nhiin vien ho v~ dg t1,l sat trong khi di dlilO 0 bO song t:;ri thanh ph6 Nevers noi ang hi~n lam Thi Truong. ang ta nam nay 67 tu6i, dii tu chuc Thu TUong sau khi Dang Xii HQi that Cll trong ky b§.u eli vua qua. ang ta t1,l sat cach 1 tie'ng ruoi dang ha sau bai n6i chuy~n voi diin chung trong ngay 1.5 vua qua . • Boc

Mac: Bang Dao (1,03), Ba Lan (3,34), Tht;ly SI (3,57), Ungarn (5,9), Duc (6,51), Ao (6,53), Bi (6, 7), Hoa Lan (6,83), Phap (7,38), Dan MlilCh (7,42), Ti~p Khii.c (13,89), Thai Lan (17,45), Hoa Ky (17,54), Nh~t (25,82). • lrum Maffia bi bat "tren giuong ngu"

Canh Sat Y D:;ri LQi dii bii.t dUQc ang Benedetto Nitto Santapaola, mQt tay trum khet tie'ng Maffia o Y, khi ang nay dang ngti tren giuong 0 mot nang tr:;ri g§.n Catania. ang nay dii tr6n khOi m~g luoi bii.t M cua Canh sat Y trong g§.n 12 nam nay. ang ta cling la ke rna Canh Sat Y tinh nghi trong vt;l gie't tuong Carlo Alberto Dalla Chiesa vao thang 9 nam 1982.

Au cang Juc cang re

Theo S1,l tinh toan v~ nhung thay d6i gia tri dang blilC cua cac qu6c gia so voi dang Na Uy (Unh tli 1.9.1992 t{ji 20.4.1993) vua moi day tren to Aftenposten thi tri gia cac dang blilC hi~n hanh a Bii.c Au cang hie cang reoDuoi day 1a ten qu6c gia va so' ph§.n tram (%) re/mii.c so voi dang kroner NaUy Re: Tht;ly Dign (18,02) , Y (17,03), Ph§.n Lan (16,43), Th6 Nhi Ky (10,55), Anh (5,92), Tay Ban Nha (4,15), Hy LlilP (2,25), Ai Nhi Lan (1,18), Ba Dao Nha (0,96)

Dat nuoc Nam ta vuong may l§.n trong quy dlilO l§.m than Xua quiin du6i gi~c Tau man tra Quye't chie'n tru gian Phap dii tam Bie'n lo~ bung len gay thiim h9a Noi da xao thit ~o ly phiin Mong gi l:;ri nhin non nude! Thac xu6ng truy~n dai h~ vuong mang!

v~ n~

tro

Manh dat Na Uy l~h su6t nam Chi tru doi thang nling chan bOa Noi dau cling nrn cung deo d5c Khii.p ch6n toan bang l~ bign xanh Loang thoang thOng dua chen gi6 luot Lung lay li~u ril ch~n suong bay Nhin quanh chi thay vai muoi n6c Nghi ph~ bu'on cho khach Iu hanh! Coo Khoo

Phap Am 86 3/93

77


TinNa Uy

• Giai Nobel HOc Sinh 1993

Tinh den nay HQi Dang phat giru Nobel Hoa Binh da ghi nhc}n 110 ung vien duqc d~ nghi lanh giru. Trong so nay gam co 88 ca nhan va 22 t6 ehuc. Tri gia giru nay la 6, 7 tri~u kroner ThVY Dign. Trong so 88 ca nhan co TeSng Thong Phap Francois Mitterrand, Thu Tuang Duc ong Helmut Kohl va ba Barbara F. Vucanovich. • Nc;m phQm ph6p cua nguai di tm

Trong mQt bang tubng trinh cua SO Ngof,li Ki~u hom thu sau (7.5.93) cho biet la ngubi dan di tru trong 24 tr;,ri tiep nhc}n nam 1991 da co 320 vv ph~m phap, han phan mia la trQm cii.p, 45 vu hi hanh h~, danh d~p lh nhau ho~c vai ngu; (I ngoai tr;,ri tiep nhc}n. Ong Arild Kjerschow, GUlm Doc SO Ngo;,ri Ki~u nhan m~h la con so nay tlu,H la mQt di~u 10 ng~. Ong ta ding cho biet la nhung ngubi ph~m phap co thg dua db vi~c don xin luu tru bi tit choi va trvc xua:t khoi Na Uy sam han. • Thanh thieu nien ngoQi quOc co diem tot

Trong mQt bang thong ke eua t6 chuc Ungforsk va Bi) Nhi Dang & Gia Dinh vita mai day cho ta tha:y thanh thieu nien ngubi ngo~ quoc an cAp, say sUa va tron h<;>c it han thanh thieu nien Na Uy cung lua. Thanh thieu nien ngo~ quoc sieng nang, it ph~m phap va co phieu phe b :l tOt han thanh thieu nien Na Uy. Bang thong ~& con cho biet la thanh thieu nien ngo~ quoc quan tam den vi~c h<;>c, den thu vi~n, chiu lam bai va it duqc Sl,1 huang dh han thanh thieu nien Na Uy. Nhung vai ket qua tOt dE;lp nay, thanh thieu nien ngo~ quoc l~ g~p nhi~u tra ng~ han thanh thieu nien Na Uy v~ van d~ tiep tvc h<;>c ho~c tim vi~c lam thi cang ~ han. D~ e~p den van d~ tinh th:<in thi Sl,1 khung hoang cua thanh thieu nien ngo~ quoc co khoang 10% trong luc thanh thieu nien Na Uy chi co 4%. Thanh thieu nien ngo~ quoc thubng cam tha:y buan, chan nan. H<;> thubng 10 sq vo ca. 78

Tinh tr~g nay xay ra cho ca nhung thanh thieu nien lau cung nhu mai Wi.

a

Bang thong ke cho ta biet them vai nhung con sO sau: thanh thanh thieu nien thieu nien NaUy ngo~quoc 18% 8% * An clip, trQm 6% 12% * Hut c:<in sa, rna tuy 67% 52% * Tron h<;>c 60% 40% * Bi binh tam th:<in 8% 22% * Cam tha:y don dQc 11% 7% * Tha:t nghi~p * Co cang vi~c ban thbi gian 20% 10% 44% * Khong giao hqp 62% * Duqc giup dB i '!"o, bai nha 76% 46% "' T;leo nganh pheS thong 51% 36% * Den thu vi~n trong nhung thang vua qua 27% 59% * Co cha di lam du gib 68% 48% 60% 25% * C6 mE;l di lam du gib

a

Bang thong ke nay duqc dl,1a tren cac cau tra lbi theo miu cau hOi so~ sful va thl,1c hi~n tit thang 3.1992 den thang 10.1992 • QuOc phong giam?

Trong mQt bang thong ke cua MMI th\1c hi~n trong thang 3.93 vai 1147 ngubi duqc ch<;>n hOi tren toan lanh th6 Na Uy, vai cau hoi: "vol sl,J thieu on toon ve chinh tr! va quem Sl,J 6 Dong Au. thi chOng to co dong It 10 khong nen c6t giom sl,J boo v$ cuo chOng to khOng?". Cau tra lbi duqc phan

lam 5 nh6m: hoan toan dang y, dang y phan mia, khOng dang y phan mia, hoan toan khong dang y, khOng biet. Da c6 37% tra Ibi hoan toan dang y, 25 dang y phan mia, trong khi co 17% khOng dang y phan mia va 11 % hoan toan khong dang y. Con so cho tha:y co 62% dan chung Na Uy chong doi vi~c cAt giam quoc phOng. So ngubi

Phap Am 663/93


ch6ng thuQc cac dang Hiiu, Trung Tam, va Ton Giao, sO' thu~ thuoc dang Ta .

â&#x20AC;˘ Nhan Quyen MQt cUQc hQi thao c6 am v6c qu6c te v~ Nhan Quy~n se dUQc 16 chuc u.u Wien (Ao) tit ngay 14. den ngay 25.6.1993, voi Sl,l tham dl,l cua 185 qu6c gia va ta't ca cac 16 chuc tl,l nguy~n tranh dlfu cho nhan quy~n dUQc quy~n phat bigu. Ba Jannicke Heyerdahl Larsen, chu tich T6 Chuc An Xa Qu6c Te Na Uy da phat bigu: "Nhflng plulc t(lP ve van

de chung t9c va ton giao se xe nat thi giai thanh tung manh v{m". Cac vlfn d~ khac nhu tinh tr:;mg

r6i lo:;m va chien tranh da la nguyen nhan dua phan nua 16ng sO' dan s6tren the gioi bi vi ph~m nhan quy~n g5m: Sl,l hanh h~, giet h~, to. tQi, ham hiep, v.v ... Ba Jannicke con tuyen b6la Lien Hi~p Qu6c nen thanh l~p mQt Cao Uy tranh dlfu cho nhan quy~n rieng bi~t. Ngoai ra T6 Chuc An xa Qu6c Te con d~ nghi them cac vlfn d~ sau: - Thanh l~p mQt h~ th6ng bao dQng nhanh va hi~u qua han trong Lien Hi~p Qu6c dg ngan ngi1a Sl,l dan ap va khung b6. - Tang cuang gu5ng may Lien Hi~p Qu6c dg giup cac qu6c gia ao uoc vlfn d~ nhan quy~n t6t d~p. - Nen goi cac chuyen gia v~ vlfn d~ nhan quy~n den cac qu6c gia c6 ll,lc IUQng Bao An Lien Hi~p Qu6c trlfn d6ng dg sam giup do cac n:;m nhan bi vi ph~m nhan quy~n . - Nen tang cuang vi~c bao v~ ph~ nu va tre em. - ygm trQ them tai chanh cho cac vi~c bao v~ nhan quy~n trong Lien Hi~p Qu6c. * c6c fruang

Coo DOng kef hQp 1Q1

98 truang thuQc M Cao Ding t~ Na Uy sil lien ket l~ thanh 26 kg tit mo.a thu 1994. Sl,l ket hQp nay nhfun tang trinh dQ giang dl;ly len ngang hang voi qu6c te, va tiet giam ngan sach qu6c gia. Sl,l ket hQp nay sil mang den Nha truang Sl,l y~m trQ nhi~u han v~ tai chanh ciing nhu mang l~ ket qua t6t d~p han trong vlfn d~ di~u hanh. Ten cua 26 truang Cao Ding kg tit mo.a thu 94 nhu sau: Oslo (7300), Akershus (1400), Ostfold (3100), Hedmark (2500), Lillehammer (1400), Gjovik (1300), Buskerud (1800), Vestfold (2000), Telemark (3700), Agder (5400), Stavanger (5500), Stord/Haugesund (1700), Bergen (4000), Sogn va Fjordane (2000), Volda (2000), Alesund (1000), Molde (1300), Sor-Trondelag (4900), NordTrondelag (2500), Nesna (700), Bodo (2800), Narvik (900), Harstad (700), Tromso (1900), Finnmark (1600), Samisk (165).

PMp Am so 3/93

each ngan Ng5i tren dinh nui xe chi~u Nhin v~ que m~ bu5n thiu tlfm long Gi6 chi~u se gQi nho mong Long con tan tac giua mong menh bu5n

Xunguoi Mlfy nam dlft khach que nguai ChUa lam nen vi~c cua nguai tha phuang Bay gia 10 do luang uang Chan di mQt buoc thlfy duang con xa!

Hlivo B~u trai phing l~ng am u V'an may keo den d6 mo. can mua Gi6 d5i niing hlii Iua thua GQi con s~u nho lang dua n6i bu5n

Tinh duyen dau nga thang nam Thien tha tinh y thl1m d~m nong thay Long trong mong ng6ng thang ngay Nhip c~u 6 thuoc duyen say men n5ng

Ythu Mlm cuai thea chiec Ia bay Tha h5n la lUng bao ngay thu qua Thu r5i mlfy dQ thu sang Ta di mong dQi Ia yang to duyen Bao Minh

79


OlEN DAN TRANH DAU CHO NHAN QUY~N

vA D~O PH.A.P

LTS: M¢t ng9n du6c vUa th6p ten dl§ soi r9i dem den dia ngt,Jc - Phc;Jm Gia Binh, nguai Ph¢t tU thuang que fr9n9 d90, do tv thteu minh dl§ pMn d6i cMnh quyen C¢ng SOn tri~t tieu t6n gi60 va day d9a que huang. Ng9n Iw coo anh kteu hung rt,JC ro, /0 oon fran tinh coo nMn 109i r6 ve nOi kM dau dang de n¢ng xoong dan t¢c Vi~t Nom. N99n 100 cCJng bung ten dl§ conh finh nhOng nguai v6 thOn. vong oon; do b6p chet quyen /Om nguai va tieu di~t truyen th6ng tin nguong tU che d¢ chuyen quyen, br;Jo trj, phi nMn oon va phi dan t¢c. Mang nOi x6t xa coo nguoi dan luu xu, Phc;Jm Gia Binh do lu6n loon thao thuc ve v¢n m~nh tang thuang coo dot nuac va hOa nh¢p tam h6n minh vao tUng nhjp thO cua £X;10 poop va Que huang. YthCtc kM n6ng hQn ht:pp cua minh kMng lam n6i vi~ doi non lap M, anh tinh nguy~n thieu minh dl§ th6p sang chOn 1'1 hau xay 19i ng6i noo d90 pMp va d6p lQi nhOng loang 10 cua t6 qu6c ml§n yeu. Anh do tv thieu vao kOOang 9, 15 gio sang ngay thu ba (6.4.93) t9i Connecticut (Ellington. Boston) Hoa Ky, dl§ 19i m¢t xap di thu do so9n kY cang tru6c khi dem thOn lam du6c. Gio day, fuy thOn anh Ma thdnh tro bt,Ji, nhung tinh thOn coo Phc;Jm Gia Binh do fro thdnh bOt tU vai thOi gian. Ngu6ng m¢ tam guang hy sinh coo co coo anh, chung toi xin th6p nen huang long tu6ng ni~m nguai vi Qu6c va vi Ph6p thieu thOn. Nguy~n cau H6ng an Tam 000 chUng minh c6ng dCtc. Va chUng t6i xin ghi 19i duoi day nhOng di thu dl§ d¢c gio 16m tuong. pA.

., THUGOI HO;" THUQNG QUYEN VleN TRUONG VleN HOA D~O KIEM

XU LV H¢I DONG WONG VleN GIAO H¢I P.G.V.N.T.N T~I VieT NAM. Ph~t lich

Boston, Massachusetts, Roo

2536

Ky ngay 20-10-1992

Nam Me) Bc3n Su Thich Ca Mau Ni Phftt, Kinh b{1Ch Roo Thlit;Jng,

Con la PhlPI1 Gia Binh, phap danh Vien L~c, dii titlau con thao thuc voi cac di~n bien clla tinh hinh Ph~t giao ~ que nha ciing nhu nhfLng vi~c b~t 00, giam c'am, ttl. day trai phep. K~ tit khi C6 D~ Liio Hba Thu(;mg Thich Don H~u, chanh Thu kY, XU ly Vi~n Tang Th6ng vien tj.ch, thl ciing tit d6 Ph~t giao ~ que nha ciing nhu ~ h:ii ngo~ dii cling nhau sat canh hon tru6c trong nhfLng Ph~t sl,llan lao rna dii c6 nhfLng thanh qua C\l thg nhu Hba Thugng duQC biet. Kinh b(lCh Roo Thlit;Jng,

Con da theo d6i th~t sat cac tin tUc c6 lien quan den cUQc d3:u tranh clla Ph~t giao ~ que nha ciing nhu nhfLng ho~t dQng clla Ph~t giao va cac co quan, doan th~ ~ h:ii ngo~ da h5 trQ cho Ph~t giao ~ quoc nQi. Con xuc dQng biet bao khi duQC dQC 1m. phat bigu clla Ngru nhan dip l~ nh~p Kim quan C6 D~ Lao Hba Thugng Thich DOn H~u vao Bao thap ~ chua Linh M\l sangngay 3-5-92 tru6c SI,l trong cbb va chUng kien clla hang ch\lc ngan Ph~t ttl. Thl,lc la ffiQt tieng n6i diing cam, bi~u hi~n tinh thlin vo uy clla Ngru duQC c3:t len tit que ffi~. Trong loi phat bigu nay, Ngru dii kh&ng djnh: "Tang Ni, Ph{)t tli dii d1,lng .roy Gido h(Ji, song v{Ji Gido h(Ji, vein brit khurit tiin len dli{Ji S{t lanh d{W cua Giaoh(Ji".

Va Ngru ciing dii th6t len:

co

"TfJi chiu trach nh~m lai tfJi noi, dil. v~c gi xfiy din chang nila. TfJi th:e truoc linh dai gi6c linh Roo Thlit;Jng se chrip nh{)n hit, ki cd l11{lng song cua wi ngay vao gia nay".

Trong phlin cu6i clla loi phat bigu, ffiQt llin nua Ngru l~ n6i len SI,l quyet tam: "TfJi dem dau tfJi ra nul cam doon cho S1,l th{)t La tfJi va Giao h(Ji ch(mg tfJi bi ra nul chrip nhi)n nl.9i kh6 khan, Mc vi lai n6i cua minh."

ap

80

ap Mc qua Mu. TfJi dem duu tfJi

Phap Am s6 3/93


Kinh bt;LCh Hoo Thl1r;1ng

Qua th\lc la mot tie'ng n6i bat khuat, quye't khong SQ ~o l\lc va cuang quy~n. Con xuc dong bie't bao khi thay Ngai da dem tam than gia d~ n6i len nhiing 1m tam huye't nhu the' cho D;;to phap va Dan tQc duQC truang thn, an l;;tc. Ngai da chinh thuc phat dong cuQc dau tranh bat b;;to dong d~ th\lc hi~n cho kY duQC m1,lc tieu cao ca tren. Nay, con la Vien L;;tc, dUng tru6c tinh hlnh que Me va Ph~t giao dang bi d;;ti n;;tn, dan tQc dang bi fiim than kh6 nh1,lc, con xin duQC thieu than d~ biio v~ Dl;lO phap va Dan tQc, sau nua d~ cling duong chu Ph~t mum phuong. Ngai da dem than m;;tng cua Ngai s&l sang hy sinh thi con khong no l;;ti ngBi yen. Vi~c thieu than cua con ciing chi la mot vien gGlch vo cUng nM 00 d~ xay d\lng cho tOa nha DGlo phap rna tru6c do da c6 bie't bao S\l hy sinh dong g6p rBi. Kinh bt;LCh Hoo Thl1r;1ng,

Con mu6n noi th~t nhi~u d~ n6i len tam S\l cua con v~ que Me rna nm d6 D;;to phap va nhan quy~n dang bi cha dGlP, diiy xeo, nhung trang giay c6 h;;tn lam sao con vie't he't duQC. Cu6i thu, con chi biet chan thanh nguy~n ciiu HOng an Tam Bao ttl bi gia hQ cho Hoa Thw;mg duQC thanh cong vien man trong dGLi n;;tn rna Ph~t giao tGLi que nha dang phiii ganh chiu. Nam Mo Thuang Tinh Tan BB Tat Ma Ha Tat tac dGLi chUng minh. Nay kinh thu Con, Vien LGlc

TAMTHU K1NH Gin cl.1 sl TRONG Nl.1(jc vA HAl NG041 Ph~t

Boston, Massachusetts, Hoa

lich 2536,

ky ngay 11 /11 -92

Nam Mo B6n S11 Thich Ca Mau Ni Ph~t, Kinh thl1a quj vj,

Toi la mot Ph~t tti, mot cu S1 tGLi gia, phap danh Vien LGlc. Nhu quy vi da biet, hi~n tinh Ph~t giao tGLi que nha dang lam vao tinh tr;;tng vo cung bi dat, nhiing chu6i ngay den wi, dau thuang dang xay ra tren miinh dat hi~n hoa, nM be nay. Chung wi cling nhu quyvi, khOng nhi~u thi it, chung ta cling thao thuc va suy tu cho v~ m~nh t6 qu5c Vi~t Nam, cho ti~n dB cua DGlo phap va Dan tQc. Boi the' cho nen, chung ta da, dang va se 19. nhung vien gGlch quy bau d~ d6ng g6p cho S\l nghi~p vinh Quang ay. S\l nghi~p nay chiic chAn se gian kh5, chiic chAn se dUQc xay d\lng bAng mB hoi, nuoc miit, bAng xuang b~g mau nhu lich sti va Ph~t giao Vi~t Nam oai hung da tang minh chung. Kinh thl1a quj vj,

Thai digm da de-n, chAc chAn chinh quy~n Cong san se bi l~t d6. Day 19. co hoi th\lc te' nhat d~ chung ta co thg lam dUQc mot vi~c gi cho dat nuoc. Rieng wi, wi xin phat nguy~n hy sinh bAng cach thieu than, nguy~n nha cong duc nay, chi tam hBi huang len chu Ph~t muoi phuong, len Tam Bao, chu Thanh Hi~n Tang, Lich DGLi T6 Su cling nhu anh linh chu Thanh Tti DGlo dg nguy~n ciiu cho DGlo phap tGLi que nha sam thoat kMi dGLi n;;tn, cho Dan tQc Vi~t Nam dUQc thanh binh, cho chung sinh moi mi~n d~u dUQc an IGlc. Kinh thl1a quj vj,

a

a

Tat ca chung ta, du the' giai nay hay the' giai khac, se han hoan chao don mot ngay khong xa, anh dGlo vang tOa khiip tren que huong xu sO, tie'ng cuoi se thay cho tie-ng kh6c, ni~m an IGlc se thay cho S\l thong kh5. Nhung neo duang dat nuoc se in d~m nhung dau chan than yeu cua cac Ph~t til Vi~t Nam cling nhu cua dang bao moi giai tro v~ que me muon dai yeu dau.

Xin tran trong klnh chao quy vi, Kinh thu - VIEN L~C

Phap Am s6 3/93

81


SUCTAMTHU

â&#x20AC;˘

KTNH GOI CHU TON H6A THUQNG, THUQNG TQA, D~I DUC, TANG NI

0 TRONG NUOC VA HAl NGO~I.

Ph~t Iich 2536, Boston, Massachusetts, Hoa Ky ngay 20/10-92.

Nam Mo Ban S11 Thich Ca Mau Ni Ph~t, Kinh b(1,ch quy Ngai,

Con Ia Phl,\m Gia Binh, Phap danh Vien Ll,\c, Mn su cua con Ia Hoa thuQng Thich Phuoc Hu~, hi~n tr\l tri chua Phuoc Hu~ Sydney, Dc Dlili LQi.

a

Trang buc tam thu con kinh goi Hoa thuc,mg Thich Huy~n Quang, quy~n Vi~n Truong Vi~n H6a Dl,\o kiem Xiily H(ii D5ng Luong Vi~n Giao Hoi PGVNTN, con dii neu len S\1 dau khB cua dan wc Vi~t Nam rna trong d6 Ph~t giao dang g~p dlili nlilll. Ph~t giao g~ li~n voi dan wc nhu hinh voi bOng, noi dau c6 S\1 Him than tui nh\lc cua dan WC, thi noi d6 c6 hinh bOng cua Ph~t giao xua't hi~n, vi~c nay aii minh chung trong Iich sit Vi~t Nam, trong su6t qua trinh d\1ng nuoc va giu nuoc rna Ph~t giao va dan WC dii Mn bie't bao xuong mau. Kinh b(1,ch quy Ngai,

S\1 I~m than tui nh\lc cua dan WC Vi~t Nam tuong chung nhu khOng con nuoc mllt dg kh6c, v~ nuoc dii bao l~ nga nghieng dieu dung, nhung l~ nay qua th\1C Ia c6 tinh cach quye't djnh. Nhin llili qua khu, nhung thai yang son ch6i lc;>i cua Dinh, Le, Ly, Tr~ dii lam con khOng thg nao quen dUQc, Iich sit Vi~t Nam oai hung, cac b~c ti~n nhan th~t ba't khua't. Nuoc Vi~t Nam nhu chie'c ao rach t8. wi nhung da dUQc nhung duang kim may va tai tinh va vo cung kien nh~ tUQng trung cho dan WC tinh, cho nhung hy sinh cao quy nhu con da trlnh bay. Chie'c ao tuy rach nhung v~ Ia chie'c ao, con tuong tuc;mg nhu dang a'p u nang niu trong tay rna sung suong de'n khOng c~m dUQc nuoc mllt khi nhin tha'y tren ao c6 mot duang kim v\lng v~ nhO be cua con. Kinh b(1,ch quy Ngai,

Hinh anh cua B5 Tat Quang Due Vi Phap Thieu Than con d6, cua Chu Thanh Tit Dl,\o con d6 va cua bie't bao lOp nguai da gl,lC ngii v~ con d6. Lich S11 Ph~t giao Vi~t Nam Ia ca mot trang su oai hung dUQc vie't b~g m5 hoi nuoc mllt, b~g xuong b~g mau va khi mau Tit Dl,\o dB dau thi hoa Dl,\o no 0 d6. Nay truoc chu Ph~t, chu B5 Tat muai phuong, truoc ban tho Ph~t thieng lieng, truoc anh linh chu Thanh Tit Dl,\o, con Ia Vien Ll,\c, xin duc;lc phat nguy~n vj Phap thieu than, con xin di thea con duang rna chu Thanh Til: Dl,\o dii di, con xin duc;lc thllp them mQt ng<,>ll dEm rna chu Thanh Til: Dl,\o dii thllp.

a

a

Vi~c phat nguy~n nay, con dii suy nghi th~t nhi~u. Cach day chin nam, khi con trlili ty nlilll, con dii c6 trong tu tuong la phiii lam mot vi~c gi khi Dli\o phap va Dan WC c~ de'n, ngay eli vi~c hy sinh chinh

than mlilllg, di~u nay con xin dUQc n6i len b~g tilt eli long thanh kh~, cui xin Tam Bao chung minh. Kinh b(1,ch quy Ngai,

Mot I~ nua Phap nlilll Ilili de'n. Phap nlilll nam 1963 va I~ nay tuy ooi canh co khac nhau, song v~ Ia t\1 do tin nguong va nhan quy~n bi cha dli\p, d~y xeo. Cuoc tranh da'u kien tri llili dUQc tie'p t\lC duoi hinh thuc ba't bl,\o dong nhung c6 suc cong pha vo cung miinh li~t, hOi Dl,\o phap Ia nhip tho, la ml,\ch s6ng cua dan Wc. Toan dan dang nguy~n c~u va vo cung tha thie't trong cha ban tay cua quy Ngru dg lam nen mot trang sil: oai hung mla trong lich sil: Ph~t giao Vi~t Nam ba't di~t. Con xin chan thanh nguy~n c~u H5ng An Tam Bao gia ho cho chu tOn Hoa ThuQng, Thuc;lng Tc;>a, Dlili Duc, Tang Ni 0 trong nuoc ding nhu tlili hiii ngolili, cho tilt ca quy Ngru trong cong cuoc trc;>ng dlili cuu nguy Dli\o phap va Dan WC dUQc thanh eong vien miin dg mang llili thanh binh an lli\c th\lc s\1 cho da't nuoc. Nay kinh th u, Con, Vien Lli\c.

82

Phap

Am so 3/93


THU KINH GOI ONG vO VAN KI~T, THU TUONG CHiNH PHU CHXHCN VI~T NAM DONG KiNH GOI: -ONG TONG Bf THU DANG C¢NG sAN VI~T NAM -ONG CHU TlcH H¢I DONG NHA NUOC VI~T NAM -ONG CHU TlcH QUaC H¢I VI~T NAM -ONG CHU TlcH M~T TR~N TO QUaC VI~T NAM

Boston, Massachusetts, Hoa Ky 23-10-1992 Kinh thlia Tlul tli{Jng va quy vi,

Nhung gi tOi vie't ra day la cam nghI chan thanh cua mQt ngubi dan, mQt Ph~t til doi voi mQt ngubi dang co trc;mg trach leo lai v~ m~nh dit m.toc, khi quy vi dQc nhung dong chu nay thi tOi dii khong con nua, tOi xin tinh nguy~n thieu than vi D/ilo phap va Dan tQc tOi dang nghieng nglia tl;li que nha. Hoa Thu<,:lng Thich Huy~n Quang, quy~n Vi~n Truong Vi~n Hoa D/ilo kiem xil ly HQi D5ng Luong Vi~n cling nhu chu Ton Duc hang giao ph:1m Giao hQi PGVNTN tl;li h3.i ngol;li dii trinh bay r6 rang v~ cUQc tranh diu cua Ph~t giao Vi~t Nam hi~n nay. Ph3.i co mQt nguyen nhan nao dg khie'n cho g'an toan bQ khoi CQng san tren the' gioi SI,lP dB, ph3.i co mQt nguyen nhan nao dii khie'n cho mQi ngubi S<,:l hili xa lanh che' dQ CQng san nhu S<,:l hili mQt b~nh cui ghe gom. Hoi tuc tra Ibi, quy vi dii tim ra du<,:lc nguyen nhan, chi co cru kho khan nhit la lam sao bie't thay dBi chinh sach dg phu h<,:lp voi long dan, hOi vi ne'u cu tie'p tl,lC chinh sach cai tri nhu ngay nay, quy vi se dua toan dan Vi~t Nam de'n cila til rna vo phuong cuu go. Chinh sach nao d~u cling co thg co nhung khuye't digm, nhung dau don thay, mQt trong nhung khuye't digm cua quy vi, eua thg che' CQng san ll;li qua n~g, rna 0 day dign hinh la tOn giao va nhan quy~n bi cha d/ilp mQt cach trAng trQn. Quy vi khong muon tOn giao banh truong va muon co tinh tri~t h/il tOn giao thi chinh quy vi dua quy vi vao con dubng khO khan dg r5i khOng loi thoat. Day la mQt hinh thuc g~y ang d~p lung ang, quy vi muon tri~t tieu tOn giao, tuc la quy vi t\! tri~t tieu liy chinh minh, t\! minh khai til cho minh; quy vi dung b/ilo l\!c va uy quy~n se co ngay b/ilo l\!c va uy quy~n phan ll;li dg tri~t h/il quy vi, qua th\!c la dau don. Di~u nay cling chkg co gi khO higu ca vi nhan nao thi qua niy, dii gieo gio thi ph3.i co ngay g~t bao. Khi quy vi dii d5n Ph~t giao vao buoc dubng cung, thi Ph~t giao bAt bUQc phai tranh diu va S\! tranh diu 0 buoc duang cung nay thi th\!c la vo cung miinh li~t. Kinh thlia Thu tli{Jng va quy vj,

S\! cha d/ilp tOn giao va nhan nao cling d~u co.

quy~n

nhu la mQt truy~n thong lau dbi rna 0 bit cu mQt quoc gia CQng san

Quy vi thil binh tam h5i tuong ll;li qua khli truoc kia quy vi dii tung hO hao chili My va danh cho My cut, thi bay gib khi nhan duyen d'ay du, qua bao trB ra, chinh quy vi ll;li ph3.i van xin voi My bie't bao nam dg muon tai l~p bang giao nhung My vlln quay d'au lam ngo; xot xa va tui nhl,lc thay cho quyvi. Kinh thlia Thu tli{Jng

va quy vi,

Chung tOi vie't dii kha d8.i va khang muon vie't nhi~u hon nua vi ne'u co vie't tuang de'n ca tram pho sach cling khOng di~n ta he't du<,:lc. Truoc khuc quanh cua Hch su the' gioi ngay nay, khi rna toan khoi CQng san Dong Au dii SI,lP dB tan tanh, danh tan huy~n thol;li kieu hung cua chu nghIa CQng san. Gia day, trong quang dbi con ll;li cua quy vi, quy vi co thg can dUQc buoc tie'n cua toan dan chang? Hoi tuc tra lai!

Tran trQng kinh chao Thu tuong va quy vi. Nay kinh thu

(Ky ten) Vien L/ilc Ph/ilm Gia Binh

Phap Am s6 3/93

83


Boston , ngay 9/3-93

Kinh gai: T6ng Th6ng Hoa Ky Trfcb ye'u: Vlv CQng san Vi~t Nam cba df,lp nhan quy'en f.\li Vi~t Nam.

tri~t

Ie

Tlli. 'iA...~I!)GiJ' OF r:.,E. i.ot·.I-;'~' q.= ;,MS ,e r c.A

; ~I'lr::.l

tieu tOn giao va

Kinh thua T6ng Thong,

Toi la cong dan Vi~t Nam, da ti1lau thao thuc vai v~ m~nh da"t nuac va nhung meu linh tang tOc rna dan wc tOi da va dang phru ganh chiu. Nhu T6ng Th6ng da bie't, chinh sach clla CQng san n6i chung va clla CQng san Vi~t Nam n6i rieng khong bao gia thay d6i, Wc la: a dau c6 CQng san thi a d6 khong c6 Ton giao va Nhan quy~n ho~c a dau c6 Ton giao va Nhan quy~n thi a d6 khong c6 b6ng dang clla CQng San. Day la mQt sl,1 thl,1c rna lich su da ti1ng chung minh trru qua cac nuac da ti1ng ne'm mui CQng san. Di~u nay tOi mu6n n6i len la hi~n nay CQng san Vi~t Nam dang ra suc tri~t tieu tOn giao rna hi~n u.u la Ph~t giao Vi~t Nam dang phru ganh chiu nhi~u nha"t, cfing nhu he;> dang cha d~p nhan quy~n mQt cach trAng tnm. Di~u nay, T6ng Th6ng cfing da bie't ti1lau. Kinh thua T6ng Thong,

Chinh vi sl,1 thl,1c nhu the', chinh vi thll do~ cua CQng san Vi~t Nam chi la lui mQt buac d~ rai sau d6 tie'n tram buac, ngan buac; tOi quye't dinh hy sinh than m~g tOi b~g cach tl,1 thieu d~ phan d6i che' dQ CQng san Vi~t Nam, d~ ge;>i la mQt tie'ng chuong duqc danh len d~ T6ng Th6ng va nhung nha lanh d~o cac nuac tl,1 do tren the' giai di1ng mAc muu CQng san mQt Illn nua vi he;> da luang g~t chung ta qua nhi~u, tOi tin r~g T6ng Thong se khOng bao gia milc muu he;> nua. Cuoi thu, tOi xin diu chuc T6ng Th6ng duqc dai dao suc khoe cfing nhu me;>i vi~c T6ng Th6ng lam d~u phil hqp vai nguy~n vc;mg clla toan dan. Tran tre;>ng kinh chao T6ng Th6ng, Gia Binh

1) Toi tl,1 nguy~n thieu minh d~ phan d6i vi~c CQng san Ha NQi dan ap tOn giao va vi ph~m nhan quy~n

Ii)

il-'E o.ur';:) R:TlES

~:-

THE OCv(IHil'1 ,,., 1 Of H'!t UrHTEO 51;';E$ Of "; I",n:C A

: am 6in!'j 7to.E

~ !a

?h . l1l.

~"t

let ~n

ili h! -;h t't u

I"NITE~

s-;.:.r ~ s

Or' :'''It; R ::t..,

'~; Cr' ;: y

of

=~

?"OP:S 4L &S

~Un

u nt to

tnit

~he

o-j;::S:DC:"'~

1 h l '/e tl; e£ cy

Dr"

::~'T, ' :-,5~:6t~ ':'

r t:h. t:"~:

'"' v u ;' ! R ::::c::- :0:: ~~·.:E:':19:r U~ "' :; 1 : :-;:-;: f8 ~:"I!!: ;: ~ ~t:~ o r " I.-"":! =: r.r.'I";~~'~ ;o ... . ; "'ll": • .,t :"e~ ~".J:pc .. ly E~t ;'ll 1f'1at lll H . l!t ~:ln ';' ."'I~ : ; o..:s;,,;e s :::l1l'r"I .. ......;;2": ; ! ; h':.:' &'.. v ~ e tra r.'..

:, 3..::"1" "li ... ,

2. Itt

':''1

?~O g:5:' :'"

,:h l ~

'''Il l

~:- cu ght

:'-1::08 \1!:1', ne ~,

uf: I".t ;e

oy v:;'!l,;r,t l: ,. , ::.:

::.Ut.\I ~ eJ

:=l~~!:o ;a t&::!

~ ....

a:s::.:':.! :) .. c~.::-;t.~r y ~"'i

=:~ .. :

.

ts

~ ~d r

~ : :,;:o H l "'t ~C5

~ I

iic ~ =~..;~e : y

r, c : ;;' O

,, /1Q

~e:t

.... ;'5

U' :

&: ~C

: 1::111:::

'':~':.c

enO :."\ $ !:le ; ;r S: :~ e :"' a : .. ::: e:~.n i;. -;.,:::;;,:::ro~. (, : ~ , ~ for : he a u~tlc:~ti~s ; f 'i.r-~ ~,; ve : I'\':. , .~ : ~ ' :"" .. -::':.~~ S:g':.e 1 of ;~. t: !:'lI ::0 ,.. :o r j .. ~- a'v/ :::-=~:!;!t" ' :~\1C::~:.~ t:: :"':s. ; :::~e l; u e s ., . . ~ r-E\e ::~:::!!::'H'j .... l:"'I 1"1:-. ., :

Kinh gai cac ca"p chinh quy~n Hoa Ky Toi ten 13. Ph~m Gia Binh, kinh gili thu nay de'n T6ng Th6ng HK d~ bay to nhung nguy~n ve;>ng clla tOi nhu sau:

Nay kinh thu, Ph~m

Boston, ngay 15 thang 3 ndm 1993

aVi~tNam.

2) Hanh dQng tl,1 thieu clla tOi la hoan toan do tl,1 nguy~n . Nhung ngtiai b~ giup do tOi trong y nguy~n nay cfing do tl,1 nguy~n. Sl,1 gitip do clla he;> da mang de'n di~u cao d~p nha"t va nhung y nghi cao thuqng d~c bi~t. Vi v~y, kinh xin cac ca"p chinh quy~n di1ng gay kh6 khan cho nhung ngtiai b~ da h5 trQ tOi trong luc tOi thl,1c hi~n y nguy~n nay. Kinh thu, Ph~m

84

Gia Blnh (Ky ten)

Phap Am 96 3/93


TAMTHl1 Kinh gOi Quy They Ph(tt i.kh 2536, ngay 12.3.1993

NAM MO BON sl1 THicH CA MAu NI PH!T Kinh bg,ch quy Thdy,

Con Ia Vien Ll,lC. Tru(k het con xin co doi lai thanh kinh van an suc khae quy Th'ay, sau mla la d~ xin duc;Jc trlnh bay v~ truang hQp cua con. Nhu quy Th'ay dii biet, Dl,lo Phap tl,li que nha dang lam vao tinh trl,lllg bi dat, nhan quy~n dang bi cha dl;lP n:;ing n~, thai gian nay dii keo dai kg tU khi mi~n nam Vi~t Nam bi Cong San cuang chiem va bay gia hi~n dang cao dq cua cuqc tranh da:u. Xuong mau cua nhung nguai con Ph~t dii dB ra trong mua Phap nl,lll 1963, nay ll;li phru hy sinh them nua cho Dl;lO Phap va Dan tQc. Rieng con, dii theo doi th~t sat tinh hinh va dii thao thuc ra:t nhi~u truck di~n bien clla thai cuOco Con dii khong th~ lam ngo dUQc truck Sl,l dau khB IOn lao clla dan tQc, truck sl,l keu g9i khdn thiet cua Hoa ThuQng quy~n Vi~n Truong Vi~n Hoa Dl;lO rna d~c bi~t Ia buc Huyet Tam Thu tu Vi~t Nam dii dUQc Ngai cho goi di. Vi Cong San Vi~t Nam dii khong chiu giru quyet thOa dang nhung nguy~n v9ng vo cung chinh dang rna Ngai dii neu ra, vi tinh hinh ngay mqt them den Wi, tr'am tr/;mg va dii de'n hai quyet li~t, Cong San dii dung m9i thu dol,lll Cl,lC ky tham dqc va tinh vi dg co tinh tri~t tieu Ph~t Giao, do d6:

a

Nay, con phap danh Ia Vien Ll;lC, truoc ban tha Ph~t trang nghiem, truoc chu Ph~t, chu Ba Tat muai phuong va truoc anh linh chu Thanh Tit Dl,lo, con xin tl,l nguy~n thieu than d~ co th~ la mot vien gl,lch vo cung nha be dong gop trong rna nha Dl,lo Phap va d~ cho trang sit Ph~t Giao Vi~t Nam dUQc mlii mlii sang ngai. Con tin wong miinh li~t r~g, con duang rna Chu Thanh Tit Dl;lO dii di, nhung ngQn duoc rna Chu Thanh Tit Dl;lO dii th:lp; dii dang va se Ia nhung cha't li~u co suc cong pha vo cung miinh li~t co th~ pha tan ta't ca m9i vo minh h:lc am va cling hOi vi con duang Ph~t ti1 Vi~t Nam dang di, dang hy sinh tranh da:u dg bao tan va xay dl,lng la con duang Chinh Phap rqng thenh thang dang dUQc Chu Ph~t muai phuong tu bi gia hO nhu lai Hoa ThuQng quy~n vi~n Truong Vi~n Hoa Dl,lo dii tung khAng dinh. Kinh bg,ch quy Thdy, Vi mqt vai ly do d~c bi~t, con chua thg thl,lc hi~n dugc vi~c phat nguy~n

vi Phap thieu than truoc Tet Nguyen Dan, khi Wi g'an ngay do khoang mot tu'an, con se goi them mot thu nua cho quy Th'ay dg xac dinh ro ngay va gia. Vi khOng thg tie't Iq vi~c nay cho than nhan clla con bie't dUQc do vi long thuong xot rna ch:lc ch:in se can ngiin, hOi v~y vi~c phat nguy~n clla con, con chi goi tho cho quy Th'ay dUQc ro, ch:lc ch:in se con chu Ton Hoa Thuc;Jng, Thuc;Jng Tol,l, Dl;li Duc, Tang Ni dl,lo cao duc trQng rna con khOng duc;Jc biet Wi nen danh chiu v~y. Vi tinh cach quan tr9ng va giu bi m~t cua sl,l vi~c Wi phut cuoi cung d~ than nhan cua con khOng biet dUQc, con tha thiet kinh xin quy Th'ay dung n6i vi~c nay voi mot ai khac nua va sau khi con thl,lc hi~n xong thi vi~c giu bi m~t se khOng con thanh van d~.

Kinh b(l,ch quy Thay,

Con d~t tr9n ni~m tin tuong noi quy Th'ay, d~t trQn ni~m tin noi Sl,l thanh tinh, suc trl gioi va cong duc vo lUQng clla quy Th'ay dg tha thie't kinh xin quy Th'ay hiS chut thi gia quy bau rna c'au nguy~n cho con; cling chi vi Dl;lO Phap va Dan tQc tl,li que nha rna con danh phru hy sinh than ml,lllg va neu co dUQC che't cho Dl;lO Philp, cho Dan Toc thi can cling ra:t vui long miin nguy~n. Can tuong tUQng nhu dang c6 quy Thiiy dung dong dll truac m~t, can th:lp nen huang long thanh kinh ch:lp hai tay de diiu danh l~ duai chan quy Thiiy dg kinh xin quy Thiiy tuy thu~ co thg t\lng kinh, l~ Mi, ni~m Ph~t, trl chu v.v ... dg c'au nguy~n cho ta't ca, mQi vi~c can lam co lien quan Wi dl;li nguy~n vi Philp thieu than d~u duc;Jc vien miin.

Phap Am s6 3/93

85


Mot di~u cling quan tr9ng nua ma con thiet ngh1 dmg vai suc pham phu kholong co thg chiu dl,tng noi suc nong khung khiep nhung con tin rimg vai cong duc cua quy Th1iy c1iu nguy~n, cong vai oai ll,tc cua chu Ph~t ho tri thi m9i vi~c d~u se tOt d~p . Kinh b{lch quy Thdy, Cong San bimg m9i phuong cach va bimg m9i gia tri~t tieu Ph~t Giao, nhung thu do~ lita lQc tinh vi cua Cong San se khong thg va khOng thg nao qua mAt dUQc nhung ai co mot chut suy ngh1 va kinh nghi~m. Cong San cling khOng tit mot thu do~ doc ac nao mi~n sao thl,tc hi~n dUQc muu dB cua hQ, do do Cong San se tim cach thu tieu hay am h:;ri Hoa ThuQng quy~n Vi~n Truong Vi~n Hoa D:;to nhu truac day hQ dii titng lam d6i vai nhung vi liinh d:;to cao ca'p cua Ph~t Giao; Di~u nay Hoa ThuQng quy~n Vi~n Truong Vi~n Hoa D:;to dii bOng gio cho biet va day cling la ly do chinh dang dg Ngru sfu1 sang hy sinh than m~g dg canh cao che do phi nhan truac khi Cong San kip thai ra tay. Kinh b{lch quy Thdy, Day la nhung thu con dii viet dg sau khi vi phap thieu than xong,

se co nguai goi dg thOng bao:

1- Hoa ThuQng quy~n Vi~n Truong Vi~n Hoa D:;to kiem xu ly Hoi D'Ong Luang Vi~n Giao Hoi Ph~t Giao Vi~t Nam Th6ng Nha't. 2- Chu Ton Hoa ThuQng, ThuQng To:;t, D:;ri Duc, Tang Ni trong nuac va hai ngo:;ri. 3- Cu S1 trong nuac va hai ngo:;ri. 4- Cac nha liinh d:;to thuoc chinh quy~n Cong San Vi~t Nam 5- Hoi bao v~ nhan quy~n t:;ri Strassbourg (Phap) 6- Se viet them mot tho nua goi tOa D:;ri SU Lien Hi~p Qu6c. Cu6i thu, mot 11in nua con chan thanh de d1iu danh l~ duai chan quy Th1iy dg nha oai due eua quy Th1iy, oai duc Tam Bao thieng lieng phil hQ do tri cho con dUQc tron d:;ri nguy~n. Con xin thanh kinh nguy~n c1iu Kong An Tam Bao gia ho cho quy Th1iy dUQc than tam thuang l:;tc, chung sanh di do va dg mot ngay khong xa, anh hao Quang chu Ph~t, anh d:;to tit bi se n,1c sang tren que Mfil than yeu. Kinh l{lY quy Thdy Con

TB: Vi thoi gian qua eo hE;?p, con kh6ng g6i them dUQc m¢t tho nOa de cho quy They ro ngoy thong. Con xin het suc co gang thl,lc hi$n vi$c vi Ph6p thieu than vao ngay 6.4.93 duong lich, nham ngay ram th6ng 3 am lich nam Quy DQu.

'~ ..

toi nguyfn clem than nay lam dUDc soi sang cho s{/ thij,t tnJac s¥ chung kien cua chinh quy'en va toan thi cfong biLa Phij,t tit, cfong thiJi cung di c(zu nguyfn cho GHPGVNTN dliflc trztiJng ton, Dan Ti)c vinh quang, Nhan quy'en dzt{ic ton tTf;Jng... " Trich BUc Thu TUY$t M$nh ngay 10.12.92 cua DQI Duc Thich Tri Tl,lu

86

Phap Am

so 3/93


Sci tho tien chu Phuong He,

Than di~u thi hGu Phuong H6

Thuong g6i em TU$ Nga va cac chou

Phuang troi m9t anh sao sa! Mua xuan nay bang phoi pha, heo tan! Vuon Quynh em r€ hi~n ngoan, Tieng tha con dQng con vang d~m dai. Uyen Huang thi sI m3:y ai, Nen trong chung thuy, nep ngoai hao hoa. Chan thanh chi gtii Tu~ Nga, Chia cung em nai xot xa t~ cung. Va xin, d6t nen huang long, Chuc nguoi khu3:t bong thong dong Niet Ban. Diu rfulg dinh lu~t the gian, Bao nam tinh nghIa, muon van tiec thuang.

(TQ the ngay 11.4.1993 tQi Oakland)

May tham ai giiing bong rQp duong! Chan thanh ti~n b~ nen tam huang. Het say tr'an m9ng vui tien ca.nh, Ma d€ tao dan ruom l~ suang! Qu~h que nha Ian tha nghen v~, Hitt hiu ng5 truc nguy~t mo guang! Giong tim th6n thuc, thuang nguoi a, Nghien but, chao oi cung do~ truong!

San Jose 12.4.1993 Trinh Xuyen chuyet theo

Van Nuong Le Ng9c Chan Cuol Xuan Quy D¢u

pHANUU DUQc tin buBn:

thi huu HODACPHU But hi~u Phlidng He) Phu quan nii' si Tu~ Nga

da tll tr'an ngay 11.4.1993 t:,ri Oakland, California. Huang thQ 67 tu6i Gia mnh Quynh Giao vo cung thuang tiec va xin thanh thvc chia se nai dau buBn cung Tu~ Nga va cac chau. Xin diu chuc Huang Linh Thi Huu Phuang HB sam phieu dieu mi~n Cvc L:;tc Quynh Doo hoi ngoQi:

- Anh Dan Que - Huang Khue - Chung Anh - Trung Quang - Anh V5 Toan - Vi~t Lien - Anh Ha ThuQng Nhan - Quy Huang - Uy€n Huang - Van Nuang - Thu Nga - Cao My. Nhan. Quynh Gioo quac nQi:

- M9ng Tuyet - Ngan Ha - Th\lc Oanh - anh Thanh Van - Nhu Hi~n - Chu Tung Linh - Vi~t Nu - Chu Ba Thuy - Hy Khuang

Phap Am s6 3/93

87


Chia bu()n Chung wi duqc tin bu5n

Nhil van Ludng Giang PH~M TRQNG NHAN C\1u DlP 8u Vi~t N am CQng Hca, C\1u HQi Truong HQi Ai Huu Alexandre de Rhodes, HQi vien HQi Van But (Pen Club) Au Chiu va QuO'c Te', dii tit trftn tlP Paris Wi chu nh~t 17 thang 1 nam 1993. Huang th<;> 73 tu6i. L~

Hoa Tang cit hanh tlP nghia trang Pere Lachaise, Paris 75020 vao ngay 27.01.1993. Tro tan dii duqc nu nic tren s6ng DlP Tay Duong theo y nguy~n cua Luong Giang.

Trong dip dau bu5n nay, chung wi xin c6loi chia bu5n cling Phl;lm phu nhan va gia quye'n, d5ng thai xin diu nguy~n cho anh linh cua Luong Giang som tieu dieu noi B5ng Lai Tien Canh.

Dang kh~p bai: -Tran Van An - Thai Van Kiem - Huynh Thanh Vi - Tran Van Ngo - VO Ky - To Ty. - Phuong Ha - Nguyen Minh Tan - Le Van Lan - Phom Vi$t Tuyem - Va Thu Tinh - Dao Tuan NgQc - Nguyen Ba Lang - Va DOc Trung - Phung Lang Nhan - Tran Van Trung - Va Long Trieu - An Khe Nguyen Blnh Thinh - Van Nuong Le NgQc Chan - Cong Ton NO TOm Nhung - Huynh Minh Chou Hoc Oanh - Phom Dang Sum - Lien Trang Nguyen Thi Ngoon - Do Van Tri - Ho TrQng Khoi - Nguyen Thanh Nom - Tao Van Troch.

pllANuu Chung wi duqc tin bu5n

DUQc tin tr~

Thi si Phlidng Ho

HO £>AC PHU

D~o

Hii'u

Ly Thieu Nam

lit Phu Quan cua Nii Thi 8i Tu~ Nga

D§. tit tr§.n ngay chit nh~t 11.04.1993 tC;li Oakland, California, Hoa Ky

dii tit trftn tlP Th\lY 8i ngay 27 thang gieng nam Quy D~u huang duang 42 tu6i

Xin diu nguy~n huang linh CO' Thi 8i Phuong H5 som tieu dieu mi~n C\1c Ll;lC

Thanh th~t chia bu6n cling gia dinh dl;lO huu Di~u Tam Ly Minh Hao va tang quye'n cling nguy~n c~u vong linh nguoi qua cO' som tieu dieu mi~n C\1c Ll;lC.

Ban Trj Sv H¢i PGVN tOi No Uy Ban Bien T¢p Phap Am

Chu Tang Chua Khuong Vi$t. No Uy Bon Bien T¢p Phap Am

Chung wi xin thanh th~t chia se n6i dau bu6n cling Nu Thi 8i Tu~ Nga va tang quye'n.

88

Phap

Am s6 3/93


pHANuu

pHANuu Duac tin nh~c ph~ cua Anh Ch<1u D~ la:

DU<;1c tin

nh~c ph~

C\lOng

cua d~o huu Ch<1u D~ la

C\lOng

..

-'

.-

HUYNH QUE NGHIEU

HUYNH QUE NGHIEU

dii til tr'an tIP tu gia Oslo, Na Uy vaG hie 10 giG sang ngay thu hai 10.5.1993, nh~m ngay 19.3 Quy D~u

dii til tr'an tI;li tu gia Oslo, Na Uy vaG luc 10 giG sang ngay thu hai 10.5.1993 nh~ ngay 19.3 Quy D~u

Thanh th~t chia bu'on cung gia dinh anh chi Ch<1u D~ va tang quye'n cung nguy~n diu huang linh C~ Ong sam tieu dieu mi-en C1,1c l~c

Thanh kinh phan Uu cling gia dinh d~o huu Ch<1u D~ va tang quye'n. Nguy~n clu huang linh nguGi qua c({ sam sieu sanh L~c Canh. Chu Teng Chua Khu6ng Vi$t No Uy Ban Tr! Sl,1 H¢i PGVN tQi No Uy Ban Tr! Sl,1 Chi H¢i PGVN tQi Oslo va phl,1 e¢n Ban Bien T¢p Phap Am

Thanh kinh phon uu H¢i nguoi Vi$t Mien Lao goe HOG

?

.

?

CAMTA Chung t6i xin chan thanh

cam ~:

- Chu Tang chua Khu6ng Vi~t Na Uy - Ban Tri 81,1 HQi PGVN tIP Na Uy - Ban Bien T~p Phap Am - Ban Tri 81,1 Chi HQi PGVN tIP Bergen va vungph~ c~

- Ban huang d:1n GDPTVN tIP Na Uy - GDPT Duc D~c tIP Bergen TOEIll th€ than b~g quye"n thuQc va cac than huu xa g'an dii tham vie'ng, di~n tholP chia bu'on va clu nguy~n cho cha, 6ng chung wi la:

Gia dinh chung t6i xin chan thanh cam t~: - Thuc;mg TQa, Truong Ban Di'eu Hanh GHPGVNTN AuCh<1u - Chu Tang Ni thuQc GHPGVNTN Au Ch<1u - DIP Duc, Tu Vi~n Truong Tu Vi~n V~ H~h tI;li Canberra, Uc Ch<1u - Ban Bien T~p Phap Am, Na Uy - Ban Huang D:1n Gia Dinh Ph~t Tu Vi~t Nam tIP Na Uy - Quy than huu, d~o huu va toan th€ than b~g quye"n thuQc khiip nai dii di~n tholP, phan uu, chia bu'on, clu sieu cho huang linh cua chi chung wi la: -

PH~.T

Tri'idng nu: Nguy~n Thi Tong, chang

Phap Am so 3/93

va cac con

?

..

TV TRUONG THI HUNG Phap danh Di~u Lien

ONG NGUYEN DAC Dii til tr'an tIP Nha Trang Khanh Hoa Vi~t Nam. Ngay 20.10.92. Huang thQ 82 tu6i

.

CAMTA

t~

the' tIP Vi~t Nam ngay 17.12.1992. Huang duang 52 tu6i

Thay duc

m~t

Ph~t Ph~t Ph~t

tic Di~u H~h Truong Xuan Phung (Th~y 81) tic Di~u My Truong Huang Ke't (Th~y 81) tu Hu~ Thanh Truong Miinh Mai (Th~y 81)

tang quye'n chUng wi d'ong kinh ciim

~

an

89


.rang

thu tin pA lien tie"p nh~ duqc Ia thu cua Bac gai tham ciing nhu dong gop y kie"n. Thanh th~t xin 13i khi khOng kip h5i am thu. Nhung lbi chi d~y cua Bac th~t la di~u b6 fch cho BBT chung wi. pA ciing khong quen cam on Bac voi nhung dong gop, gioi thi~u de"n than huu. Sang tac Bac dii dang, mong som nh~ nhung sang tac moi cua Bac. S6 ti~n Bac gai pA dii nh~ duqc. Kinh. • B6e Van Nuang (Phop):

nhi~u

• NO Si Uyen Huang (Hoa Ky): pA dii nh~ US$30 cua Bac Van Nucng chuy~n. Bai nu S1 gai dii

dang. Mong don

nh~

nhung sang tac moi. Kinh.

• NO si Thu Nga (Hoa Ky):

pA thanh

th~t xin 13i

Bac khi khong h5i am thu rieng. Sang tac cua nu S1 dii dang ky nay. Mong som nh~ sang tac moi cua nu S1. Kinh. • NO si Tjnh f)e (phap): pA thanh th~t xin 13i sl,1 so su:ft. Bai dii dinh chanh va dang l~. Kinh mong nh~ duqc sang tac moi cua nu S1. • Ong Hoang Ouy (Hoa Ky): Dang ra bai dii dang,

nhung tai li~u qua nhi~u nen t~ gac l~. Mong ong thu 18i va mong don nh~ sang tac moi. Kinh. • HOC gia Th6i Van Kiem (phap): Thanh th~t xin 18i h9C gia khi nq vful chua td xong. Nhung pA se c6 g~g trong ky Wi. Mong som nh~ nhung sang tac moi cua h9C gia. Kinh. • Anh Ha f)inh Lan (Blystadlia): Khong co co hQi g~p m~t th~t tie"c. DQc gia p A dang nho tho anh.

Mong som nh~ nhung sang tac moi. • Ong Hoang Van Nghi (Oslo): Lau qua khong nh~ bai ong, nhung pA luon ngh1 de"n ong.

Mong som khoe.

nh~

bai trong ky Wi. Chuc ong luon

• Ong f).N.V. Chuang (Alesund): Thanh th~t cam

on ong v~ nhung sang tac dii nh~ . MQt s6 bai nhu ong yeu cl1u dii dang. Mong som nh~ sang tac moi. Chuc ong luon khoe. Kinh. 90

'" Anh Thlidng Que (Bergen ): Th~t nho nha m6i

khi nhiic Mn, tie"c la khOng co co hQi. Mong co dip ghe tham. Kinh. • Ba Nguyen Tien Lang (Phap ): Th~t chia bu5n voi

ba nhung chuy~n khOng may dii xay ra. Bai dang ky nay va luon chb don sang tac moi cua ba. Kinh. • NO si Tu~ Nga (Hoa Ky): Thanh th~t chia bu5n khi nh~ duqc hung tin. Cl1u nguy~n nu S1 va gia dinh luon khOe. Mong don nh~ sang tac moi cua nu S1. Kinh.

• Ca Phu (Sandefjord): Bai dii dang l~ theo yeu cl1u. Hy V9ng co ngay g~p m~t. Mong nh~ sang tac moi. Than. • NO si Kim Cue (Hoa Ky): Mong moi cua nu S1. Kinh.

nh~

sang tac

a

• Anh Lam Xuan Th~i (Na Uy): Sao d:fy co l~h liim khong. Dung som quen mi~n Dong n~g :fm nay chu. Luon nghi de"n anh. Hy v9ng g~p l~. Chuc anh va gia dinh luon vui. Than. • Anh Nguyen Van Thung (Bergen): Bai dii dang.

pA luon thuc tinh d:fy chu dau co ngu. quen nhung tin tUc nh~ sao thi dang v~y. Mong anh thOng cam. Hy v9ng som nh~ nhung sang tac moicua anh. • B6e Tron Coo Khoa (Kristiansand): Bac th~t la ngttbi chiu kho, nen dau d~ Bac chb duqc phru khOng Bac! Lau qua khong g~p Bac d~ han huyen nhung pA luon hy v9ng. Chuc Bac va gia dinh luon binh an. Kinh. • Anh Tron Quang Kim (Uc): Cam on anh chi dii co lbi khen. pA luon c6 g~g trau d5i d~ ph\!c V\!. Mong bO qua nhung gi so su:ft. Mong anh som gai tru li~u va cling dung quen giai thi~u pA den b~ be quen bie"t Na Uy nhe. Chuc anh luon may m~. Than.

Phap

Am s6 3/93


HQI PH~T GIAo VI~T NAM T~I NA UY BAN BIEN T~P PHAp AM

Ph(t,t itch 2536 Oslo, ngay 15 thang 5 nam 1993

TAM

THU'

Kinh thua qui d'ong hudng, qui dg,o hfLu va chu d(Jc gia Tu vai tro lien llilC cua mQt hQi Joan, Phap Am dii dan di VaG liinh vvc bao chi, gop ph&o. VaG vi~c bao t6n van hoa dan tQc va truy~n thong Ph~t Giao Vi~t N am. Day la sv phat trign dang kg, khoi di tu n6 Ivc, nhi~t tam va tinh th&o. bilt VQ. l<,Ji cua nhi~u van thi si, h9C gia, ban thvc hi~n ... cung voi long hao tam cua mQt so dQc gia xa g&o..

a

Tuy nhien, theo yeu c&u cua mQt to bao, khOng nhung c&o. asv lOn ml;lllh, rna con c&o. sv song con. Cho nen, ngoai nhung dong gop qui bao tren, Phap Am cling c&o. mQt yeu to quan tr9ng khac, do la van d~ tai chanh. Nhin chung, bao cua nhung hQi doan nguai Vi~t tl;li hru ngol;li, thuang niim trong so ph~ "châ&#x201A;Źt non" vi da so dQc gia d~u quan ni~m riing do la nhi~m VQ. truy~n thOng, it ai gop ph&o. nuoi duang. Huang chi, Phap Am la to bao cua HQi Ph~t Giao, von dii mang danh nghia "baa chua" thi "Sl/ song" th~t kho keo dai, neu khOng muon n6i la hi~n dang trong tinh trl;lllg "thai thOp". MQt nam Phap Am an hanh 6 so trong bon 1&0. (2 1&0. so doi va 2 1&0. so dan) cung nhilng ban tin b6 tuc, m6i 1&0. 1200 ban. Ti~n in binh quan m6i 1&0. khoang 20.000 kr, cuoc phi d6 dang m6i ban goi di 15 kr. Vi chi m6i nam phru tOn milt 150.000 kr, rna ti~n ung hQ gai v~ chi dlilt du<,Jc 30% tren tang so ti~n chi phi ily. Han nua, ngoai van d~ bao chi, HQi con phru trang trru nhi~u chi tieu khac nhu: sinh hOlilt tl;li Chua, sv di 1l;li cua qui Th&y, 1~ llilC hang nam, cac khoa tu h9C Ph~t phap, cong tac van hoa, xii hQi, tu thi~n, v.v ... Nhilt la vi~c phru xay dvng ngoi chua trong nam nay voi kinh phi g&o. 3 tri~u kroner. Do do, neu khong du<,Jc sv h6 tr<,J nhi~t tinh thi hQi kh610ng kham n6i nuoi duang Phap Am, Nhu nhi~u 1&0. chung tOi dii n6i, Phap

Am khOng dam sanh minh "di van

tai dg,o", nhung nhu c&u cho

vi~c lien llilC, truy~n tin; cho sv luu truy~n dlilO duc voi hang h~u tan; cho qui vi m6n an tinh th&o. von

a

hiem xu nguai, va d:).c bi~t day la tieng noi cua mQt hQi doan tOn giao. Nen Phap Am cling th~t sv c&o. thiet c6 m:).t nai nay.

a

Qua mily nam trach nhi~m voi Phap Am, chung toi nh~ thily riing, mQt so dong ba con nh~ bao, nhung chua mQt 1&0. ung hQ d6ng gop, 1l;li c6 mQt so vi than phi~n khOng nh~ du<,Jc to bao nao. Qua do, chung tOi trQm nghi: Co Ie sv phan phoi khOng h<,Jp ly hoi;tc khOng den dung nguai yeu chuQng. D~ tranh tinh tr~ng nay, k~ tii nay chung toi tha thiet keu g9i qui dc}c gia hay giup do b~ng cach d(tt roua did h~n Phap Am hay gioi thi~u Phap Am voi b~n hii'u voi gia kr 200, (6 sf) m6i nam eitng nhung ban tin biS rue va dlilje gm tfJi tfJ,n nha). Doi voi qui vi dii tung ung hQ Phap Am, xin qui vi cling ap dQ.ng th~ thuc nay, va chung toi cling xin chan thanh cam an nhung ung hQ ngol;li l~ neu co. MQt 1&0. nua chung tOi tha thiet yeu c&u quy dQC gia ung hQ lai keu g9i nay h&u Phap cua m6i gia dinh chung ta tl;li Na Dy.

Am miii la to bao

Tran tr9ng kinh chao quy vi. Naykinh, Tm. Ban Bien T~p Phap Chu nhi~m Thich Tri Minh

Phap Am s6 3/93

Am

* Phieu d:;tt mua Phap Am xin xern trang sau

91


PHIEU D~T MUA BAo Phap Am phat hanh 6 so (4 ky) cung nhung ban tin be> tuc voi gia 200 kr. mOi nam

TenhQ: __________________________________________________________ Diachl: __________________________________________________________ d~t mua dai h<';ln mQt nam bao Phap

Am

o

Xin gui phieu tro tien trong 56 boo dau tien

o o

Do chuyen tien voo truong ml,lc Phap Am (Postgiro nr, 0824.0506735)

• • • •

Ngon phieu dTnh kem theo trong thu - X:in dcinh chElo vao 6 thich h<,:lp - X:in dung gai kern ti'en m~t trong thl1 - Quy vi nao mu6n d~t mua cac s6bao Cll xin W~n 1l;lC vai tOa soI;lll qua thl1 - Quy dQc gia ngoai Na Uy, xin tra ti'en d~t mua tri gia t110ng dl10ng US$ 30. ho~c FF.200, Khi thay d6i dia chi xin vui long thOng bao, Ne'u mu6n d~t bao dg t~g bl;lll be xin quy vi dung phie'u nay nhl1ng cho bie't r6 ten hQ, dia chi nguoi nh~ bao. Bao SEl gai du 6 so' kg tu so dau tien sau khi tOa SOI;lll nh~ dl1<,:1c ti'en, MQi thl1 tu, bai va, ti'en bl;lC, xin lien ll;lc: Toa so~n Phap Am Tran Hoa· Blaklokkevn. 8, N.3050 Mjondalen - Norway


A .1 esta~~t 1700 Sarpsborg 11£. 69 15 04 22

'lJ6m aJbi Liht Man JiM nhAt • II

II

nhan . nau cae men an tai. nha Oslo va cae tinh khac m~t p~~ iru 5 m6[]g~~ uo13~t m~t p~~ iru ~ m~[]g ~~ U. H5t

Quy !mAch co

th~

tuY Y Iva

ChQfi

gia

Vi

hay rau d.i

~ #/If

Ide eUM eAt edt ta. ttu:, . r4 «ut, . eAt ~

ma cOo m~1 ngOy tt) 11 gl~ d~n 23 gl~

Phimg Vi CrJbng Kink mhi


FOTOVIDEO

Hl£P NGHl• • if: 22711251 Tiilo.00-17.00 giovasau 22.00gio 22166156 Tii ~OO -2LOO gio

Chung toi nhQn quay phim va chvp hinh: dam cu6i, dam hoi, sinh nhQt, doan tv gia dinh.

Vdi nhi@u nam kinh nghi~m trong ngh@. Hlnh anh r6 rang - Mau sac trung tn!c -

Am

thanh nc5i.

Gia phai chang.

f)Qc bi~t chung toi 10 hQi vien hQi quay phim quoc teo Xin moi qui vi dong huang lien IQc xem phim tru6c.

K~ Toan

RECHIVA Trang Tn

Du Lich

Cong ty Djch V\l T6ng h<Jp chung toi chuyen dam nh~n.

* Giup than ehu trong vi~e mua, ban etta ti~m, hang va so~n thao ke' ho~eh, ngan saeh.

* Xin mon bai (AI S, Ans, Personlig Firma). * Khai thue' W~u th\l (Moms), luang, thue' ehu nhan (Arbeidsgiveravgift). * Thue'IQi tue eu6i nam (Selvangivelse). * Trang tri eho cae etta ti~m.

* Ban ve may bay di My, Canada, Anh v.v ... Chuyen Nghi~p, Uy Tin, TQn Tam.

Xin lien l~e: Vii Viem W : 22 27 44 27 Telefax: 22 27 44 27


B2;y

d~ cac m9t haVl9 tuoi va kh8

ROLl tuoi

d~ h~ i hiiVl9 Vl9ay .

Ciia co phoi chaVl9

B oi d91A xe !'9V19 !'oi.

ml1-Val1 --

A

Thord ahlsgt. 6. 3200 Sandefjord TIt (034)60768-(034)74077

Qui. khadz (10 thi ;iq.t han9 qua Jii;n tho~li hO~(1 IJiit tho'.

Chun9 tal if- 9di Jin t~n nha.

Cho muon vel ban

Nh~ p

D~c bi~t

cang tit H6ngKong Thai Lan

chung toi co nhung co (side) quยงn ao danh cho ngubi A Dong.

Vi~tNam

Neu din sua l~ chut dinh chUng toi sua mien phi.

Gib

rna ctia:

Thli hai, ba, ttl va sau: 10 gia - 18 gia Thli nam: 10 gia - 20 gia Thli bay : 10 gia - 16 gia

1Ied~~~ 1Iet'a.~~&

My-Van Kinh mai


Str0msveien 134 2010 Str0mmen Tlf. 63 80 12 40

Bay d~ cac

~

thl;<c ph&m A BoJt\9' RClL-\ cai tL(oi. co. phe Phap, Y vo. t~o. thom. XClY co. phe theo y khach ho.Jt\9' I09 i

~

Bffi dau xe thuan tien. (Âťmlrdll: thIt hai-thu sau: 10.00 gia-20.00 gia fuu bay: 10.00-18.00 gia

ehB DhaD k:iDh mdi


DU L!CH TRUNG QU6c

Thihn vie'ng nhUng thAng canh Ph.t giao

va Itch sii

Cong ty du lich TAIJI to chuc nhOng chuyen du lich cac thong canh Ph¢t giao tQi Trung Quoc. NhOng tuyen duong dien hTnh nhu: 1. Bac Kinh, thom VQn Ly Truong Thanh, cung dinh nha Thanh, nui Ngu Dai, nui Nga Mi, nui cCru Hoa, nui Pho Da, thao duong Do Phu, Toy Ho Hang Chou v.v ..tong cQng 21 ngay gia 18.400 kr .. 2. Bac Kinh, VQn Ly Truong Thanh, Ung Hoa Cung, Y Hoa Vien, DQi Dong, Thai Nguyen, Toy An, mQ fan Thuy Hoang, chua Hoa Nghiem, cCru Long Bich, NgQc Mon Quan, thom Hang MQc Cao la noi noi tieng nhat tren duong to Il:Ia co vOi hon ngan tUQng Ph(lt da trong vach hang v.v .. tong cQng 16 ngay gia 17.000 kr .. Gia cae tuy~n duong baa g6m ca: @'" @'" @'" @'" @'" @'"

Ve may bay kh(f h6i Oslo-Me Kinh. Toan b9 ti~n giao thong va ve nlay bay trong Trung Qu6e. Khaeh s~ lo~i to- ba sao tres len. Ti~n an trong su6t th"i gian es Trung Qu6e. Ti~n bao hi~m trong Trung Qu&. Ti~n thong dieh vien ti~ng Quang Dong trong su6t 19 trinh.

Ngoai ra chung toi con to chuc nhOng tuyen duong khac nOa, muon biet them chi tiet, xin cac bQn lien IQc v6i chung toi tQi:

TAIJI Bureau, Sorgenfrigt. 34 (gan Majorstua Oslo)

V 22696830


YJeu, ~t TRAN

~

flANG UlNA

Chuyen khoa giai phfiu ngo~i khoa (Spesialist i kirurgi)

~ Hi~n 13. bac S1 di~u tIi t~i b~nh vi~n d~i hQc Ullevcll Oslo

Phong m~ch va vi~n giiii ph~u thfun my

PRINSENSCATEN KLINIKK Prinsensgt. 6 Oslo (gan Jernbanetorget) V: 22417105

K ham b%~h va di~V\ tv-i ~9i ~909i khoa t~~9 qV\at

B%~h v~ xua~9

CAiai ph~V\ thJm

lam •

d~p

my: C6t m6t,

cae ve't s~o

s&a mt:1i,

tv-e~ ~9uai

Ti~V\ 9iai ph~V\ du I09i

Xin lien l~c d€ h~n gib truoc V : 22 56 72 27 ti112.00 gib den 20.00 gib


At

~

*-

- CH¡ . """"::>

C

11i{

A'k.

China Hall

J.... ~

J&

At

J....

Aestaurant

~

Fredensborgvn. 24. Oslo 1 'llf. Dr.: 22 110200 Wax.: 22 361755

J&

A'k.

J....

l\.

~

J& A~~

J.... ~

J&

At J.... ~

J&

At J....

Nha hal"lg t'91"l9 t'ai vo-i 200 ch8 I"lg8i L ~ kL ,.( ~ 6 At ny\letA W\on an VO'l y\atA VI aac Ie J

1

v

J 1

1

V

1

1

,

1

s

CI

c6 diem tim til 11000 ~i~ 15030 2i~ Ck~~5

~11~r0 ti~e Nai~ ~1~~ ~~+t~ 1im ~oan vA ti~~ tu sia (co ~!~ k~i~ va ~f~k~) ~!t tii~ ~tluof bM 15 % â&#x20AC;˘ ~ iJ

tat c6

w trm ;()

~

l\.

~

J&

A'k,

l\. ~

J&

A'k.

l\. ~

J&

J....

A'k,

m

~

A~~

J&

1

~ c bief thu b'~~ chu ohit Va thu hal s

~

J& Giambcua: Thu hai - thu nam va chu nh~t:

~

J&

11 gia - 24 gia Thu sau - thu bay: 11 gia - 02 gia

A~~

Chu nhan kfnh mbi A'k.

J....

l\.

~

J&

J&


:~7ri p

,:.: .:.路.路.r 路.路 .:.i..

;.' :11 :

C ," ~,\,'; (('\..:. ; ,i

Tran Minh L. Hervigsv. 3035 32

Tu 5iB Drammen 811277

" " W:

Cn~~e~ ~n~~ ~~a~ ~n'm ro

hlnh 8nh

V'aeO

~

J. am thaIDa1.. noi A

dqog ~ \~ 'I

~~

rap n6i W tan obit I

dQc bi,t .

nhQn sua IQi hinh anh, ghep them am thanh "

~~~

nhOng cUQn phim video

da thOu san clia quy vi

,

\

~

.

16

~~

..

'

m. ,

a Phim se du~c di~u chlnh theo ymuon quy ~ sau khi ~ao, Nell qll~ vt v~ Khon~ hai lon~, cMn~ wi se Khon~ nh~ tM lao,

Gil.

C,',

phai

eb~ ng

00 0


DIA . cm LIEN LAC HOI VA CAC CHI HOI PGVN TAl NA UY ?

Oslo:

Drammen:

A

..

..

A'"

A

Chua Khuong Vi~t.

Chi hQi PGVN tQi Oslo" vung phV c¢n.

Thlch Tn Minh & Thfch Qwin Kh6ng Blystadveien 2, 2006 L¢venstad. Norge. II 6797 1905

Nguy~nNam

Granstangen 28-A, 1051 Oslo. Norge. II 22 32 60 34

Chi HQi PGVN tQi Drammen Nguy~n Van Nay BIAkiokkevn. 6, 3050 Mj¢ndalen. Norge. tr 32 87 43 20

Moss:

Chi HQi PGVN tQi Moss" Rygge

Trlln Hoa BIAklokkevn. 8, 3050 Mj¢ndalen. Norge. II 32 87 52 07 Kristiansand: Chi HQi PGVN tQi Kristiansand " vung phV c¢n.

Phan Van S6 Avangen Terrasse 304, 1507 Moss. Norge. tr 69 25 98 90 Stavanger:

Chi HQi PGVN tQi Stavanger" vung phV c¢n.

Vo Van Di'eu Ravnasvn. 464, 4700 Vennesla. II 38 05 74 23 Norge. Bergen:

Kongsvinger: Chi HQi PGVN tQi Kongsvinger " vung phV c¢n.

Le Dlnh Phuc Dr. Bj¢rnebysvn. 21, 2270 Flisa. Norge. II 62 95 01 84 Trondheim:

Chi HQi PGVN tQi Bergen" vung phV c¢n. Nguy~n Van Thung Olsvikasen 29, 5079 Olsvik. Norge. II 55 28 62 17

Trlln Van Tie'n Heidrunsvn. 9, 4028 Stavanger. II 51 54 12 37 Norge. Porsgrunn:

Chi HQi PGVN tQi Porsgrunn " Skien. Nguy~n

HllI1g Yen R¢dsasen 59,3928 Porsgrunn. Norge. II 3551 2601

Chi HQi PGVN tQi Trondheim " vung phV c¢n.

Chua £)On H¢u.

Ph~m

Sivert Thonstadv . 1O-A, 7080 Heimdal. Norge.

Dlnh Sum Myrsnipevn. 6, 7082 Kattem. II 73 84 92 06 Norge.

Gia £)inh PhQt

Tu tQi Na Uy

Ban Huang DOn

G£)PT Thi~n Tam

Le Dlnh Phuc Dr. Bj¢rnebysv. 21,2270 Flisa. Norge. II 62 95 01 84

Trlln Qu6c Qremg Ruudsv.3, 1624 Gressvik II 09-318595

G£)PT £)uc Dl)c

G£)PT £)uc Minh

Nguy~n

Xulln Toan Kong Oscarsgt. 67, 5018 Bergen

D6 Qrong Terjevingensv. 12, 4085 Hundvag II 04-860311

G£)PT £)uc Dung

G£)PT £)uc My

VO Van Tiln Trung Ravnasvn. 464, 4700 Vennesla II 042-57423

Vo Thi Nhu Quynh Sandvollen 5, 3058 Solbergmoen II 03-870789

G£)PT Ch6nh Tri Cao Hiiu Lu~n

G£)PT Ch6nh £)Qo

Vogtsgt. 31, 1533 Moss

Nguy~n

Ngqc Quang Rosslyngvn. 35, 7087 Grimse II 07-872701


Toa Soan Phap Am BI~klokkevn. 8

3050 Mj"ndalen Norway

PJIApAM T~p chi Ph~t Giao, Van H6a va Dan TQc Vietnamesisk Buddhistisk Tidskrift i Norge utgitt av Den Vietnamesiske Buddhistforening i Norge

Yen. Thich Tri Minh

Blystadvn. 2. 2006 Uvenstad.

6 nr./Ar - L{Ilssalg: kr. 30.


Phap Am 1993.3- Phat Dan PL.2537