Issuu on Google+


TRUONG THI KIM ANH NORWAY

P.O. 80x 310, Statlon "W"

Toronto, Ont., M6M 589, Canada

Publishrd 11limrs

Tel. (416) 149-4195 / Fax: (416) 140-0342

Volume 9 -

No 97 -

Q

yrQr

Steond C/øss Mai! Rtg. No 8040

/SSN: 0832·/922 -

LDN: 310578.

September 1992

Håi-ngoll-i hll-trQ' phong-trAo ton-giåo trong nlro-e ...................................... 2 .

Tin vAn ........................................................................................................ 3

Tin Vi~t-nam ......... .... ............ ........................... ............. .... .... ............. .......... 5

Danh-såeh "Qu6e-hl)i" k~6a 9 etla CSVN ................................................... 9

Thi-si Nguy~n Tlh Nhi~n eh~t tnro-c sån chua ................................. ;......... lO

NgoAi ngo ....................... .............................. ......... ................ :................... 11

Tin thi!m v~ nh6m trå hlnh giao Itru vån-h6a ........................................... 12

Tii!u-di~t tO-i ngu&i qu6c-gia eu6i eung. Sem TUng ................................... 17,.­ Ttl- "ThE-H~' tO-i "Hqp-Ltru". Nguyln Hliu Nghia ........... )....................... 22

ThO' Nguy~n Huy Phtro-e ..... ...... ... ............... ...................................... ........ 29

CA. Tr4n Viln Tich ..................................................................................... 30

ThO' Trlin Ngån Ti~u ................................................................................. 32

Cåe tro ehO'i etla tre con mi!n Nam. Xuan Tuo-c ....... ............................ ... 33'

ThO' Trlin Ml)ng Tu ............. .................. .................................................... 34

Kl: HAnh HtrO'ng, Dung Viln ................................................ :: ................... 36

ThO' Phan Thjnh ........ .................... ............................................................ 38

Nhifng c1åm chåy khong måu. Ngo Nguyen Dung ................................... .40

ThO' Ngo Nguyen Dilng ............................................................................. 43

ThO' ThVY y ............................................................................. :..... ............ 44

Mua xuAn tren Xtf la. Phimf( NhOn .............................. ............................ .45

ThO' Cao Hoång Nhån ........................................... ................................. . 47

ThO' Ngif An .............................................................................................. 50

NAng, VU Nghi.. ......................................................................................... 51

ThO' Hil Tru&ng An ................... .......... ...... ................... ................... ......... 53

ThO' Ph~m Quang NgQC ..... ................................................... .. ......... ......... 54

Ly rucru hai muO'i nåm. HiJng Hoang .................................... : .................. 56

ThO' Le Thvy Vi ............................................................ ........... ................. 60

Lai bUQc rAng tram nam, thO':N. T. Nhien. nh(Jc: N. H. Nghia ................... 61

SiS tay. Cung Vu .............. .. ............. ... ............................ ........ .................... 62

ThO' Cung Vil, Trlin Vlln ~, D.H., T.T. MAy Tr~n NgAn ........................ 63

ThO' HoAng Qu6c Minh ...: ........, ............................................................... 64

ThO' Nguy~n Bå Dinh .............................................................................. 68

M~ mong gå thi~p, HiJ Truung An .................................................. ..... ... 71

ThO' HA Huy~n Chi ............................... ...... :........ ..................................... 73

ThO' Li! SO'n Hå ......................................................................................... 74

ThO' Vi~t Ph trO'ng ............... ........... .................... ........... ......................... .... 77

ThO' Hil Ong ............. ..... ................ ..... ................... .... .................. .............. 78

Tha htrO'ng, Ngo Du Trung ........................................................ : .............. 80

X6m CQ: NM v~ Då I,!-t, Vi Sao .............................................................. 83

X6m MAng: M~ con sllu vA ehi~e rang sAu, Ngo Nguyen Dung .............. 86

O chif, Vui etr&i .. ............ .................................. ........ .... ... ..... 88

X~p Alcapone Ill. Le Xuan Nhi........................................... .......... .......... 89

ThO' Nguy~n Van NgQc .............................................................................. 91

ThO' Le Hifu MVc ........ ·.. · .... · ..................................................................... 92

NgQc sång trong hoa . sen. Nguyen Phong .................................................. 97

Th<Y Minh Tulln, Cao Xuån Ttr ............................ .................................... 99

ThO' Vi-Vi ...... ............. ............... .... ..................... ............ ......................... 101

Dl)e-giå thåe-mAe ..... .................... ... ....... .... ......... .. ....... ............. .............. . 104

Ky Il, Nguyln Hliu Nghia .............................. ............... ........................... 106

DiC!n-c1A n ............ .......... ... ..... ... ............ ............ ... ........ ....... ... ...... .. .......... .. 108

~~:~ ~~;~:n!i:.i.~t.~.~~.~.::::::::::::::::::: ::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: : ::g Thtr di tin Ill-i ............................................. ............................................ :. 114

Tranh bla: sO'n dliu etla Nguy~n Tang

ung Van 1


Ho-Trq Phong-Trao

Tranh-Dilu Cho

Tu-Do Ton-Giåo

• Te;ti Quoc-NQi

Sau khi båo-chl håi-ngo~i loan­ båo bån yeu-såch ngAy 25.6.92 do HoA-thuQ'ng . Huyen Quang gu-i cfång vA nhA nu6c CSVN, cåc cfoAn­ th~ tOn-giåo vA chlnh-tri Vi~t-nam cfå tlch-cl!'c h~-trQ'. NgAy 25.7, M~t Tr4n Dån-Tl)c Dån-Chu Vi~t-Nam (g<im 8 tl5­ chu-c: Dån-Quy~n, Li~n-Minh DAn-Chu VN, Li~n-Minh ToAn DAn VN Qu6c-Gia, Ll!'c-LuQ'ng VN Tl!'-Do, T~-Chu-c Ph\1c Vi~t, VN DAn-Chu Xi-Hl)i Dång, VN Qu6c Dån Dång) cfå ra tuy~n-cåo bAy to Sl!' ung-hl) tlch-cl!'c cua M~t Tr4n cflSi v6i cong-cul)c cfllu-tranh cho tl!'-do tln-nguång trong nuo-c, vA cam-k~t v4n-d\1ng mQi khå-ning vA. phuang-ti~n cua mlnh, kau-gQi Sl!' ~rrt-trQ' tlch-cl!'c cua tllt cå mQi etoAn-th~, t~-chu-c khOng phån-bi~t chlnh-ki~n, ton-giåo cho n~-Il!'c etllu-tranh cua Ph4t-giåo-ct<i trong mua phåp-n~n. M~t Tr~n cling kau­ gQi vA tlch-cl!'c v~n-etQng Sl!' y~m­ trQ' cua nhAn-dån vA chlnh-quy!n cåc qulSc-gia tr~n th~-gio-i cho cOng~ cul)c etllu-tranh chlnh-nghia cua nhån-dån Vi~t-nam. NgAy 26.7, CQng-et<ing Nguo-i Vi~t Ti-n~n t~i Åu-chåu ra tuy~n­ bIS nQi-dung: "l. Tri~t-dI ylm-trQ' va ung-h9 Ipp-trutYng dIng nhu dutYng huång tl6u-tranh vi d{lo-phOp, vi dan-t9c , cua Giåo-H9i PhQt-Giåo Vift-Nam , Th6ng-Nhdt (GHPGVNTN). "2. Thanh-/~p uy-ban ylm-lrQ' m{>i cong-Iåc, m{>i CaO-lraO, dOu­ tranh Irong va ngoai nuåc, do GHPGVNTN dl-xucmg.

lAng Van 2

"3. Trong cOp-thtYi, Ipp ban Ylm­ IrQ' dl ht5 IrQ' 16i da 'Ngay dOu­ Iranh cho dfio-phåp va dan-IQc' do GHPGVNTN Hål-ngo{li khdi­ xuång va Id chuc l{lj Qu6c h9i Au cha u IU 13 låi 16.9.92" NgAy 31.7, Li~n etoAn COng giåo VN t~i Hoa ky etua ra bån lan ti~ng, c6 eto~n vi~t rAng: "Van-Ihu cUa HT Thfch Huyln­ Quang mang lilm-llIc cua m91 cu9c dOu-tranh. No t6-cåo truåc luung­ lam nhOn-lo{li nhiing I()i-åc quy­ mo va co h~-lh6ng cua b{lo-quyln VC d6i vm Ph~/-giåo. No ding cho ngutYi la IhOy ro nhiing Ihu-do{ln hilm-d9c cua b{lo-quyln nMm chio-re cac ton-giåo l{li Vif/-nam. "Hiln-nhien, cu9c dOu-lranh Oy co chfnh-nghia. No d~ng-b() våi cu()c cåch-m{lng dan-/~C cua nhan­ dan VN hOm nay, m91 cu9c cach­ m{lng nhån-danh Con NgutYi Vi Td-Qu6c. "CMng toi xin nghieng mlnh bOy lo /Ong nguung-m9, Chung loi Ihanh-tam chia-se nhiing nt5i th6ng-khd ma Php/-giåo VN dang phåi ganh chiu. Chung loi Ifch-CllC ung-h9 va kfnh-c6n keu-g{>i tOt cå cåc IlIc-luQ'ng dan-I()c trong va ngoai nuåc l{ch-CllC ung-h9 cu9c . dOu-lranh doi hoi Ill-do lon-giao cua Ph~/-giåo VN, dcmg-lhtYi 16­ CaD Iruåc du-Iu~n m{>i am-muu chia-re ton-giåo. "Thien-chua giåo, cung våi Phpt­ giåo, Cao-dai-giåo, Ph~/-giåo hOa­ håo,.. ndm Irong dong sinh m?nh cua dan-19C Vif/-Nam." Bån I~n ti~ng ky t~n ong Nguy~n

Vin Chu-c, Cl!'U nghj-si, Tgng Thu­ ky Li~n-c:1oån Cong-giåo VN t~i Hoa-kY· NgAy 1.8, T~-chuc Hoa-D~ng Dån-Tl)c v6i bå Trån Minh Ti~t vA cåc 6ng Trån Quang Thu~n, HA Th~ Ruy~t cung nht1'ng tu-si y~m­ trQ' tinh-thån nhu D~o-trll'ong . Minh Ly D6 V\ln Ly (Cao DAi), Tu­ si Thåi Hoa (Hoa Håo), M\1C-Su Trlin Minh Håi, M\1c-su Nguy!n Xuån H~ng (Tin Lånh), Linh-m\1c Nguy!n Duc Vi~t Chåu, Linh-m\1c Nguy!n ThAnh Long (Cong-giåo), HoA-thuQ'ng Thlch Tåm Chåu (Ph~t-giåo) eta ky chung mQt bU-c thu gti-i Vy ban håi-ngo\li båo-v~ Ph~t-giåo vA nhån-quy!n t~i VN, ung-hl) cul)c tranh-etllu cua Ph~t­ giåo trong nuo-c, vA keu-gQi Lian­ hi~p-qu6c cung quf vi lånh-et~o cåc tOn-giåo tren tM-gi6i, lånh-cffl,o hAnh-phåp, tu-phåp, I~p-phåp da cåc nuo-c, cåc hl)i nhån-quy~n, tri­ thu-c, vin-gia, ngh~-si th~-gi6i håy ti~p tay nguo-i VN, coi bo åch c:1l)c­ tAi th6ng-trj cho dån-tQc Vi~t. NgAy 6.8, Giåo-Hl)i Ph~t-Giåo Vi~t-Nam tr~n Th~-Gio-i ra tuy~n­ . cåo cf6i bl) Chinh-trj etång CS vA cåc ca-quan lånh-cf~o eti!u-hAnh nhA nuo-c CSVN: "1. Tuc-khtlc giåi-tM dång CSVN, d~ng-ti'tYi Irif/-h{l cac gu~ng may dan-åp, khO'ng cM nhan-dan. "2. T{lo moi-trutYng chfnh-tr; Ihupn-lQ'i cho 101 cå t~ng-Iåp nhOn­ dan Vift-nom Irong va ngoai nuåc mu6n dem tam chan-lhOnh chung suc VaD vifc ph1,lc-hung qu6c-gia, sau khi då giåi-IM dång CS. Cong-b6 va båo-dåm cac quyln Ill-do can-bån cua ngutYi dan Iheo linh-Ihdn hiln-chucmg LHQ. "3. Tuc-khtlc Irå tll-do va khOi­ ph1,lC danh-dl{, quyln cong-dan cho 101 cå nhiing ngutYi då va dang bi giam-c~m vi ly-do lon-giao, chfnh­ Ir;, cac van-ngh?-si, bdl-d~ng chinh-kiln; cac C/fU quan-nhan, cong-chuc, cim-b9 cua chfnh-IM VNCH dIng nhu 101 cå cåc ngutYi dan vo-t9i khåc . . "4. Tuc IhtYi Irå l{li cho nguyen­


chu tdtcd nhung tai sdn dif cui}ng­ chiim cua cac tU'-nhan, cua cac t6­ chlic, cac ton-giao. "5. Ngung ngay vifc ban re cac . tai-siln qu6c-gia cho tai-phift ngo{li-qu6c; va tUYft-d6i khOng . duerc nhuerng m9t tdc ddt nao cho ngo{li-bang - du la nui hdi-ddo - . t1I muu cilu nhung lin hUf ca nhOn nhdt tho-i. " øuc PH~T S6NG

tin vdn

Bue tuyen-cao ky ten Hoa­ thuqng Thich ram Chåu, Thuqng­ thu giao-hQi Ph~t-giao VN tren th~­ gi6i.

Ngoai ra, vS phia van-ngh~-si, Trung-Tam Van But Vi~t-Nam / Ontario va Phong-Trao Hung Ca Vi~t-Nam eling da ra tuyen-eao ung-hQ eUQe dAu-tranh eua Ph4t­ giao eling nhu cae ton-giao khae t~i qu6e-nQi. Bån tuyen-eao eua Phong-Trao Hung Ca e6 do~n vi~t:

Ø~T-LAI L~T-MA

ØOI HÅ-NOI THÅ

cA-c Tu-sl

Trong bue thong-bl.leh dS ngay

25.5.1992, duc Ph~t s6ng Dl.lt-lai

. LI~t-ma, Giao-ehu Ph~t-giao Tåy­ t~ng, ngu&i duqe trao giåi Nobel Hoa-blnh mai <tåy, da len ti~ng keu-gQi ehinh-phu CSVN hay trå tlf-do tuc-khåe cho cae hoa-thuqng Thich HuySn Quang, Thich Quång DQ, Thuqng-tQa Thich Due Nhu~n va eac d~i-due Thich Tu~ Sy va Thieh Tri Sieu. Bue thong-b~eh e6 <to~n vi~t:

duqe 7 tMng måi. C:ung ra toa vai Honecker ,con c6 elfU thu-tuang Dong Duc Willi Stoph va elfu bQ­ tmang Qu6c-phong Heinz Kessler. Honecker lå nguo-i ra l~nh thi~t­ l~p xåy-eAt bue tuo-ng Ba-linh nam 1961 vå eai-tri Dong Due bAng ehinh-saeh såt mau su6t 18 nam, eho c1~n khi bue tuo-ng bi pM vå va ch~-<tQ do bi x6a bo. VUO'NG HONG VAN TRONG TU NHÅN BANG , Q~A ØOI

VuO'ng H6ng-van, mQt trong "Bdt cli nghf-si nao truo-c hay bQn b6n ngu&i (tu nhån bang) sau khi då thilnh danh, thilnh tai "Nhu con thuyfn phdi co nguo-i th4'e-hi~n cUQe eaeh-rh~ng van-h6a ding dfu la m9t con nguo-i, mang dAm mau t~i Hoa-h.le. da eh~t horn . cheo ch6ng, ' Ph{lt-giao Vift-nam n{lng cong cha nghia mr, ner non­ phdi co nguo-i dHn-ddt. Toi rdt uu­ 4.8 vi b~nh XO' gan, thQ 58 tutsi. song, tinh ddt nuo-c. H(J khOng co tu khi thdy nam nhil lifnh~d{lo H6ng-van ngu yen la ph6 ehu-tieh quyfn va khOng tM tach rO-i khoi quan-tr(mg cua Giåo-h9i Ph{lt-giåo dång CQng-sån Trung-qu6e, D~ng dang sinn-mfnh cua dan-t9c, nui Vift-nam Th6ng-nhdt dy bi cilm tu Ti~u-blnh tuo-e quySn chue eung dif hun-duc hr thanh nguo-i. hO{lc qudn-thuc t{li gia. Difu do lue v6i Giang Thanh, vq g6a eua "Trong y-nifm do, Phong- Trao chling-to hr khOng co quyfn tlf-do Mao Tr~eh-<1ong nam 1976, mQt Hung Ca keu gri cac anh chi em nam sau khi Mao qua dO-i. trong vi?c h.uo-ng-dHn tom-linh va viin-ngh?-si trong va ngoai Phong­ d(lo-dlic cho nhung tin-do'dang Mt ' trao hify gop h~t slic minh cho d{li­ Cåi eh~t eua VuO'ng H6ng-vån

slic trong-deri. " cU9C ma Ph{lI-giao va cac doan-tM rAt mo--am, khong khae V\l tlf-tll

ton-giåo trong nuo-c la nhung n~­ eua Giang Thanh nåm ngoåi, tuy

CllU TONG Bl THU

Il!c chinh. nhien dån-chung Trung-hoa kMng

CONG ØÅNG ØONG ØUC

, "Chung ta tiip-tl,lc chiin-ddu, mfty quan-tåm. Mao, VuO'ng bay

BI NGA GIAO CHO ØUC

cho din ngay xoa bo hoan-toan D~ng Ti~u-f>inh eling ehi la S4' thay

chu-nghia va cM-d9 c9ng-sdn, xay­ C~ru T(Sng Bi-thu <tång CQng-sån . ngoi d(Si ehu, dån kh(S thi vAn eu

dl!ng l{li con nguo-i Vi?t-nam trong Dong Due Erieh Honecker da bi I kh(S.

m9t nuo-c Vift-nam toan-vrn lifnh­ dAn di> tu M~c-tu-khoa v~ Due NH~T-BÅN GUl QUÅN

th6, d9c-I{lP, tl!-do, don-cnu va h3m 29.7 vua qua . Ong Honecker SANG CAO-MItN

h{lnh-phuc. ': se bi giåi toa vS ti>i tung ra I~nh cho v~-binh do h~-sat 249 nguo-i Due. Chinh-phu Nh~t c1å dap ungyeu­ Hi~n nay, eae <toan-th~ qu~n­ ehung va Um-giao Vi~t-nam t~i håi-ngol.li rao-ri~t v~n-<tQn~ eac qu6e gia Tåy phu(mg va eae tts ehue nhån-quySn th~-gio-i ung-hQ cUQc <tAu-tranh eho tlr-do t3n giao t~i Vi~t-nam. C6 tin gi chung toi se loan ti~p VaD eae s3 tO-i.

Trong s6 cac n~n-nhån eua Honecker, , e6 49 nguo-i bi gi~t tmo-e khi e6 bue tuo-ng ngan <t3i Ba-kinh, va 200 nguo-i bi gi~t trong khi dm cach vuqt tuo-ng tim tlf-do. Honecker nam nay 79 tutsi eung vq lå Margot da ~ri-nau trong toa c1~i-su Chi-lqi M~c-tu-khoa

a

e~u eua Lien-hi~p-qu6e, · gui 700 quån-nhån sang Cao-mien d~ båo­ v~ hoa-binh. . Dåy lå mQt bi~n-e6 eua Au-chåu. vi tm6e nay Nh~t-bån khOng <tuqe phep t(S-ehtre quån-dQi vli-trang. Sau 'V\l gui quån sang Cao-mien, Nh~t-bån se ti~p-t\lc trang-bi quån­

ilmg Van 3


et~i. V&i suc m~nh kinh-t~ da Nh~t-bån hi~n nay, c~ng th~m suc m~nh quån-slJ' båt etAu xAy-dlJ'ng til'

båy gia, NMt-bån s! d4n-da trå thanh m~t llJ'c-ltrQ'ng quån-slJ' c6 khå-nång ete-dQa toan vung ÅU­ chåu va Thåi-blnh-dtrO'ng. n~p-KHÅC CHIA 001

QulSc-gia Ti~p-khAc (Czecho­ slovakia), g~m hai ntråc c~ng-hoa Czech va Slovak etang tåch ra lam hai. QulSc-Mi ti!u-bang Slovak etA bo phi~u va tuyen-b6 et~c-IGp. Nha thO' Vaclav Havel etA tu-chuc t~ng­ th6ng lien-bang gAn hai thång nay khOng c6 ngtrai thay-th~. ,Ntråc Ti~p-khAc g~m hai dån-t~c v&i hai ngOn:'ngu khåc nhau: Czech va Slovak. Ntr&c c~ng-hoa Czech r~ng 78.864 cåy s6 vuOng v&i 10,5 tri~u dån, thu-etO la Prague. Ntr&c c~ng-hoa Slovak r~ng49.035 cåy s6 vuOng våi 5,4 dån, thu-et6 la Bratislava. Lien-bang Tiep-khåc c6 132.100 quån, våi 2/3 la Il,lC quån va 1/3 la khOng-quån; khOng c6 håi-quån. SADDAM HUSSEIN

LOT CÅC O~I THUONG

D~ thu I$i khoång tien bi chi~n­ tranh lam hao-hl,lt trong th,a i-gian qua, TT Saddam Hussein cua Y­ l~p-khAc (lraq) etA ra I~nh tich-thu toan b~ tåi-sån va xu- bAn cåc tay d$i thtrO'ng-gia trong ntr&c. Trong vong m~t tuAn-I!, Saddam etA 'h~­ såt42 ngtrai, trea thåy len c~t eten, va giam-giu 500 ngtrai khåc ~ khåo cua. nn såt-nhån nay k~t An cåc n$n-nhån etA "etlu-cO' tich-tru", "lUng-eto$n kinh-t~ etÅt ntra-c." Sau khi t~-chuc I$i h~-th6ng quin-c1~i, Saddam Hussein tuyen­ b6 "etA phl,lc-hOi ettrQ'c 40% binh­ llJ'c."

HOA Kt VÅ ÅU CHÅU

TRANH NHAU BUON DÅN

Vd'1 DÅI-LOAN

Vl nhu-cAu chia ba th! chån v~c

lAng Vdn 4

et! kiem-ch! Lien-sO, Hoa-kyetA etA phåi chÅm-dut vien-trQ' quån-slJ' va buOn bån vii-khi va-i Trung-hoa Din-qu6c (Dai-Ioan) ~ IÅy long Trung C~ng. Tuy-nhien, trong cåc sieu-ctrang th!-gia-i, cang chi c6 Hoa-ky ti!p-tl,lc trao-c1~i m~u-dich våi qu6c-gia nay. ve thtrO'ng-m~i, trong nam 1991 vua qua, Hoa-ky et! xUÅt-cång sang Dai-10an 13,2 ty my-kim, nhieu hO'n muc xdt-cång sang Trung C~ng 2,1 ti, m~c du dån-sIS Trung C~ng et{mg gÅp 56 Iln dån-sO Dai­ loan. T~i Dai-Ioan, nho dån-chung et~ng long, trong hO'n 10 nam tranh- . etÅU va chju-etlJ'ng tlnh-trlJng cO-14p ve ngo~i-giao, Dåi-Ioan etA d6c h!t suc xåy-dq-ng kinh-t!, chinh-trj, va etA ti!n rÅt xa 50 va-i th&i 1980. H i~n nay Dåi-Ioan la quOd-gia co 50 ngoÆJi-t~ dlJ'-tru cao nhÅt th! gia-i: 80 ty my-kim, hO'n cå NMt-bån, va etang ti!n-hAnh chtrO'ng-trlnh hi~n­ etÆJi-h6a toan di~n va-i ngån-såch dlJ'-tru lA 300 ty my-kim. Con 56 måi-me va clJ'c-ky hÅp­ dAn nay etA IOi-cuOn cåc ntra-c ÅU­ chåu va Hoa-kY. D!-quOc Lien-50 etA Sl,lp-c1t5, Hoa-ky thÅY khOng cln phåi "ntrO'ng" Trung CQng nua, rna tråi I~i, con tlm cåch h~n-ch! ba-t SlJ' phåt-tri!n ve quin-slJ' cua quOc-gia kh~ng-I~ nay. Vi~c bu6n-bån va­ khi cho Dai-Ioan ettrQ'c xet I~i. MS' etjnh bån cå chi!n-etÅu-cO' tlSi-tin F­ 16 cho Dai-Ioan, et! ch6ng I~i cåc chi!c Sukhoi-27 do Trung C~ng mua cua Lien-sO tru&c etåy. Tuy-nhien toa B~ch-6c con etang Itrång-llJ' trua-c khi thåo-gå nhanh­ ch6ng cåc rang-bu~c ca ~ kjp tranh thtrO'ng våi Phåp. Chinh-phu Mitterrand etang thtrO'ng-ltrQ'ng ~ bån cho Dai-Ioan cåc chi~c Mirage 2000-5. M~t nh6m c6-vin cua TT Bush muOn ~ Phåp bån chi!n-etÅu­ cO' cho DAi-Ioan trtra-c, ~ chia-se ba-t åp-llJ'c til' phia Trung Cc)ng. MQt nh6m e-ng$i ring, Phåp s! et~t etieu-ki~n ~ DAi-Ioan mua lu6n thi!t-bj nguyen-tu- cua Phåp sau cåc chi!c Mirage 2000-5 thl Hoa-ky mÅt mOi IQ'i lån va liu dai nAy.

VC NH!N CHIM XU()NG VV TRUONG SA Theo tin båo VC Sai-gon gidi­ phOng thtl bdy ngay 28.7, c1~i-su VC t~i Nam-dtrO'ng la D~ NgQC DtrO'ng etå htrång-dAn phåi-c1oan CSVN dq- "hc)i-nghi khOng chinh­ thuc Iltn thu 3" t~-chuc ~i Yogyakarta, Nam-dtrO'ng til' 29.6 t&i 2.7 vua qua. Trong phåi-etoan 5 ngtrai cua CSVN, ngoAi D~ NgQc DtrO'ng con c6 Trltn C6ng TrlJ'C, ph6 truång ban bien-gia-i trlJ'c thu~c H~i-etOng B~-truång.

Qua 7 phien hQp di!n ra trong 4 ngay giua phåi-etoan cåc ntra-c tranh-chip qultn-c1åo Hoang-sa va Truang-sa, gOm CSVN, Trung Cc)ng, Dai-Ioan, TAn-gia-ba, Må­ lai, Nam-dtrO'ng va Phi-lu4t-tån, cåc b~n etOng Sr hQp I~i trong 9 thång nua. Phåi-c1oAn CSVN tuyen-bO "til

kiim-chl 41 khOng co nhilng cu(k tranh-clJi khOng cdn-thilt." TrAn C6ng TrlJ'c n6i va-i th6ng-tfn-vi~n HA-n~i rAng "chfnh-phrlta kh4ng­

4;nh chrl-quyin va toan-Vfn liinh­ thd crla nua-c ta 4di va-i 2 qu~n-4åo Truung-sa va Hoang-sa. kh4ng­ 4;nh Ifli vif c Trung-qudc' ky hifP­ ua-c vi tham-do va khai-thac d~u IlJa va-i m9t cting-ty My la vi-phflm chrl-quyin Vi't-nam." Trong thai gian 9 thång cha etQ'i phien hQp k!, Trung C~ng vAn ti!p­ tl,lC duy-trl llJ'c-ltrQ'ng håi-quån hung-h4u trÅn giu cåc etåo å phia bAc Truang-sa mai chi~m ettrQ'c cua Vi~t-nam, båo-v~ an-ninh cho cOng-ty My Crestone Energy Corporation må cåc cuc)c do Um cåc tui dAu trong them Il,lc-etia. Ban ve SlJ' hi~n-di~n cua quån-etc)i Trung C~ng t~i Truang-sa, TrAn COng TrlJ'c nhÅn m~nh: "Chfnh­

phrl ta kien-quylt gidi-quylt cac Mt 4~ng thOng qua thuQ'ng-/UQ'ng hoa-binh . .. L6i giåi thlch IÅp lung cua Trin COng TrlJ'c va thai-h~n keo dai quå låu ~ må I~i cåc cuc)c "thtrO'ng-ItrQ'ng hoa-blnh" chung­ to cc)ng-sån HA-nc)i quy!t-etinh nhGn chlm xuOng V\l Truang-sa,


m~c cho Trung CQng mu6n lam gi thi lam.

NANG TO TH,

B, StT DANH

Båo Quan-4Qi nhOn dan ngay 25.7 ch~ bi~t, tuqng nang To Thi (tue nui vQng-phu) o L1.\ng-san (fli bi set (fånh s~t mQt ben (fl'iu. Dån­ chung (f6i-kh6 trong vung un un keo nhau (fi khuan (fa v~ nung voi. Th~m chi c6 nhi~u nguai nhån ca­ hQi (f6, n;lang cå cu6c chim (fl,lc-(feo quanh chan nui (f~ IAy (fa. cac dong cu6i, bai bao n6i . them rAng so Van-h6a L~ng-san (fli cho han-gån, sua chua cac cha bi thien-tai va con nguai lam hu­ . hong. Hi~n-tuQ'ng tan-pha di-tich Iich­ va danh lam thång cånh t1.\i Vi~t­ nam ngay cang trl'im-trQng. Trong hoån cånh ngheo it6i keo dai qua I~u, (f1.\0 (fuc suy (fC5i, con nguai khong eon quan tårn ~n cåi (f~p cua ngo1.\i-v~t nua. MQi SI.!' va-viu, §'Ja­ ehua chi ngan · cho xa-hQi ch~m sl,lp-<16, chu khong c6 tac~l,Ing phl,lc-hai va phat-tri~n toån~bQ. Mu6n phl,lc-hai toan bQ, phåi thay­ ,Mi toan bQ, båt (fl'iu tu ch~-(fQ ci)ng-sån chuyen chinh.

t'i n viet-nam •

a

su

PHONG-TRAo "CAP DU()N"

TAl DIfN T ~I CAO-MltN?

(fuQ'c keo ra khoi (fl11 bun. Trong s6 nay c6 17 nguai con c6 hi-vQng . . s6ng-s6t.

loi b6n (fua tre tu 9 t&i 16 tu6i ra m6 bl,lng IAy m~t. (jng ngo1.\i cua cac chau qui xu6ng chåp tay l1.\y nhu t~ sao (f~ xin tha cho cac chau, c1a bi chung bån ch~t t1.\i cha. . VI,I tan-sat 2 gia-c1inh nguai Vi~t (få gay lan s6ng cong-phån trong du-Iu~n qu6c-t~. Nguai ta y­ phuang lien-tuong (f~n nhung cånh-tuQ'ng tan-b1.\o trong cu6n phim The Killing Field, n6i v~ tQi­ ac cua Khmer Do; con nguai Vi~t hai-tuong phong-trao cåp du($n (gi~t nguai Vi~t) (få h1.\-sat hang 101.\t nguai Vi~t sinh s6ng t1.\i Cao­ mien, thå xac thea song Cuu-Iong cho troi v~ Vi~t-nam.

Ngay 21.7, hai gia (finh nguai Clf-ngl,l .t1.\i Takmeas, tinh NUI L(jT~I CAO BÅNG Campot, Cao-mien, (fa bi 30 Iinh Mien sat h1.\i t~p-th~. Tr~n mua I&n keo dai su6t hai TAt cå 8 n~n-nhån, k~ cå ngu ai ngay 23 va 24 thång 7 c1å lam lo mAt gia, phl,l-nu va tre con, (fa bi sat h1.\i mQt nua quå nu i, IAp nghen mQt mQt cach då-man. con su6i t1.\i xa Quang-Trung, T1.\i gia-(flnh thu nhAt, Iinh Mien huy~n T.ra-Iinh, Cao-bAng, nai c6 (få gi~t låy(fua tre sa-sinh m&i 7 42 can lan cua (fang-bao cac tinh ngay tren tay m~ n6, qu~t xu6ng Cao-bAng, Båc thai va Ha-båc (fAt. Nguai m~ eu6ng-cuang nhåo dl.!'ng len lam nai t1.\m-tru trong c1~i t&i chl,lp l1.\i (fua con, (fa br bån thai-gian lam vi~c t~i hlim mo vao bl,lng va ngl.!'C nguyen mQt bang mangane. c11.\n AK 47. MQt ten Iinh Mien khåc V1,I nui la luc 2 gia sang (fa vui 40 (fa vao (fl'iu hai nhi (fang nåm thoi , trong s6 42 din lan sau du&i 30 met th6p tren m~t c1åt .. Nguai cha da c1At bun, gi~tch~t 200 (fang-båo c1ua tre c1ang låm vi~c trong lo banh (fang ngu say. glin c16, nghe ti~rig sung ch1.\y vQ'i v~ Nha sl.!' t~n tinh c1ao .x&i cua' eac nha, (få bi bån ch~t thea VQ' con. toan cAp-cuu Thåi-nguyen, c1~n 5 T~i gia-<1inh thu hai, Iinh Mien gia chi~u ngay 25, 40 nguai c1å Vi~t

T6-CHUC GIA-NA-D;).I

THÅN VC DA GIÅI TAN

Theo tin Thong-tAn-xa C~VN, T<l-chuc Vj~n-trQ' eua Gia-na-c11.\i cho Vi~t~nam (vi~t tåt la C.A.V.c.) c1å hQp (f~i hQi-c1ang thuang-nien horn 8.7 t~i Ottawa, Gia-nli-c11.\i. D~i-hQi c1å bo phi~u quy~t-(finh giåi-tån hQi sau 25 nam ho~t-(fQng. HQi nay (fuQ'c thanh-I~p nam 1967, vao thai-ky cao-<1i~m cua chi~n-tranh Vi~t-nam, la mQt t<l­ chuc phån-chi~n, ngl,ly-hoa than . CQng-sån Båc Vi~t. HQ (fa v~n­ c1Qng (fuQ'c kha nhi~u vi~n-trQ' cho Båc Vi~t. HQi CA VC cling c1å t<l­ chuc nhi~u cUQc bi~u-tinh ch6ng chi~n-tranh Vi~t-nam. HQ hua thea Ha-nQi (f6 tQi cho quan-c1Qi c1ang­ minh va Hoa-ky xam-Iang Vi~t­ nam, blh chAp thl.!'c-t~ la. CS Båc Vi~t, v&i toan bQ ,vi~n-trQ' cua Lien­ s9 va Trung CQng, c1å xam-Iang mi~n Nam trtr&c, khi~n chinh-phu mi~n Nam vi y~u-th~ phåi keu-gQi th~-gi&i tl.!'-do giup-(fa. Sau 1975, cå th~-gi&i nhin ro bQ m~t th~t eua CSVN, khi~n hQi CA VC .g~p nhieu kh6-khan trong vi~c tai-v~n. HQi-vien cli bo (fi dlin­ dlin lJla hQi vien mai thi khOng c6. HQi ti~p-tl,lc clim-c4 cho tai thång 7 vua rai (få quy~t-(finh tI.!' giåi-tån, vi thi~u ngan-såch, khong (fuQ'c qulin­ chung Gia-na-c11.\i ung-hQ, va vi cac hQi-vien c1~u c1å cao tu<li.


T nr&e khi giåi-tån" h(>i CAVC t~ ng h~t s6 ti~n quy con 1/1.i glin

17.500 gia-kim cho CSVN.

nhå

nucrc

R i n M AY, MAY RiJl Hi> m 3.7, mQt thuy~n vuqt bien (fa bj bao nh~n chim ngoåi kheri Quång-nam Da-nAng. May mAn thay, t~t cA 14 thuy~n­ nhån (f~ u (fuqc mQt chi~c tåu mang c& Hoa-ky cu- u thoåt vå (fIS hQ våo Tån-gia-ba. Chinh-phu Un-gia-ba (fa (fånh (fi~n Mo tin, vå chinh-phu CSVN (fa cho thuy~n nho sang t~n neri åp­ giåi cåc n/1.n-nhån v~ nucrc. Vi~t-nam

HA-NOI T RVC-XUAT

l NHÅN VltN HOA KY

Hi>m 10.7, CSVN C!å ra I~nh trl,lc­ xuÅt hai nhån-vien trong phåi-(foan Hoa-ky tim k i~ m ngu&i m~t-tich trong ehi~n-tranh (MIA) vå tu-binh (POW) (fang låm vi~c t/1.i V i~t-n a m . Hai nhå n-vien nåy gOm m Qt ngu&i My vå mQt th i>ng-djeh-vien VN qu6c-tjch My, bj bUQc tQi "co thåi-(fQ khieu-khich, xuc-ph(lm ~n tlnh-cåm va gåy b~t-binh v&i nhån­ dån (fja-phuerng." Cåi må Hå-n<)i gQi lå "thå i-(fQ

LAng Van 6

khieu-khleh" cM lå mQt ngu&i gier quå (f~m tnr&c ånh HO Chi Minh cho ngu&i kia ch\lp ånh. N<)i V\l xåy ra a Quång-binh, vå S4' må Hå­ n<)i gQi lå "xuc-ph/1.m ~n tinh-cåm va gåy b~t-binh v&i nhån-dån (fja­ phuerng" lå vi c6 khå c!i>ng nhån­ dån (fja-phuerng to-mQ bu quanh xem eånh ch\lp ånh nghjch-ngqm nåy, vå tre em (fa v~ tay cu&i! SAI-GON iS DltM V A THANH HO DEN ~O Trong th&i-ky chi~n-tranh xåm­ lång mi~n Nam, Hå-nQi thu&ng vu­ cåo thu-(fi> Såi-gon la "IS (fi~m My". L&i vu-cåo v6 t<)i V/1. nåy (fa v~n våo S4' th~t. Ngåy nay, 18 nåm sau chi~n-tranh, "thånh-ph6 mang ten vång" HO Chi Minh mai th4'c-s4' bi~n thånh mQt IS (fi~m khlSng 10. Theo båo-cåo ctla Ci>ng-an t hånh-ph6, cå thånh-ph6 mang ten "båc" c6 30.000 quån cå-phe (fen mO-, m~i tl,l-(fi~m lå m<)t IS bån dåm trå hinh. GQi lå quån eå-phe, nhung m~i quån c6 til 5 t&i 10 gåi om. Cåc co ån m~c ha-hang, xå våo long khåch (f~ cåc c~u cåc 6ng tha-hO gc5'-g/1.c. N~u th~y elin ti~n chi~m m\lc-tieu (båo-(fåm (fliy-(fu vi-trung giang­

sa

mai, lau, li~t-khång), khåeh se (fuqe m&i ra nhå SaU, (fuqc chia 6 bAng våi tÅrn mån b~n-thiu. Dieu (fång n6i, vAn theo båo-eåo cua sa C6ng-an, quån cå-phe nåo eung e6 ån chia v&i chfnh-quy~n (fja-phuerng (VC gQi lå 6 du). H6a ra vAo th&i C<)ng m/1.t, nhA nu&c con kiem cå ngh~ chua thlS! AN CHIA KHONG DtU,

H~M VlNH-LONG

SA LUOI DONG DOI

Toa-ån Quån-khu 9 tl;li Vinh­ long vl1a xu cån-bQ Nguy!n Van Chung, giåm-(f3c Xf-nghi~p sån­ xUÅt hAng xu~t-kh~u ctla thj-c:tQi Vinh-Iong, 15 nåm tu bOi-hoån 5 ty 198 tri~u (fOng cho nhå nu&c. Tren (fAy chi lå mQt trong hång ch\lc ngAn V\l tham-nhung du&i ch~-c:tQ xi-he')i chu-nghia. Th4'c-t~ khOng phåi vi ch~ (fe') mu3n cåi thien xii hQi må (fi~u tra tham nhilng, (f6 chi vi tlnh tr/1.ng ån kh6ng (feu chia kh6ng c!u, vA cåc phe phåi muiSn Mt cång nhau giånh cha tiSt cho cånh nhå ~ (fuqc chia-chåc nhi~u hern. .RiSt ,C\lC chi c6 ngu&i dån lå khlS. Tham-nhilng nåy xu3ng, tham­ nhllng khåc len. Ngu&i cu an c!A no nen bon rut tl1 tl1, con n&itay cho

a,


dan chung kjp 'phl,lc h6i <1~ c6 suc them hi?"u-I,!c phl,lc-vl,l suc-khoe

"hang quå xÅu"! nhlin-dan. ..

cung-phl,mg lau dai; ngu ai mai len Ki~m-sOlit måy in <1å kh6, vi~c . NQi-dung cu6n såch, ngoai I'nÅY

ng6i chua n6ng chuc, cang m~nh ki~m-soåt cåc måy photocopy cang toa thu6c blS-du5ng, con c6 cå cåc

tay va-vet han nguai cli ~ c6 <1u kh6-khån han nhi~u. Båibåo ti~t­ ti~n "<1~n <1åp" cong an tai-b6i clia toa thu6c cuang duO'ng, dai sU-c va

IQ "ngoai thj-truung hi?n c6 rdt thuqng-cÅp, khi~n dan-chung cang giup cho cåc Ong phåHri~n kich­

nhiiu 10(J; sach, ta;-Ii?u in bdng may thuo-c "clia qui" tai muc t6i-da.

khlS gÅP bQi. Cho nen, giåi-quy~t , photocopy vo-i gia re. in ro, drp. Såch d~y rAng, mu6n cho clia qui n~n tham-nhling Vi~t-nam, bOn t(Ji cac S(JP sach bao ': khOng phåi chi mang ra xu nåm ba Trtr,o-c 'dåy båo-chi trong nuac . cung-cåp, na-nang han binh­ thuang, cåc ong hay "bdt m9t s6 cån-bQ cÅP thl1p rna dUt. N~n tham­ då len ti~ng <1å-kich mQt s6 Ån­ dfa dang nho i trong nuo-c, cho vaD nhling cl1u-k~t hang ngang hang ph~m clia LAng Van, k~ cå båo lin mQt chai thuy-tinh, cang nhifu dzng dQc, chÅng chjt tu tren xu6ng duO-i, såch da duqc in va bån len trong khong th~ nao dut nlSi, ngo~i tru t6t .. Sau d6 dS ddu an vai chai. dem nuo-c. Cu6n såch bån ch~y nhÅt la phO'i cd t1la IHn ddu an ra n&ng g&t thay-th~ toan bQ gu6ng måy dim . ' DuUng may qua xu tuy~t clia nhiiu ngay. Nhu S14~C n6ng m~t trui. quy~n. Nguyen Phong do it nhÅt hai ca-sa dfa se tan ra nuo-c, cMt ddu nay xoa khåc nhau in va phåt-hanh. Rieng NGÅNHINTRONGNUOe VaD bQ-ph(2n sinh-dl,lc. chl mQI vai båo LAng Van tuO'ng-<16i d~ dm t~i Theo båo Vc Tudn tin-tuc 56 485 cåc s~p båo t~i thanh H6, mi~n la . /dn "n6"se nd to, /{1i them suc m(Jnh xul1t-bån ngay 18.7 t~i thanh H6, cå phi-thuung. .. phåi quen bi~t va chju t6n ti~n. Giå . nuo-c hi~n nay c6 340 nha in, vai . Chåm-s6c suc-khoe nhån-dån

m~i ta LAng Van bån chinh in t~i , Z245 måy in va g§n 1000måy tO-i muc nay th! d'inh caD tri.;.tu~ clia

Gia-nå-d~i tinh ra tuO'ng-duO'ng photocopy, h§u h~t <1~u la cO'-quan Dång ta quå la.. . vo-<1jch!.

vai nua thång luO'ng cong-chuc; cua dång va nhå nuo-c CSVN, con rieng bån photocopy tu 8.000 tO-i BÅN LUA eHO NHÅ NUOe I~i lå ca-sa qu6c-doanh do cån-bQ 11.000 <16ng ti~n H6. nhå nuo-c chi-<1~o va quån-IY. Hai Ong Le Van Bi ngl,l t~i xa Th~nh

trung-tam Ån-Ioåt lan nhÅt nÅm t~i Hung, Ki'en-giang khi~u-n~i rAng,

, SÅeH vå THÅNH H() . Såi-gon va Ha-nQi. Ngoai ra, cåc ban thu mua huy~n O-mon, tinh

nganh trung-uO'ng, cåch thanh­ Båo TuSi tre cuui ngay xuÅt-bån H~u-giang <1å mua etla ong 32 tl(n 9

ph6, tinh, qu~n huy~n, ban nganh lua h6i thAng 12.,1975, tinh tai nay

t~i thanh H6, s6 thAng 8.92 <1å cåc <1ja-phuO'ng cling c6 nha in. "di~m" mQt cu6n såch dO.hQi Y-hQc då 17 nåm r6i rna vAn chua thanh­

c<S-truy~n D6ng-nai clia nha nuo-c toAn thanh-toAn h~t m6n nq 1 tri~u

Trong s6 72 ty trang nay, rieng xuÅt-bån. Bai giai-thi~u cu6n såch, <16ng. Nen nha la 1 tri~u <16ng ti~n

thanh H6 vai 112 nha in (33% tlSng­ HQi ghi rÅng ~ "c6ng-hi~n nhung H6 vao thång I~. 75 mua <1uqc g§n

56 måy in trong nuo-c) då in tO-i 41 bO; thu6c tam ddc va phuO'ng-phåp 500 luqng vang, va 1 tri~u <16ng vao

ty (57% luqng in cå nuo-c). thl-dl,lc duung-sinh, nhdm tang thång 8.92 chi mua duqc vai ch.i!

Theo båo Tudn tin-tuc, vi~c ki~m-soåt cåc nha in t~i thanh H6 rÅt kh6. Trong s6 112 nha in nay chi c6 98 ca-sa "dang-kY." Bai båo vi~t rÅng "Th,!Nr(Jng qudn-Iy nganh in rdt thi~u ky-cuO'ng, vi-ph(Jm cac qui cM hi?n hanh. ti~p tay cho in hOng gian. hOng rom; vai-Iro cua tu-nhan trong in dn rdt sau. c6 thl diiu-ph6i cac 10(Ji sach-bOo. dn­ phlim. tMm chi c6 tu-nhan da mua may itl gui t(Ji mQt nha in dl in nhung tai-li?u. va nhu v(2y. kh6 tranh khoi vif c h{J in nhung gi h{J mu6n. cho du d6 la tdi-li?u xdu, ho~c rdt xdu ... .. Du nÅm trong tay <1ång va nha nuo-c, nha in nao cling phåi "s,6ng", nghia lå tlf tuc di~u-hanh. Då c6 nhu-c§u thu-hUt khåch hang th! kh6 long lo~i-tru< "hang xÅu" hay

a

a

a.

LAng Van 7

/


"Qu6e-HQi" Mai eua CSVN

Sau nua nåm chugn-bj rao-ri~t, CSVN etIng då n~n xong "Qu6c­ Hl)i" moi ~ trlnh-di~n dån-chu. Nhu thuo-ng-l~, tuy~t d~i da-s6 ung-cu vien d~u do M~t Tr~n Tt)­ Qu6c tuy~n-chQn va gioi-thi~u. M.t Tr~n thuo-ng chi chQn du ra 1/3 hay 1/4 s6 ung-cu-vien so voi s6 d~i-bi~u duQ'c b4u. Thf-<h,1 nhu dO'n-vj 1 O- Cao-bång, c4n b4u ra 2 d~i-bi~u, M~t Tr~n gioi-thi~u ra 3 nguo-i. Cu-tri duQ'c quy~n bo phi~u bAu, chQn IÅY 2 trong s6 3 nguo-i då duQ'c chQn sh. DO'n-vj 1 O- Thanh­ h6a, cAn 3 d~i-bi~u, M4t Tr~n Tt)­ Qu6c gioi-thi~u 4 ung-cu-vien. Trong s6 13 uy-vien BI) Chfnh-trj Trung-uO'ng, c6 7 nguai VaD nåm Qu6c-Hl)i, la D~ Muai, Le Duc Anh, VO Vån Ki~t, Vil oanh, Phan Vån Khii, Bui Thi~n Ngl) va NOng Duc MQ,nh. Trong 146 uy-vien Ban ChÅp­ hanh Trung-uO'ng Ding CSVN, c6 tÅt ca 45 nguo-i nåm trong QuiSc­ hc)i. Ngoai 7 nguo-i då k~ O- tren, COn c6 cac can-be) cao-cÅp nhu Ph~m Hung (Chu-tjch Toa-an Nhån-dån T6i cao), D4ng Hllu (Chu-tjch Vy ban Khoa-hQc Nhå nuoc),Da Qu6c Sam (Chu-tjch Vy ban K~-ho~ch Nha nuoc), Nguy~n MQ,nh C4m (NgoQ,i tmo-ng), Ha Quang Dlj', HOng Ha (bl-thu Trung-uO'ng Dang), Nguy~n Khånh (Ph6 Chu­ tjch Hl>i-dOng BI> tmo-ng), Le Quang D~o (Ph6 Chu-tjch He)i­ dOng Nha nuoc). Ngoai ra, trong s6 395 d~i-bi~u Qu6c-Hl)i kh6a 9, chi c6 2 nguo-i khOng c6 dang tjch, 36 nguai lå dang vien thuo-ng, con I~i dSu lå dQ,i-bi~u Dang. Trong ml>t cO'-quan thuc)c vS I~p­ phåp, CSVN b6-tri ca hånh-phap (22 nguo-i) IAn tu-phap (4 nguo-i) våo. VS lånh-d~o vån-h6a, c6 cåc can-bl) lånh-dl;lo hl)i Nhå vån, Nh~ bao va Ngh~-si sån-khÅu (6 nguo-i). V~ lånh-d~o tu-tuo-ng, c6 cac can-

f

lAng Van 8

bl) ban tu-tuo-ng Trung-uO'l)g Ding (4 nguai). Ngoåi ra COn c6 cOng-an (32 ngtro-i) vå quån-dQi (43 nguo-i). Nhln qua cåch såp-x~p cua ding CSVN, qua vi~c dån dl.j'ng mQt "Qu6c-he)i" moi gOm toan thånh­ ph4n dang vien bao-thu va trung­ kien, . nguo-i ta c6 th~ dl.j' doan khOng sq sai-14m rång Ha-nQi qu~t-li~t barn cung lÅY quySn-ll.j'c, khOng chju nhuo-ng buoc tmoc tråo-Iuu dån-chu ti~n-be) trong ne)ibl) dang, cllng nhu qu4n-chung

Vi~t-nam.

SI.j' ki~n nåy cång cho thÅY vÅn-dS "dOng thu~n dan-tQc", "hoå-hQ'p hoa-giii dån-tQc" do CSVN dua ra tuyen-truy!n trong mÅy nåm nay chi lå nhllng tro h! re tiSn, khOng COn luang g,t duQ'c ai, k~ ca lo;.t.i chlnh-khach trO- cO-, rna måt twoc quy!n-lQ'i vå dja-vj då trO- thånh håo-huySn qua k~t-qua b4u-cu tren dåy. THANH PHAN QU6C-Hc)I CSVN CAC KHOA TRUOC

- Kh6a IV, b4u ngay 11.4.1971: Tl5ng-s6 c:t~i-bi~u c:tuQ'c b4u lå 420 nguo-i, gOm 317 c:tang-vien (127 can-bl) trung-uO'ng Dang) va 103 ngoai Dang. - Khoa V, b4u ngay 6.4.1975: T6ng-s6: 424 d~i-bi~u, gOm 314 dang-vien (126 can-bl) trung-uO'ng Dang) vå IlO ngoai Dang. - Kh6a VI, bh ngay 25.4.1976: Tt)ng-s6: 492 dl;li-bi~u, gOm 398 dang-vien (114 cån-bQ trung-uO'ng Ding) va 94 ngoåi Ding. _ Khoå VII, b4u ngay 26.4.1981: Tt)ng-s6: 496 c:t\li-bi~u, gOm 435 dang-vien (167 can-be) trung-uO'ng Dang) vå 61 ngoåi Ding. _ Kh6a VIII, b4u ngay 19.4.1987, gOm 496 c:t\li-bi~u, gOm 465 d\li-bi~u (116 can-be) trung-uO'ng Dang) vå 31 ngoåi Dang.

Duy~t Il;li cåccon s6 nåy, ta c6 th~ rut ra nhllng nh~n-xet sau: - Nhi~m-ky Qu6c-hQi CSVN khOng deu. Nhi~m-ky lau nhÅt lå kh6a I (14 nåm), ngån nhÅt lå 1 nåm (kh6a V). Cåc nhi~m-ky kllåc, khi thl 7 nåm (kh6a Ill), khi thl 6 nåm (kh6a VII), khi thl4 nåm (kh6a IV), khi thl 5 nåm (kh6a VI). - Nåm 1960, sau khi dÅt nuoc chia dOi då 6 nåm, Båc Vi~t vin cho "Iuu-nhi~m 61 dQ,i-bi~u mi!n Kh6a I, b4u ngay 6.1.1946: Nam". SI.j' ki~n nåy chung-to rAng siS d\li-bi~u duQ'c b4u lå 333 Hå-nl)i vin cOng-khai chu-twO'ng nguo-i, cl)ng voi 70 c:t\li-bi~u duO'ngdm-Iång Vi~t-Nam C~ng-Hoa, må nhien (khOng qua blu-cu, gOm 50 · hQ vAn coi lå phln dÅt cua hQ. nguo-i do Vi~t-Nam Qu6c Dan . - S6 dang vien baD giO- cllng nAm Dang, va 20 nguai do Vi~t-Nam . da-s6 tuy~t-c:t6i t\li Qu6c-hQi, va s6 Cåch-m;.t.ng DOng-minh Hl>i chi cån-bl) lånh-d\lo Trung-uO'ng Ding djnh). nÅm tQ,i Qu6c-hc)i baD giO- cllng hO'n Kh6a Il, blu ngay 8.5.1960: S6 100nguo-i. d\li-bi~u duQ'c blu lå 362 nguo-i, Qua nhllng nh~n-xet nay, nguai cc)ng voi 91 d\li-bi~u miSn Nam luuta c6 th~ k~t-Iu~n rång "Qu6c-he)i" nhi~m (d,i-di~n cho cåc tinh O- phla CSVN chi lå cåi b6ng cua Trung­ Nam vi-tuy~n 17, thul)c VNCH). uO'ng Dang, va lå co.-quan th~-hi~n Thånh-ph4n Qu6c-hQi kh6a Il quySn-llj'c cua dang CSVN, qua gOm 298 ding-vien (110 cån-bl) hlnh-thuc dån-chu gia va d~ lua bjp trung-uO'ng Ding) va 64 nguo-i cOng-lu~n th~-gioi. Cac cul)c "b4u ngoåi Ding. cu tl.j'-do" trong t\.rO'ng-lai, cho du - Kh6a Ill, b4u ngay 26.4.1964: c6 qu6c-t~ giam-sat, n~u duQ'c t6­ T6ng-slS dQ,i-bi~u duQ'c b4u lå chuc trong khi dang CQng-san vin 366 nguai, g~m 296 dang-vien (109 nåm chlnh-quySn, 'chi lå ml)t cach cån-be) trung-uO'ng Ding) va 71 ~ hQ'p-thuc-h6a ch~-dl) b\lo-tån nåy rna thOi. ngoåi dang.

"


TAI-LIQU: DANH SÅeH "Qu6e HOI" MOI eVA eSVN

LTS.-Limg Van sU'u-t{j.p, phfln­ IO{li va dang roan br danh-sach "d{li-bi~u Qu6c-hri khoa 9" elia eSVN nhU' sau day, Hi-vQng r&ng danh-sach nay se giup t!($ng-bao nh(m ra danh-tinh cud can-bQ es trang cac ky biiu-cu tLr-do (ndu co) v~ sau nay, - Cao-bAng: Dåm Vån Ng...y (Vy vien Trung­ 1l00ng.Dang), DllO'ng Vån Sång, Nong Hllng Thåi (Vy vien Trung-lfO'ng Dang), Nguy!n Trl!"c luyen, Nguy!n Thi An. - l,ng-sO'n: Vi Xuån Thanh, Bui Ng9c Thanh, Hoång Thi Blch-ly, Nong Duc M,nh (Vy vian B(I Chinh-tri Trung-llO'ng Dang), DllO'ng Cllng Suu, Nguy!n Phti Clfång, - Båc-thåi: Nguy~n Hllu Cang, Nllng Thåi Nghiep, Nguy!n Khånh (PCT/ HD Bl), DllO'ng Trung Ti~n, DlfO'ng Khånh låm, D~ng Qu6c Ti~n, HoAng Thi Chien. ' - Tuyan-quang: Hå Quang D'f (Vy vien Trun!'­ 1l00ng Dang), HoAng Duc Hy, Hå Thi Khi~t (Vy vien Trung-llO'ng Vån HAnh. Quang-ninh: Nguy!n Blnh Giang (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Hllng Hå (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang, BI-thll Trung-lfO'ng Dang), Nguy~n Thi le,D4ng Thi Thanh HllO'ng (cån-bO vån-h6a, uy-vien H(li Nghe-si Sån-kh'u Viet-nam), Nguy!n Vi~t Hol:, Bån Ti~n Dung. - Uo Cai: Trång A Pao (Vy vien Trung 1l00ng Dang), 06 Qu6c Thång, Cll H61i \llin, VllO'ng Thi Nghl. - SO'n-la: 06 VAn Ån, lo Thi Luy~n, Trång A lu, Cå Kha Sam. - lai-chåu: Le Vån Truy~n, ly ly PhA, lo VAn Inh, Mua Thi My. ' - Hoå Blnh: VII Oanh (Uy vien B/,I Chlnh-tri Trung-llO'ng Dang), Bui Thi Blnh, Nguy!n Nhieu CiSc (Vy vien Trung-lfO'ng Dang), le Thanh 0,0. - Yen-båi: Nguy!n Dlnh l/,lc, Trieu Thi Nhh, Hoång Cllng Dung, låm Phuc c6. ' - Hå-giang: Trinh Trån, DlfO'ng Minh ChlfO'ng, Hoång ThtJ.a, Trieu Thi Nåi. - Hå-n/,li; qu~n Eia-dinh: 06 Mlfai (Tllng BI-thll, B/,I Chlnh-tri Trung-llO'ng Dang), Chu Duy Klnh, Ph,m lqi, Vil Qulin PhlfO'ng (cån-b(l vån-h6a, uy­ vien H(li lien-hiep Vån-hoc thAnh-ph6 HCM), Cao Minh CMu, Le Xuån Tung (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang), Kim Cll'O'ng Tu (hoa thllqng qu6c­ doanh), Trlin Thi Tårn Dan, Le Quang 0"0 (PCT H/,Ii-dllng Nhå nllåc, chu-tich Qu6c-h/,li kh6a 8), Nguy!n Dlnh ChtJ.ng, Vil Dlnh Cl!" (Vy vien Trung­ 1l'0'ng Dang), Vil D,re Khi~n, Ph,m Thj Trån ChAu, Nguy!n Hllng l:Iai, ehu Thuy Quynh, Dinh H,nlt, Ph,m VAn Ngoc, Ton-thAt Båch, Nguy!n Vån Cu. - Vinh-phu: Bui Hllu Håi, Nguy!n Xuån Thuy~t, le Dlnh Thånh, Phung Quang Hung, Hå Vån N/,Ii, Phung Vån Tu-u, Nguy!n Trong Khånh, 06 VAn Ngoc, D.ng Quan ThVY, Phung Vån Toån, Dinh VAn Th~, Hllu Tho (Vy vien Trung-lfO'Jig Dang). - Nam-hå: Nguy!n M,nh Hung, D.ng Khoi, Vil Gia Tham, Trlin Quang Ngoc, Vil Tu Nam (cån-b/,l vån-h6a, Tllng Thlf-ky H/,Ii Nhå Vån), Bui Vån T~n, Vil M30 (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Nguy!n Duc Hi~p, Nguy!n Trong Nhån (Vy vien Trung-ll'O'ng Oang), Nguy!n Minh Quang, Nguy!n Thj TMn (Vy vien Trung-trO'ng Dang), 4i Vi Nghl. - Ha-bAe: D~ Blnh DtrO'ng(Uy vien Trung-trO'ng Dång), TAng Dllång, Mai Thuc lån, Nlluyen Hoå

Blnh, Trlin Duc Tårn (BCT/ TV Dang), Nguy!n Vån NMn, Nguy!n VAn Vong, Nguy!n Viet Dilng, Nguy!n Thuy Cai, Nguy!n Thj Nhung, Nguy!n Bå Cl!". TAng Vån luy. - Thåi-blnh: DAa Dlnh luy~n (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang), Nguy!n Thu Hå, Vil Minh M30, VII M,nh Rinh, Vil Thj NgQc D4u, Hoång Blnh QuAn, Phan Quang (cån-be> vån-h6a, Tllng Thll-ky H/,Ii NhA vAn Nhå M.a Viet-nam), Nguy!n VAn San. - Hå Tåy: Nguy!n Phuc Dlnh, Phan Thu (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Chu VAn li!u, Trlin VAn , Khuyen, H"ång Dlnh Cliu, Bui Thj PhllO'ng Toån, Nguy!n Vån Hi~u (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Nguy!n Thj Tuy~t, Nguy!n VAn Hoc, Nguy!n Vån Tårn, D4ng VJin Hai, Trlin Thj Thanh Thanh (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Phimg Viin Thll. - Håi-hllng: Mao Xuån Nung, Ph,m Huy Th o, Nguy~n Vån y~u, Ph,m Nguyen Tån, lllO'ng Quang Thll, Nguy!n Duc Kian, Hå Xuån Tri, Trlin Thi Mien, Trlin Vån Phåc, Trin Dlnh Ph ung, D.ng VAn Cao, Ph,m Hllng «Vy vien Trung­ 1l'0'ng Dang. Chu-tjch Toa-ån Nhån-dAn T6i-cao), Doiln Thj Theu. - Ninh-blnh: Le Duc Blnh, Til Xuån Toån, Dinh VAn Hung, Nguy!n Trong Xuyan (Vy vien Trung­ 1l00ng Dång), le Thj Blch. - Thanh-h6a: Nguy!n Thanh ChllO'ng, lllO'ng Ngoc Toan, III VAn Xiet, Hoång Ngoc Nhlh, Hå Thi lien, Hå Dlnh XII, Trinh Xuån Mao, Le Kha Phieu (trung-lllång, Vy vien ban ChAp-hånh Trung-llO'ng Dang, bl-thll TrungllO'ng Dang, Chu­ nhiem Tllng C...c Chlnh-tri Quån-4(1i Nhin-dAn), Hoång Thj Anh Nguy~t, Nguy!n Thåi Bå, Le Vi~t DllqC, D4ng Nh4t Minh, Ph,m NgQc Quang, Nguy!n Thj B~ch Y~n, le VAn Tu (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang), Le Vån Tam. - Ngh~-an: TruO'ng Thj Hlln/!, III Trung-Thanh, T~ Quang Hai, 06 Phllqng (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Nguy!n DllO'ng Hoång, Nguy!n Qu6c Thllång, D~u Hllng Tån, DllO'ng Vien, Moong Vån NgheCao Xuån K,hullng, Nguy~n Duy Quy (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Le Thi ThUy, Nguy!n M,nh Clim (Vy vien Trung-llO'ng Dang, B~­ truång Ngo,i-giao), Nguy~n Nhll Vy. - Hå-linh: Trån Qu6c Th,i, Hå Hoc Tr,c (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Ph,m lqi, Trjnh Hllng DllO'ng, Nguy!n Khåc Tåa, Nguy!n Thj Thu, Le Minh HIlang, TAng Nghia. - Quång-blnh: Trlin Hoa, Phan lAm PhllO'ng, ly Tåi lu~n, Nguy!n Thj Thu Hoåi. - Quang-trj: Nguy!n Duc Hoan, TruO'ng Thj Khue, Ooiln Khue (D,i-tllång, Vy-vien B/,I Chlnh­ trj Trung-llO'ng Dang, B/,I-truång b/,l 'Qu6c­ phong), Hil Gli. - ThU-a Thien - Hu!: Thfch Thien Sieu, Va' Nguyen Quang, Nguy!n-Khoa Kim B/,Ii, Le Duc Anh (B(I Chfnh-tri. Trung-llO'ng Dang, B/,I-trll6ng Qu6c-phong), Nguy~n Dlnh Ng/,l. - Quang-nam Då-nilng: NgO Viin Dilng, le XuAn Trinh, Nguy~n Thj Blnh, Nguy!n VAn Tri, Ha Thj Thu-SllO'ng, Le Qu6c Khånh, HU}'Rh Nghla, HoAng Minh ThÅng, Nguy!n Bå Thanh, ,Nguy!n DOn, Nguy!n D3ng låm. - D4c-14c: YNgling Nie K<lAm, Le NgQc Sanh, K'Tan, A-Ma-Pui (V vien Trung 1l00ng Dang), Va An Bang, H-Win Nie Kdåm. - Gia-Iai: Nguy!n VAn Sy (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Trlin Chu Toån, D.ng Ngqc Bån, H'Ngia. - Konturn: SII-lAy-Tång, Nguyln Thanh Cao. - låm-dllng: Trlin hå Anh, Bui Blch lien, Nguy!n Duy Anh, lO' Mu Hå K'rong - Quång-ngåi: Nguy!n Viin DllqC, Dinh VIIng, 06 Quang ThAng (Vy vien Trung-llO'ng Dang, BI­ thu TInh-uy Quång-ngåi), Trin Thi Nhån. - Blnh-djnh: TrAn Thi le Thu (cån-b/,l vån-h6a, T6ng Thu-ky H~i Vin-hQc Ngh~-thu,t Blnh­ djnh), Vil VAn lllqC, Trlin VAn Nhln, D.ng Hllu

(Uy vi!n Trung-llO'ng DAng, Chu-tich VB Khoa­ hqc NM nllåc), TO T~ Thanh, Doan VAn no, Le VAn An, Hoång Quang 0,0 - Phu-yen: lllO'ng Cllng Doan, Mang Cll, Hå DAng (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Trlin Thi Minh Chånh. -Khånh-hOa: Nguy!n Thi!t Hung, Trlin Minh DuAn, Nguy!n Thj Nå. - Blnh-thu,n: Nguy!n Vån Thulin, M3 Dien Cll, Hoång Blch SO'n (nguyen thu tru6ng NgQlJi-giao), Dinh Trung, Nguyln KhllO'ng. - Ninh-thu,n: Nguy!n Trung Hiu, Cha-Mal~­ Dieu. - Dllng-nai: Trin Thj B,ch Tuy~t, Dinh Qu6c Thåi, Nguy!n VAn Til (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Nguy!n Thanh Tung, Nguy!n VAn Th~nh, le Thi Thu-Ba, Huynh 'VAn Blnh, Di~u Båo. - SlIng Be: Nguy!n Minh Tri!t (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang), Di!u K.h~, Trlin Thj Kim VAn, Hil Duc Viet - Tåy-ninh: Nguy!n Vån R6p, D.ng Vin ly, Trlin Viet Bien, Nguy!n Hllng Phuc. - Bil rja - Vilng tåu: 06 Qu6c Hung (Vy ban Ki~m-tra Trung-llO'ng Dang), Bui Thi~n Ng/,l (trung-tllång Cllng-an, B/,I Chlnh-trj Trung-llO'ng Dång, BO truång b/,l N/,Ii-vv), Ph,m VAn Hy (Uy vien Trung-llO'ng Dang), Ph,m Thi San - Thånh ph6 HCM : Ph,m Quang Dl!", Thfch Minh ChAu, Nguy!n VAn Hanh, TruO'ng Tin Sang (Vy vi!n Trung-llO'ng Dang), 06 Hoång Hai, Va VAn Kiet (B/,I Chfnh-trj Trung-llO'ng Dang, Chu­ tich HOi-4l1ng B/,I-trllång), Chu Ph,m Ngqc SO'n, ly Kim Mai, TrllO'ng My Hoa (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang, Ph6 Chu-tjch H/,Ii lien-hi~p Phv-nil), Phan KhÅc TtJ., Dinh Cllng Hung, Nguy!n Hllu KhllO'ng, Nguy!n Minh Thånh, Doan Le HllO'ng, Nguy!n Thj NgQc Phllqng, Nguy~n Tin Phåt, Le Khåc Blnh, Phan Vån Khai (BO Chlnh-tri Trung­ 1l00ng Dang, PCT HDBT), Huynh Thi Nhh, Nguy!n Vån RAng, 06 Qu6c Sam (Vy vien Trung­ 1l00ng Dång, Chu-tjch Vy ban K~-hoqch Nha nllåc), Bui Duc luin, Nguy~n Ngqc Hai, Ph,m Vin Trå (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Chu Vån Mllåi (cAn-bO vAn-h6a, ChU-tjch H/,Ii VAn-hQc Nghe-thu4t Hai-phong), Trlin Blch Nga, Dåo An, Hil n, Nguy~n Thj Min. - Dllng-thåp: le Minh Chau, Nguy!n VAn Hai, Le Minh SO'n, Phan Minh Tånh (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang), Phan Thj Ti!n, NguYln Thanh Phong, Nguy!n Trung Can. - B~n-tre: Nguy!n VAn Blnh, Ca Le Thulin, Bui Quang Ton, Nguyln Thi Tuy~t SIlO'ng, Trån VAn Nglu, Le Thi Thanh liem. - lang-an: Nguyln Thanh Nguyen, Trlin VAn ll!"c, Nguy!" Viin Th,nh, Ph,m Thanh Phong, D4ng Cllng Th,ch, VII Thi Thång. - Tien-giang: Nguyln Tgn ll!"c, Ph,m VAn Khanh, Nguyln VAn Chln, Nguy!n Thj HoAi Thu. - An-giang: Nguy!n Ngqc TrAn, le Phu H/,Ii, Nguy!n Hung Dllng, Nguyln Minh Hllng, Dinh • Cllng Doån, Le Minh TUng,.Nguy~n Vin HO'n (Vy vien Trung-llO'ng Dang), Nguyln Thj lien. - Kien-giang: Trlin Vin Nien, Danh tk TrAn Chl liem, Bui Vån T4m, Nguyln Duc Thång, Ph,m Vån Minh, Nguy!n Thj Viet Nhån. Clin-thO': DllO'ng Viet Trung, Ph,m Vån Ki!t, VII Tong Xuån, Ph,m Xuå!l Dinh, Ngll Hllng Khanh, Nguy!n Hå Phan (Vy vian Trung-llO'ng Dang), Bui Vån Hoånh, Nguy!n Thj Kim lien, Nguy!n Xuån Xinh, Phan Tån Ti!n. ' - Vinh-Iong: Hil Minh Min, DllO'ng Tlln~, le Nam hai, TrAn Hllu Tln, Phan TIIn Tåi, ChAu H/lng linh. - S6c trång: le Thanh Blnh, låm Hung Ki~n, Phan ~ Hllng, Huynh CllO'ng (Vy vien Trung­ 1l00ng Dang), Diep Kinh Tån. - Tra-vinh: Bui Quang Huy, Trlin Thanh Hllng, LAm Phu, TrAn Hoan Kim, Bui Cllng Minh. - Minh håi: Trin VAn Cua, Nguy!n Viet Hllng, Ph,m PhllO'ng Thao, Mai Thal\h Ån, Nguy~n Thj Hllng Minh, D6ng Thånh Hoc, Truong Minh ThAng.

Lang Van 9


(dAng trang s6 nåy), Nhu nhung

hoang-hån bo m(it trui, Linh-m(lc vå Thien-thu.

Thi-Si Nguy~n Titt Nhien

Chet Tru<Yc San Chua

å Qu~n Cam, California

Thi-si Nguy!n TÅt Nhi~n, nhå tha b6n mU'ai tu~i, n~i ti~ng han hai mU'ai nlm nay, dA qua dai hOrn 3.8 t~i Cali. Ong nAm eh~t tr~n bAng sau ehi~e Toyota cll-kS' eua Ong, gilla rna såeh båo vå quln-åo kh~ ehua ehU'a gi~t, quy~n IAn mui kh6i thu6e. Chi~e xe dau tmae sån ehua Vi~t-Nam do !hU'Q'ng-tQa Phåp ChAu tru-trI. . NgOi ehua tQa-l~e d­ g6e Magniolia vå Chapman, Garden Grove, qu~n Cam California, Hoa-kY. Cåe nhå sU' di tU'ai rau ngang qua sAn ehua dA phåt-giåe ra thi-th~ etla 6ng vå gQi eånh-såt. Thea nh~n-xet sa-khd-i, e6 th~ Nguy!n TÅt Nhi~n t4'-tu bAng thuiSe ngu . Ong thU'o-ng d4n-do b~n-be trang thai-gian gln dåy: "n~u tOi toi t4'-tu, xin dung ai euu-cÅp, ~ cha tOi dU'qe eh~t." Hi~n m~ vA eåe em eua thi si (nhU' ky-giå Nguy!n Hoång Nam) vAn d- ngay t~i qu~n Cam, tuy-nhi~n Ong s6ng eUQe dai vO-gia-eU', thU'ang ngu d~u nhå nAy mQt t6i, ehua nQ våi horn. Mai dåy Ong mua dU'Q'e mOt ehi~e Toyota eu-ky, d4,u ,tmae toa-so~n båo Nguui Vift, dung lAm eh~ ngu. Ong dU'Q'e hU'd-ng trQ'-ef{p d-hQi vl tAn-ph~ tinh-th4n (di~n nh~) vå dQe-thån. Hai thång tmae ngåy eh~t, trQ'-ef{p nåy dA bi eAt. Nguy!n TÅt Nhi~n t~n th~t lå Nguy!n HoAng Håi, sinh ngåy 30.5.1952 t~i Blnh-tmae, qu~n Duc-tu tinh Bi~n-hoa. Ong låm tha til' nlm I1 tu~i, in tha til' nlm mai 15 vå n~i ti~ng tu nam 17, quaeåe

LAng Van 10

bAi Em hi~n nhu mo soeur, Tha nhu gi{Jt mua, Hai nom tinh I(in-d~n, .. do Ph~m Duy thånh ea-khue. Cåe te-p tha dA in etla Nguy!n Tf{t Nhi~n g~m:

- Nang thO' trong mt1t (1966) - Ddu mua quo ddt (1968) - Thien-toi (1970) - ThO' Nguyln Tdt Nhien (1980) -. Chuong mO' (1980) - Tåm dung (1989) V~ nh~e, Nguy!n T{{t Nhien e6 t~p Nhung nom tinh I~n-d~n g~m 8 ea-khue do ehlnh ang vi~t, 3 båi tha Nguy!n T{{t Nhi~n do Ph~m Duy ph~ nh~e vå I båi do Nguy!n Hllu Nghia ph~ nh~e . V~ vin, Nguy!n TÅt Nhien e6 mQt s6 truy~n ngAn ding råi-råe

tren LAng Van vå Ng{Jn co khå tren thung-IQng mua xuån (nhi~u tåe­ giå). , Di-cio (ehU'a in) etla Nguy!n TÅt Nhien g~m e6 t~p tha CQng ciln cho hflnh-phUc, tmo-ng thi vå Truy;n

ngt1n Nguyln Tdt Nhien. Sl!' xuf{t hi~n etla Nguy!n T{{t Nhien trang thi ca Vi~t Nam euiSi th~p nien 60 lå mOt hi~n tU'qng. nn tu~i Nguy!n TÅt Nhien lå do Am nh~e låm nen, må do eOng lao eua nh~e si Ph\lm Duy. NgoAi eåe båi tha ph~ nh~e k~ tren, Ph~m· Duy con ph~ cåe bAi Co Bt1c-ky nho nho,

Anh vai tru;, Hi/y yeu chang. Nguy!n Due Quang ph~ eåc bAi Vi toi la linh-m(lc, Thien-thu. Nguy!n HiI'u Nghia ph~ eåe båi Xin chcJ tinh ta theo, N~i silu khd dju-dang, wi bUQc rang tram nom

Thi-si bi b~nh tåm-thln nh~ tu nho, då hai Iln vao di~u-tri t~i DU'ång tri vi~n Bi~n-hoa, vå mOt Iln t~i Phåp, truac khi ong sang djoh-cU' t~i Hoa-kY. Cung vl tlnh­ tlnh th{{t-thU'ang, gia-dlnh ong dA d~-vå. NgU'ai Mn-ph6i eua 6ng, eung lå hinh-b6ng phl,l-niI' trang rÅt nhi~u· båi tha eua Ong, då mang eåe con ra di, ~ I~i cha eh~ng mOt m6n ti~n ~ sinh s6ng. Nguy!n T{{t Nhien e6 th~ yeu si­ me nhi~u ngU'ai eung mOt lue, nhU'ng khOng ehju n<Si eånh xa VQ' con, nhf{t lå eåc con. Nai åm-ånh v~ mQt eåi ch~t tl!'-tu mang n~ng til' khi con nho, dA quanh-qu«n trong dlu Ong, eång ngåy eång m~nh. Vå Ong dA Ila dO-i, nhU' eåe eAu tha k~t båi N~i silu khd dju-dang (Nguy!n HiI'u Nghia ph~ nh~e):

TM nao r(ji em cQng bo lo; Nhu nhung hoang-hån bo m(il trui Toi loai thieu-thån yeu lua ngf,Jn Vi em nen hång hai Ila dO-i...


,.

At!

ngoalngo

50.000 GIAO DÅN VN Dl! D~I HOI THANH MÅU MISSOURI, HOA-KY

Han 50.000 giåo-dån Vi~t-nam, 80 linh-ml,lc va· 150 nam-nu tu-si eta tu 50 ti~u-bang . Hoa-ky eta v~ dl!" D~i-h~i Thånh M!u, tlS-chuc t~i Carthage, ti~u-bang Missouri tu 6.8.tai 9.8vua qua. Trong dip nay, etuc Hång-y Bernard Low, giåo-ph~n Boston eta keu-gQi nhå c§m quyen Hå-nQi hay ph6ng-thich Linh-ml,lc Tr§n Dinh Thu, vi B~ Tren Cå sång-I~p dong Dång Cong, 86 tu6i, etå bi båt giam tu ngåy 2.7.1987 cho tai nay han 5 nam. Duc Hång-y n6i: "Chung toi keu-gQi nha c~m­ quyln Ha-ni}i My trå tlf-do cho Linh-m~c Tr~n Dinh Thu. Chlnh­ quyln VN khOng vi?c gi phåi SQ' nguo-i Cong-giao. Nguo-i cong-giao hanh-dflng chl vi lang yeu que­ huong xu-sd cua hr;>. ."ChUng toi keu-gr;>i nha dim quyln Ha-nfli håy trå Ilf-do cho nhung nguo-i anh em cua chung loi. cac tu-si thuflC m{Ji ton-giao va dl cho h{J duqc tlf-do hanh d(lo. u Duqc bi~t hi~n nay t~i håi-ngo~i c6 . khoång 300.000 giåo-dån, khoång 21% tlSng-s6 ngud-i Vi~t ti­ n~n. S6 linh-m1,lc c6 500 vi, trong s6 nay c6 300 t~i Hoa-ky, 100 t~i Phåp. Toa-thånh La-må blS-nhi~m Duc Ong Philipp Tr§n Van Hoåi låm Giåm-d6c Van-phong Trung-uang

Tong-etå M1,Ic-v1,l Vi~t-nam håi­ ngo~i. (theo CBA) . QUA Ht-TH6NG DÅI TItNG NOI HOA-KY, ONG NGUYtN VAN KIM UNG HO PH~T GlAO VN Horn 2.8, ong Nguy~n Van Kim, TlSng Thu-ky Ml}t Tr~n Dån-TQc Dån-Chu VN (8 tlS-chuc), etli trå ld-i ph6ng-vien chuang-trinh Vi~t-ngu etai VoA (Ti~ng n6i Hoa-ky), len ti~ng ung-hQ cUQc tranh-et~u da Ph~t-giåo Vi~t-nam t~i qu6c-nQi. Ong nhåc I~i tuyen7cåo ung-hQ cua M~t Tr~n et6i vai phong-trao et~u-tranh da Ph~t-giåo, nhu etli tung len ti~ng ung-hQ van-thu 14.4 cua HQi-etång Giåm-m1,lc VN gui chinh-quy2n cQng-sån. V~ phån-ung cua CS truac phOJlg-trao Ph~t-giåo, ong Kim nh~n-etinh: "V6-i bån cMt xåo-tra. CS VN ciing co tht Iranh-ne mai dui ddu-tranh clia Ph(zt-giao bdng cach gay chia-re ton-giao. u Nhung 6ng n6i them: "Cac ton-giao se khOng dl cho CS gay chia re. Cac ton giao då y-thuc rting doan-ket thi d(lt duqc Ilf-do. chia-re thi giup cho CS VN co khå-nang t6n-t(li. u Nh~n-xet v2 k~t-quå . bh-cu Qu6c-hQi clia CSVN trong thång 7 vua qua, ong TlSng Thu-ky M~t Tr~n DTDC nh~n-xet: "CuQc bau­ cu do chlla mflt hanh-dflng tuyen­ truyln clia CSVN ma thoi. V6-i bån-cMt bån hidn-phap 1992. la tht-cM-hpa vai-tro di}c-ton. di}c­ quyln clia dång CSVN. v6-i lu(zt bau-cu qui-dinh M(it Tr(zn T6­ Qu6c - mi}t t6-chuc con de clia CSVN - . co quyln ch{Jn-llfa va gi6-i-thi?u ung-cu-vien. culjc b~u­ cucai gQi la Qu6c-hi}i chång qua la cong vi?c thanh-I(zp mljt bi}-ph(zn clia CSVN g6m 395 nguo-i. Dilu dimg noi la dång CS VN Mt nhOn­ dan VN dong ddu "dan bdu u len cai bfl-ph(zn clia dång CSVN nay dl gQi do la Qu6c-hi}i. u SAN JOSE VINH DANH

TO "CÅI-T~O"

Tren 1000 quan-khåch etå tai dl!"

bulSi I~ TU(yng-ni~m va Vinh danh Cl!"U tu-nMn chinh-tri duai ch~-d~ CSVN, do Khu-hQi Cl!"u Tu-nhån Chinh-tri CSVN t~i Båc California tlS-chuc horn 26. 7 t~i giång-dud-ng trud-ng Overfelt. . Phia quan-khåch ngo~i-qu6c c6 ong James Webb, Cl!"U bQ-truång Håi-quån Hoa-kY. NM van Dåo Van Binh, chu-tich Khu-hQi lå truång ban tlS~chuc chao-mung . quan-khåch'. Nh~c-si Huynh Cong . Anh, chu-tich TlSng HQi tuyen-b6 khai-m~c bulSi I~. . nulSi I~ keo dai tu l gid- trua tai g§n 5 gid- chi~u, - di~n ra .trong khong-khi trang-nghiem va cåm­ etQng. (theo tin D VB)

HOI CllU QUÅN-NHÅN

VNCH I OTTAWA

D61 TtN, BAU L~I

HQi Cl!"U Quån-Nhån QL VNCH Ottawa etå b§u xong ban ch~p­ hanh mai, thånh ph§n nhu sau: - HQi truång: O. Vii Xuån An - Ph6 HT et~c-tråch mi2n Tåy Quebec (vung Hull): O. Nguy~n Hoang Nguyen - Ph6 HTNQi-v1,l: O. Le Qu6c Vy - TlSng Thu-ky: O. Luang Thånh Hung - Ph6 TIK kiem Thu-quy: O. Le Qu6c Tu~n. HQi cting quy~t-etinh et6i hQi danh thanh "H~i Chi~n-Si Vi~t­ Nam Tl!"-Do". ­ t~i

HOI-NGHJ BÅO-Vt

NGUOI TJ-N~N

T~I Duc-Qu6c

CQng-etång VN t~i Duc t1S-chuc mQt kh6a hQi-thåo keo dåi hai ngay 15 va 16.8 t~i Darmstadt, vai hai chli-et2 sau: - ~p-trud-ng clia CQng-etång VN t~i Duc et6i vai bån Hi~p etinh håi­ huang ngay 9.6.92 vua qua. - Cåc buac eti va hån~-dQng C1,l­ th~ ~ båy to I~p-trud-ng va båo-v~ cåc etång-huang etang bi ete-dQa etua ve VN.

LAng Van Il


Tin Them V~ Vu• Nh6m

Trå Hinh "Giao Luu Van H6a"

Bi CQng Dang N gu&i Vi~t

tai Montreal Lanh Nhat'

• • • NHÅC LJ),I DI1N TlfN NOI-Vl) . NMn V\l Ong VCS Dlnh bAy tranh vA ky-ni~m 35 nAm vi~t-Iåch, t6­ chuc t~i Montreal, nh6m giao-hru vån-h6a v&i CSVN ,tA tu California, Virginia vA Toronto t\l­ tap (lOng-(låo t~i Montreal. Nhan th~y Sl1 tap-trung nAy kem thea mc)t Am-muu ma-åm, mc)t s6 nhAn-si (lA rut ten khoi ban t6-chuc; vA mc)t vAi nguai con l/Ioi yeu-c~u nh6m giao­ luu (lung ~n dl1 ~ trånh nhang phån-ung c6 th~ di~n ra sOi-n6i cua cc)ng-(lBng nguai Vi~t t~i (lja­ phuO'ng. M~c du tru&c nay vAn lon ti~ng keu-gQi "hoa-giåi hoa-hqp", "giao­ luu vAn-h6a", nhung nh6m nAy chi hoa-hqp vA giao-Iuu v&i cc)ng-sån HA-nc)i, con thl ne trånh vA thu-Mn nguai qulSc-gia tc)t-<1c). Tru&c nhang d~u-hi~u båo tru&c phån ung ch6ng (llSi cua cc)ng-(lBng· Montreal, nh6m giao-Iuu hung­ dung tuyen-blS "w y khOng ~n dl1". Nhung, khi v! t&i Hoa-ky, nh6m nAy (lA (I.u a ra tåt cå 4 bån tin (ky ten TruO'ng VU, Khånh . Truang, Phan T~n Håi), (lAng tren mOt sIS båo thån-hau cua hQ, IAng­ m~ qul vj nhån-si (lA to thåi-4c) IAnh-t1\lm v&i hQ lA "lam v6n-dlt'c c9ng-d(}ng': si-nh\lc cåc t6-chuc, hOi-(loAn (lA t4y-chay hQ lA "ung­ nh(Jt': dc-xuqc len ån cå cOng­ (lBng 40.000 nguai Vi~t å Montreal lA "thi~u v6n holl': "Il quan tlJm tui

v6n holl': Ung Van 12

Ti~p the o sau (16, VAn But Vi~t­ Nam Håi-Ngo~i do Ong Trang ChAu lAm chu-tjch ding (lua ra thOng-cåo ngAy 6.7, b~nh-vl1e quy!n "tl1-do sinh-ho~t, tl1-do phåt-bi~u tu-tuång" eua nh6m giao-Iuu vAn-h6a v&i CS; b~t-ch~p quy!n tl1-do tfy-chay, tl1-do phåt­ bi~u tu-tuång (l6i-khång c~a eOng­ ehung. V\I lAng-mi cua nh6m giao-Ilru kh6ng gAy (luqe ti~ng vang, nhung bån thOng-cåo benh-vl.l'c eua ong Trang ChAu (lA chåm ngoi cho vån­ (I! n6 lån... VÅN BUT VN/ONTARIO yEU-CAU ONG TRANG CHAu GIÅI-THlcH ' NgAy 17.7, ban ch~p-hAnh VAn But VN/Ontario thOng-quå bån nhan-t1jnh chung ctla Trung-tAm v! thOng-cåo 6.7 cua Ong Trang ChAu, nhAn-danh VAn But VNHN. VAn But VN/Ontario nhan-(ljnh rAng "quan-dilm chlnh-trj cua

HQ'p-Luu va Tr6m Con di nguQ'c l(li I~p-truung Qudc-gia dlin-t9c c6n-bån cua Van But VNHN ghi ,trong ph~n mu d~u cua bån Dilu­ I,,, vA "v6n-hr1u chu-tjch Trang Chliu l(li dting viphia hai tu bllo dy dI'cL{c-lL{c phån-ddi' ti~ng noi cua nguu; tj-n(ln, chung toi coi do la SL{ vi-ph(lm n~ng-nl ddi vm bån Dilu­ I, mo ban cMp-hanh. hon ai h~t, co nhifm-vlt' phåi ton-tr(Jng. " Trong phlln k!t-lu.n bån nh.n­ 4jnh, VAn But VN/Ontario "chu

dQ'i" Ong Trang Chåu vA ban ehåp­ hAnh Van But VNHN "giåi-thich them vi bån thOng-cllo ngay6.7"~ c6 th~ nl1m vitng I.p-truang eua ban ch~p-hAnh (luO'ng-nhi~m.

c6

THONG-CÅO CVA VAN VÅN BUT VNHN

Sau khi 6ng chu-tjch Van But VNHN ra thOng-eåo "cL{c-lL{c phån-ddi m(Ji tM-IL{c" (lA xua-(lu6i nh6m "giao-Iuu vAn-h6a v&i CSVN", hQe-giå Le Hitu M\lc (lA nhån-danh clS-vån ban eh~p-hAnh VAn But VNHN ra thOng-cåo yeu­ c~u 6ng Trang Chåu rut I~i ta thOng-cåo ~y, ly-do 'lA "la; Ihtmg­

cåo då duQ'c vidt bdng m{$t van­ phong MI nMt va trong tinh-/Mn chdng l(li bån Hidn-chuO'ng Van But Qudc-11 va bån Dilu-q Van But Vift-Nam Håi-Ngo(li. " ONG TRANG CHAu . LtN TlfN GLAN THU HAI Dung mOt thång sau ngAy ky thong-eåo 6.7, vA 10 ngAy sau khi c6 thOng-cåo eua hQc-giå Le Hau M\lc, toa-so~n Ung Van nhan t1uqc bAi vi!t Nhr1ng dilu trang tMy dAi 10 trang ky ten Trang Chåu. . Qua bAi vi~t nAy ngu&i ta c6 th~ rut ra (luqc m~y 4i!u quan-trQng nhu sau: - Ong Trang Chåu khOng (lBng Sr v&i ehu-truO'ng giao-Iuu van-h6a ki~u HQ'p-luu. Ong Trang ChAu vi~t: "Tu khi IU HQ'p-luu rQ sd d~u cho din nQY duQ'c 6 s6. toi v4n

khOng d(}ng y chu-truO'ng giQo-luu van-hOQ kilu nay. "Ly do vi "Toi co d(Jc trong HQP Luu m9t bai thO' cua Tr~n M(lnh Håo rt1ng då co baD . nhieu chidn sihy sinh dl cllc ong lun thlt' huUng. Tr~n M(lnh Håo kl cllc ang lUn do la tdng th6ng, thu tuung, d(li tuUng. Giå Tr~n M(lnh Håo them vi do hQi chr1 Chu lich thi hay bidt mdy. Vi tdng thdng chl co ben phla qu6c gia. con chu tich tdi cao Ihi chl co båe H(} ben Xii h9i Chu nghia mo thOi. " - Ong ding khong (lBng Sr v&i ta Tram con, vi 6ng vin t6n-trQng lå


co vang basQcdo. On~TrangChåu vi~t: "Con tO- Tram Con cua chi

Trån Sa, ngay trong s6 dliu, c6 ke da vilt khOng cMp-nh~n cO- vimg ba SQC då, cang khOng cMp-nh~n cO- då sao vang. Khi vilt cåu d6, tac­ gid chdc cang c6 cai ly cua ong ta: hoØc ong ta con nh6c con qua, chua bilt c9ng-sdn, qu6c-gia la gi, ho~c luc d6 ong ta da duQ'c b6 mf cho xudt-ngo(li tr'6n /fnh r(ji nen cdm tMy minh khOng lien-hr gi vo-i hai thi cM d6i-nghjch d6. HoØc ding c6 thi do la gidc mO' cua mQt nguo-i mong mai sau. ddt nuo-c .minh hIt cdnh d6i nghich. Rieng ca-nhån toi, toi da bao nhieu llin' xlp IQ cO- vang ba S{JC do trao I(li cho nht1ng bil qud-phl,l tre hay thån-nhån cua nht1ng y-ta Du tu-tr~n, lam saG toi cO lhi ch6i-bo no duQ'c. " , Cåc ph~n con 'I~i, tåe-giå båi vi~t ghi-nh~n chi-ti~t. di~n-ti~n cua nQi­ V\l. Nhung S4' ki~n nay da dUQ'e nhAc di nhAc I~i nhi~u I~n qua cåe bai vi~t dai le-the etla cåe ong "giao­ Iuu" Tmang Vil, Khånh Tmang, Phan TAn Håi, xin mi~n d~-c~p. Di~u dång ehu y qua thu tr~n tlnh 10 trang ctla ong Trang Chåu . la, thay vi ra mQt tuyen cåo giåi thieh I~p tmang etla ban chAp hanh VBVNHN d~ trå lai cåe trung tåm va hQi vien, ong chi dåm minh djnh I~p tmang qu6e gia dån tQe va quan di~m etla ong d6i v6i eåe Ah6m "giao luu" du6i tu cåeh cå nhån. Tu d6 nåy ra mQt thAe mAe:

Phåi chang trong thai gian qua, . nha van Trang Chåu da chju mQt åp l4'c ghe g6m nao d6 ~ phåi ra mQt tuyen cåo di nguQ'c I~i suy nghi, I~p trU-ang eua mlnh?

PHÅN-UNG CVA BAO-CHt HÅI-NGO.~.1 Ngoai eåe phån-ung nQi-bQ Van But, båo-ehf . Vi~t-ngu hM-ngo~i cilng Iien-ti~p ci~t vAn-d~ v6i ban ehAp hanh trung uang VBVNH~, trong ci6 c6 cåc bai nh~n-djnh cua cåe ky-giå Duy Sinh (Vi;t-Nam TII­ Do), Hoang DuQ'c Thåo (Sai-gon Nho), Dao Tmang Phue (Ph6 Nho), Nguy~n Huu Nghia (lAng Van), etla eåc båo D(li Dån T9c, Qu6c Gia, Dån Chu ... bi~m thi cua H6 Cong Til, Trlin Ngån Tieu (Dån-chu mO-i), bi~m van eua Ky Thi~t (Ngay Nay Wichita), cung tin-tuc tuang-thu~t cua Virt-Nam MO-i (Seattle), TM-Gio-i (Texas), Di;n Anh, Chiln-Si Til-Do (Toronto), Phl,l Nt1 Diln Dan (nam Cali), va khoång 50 to båo khåc <Y khAp nai tren th~-gi6i. MQt cåch di-dom nh~ nhang, bai van etla ong Ky Thi~t tren nguy~t-san Ngay Nay s6 102 (thång 7.92) xuAt-bån <Y Wichita c6 cio~n vi~t rAng: "M9t phai-doan van-ngh;-si himg-h~u tu miln Tåy va miln Dong nuo-c My khan goi qud muo-p keo nhau sang Mon/real, Canada bi~m

dl dll cUQc triln-Iam va Dinh, nhung chr... di d(lo ph6 ngdm cdnh xli Gia-na-d(li r(ji trd- vl! "Virc 'thay-ddi chuO'ng-trinh' la quyln til-do cua cac vi nay va khong co gi dang noi. Nhung, sau khi vi My, m9t s6 'nha van-hoa' da ch(ly nhllt-trinh la hodng la da bi 'h(ln-cM til-do di I(li' cf Montreal khiln khOng thi VaD xem tranh, d(jng-tho-i phdn-d6i 'mQt thilu-s6 nguo-i (t quan-tåm' tO-i van-hoa' d­ Canada gåy ra VI,I dan-ap nay. "Theo lO-i t6-cao cua cac 'nha van-håa"; thi mQt s6 nha van khi dIn Montreal da bi lam ap-IIIC 'khOng duQ'c d1n dll phimg /ranh trong ngay khai-m(lc va c6c sinh­ hO(lt van-ngh;: .. nh6m Tram Con mO-i bO ;a cang bi cdm cua. MQ/ s6 nha van, nhil thO', nha bao sau khi vi dIn nha an-toan da len tilng phdn-khilng rdt kich-/i;t. "Ngu&i bilng-quan /dy lam thiic­ mile khOng hilu 'mQt s6 nguo-i (t quan-tåm tO-i van-håa' co quyln­ IIIC gi ma co tM lam cho cd phai­ doan van-n'gh?-si hung-h~u phdi riu-du tuån Irnh? Cac 'nha van-hoa' hQc rQng hilu nhilu saG I(li dI'mQt thilu-s6 ngu&i (t quan-tåm tO-i van­ h6a: .. bdt n(lt mQt cach dl-dang nhu v~y? Canada ding nhu Hoa-ky la nuo-c til-do dån-chu. Nlu bi ai ngang-tang 'h(ln-cM di I(li' nhu d­ /hilnh Hå, saG khOng di /b-cao (vo-i cdnh-sat)? Con nlu chr bi... khuyen ~

lAng Van 13


båo ma IMy khOng hQ'p-ly Ihi sao quan-dilm I'ch-Ipc, d6u-lranh

khOng duung duung chlnh chlnh ch6ng cac am-muu ch6ng-pha ddt

hanh x,} quyin... di xem Iranh? . nud-c cua b{)n ""u-vang phån-d"ng

nud-c ngoai. . Hay Ipi Irong IUO'Tlg-lam qul vi co diiu gi khOng dn nen SQ' bong Sll giD "C"ng-sån Vi;l-nam v4n ra sU-c danh-pha, bdng m{)i Ihu-dopn va Ilf y rut lui? 'MQI Ihilu-s6 II vuO'n lay ra 41 cilm ndm nhl1ng quan-Iam 1m vdn-hoa' khOng co quyin-/M gi. chl md-i khuyen-båo hopt-dQng vdn-hOa nud-c ngoai. .. Vi,c xåy ra giln day nMlla vi,c ma cac 'nha vdn-hoa' 4ll reI va cai s6 de Ihllam sao ma hllP-luu va d6u­ t& bao xu6t-bån hai Ihang mQlliln. in 6n tJ Hoa-ky nhung Ipi ra mdl tJ Iranh IrlfC di'n vd-i Vi" C"ng ­ nht1ng kl chl noi chuy,n vm vdn­ Paris la tu HllP-Luu, IMy co ghi nhl1ng ngu&; CQng-lac la nhl1ng ngh'-si bdng roi da (Iheo lui nha nguui tJ trong nud-c. Vifc lu D6t vdn b61-ddc-di DuO'ng Thu HuO'Tlg)? ..... Md-i chuyln s6 dQc-giå mua bOa dai h{m cho t& HllP-Luu. Vifc nha Nghi~m-khAe han, bAi nh4n­ xu6t-bån H~ng-Linh tJ Nam Cali djnh eua båo Vi;I-Nam Tlf-Do s6 chuyen in Ipl nhl1ng 9ach cua cac 570 (23.7) phåt-hAnh t/l.i Nam Cali, nha vdn Vi" CQng. Vi,c Xu61-bån eho rÅng "cac Irung-Iam Vdn Bul va phat-hanh tu Trdm Con tJ VNHN Iren loan IM-gid-i ~ Irao Canada vm hlnh-thu-c. nQi-dung y . Ihan Iilm lud-ng cud-p "khi bo phi~u chang lu HllP-Luu. Vi'c sOl-ndi bllu ban eh«p-hAnh dU'ong-nhi~m,

et! hQ I,m-d\lng danh-nghia VAn But et! di b~nh-vl.J'e nh6m giao-lU'u vAn-h6a våi CS. BAi båo e6 do,n vi~t:

"Trong chung la ai ciJng.bi11 cac dam HllP-Luu, Trdm Con, .. g~m nhl1ng ai, l~p-lruOng ra sao, dang muu Ilnh gi khi h{) c~ng-khai quång-ba cac lac-ph4m dUllc g{)i la vdn-hOa cua cac vdn-c~ng Ha-nQi. kiu-g{)i hOa-hQ'P. giao-luu, xoa bo qu6c-ky qu6c-ca, phu-nh~n m{)i qua-khu-,.. chu-ng-Io nhl1ng dam nay 4ang lam cai nhi'm-vlcl luyen­ Iruyin cho Ve." BAi båo k~t-lu4n: "Vd-i Iu-cach IQ mQt cO'-quan Iruyin-Ih~ng, chung I~i cung Iran-Ir{)ng yeu-cilu cac Irung~tam Vdn Bul VN Iren toan IM-gid-i phåi giåi-quy11 v6n-di nay cang sd-m cang hay. Vi theo sI{ hilu­ bi11 cua chung t~i Ihi qul vi då Irao Ihan Iilm tucmg cud-p. " Båo Dpi Dan- TQc ngAy 7.8, phåt­ hAnh t/l.i San Jose, Hoa-ky, trong bAi" V4n git1lhtli-dQlhu-nghich c6­

hl1u, ban kiiu-v~n VC dang si11 ban lay sd, b{)c nhung" dång do trang nh«t, e6 dO/l.n vi~t nhU' sau:

..K1-hopch kiiu-v~n (cua VC) con ra chl-Ihi: ciln phe-phan kip Ihui cac nh~n-Ihu-c mO'-h~, cac Ung Vdn l4

.

,

SdAQOl

nMI la cQng-d~ng ngu-ui ViiI tJ Canada då ngdn-cån mQI s6 nho van (trang do co ·nho vdn Khanh Truung va nha IhO' Tran Sa la hai nguui chu-lruO'ng hai lu HllP-Luu va Tram Con) tham-dlf ngay kj­ ni'm 35 nam cilm bUt cua ViJ Dlnh ... "Co nguui d~t v6n-diphåi chdng bOn tay IOng-la cua td-chu-c kiiu­ v~n CSVN dang thao-tung sinh­ hopl bOo-chf, van-ngh? tJ håi­ ngopi? Thi1t nghi cau Irå lui då qua riJ-rang. " Ta Sai gon Nho t,i Nam Cali d~t v«n de: .. Vi dUOng /6i cua tpp chl HllP

Luu, Ihi11 lutJng chung loi khOng phåi noi dai dong va 41 quyin phi phan Ipi cho cQng dirng Vi" Nam Ipi Hoa ky, nMt la cac hQi doan quan nhan, cac anh em ClfU IU nhan


chinh tri mm d1n Hoa ky truo-c mt,5t la bao co khuynh huo-ng MI tay vo-i ke thU, khOng /dm xla gi d1n nt5i kh6 dau cua cå m?t dim It,5C. .. . PHÅN-UNG eVA v ÅN-NGHt-Sl Sau V\l cc:lng-dång Montreal xua­ duiSi nh6m giao-Itru trå-hlnh, Vmg Van nh~n duqc råt nhi~u thu-tu ung-hc:l Sl! len ti~ng so-m sua cua toa-so~n, vå bån nh~n-dinh minh­ b~ch cua Van But Ontario. Ngoåi ra cåc nhå thO' chua Hå Cong Til­ (MA), Tr~n Ngån Tieu (FL) d~u c6 cåc båi 'bi~m thi bån v~ vån-d~ nåy. Thi-si Hå Cong Til- (tuc Hå Cong ,Tåm) dua ra ba båi, chung toi xin t~in cong-b6 mc:lt ph~n: (Yng Van Bul Vi~1 Nom Hdi-Ngo{li Di mQI chieu ct quai bang mon Ba can ngø IMy Mt Mn Cå chi IhOng-cao luyen-ngon l{l-limg "'j

(trfch båi Da dim giao-Iuu)

Chung no ru nhau din Ih~1 dong Dua chilu cua truåc, dua chilu hong Thpp-Iho linh chuy~n VaD an co , NgO' ngao bay muu gM IQn-song Haa-gidi luyen-truyln phuang c6t can Herp-Luu ct dQng la van cong Phe la dm cua khOng Ihem tilp Hpm h/{c cu6ng cuang la ch<lY rong. (båi Ndm vimg phdn-khang) Thi-si Tr~n Ngan Tieu dua ra hai båi. V~ V\l HQ'p-Luu d~p dliu an V~, 6ng vi~t: Vai chang cilm bUl bl dl Ru nhau nhdl Irf Iheo nghl cung van L9P Iruang chlnh-tri tang-nhdng Tuyen-truyin cho Ddng dy rtlng Herp Luu

GM tro giao-herp møt chilu

May ra Ddng co l/ nhilu bon ån

Phe ta hØi-h{)p van nhån

Mdy chang mo tåi xin philn nhi-nhO

Quiln hung dilm m('it van no

Mp-i di cM khOc kl dO- m41 nguai.

ThOnh ra dm-uc våi dai Dpp dilu an v{l la Irai keu dau VI nha ver hoi "nam thao" Rdng... bi khung-b6 nen tao u ddu

dang M-trQ' tdt cå mQi doan-Ihl, mQi ngh?-si, s6ng trong mt,51 nuo-c dån-chu, Ct,5ng-dang tan-trQngmQi hO(lt-dt,5ng dån-chu khilc va co trQn Bån v~ thong-cåo Trang Chåu, c6 quyln khOng tham-gia, khOng ung­ do~n ong vi~t: . hQ, khOng hJ-trQ' nhiing sinh-hogt khOng thfch-hQ'p vo-i ml;JC-tieu cua Quiln hung chtlc hå henh rai ct,5ng-dang. Quen rting Ddng dii trang "guai tu låu "Ct,5ng-dang då bOy-to thai-dt,5 Bao gia chUng måi /0 ttilu CU hoi hØi chu Trang Chtiu PEN nha. th(lt ro-r?t truo-c SI{ hi?n-di?n cua mt,5t vai ca-nhOn, trong qua-khu aå Herp-Luu vu' V{l phe ta co nhiing hOnh-vi di nguQ'c l(li vo-i HQi chu thOng cåd benh va cåi rlIm Qu6c-gia dtin-tt,5c. Nhiing ca-nhån PEN dåu phdi nhom cung van nay co thlla nhån-v(lt cua cM-dt,5 Saa råy våi b{)n nhpp-nMng van-no! cu, aå iham-nhung va Mt xung, då (trich bAi HØi chu Ira ca) khOng giii n6i adt nuo-e va cung , ph{lm tt,5i-ae khOng khae nhdng ke dang dung chinh-sach dt,5e-tai id PHÅN-UNG eVA dan-ap nhOn-dån hi?n nay. Nhung eONG-OONG NGUOI VI~T ke thu chinh cua nguai qu6c-gia la Qu(5e-GIA T ~I MONTREAL can-bt,5 ct,5ng-sån då co. mt,5t thai Truo-c cåc b,~n-dQng lien-quan trl{c-ti1p hay gian-tiip, ho(ic dung tO-i uy-tin vå danh-dl! da cQng­ b{lo-ll{c ho(ic dung van-ngh? id då­ dång, båo Qu6c-gia, ti~ng n6i phil qu6c-gia dån-tt,5c va tu do ddy chinh-thuc cua cQng-dC5ng nguai nguai dån ra di tim tl{-do. , Vi~t vimg Montreal då trinh båy "Truo-c SI{ hi?n'-di?n cua nhiing quan-di~m nhu sau: thOnh-phdn ao, Ct,5ng-dang co t"Ct,5ng-dang då co. thai-at,5 dut­ quyln va co b6n-ph(ln Idy-chay, xa­ khoat va ro-r?t tmo-e nhiing åm­ llmh. " muu thåm-at,5e eua b{lo-quyln. Bån ' v~ chinh såch thong-tin, Trong nuo-c chung v(in-dl;Jng bån trao-d5i van~h6a mQt chi~u, båi hi1n-philp mo-ikhang ngoai ml;Jc­ quan-di~m neu ro: ' dfch su-dl;Jng qu6c-ht,5i duQ'c Mu ra "Ct,5ng-aang nghi rdng, hOnh­ ngay 19.7.92 qua nhiing d(ic quyln dt,5ng dung se chung-minh duQ'c j­ kiem nhi?m tu l(lp hi1n l(lp phap, thuc cao-a~p, va nhdt quyit tranh tO-i sua-d6i hiln-philp, al-nghi cae xa ånh-huung cua chihi-djch t6-ehuc cang-quyln, chl nMm thOng-tin, van-håa mt,5t chilu. m1,Jc-aich cung-e6 nha nuo-c xå-ht,5i "Co gi va-lj han khi duQ'c mO-i chu-nghia. " VaD ban T6-chuc vai hO{lt-dt,5ng cua "Ngoai nuo-c, chung lQ'i-dl,mg , khilch viln-phuang, ma khQng limg yeu-Ihuang ddt nuo-ec cua duQ'c biit ml;JC-tieu thl{c-sl{ cua nguai Vi?1 håi-ngo{li, c6-tinh gai hOnh-dt,5ng dO. la gi! mt,51 s6 chinh-khach, van-ngh?-si , "Va ehl mO-i tranh xa lMi, då hay tri-thuc d6ng kjch ch6ng dång mang tiing gåy ap-ll{c, niu tham­ nhung khång bo 4ång, id ten nh(ip dl{, khång biit nguai ta se lqi-dl;J!1g VaD hOng ngu nguai håi-ngo{li, uy-tM cua t(lp-thl tO-i ailU." ' mong tim cach chia-re va pha-ho{li. ­ "Ct,5ng-dang då nhin tMy, n~iing , V~ vi~c nh6m giao-luu van-h6a ,muu-toan do, va då xac-quyl1 mt,5t lang-m~ dich-danh cåc nhån-si l(ip-truang cung-rdn, bilc-bo mQi cQng-d6ng vi cåc vi nåy då thång­ dl-nghj thoa-hi?p hay hoa-hQ'p thån rut ten ra khOi ban tiS-chuc ~ Ma-giåi, Mt cu Iu 16-chuc nao, phe phån-d6i sl! t~p-trung ma-åm cua nhom nao hay chinh Ha-nt,5i dua , nh6m nåy, båo Q~6c-gia vik ra ... "Djnh gia khå-niing cua cac vi "Tren chilu huo-ng do, Ct,5ng­ nay la vi?c lam cua D(li-ht,5i cac ht,5i­ Ver rdng mai m61 di dåu Em cha muern våy trum dlIu chdc an , (båi Di an v{l) ,

. Lang Van 15


vien trong C(jng-d6ng. Ta khOng elin nMn bai hQC cua nhiing ngueri ngo(li-cu(Jc, kh6ng d(lt duQ'c mlclC­ tieu t~i Montreal, dl r6i tru vl dia­ phuO'ng cua hQ, s'}-dlclng nhiing don thi~u quon-t,}, be cong ngoi but då-kfch va neu Mt ten tudi cua nhiing ngueri hQ khOng ua-thich, m(l-IJ tren ' nhiing phuO'ng-li?n Iruyln-Ihong cua hQ. Va con to ra kieu-cang khi cho rang C(jng-d6ng Montreal da mdt di m(il dip Ihuung-Ihuc van-ngh? dieu-Iuy?n, khi m(jl s6 nhan-si khOng Iham-gia bon Td-chuc (sic). KhOng c!e-c~p thång tai thOng­ cåo 6.7 cua Ong chu tich VAn But VNHN b~ nh-vlTc nh6m giao-Iuu vAn-h6a, bai quan-c!i~m c!ua ra nh4,n-xet chung:

"Va dang trach han niia, co ngueri nhan-danh cdm bUl, da dua ra nhiing IhOng-cllO ngo--ngltn dl benh-vlfc nhiing "gueri m?nh-danh lam ngh;-Ihu~t nhung bo quen y~u­ 16 nhan-sinh. " D~ trå I&i nh6m giao-Iuu vAn­ h6a ve nhifng I&i U\ng-m~ ham-hO nh'u "lam vltn dl,lc c(ing-d6ng': "Ihi~u van-hoa ", "khong quan-tom uH van-hoa", .. bai quan-c!i~m vi~t trong phan k~t-Iu~n nhu sau: "C(jng-d6ng Monlreal cho lO-i nay, Irong s(lch; tuy ngueri lånh-d(lo chua Mn nh~n la nhiing m8u ngueri (y-Iuung, nhung C(jng-d6ng Monlreal khOng chdp-lhuQn dl nhiing ngueri tu xa tO-i, gieo-rc'1c nhiing hanh-d(ing hay IU-I/fung nMm xao-tr(in nip s6ng hiln-hOa cua C(ing-d6ng IU 17 nam quo. "L~p-Iruerng cua C(ing-d6ng Monlrealluon luon trong sang, xin

My lon-lrQng nhiing net d(Jc-dao nay, va xin dung m'ang 6-nhilm lO-i Ihanh-ph6 dang yeu nay. " Khi c!Ang I~i bai quan-c!i~m cua båo Qu6c-gia, cO'-quan ngOn-lu4,n chinh-thllc cua C~ng-DOng Ngu&i Viet Qu6c-Gia Montreal, nha vAn Dao Tru&ng Phuc nh~n-xet tr!n tuan båo Ph6 nho (D.C., Hoa-ky) rång bai quan-c!i~m tr~n c!åy då quå dS-rang va c!ay-c!u ~ lam sång-to. tÅt cå nhifng khia-c~nh li~n-quan tai V\l nh6m giao-Iuu bi c~ng-c!Ong Montreal I~nh-nh~t uty-chay vua qua. Nhåc I~i V\l c!6i-ph6 vai SlT xUÅt-hien cua cån-b~ vAn-h6a VC Trinh Cong San, cung t~i Montreal truac c!6, båo Ph6 nho vi~t:

"Hai slf ki;n lien-lilp xåy ra Irong vong hai Ihang treri, IUy co lam soi-ndi bdu khOng-khi sinh­ hO(lt hiln-hoa cua thanh-ph6 Montreal, nhung d6ng-theri ding noi len m(jl y-nghia dang Jam Mnh­ di;n chung cho Idl cå nhiing c(ing­ d6ng Vift-nom t(li håi-ngo(li: thai­ d(3 dUI-khoal va l;nh-/Mn doan-kil ro-r;1 cua nguer; Vi;1 ti-n(ln c(3ng­ sån kh; ciln phåi d6i-pho vo-i ke thu chung cua don-t(ic, va nhiing ke vo­ linh hoØc c6 y tilp lay cho ke thU dl keo dai cM-d(i d(ic-Iai dång tri tren que-huang. " MQt cåch th\.l'c-t~, trong ti~n­ trlnh cua cu~c c!Åu-tranh hien-t~i, vai SIlC m~nh cua chlnh-nghia t\.l'­ do nhån-bån, chung ' ta chång nhifng khOng ne-trånh, rna con dm cåch ~ giao-Iuu vAn-h6a th\.l'c-slT vå c!ung nghia vai c!Ong-bao qu6c­ n~i.

Han luc nao h~t, ti~ng n6i y~u- _ thuO'ng, y-chi cuO'ng quy~t vå tÅrn long son sÅt cua c!Ong-båo håi­ ngo~i can phåi truyen-c!~t ve nuac, lam vung long nhung ngu&i I~i, cha mong va hy vQng. Hoån-cånh thlTc-t~i vå kinh-nghiem x6a bo ch~-c!~ cc')ng-sån tQ,i.Dong ÅU, Li~n­ s6 can c!llqC ph~-bi~n sAu rQng tai quan-chung trong nuac, giup toan dån phÅn-chÅn c!llng I~n. D6 lå chieu vao, truac nay chi c6 cQng­ c!~ng lam, bång chi~n-dich chuyln

a

Lang Van /6

JUa, bAng såch båo xe ra gui chu;. Ti~c

thay nhifng viec nåy chi c6 "bQn ch6ngcQng clTc-c!oan" thlTc­ hien, nh6m trå-hlnh giao-Illu khong bao gi& låm. Tr~n cåc trang båo cua hQ khOng he bao gi& c6 mQt dong tin ve viec thåo åch cc')ng­ sån bÅt Cll nO'i nåo, må nguqc lQ,i chi toan nhtlng bai bOi-nhQ tu­ tuang vå hånh-c!c')ng ch6ng CQng cua cl)ng-c!Ong ti-nQ,n: sao-mon, ca­

a

kP, quo khlch, MI Iinh, .. chieu ra, niS-llTc vung dh cua

ve

c!Ong-bao trong nuac - nhu V\l nhå th& Vinh-sO'n, dong DOng COng truac kia, V\l BS Nguy~n Dan Qu~ gan c!Ay, V\l LS Doan Vi~t HOQ,t hien-tQ,i - trong khi båo-chi ti-nll-n loan tin, v4,n-c!Qng hiS-trq thl nh6m trå-hlnh giao-Iuu im nhu th6c. Tu cåc Ong cai-th!u giao-Iuu nhu Nh4,t Ti~n, DiS Hifu Tåi cho tai cåc nh6m'theo c!uoi, c!i tai c!åu cung nhAn-danh Ph~t-giåo, mong che mÅt cåc nhå tu-hanh c!~ lu&ng- gll-t thien-sinh cung Ph4t~tu; nhung khi Hoa-thuqng Huyen Quang vå Giåo-hc')i Ph*t-giåo n6i d4,y trong nuac , tÅt cå cåc tOn-giåo, c!oån­ th~, båo-chi håi-ngoQ,i deu hiS-trq, nh6m giao-Iuu trå hlnh cung vAn c!iem nhi~n tQa thj. CQng-sån rih sq va khOng bao gi& dåm giao-Iuu vAn-h6a th\.l'c-slT vai ngu&i Viet håi-ngo~i. HQ chi ' bay k~ giao-Iuu ... nc')i-bc'), niSi dAy loa tuy~n-truyen tu trong ra ngoai rna thOi ... Nhln Ill-i, SlT I~nh-nh~t xua du6i cua cQng-dOng Montreal vå phån­ Ilng mll-nh-me cua båo-chl håi­ ngoQ,i c!6i vai nh6m HQ'p-Luu, la mc')t bai hQC thllc-tinh cho nhtlng ngu&i v6-t6-qu6c, nhtlng ke bll-c­ beo vong ån th&i nåo cung c6. D6 cung lå ti~ng chuong cånh tinh cho bÅt Cll ai con chAn trong chån ngoåi, ai cung chO'i, gl cung g4t, c!~t tu tlnh I~n tren phuc-Iqi da c!:{t nuac. CQng dOng Viet Nam tQ,i Montreal c!å chllng-to mc')t thåi-dQ minh-bll-ch dln-thi~t phåi c6, cånh­ giåc nhifng ngu&i tlT khoåc åo cÅP­ ti~n ~ mong lu&ng-g~t chinh-tri • c!Ong-båo ti-n~n.


T~t

Cå Chi Lå f)~

Tieu-Diet Den '

• Ngu&i _Qu6c-Gia Cu6i-Cung San Tung

V\I mQt s6 van ngh~ si O- Hoa ky va Toronto phån khång vi~e "hl.\n eh! eti ll.\i" khi tai Montreal dlf eåe bu~i sinh hOl.\t van ngh~ etånh di{u 35 nAm clim but dim eQ eua 6ng,Vo Dinh, mai tho~t nghe tuo-ng nhu ehuy~n tre con va kh6 tin, nayetang sång to dlin. Dieu sång to thu nMt lå kh6ng e6 ai bi "h~n eh! eti l~i" O- Montreal, va nha ehue tråeh tl.\i etåy eling kh6ng nh~n etuqe mQt khi!u n~i hay' t6 giåe nao li~n quan ~n hanh et<)ng vi ph~m quy~n tlf do eti Il.\i eua du khåeh, hay khung b6 vAn ngh~ si. Slf th~t lå ehi e6 ml)t s6 it nguo-i kh6ng etuqe ban t~ ehue ba bu~i sinh ho~t van ngh~ hoan nghenh vå etå tlf Ykh6ng ~it tham dlf . Dieu sång to thu hai lå mc)t s6 it nguo-i nay, tue nh6mehu truang tO­ "qp Luu O- California va tO- Tram Con O- Toronto, etå e6 dnh bi!n khong thanh e6, låm nim beng vai ehu ctleh <1ånh , hra du lu~n rång nhung t~ ehue eh6ng eQng O­ Canada etå tho bl.\o xåm ph~m quyen tlf do sinh hOjJt va tlf do eti I~i cua eåc van ngh~ si, nhAm t~o åc eåm trong qulin ehung et6i vai eåe t~ ehuc n6i tr~n. Dieu sång to thu ba lå ,slf eung ml)t m~ sinh ra cua ba tO- båo Ddt Mai O- Montreal, Hqp Luu O­ California, va Tra.m ' Con O­ Toronto. Keo nhau tai Montreal tham dlf cåc bu~i sinh 1\Ol.\t van nghe v&i VO Dinh chi lå ml)t djp ete

"hQp C!l.\i hQi" vai nhau nhAm hqp , nhÅt hånh C!Qng trong th~ tr~n mai. Khong etliy ml)t thång sau V\l ho hoån bi "h~n ch~ eti I~i", tO- t~p chi cc)ng sån Ddt Mai tuy~n b6 C!inh bån va eong khai bån giao nhi~m V\l Il.\i eho tO- Hqp Luu. Ml)t eti~u sång to nua lå trong s6 nguo-i tu Hoa kY, ~n Montreal vao cu6i thång såu vua qua, phlin lan etå vo tinh bi loi keo vao mc)t V\l ' "khong c6 gi rna lam lim i", khong bi~t minh etå bi dung låm bung xung trong ml)t man mua r6i do mc)t vai C!~o di~n chuy~n nghi~p chu muu. Cåc van ngh~ si nåy ehi vi eåm tlnh vai ong Vo Dinh må tai Montreal, råi eling chi vi eåm tinh vai mQt vai nguo-i trong C!oån må theo nhau bo ve, khong tai xem tranh vå sinh ho~t van ngh~, trong khi thlfc ra hQ kh6ng he bi ai ci{m etoån ngan cån. Dl.\o di~n cua man vu oan giå hQa nåy kh6ng xa I~ vai sån khi{u chfnh tri Vi~t Nam tu han nua th~ ky nay, må khån giå la dån tQe Vi~t Nam bi cuang buc mua ve bAng giå måu vå mrac mk , N6 kho-i C!liu tu vi~c Hå , Chi Minh giå vo- låm mon et~ cua nhå åi qu6c Phan BQi Chåu råi båo cho m~t thåm lhlfC dån Phåp båt va dung ti~n thuo-ng nuoi duang C!ång Cc)ng sån. Vao ' nam 1945, khi phe Qu6c gia tin I&i CQng sån et~ I~p "chfnh phu li~n hi~p", chfnh cåc C!I.\O di~n l{y etå phao tin tr\l so- Vi~t Nam Qu6e Dån Dång O- Ha NQi chua xåc eh~t et~ eho eong an xong vao båt

ba va tieu di~t phe Qu6c gia. D6 chi -la eåe man kho-i etliu eua nhlfng tro rna thu~t etuqc CQng sån tung ra trong su6t quå trinh tranh cuap quyen IlfC t~i Vi~t Nam. Ttr 1955 tai 1975, ete khoåe åo "chinh nghia" cho cul)e chi~n tranh xåm chi~n mien Nam, Cl)ng sån Båc Vi~t etå vu cåo chinh quySn Qu6e gia O- mi~n Nam lå tån bl.lo, hi!u chi~n, "keo I~ måy chem khåp mien Nam", tån såt gia etinh eåeh' mjJng, trå thu khångchi~n, bUc h~i ton giåo, kem k~p båo ehf van ngh~ si, etan åp sinh vi~n hQc sinh, hånh h~ tu nhån, cti eti~m hoå ph\l nu, k~ eå an gan u6ng m~t dån qu~ ... Khong c6 tQi I~idu xa gh~ to-m nåo må CQng sån kh6ng gån eho nguo-i Qu6e gia et~ Ii{y ca "giåi ph6ng mien Nam", trong khi muu etå lam bå chu Dong Duang eta etuqc ve ra tu ngåy I~p Dång vå eta etuqc dnh toån tu truae khi et~t but ky hi~p etinh Geneve nam 1954. Trong luc et6 thi min, hoa ti~n, IlfU etl.\n, sung lan sung nho ... eua cå kh6i CQng sån etå etuqc et~ vao mien Nam cung vai hang eh\le su etoan ete gieo råc khung b6. Thanh ph6, truo-ng hQc bi phåo kkh, rl.\p håt quån an bi nem hru C!~n, xe eto bi gi~t min, vi~n chuc xa i{p bi åm såt... Ngay t~i Såi gon, tri thue va ngu&i clim but gåy trO- ng~i cha Slf xåm nh~p cua CQng sån nåm vung cling bi hl.\ såt (giåo su Trlin Anh, nha båo Tu Chung, sinh vi~n U Khåe Sinh Nh~t,.v.v ..) Nhung tro vua an euap vua la lang cua CQng sån khong etånh lua etuqe C!as6 -ngu&i dån Vi~t Nam, nhung etå bip etuqe mQt phlin du lu~n th~ giai do Slf ti~p tay eua ml)t s6 tri thue, ehinh tri gia, vAn ngh~ si O- mien Nam. Nhung nguo-i nay vi åo tuo-ng vå i{u tri ve chinh tri nhung I~i kieu eang va et6i khåt danh vQng, etå bi ml)t s6 cån bl) Cl)ng sån nåm vu~g gi~t dåy, xui gi\le, e<S' vo, hang say ch6ng I~i eh~ etc) Vi~t Nam Cl)ng hoa, trO- thanh nhung nh~c eong hong mQt bån hqp tÅu rna nhl;le truo-ng lå Vy ban Trung uang C!ång CQng sån O- Ha ilIng Van 17


N~i. V&i S\I' y!m trQ' cua Cl)ng sån qu6c t~ va nhllng tl5 chuc thien tå ny phuo-ng, Cl)ng sån Båc Vi~t 4i thanh c~ng trong vi~c dån nhin hi~u "~ng åc" cho ch~ 4~ Qu6c gia O­ mi~n Nam, con hQ thl trO- thanh "~ng thi~n" tru&c måt th~ gi&i. TAt cå chi nhåm ml,lC 4ich 4ånh .tan, m~t IAn ma mai mii, l\I'c IUQ'ng ch6ng C~ng tl.li Vi~t Nam va tieu di~t 4~n nguoi Qu6c gia cu6i cung. Chu truo-ng tieu di~t ~n nguoi Qu6c gia cu6i cung 4uQ'c C~ng sån ti~p tl,lC tri~t 4! thi hanh sau khi chi~m 4uQ'c mi~n Nam. Cl!'U quån nhAn, c~ng chuc, vlin ngh~ si, (fång phåi Qu6c gia, va cå cåc nha tu hanh... bi lua h~t vao cåc trl.li cåi tl.io. Tl.ii Vi~t Nam kh~ng con ml)t tl5 chuc chinh tri nao khåc, ngoai 4ing Cl)ng sån. Nhung Cl)ng sån cOng kh~ng yen tåm. Cåc t~n giåo I&n nhu Ph~t giåo, Thien CMa giåo, Cao Dai, Hoa Håo... bi coi lå nhllng no-i c6 th~ gåy tr~ng mAm m6ng qu6c gia dån t~c, 4~u bi nåm trong k~ hOl.lch phå hOl.li va tri~t hl.l

LAng Vdn 18

thåm 4~c. Cå nhllng thanh phAn . "khång chi~n cO" rna tru&c 1975 C~ng sån reu rao lå bi chinh quy~n Qu6c gia trå tM, nay CtuQ'c Dång "chi~u c6" hoi t~i n!u ... chång may hQ 4uQ'c thång ti!n trong xil hOi mi~n Nam cO. Ngay ~n nhllng thånh vien cua cåi gQi la M~t tr~n DAn t~c Giåi ph6ng mi~n Nam cO do chinh Cl)ng sån BÅc Vi~t dl!'ng len tru&c kia cOng bi 10l.li trU- n!u hQ kh~ng phl,lc tung Dång, ~n nai ~ng Cl!'U "B{I truo-ng Tu phåp" Truo-ng Nou Tång phåi li~u ml.lng 4i vUQ't bien, con ba "B{I truo-ng Y t!" Duo-ng Quynh Hoa thl (fang bi giam long tl.ii nha thuo-ng D6n DÅt Sai gon (nay gQi la b~nh vi~n Nhi D6ng 2). Con nhllng nhl.lC c~ng kho kh~o trong bån tAu khuc 40 ngay tru&c? HQ kh~ng he (fuQ'c trå cOng. Ke nao ngoan ngoiln phl,lc tung Dång thl 4uQ'c cho ti!p tl,lC ph 1,1 c V\l Dång v&i thån ph~n trAu ng\l'a. N!u khang ngoan ngoan vå kh~ng (fång dung thl Dång thång tay 10l.li trU-. M{lt

trong nhllng ke tru&c kia khuAy 4{1ng O- mi~n Nam nhi~u nhlh, sau nay II.lI ngoan ngoiln d! b��o nhAt va 4uQ'C Dång dung dai nhÅt lå bå NgO Bå Thanh. Sau ngay 30.4.75, ba Ng~ Bå Thanh 4il tro- tr~n 46ng vai m{lt 4ao gia h!t duyen trong vo­ tu6ng "hoa hQ'p" ~r'1 nai ba Duo-ng Quynh Hoa phåi nguQ'ng gium. Trong m{lt cu{lc phong vÅn do hang tin Phåp AFP thl!'c hi~n vai nlim Sau ngay "giåi ph6ng", tu- "nhå til long" b~nh vi~n D6n DÅt, ba Hoa bÅt blnh hoi xeo "nhllng tri thuc tranh (fÅu tru&c kia sao ngay nay (f~u im I~ng truåc nhllng (fau 'khl5 cua nhån dånT' Ngo Bå Thanh kMng chi im I~ng ma con (fuQ'c dung (f! "lam m~t" cho cåi ch~ 4{1 (fil tl.l0 ra hang tri~u thuyen nhån ti nl.ln. Dl5i Il.li, ba ta (fuQ'c cho vao ng6i trong cåi gQi lå Qu6c Hl)i g~m toan tai t& cua Dang. Trong ky bAu cu 41.li bi!u "Qu6c hl)i khoå 9" vaa qua, Ngo Bå Thanh bÅt ngo bi tMt cu. Dang (få hÅt NgO Bå Thanh ra khOi chu~ng nglfa vao luc cåi


chu6ng ngl.!'a ÅY <1uqc Do Mu&i khoe la "dån ehu" nhlh til xua t&i nay . Dång <1ang di~n tuang "<1oi m&i" va "dån chu" nen din phåi <1e phong nht1ng con ngl.!'a ehu-ng khong <1ång tin eh. Ngo Bå Thanh bi eu <1å t6i mlH, <1au <1&n nh\1c nM, <1ang giå v& phå n <16i va t6 cåo ub§u cu gian 14n" ~ ga th~ di~n. Th4t ra, ba ta thua bi~t cUQc ub§u cu" nåo do Dång to ehu-c må chå gian I~n , va danh såch nht1ng ngu&i <1åc cu <1å c6 sån tw&c khi nhån dan t&i phong phi~u. Ngoåi Ngo Bå Thånh, con mQt danh såch dai nht1ng ngu&i It <1uqe bi~t t&i hO'n nhung ciing <1å g6p cong l&n trong k~ hO!,lch tieu di~t ngu&i qu6c gia mien Nam. Nht1ng ngu&i nay hi~n <1ang <1åu va låm gi? HQ <1å bi~n mÅt khoi sån khÅu nhu nht1ng <1ao kep ph\1 khi tu6ng håt <1oi man. MQt s6 khå <1ong hi~n <1ang c6 m~t håi ngo!,li. Vuqt bien hay ra <1i trong tr~t tI.!', hQ ciing <1å quy~t <1inh til ch6i <1&i s6ng du&i cåi ch~ <1Q rna hQ <1a g6p cong tao nen. Ph§n I&n nht1ng l ngu&i nay <1ang s6ng cåc nu&c ngoai mQt cåch th§m )~ng ~ suy gAm va tI.!' h6 th<:n v&i vi~c låm cua hQ trong quå khu-. Trong s6 <16 c6 cå nht1ng ngu&i con d!,li dQt tuang lå <1uqc CQng sån trQng d\1ng sau ngay ugiåi ph6ng", <1å vQi va h6 hai hua theo chung, t6 giåc b!,ln be, åm h!,li <16ng nghi~p ... Nay hQ <1ang a <1åy, trong SI.!' khoan dung, x6a bo quå khti' cua cQng <16ng ngu&i Vi~t ti n!,ln. Dan tQc Vi~t Nam khong c6 truyen th6ng nuoi duang h~n thu, du la <16i v&i nht1ng ke <1a gåy kh6 <1au cho minh. Nhieu ngu&i ti n!,ln <1a g~p I!,l i nht1ng ke tung t6 cAo minh, cu&p nhå cua tai sån cua minh , lam nh\1c vq con minh.. . , nhung hQ <1eu bo qua, khong he nghi <1~n vi~c trå thu hay v!,lch m~t chi ten, phanh phui chuy~n cU. V~y , t!,li sao bong dung mAy nåm g§n<1ay . nht1ng ngu&i ti n!,ln håi ngo!,li l!,li bi vu cAo la "ch6ng CQng CI.!'C <1oan, h<:p hoi", "nuoi long h~n thu khong phi", va "<1oi tie di~t ~n ngu&i CQng sån cuoi cimg"?

a

a

a

a

a

u

Tuang khong kh6 khån låm ~ dm ngu6n goc vå xUÅt cua chi~n dich vu cåo nay, n~u chung ta chiu rut ra til lich su nht1ng bai hQC. CQng sån Vi~t Nam khongbao gi& tu bo chu twO'ng tieu di~t ~n ngu&i Qu6c gia cu6i cung. V&i u<1!,li thång .mua xuan 1975", CSVN tuo-ng la toan thång nen mQt m~t thi hanh ngay k~ hO/;lch "truy quet tan du My Ng\1Y", m~t khåc khong mAy quan tam t&i nht1ng ngu&i vuqt bien rna hQ mi~t thi vu kh6ng la thånh ph§n c~n bå xå hQi cii. CQng sån chi <1~t kh6i ngu&i ti n!,ln thånh vAn <1e khi s6 ngu&i ra <1i <1!,lt t&i con s6 hång tri~u, t/;lO thanh mQt Il.!'c luqng chlnh tri va kinh t~ quan trQng håi ngo/;li, lÅn åt hån nht1ng t6 chu-c do CQng sån gåy dl.!'ng mAy ch\1c nåm nay. Nht1ng to chuc ta)' sai <1i <1~n cho te li~t, phån hoå, tan ra. Va CSVN <1a them mQt ph§n b6 tuc vao cåi chi~n luqc tieu di~t ~n ngu&i Qu6c gia .cu6i cling <1uqc hO!,lch <1inh til khi 14p Dång: rna chi~n dich tieu di~t Il.!'c luqng Qu6c gia nu&c ngoai . Va nht1ng båi bån cii khi ti~n <1ånh mien Nam l/;li <1uqc <1em ra thi hånh. MQt m~t CSVN thay <16i chlnh sAch, khong tri~t <1~ ngån cån nht1ng ngu&i bo nu&c ra <1i nt1a. Cå <1i vuqt bienlAn <1i chlnh thu-c. Thå cho <1i nhieu, CQng sån nhåm hai cAi Iqi: vl1a d~ cåi cån bQ nåm viing t!,lO th~ "xoi <1~u" trong cAc cQng <16ng ngu&i Vi~t nhu th&i chi~n tranh, vl1a <1uqc ti~ng cai rna <1t>i m&i ~ thoAt ra khoi th~ co I~p ve chlnh tri vå kinh t~. M~t khåc, lro chO'i "ong thi~n, ong Ac" l/;li <1uqc tAi di~n . Nh6m cht1"ch6ng CQng CI.!'C <1oan" båt <1§u xUÅt hi~n håingo/;li ~ gåy chia re trong kh6i ngu&i ti n/;ln, dang th&i mQt s6 ngu&i mang danh Uti n/;ln" ciing båt <1§u ra m~t tI.!' nh~n lå "ch6ng CQng on hoa" ~ keu gQi xoå bo ranh gi&i Qu6c­ CQng, hoå giåi dån tl)c, cling nhau g6p ph§n xay dl.!'ng <1At nu&c v.a cåi t/;lO ch~ (11) CQng sån. Nh6m cht1 "ch6ng CQng CI.!'C <1oan" <1uqc gAn cho nht1ng ngu&i khong chiu khuAt ph1,lc (f§u hang CQng sån cung v&i

xu

a

a

a

tQi nuoi duang h~n thli, hi~u chi~n, va u<1bi tieu di~t ~n nguoi CQng sån cu6i cling". Vå cUng nhu t!,li mien Nam tw&c nåm 1975, l!,li c6 mQt s6 ngu&i ÅU tri va (f6i danh vQng, sån sang nh~n cåc chån nh!,lc cong trong "bån hqp tÅu <10" do Vy ban Trung uO'ng Dång Ha NQi <1ieu khi~n. Kh6i ngu&i Vi~t ti n!,ln håi ngo/;likhong con chinh quy~n nhu t/;li mien Nam tru&c kia, CQng sån nhåm . vao cåc t6 ehu-c, hQi <1oan ch6ng CQng <1~ vu kh6ng va Mi IQ. Nht1ng ngu&i chu twO'ng <1§U hang CQng sån ciing giå v& cao <1§u ån v/;l . nhu thanh phån mua r6i mi~n Nam tw&c kia, vu cåo la bi cAc t6 chuc Uch6ng CQng CI.!'C <1oan" khung b6 uc hi~p, lam nhu (fåy la nht1ng t6 chuc tQi åc Mafia. HQ <1Qi 16t giao luu vån hoA ~ låm <1§u c§u cho sAch . båo CQng sån xåm nh~p cQng <16ng, va <16i l/;li hQ hy vQng <1uqc CQng sån cho luu hånh trong nu6c mQt vai' tåc phitm vo thud-ng vo ph!,lt ho~c c6 Iqi cho ch~ <1Q. Ngu&i <1i <1§u trong chu twO'ng <1§U hang CQng sån la ong Nh~t Ti~n, mQt nha vån v6i nht1ng tAc ph1tm khong c6 gi xUÅt såc, <1å duqc Cl)ng sån thuang cong <1~ "<1Qng vien" nht1ng nha vån "ti n/;ln" khAc bång cAch cho in l/;li cu6n Th~m Hoang vi~t cAch <1åy tren 30 nåm. , Ngu&i ta hy vQng Nh~t Ti~n khong phåi lå mQt Vii H!,lnh tw&c kia, rna chi lå mQt nha vån tåc ti <1ang mO' u&c c6 cho ng6i trong.. . vån hQc su CQng sån! Kh6ng c6 ai trong s6 nht1ng ngu&i "giao luu vån hoA" hi~n nay håi ngo!,li tI.!' nh~n minh lå CQng sån, cUng nhu tw&c 1975, Vii H!,lnh, SO'n Nam.. . kh6ng bao gi& ~ IQ tung tlch la cAn bQ CQng sån nåm viing. Nhieu ngu&i <1å tin hQ va ra suc benh vl.!'c hQ, phån <16i chlnh quy~n khi hQ bi cO' quan an ninh båt git1. M&i <1ay, ong Trang Cha u, nMn

danh Chu tich Vån but Vi~t Nam

Håi ngo!,li, ciing <1å ' ra bån thong

cAo <1§u tien sau g§'n ml)t nåm nMm

chuc, ~ "CI.!'C Il.!'c phån <16i mQi th~

Il.!'c cuang buc SI.!' tI.!' do sinh hO/;lt,

a

a

a

a

a

lAng Van 19


t\l do phåt bi~u tu tudong" cua nh6m "giao luu van hoå" trong V\l hQ hfl hoån la bi "hl;\n ch~ <1i Il;\i" do Montreal. Bån thflng cåo clia flng Trang Chåu <1å nh3n <1uqc nhieu S\l chi trfch vi n6 vua sai nguy~n tåc vll:a mÅt I~p tmang. Bån thflng cåo n6i rång ban t~ chu-c cåc bu~i sinh hOl;\t van ngh~ VB Dinh <1å "bi åp l\lc tu nhieu phia" ~ ngan cån S\l tham dl.!' cua nh6m "giao luu van hoå", vh tl;\i sao ban t~ chu-e khflng phån <10i rna flng Trang Chåu l(li nMm I~ nh~n phlin vi~e Åy? Han nila, "åp Il.!'etll nhieu phia" rna flng Trang Chåu phån <10i vu va l(li nhAm vao cåc t~ chu-c cC>ng <1l5ng . nguai Vi~t QuOc gia do Canada rna Van but Vi~t Nam Håi ngo~i <1uqc thånh 13p ciing <1~t tr~n nen tång "quOe gia dån tC>c", <1ång l! phåi cung I~p tmang va cung <1u-ng chung mC>t gio-i tuy~n. Khflng l! chu tich VBVNHN I~i khflng <1u trinh <1C> va y thu-c ~ ra mC>t cåi thflng cåo tai hl;\i va ngO- ng~n nhu tr~n? V\I nay nhAc ngu&i ta nhå Il;\i vi~c linh ml,lC Thanh Lång tmåc kia <1å <1em uy tln va tinh thuO'ng eua minh bao che cho Vii H(lnh, Mi~n Duc ThAng. Lich su s! I~p 11;\i n~u chung ta khflng chiu hQc lich su. Trong giåi clim but do håi ngo~i hi~n nay ciing <1ang c6 nhllng Vil Hl;\nh, Mi~n Duc ThAng, va nhi~m V\l cua hQ cung khflng khåc gi clia Vii Hl;\nh, Mi~n Duc ThAng, San Nam... truåc 19751 Nhllng nguai chu tmO'ng "giao luu van hoå" hi~n nay tuy lufln k~u gao <1oi x6a bo h~n thu va hoa giåi dån tc)c, nhung hQ Il;\i chi th~m thl,lt hoa giåi våi cåc cån b(l tri v~n clia CC>ng sån va gåy hiem khich xåo trl)n trong hang ngii QuOc gia trong khi hQ vAn t\l nh~n lå "chOng Cl)ng..... on hoa. Thinh thoång hQ cilng giå va vi~t bai "chOng Cl)ng" qua loa, nhung chi nhAm <1å kich hi~n tuqng, khong bao gia I~n ån chli nghia Cl)ng sån, rna cung khflng bao gia dung ngoi but ~ di~n tå nhllng tl)i åc cua Cc)ng sån rna hQ <1å chu-ng ki~n trong nhang nam thång con do Vi~t Nam, n6i

Lang Van 20

thay cho <1l5ng bao bi khoå mi~ng do qu~ nha. HQ <1ang nh~n Il;\i nhi~m V\l tu nhllng ta Mo <10 do ÅU chåu vå Gia-nå-<1l;\i <1å llin luqt theo nhau d~p ti~m, cung våi cåc hl)i "Vi~t kieu y~u DUO-C" vi bi <1l5ng bao tgy chay. Tl;\p chi Ddt MO-i cua nh6m nguai Vi~t Cl)ng sån tl;\i Montreal trong sO thång 7 & 8 nam 1992 <1å loan båo <1inh bån vi khflng c6 mÅY nguai <1Qc, h~t tien, va c{)ng khai nh~n <1inh cung chung <1uang 10i ~ chuy~n nhuqng <1Qc giå Il;\i cho ta

HQ'p Luu. Con tl;\P chi Tram Con måi ra måt do Toronto thi I~p tmang ra ,sao? Tuy cilng tI.!' nMn lå chu tmO'ng "hoå giåi dån tl)c" gilla nhll.ng nguai Vi~t Nam "ml)t m~ tram con", nhung ngay trong s6 ra mAt, hQ <1å giå va cho cå Cc)ng sån va Qu6c gia våo ml)t rQ ~ båo rång khflng ai c6 chinh nghia, rl5i quay ra ml;\t såt cåc t6 chu-c ch6ng Cc)ng do håi ngol;\i, xui gilJc th~ he tre trånh xa cåc b~c cha anh. HQ c6 chui Cl)ng sån vai cåu thi cung khflng låm cåi ch~ <11) <1l)c tai åc 6n do Vitt Nam b~n tårn, nhung nhllng lai ml;\t såt cåc t~ chuc chOng Cl)ng va phu nh~n chinh nghia QuOc gia dAn tl)c ngay gilla cQng <1l5ng nguai Vitt ti nl;\n do håi ngol;\i c6 tåc d\lng phå hOl;\i cao <11) må chi Cl)ng sån la ke c6 Iqi. N6 nhåm c6 I~p va <1ånh g\lC nhllng ngllai chOng Cl)ng do håi ngol;\i, sau <16 dlin dAn Cl)ng sån Vi~t Nam s! nAm Il;\i th~ chu <1l)ng rna hQ <1å milt do ngoai nuåc. Dång Cc)ng sån Vi~t Nam chi cAn c6 th~ trong chi~n dich "ti~u di~t ~n nguai Qu6c gia cu6i cung" do håi ngol;\i. Nha vao tinh thlin hoa hoån khoan dung vå dnh <1l5ng huO'ng cua kh6i nguai Vi~t ti nl;\n, ml)t 56 nguai tmåc kia giÅu ky tung tlch nay <1ang hung hang tI.!' cao tI.!' <1l;\i phi bång chinh nghia QuOc gia dån tC>c. HQ tI.!' c6 13p trong cc)ng <1l5ng nguai Vi~t ti n\ln nhung l\li mi~t thi cl)ng <1l5ng lå <1ang xåy dl.!'ng ml)t thu- "ghetto" ti nl;\n. HQ chui båi nMng nguai chOng Cl)ng va k~t <1l5ng minh våi cåc nha van Cl)ng

sån do trong Dll'åc <1uqc hQ gQi la "phån khång" va t6n vinh h~t ml.!'C, trong khi mc)t trong s6 nguai nay la DuO'ng Thu HuO'ng <1å ki~u cang hqm hlnh vi~t rång: "Tllt cå nhllng ai, du khen tfli hay xi vå tfli thi hQ cilng cåch tOi cå ml)t <1~i duO'ng va lai hQ n6i chlla vQng ~n tai tfli"·. D6 la S\l th~t 13a 115 cua cåi gQi la "giao luu van hoå" va "hoa giåi dån tQc". HQ t\l nh~n la <11;\ i di~n cho nguy~n vQng cua quång <11;\ i quAn chung ~ <1Au hang Cl)ng sån, trong khi nhllng bai vi~t cua hQ chi <1uqc cåc t~n tay sai nAm viing cua CC>ng sån thudong thu-c va I~n ti~ng "<1Qng vi~n". D~ng Ti~n, mQt ke <1ao nhi~m theo Cl)ng sån do Phåp trong lue con chi~n tranh, <1å vi~t bai khen ngqi nhllng nha van "giao hm van ho'" la ti~n bl), <1l5ng thOi bi~n hC> cho "Dång" ngay trong bAi Åy:

"llnh trflng suy nhuQ'c cua ddt nuo-c, nlu chl do nhl1ng chinh sach sai 14m, thi ta quy tråch nhifm cho m~t chånh quy~n vua Mt Il{c vua tim bflO. Nhung thåm trflng kia con co thl do nhl1ng .can nguyen van hoå, van hOQ noi chung va van hOQ chlnh tri... Ngud-i C()ng sån c4m quyin kem coi, nhung h{J kem coi chr vi h{J la C()ng sån, hay vi tiim Il{c cua dan t~c, v~ kinh ri va van hOQ m}a, då quå hao mon?" •• Kh6ng gi bAng trfch dAn ta <1Ay lai cua ml)t C\lU lånh t\l <1ång Cc)ng sån Li~n sO, 6ng Boris Yeltsin, quan thAy cu clia nhllng nguai C6ng sån Vi~t Nam, ~ vlla trå lai cho lu~n cti~u lua mi n6i tr~n, va ciing ~ giup cho nMng nguai <1Au hång Cl)ng sån våo gia thu- 25 rna vAn t\l cho lå "ti~n bl)" c6 Co' hl)i rna m!t. Un ti~ng tmåc Qu6c hl)i Hoa ky ngåy .17 thång 6 vua qua, Ong Yeltsin, hi~n lA t~ng thOng nuåc Nga tI.!' do, <1il n6i nhu sau: "Thl

gio-i co thl thu ra nhr nhiJm. Th4n tUQ'ng cua c()ng sån chu nghia, tung gieo rdc kMp m{Ji nui Sl{ xung d~t xå h()i, Sl{ thu h~n va tan bflO co m()t kMng hai, tung nuoi triJng mc5i SQ' håi trong nhan IOfl;, då SleiP tid. Chu nghia dy då SI:IP tid va kMng baD gid- co Ihl ngoc d~y ...


KhOng tht co SI! d6ng sinh t6n giua dån chu va hr th6ng cai tri d(3c tai. KhOng tht co SL{ t16ng sinh t6n giua kinh ti thi trua-ng va nhung quyen luc kiim soåt tdt cd mQi thti .va tdt cd m(Ji ngua-i... Kinh nghirm tu nhung th~p nien vua qua da d{lY cho chimg t6i biit chu nghia cQng sdn kh6ng co bi) m(1t nhån bdn. TL{ do va chu nghia c(3ng sdn khOng tht dung hoa duQ'c,v6i nhau ". Sieu ctrang do Lien SO sau hO'n 70 nåm dimg b~o ll!'c bånh tmo-ng va dtrqc CSVN coi nhtr mAu qu6c vi d~i då S\lP d6, vi khong c6 chlnh nghia, va vi då tl!' huy mQi "ti~m h.fc cua dån tl)c", nhtr mQi dång CQng sån khåc. Chfnh ta då sång to, ai thAng ' ai då nga ngu . Khong th~ chÅp nh~n lu~n di~u "CQng sån va Qu6c gia d~u gi6ng nhau va d~u khOng c6 chlnh nghia". Va cung kh6ng chn d~t ra vÅn d~ x6a bo h~n thu va "hoa giåi dån tQc" khi chu nghia cQng sån khong con. D6i vo-i nhang nhå vån "ti n~n" ... ch6ng CQng on hoa dang mO' ttrd-ng mQt cha ngai trong "vån hQc su"

CQng sån, c6 le nen nghe lai "W b~ch" clia nha van "phån khång" DtrO'ng Thu HtrO'ng mieu tå cåi "dåm ngl!'a vån si" trong chuang CQng sån: "50% thich va yen tårn vo-i ki~p ngl!'a, 30% hi~u nai th6ng kh6 cua thån tråu ngl!'a nhtrng cui dhu cam chiu, i5% måu n6ng hO'n, du dung khi t6c v6 då vao chuang luc nua dem khi chu nha va bQn giu ngl!'a ngu say, chi con 596 c6 tinh thhn phån khång d- nhi~u cÅp dQ"*. Khong 'thåy DtrO'ng Thu HtrO'ng danh lo~i nao cho nhung ke dang O­ ngoai chuang nhtrng "thlch va dnh nguy~n lam thån tråu ngl!'a"? Lich su se khong l~p ' l~i d6i vo-i nhang ngtrai Qu6c gia bi~t rut tu trong quå khu nhung bai hQC. Nha åi qu6c Phan BQi Chåu lli ngtrai Qu6c gia dliu tien trong s6 hang tri~u ngtrai Qu6c gia sau d6 bi . CSVN lo~i tru cho d~n ngay 30.4.1975 då cho chung ta mQt bai hG><i bång måu khong th!! bao gia quen. Thai va th~ ngay nay cung khong con gi6ng mi~n Nam tmo-c nåm 1975 nen mtru da tieu di~t ~n

ngtrai Qu6c gia cu6i cung <Y håi ngo~i se khong thanh cong. CQng sån Vi~t Nam vå nh6m "giao ltru vån hoå" trå hinh då llim 15i lO-o khi nghi rång chi c6 th~ h~ giå nua luy~n ti~c quå khu vang son mO-i ch6ng CQng. Nhung bi~n dS låm thay d6i hån bQ m~t th~ gio-i trong ba nåm nay cho thÅY chfnh nhung th~ h~ , lo-n len trong ch~ dQ CQng sån mO-i la thanh phlin ch6ng CQng såu såc nhÅt. Th~ h~ trong vå ngoai ntro-c Vi~t Nam se khong nghe lai lua mi da CQng sån va cua nhung ke chi­ c6 khå nång chQn cho minh mQt. ch<'> dung m~p rna tren mQt mi!n dåt dånh cho hQ mQi quy~n tl!' do ~ Il!'a chQn.

Chu thich: • Trieh Thu gui Bui Bfch Ha eua Duo-ng Thu Huo-ng, Thl ky 21 s6 39, thång 7.92. •• Trieh t~p ehi Diln Dan, Phåp s6 3, thång 12.91 vA Ddt MO-i, Canada s6 thång 1 & 2 nam 1992.

Ung Vån 21


Tu

Th~-He

t6i.~.

Hqp-Luu, Hai Muai

LiimNiim Ch~ng

Duang

Con Ti~p Tl:lc(l) Nguy~n

Huu Nghia

. &lo vc "Ddt Måi" chuyln ha-sO' dQc-giå vi California . Nguo-i "tiip-quån" Mo "Ddt M åi" la Khanh Truo-ng, ke mt1ng cQng-dang VN Montreal IQ "thiiu wln-hoa': lang­ m(l lang Mo tj-n(ln la "hui': va g{)i cac CIIU quan-nhan VNCH la "nhung hinh nQm rtIn-ri" Th1-h? lå ta båo c1Au-ti~n cua Phong-tråo li~n-hi~p Vi~t-ki~u tfi Canada, khuc ru~t ngoåi ngån d~m cua c1ång C~ng-sån Vi~t-nam;xuAt­ bån lAn c1Au-ti~n t/l.i Gia-ni-c1/1.i våo mua c!Ong nåm 1967. Til' c16 cho cnn nay c1i 25 nåm. NhU' con cAc ke luOn luOn thay måy c1~i sdc ~ d~ c1ånh lua c10i-phU'ang, c~ng-sån tuy thea tlnh-hlnh chfnh-trj må thay d/l.ng c1~i ten. Tho/l.t c1Au ra.båo~ hQ IAy ten lå TM h? r~i c1~i thånh Tiin­ phong, qua Tiin-phong tho-i-s/f, sang Ddt Vift r~i chuy~n sang Ddt

mm.

Thång 7.1992, Ddt mui chfnh­ thuc thOng-båo bån-giao cho HflP­ fu-u, chuy~n h~-sa tu Montreal sang quG,n Cam, California, "thu­ c10 tj-n/l.n." Båo-chf, c!6i vai m~ng IU'ai tuyen-van cua CSVN, lå bån sao chCp trung-th4'c nhAt lich-su ho,t-

Limg Van 22

c!~ng vå chu~n bi~n chlnh-trj cua m~t phong tråo. T-rong 25 nåm, 6 IAn c1~i ten båo, mai IAn c1~i t~n lå do m~t "can sOt chlnh-trj" v{'1 da. Dang cAn phåi co din, c!i~u-chinh sao cho thfch-hQ'p vai tlnh-hlnh mai, nhi~m-v\1 måL Khi cAn nAn thl nAn,phai buOngthlbuOng. Tuy!n­ truy~n hO- khOng c1/1.t c1U'Q'c hi~u quå thl tuyen-truyen khep. Bflng h6ng c10 phå san thl thay bAng bOng h~ng xåm, It I~ Ii~u han. Mu6n c1jnh r3 hU'ång phåt-tri~n cua gu~ng måy dAn v~n, tri van l:Iå­ n~i tfi Canada, chung ta nen soåt Ifi c1Au: 1M h?...

tu

Han m~t phAn ba th~-ky tmac, trong khi c\1c-di~n chi~n-tranh xAm-lång mi~n Nam bung v{'1 ~n c1i) ch6t, ~ !,:hu«n-bi cho Vl,l t~ng ti~n cOng t~ng n~i dh T~t M~u ThAn 1968, Hå-ni)i c1å ra I~nh cho phong-tråo Vi~t-ki~u yeu nU'ac t,i

Gia-nå 7 c1,i t~p-trung thånh-Iap mi)t ca-quan tuy!n-truy~n c1~ sin­ sång h~-trQ' chånh-phu Cåch-MIJng LAm-Thai Ci)ng-Hoa Mi~n Nam Vi~t-Nam (tuc M~t Tr~n Dån-Ti)c Giåi-Ph6ng Mi~n Nam, cOng-c\1 cua CS BAc Vi~t). D6i-tU'Q'ng cua phong-tråo Vi~t­ ki~u trong giai-c1o,n nåy lå thånh­ phAn sinh-vien mi~n Nam du-hQc. D~ d~ ~n gAn, cån-bi) tri-van CS cO-gAng ne-trånh tOi-c1a hinh-thuc chinh-trj n~ng-n~, nh,t-nh!o n~ng tlnh cåch tuy!n truy~n cua Ding, c1~ng thåi khich c1~ng long y~u nU'ac nai cåc ngU'oi tre, dAn ni~m t4' håa dån tQc tai tinh thAn dAn t~c quå khich. Nhu-ng sinh ' vien thoi c16, tuy thuQc thånh phAn khå giå, c1U'Q'c hU'o-ng nhl1ng c1~c quy!n cua th~ ch~ qu6c gia do S4' chi~n c1Au cua hång tri~u quAn nhån mi~n Nam mang I,i, nhU'ng vi s6ng O- xi-h~i Tåy-phU'ang IAu ngåy, chju ånh­ hU'o-ng cua ngo,i-nhAn, hQ nhln cUQc chi~n Vi~t-nam cåch khåc.


Cåe phong-trao phan-ehi~n qu6e­ t~, eåe ehi~n~dieh tuyen-v~n, kiSu­ v~n eua eQng-san <1li b6p meo hlnh­ anh th~t da ehi~n-tranh Vi~t-nam. CUQe ehi~n-<1å u tl.!'-v~ diing-cam cua quan dan miSn 'N am, vo-i su gi~p-<1& cua D6ng-minh, ~ ch6ng 1~1 CS Båc Vi~t xam-Iang <1li bi che khuåt va thay vao <16 bAng hlnh­ anh "<1ånh thue" cho "~-qu6c MY" xam-Iuqc. Can-bQ <1ang h~t sU-c kheo-Ieo nh~-nhång, tiem tti'ng luqng <1Qe~ duqc tu-tuo-ng våo lO-p thanh-nien nay, ~ dAn-d1,l hQ tI.!' gieo tr6ng tu­ tuo-ng cåch-~ng ch6ng My eU-u riuo-c ngay tI.!' <1åy long hQ nhu mQt thu- chinh-nghia, bam-viu våo <16 rdi d§n då ti~n tO-i g§n vå såt cånh v~i nMng nguai cQng-san, ch6ng 1~1 chinh-phU Vi~t-Nam COng-Hoa. "Båo Vi~t-kieu" con lå vii-khf <1Åu-tranh cua CSVN t~i håi-ngo~i, nhu <1å <1uQ'c Dång xåc-nh~n:

h9 i Io-n cua lang bao Vi?t-kiiu." (2)

thue thay-th~ ta TM-hr (<16ng

Trong tinh-th§n va chu-tmO'ng

cu-a). Tiin-phong <1c1i ten thånh Tiin-phong thui-sl(, dc1i sang khc1

<16, ta ThI-h? ra <1ai nam 1967 nhu mQt t{ip-hQ'p mO-i, vo-i chåm ngon lå "Tilng noi cua lO-p ngu-ui tre hOm nay, khOng thOnh-kiln va khOng milc- cam. "(3) Qua ta båo mang måu sAc sinh­

vien n~y, cån-bQ <1ang <16c-thuc gio-i tre Vl~t-nam t~i Gia-nli-<1~i nghi rAng hQ "khOng tht ng(Ji yen duO'c nila': "Iuc bom dfln nuo-c ngoai d~i

xu6ng hang ngay hOng giu tren diJu nhilng nguui d(Jng 10fli cua minh, sl( s6ng con cua ca m()t dån- t 9c dang bi de-d{Ja phai trcJ Ifli thui-ky d(J da. "(4) I Ta båo <1§u-tien chi von-v~n mÅy chl,lc trang, khc1 t;.tp-chf, <1ånh måy <1O'n-sO', "nhung no chua diJy chdt

tabloid. ' Thång gieng nam 1975, ~ chu'n­

bi cho chi~n-dich ti~n chi~m toån bQ miSn Nam sau khi <1li tr6i tay ~uqe Hoa-ky vå cAt <1ut m~ch ti~ph~u t~ Hoa-ky sang VNCH bAng hl~p-<1lDh Paris 1:973, Hå-nOi cho <1c1i ten hång lo~t cåc "hQi Vi~t-kiSu yeu nuo-c" t~i cåc nuo-c thånh "hQi Doån-k~t Vi~t-kiSu." HQi Vi~t-kiSu yeu nuo-c t~i Canada, di-nhien, ciing <1c1i thånh hQi Doån-k~t Vi~tkiSu t~i C,nada, vå ta Ddt Vi,t chinh-thuc ra <1ai: "tu bilo b6c len

Sl( Iflc-quan, phdn-chdn cua thui-ky sa,u /9~5. "(8) Trong giai-<1o;.tn say

men chl~n thång nåy, hQi Doån-ket Vi~t-kiSu Canada cho I~p. them phan hQi Trf-thuc, vå cho Ån-hånh t~p san Do'ng-gop eung tuy~n-t~p tu-li~u Vi?t-nam. . "HiJu hit cac bao Vift-kiiu ra dui Ta Ddt Vi?t <1u-ng virng trong 15 va tru(hr,g-thlmh trong phong-trao <1Qng phong-tråo låm båo sinh-vien nam, båt <1§u bAng ba nam "trang Vi~t-kiiu yeu nuo-c. &io cJ PhQp co t;.ti Phåp, Tåy DU-c, Bi, NMt-ban vå m~t" 1975-1978, sang thai-ky 12 tu khang PhOp. Bao cJ Dlic va cå Hoa-kY. Can-bO Dång hånh­ na~ s6ng-gi6, ,v å sau <16 thay.hlnh Canada thOnh hinh trong thui ch6ng My. di~n ghi-nh~n rång "Chung quanh <1c11 d~ng trong giai-<1o;.tn "<1c1i mO-i". "Trong thui-gian ddu-tranh t& bao, hinh-thanh ca m()t phong­ Giai-<1o~n s6ng-gi6 båt d§u tti' ch6ng thl(c-dan id-qu6c, cac bao trao cang luc cang Io-n r()ng. "(6) Cho to-ithång 3.1970, tti' buo-c ' 1979, khi cQng-<1dng nguai Vi~t ti­ Vi~t-kiiu yeu nu-o-c v(Jn-d()ng kiiu­

n~n ngåy cång Io-n m;.tnh. TO-i 1981 bao, cac phong-trao cong-nhan, cac kho-i d§u bAng sinh-vien 16t duang, t~i Gia-nli-<1~i hO'n 100.000 ngua; Il(c-Iu-Q'ng tiln-b() va dån-chu cua CSVN dl.!'ng len "hQi Vi~t-kiSu yeu tJ-n;.tn då de b~p phong-trao , Vi~tnuo-c scJ-tfli, va trong mlic-do nao nuo-c t~i Canada", coi nhu buo-c do, ' chfnh-quyin ScJ-tfli cung' d4u­

sang giai-do;.tn ki~n-toån cua kieu chi c6 6.000 nhån m;.tng. Trong phong-tråo. Ta Tiin-phong, eung nuo-c, CSVN bi <1u mQi lo~i kh6­ tranh giimh d()c-l{ip dån-toc cho Vift-nam. . kM t~p-chf, phåt-hånh ngåy khan ddn-d~p, kh6ng tM chia suc 6.1970, lå ti~ngn6i chinh thuc cua cu-u cåc cO'-so- ngoåi xa. "Lam bilo trong nhilng nom 60 va 70 la nhilng kinh-nghi~m' df!P va phong tråo, n~ng vS Iy-Iuan chinh­ Båt bUQc phåi dc1i mO-i (du th~t kho quen trong dui cua ngu-ui Viet­ tri, b~-v~ du-ng ben c~nh t& TM-h~ hay ,~iå).~ s6ng con, "Hi~p-hQi k~iu yeu nuo-c. Duung /6i chlnh-'tri m~ng måu såc sinh-vien, chi bån n~uO'I Vl~t •.Canada" ra <1ai thay lon du-Q'c vflch ra ro-rang. Tin nhleU vS vån-dS "hoa-hqp hoa-giåi (ten) cho hQI cU. Ta Ddt Virt dc1i chiln-thdng phdn-khcJi. Ngu-ui . dan-tQc", len ån chi~n-tranh vå ch~ten thånh Ddt MO-i, lå ti~ng n6i cua nuo-c ngoai ung-h(). Ngu-ui lam bao dQ lao-tu t~i mien Nam VN. cånh bao-thu thån Hå-nQi. MQt t~-hOo, thoai-mai, hung-thu, va Trong quå-trlnh b6n nam <1i song . nh6m cQng-sån Iy-tuo-ng trong sang-tflo. , song til' 1970 tO-i 1974, "hai ban n~6m~dt Vift e,u tåch ra, I~p ta "Tren milt tr{in van-hoa va bi~n-t.(Jp, hai cach trinh-bQy vdn-di, . kD.,ln-dan ngu-ui Vi?t, ra bÅt dinh thOng-tin cJ nuo-c ngoai, ngu-ui lam hOl cach tilp-c(Jn vo-i nhilng muc­ y. bilo Vi~t-kiiu trong chung-mu-c d() khåc nhau nhilng vdn-di cua ddt TrO- I~i quå-trinh lich-su- til' TM­ cilng la m()t chiln-s; trong do~n nu:,o-c, ;hUi-~fli, nhung cung chung H? tO-i Ddt Vift, Ddt MO-i. Ta båo q~~n chiln-th1ng cua cåch-mflng m{Jt goc, m{Jt hu-o",g vi mot chan e6 cåc nhi~m-vl,l trQng-y~u ro net lå:. (7) . trui. " ~'f!~-na,:,. Ngay ddt nuo-c duQ'c l) Th6ng tin:

g,a,-phong 30.4./975 cilng /O ngay TO-i 1974, ta Tiln-phong chinh": Båo Vi~t-kiSli lå cO'-quan phc1­

nd thlic-tlnh cua ca m()t y-thuc dån-t()c truo-c chiln-tranh, truo-c Sl( ngheo-nan IflC -h(Ju. ",(5) Sau khi TM-hf <1i tien-phong vå thånh-tl.!'u, CSVN ti~p-tl,lc phåt­

Lang Van 23


bi~n, tUcYng-thu~t eåe bån tin eua thong-tån-xi Viet-nam. å nuae ngoåi khOng c6 båo NhOn- Dim, Qu8n-D9i NhOn-D8n, Sai-Gon Gidi PMng thl <1QC Dat Vilt, Ddt " M en. Khi Ton Due Th4ng len chu-tjeh nuac, Dat Vilt, <1ång ehAn-dung, ti~u-su len trang nhåt. Nguy!n Vån Linh vua hAng giQng, thl c6 ngay tin "T6ng bf-thu Nguy!n Vån Linh tuyen-bIL... D~ MUcYi tån-b~ ngang qua nhå måy giåy, Dat Vilt, loan tin "TiSng bf-thu D~ MUcYi tham-quan ..... VO Vån Kiet sang Må-lai ky giåy bån bat Hoång-sa, vua h~ cånh xu6ng phi-twa-ng, Dat MO-i ch,y tin "Chu-tjch HQi­ <1ång BQ-twang Vo VAn Ki~t ve ~n sAn bay TAI)-scrn-nhåt, V.v. M~e du s6 trang h~n-ch~, Dat MO-i s6 thång 7&8.1992 <1å danh ra 16 trang <1Ang toan bQ bån hi~n-phåp 1992 va lu~t b!u-cu cua CSVN, kem thea eåc bAi giåi-thfch va hoan­

khiJn va tri-tr; trang nuo-c. H{J thay ' khOng Ihl nao chl Ca-llrJng va to h6ng måi cho chi-d9 cf Vilt-nom, nhOl la khi Vill-nom dmg ngay cang g~p nhilu kM-khan va mdc nhilu khuy~t-dilm. Phdi thång­ tMn g6p f vo-i nhung khuy~t-dilm cf trong nuo-c. N~u khong, IUlYng­ t8m clia nguui lam håo thOy khOng dn,' d6i vo-i nhiiu nguui lam håo Virl-kilu, khOng g6p f vo-i trong nuo-c la di nguQ'c I(li tinh-than phe­ phån clia chli-nghia Mål'. KhOng n6i len Sl! th91 a Vilt-nom, håo se mal tinh Ihuy~t-phIrJC va do d6 se mal d9c-gid, nhOt la nhz1ng d~c-gid då s6ng duO-i chi-d9 va ra di vi hOt­ mån. Nhu v~y, tu håo se khOng lam

t6t m9t trang hai nhirm-v(4 chinh cua n6 la v~n-d9ng Virt-kilu huo-ng vl ddt nuåc. .. Nha nttae CSVN ho len "(!IS i mai", l~p tue båo Ddt Virt <1åp-ung ngay, rna r~ng di~n-<1an, ban sau våo eåe tåe-ph~m "<16i mai" trong nuae, <1i~n hinh nhu Kihn Stk Vang Lua eua Nguy!n Huy Thiep: "Nhung tåe-phdm elia Thirp h9i­ t(4 I{li vdn-dl tranh-cåi chinh, la ddi mO-i, ma giåi tri-thue phai ndm lay trong ph{lm-vi cha phep: (ldi mO-i la chi~n-luQ'c då duQ't' dang es VN chfnh-thuc chOp-nh9n va thl!c-hirn sau D{li-h9i Ddng Idn thu 6 vao thång 12.1986... (9) Cho ~n khi phe Nguy~n Vån

hO. CtI- m~i djp <1!u nåm, Dat Vilt I,i 10ng-trQng <1ång thu chuc TIt eua <1~i-su CSVN len trang nhåt. Sau nAy khi stl--quån rut ve, Dat Vilt. <1Ang thu ehue TIt cua chu-tjch hQi Vi~t-kieu cOng-san. Ngoai ra, Dat MO-i ding khong quen khoa twcrng, quang cåo hang mAu tlf do, no 11m, phån vinh cho ch~ etO qua nhllng m«u tin et~i lo,i: "Kiim chi va ddy lui I{lm phåt ': "Sån xuat IUlYng thl!c vuqt k~ hO(lch. tang dl! tru va co phdn di xuat khdu ", "$ån luqng ddu mo qudc gia d(lt l trilu 5 tan ..... 3) Tuyen-truy_n: Båo Dat Vilt. Dal MO-i la miii nhQn xung kfeh etua nhllng ehi~n djch tuyen truyen vao cOng et6ng tj n~n, keu gQi du Ijch thAm que, hoA hQ'p hoa giåi, "xoå bo h4n thu", etlu tu hQ'p tåe vai chfnh phu COJlg sån Vi~t Nam.v.v ... Khi etang ho len "sua sai", tlll cåc håo Vi~t-kieu <16ng lo,t 14p I~i : "sua sai! sua sai!" Båo Dat Vilt thång 7.1987 vi~t: "Nguui lam båo Vill-kiiu IhOy cdn phdi len ti~ng vi nhung kM-

Ung Van 24

SI( tldi mau liln-I",c cua con c4c-ke Mo-chf CSVN I(li håi-ngo(li


Da

bAng båt cu- phuang-cåch nao, qua bÅt cu- ca-h~i nåo. Tru6c <1åy båo Ddt Vift (s6 thång 10.87) <1a tung dånh nhi~u båi <1~ lang-m~ gi6i dim but t~i Cali, <1i~n hinh lå båi MQt mHu-s6 chung cua Nam Dao. Ta thtl- <1Qc l~i mQt <1o~n van mo-ta mot bud i s.ioH-ho~t cua coog-<1<>og

Linh xu6ng, Mu&i len, phe bao-thu thång-th~ vå ra I~nh "<1di mai" thea chi~u khåc, båo Ddt MO-i quay thea ngay:

"Dii co mQtfho-itoi tram minh trong do-tU'crng pereslroika. dii U'o-c-mo- cho perestroika va lac-gid clia no dU'Q-c thimh-cong d1 VN co tM xem do nhU' mQt mo hinh. NhU'ng ngay nay l;ch-szl dii chung­ minh hung-h()n rting perestroika dii thdt-b(li. vi bdn thfin perestroika la mQt do-tU'crng va ong Gorbachev la mQt ngU'o-i mQng-tU'crng... " 3) Da-pha ' va IUng-4olln c{mg­

ti-n~n:

"Quan Nguyft Cam ta no-i lam lancement cho quy1n sa.ch. 6ng chli. 'nh(lc-si thrSi kim! cho mU'l:rn ch6. song khach phdi tL{ trd li~n cafe. nU'o-c chanh... L6i ra vao khtich-khua ngrSn-ngang. Nhung lO-i chilO hoi. nhung cai v6 vai. nhung tilng cuo-i. Di ngang quay. tMy Mai Thdo dung tL{a tay VaD cai

46ng ti-nlln: Nhi~m-v\l thu- ba eua båo Vi~t­ ki~u lå boi <1en cQng-<16ng ti-n~n,

TAI-LIQU (båo Ddt MO-i

I

.r\AT

V

", "' ""... MOI

t~i

Id llh tl-· :'.Il hl)l. Hln~ l'u""n,: t~n djnh (hlnh Ill. tl.1~ lill 1I('u nR' \ :1 ~il (l'ln~ .~ il h\' I, dI n i nUlk la Ol h:in HI klll\1 Ilnh I';,mt! khlinf!. hl~): hi~n lla~"

Montreal)

M:K·Li'nln \ll lll IInint! lIiH 'hi Mlnh li'nI neI! .,in lir IIr,;n,:, klm l'hi nam dlll han h dI~IIf!.··.

vt Kl l ~)Nt; I)ÅT . & m khl Ih.iu ItI')I\, 1):11 m,\i .101 hlliu qU~'~ 1 "U In'; "\ lI\li Ntu 1I1t;'11 1,/ t!hl \':'111 ..·~n k t\' n Dlilll!: ,u(ln ~ o.I:iI IhlKk Ilu~:Cn "i" hthJ II ~," d:\n, !!ial' "hll m\lI~ d:\n 411~~ n ~ I( !.lyn!! ':\u Il ill (nil: \:\n dl' kh,il' nhu \"i('1." rh u\",'n 4uyel1 Mr \JunI! ki'· lhlt.l, Ih~ l· hill,.,.d" Nh" nUll\." 411Y dlnh)

\.'t.

R.\N ( '''ÅT lilA' ("ÅP "'ll,\ uANe; ('Ii I)X,~'; ~\ lJui hi,\u I:i n Ihanh: I).in,: C. 'S VI~'I Nam 'il dl)i 11,' 11 phunl! uia ~Ial \·.rp l'\\nt: nhiln VI~I Nam ll;.11 "le'lI !Jun,: IhilOh Itfi I,'h ru" glai dl) l'l\n~ nh:ln , nMn dfln Inn tII)n~ v;, c:i lUn 11"1\'.

\'F:. N"F:.N TAN(; n' T"tiN(i. KIM n,11 N,\M ('110 II.'NH m )N( ; n 'l." t)ANI; TwnJ! Iju li I,inh Ih:in IlI:;n, h:i" h':l d,' dal hil"" !.I.i ItM\n~ IIh.it hl,' " Ilt liRfn,: 111\ CM Min" ,:', ., :in pM'1Il ni:, 't! dl1 Ih,!n,:. ~Hnt: " .I uxhu 1I,:.ltla Mm', I~\ nlll \:tu Ihl~"l' 11\' 11 VI~I Nam. Ilal hl~1 tl:i h''::" 4uy"!. n1 :<'1.7'; )o4i 0.1:.1' hk" u nh:h IfI : "f),i n~ ,.Iy l·h,i nr-h U

II'-W 11,\0 OU("": IU)I \'11

Tt:

NII,\N I>AI '

• ("AM VAN (iAY KilO KHAN NIlÅT.., • (j,IAI Oll)"(:"!" TR ,\NH ('IIÅP ( ·)ltl " "(1 mONtj ( 'A<" .\ 1 N( i lllt: P O{IO(' /)(,,,Nlf • KII<")N(l "11 ,\1 HAI' Ilt1 VAN

NUlle sl

Nf!:\\ :~'('. lai lIun l! 1;'01 h;tl'l'hl 1);11 IUli 1 , l~i~ h(. I"fli~)! n;\u N)!u... .'<u.II1, r"ill l ) 1II1": I hl;tn \ ;llhlllrminJ!

kh. Chung toi lach. VaD dln cu6i phOng. ng()i sat tU'o-ng. Van-vo ba quan bdl dau "v~ .. ch6. Ban r;'uo-c cai bl;4c trinh-diln c6 Ph{lm Duy va n1Qt s6 cac vi dan anh trong ,lang van-nghf va bOo-chi. Dfly ong Yln. chli bOo NgU'o-i Vift. kia co cd Du Tz} Le. m(it x(lm den. gay qul1t di. cd rl;4t vai so. ng()i ben c{lnh la mQI Le Vyen. trong v8n ng()n-ngQn mO-i chOo. 'Nang vua binh-pht.lc sau khi bi l(lc d(ln vi mQt vt.l bdn nhau ddy". Dinh ihi-thOo. HQ (Nguyln Thua) Du thi bOy giO- khti Mm. len ong. bOo vo-( nhung chuyfn dam-d~t . 'ch(lY' Mm. Dong ngU'o-i dQc va tM la dang qudng-cao.la V() ti~n': MQt s6 ngU'o-i dIn bOn chUng toi. HQ keo nhau ng()i. rJi anh chang rau mep lia thia trang dung cach giang h(). chr vao mQt g6c. oang oanh: - Kia kia. Nguyln MQng Giac. tay do mO-i "dU'Q'c. " M~c dau khOng hi1u "duQ'c"mQt cåch chfnh-xac: toi dua mdt nhin the o ngon tay cM va hoi l{li: - Toi tU'crng "duQ'c" la phdi kl Mai Thdo truo-c tien. chu... - Moa noi th~t. moa khOng tM chiu duQ'c Mn. Horn mJ mO-i phang cho mQt qud ... - Xin gio-i-thi?u. cåi chi mO-i vao cu xodn ldy ong 'van ba' Mai Thdo. mong Mc la Mc lu. la nu-siddy. Nu­ si Tran .Difu Hdng. il nua tM nao cang co man trinh-diln quf vi... ... Toi khOng duQ'c vui. Toi cang khOng mu6n noi nhi~u din cai 'bl­ Idc: coi ch6 'bf: SL{ nhai l{li mQt s6 d~-tai 'co" clia n~n van-nghr dU'o-i cM-dQ CQng-hoa ca. trong do. ndi b~t hem cå. vHn la cai t!~-tai ch6fJ,g CQng. Ch6ng CQng re ti~n. Re dIn dQ ban I(li vm gia ke cdp. ke då khOn-ngoan 16y 'tU'-tU'crng' ch6 nay clia Sojenitsyne. ch6 kia clia Zinoviev... Di-nhien ten nhQ;,-v~t va b6i-cdnh dii dU'Q'c "Vift-nam­ , hoa" di. dl ddi 'mau da' tren nhung cau chuy?n Il ra la dung-ddn. Nhung cau chuyrn ch6ng CQng hU'emg-v; que nhO do. thuo-ng thay. cM la nhung cau chuyfn che can-bQ Lang Van 25


d6t, c/m-b9 tham-nhl1ng, cån-bØ mdt Mt nhfm-tfnh ... I{li dang åp d~t cai quy~n-Ilfc u-t6i menh mang tren nhl1ng con nguui hi~n-limh, nMn­ n{li, tim cåch vUQ't bien, veri cåi me tlc1m cua m9t miin ddt hlia khOng co gi quf hun la... tlf-do. Tlf-do, di­ nhien, tluQ'c hilu veri SIf giån-luQ'c nMt trong m{Ji giån-luQ'c trilt-Iy då biln thilnh khdu· hi;u... " (10) Khi nhlc tai lap nguai Vi~t-nam di-tan nåm 1975, Mo Ddt Vift, Ddt Meri dOng giQng bao "h{J phåi ra d~ vi h{J mang quå nhiiu tQi-l&i d6i veri nhlJn-dån ': ho~c "dåo-tdu vi SQ'­ håi. "(Il) Khi n6i ve lap vån-ngh~-si blnh­ thuang, nghia la kMng dlnh-dång chfnh-trj, khOng ch6ng C~ng cfing khOng hån theo C~ng, båo Vi~t­ kieu mO-ta hQ nhu nhllng con nguai Ihy-h,la, siSng nhap-nhåp trong vfing Ihy cua I~c thu thÅp-hen, b~nh-ho~n: "ng~n-ngQn mui chåo ': "m6ng Ide-la Ide lu ': "vai so cd rCJt ': Chi c6 m~t vai nguai dA duQ'C chQn-hra, hay chi-djnh cho nhllng cOng-tåc cOng-khai hay bl­ mO-t sau nay mai duQ'c phe cho m~t di!m trung-binh: "duqc'" Khi n6i tai lap vån-ngh~-si tlch­ CITC, dÅn thån hay ch6ng C~ng, båo Ddt Vift, Ddt MOi va hi~n gia, . HQ'p-Luu mai t4n-d\lng kho tu­ ngll cua hQ lam vil-khl tÅn-cOng vå phi-bång: phån-tlQng, clfc-doan, quå-khfch, mi-dån, sdt måu (Ddt Meri): cui mCJc, co råc, hui (HQ'p­ Luu). Cu6i cung, to Ddt Meri cua nh6m c~ng-san bao-thu, trong thång 7.92 chlnh-thli'c tMng-båo s! ra them m~t siS nila, vai chu-de "Hoa-giåi va HQ'p-luu" rai s! dlnh-ban v6 h,n-dinh, va ban-giao s6 dOc-gia dai h,n cho to HQ'p-Luu. Trong phån quang-cåo ve SIT ban-giao nay, to Ddt Meri cho bi~t, vi~c giai-thi~u cån-cli' våo "nQi­ dung phong-phu, da-d{lng, nghiem­ tuc" va vao "n&-Ilfc co th9t cua nh6m nguui chu-truung trong vdn­ d~ Ma-giåi dån-tQc ': tli'c båo HQ'p­ Luu. Lång Van 26

Trong vÅn-de quan-tri mOt to båo kh6ng s6ng bAng quang-cåo , "d~c-gia dåi h~n" vua lå tåi-san , (asset) vua lå tråch-nhi~m nQ'-n!n (equity) cua . mOt c6ng-ty. MOt c6ng-ty chi chuy~n-giao ca tiem­ nång lQ'i-tuc IAn tråch-nhi~m tinh­ thån cho mOt c6ng-ty khåc, khi nåo ca hai c6 nhllng rång-buc)c m4t­ thi~t vai nhau ve ca phuc-Iqi IAn

tråch-nhiem dån-sIT, ehua k~ Iy­ tuerng ehlnh-tri, diS i vai mc)t ca­ quan vån:'h6a eua mc)t t6-chli'c chlnh-tri. SIT Iien-h~ nåy dA xåc-nh~n minh-b~ch vj-th~ vå mOi tuang­ quan gilla nh6m HQ'p-Luu va phong-trao Vi~t-kieu er hai-ngo\li, . cfing nhu vai dang C~ng-san Viet­ nam. Dieu må 6ng Khånh Truang

TAI-LI$U:

86

TUYEN eua T6ng bl thu' Nguy6n Vin Llnh


chua bao giO' phu-nh~n, rna nguqc I~i con hanh-di~n xåc-nh~n. Tren båo Nguo-i Vift ngay 25.7, 6ng Khånh TruO'ng khång-<1jnh: "Hqp-Iuu la tO' båo c6ng-khai c6­ vo l~p-truO'ng giao-Iuu van-h6a gilfa trong va ngoai nuo-c." Cåc chlf "c6ng-khai c6-vo l~p-truO'ng giao­ luu van-h6a", Bng cho in bång chlf <1~m, nhu mQt Sl!' thåch-thltc ng~o­ ngh~ cua mQt nguO'i cå tin vao chinh-nghia cua ong va suc m~nh cua t~p-th~ rna ong tl!'a lung vao. Nhung nhlfng hang chlf <1~m nay khong che-d~u n6i mQt Sl!' thl!'c: cåi rna ong Khånh TruO'ng gQi la "giao­ luu" ~y, thl!'c-sl!' chi la tuyen-truyen mQt chiSu tu trong ra ngoai. Nhlfng bai båo cua ~ån-bQ van­ h6a cQng-sån vi~t va <1ang tren

Hqp-Iuu, khong do tåc-giå t\.1 gui, rna thl!'c-t~, 6ng Khånh TruO'ng chi sao chep I~i tu såch båo do Ha-nc}i xu~t-bån. D61a hang "ki~m ph~m", <1a qua m~y I§n ki~m-duy~t, chuyen-cho- nhlfng <1i~u Dång mu6n dån <1Qc. VS chiSu nguqc I~i, tu ngoai vao trong, Hqp Luu <1a gui <1uqc m~y tø ve nuo-c? Va nQi dung nhlfng Mi vi~t cua nh6m ong t~i håi ngo~i vi~t gi? Tren thl!'c t~, <1Qc giå kh6ng dm th~y Mt clt mQt bai vi~t nao <1å <1Qng tO-i mQt phh nho khåt vQng cua dån tQc. Chi th~y nhlfng bai hån hQc k~t tQi ch6rig cQng (Vii Huy Quang, HQ'p-luu siS 6). chi c6 nhlfng bai thO' van k~ I~ chuy~n hQi­ nh~p th~t-b~i, nhlfng cUQc tlnh tran ng~p d\lc-tinh sa-<1o~, nhlfng cåch

TAI-LIJ!U: I trang båo D~t MO-i Montreal ~CON VJ~ Kltu

vt Qut

AN

Chreu 28·1, utn SOO MI con ,dCt 44' dl~n C'åc l'(\ng ty V~I k(eu h"*c cd mOl quan he l!tm k(tu, de ,låm dtie.

an uong nWc dl gtp ge) Ihin

m~1

1.,1

". HO Ol Mlnh. Tnning ban Viet k(tu trune U'O'n& Hæn, 81ch San "ho .. bit', : .. Chi trong diu nam 92 . d! co Irtn 40.000 Vie.,,({tu v't qut In Tt, bliRC con ali ca Rim 90. TIr 200 "'1t01 cUa Ram do, nay dl 'Jng ~n

Ih'",

40.000 ",\101 -it mldc lronC m(lt Ih'"g. cho IhS'y dilte du nOl glita 4ft num: vill hai ,rleu k(tu båo d nurte ncoål 41 dlR1C dy dvn,-.

Ho" 80 bil con k(eu blo tir QucbcC. Monntal. ToronlodA -it

D.'

~~2tu::p~:~ ~;lmN~~n?~:, Iham

HOI Irwng ""1 mOI dlen 1kh

khlfm 16'n dU'åne nhu kh6ne du chO cho cuc)c Mp mel cu61 RAm, Dip n',y. D,I s~ VI~I Nam. On, D,n8 N8h1tm 8'1 dA IMng bjo mO' seS tlnh hlnh Irona num:: nhllng kM khan thu.n Iqt trudclh"tm nlm mett vl tMn,qua bå con ht~n dten ehuc loon Ihi kftu bAD Vlel Ham d Canada mOI nlm m'" an khang Ihlnb VU'Qng. thllnh

Tron, buOi hQp "'" din cO nh(au dau ri V'~t Nam Iham dl(. bi con 41 dllQC Ihwng IhUede m(~n 2n din Ic)c cua ngly 1t'1 do chlnh dau tIt'p tir- Vlel Nam sang ph", Irjeh, Ph'an van ngM "bO lul" c1å 411QC nhrh anh chl em hudne line ~e blCI cd ph'4n ngAm Iha eu. phu nh~n ~I sti', Duqc bltl lu""n sau 46. Su quoin Vie, Nam tung dA cd bu~1 hQ;p mtl lhan mal mU'ne ..uln \'di ~I dlen de cOne ly. k(tu Ml. du Ilch.dlth vy '1ft Canada. DOng dåo ~I dlen lIi dc nal å Canada cIA ~ Iham dl(,

cd nuytn

oong j nol xli' ngttOi,

.siSng vo-luån,.. Khi c6 nguO'i t6..'Cåo ong<1a tri~n­ låm tranh O- NM Vi~t-Nam cua VC t~i Paris, ong Khånh TruO'ng vi!t (vAn trong bai bao tren), rlng kh6ng clt gi Nha Vi~t-Nam O- Paris, th~m chi ngay vi~c bay tranh O- VN, n~u <1uqc phep (cua CSVN) va c6 phuO'ng-ti~n, 6ng ding My. Th\.1c­ t~, CSVN chi dung tO' HQ'p Luu va 6ng Khånh TruO'ng nhu mQt cåi loa. Cho tO-i nay, nM dim quy!n CS chua c6 nhu cliu mang cåi loa nay v! phåt thanh irong nuo-c, nen 6ng vAn clt hqp-hru mQt minh O- håi­ ngot.li. Cån-bQ van-h6a trong nuo-c, nhlfng nguO'i <1uqc huo-.ng nhi!u <1~c-quyen nh~t, cho tO-i nay vAn khOng bi~t Hqp-Luu la gi, Khånh TruO'ng la ai. Chuy~n giao-Iuu, riSt cUQc, vAn la mQt S\.1 phinh g~t tfO'­ tren ngay <1iSi vo-i nhlfng nguo-i cQng-tåc ... Ciing qua bai båo dAn thuqng, ~ dQn <1u:O'ng <16n mO-c båo Dång "Ddt MO-i", 6ng Khånh TruO'ng <1å nh~t lo~t lang-m~ toan-th~ båo-chf quiSc-gia t~i håi-ngo~i, nguy~n-van nhu sau:

"MQt tO- håo s6ng Mng quang­ cao, tdt-nhien co nhiing tucmg­ quan du chång ngay-thång, nhung la nhiing tucmg-quan co th9t, giiia chrl håo va khach hang quang­ cao ... "Gdn nhu 4a-s6 cac chu tifm thuOng "trlznh day vm hui." DI yen-tam lam an, 4ung bj qu6y-rdy, h{J thuOng Illa nhiing tO- blzohung­ hang nhdt thåy cho vai trang quang-cao, nhu m9t cach bit mo';', m9tcach ngdm noi: lam un quen toi 4i. NguQ'c l{li, cac chu bOo ndm 4uQ'c ylu-4ilm 46 crla khach hOng, cu tilp-t(lc mua may quay-cu~ng nhu nhiing con r6i, 41 giu quång­ cao. " Sl!' h~-nh\Jc th6-b~o cua 6ng Khånh TmO'ng<16i vo-i lang Mo tj n~n chÅc-chln se <1uqc cQng-sån IQ'i-d\lng nhu nhUng bång-chltng , hi~n-nhien ~ b6i <1en danh-du chung cua t~p-th~' clim but håi~ ngo~i.

DAT MOI, Ihuna 3 &: -I nnm 199~.lranit 17

Ong ~hånh TruO'ng ciing la mQt

Ung Van 27


ngu&i låm båo. C6 th~ Ong "may­ mAn" han cåc <'f6ng-nghi~p khåc la <'fuQ'C tl./'a lung vao ml)t kho ti~p­ Ji~u d6i-dåo ~ ra ml)t t& båo c6 "chÅt h.l'Q'ng cao", "bi~u rÅt nhi!u" ma kh6ng clin thu quang-cåo; trong khi<'f6ng-nghi~p cua 6ng phai låm vi~c v!h-va ~ ki~m slSng bAng <'f6ng ti!n luang-thi~n. Ong c6 quy!n tI./' cho lå mlnh kh6n-ngoan, bi~t chQn con <'fu&ng nhan-h~, no-du må <'fi. Ong c6 th~ ch~ cåc <'f6ng-nghi~p gari-då kh6ng chju mai Ji~m-si ra ma slSng nhu 6ng. Nhung 6ng kh6ng n~n si-nh\lc hQ, nhÅt lå trong lue 6ng h6-håo "hoa-hQ'p hoa-giåi dån-t<>c." Nhtlng nh6m tu m~-Iy <'f6ng­ nghi~p nhu "dåy voi hui", "bjt mom", "mua may nhu nhtlng con rlSi" <'f4t ben c~nh I&i keu-gQi hoa­ hQ'p hoa-giåi, cho thÅY ro <'flSi­ tUQ'ng "dån-t<>c" trong chi~u-båi hOa-hQ'p cua 6ng khOng c6 nguai qulSc-gia. Dåy kh6ng pJlåi la llin <'fliu-ti~n lang båo tj-n~n bi IAng-m~. U LI./'u, Ng\lY Ngtl, Nguy~n Quang Sång sau khi sang My v!, <'f!u <'fli vi~t nhi!u båi (ri~ng L~ Ll.!'u vi~t toi 2 culSn såch) ~ h~-nh\lc ngu&i clim but slSng bAng ngh! låm håo t~i hai­ ngo~i. Nhung nhtlng ngu&i IAng­ m, lång håo håi-ngo~i truoc <'fly lå nhtlng cån-b<> c<>ng-san c6 the <'fang. Di!u <'fång n6i, ngu&i h~ nh\lc lang båo ti-n~n llin naylå m<>t nguai, tuy mang danh-nghia tj­ n~n, låm båo ngay t~i thu-d6 tj-n~n, <'fli khOng ti~c lai m~t-såt <'f6ng­ nghi~p bAng nhtlng tu-ngtl n.ng-n! vå bÅt-nhli nhÅt. U LI./'u, Nguy~n Quang Sång khi v! toi t4n Vi~t-nam moi I~n ti~ng IAng-m~. Khånh Truang thi <'fung chui boi ml)t cåch hiu-hiu thåch­ thuc ngay gitla qu4n Cam. N~n nho qu4n Cam lå nai sinh slSng cua hång ch\lc ngån cl./'u chi~n­ binh VNCH (ma Khånh Truang gQi la "nhzJng hinh-nhån rdn-ri ve bdng gidy b~i" - båo Ngu&i Vift 25.7, trang A5). Qu~n Cam ding lå nai tung n6 ra hång trAm cul)c bi~u-tinh chlSng

Lang Van 28

CQng sOi n6i (må Khånh Truang båo la do nhtlng ke "va cang rt5i nghi dang ky xin bilu tinh thue" <'f6i IÅY "nam båy ch1r4c, mQt tram d~ng. ") Trong khi cån-b<> VC sang My v4n-dQng ngo\li-vi~n cu phai llii nhu cut; trong khi Nguy!n M\lnh Clim, Trjnh Xuån Ung cu phåi chui c6ng h4u, chi c6 Khånh Truang lå <'fung chlSng tay, d\lng chAn chui, må vin an-nhi~n tl.!'-tl,li. Ki!m <'fuQ'c ml)t tay sai sung-so C(Y Khånh Truang, quå kh6ng phåi lå chuy~n d~. Khånh Trua-ng c6 "<'fåm-IuQ'c" U~ng-m\l cl)ng-<'f6ng

VN tf,li Montreal (thidu van-Mo), chui ca lang båo (b(m hui) va chi~n­ si VNCH (hinh nQm rdn-ri), tri~t-hf,l nhtlng giå-tri tinh-thlin cua ngu ai tj-n\ln (di bilu-tinh thue). MQt con nguai nhu v~y qua xung-<'fång lå truy!n-nhån <'f6n nMn di-san Ddt McH

Duy~t-xet

l\li quå-trinh ho~t­ <'fQng clia båo Dang t~i hai-ngo~i, ngua-i ta thÅy ro con <'fua-ng CSVN <'fli v\lch til' 1967 cho toi nay, truoc sau kh6ng thay-<'f6i. Tu TM-hf chuy~n dlin sang Ddt mO-i, r6i HQ'p-

D,. ad D.n. N.........A. trlnb qu60 tlllt.

,M, Vlft·Ml ~ d4y ~ dub«amt,1h VN.

sditt~c,

Nh"""'VN_ d4II OI,,_d' Ml_.,

nlI#n 'hd\! m4I .... ,.,.

....... ·11<6""...1 IId,,,,,.,..,fIdfoIt,d.C. hl >'dl VNw.dIIo VN" ""ph. ,"In Cl'. l'ditMlÅJllpUcltltl.lIH. CØt4rI

hlk,"h ri, kh. . 1tq< kj p/U11t<fp >'dl""'" "

I.

(hu,.,!•... •


Luu, ehi la nhung måt xich ti~p-n6i e6 h~-th6ng trong tinh thlin ' 'tinh­ hinh m6i, nhi~m-v\l m6i." C6 khae ehang, la tn.r6e kia bao . Dång ehi nåm ngof.ti bien, nay thl eai khoen xich "Hqp-Luu"daduqe m6e ngay vao giua long thu-d6 tj- , nf.tn. D6 la mQt Sl!' thtl·-thach 16n eho eå hai phia: bQ-ph~n van-h6a­ v~n CS' va cQng-dang Vi~t-nam tf.ti Hoa-kY· Trong guang may ea'i-trj da eQng-sån, vån-d~ tuyen-truy~n bao gi& eling duqe d~t len hang dliu, gån li~n v6i Sl!' sinh-tu eua eh~-dQ. Ngay trong thoi-ky chi~n-tranh di!n ra kh6c-li~t nhåt, tai ngu yen va nhån-Il!'c suy-ki~t nhåt, C,S VN cling khong h~ xao lang c6ng tåc. Trong giai-dof.tn hi~n-tf.ti, Ha-nQi If.ti cang phåi dlty mf.tnh vån-d~ ki~u­ v~n ~n muc eh6t. Ki~u-v~n khai ' thong b~-tåc cho ngof.ti-v~n. Dång phåi båm eung låy tr~n-dja chi~n­ luqe nay. Kh~ cho Ha-nQi la båy gio khong ai them dQc båo dång nua, du la dång-v!en. Mu6n xåm-nh~p eQng­ dang tj-n~n, dång phåi b6c nhån do ra, dån nhan hang hang, cam cam thay th~. Ddt MO-i, Doim-KIt thi nhau d6ng eua giå cti~t, chuy~n han sang mQt cåi xac m6i c6 chut mau sÅc tj-n~n, nåm ngay giua long tj­ n~n. "Han TruO"ng Ba da hang thjt", cåi xac da d6 chlnh la Hqp Luu, va hån la eå hai ban bien t~p Doim-KIt, Ddt MO-i nh~p If.ti. Duy~t I~i danh-såch bai va tren to Hqp-Luu, so sanh v6i Ddt MO-i va Doim Kli la du ro. , D6i v6i cQng-sån, ra hån mQt t& båo m6i tf.ti California khOng kh6. HQ c6 du tien eua va nhån-Iue d~ lam chuy~n d6. Cåi kh6 la la~ sao tf.tO duqc bQ m~t tiwng-d6i sf.tch-se d! eoi, duqe eQng-c!ang - hay mQt phlin cQng-dang - chåp-nh~n. Con bai tlfy Khånh Tn.r&ng, Dång dav~t ngua ra m~t ehi~u, va cha coi phån-ung cua nguoi Vi~t tj­ n~n, eåi t~p-th~ må Ph~m Van D6ng tung lang~mf.t lå "Ioim Ir<)m cdp va df-diem

a

H oo •

(I) Mlli khi <1~i ten bAo, VC thu&ng vi~t mQt båi dåi giåi-thich y­ nghia eua S4" ehuy~n-ti~p. T4"a <1~ nåy nh~i l~i nhan båi "Tu- TM-Hr lO-i

thån (eh6ng CQng) eua Nam Dao tr~n <1åy, mO-i <1åy <1å <1uQ'c sao ehep l~i tr~n t& Hqp-Luu s6 6, t& bAo h~u-du~ eua DÅt MO-i:

"Ctle van-nghr-si hUUng /!,lC chllam ' van-nghr, nen mO-i co eåe nha åi-quc5c an-dn, åo quifn sung-s(nh to ti/ng hO­ hao doan-kh va cMng CQng r9P khu6n tho-i CQng-hOa (d; nhdt va dr nhiJ. H{I (3) Cau eham-ngon nåy <1uQ'e bAi:> IcJon tidng 19P di /9P /!,li difp-khUe yeu "giao-luu" Tram Con sao ehep l~i glin nuo-c cii... nhu nhiing con Vfl. Nhung nhu nguyen-vAn, <1Ang trong mlu du co bQ I6ng s~c-su va trong lång son quång-cAo: "Tram Con. 10- båo eua yem dfJI: du rln-r; veo-von tO-i dau. vft nhiing ngum Ire khOng m~e-eåni quå­ ding v4n la Vf/. Chl eifn co y-kidn kMc. khu" (Hqp-/uu sIS 5, trang 26). 19P-tuc Ihanh "lam Iqi cho CS." Vii (4, 5, 6, 7, 8) DJt MO-i, thAng 8.1989. Huy Quang, trang 19, båi Cdm-v9n va (9) 'Ddt MO-; thAng 9.1989, trang 52. phl-bång. (10) 'i -tuong vå eAch di~n-tå , eua (Il) Ddt Vift, thang 8,87, trang 3 , do~n vAn phi-bAng vAn-ehuO'ng dÅn DJI MO-i. hai muO'i hai nam eh~ng duo-ng con ti/p-/~C" <1Ang tr~n Ddl Mo-is6 /. Ihang 8./989. (2) DJI Virl, thång 7,1987, trang 30.

chinh khi ca . Nguai Iren bu biln &1c. Ta dung a phuang nay, Lung såu chim day mdl Vaeh nui dl{ng luung may. Gio mua dui hiu hdl, Limg la nguai co hay? LUng såu ddy bong gi~c Vach nui la con day. B6n phuang Irui, giD I<)ng, Nguai vJn sdl Ihep day! DJu sdm dang, vu d<)ng, Chinh khi vJn con dåy. Ta bill ngu-ai khOng hen, MQI Ig iu khOng khudl nh(4c Chi Mn quyll Irau ren, Dqi nhau ngay bao ph(4c. Ta bilt nguai, lang dau XOI que trui Mo ru

Nguui Iram h() u sdu

Khdp gong cum, 1M dii.

Gi~c thu la, lang s6i.

An curip IJn an may.

Gi~c thu nhu åfa d6"

TrO' m~t khdp dong, toy.

Gi~c thu di hai chån,

Mai nanh, cou nhån nghia

Dlnh trllu,: bdn cung!

~ac Ha va Mi la!

Ta bidt nguai vJn con,

Que huang Irui phdi sang,

Chlnh nghia vJn trirung tan,

Tuang lai. ngay ndng r{lng.

Truerng phu hl, uy dung!

Lua nguai do ben trui, ' \

Dong, tåy hl, nui dl{ng!

Gi6 bao I<)ng trung khai!

nguyln huy phuo-c Lang Van 29


Ca

Tr§n Van Tich

trong thl.!'c dan hång ngåy cua nguoi phong luu du då khOng c6 ca. N61å rau dua thanh d<\lm cua ke Mt phong luu (I), nhu Ly Vån Phuc tung tI.!' nh~n an thi tfnh sum lo trua chen ca mu6i xdi. dia dua cai truung. Cånh sinh hO<\lt hån nho, du lå cua con ngu&i Thång Long hay xu Ngh~, C!U lå cua nhån v~t ljch su hay hu du, thi dIng lå mc)t ki~u nhu nhau: Luu Binh cung då tung ng~m ngui khi duQ'c b<\ln d{)n lung cO'm vOim{j1 qua ca. dn cMng 4uQ'c anh liln pMn chf... Nhung dAu vh kh6ng ai dånh tårn bc)i b<\lc v&i tluå cå. Tråi l<\li con nguoi Vi~t Nam då tung bi~t ~n cå tu nhung ngay vi!n clS. Trong bulSi binh minh khai qu6c, khi ti~ng tr6ng d6ng con vang dc)i vao mai ngay l! hc)i I&n, noi Vi~t då dung cå lam thl.!'c ph'm ~n c<\lnh bc)t quang lang, h<\lt lua n~p. Thi Thånh Gi6ng då chAng thÅy cuc)c doi minh gån b6 ch~t ch~ v&i lulSng cå quå cå dÅY u? Thlin tho<\li k~ rång m~ Gi6ng chuyen ngh~ tr6ng ca, khai thåc mc)t VU'on cå lam ngu6n IQ'i tuc sinh nhai. Bå thl,l thai khi m!}t hOrn ra vuon ca thÅy m!}t v~t chån nguoi to I&n in hAn tren lulSng ca; ba u&m

ilmg Van 30

chAn mlnh vao dAy vå tu d6 bAt dliu vi~c lång ... Tri5ng baG nhieu d~u hoåi thai Thånh Gi6ng (2). Sinh xanh cho ngåy ky m~, gieo baG con xong, ba l<\li tr6ng cå, mo cua nhieu såa n~p cho ky cung thånh bAt ISc, sam tlSi rau chåo nu6i con. hoång. Bly gå, lua 'heo duQ'c chåm Vå r6i khi clin I&n nhanh nhu th6i nuOi thea k~ hO\lcb: con gå nåy om d~ ch6ng . cuong djch thi ngu6n dånh ngåy ~t, con IQ'n kia tMc lo thl.!'c ph'm cua Phil DlSng Thien vi~c lång. Thua vuon I&n bAng VuO'ng cung vAn lå cå: dån Ke månh kMn lau mtt cung duQ'c DlSng då gom g6p cua cåi sO\ln mc'>t phån vung sån xUÅt: mÅy g6c che ~ . bua ti~c c6 bay nong cO'm. ba "ong . nÅu nu&c, m!}t dåy trliu ~ dåi khåch, cåy nhåi c1! u&p trå, cåy mit ca d~ ti!n chån Gi6ng ra tr~n. Cå då lå thuc ån duy nhÅt trong bua ån c1! IÅy quå, giån bliu giån bi c1! nÅu thjnh so~n dåi khåch anh hung! canh, li~p hånh li~p ngo lam gia vj ... R6i cåy cå s~ bliu b\ln v&i tlS tien Va nhÅt djnh phåi c6 mc'>t doi lulSng su1St ch~ng du&ng dåi Ijch su, cå phåo ca båt: Thlmg ch{lp la thOng gi($ng khoai xuyen trQn d~i duO'ng th&i gian. Thlmg gjeng gi($ng t1(zu, thOng hai Trong khuon khlS nSn kinh t~ tI.!' gi($ng ca cung tI.!' cAp cua ngu&i nong dån Vi~t Nam, ca båt, cå phåo luon lu6n ho~c c6 m~t, g6p I&i. CQng rau mulSng Thång gieng la thång an chO'i thå tren månh ao con, cåy cå phåo Thång hai gi($ng 4~u, gi($ng khoai, tr6ng sau khu vuon nho lå thuc ån gi($ng ca gia ban: ' Chung nåo con ao rau mu6ng, con 44y chum tuO'ng thi c6 th~ coi Ihjt ca la huong hoa, tuO'ng ca la nhu cuc)c s6ng 6n djnh, yen blnh, gia ban. Hång ngåy, ngu&i bå nguoi m~ t~m du nhung nhu clu thi~t y~u: låm tuO'ng thay måm; hang tulin Nho em co V{li ca 44y Co ao rau mu6ng, co 44y chinh ngu&i chj nguoi VQ' cMm s6c vun quen cåy cå IÅY quå dlim tuO'ng. luO'ng... Nhu,ng ngu&i m~, nguoi chj, Ngu&i ta tfnh toån h~t cå, dl.!' tru ngu&i VQ' Vi~t Nam då sinh s6ng mQi sl.!' cho vi~c chi tieu hång nåm trong khung cånh d6, då I&n len hång thång: ~t, gia, dåm cu&i, thea n~p nghi d6; då, qua baG d&i, dåm rna, viec hQ, viec chi, vi~c phåi,


hAi clii, tr6ng cå, mu6i dua, v6t beo, chan Iqn: Chiem xong l{li d~n v~ mua, H~I mua rau mu6ng ~n mua cdi hoa. Dung khinh dua mu6i IU011g ca... Yuan cå nhu mQt khu cong vien bo tui, å <t~ynguai ta co th~ gAn huu ich v&i thu vi: Ru nhau di d{lo vUOn ca, Ca non chdm mdm, ca gia Mm dua. ' ho~c:

Treo len cay buo-i hIli hoa, Buo-c xu6ng vuo-n ca håi n~ tilm xudn. Cho nen cåy cå <ta <t~t chån våo van chuo-ng båc hQc tu r~t sam. Båi phu Vinh Hoa Yen Il( clia vi til thu ba dong Thi~n , Truc Låm lå su Huy~n Quang Ly Di,lo Tåi <ta nhåc ctt!n vo cå hii tuo-ng: Cdp nånh ca mrlt do, tU011g mQt lu. Dång chu y lå 16i phåt åm da ti~ng Yi~t ca <tuqc ch(f Nom ghi li,li: <tai Tdin vo lå do, hu phåt åm lå lu. R6i quå cå <ti vAD truy~n Nom dån tQc: ... Luu trong ngån n6i giln xa, Bål cum nguQi hdm, dia ca m6c meo... (Luu Binh Duung LI) hay våo thi ca ngåm vinh: Cdi chrla ra cay, ca mO-i n~ (Nguy~n Khu~n,

B{ln d~n chui nhil) y &i mQt phong thåi thl.!'c lå tI.!' nhien thoåi måi, cåy cå nh~ got bu&c våo v6n li~ng y tu clia nhå tho-. Chung ta se th~y ro <ti~u nåy n~u (hU- so sånh Yen D~ v&i Da PhU. Da Thi~u Lang ciing tung co khåc.h ctt!n tham trong cånh thi~u tMn, qu!n båch vå thi nhån chi co cMt ruqu do nhå tJ n~u ~ <tai: BOn son thi vilm vo kiem vi, Ton trlu gia Mn cM cl(u phOi. Tdin TrQng Kim djch tho-: Xulnh xoang mam chen, cher xa, Co vo ruQ'U cu cua' nha ndu thOi. Con ngoåi ra, khong h~ th~y noi ctt!n cå, ctt!n cåi, ctt!n mu&p, ctt!n b§u. Nhu nhå tho- clia nhå giåp Dong lång Yi J:li,l ho~c nhu nhå tho- clia

phong t\lC Yi~t Nam, khi mo tå sån ph~m båy bån no-i chq bua thi thånh: ( ..)

B~n Thlmh cher rrlng tli vi,

Tro-i tham thåm xa vo-i khOn thdu; N6i nhå chilng dau dåu nao xong. Nha cå nha. mu6i n6i hQ n5i long co gi lå li,l vi b6n mua rau <t~u <tAu ih~ thi~u <tuqc ca: Di dau ma chång bi~t la, Ta O- Ke Lång v6n nha tr{Jng (au. Rau thum, rau hung, rau mui, Thia la, cdi cuc, du mui hanh/hoa. M{Jng tui, muåp 4dng, 0-1, ca, Bi' dao d~u vån, v6n nhil tr{Jng nen, Anh giup em doi quang tåm de cho bln, Muern nguo-i lich Sl( gånh len kinh

Mdy crla hang xen O- thi luon nam. Ch6 an ch6 hån cM ndm, Ba-tang tiln thu~ b{lc tram khong ciln. Ngoai tho-i ca muo-p cau trilu, Chu6; dua mang mit bOng rau cdi hilnh. Bdp khoai cam quit åt chanh, Gia gio vit de cua xanh tom cang ... (Nguy~n Lien Phong, Nam-ky Phong-/~c kY·· · Co le ciing vi Jong trån trQng Nh011-V~1 diln ca)

Nhung cå ciing <ta tung <tuqc b~c thuo-ng yeu cåy cå cåy bi nen chAu danh si <t~t Dien Hå <tan cu- trong be chan bo tren lung con bo m~ chå bQ bAch khoa toån thu Van dai IO{li v~ nhå våo luc hoång hon ciing li,li ngu, chuo-ng Phdm v~/lo{li: "Loai gån cåy cå våo c<?n v~t må chåu cdy co O- nuåc Nam co nhilu thli cung chi~u, con be con <tang måi mi~t an h~t <tårn co nQ Ji,li ngoi,lm qui: dua hdu O- thilnh Cd LQng va O­

Lai KM, ca O- Ir{li An Lung va xa ctt!n chom co kia, quA ham an håu D{li Lu, khoai O- Mn Dong Du, cu <toi må khong chu y theo <tån. Chåu mai O- lang Cd Ph6p, vdi O- lang An triu m~n gQi con v~t ~y lå m~, chåu NhOn, buo-i O- xa Dong Lao;dlu la lanh Jånh c~t ti~ng gQi no trå li,li v&i Ihuqng phdm, do ddt O- cåc nui vua b§y: kIlily, 16t; khi h~u herp våi cdy ". Cå

Mi ui la con bo M~! <tuqc ghi bAng chu Hån lå gia, An

Mi hu~g, mi hoa, Lang tuc lå Ke Lång.

Mi ca, mi rer, Yå t~t nhien lå trong ti~ng n6i M~ O- ba mua, dån da, cå xu~t hi~n theo din s6 con Ai mua chång hån, caD ho-n n(fa. Bi~t baD khll ca dao Ai hO{ln chång cho, I\lc båt v&i net nhi,lc u6n luqn hAng Cdt co an no, nhåc ctt!n cå. . Cay bua cho du mf M~, M~ ui la con bo Mi! Nh& ngu ai yeu~t, thuo-ng nguai thuo-ng nli,ln n6ng, co thon Cho nen mang thån ph~n chile lå n(f <tuqc so sånh ngay v&i cå vå lia rung, nguai ta nhå quay nho . mu6i: quåt nhung mon an quen thuQc cil Minh nhå la nhu ca vm mu6i, trong <to cocå; vå qua nho quå cå, Ta nhå minh nhu CUQi nhO- trang. nguai ta nho nguai thuo-ng: Khi cå våi mu6i hoå hqp - nhu Anh di anh nhå que nhil, minh v&i ta - thi thånh IOi,li thuc ·Nhå canh rau mu6ng, nhå ca dilm an vua clia hång ngåy vua ~ dl.!' tru tuung. I r~t .phil bi~n no-i <t6ng que thon Nhå ai dai ndng dilm sU011g, xom. Ciing lå nhå, ciing la thuo-ng Nhå ai tåt nuåc ben duo-ng hOm må Thuy Ki~u thi trang trQng, <ti~n nao. nha: Båi vi co-m v&i cå tuy hai må lå nhu Tuo-ng nguo-i duåi nguyfl chen ' mQt: d{Jng Ay ngay m{Jng såu Ihång ba, Tin suung lu6ng nhung ray trong An cum V(fi ca di hQi chua Tay. mai cho-. Nhung ca con co th~ lå <t~c sån Ciing lå nho, ciing lå thuo-ng rna <tuqc ua chuQng clia mQt mi~n <t~t nguai chinh ph\l thi såu såc, xot xa: nu&c, chång hi,ln cua huy~n Yen Lang Van 31


Dinh, tinh Thanh Hoa:

Ai v~ nhu vai Dinh Hoa, Nhu cau Hd Båi, nhu ca Dan Ne, Nhu dua Quang Han. Luu Khe, Nhu cO'm chQ' Bån, Ihil de quon Lao. hay cua lang Ung tue lang An Ung, huy~n TO- Liem, Ha N~i: Duo La, ca Ung, nem Bang.

luO'ng Biln. Nuuc mdm V(ln Van. ca ro dilm

Ser. Rieng con ngu&i phong luu lich duy~t nhu Tån Da thll~i cho rAng

"ca phoo u Nghl An ngon c6 tilng. loi nang qua Vinh Ihuung duQ'c an ", do <16 mO-i c6 tha: Long Xuyen cMn mdm, Ngh? An chen ca. (Thu an chO'i) Va nhullg miSi luang duyen keo san ben ch~t, thu~n vq thu~n ch~ng dIng <1uqc xem la nhung thien tlnh ca sai ca nhieu sqi:

Co kia di dutYng nay vui la.

ban .

Trilng bong bOng 161, trilng ca ca sai. Co kia di duung dy vui ai, Tr{Jng bOng bOng heo, Ir{Jng khoai khoai ha. Khi nhung tAm h~n khoang <1~t (hay tha d~i) hat ho bAng qua, chi cAn lai ma chAng cAn y, chi c6 k~ l~ <1an cu må kMng c6 quan h~ h~i tuång hay li~n tuång, chi c6 miSi tuang li~n v! m~t ngu Am, ve m~t v~n lu4t må kMng c6 gån b6 ch~t ch! ve m~t nl)i dung, ve m~t ham nghia ... thl cAy ca cilng khOng vAng b6ng:

Coi soo m{lc 00 em lao.

Lam Id cay ca,

" Lam nha clJy chanh. D{Jc canh bu gilng. Moi mi?ng tilng ken. Hai co IrlJng sen. " Cho anh coi lå. Hai co Ir{Jng buui. Cho chOng håi hoa... D6 cilng lå truong hqp ml)t <1o,n

hi~n gui Hå Huy~n Chi

B6n bl g{lp nhau l(l hoo quen XiII tay m9t cai dl gi quen D6u xua l(l hodc giu huynh dl XUUng hO(l tam dilu Ly IJ{Ich ghen Ta con gi nlia til cho nhau Ngoai n6i chung mang m9t kh6i silu Nhu nuuc. thuO'ng que cung kilm g6y Thång nam hoai nilm b(lc tlilu rlJu Xa cåch hai phuO'ng linh v6n d~m D~m dai chua t~n nghia van chuO'ng Trung"phung nlJa chen con say khuut Phieu b(lc tram nam v6n nhu thuO'ng DQc dm trang suong ly ruQ'U nh(lt Ddng mai nhu b(ln chln phuO'ng xa Ke trong tu ng~c. nguui troi gi(lt U6ng måi chdng vO'i n6i x6t xa H9i ng9 mai nay b(ln vui ta C~ng ly cung hal khuc tam ca Biln dlJu thanh b(li bao nam ca Con l(li cho nhau m9t lilng kha.

trdn ngan tieu Lang Van 32

c!~ng

daa:

M91 c~m ca la ba c~m ly. Con nha ong ly m{lc ao tia tiL Danh rAng bat cam quå cå cua <1dng qu~ giån di lå m6n ån ph~ bi~n, quen thAn nhung n~uchi va cam vo-i nuo-c muiSi ca thll~i lå chuyen khac:

Tilc thay h(lt g(lO tam xoan. Thdi nili dilng dilu l(li chan nuuc ca. G,o tam xoan thuQ'ng h~ng nÅu bAng ndi <1~ng <1i~u, må chi <1uQ'c chan nuo-c ca m~n chat thl phi cå gIJo ngon, n6i quY. Nhung c6 ca ~ ån må ct! phåi ån hoai, ån nåm nåy sang thang khac trong khi låm 1I,IOg c4t hrc thl dIng la ml)t clfC hlnh. D6 lå cånh nge} te}i nghi~p eua chång trai å ~ nha nguoi:

Cong anh lam ri ChuO'ng Dai,

An Mt muui m9t. muui hai v(li ca

Gilng dau thi ddt anh ra,

Keo anh cMt khat vi ca nho em.

Cting tlnh tr~ng c!ang thuang <16 lA nhung'båc IlfC <1ien, nhung o thQ' cÅy n~n nhin cua cac chu <1i!n keo ki~t, hUn xin: Ng,m muan chu cdy Ke La.

Cåi tUO'ng thi th6i cåi ca Ihi tham. VI quå cå la thuc ån gia ban n~n n6 <1A gia nMp <1e}i ngu thAnh ngu:

cO'm hdm ca Ihiu lå tlnh cånh ån u6ng kham kh~, cam thl th~i vo-i g~o Mm va m6n ån thl chi c6 cå thiu. DAu sao ngay nåo con å qu~ huang, quå ca cQng muiSng vAn lA rau dua thu&ng nh4t. Nai <1Åt l~ ca l,i trå thAnh trAn" ph«m vA <1li khåch b~n nåy c6 rau dua tuang ca l,i hoå ra thinh so~n. Tuy nhi~n chÅc rAng ngåy tai ng~ quå ca cQng mu6ng cung s! khOng xa. •

Chu thlch: I. BI1I phong fuu IruYfn lå ten tåc ph'm bAng vAn v~n cua Ly VAn Phu-c va-i nl)i dung mO tå cul)c s6ng giån di, khOng xa hoa. 2. Theo truyen Ddng Thien VuO'ng trong Linh Nam Chich Quåi va Phu Ddng Thien VuO'ng trong Thien Nam Ngu L!lc thl Thånh Gi6ng c6 cha.


Cac Tro ChlYi

, cua Tre Con

Mi~n Nam

/

/

~ '

Xuan Tuac Van hoa, phong t\lC c:1uqc th~ trong van chuO'ng binh dån v&i ca dao t\lC ngu ding nhu c:1uqc thåy trong ealC båi hat eua tre con. å mi~n Nam Vi~t Nam, tre con c6 nhi~u tro chO'i c:1i c:1oi v&i båi hat, khi~n tro chO'i linh c:1Qng hO'n. Trong båi nåy, ehung toi xin nhåc l~i eae tro chO'i c:16 eting nhu eae båi hat må tre con ua thich. Chpt cay dU-a... Nhu cae b~n c:1li bi~t, mi~n Nam Vi~t Nam ngåy xua lå vimg c:1åt cua nguai Mien, c:1uqe gQi lå Thuy Chån L~p. Khi eUQc di dån eua nguai Vi~t .c:1/S xu6ng thi nguai Mien rut lui v~ phia tåy. Tu c:16, nguai Vi~t båt c:1§u pha rung låm rUQng ho~e låm rliy. Rung mai pha c:1uqe <'t6t thånh tro. CMi tro nåy lå mQt lo~i phån b6n ky di~u. Mua c:1§u eåy lua, nguai ta c6 th~ thåu ho~ch ~n 30 gi~ cho mQt cong c:1fit. S6 nang xuåt c:16 giåm I§n mai nam. Cho ~n khi chi con c:1uqe ehung 5 gi~ mai eong thi ngu ai ta thay c:1/Si ky thu~t, quay ra khai muO'ng I~p vuan. Nong dån khai thong nhi~u kinh r~eh, råi len ba i~p vuan. MuO'ng vuan c:11S ra kinh, r~ch xå nu&c phen, låm eho c:1åt c:1uqc t6t hO'n. Them våo c:16, mai nam song Cuu Long mang våo cae muO'ng vuan mQt l&p phu sa måu rna. Ngu&i ta m6e låy c:1fit c:16 båi len vuqn, låm cho c:1åt ·khong baD gia giå c5i. Lo~i eåy d~ trång O- vuan nhåt lå dua. Dua trång 4 nam thi c6 tråi. De) 20 nam thl c~i phåi thay hi~n

I&p mai. Xen Illn v&i dua, con nhi~u lo~i cåy an trai khac, mang them Iqi tuc cho dån que. Tre con ' s6ng trong yen lånh nha nu&c dua ngQt mat, cåy trai b6n mua nen vui chO'i ca hat: Ch~1

ctiy dua,

Chua coy m(Jng,

Ctiy låm phQng,

Ctiy m{a fau,

Ctiy nilO cao,

Ctiy nao Ihdp,

Coy m{a vlfp.

Cu hem, con ch{lY...

Våo nhung c:1em trang sang, khi vuan tuqc c:1li thånh khoånh, khi

lua th6c c:1li vång sån, thi c~nh ben cha m<: xay lua hay gili g~o, bQn tre cting båy r~ tro ehO'i "Chijl coy dua". Chung såp hång dåi, nhin v~ phia mQt c:1ua <'tung ngoåi, råi nåm ' tay nhau, ehung dng håt båi n6i tren. Dua nho c:1ung ngoåi hoi: "Ån gl?". Nhung c:1ua trong hång li~n ch~y ra, n6i nho våo tai ('fua c:1ung ngoåi. Phåi n6i ten mQtIO'~i trai cåy eh& khong <'tuqc n6i gi khac. Xong, c:1ua c:1ung ngoåi chi nhung <'tua trong hång, n6i "Ån /Si", thi c:1ua chQn an /Si trong hang phåi chju thua, ch~y ra thay cho c:1ua <'tung ngoåi. Råi bQn tre l~i håt vå tro chO'i I~i ti~p t\lc. Tro chO'i nay nhAm <'t~ caD S4' phong phu eua vuan tuqe mi~n Nam, N6 ciing gi&i thi~u mQi thu cåy tråi ngon lånh eua vung nu&e ngQt, dua sai, cåy n~ng triu trai, thu gl eting c6: <Si, xoai, m~n, cam, quit,

thO'm, kh6m, buo-i, mang c§u ... Thu nao cting ngon, cting ngQt. Dua gia thi "ch~t cåydua" råi "chua cåy mQng" lå ~ danh eåe eay dua tO'. Cåc lo~i eåy c61qi tuc thåp nhu cay mia lau hay cåy mfa våp eiing nhu nhung lo~i cåy mQe hoang nhu cåy s~y hay cåy t§m phang thi bo c:1i. Vå S4' khai mO­ vuan tuqc cu th~ rna ti~n hanh, mang l~i sI! tru phu cho khåp mi~n Nam. Thliy bÅt rÅn: Trong tro chO'i nay, mQt nguai c:16ng vai "ong th§y" ngåi giua. Råi bQn tre om eo ~ch nhau, <'ti v~ phia ong th§y, vua c:1i vua håt: Kinh, kinh eling, Ba phu lang, Ong IMy Ihlic, ngu? va hoi: Ong IMy co nha khOng? <ing th§y n6i: ' "Co': råi ti~p: · ~'Cho xin khuc tlåu': BQn tre <'tång thanh: "Dåuditlåu tli': <ing th§y: "Cho xin khuc giua': BQn tre khong ehiu: "G;ua til giua tli': <ing th§y <'toi hoi: "Cho x;n khUc tluo;". BQn tre ch6ng c:16i: "Duoi di tluoi ti;': Th~ råi bQn tre xong vao ch\lp låy 6ng th§y. <ing th§y ch6ng I~i. BQn tre vua quftn ong th§y vua het: "M{lnh IMy IMy iin, m{lnh rdn riln an ': Cni me)t luc sau 6ng th§y bi h~. Tro ehO'i nay phåi chang c:1li n6i I~m tårn long åi qu6c cua ngu&i dån

Umg Van 33


qu~

mi!n Nam. Thlj"c dAn c!ånh

ehi~m mroe ta, bi~n Nam ky h,le

tinh thanh thu(k etia (khue etu6i) va hai mi~n Trung Båe thanh xu båo h(\ (khue gilla va kh6e etåu). Con rån Vi~t Nam g~rri ba mi~n Nam Trung Båc lien k~t hqp ~ eh6ng IlJi "6ng thåy" la bQn thlfe dAn. Cu(\e ehi~n eua "con rAn" eh6ng "6ng thlty" nay etA di~n ra tu- khi Phåp et~t chAn I~n et~t mroe Vi~t Nam nAm 1862 eho ~n khi phåi eu6n v6 chll-Y dai nåm 1956. N6i la rån chu thtt ra la rdng, va su6t eå trAm nåm dai, "con rdng chåu ti~n" eti kh6ng ngu-ng ehi~n et~u voi "6ng thåy Phu-Iang-sa" et! gianh I,i nen (I(\e Itp va th6ng nMt cho (I~t nuoc. Qua tro ehai nay,tre con khOng nh(hig ehi vui (lua ma con n~u eao long åi qu6e trong eu~c ehi~n gay go ch6ng thlfe dAn. "KhUc (Iåu", "khuc giu-a", "khUe (luOi" gl eiing khOng tuang nhuqng. Lånh thg eua ta phåi nguy~n v~n (lai etai...

Tum n\lm tum

nl~u

BQn tre ngdi thanh vong tron, DAm tay I,i eh~ng I~n nhau thanh me)t tr\l eao. Vil-a ehdng nAm tay ehung vil-a håt: Tum n~m lum ni?u. Tay If. lay tien. D~ng liin. chilc dua. HQI lua ba bOng. An IrQm Irung ga. Bu-sa. bu-sfl. Con rdn. con rfl. Thi ra lay nlIy! CAu håt cMm dut ngay chc5 nAm tay nao thl etua tre e6 nåm tay (16 bi thua, phåi (lung ra e3ng cåe (lua khåc me)t vong rdi tro ehai I,i ti~p t\lC. Bai håt va tro chai nay n6i I~n Slf (loan k~t eua dAn ta (tum n\lm tum ni~u), mQi nguai g6p eOng g6p cua et! eh6ng I,i bQn gi~c cuop, va r6t cue)c bQn gi*c euop 'y ding bi loi m~t du e6 dn n'p nai etAu.

B't møl Ca-la-du: Hdi nha vån Blnh Nguy~n Le)e con sinh tien, ehung tOi (Il eii nhau ve tro chO'i nay. H6m ÅY anh em vAn gioi ehung tOi hQp nhau t,i nha in , cua anh Huynh Vån Lqi a b~n ChuO'ng DuO'ng. T6 Nguy~t Dlnh LAng V6n 34

vua thing cuc)c va lam anh bån bo c1jch. vo vien s.P tiem, mang vao eho Anh Blnh Nguy~n LQc eho bi~t, ehung tOi 800 vien thit bo ~ nh.u anh etå nghi~n euu ky, kMng th~y chai va etÅU låo. HOm (16 e6 m*t n6i mi!n Nam e6 tro ehai "BÅt mQi anh em toa so,n Tilu Thuyll ThLi­ Cå-Ia-du" nay; mi!n Trung eilng Båy (b(\ moi, xuÅt bån a Sai gon khOng e6, e6 th~ la a mi~n BÅe, do nAm 1960-1961 do Huynh NgQe ånh huang eua viee tranh thÅng D,i lam ehu nhiem). Anh Blnh giu-a eAe bQ I~e thoi xua. Nguy~n L(\c vua cho etång mc)t bai Anh Le VAn Truang nguoi mi!n tren båo Thui Nay v! ngudn g6e BÅc, tåe giå nhi~u ti~u thll~t lu.n Mi Lai eua dAn t(\e Vi~t, nhan c1! la c1! n~i ti~ng ngåy xua, (qua c10i til­ MQI Ira cha-i. mQI hinh dnh I~p IAu), n6i: "T6i khong nghe th~y e6 qu6c. Tro chO'i c16 nhu sau: tro ehai nåy a mi~n BÅe Viet Nam". Tre con ehia ra lam hai phe, vlI-eh TMm The Ha (m~t eåeh c1åy 2 nåm) ranh gioi tren sAn c1~t, rdi eå hai phe (leu hO to I~n eAu sau (ldy: "&11 m(Ji Ca-la-du. chdng khu MI m(Ji". Sau khi h6, cå hai phe eteu vuqt bi~n gioi sang vilng (lich et! bAt nguoi eua b~n kia v! lam dAn "nuoe mlnh". Tro chai cu di~n (li di~n Ill-i mAi nhu vG-y (le) me)t ti~ng c1dng hd thl me)t b~n chi con r~t It dån va Em ma IOng kinh Thånh ­ c1anh phåi etåu hang. ,Chang din xong hU'cmg IrlIm Trong tro chO'i nåy, suc m~nh Em I~ng d6a sen h~ng khOng phåi la ~u t6 duy nh~t ~ ChOng U'åp vao kinh Ph~1 tM thing ma chi~n thutt xem ra Ngay rdm chang ndm ddl

trQng y~u hO'n trong viee hO'n, th~a. G6i dlIu kinh Lien Hoa

Luc ehia phe, tre con eh,ia c1!u v! Chua nh~1 em xem I1

s6 luqng, nhung (luqe phep ehQn Mo; Iha-m lai Thlmh ca

Ilfa nguai eua phe minh. Slf ehQn Ilfa kMng cAn eu tren suc v6e rna Chua .nghieng mlnh Thånh giå

dlfa tren tinh thån ky lutt ctla cåc cå 6m em glIn vii IhU'cmg.

nhAn. Thuong thl m~i b~n, me)t ' Ph~1 v6y nU'åc canh dU'cmg

(lua be lanh Iqi tlf c1ung ra låm thu Chang sung h~n an I(le.

IAnh, va c1ua be thu linh ehi ehQn Tren gåc chuong vui vqi

(lua tre nao chiu ph\lc tung mlJng Em ddu Irå; lim ngoan

Iinh eua n6 ma thOi. Nhu vG-y b~n Chang quo cdng lam quan ,

nao eilng c6 (lua be nho, y~u ot va vill t~ng em ba; kr!

(lua cao lon, khoe mlJnh. Tlf nhi~n må th~ quån blnh thanh hlnh. 6i! Ddt Ph~t xa xam

Trong tlnh trlJng (16, tre con phåi Cåch ba ngan thl giåi

nght ra ehi~n thutt eho kMng th~ NU'åc Chua I~n Ihien dang

ehi trOng e4Y vao suc m~nh. G61 trlIn lam sao tåi!

Chi~n thu4t nay r~t c1an giån. Tho; håy ng~; xu6ng 4ay

CMng cho 3 c1ua khå khoe (li båt Ngdm dU'ung ngo; em r1

mc)t (lua rÅt khoe a b~n kia, hy sinh ve hQ em net may

cAe binh si ~u (lu6i, tha hd cho (l6i Ta chung dui dau bl.

phuO'ng bAt bao nhieu m*c ke. Cåc tu binh, thea uoe le, phåi trung . Chua. Ph~t d~u rQng lam

thånh vai ehu mO-i, va båt (luqe 3 til 1inh yeu nhU' tfn ngU'ung

binh khoe thl 3 til binh nay v! sau se Håy Irut VaD dui nhau

thanh suc m$nh båt nhu-ng quån NU'åc song Hdng vo 1U'Q'ng.

c1ich ~u han, c10i khi 1 chi~n si khoe bÅt (luqe tO-i 2 ehi~n si y~u b~n trdn mQng tu

ve hi?

em net may


a

que Trång Bang, Hy Ninh'thi n6i rång: "C6 th~ <16 la cUQc tranh <1Åu lÅn dån dån mQi (thi~u so) cY yung phia . båc mi~n Nam". Anh To Nguy~t Dlnh (cung <1a mÅt) va chung toi thl · can CU , vao ti~ng "ch<Sng khu" la ti~ng mi~n Nam, cho rAng tro chO'i "Båt mQi ·Ca-Ia­ du" phåi la chO'i cua tre con mi~n Nam. Anh Blnh Nguyen LQc vlln khong <1ang y..Rai thl 800 vien thjt bo bay mÅt, cå ch\lc chai bia cung tieu 'rna vÅn <1~ vlln chua nga ngu. Khi anh Blnh Nguyen LQc sang Hoa ky, chung toi c6 n6i chuy~n <1ien tho~i v&i nhau hang tuån. NhAc I~i chuy~n nay, anh LQc cu&i hl hi, n6i: "MQi Ca-la-du chåc lå mÅY vien thjt bo må mlnh <1a båt h~t <16 ch& gl"". ' . Cho ~n ngåy nay, ngu&i vi~t bai nay <1a 72 tu<Si, v~n chua bi~t ro tro chO'i "Båt mQi Ca-Ia-du" xuÅt xu tu mi~n nao cua Viet Nam. Mong <1U'qc <1Qc giå hi~u bi~t han chi giao.

T{ip tam vong,

Chj Idy ehang,

Em do va.

Chj an ca.

Em mut xuang.

Chj ndm giu&ng,

Em ndm ddt.

Chj hup m{it.

Em Uem ve.

Chfan che.

Em liim bat.

Chj coi håt,

Em vd' tay.

Chj mang giay,

Em ehOn ddt.

Chj hanh khdt,

Em xo ti~n.

Chj di thuy~n,

Em di b9.

Chj keo gd',

Em Iqp nha.

Chj trang ca,

Em trang bi,

. Chj tudi Ty.

Em tud; Thon.

Chj tudi Dan,

Em tudi Mro.

Chj keo kro,

Em ndu duo-ng.

Chj trang tham,

Em trang kh6m.

Chj d{lo x6m.

Em eoi nho.

Chj tho- cha.

Em nuoi me.

Chj trang hr, .

Em trang hanh.

Chj dl danh,

Em nieh Mt.

Chj dånh cMt.

Em la lang.

Chj dao hang.

Em chun tu6t ...

Bic kim thang: Vao nhung <1em trang sang, cac em quåy quån I~i, mlH t6p chung ba b6n em, nåm tay nhau thanh vang tron, rai xoay ngu&i I~i, chan trai xo r~ Illnnhau, sau <16 buong tay, vua vl) tay vua nhåy co co bAng chan phåi, mi~ng hat nhjp nhAng. N~u em nao te la thua, phåi cong I§n luqt cac em kia ho~c bj bung vao tai. Bai håt nhu sau: Bile kim thang ca lang bi rq. C(jt ,qua keo la keo qua c(jt. Chu ban dau qua eau rna te, Chu ban ich do I{li lam chi. Con le le dånh tr6ng thdi ken. Con b,m bjp thdi ti/ ti le to le... T~p tim vong: Day lå mQt <1i~u håt <1O'n giån. Hai em ngai <16i m~t, vua håt vua vi) tay. Cau <1åu: m5i em tl!' vi) tay; cau hai: tay m~t em nay vi) treo qua tay m~t em kia; cau ba: ml)i em tl!' vi); cau ttr; tay trai em nay vl) qua tay tråi em kia. Va cu th~ ti~p t\lc.

Ngoai cåc tro chO'i k~ tren,. tre con mi~n Nam con c6 nhu-ng båL <1ang dao rÅt d! thuO'ng nhu båi Con ehim manh manh, båi Ong gia

6ng quh duo-ng mUO'ng... .

sAc thåi van hoå bång bl}.c khAp nO'i trong van chuO'ng blnh dån Viet Nam. Nhihlg cau ca dao, <16ng dao; nhung bai håt, cau ho, tro ChO'f tre em... <1a g6p ph§n råt I&n trong viec trang "cay van hoå" nu&c ta .

a

IAng Van 35


thO'l-t tien, chång phåi vi Sl!' phO'i må coi long gn m~t cua c6 Dung då låm t6i thlch thu truy~n ngAn Say trang cua Ng6 Nguy~n Dung. T6i ng!,tc nhien thlch thu vi trong truy~n nåy nhå van då ch!,tm t6i, då md xe cåi "nhip tho-i sinh chuy!n mua" cua con nguo-i. Hlnh nhu å håi ngo!,ti, c6 rÅt it nhå van båy to thån ph~n nguo-i Viet v6i nhlfng ni~m sinh thu gAn li~n nhu cdu sinh thåi trong m6i li~n h~ v6i khi ll!'c thåi åm cua vu tn,l. Vi v~y sau khi dQc Say trang, t6i h!t suc chu y dQc van NND. T6i yeu chång Du vå nång Evi cua anh trong Trang tren sang Hang. Vå ben mQt 6 cua lång qu~n cua chlnh cuc)c dO-i minh, hinh nhu t6i cung dA c6 nai ng~m ngui "V(lt va trong

Ke Hanh

Huang

Bang Hoang

Trang Nhung Ch6n

Tam Tinh U- uOn

tuy-but v~ mQt s6 truy~n ngån cua Ngo Nguyen Diing

Diing Van

ccm s6t fu-ung tam day vo, rå ru-Q'i. mft nhoai. vdt ngu-o-i ben khung cva ngan chia qua khll vuf th/(c t{li. trong va ngoai. khd dau va h{lnh phuc..... gi6ng nhu nhån v4t Du trong Cu6i nom 15 eva hrn. Då vi thu nht1ng bOn tay nfn f(lng Thao thllc su-ung trea mu6n noi m(>tfo-i RO'i ",mg xu6ng vtIn im dmh trde 6n Trai qua mua nfu ng/(c la phOn van

Thuo-rig Quån RÅt c6 th! nhlfng do!,tn thO' trlch dA khi!n t6i cåm thÅY cåi chÅt thO' xa x6t, hoang vu må rÅt dl)i con nguo-i, rÅt dai hoang vu trong Cai eMt eua bdy ve lång m(1n. Vå hlnh nhu cåi na IIrc ph",c sinh cho mc)t "di vang vua qua dO-i", cho "nhlfng ni~m mÅt måt c6 th4,t trong tårn hdn" cua nhlfng thån ph4n xa xu nO'i NND då låm t6i c6 y nghi lå hliu h~t cåc nhån v4t trong vån xu6i cua anh d~u lå nhlfng ke hånh huO'ng bAng hoång trong ch6n tårn tlnh u u&n cua chlnh mlnh. T6i kh6ng dQc NND mQt cåch tulin tl!' vi toi bi~t anh hai mUQn. Vi~c dQc cua t6i lå Sl!' ll!'a chQn 1l!' nhi~n tl!' do, lå giÅc rna chqt d~n, lå ngAu hung kh6 ghim khåi ngudn til' tårn thuc. T6i dQc hai t4p Dong cht1 tåm tinh vå Mu-o-i hai hoa cue sau

llmg Van 36

khi då dQcvåi truy~n anh dang tren Ung Van glin dåy. Gi6ng nhu mQt dua be buec våo khu VU'o-n nhi~u cåy c6i hoa quå, toi SO-, t6i håi v~ t6i n!m ngay tAp Il!' nhlfng thu c6 måu sAc hinh thu gåy Ån tuqng vå ,kheu gqi nhåt. Khong thea thu tl!' ml,lc l",c, truy~n nåo c6 nhan d~ gqi cåm

ho~c

c6 ve lå l!,t lå t6i dQc tru6c.

Hån lå khelng phåi chi rieng t6i nMn ra Sl!' tinh t! tåi hoa cua anh trong nhlfng truy~n må dO-i s6ng ' duqc cåm nh~n chu y~u bai cåc em. T6i då mim cuoi thu vi khi thÅy be An (Vi mtJt mua xuan nam xu-a) mO'


hd nh~n ra nhung u~n khue trong th~ gi&i tinh cam etla ngu&i lan:

"Ba va di Mai qmg ly m(1nh quå, . rU"Q'U åo chong chlmh ro-t thlmh v?t tren tdm khan bOn trdng mu6t. Ba Mp tdp giu cl) tay di Mai cha ruQ'u khoi s6ng sånh. Mtlt thoång th~t nhanh, An tMy {mh mdt må chau l(1i. Ba ",tt tay ve vQi vang, di Mai lu6ng cu6ng ngai xu6ng gM .quay sang qmg vo-i ly nuo-c cam An cam · tren tay Nhå van <1ii he md- m6i ~n H.

tinh bAng eåi nhinetla tre tha hay lå bAng ngoi but tinh t~? Slf u-ng xu- <1iSm tinh, <1§y ly tri va rilt van hoa etla vq ehdng Thu-e­ Khanh sau ly hon (Nhung vi sao) r6t eUQe <1ii ehång mang I~i eho toi cam xue yen binh nao vS s6 ph~n etla be Vi. Toi <1ii qua bi~t nhung giQt I~ etla ngu&i cha <1an <1Qe truae <1a <1anh qua tay etla <1inh m~nh, nhung e6 le eai du vang xe long nhilt <1uqe b~t ra tu nhtrng ea'u van eu6i eung etla thien truy~n: "Hai

cha con ch(1y lang xang, mi?ng khong ngo-t gQi: Mi mi O'i.. me..eo me..eo ... Nhitng vi sao tren trui eaa vOn im l(1ng nhin xu6ng. C6 ti~ng keu cua mrt loai thu mdt chu vang len y~u o-t tu b",i r~m gan å6... " Chång phai eho tai bay gi& toi mai nghi tai nhung ai trong s6 ehung ta <1ii va se la "n{ln nhfm cua

mtlt chu nghia, mtlt åuo-ng Mi chinh tri sai lam ': Bd-i v~y, eai thai hai t~e trong bu6i <1§u <1&i 14 tu6i etla be Thao trong Nh~1 ky cu6i nam , eling nhu tam tud-ng ilu tha etlå be Tårn va ehu D~t trong Ndng åa tan tren cay kim vii <1ii lam toi phai ti~p tt.Je nghi tai ehu <1S n;,tn rihan va tQi ph;,tm mQt eaeh xa x6t, kinh hoang. Va khong ehi nhu v~y, Bong cue trdng vai dong ehu ngu~eh ngo;,tc, ngQng nghiu Ctla be Thai trong truy~n ngAn eung ten cung vai m6n qua ~~ng m~ nhån lue xuån sang ctla be Ly trong Mai cai t6c r6i <1ii <1~y toi tai nl)i xuc <1Qng khong th~ ghim nen. R6i <1ay <14m tre tha ti n;,tn se lan. Nhung ai se la . ngu&i dam lily cUQc <1ai minh bAc diu ti~p n6i vuqt qua VlfC thåm h~n thu trong xu sd- 6m gay xa xac? Toi

trån trQng Slf to b§y <1am thåm <1on Mu nhung tårn tud-ng ilu tha . hai ngo;,ti ctla NND, bd-i vi han luc nao het, nuae mAt, nt.J eu&i etla tre tha VN, du la d- <1åu, eling e6 mQt khi Ilfe nhi~m m§u khi~n eae ehinh khaeh nay sinh nhung u-ng xu- khon ngoan... N~u chi <1Qe nhung truy~n ngån <1Am thAm tinh te da NND viet ve tre nho va tu6i tha etla ' anh thi ngu&i ta se d~ e6 cam giåe: anh thui)e lo;,ti nha van muOn <1u-ng ngoåi mQi y thu-e h~. Co lue toi <1ii ehqt thoang e6 y nghi: anh la ngu&i tan <16ng J.P.Sartre. Anh eling eho rang: Ngu&i tri thu-e khong th~ ehi dlfa vao mQt Y thue h~ nao nhåt <1inh. Mu6n lam nha van theo eåi nghia lam mQt ngu&i tlf, do thi phai vuqt ra khoi giai eilp minh va mQi giai eilp. Song thlfe ra thl "Ngay nay,

truae va sau nam 1945, Slf "xu6ng

thuy6n" etla quån nhån VNCH

truae va sau 1975. Anh l;,ti eang xa

l;,t vai Slf "xu6ng thuyen" trong tu

th~ mQt lao <1Qng xuilt kh~u hay

mQt tu&ng nhan. DQe nhung thien

truy~n <1~m <1a dnh t4' thu~t da

NND, toi eang nghi t&i Slf "xuOng

thuySn" khae nhau etla eae van

ngh~ si VN trong the ky <1§y s4t va

. mau nay, t6i eang nh~n ra Slf quån qu;,ti bi trang va thåm kh6e etla thån ph~n dån tQe. Anh <1å k~ ehån thanh bAng ngo i thu nhilt: "B~n Tre

Mo Cay da tung ndi ti~ng la xucua Vift ctlng, bi quan thdo Irien mi-en. C6 Ihl vi le å6 ma ba toi binh phe åich ro r?l. Toi c6 mtll nguui cha thien td. NhO toi chia lam hai phe. Dåm dan ong, ph", nu san san tu tuan trO- len åeu mang n(1ng dau 6c phdn chi~n 'an cO'm qu6c gia, Ihu ma Ctlng sdn '.. Con dåm con nit Mi li Ihi linh thiIn qu6c gia cao dt)". "Trang khi ddt nuo-c tan hoang vi chinh chi~n, toi O- Sai gon vHn phe phiYn' s6ng. Chl an ;'Qc. Cu6i tuan thea ååm b{1n thui thuQ'ng åi båt ph6 xem xi-ne ho(1c di nhdy dam I~u"... (Nhung ky nijm xanh). C6

mQi van ngh? si åeu bi åay xu6ng cåi thuyen thui å(1i cua hQ. HQ phdi Mm bling ma chiu v~y, du hQ c6 cha rdng con thuyen dy tanh ngom mui 'cå, rdng bQn cai tu O- tren Ihuyen quå nhieu, va l? hO'n nita la con Ihuyen bi l(1c huo-ng. ChUng ta åang O- giua å{li duO'ng. Van ngh? si lue dong tlf thu~t etla anh e6 ve <1ua <1ua teu t~u nhung <1~m mui ehua ciing nhu mQi nguo-i, phdi Mt tay ­ chat: '~ThOnh thu CUtlC chidn tranh vao måi cheo khi å~n IUQ't hQ, cheo y thuc h? trang gia åinh toi chl am 1 . ma rån åung ch~t g",c, nghia la c6 thl s6ng ma ti~p t",c sång tåc". (A. chåy, chua va se khOng baD gid­ Camus, Su n1?nh van ngh? hi?n nd': .. "Sau nay, luc nuo-c mdl, phe å{1i). ta tO'i bui hoa la, dich con 'd",' phe ' , Du&ng nhu NND eling <1ii "bi la ve tham nhO. Toi SQ' quå, toi ma <1ity xu6ng eai thuySn th&i <1;,ti" ve cMc bi phe dich thu thi?t ... Mt bAng ehuy~n xuilt ngo;,ti sang Tay bo b6t ba b6n bua': Phåi ehång , DU-c du hQe lue anh mai 19 tu6i. eUQe ehien tranh y thu-e h~ <11 th~m Anh sam e6 y mu6n "thich s6ng d­ mQt nai con ngu&i e6 <1uqc eai tlf do t6i thi~u: s6ng theo y mlnh!" Toi eling khong quen rAng eung th&i va khåe th&i vai anh e6 dit nhiSu van ngh~ si eling <1ii bi <1ity xu6ng eai thuySn th&i <1~i etla minh, song ml)i ngu&i ml)i khae va ml)i the h~ eling ehång gi6ng nhau. NND kh6ng bi <1ity xu6ng "cai thuySn th&i <1;,ti" da anh nhu mQt thuyen nhån ho~e nhu 'mQt ng\le si. Slf "xu6ng thuySn" etla anh eling ehång gi6ng slf "xu6ng thuy6n" etla, bi) <1i)i CS

thilu qua såu <1~m vao <1ai s6ng gia <1lnh anh, <1ai s6ngtåm h6n anh eåi <1Qe tO phån ly, ehia e4t va nga Vlfe etla n6?

l

'CO nhung lue NND to båy tårn

tlnh etla nguai Vi~t ti n;,tn bAng eåi

nhln etla mQt Ythue h~ ro r~t. Rilt it

khi ngoi but eua anh khong thuQe

hån v6 mQt Yh~ nao. Tårn tlnh cac

nhan v~t trong Mua xuan xuoi nam

va Ben kia rung chåt chua nhltng

ug n ue <1au bu6n ve the Slf. Cåi ly do

<1å lam cho em gåi ctla Nghia bi milt

Ung Van 37


tri tMt lå dau long. Ngu&i thl «n nåu "trong trilt ly nhO Ph~t ': ngu&i thl "de nen tu tuung ndi./ofln bdng thi ca ", ngu&i thl "cå dai bO'i 19i

trong nhilng åo m9ng chfnh tri tlf suy': ngu&i thl mu6n "gop m9t tilng noi VaD CU9C ddi khang cM d9 c9ng sån vi phuung di;n van h(Jc ". T6i tåm c:1Ac mOt cuOc hoå giåi han lå mOt cuOc d6i khång bAng vAn hQc. Tuy v~y nhifng y tuang cua Lam (Mua xuan xuai nam) c:1å låm t6i vua cåm dQng vua u buOn:

"Chang Clfa quQy trong y nghiphåi gop suc vao Irong ding CU9C quang phlelC l{li que huO'ng, duO-i blil cu hlnh thuc nao: m9t chilc la mlelc lam phOn bOn cho dfli Ihu xanh tuO'i, m9t gi(Jt nuo-c gop Ih2m cho thanh Ir~n mua monsum sau mua ndng h{ln. ChOng ding chång Iu chdi la gi(Jt mau truyin vao Ihan tht que nha dang I~ng 11 gi8y cMt vi hao mon sinh IIfC ". C6 hai y~m th~ vå bi quan quå kh6ng? Que nhå "giAy ch~t" låm sao c:1uQ'c? Dli trong long ngu&i Viet vAn con d6 nhifng h~n thli chua vai, nhung que nhå chung ta "ch~t" låm sao c:1uQ'c khi må con c6 bi~t bao ngu&i Viet lu6n n~ng lang v&i bISn ph~n vå tråch nhiem låm ngu&i, khi må con c6 bi~t bao ngu&i Viet ti n~n håi ngo~i hång ngay \:lang gi& "huo-ng

a

vi ph{a que huO'ng mu khO'i r(Ji keu len mQt tilng thåm nilo" (O dem)?

Ay lå chua k~ t&i nhifng ngu&i Viet c:1ang phåi s6ng giå lång nhu cam c:1i~c c:1~ tim va giif cho mlnh mOt cha "ti n~n" ngay tren que huang mlnh! C6

I~

v&i Ngo Nguyen Dung, tho~t c:1hu vi~t lå mOt dam me, lå ~ thåo gcj nhifng 'n uc, la ~ tam SlJ' v&i ngu&i kh6ng quen, la ~ bÅc chu giao cåm våi ngu&i xa I~; nhung sau d6 vi~t kh6ng phåi chi ~ giåi toa nhifng Itn uc cå th~ nifa. Trong nhifng cuOc hanh huang ve di vång c:1&i s6ng, trong nhifng Ihn ph\1c hi~n nhifng ky niem xanh, nhifng ky niem c:1en, toi nMn ra cåi na llJ'c to bAy b~o )jet cua nhA vAn. Anh mu6n phai må c:1a chi!u c:1a dien cåi t6i phuc t~p cua con ngu&i

Lang Van 38

v&i nhifng d\1c vQng cUc5ng nhi~t Am i cua n6 trong mOt xung dOt thu&ng hAng v&i cåi Sieu Ngi (le surmoi) cua chlnh n6, nhAm mang I~i nhifng kinh nghiem ung xu tAm tlnh v&i hy vQng ma ra nhifng khu6n cua tAm linh bl1t c:10ng. Båi th~ ngoi bUt anh thu&ng xuyen na llJ'c to båy vå mlS xe nhifng suång khlS sau kln nhÅt, nhifng buOn vui u u'n nhÅt cua tårn hOn ngu&i Viet ti n~n. Vå c6 l'! tir na llJ'c I&n lao ÅY, anh då c6, nhifng thien truyen ngAn tårn ly khå c:1~c sAc. M6i quan he nAng mua bÅt chQ't cua Du v&i Lisa cling v&i nhifng åm ånh rieng tu cua hQ trong Soi vung ky uc lå SlJ' båy to cMn thånh må kh6c liet cua nhå vAn. Cåi can b~nh lang thang c6 chu c:1fch cua nhån v~t Tråc trong Muai lam thOng gieng duo-ng nhu lå mOt can

ng6u hung Tru vi, lay khep cdng

Vai ng(Jn la phong rO'i

Chao qua va am v{mg

Chuong chiiu Ihu xa khO'i.

Nuo-c non mu suung khoi

U$i ve xa bill bao

Cui d~u nghe tilc nudi

Que nguai, nghe hu hao.

Dem xa rung suung d(Jng

Bong nai vang Mt hiu

Chu mQI mua trang mQng

Ben sudi rung hoang /ieu.

May bay mua lau bflC

May bay trui Hoa Lu

Umg ai nghe XQO xlic

May trai XUQ tuO'ng tu.

Nghieng qua tlnh Iilthu

BOng ram ngay du thO'

Thå hoa vao hO'i gio

Vang bay Iheo tilng tO'.

s6t tam th~n., Våo ngåy Nguy!n tieu, Tråc trå I~i du'ng cån phong s6 7 ÅY, ~ ,rOi g~p I~i c:1ung cåi ngu&i con gåi giang hO c:1hu tien c:1i c:1ua anh vao nhifng cUQc nhåu nåt g6i chån, ~ rOi thåm I~i nhifng ngu&i , b~n ma anh 4å thåm vao c:1ung ngay nay nAm tm&c. SlJ' lang thang cua Tråc c6 ve benh ho~n khi ngu&i VQ' yeu cua anh c:1ang phÅp phorig c:1Q'i anh ve. Song nhifng ai då tung c6 gAng IÅp c:1hy cåi khoång tr6ng huy~n bl, toang hoåc å ngay trong tAm linh mlnh thl s~ hi~u c6 gAng cua Tråc nhAm t~o tåc mQt gAn b6 v&i viing dl1~ mai bång nhifng ky niem I1y thlJ'c quå lå mOt c6 gAng "cåm c:10ng va bi thåm" nhu Nguy!n MQng Giåc c:1å nh~n xet. C6 th~ nhi~u ngu&i cho rAng Tren da thit mua xuan va Dong l{li

Qua sang nguai mO-i bilt Bu(Jn sao tilng g(Ji do Co sao, nguai mO-i bilt Bu(Jn sao dem xu xa. M9t khung trm trang l{lnh Hai coi IOng xa nhau B2n cuai khua khanh khOch B2n cuai, nlel xlic XO'. Kilm cung ngay biln d9ng Cdt VaD trong day ruung Bt5ng m91 chieu, lanh l{lnh Ngo lui trong gio suung. Ao bOo xua nhOn nIp Nghe nhu v8n tholing mui Ddl bleli, bu(Jn hOng Mc Ngay rong ra nguQ'c xuai. Thai gian di biin bi;1 Giay phut chdng quay vi Bo quen ngoai co bilc MQt mua dang le the.

Trang vang xua nga ngQ' Soi bu(Jn ben hang eau Chiiu phuung xa chQ't nhO­

NhO- cau hO nom ca Theo gio di ve dau. Bong co trdng qua sang

Vul qua, va bO ngO

phan thinh Dung bln håi menh mang.


gium loi c/mh etla sau cung la ehuy~n ehå e6 gi! Båi le O- 116 hinh nhu khang e6 e6t truy~ n ,' nhung l1~t bi~n gay eÅn eling khang rna ehi e6 nhung ti~ng keu åm thåm, nhung gao thet åm thåm eua tårn han con ngu&i. Vai tai, <16 la hai truy~n ngån tårn ly rÅt thu ~j vi hinh nhu chung <1a ch!,lm tai nhung vung s6ng d~ng va linh mAn eua ti~m thu-e va va thu-e con ng'u&i. Hanh huang eung vai Du va Lisa , dng vai Tråe, vai Thuån vai HAng va Khoa trong tårn tu u u~n eua hQ, ta i e6 eåm tuång nha van khang I1jnh eÅt ti~ng n6i l1!,li di~n eho m~t y thu-e h~ nao, anh 'tlT do truae yeu eåu tu anh d~ ra: anh vi~t eåi rna anh ~u6n vi~t. . " Thui gian lieu huy, lri nhO- giu gin" <16 la cåi ehu <1~ rna nhå van Marcel Proust (1871-1922) <1a neu ra trong b~ ti~u thuyet Di lim Ihui gian dii mdl (A la Recherche du Temps Perdu). Con Nga Nguyen Dling ehua bao gi& <1ånh mÅt que huang, va ehång ai e6 th~ lam mÅt' n5i que huang da anh. Chi e6 <1i~u, ehång phåi ehi e6 th&i gian mai c6 sU-c m!,lnh tieu huy. Cåi tieu huy th&i gian l!,li la khong gian. Ma Nga Nguyen Dling thi <1a s6ng o­ Tåy DU-c låu tai mu-e du&ng nhu n6

,

<1a thanh m~t que hu ang thu-hai trinh tlT tuang d6i thea "th&i gian bi~n nien", tai cang thÅy'ro eåi nhin eua anh. Anh khang chi phåi ch6ng trå sU-c tieu huy cua th&i gian, anh cua nha van ngay cång sau rQng han va eåi ve m~t tråm luan Dong con phåt eh6ng trå l!,li eå sU-c tieu huy da khang gian kia'n5a ~ ph \le A trong van chuang anh ngåy cång hi~n nhung Hinh b6ng ca, nhung hi~n ra ro rang. Nhung l1åm chåy Ao ca sdu, nhung tårn tinh, tårn ånh khong mau, nhung giQt I~ tM nh\lc eua que huang. Cåi huy!n tuo-ng: phån uÅt, nhung giQt nuac mAt thlin Kim Quy <1a <1ao <1Åt tu- Ha hi~m hoi da h!,lnh phuc hi~m hoi, Guam ra Thåi Binh Du ang tim nhung quAn qu~i day du-t v~ than <1u&ng va Nam, nSi l!,li tim <1u&ng ra ph~n luu l!,lc, luu vong cua cac nhån bi~n l1uqc nhin nh~n nhu <1i~m Iinh v~t trong truy~n anh då låm toi u-ng båo truae vi!n eånh vuqt bi~n' thanh thån rna nghi: trong van tim tlT do cua dån Vi~t twng Cau chuang, anh la ke an hanh! Vå <1oi chuy?n cua Ihdy Huung Quån tMt khi toi eu- ban khoan chång hi~u <1Qc giå trong nuac cU dQc anh la nhu-e nh6i va ciing th~t la d! thuang. Phåi chång <16 la m~t SlT . duqc bao nhieu? Phåi chang anh th~t trong tam tuo-ng ngu&i Vi~t tj eling ' thich eau nay cua Nietsehe: n!,ln, lå li~u thu6c an thån ky di~u "Cai Toi cua mJi nguui v8n lIn gidu cho nhung ki~p s6ng tha huang tj ky vo-i chlnh Mn la: Irong Idt cå nhung cai mo Iru vang Ihi vang mo n!,ln nai xu- ngu&i? Nhung m~t nguui la mang Irong hån IhOn la cai khåc, cåi huy!n tuo-ng Åy eling bi~u cu6i cung elin khai qU~1 "! Cho nen I~ mQt SlT th~t tåm dnh eåm <1Qng: anh luan luon e6 <1am me phai mO­ bÅt chÅp mQi dåu b~, ngu&i Vi~t se chång bao gi& chju lang quen va to bay va thåm hi~m vao the giai <1ånh mÅt thån Iinh eua minh. Va tinh thån cua eå nhan. ChQ't nhien toi c6 y nghi, trong nhung truy~n m~t <1i~u nua theo cach nghi eua tai, cai huy!n tuo-ng Åy lå SlT bi~u IQ ngån gån day: Say Irang, Trang tren eåi thån ph~n ly tån, eåi thån ph4n song , Hlmg, du&ng nhu Ngo "giQt l~ xe nam xe båy" cua ngu&i Nguyen Dling <1å båt <1åu eÅt I&i du Vi~t duang d!,li. nguy~n: Hay mO- gium toi etla tai vo eung! , Cång xåu chuai eae truy~n ngån Thi~n hQc khuyen ta: cåm dau cua Ngo Nguyen Dling l!,li thea m~t u-ng <16. Ung dau hanh d6. Du-ng quå sam, ciing du-ng qua mu(>n. Djch hQc båo rAng: Kh! IlTc trong mai con ngu&i du&ng nhu cilng gi6ng kh! IlTc trong cåc loai hoa, d6 la k!t tinh cua kh! IlTc Thai duang ,vå cling la k!t tinh cua mQi kh! IlTc bao quanh m~t tr&i, m~t trang, tråi c1Åt va cå vii tr\l tuy~n nua. M~i m(>t tårn hand~u c6 m(>t nhjp s6ng rieng tu va di~u kh6 khan la du-ng s6ng lai nhip vai Thien, vai Dia va vai Nhån. Theo cåch nhin huy~n vi thi con ngu&i ta <1ang buae vao th&i ky chuy~n <15i ClTC m~nh v~ tårn thu-c. Toi tin rAng Ngo Nguyen Dilng se tlT må ra <1uqc cho minh cai cånh ctla tai vo eung khi rna anh luon luon thanh th~t va can dåm la ke hånh huang bang hoang trong nhung eh6n tårn tinh u u~n cua tMn ph~n cOn ngu&i, •

lAng Van 39


·tua-ng kh6ng ve kjp dåm tang må. Di~n tfn eua ehj Hoa gu-i I~n Såi gon gkn hai ngåy mai tai. Nh4n duqe tin dll, Tua-ng xin 6ng bku nghi ba ngåy, tue t6e eh~y ra b~n x~ do li,le tinh mua ve "e My Tho. Tu d6 v~ Mo Cåy bAng dua-ng bl') phåi qua hai ehuy~n båe. Chj Hoa khuy~n Tua-ng n~n di do vi dua-ng bl') dfO nåy bÅt an. Trua, dong Tien Giang loå nång. Tuang deo kinh måt I~n måt, ng~i co thAn trong ehuy~n do kfn ngua-i, thli vå quang gånh, nghi ngqi lan man. DA IAu lAm ehång kh6ng ve thåm qu~, C(lng hi~m khi thu til thåm hoi. M~i nåm hai Ikn, våo djp ~t vå ngåy gi~ ngo~i, Tua-ng mai gcri ti~n vå m~t . phong thu thåm hoi sue khoe må eung bå con lång x6m. Tlnh rul')t thjt hAng nåm rl.!'e I~n hai lb rOi tAt ngum vi nMng b4n bju muu sinh. Tua-ng lå di!n vi~n phV eua gånh Chi~u Ouang, trv thua-ng xuy~n t~i dlnh Hung Hoå gknehq Da-kao. Tu ngåy bo xu I~n Sai gon låm ån, Tua-ng e6 eåm tucrng mlnh lå ta- giÅY ben Iu-a, ehåy dkn. Nhllng r~o rl.!'e dam m~, long them khåt dung gi Ila ånh den sån khÅu bj hia tha-i gian d6t eh4m, tu tu hoå tro. Tu b~n do, Tua-ng di xe lam ve nhå må. Tai nai, thÅy nhå tr6ng tråi, ehi con dua ehåu cr IQ-i eoi nhå, Tua-ng bi~t dil tr!. Chång vÅt hånh ly xu6ng dÅt, tÅt tå theo ehåu ra ncii hQ- huy~t. Nång nhu thi~u d6t. BVi qdn theo tung buae h6i hå. Toan thAn Tua-ng n6ng Mm hÅp, ran rqn nhu kim ehåm. ei hai tai månh dÅt huang hoa lue l! vua xong, quan tåi dil duqe h~ xu6ng long dÅt. Ti~ng tvng kinh trltm deu eua nhå su råi ra-i r~e våo kh6ng gian kM eung. ThÅy Tua-ng, våi ba ngua-i dån ba kh6e nue I~n. TÅt eå eung luqt quay I~i nhln ehång, dua con duy nhÅt eua gia dlnh. DI Ba nåm tay Tuang, nuae måt rån rva: . - Tra-i ai, sao ehåu ve tr! quå vb? Xong h~t tran r~i. Th6i, quy xu6ng IQ-Y må ba IQ-Y di! Våi ngua-i khåe I~n ti~ng nhåe: - Con nha khÅn nguy~n eho LAng Van 40

Nhung Dam Chay

Khong Mau

Ngo Nguyen Diing Ttng Vu Th~ Dung


vong linh må s6m si~u thoåt. - Nhang <1au? C6 <1ua nao <1ua cho thång Tu&ng ba cQng nhang! - Con ao so, khan tang mla. Sao rna tr\li hli vh ne! .Tu&ng m~c åo vo, ngu&i, quån nhanh giåi khan trång quanh trån, run run <16n IÅY ba cay nhang ngut kh6i tu tay mQt thi~u ph\! c6 guO'ng m~t than quen. . - Chao c~u Tu&ng. Qua man nu<Yc måt, Tu&ng nh~n ra ngu&i <1ang <1ung tm6c m~t chang lå chi Nam LVa, ngu&i <1an bå hång x6m ngåy xua thu&ng sang nhå chång phV hQ' chuy~n b~p ouc våo nhllng ng~y gia quåi, ~t nhåt. Coi long chång <1Qt ngQt b6c lita. Mui nhang IAn v6i mui huO'ng <16ng rUQng ngai ngåi, ti~ng than kb6c ti t~ vå ti~ng t\lng ni~m ~ a tu6i I~n trang giåy h6n chång nhllng hinh b6ng tuang4å qua <1&i må vAn con nguy~n 46 nhu v~t s~o tr~n thån. , Tu&ng quy svp xu6ng chån ca quan' nåm sau b~n du6i, nu6c måt b~t ra d~p tåt nhllng ngQn lita vua dÅy. Chang nghi t6i khuon m~t må hi~n h~u qua khoe nhin th&i thO' Åu. Nhllng s6m mai con u suO'ng, cMng theo må ra chQ' lang nh6m ngay cu6i nåm. Dong song nu6c IQ' chen kin ghe xu6ng til' nhieu nO'i <16 v~ . Nhung chvp <1en d§u chua tåt, ua vang trong bai n~ng non. Am thanh r§m r~p, d6n d~p til' <1åy sau quå khu cu6n cUQn theo nhau trO­ lc;\i. V~t s~o cua que huO'ng nU-a yeu . nita ghet bl)ng råch to~c, ua dang måu sinh quån ... Tu&ng cåm nhang vo binh, <1ung d~y. C6 giQng h6i sau lung: - Mc <1Åt thåy xu6ng huy~t <1i chåu! Tu&ng v6c ba nåm <1Åt nem xu6ng mQ må, lang binh thån trO­ I~i. Chang thåy ben v6ng <1Åt m6i <1åo vai canh måc ca b~p di, låm tårn <1Åt, nhung vAn c6 VU'O'n I~n vai canh bOng rl!c dm trong bVi nång. Til' <16 cho ~n luc c§m binh nhang theo <1oan ngu&i <1ua <1åm ve I~i nhå, tårn h6n Tu&ng r6i bai 10' litng giifa nhi~u cMng th&i gian. Chang

nhu con cå t6i mua trang I~n , til' bi~n tim v~ song la nO'i mO- må t chåo <1&i. Sinh, ra bi~n, s6ng, ' v~ song truy~n gi6ng va ch~t t~i <16. Cåi vong <1&i nhih bi~n <1Qng khong vi mQt nguyen nhan hay mvc 4ich nåo. Chi <1O'n giån c6 vh rna horn nay, v~ que <1ua rna t6i nO'i an nghi sau cung, Tu&ng m6i c6 dip suy gAm. , Doan ngu&i t6i nhå lue nång <1å sAm måu. Bong cay tm6c cita <1å phu ngoi nhå thåp. Vai con ngang d~o chO'i tm6c hang ba lot g~ch tåu mÅp mo . Di Ba khoåt tay c:tu6i b§y ngang ra vu&n sau, ' len ti~ng mai nhå SU' cung bå con than quy~n våo nhå dung cO'm chi!u. Bila cO'm chay . <1~m b~c, I~t vi trong mi~ng Tu&ng. Nhi!u ngu&i båo khong <16i, ra nhå tm6c ng6i tren bQ ngl!a u6 0 g trå an bånh, tro chuy~n nho nho. Tu&ng ng6i c~nh nhå su ben mam cO'm trong chåi b~p thoång gi6. Li'i ngang khi nåy IÅp 16 ' rvt re ben nglJ,ch cita. Cori ch6 6m hinh nhu nh6 chu, t6i cup <1uoi qUÅn våo chån di Bå, <1h ng~ng I~n cha <1Q'i. Tu&ng mui long nMn ra tinh båt bi~n cua th&i gian. MQi v~t nO'i nay vAn y nhu tm6c <16 nhieu nåm. VAn hoa lo <1åt nung nåm trong g6c b~p. TÅm phån gl) lå nO'i må thu&ng ng6i co mQt chån I~t giå, cu6n goi, giå <1~u phQng hay xay thinh. () cita dAn ra nhå tårn b~n ao nu6c ClJ,n vAn <16ng khung tÅrn ånh vu&n sau trong ky uc Tu&ng: mQt khoånh nu6c I~ng, vai thån dll'a triu cånh, mo <1Åt xåm, mQt ph!n mai nhå tårn ' IQ'p lå ch!m kho kh6c. Cå huO'ng b~p nhå må vAn <1~m <1å nguyen v~n trong khu6u giåc chång. Tu&ng cÅt tieng: - Nha minh vAn y v~y . Di Ba nO- nv cu&i hien: - Til' h6i chåu len Såi gan lam an, må va di <1au c6 såm sita gi nhi~u. Du an lå vui r6i. L&i n6i nghe nhu tråch moc. Ttr&ng mim w&i, khong <1åp. Nhå su hoi: - Chåu lam ngh~ gi O- Såi gon? Tu&ng con do dl! thi di Ba <1å cuo-p I&i:

- N6 låm ngh! <16ng tu(5ng, su ong a. Nha su ng6 cham chåmvao måt Tu&ng. Chång g~t <1§u: - Con lå kep håt, thua su ong~ MQt ngu&i I~ xen vo: - q,u con O- <1ay bao lau? Hom nao tui tO-i nghe c~u håt chO'i, tui biet <1&n lai rai .. 1u&ng thanh th~t: - Toi chuyen <16ng vai ph \I, håt it hO'n n6i, nhung n~u' c6 dip, toi siln lang ca di~n våi båi cho vui. Di Ba k~ I~: - H6i can sinh ti~n, ma chåu me cåi luO'ng, håt bQi låm, v~y må khi bi~t chåu len Såi gon lam kep håt, bå kh6c biet bao nhi~u rna k~. Tu&ng lång I~ng cu&i. D6 chinh la nguyen do sau kin ngan chång khOng v~ tham må nhllng nåm sal,! n!y. Lå thu cu6i cung må nho ngu&i go-i cho chång <1§y tha than tråch mång va nåi ni chång chQn mQt ngh! khåc ~ ba "nO- may nO­ m~t v6i hå con". Tu&ng lå <1ua con hi~u thåo,nhung ni~m <1am me hat xu6ng to tat qua, båt chång båt tuan I&i må. Tinh mAu tit til' <16 hAn mQt v~t nut. . - An nua <1i Tu&ng! GiQng di Ba nåi ep. Tu&ng buong chen <1i'ia, låc <1§u: - Chåu kh6ng <16i låm, chi m~t. Tu sau tung Tu&ng, mQt cånh tay tm&n ra <1ua cho chång tåch trå con b6c kh6i. Tu&ng rii~ng <1lu nhin. Chi Nam Lva nhoen cu&i: - M&i c~u Tu&ng uiSng trå, an bånh feh nhun dll'a trång mi~ng. M6n bånh n§y, luc con sanh tien, må c~u låm rÅt kheo. C~u an thtf' coi tui låm c6 gi6ng khOng? Tu&ng ~m u: - V~y å! Chang nh6n låy mQt cåi, ch~m råi b6c lå, c§m chiec banh bAng khoai mi måu trång ngå 4ua I~n . mi~ng. Vo banh thO'm ngat. Nhun dtra se,n ngQt <1~m <1å. Tu&ng nång tåch, th6i gi~t hO'i n6ng, hO-p ng\lm nho. HuO'ng trå que m~ quy~n theo vi bånh ich cung bien <1Qng qUA khu nhe nhang trO- v!. Dem <16ng nQi em måt. qu Tu&ng m\.r&i chin tu6i b~n

ilIng Van 41


qulin Cl,lt Ao thun rAch, len ra cha h~n vcYi chj NAm Ll,Ia, nghe chj ca vQng c<S. GiQng chj trong våt nhU' lån nU'cYc 16ng phen, ngam (16 hQt bu6n ray nh nhU' mU'a råc tr~n mAi , lå ngheo min. TU'o-ng k~u chj d~y cåch n6i 16i, xu6ng cau vå ngan råi. Chj mo ra cho TU'o-ng mQt th~ gicYi r4'c Anh (fen, nhjp nhång s~n phåch, (fAm mui phltn son vå m~nh m~ng åo tU'a-ng. Chj cÅY våo giÅc mO' chång nh(fng mlim m6ng kh6ng t~n, r4'C lua. Chj con dAn TU'o-ng våo nh(fng (fam m~ th~ xåc. Nh(fng ng6n tay chj lå mU'<'ri con rån tman I~n than th~ TU'o-ng trai tO', run r~y ,hu-ng IÅy nQc (fQc cåm giåc. "C~u TU'o-ng... thU'O'ng tui (fi! ThU'O'ng (fi!" GiQng chj thu thi van xin. Ti~ng tho sau, dåi, m~t nhQc. TU'o-ng b6i r6i up m4t våo trilng ng4'c m!m, nhU' tre con ruc våo vu m~. Tai chång vQng I~i ti~ng nhlJc ngil cung. Måt chång sAng loå måu (fen san khÅu. Hai chi~c m~t n~ cU'ai kh6c nhon nhO' hi~n hlnh trong tri 6c t6i (fen. NgU'o-i chång n6ng h4'c nhU' b6 mm vua ben lua, ph4'c sång nh(fng cåm giåc kh~ng måu. R6i chj phu 'ngang b\1ng TU'o-ng tÅrn khAn rån thU'o-ng vÅt vai, åp må I~n ng4'C chång, ti t~ håt c1i~u ly con såo. TU'o-ng phan van ng6 I~n trO-i (f~m bAn b~t trång sao, u-a nU'cYc mÅt I~ng l!. C6 nai rung (fQng nåo vua nhu trong tam h6n chång. Vå ni!m kh<S c1au tU'ong tU'qng cua mQt gA (f6ng tu6ng c6 gÅng nh.p tam vai tro mlnh ... TU'o-ng chÅp tay xå cha o sU' ~ng. Dl Ba khum num trao cho sU' 6ng bQc våi nau <14'ng phgm v~t cung dU'o-ng, trjnh trQng xå t~ O'n, giQng <1Am nU'cYc mÅt: - Con thay m~t bå con glin xa cilng nhU' vong linh ngU'o-i quå c6, cåm t~ sU' 6ng (få nhin chut thl giO­ tcYi låm l! phåt tang ... Chj con chåc hån måt long rna nhåm mÅt... R6i dl b~t kh6c rÅm ru-t, giO' tay åo qu~t c16i dong nU'cYc mÅt nh~u nhåo. B~n ngoåi nång c1A tåt. Anh sång hÅp h6i tr~n chom lå båm b\1i. TU'o-ng, di Ba, chj Nåm Ll,Ia vå bliy chåu c1u-ng 16ng ng6ng nO'i hång ba

lAng Van 42

I

them mQt låt mcYi tro vo nha. Dl Ba nhÅc <1ua con gåi IcYn c1u6i ngang vo chu6ng, cho ch6 An r6i xu6ng b~p phl,l dQn d~p ban cO'm. Chj Nåm Ll,Ia kh~u tim <1en dliu, b~t lua. Dl Ba cham ngQn <1en hQt vjt (f~t I~n ban tM rnA (fAy bånh trAi, båt nhang thU'a, blnh b6ng mcYi, hai chan (fen diy chU'a (f6t. Tltm hlnh rnA rua xÅu, nU'cYc thu6c vång cil k~. Tia mÅt Åy (fang nhln TU'o-ng, nua m~n thU'O'ng nua tråch Ctl. TU'o-ng nghe long mlnh day vo h6i lai. Chång ng6i xu6ng c~nh chi~c ban ga tIJP, cha må thU'o-ng ng6i ån trliu vå,ng6 m6ng ra IQ. Ban <1~t von v~n mQt chi~c (fen dliu toa ånh sång y~u. C6 ti~ng muai vo ve d U'cYi chan. Vå ti~ng (f~i båc tu xa vQng I~i. Dl Ba nhU'cYng mAt lo au ng6 ra trO-i <1~m <1liy bÅt trAc, eltt ti~ng: - Chåu ra nha sau tåm rua, thay qulin åo r6i c1i nghi. TU'o-ng "dlJ" nho, vo bu6ng mO dc IÅY qulin åo ngu r6i clim (fen dliu men the o 16i 16t g~ch tau ra nhå tÅm e~nh ao nU'cYe tu. Chang mång c1en v6 m6c, coi qulin åo 'n6ng mui m6 h6i va mui nhang trlim, vÅt len cQe ga. TU'o-ng mo nåp lu, <1jnh khoÅng gåo dua mue nU'cYc thl thÅY gU'O'ng m~t mlnh lO- mO- ~n chlm dU'cYi lan nU'cYc IÅng, vang ånh (fen soi. Tu ngoai b~n nU'cYe vQng vao ti~ng håt nU-c no cua ehj Nåm L1,Ia. VAn (fi~u ly con såo trong (f~m tlnh t4' cil. GiQng håt ehj kh6ng con trong treo n(fa, hO'i ngån (fA mÅt c1Q dåi, eåeh nhÅn låy v1,lng v! th6 I~u, nhU'ng vAn lam tråi tim TU'o-ng xao xu~n. Khu6n m~t trong lu nU'cYc chqt mÅt nh(fng (ftro-ng nhån phi!n toåi. MAi t6c (fi~m sU'O'ng kh6ng con cu-ng ngAc <1U'o-ng IU'qe må phu xoa vling trån hoa ni~n. TU'o-ng khep mÅt ngåy ngÅt mue nU'cYc dQi I~n tMn trhn. Chång thoa xa-b~ng khåp ngU'ai, nhcY tcYi mU'o-i con rån dl,lc tlnh bo tr~n da thjt thanh tån.

• •

Ti~ng c10ng khi~n TU'o-ng gi~t mlnh thtfc giÅc. Djnh thlin I~i, chång nh~n ra ti~ng måi cheo khuÅY

nU'cYc ngoai b~n sang va giQng ngU'o-i O'i cYi chåo hoi nhau. TrO-i vAn con t6i mit. TU'o-ng våt tay I~n trån, suy gAm mcYi hay <1~m ngu trong ngoi nhå l{u thO', chång kh6ng mQng mj (fi~u gi. TÅt cå (f~u ~m t6i, ch~p cMng, sau hut. Nåm mQt låt, chång båt (fU'qc ti~ng dep I~ n~ng n! eua dl Ba tr~n sån g~eh . Ti~p theo la åm thanh gAy Vl,ln låc råe eua eui kh6 eung mm r~, va ti~ng b6ng lua reo ti tAch. TU'o-ng rqn ngU'o-i hoA thanhc4u be nåm xU'a, trO-i vtiahung sAng (fA ehoang tinh vi nh(fng ti~ng (fQng (fliu ngay. DU-a be ven mung leo xu6ng giU'o-ng, tay gil,li mAt, (fi chan kh6ng xu6ng nha b~p. N6 dung I~i ng~eh cua I~p lO- sAng t6i. Må (fang ng6i c~nh mQt ngU'o-i <1an 6ng I~ m~e qulin åo <1en, b~n hoa lo h4'c lua. MQt tay ngU'o-i (fån ong (f~t tr~n vai må nhU' va v!. ThÅY cånh tU'qng ky qu~e, <1u-a be thu mlnh nep sau tÅrn ga chAn, trQm nhln qua khe ha. Må ng~i quay IU'ng I~i, hai ba vai nhÅp nM nhU' th<Sn thu-c. GU'O'ng m~t ngU'o-i c1ån ang t6c ngån h6ng ånh lua, tia nhln van 100n. C~u be ehi nghe loång thoång vai eau trao (f<Si kh6 hi~u, r6i thÅy ngU'o-i <1an 6ng (fu-ng d~y. Må up m~t xu6ng hai (fliu g6i eh1,lm, kh6c tuc tU'oi. NgU'o-i (fån 6ng nem I~i .ånh mÅt trång trAo, xoay IU'ng bU'cYc nhanh ra cua sau mÅt d~ng. C~u be tron måt theo doi man bi kjeh vua di!n, tho- thAn h6i lau mai tAn nglin rO-i cha gn, bU'cYC qua ng~ch cua tcYi c~nh må. Ba vAn ng6i co ngU'o-i tren gh~ con c~nh b~p lua <1i~m tåm, m4t , vAn up tr~n glSi khep. vai vAn nhÅp nM rung <1Qng. B6ng lua ti~p tl,lC reo h~n nhi~n. C~u be r\1t re giO' tay lay nh~ tÅm IU'ng lSm. Må quay phAt I~i. nU'&e måt lÅm lem (f~i go må b~e phU'qe. Dång ng6i Åy. net m~t nua h6t hoång nua nghi ho~e lty åm ånh tri 6c tre thO' TU'o-ng mQt khoårtg th&i gian dai. Sau båy nåm' xa cåch, TU'o-ng ngc'f tÅt eå (fA vUQt tr6i qua tiem thu-c, nao ngO- sång nay thtfc d~y, hlnh ånh xa xU'a (fQt ngQt slSng I~i. Chang eån ch~t m~i ~ khoi b~t

o


ra hai ti~ng "rna ai". Sau khi c:1anh ding rua m~t, TlI&ng tai c~nh di Ba . c:1ang ngai ben b~p lua. Dang c:1i~u di trong thoåi mai hem cach ngai cua rna. Di Ba ngllac m~t clI&i hi~n: - Ngu ngon khOng cha u? - D~, ngon. Di Ba chi r cho TlI&ng chiec ghe' con g~n c:16. TlI&ng ngai b6 g<Si ngAm khuon m~t di bung theo anh lUa. Di Ba nh~ nhang: - Di nåu chao trAng an vai ca kho tieu lam blfa 16t long. - Di bay c:1~t lam gi cho måt cong? Sao di khong keu sAp nho ra chq mua banh bao, xiu m~i ve an cho ti~n? Di Ba xua tay: , - 6i, m~y thu c:16 c:1~ lau ngay, an khOng t6t chau a. Nam thi mlI&i ho~ chau m&i ve tham nha, dl nåu måy m6n ngay tru&c chau lIa thich cho rna an. Hay chåu O- thanh ph6 lau rai nen che m6n an que nha? TlI&ng clI&i: - D~, c:1au c6. å Sai gon d~ gi c6 nglI&i nåu chåo trAng v&i cå kho qu~t cho chåu an c:1i~m tam. Di Ba c:1~t tay len g6i TlI&ng, hai mAt mO- I&n, giQng nho I~i trjnh trQng: chåu cling trQng tulSi rai, sao khong clI&i vq? Ttr&ng phi clI&i, nhin b~p lua~ Nai chåo soi SI,lC. Nåp nai phi pho m~t nhQc. Kh6i b<Sc åm gian bep s&m mai. TlI&ng nghI tai nhlfng khuon m~t trat phån to son, y trang rlfc ra ban dem, nhlIng ban ngay chi la nhlfng thay nglI&i thi~u mau xanh mlI&t. Chang len ti~ng cqt dua: , - Chåu c6 vq rai d6 cM. Vq chåu la ånh c:1en san khåu, di khong bi~t sao? Di Ba c:1~p vai TlI&ng, r~y: - Cåi thAng gi dau, n6i chuy~n dang hoang nghe coi! TlI&ng dung d~y, ra b(>, hai tay ho~ trong khong khi, m~t rqn len net tuang, c~p måt mO- I&n me ho~c, giQng n6i tr~m blSng c<S tinh: - 6i, c:1&i ngh~ si rna, b~c beo lAm! Uy c:1em lam ngay, s<Sng nhlI

- a,

co khi tai muon

lam da cUQi

t~ng Nguy~n Vi~t Ti~n

, b(m ai toi v8n di tim m(3ng tim mla khuon trang rap I(li d4y cu6i dem nghe giD lua khe tr6ng bidt han minh eim ddm kMi may. b(ln ai toi v8n di tim IQ cua thang muo-i nao ",mg 'ngdt ngay tim toi vO: mdnh buan rdt 1(1 con kidn s4u cha la len cay b(ln ai toi v8n di. tim nguy?t

ro-t xu6ng ao dung muc d6 it;

cd toi nhe nhf nuang tay vo-t

rot diiy vm m(3t chen Trulmg Chi.

b(ln ai to; v8n d; tim nui

phu xu6ng dO-i m(3t bong t6; sau

co kh; to; mu6n lam da cu(3i

l(i~g le nhin cu(3c s6ng qua mau.

ngo nguyen

dan~

nhtJng canh v~c an dem, nhlI nhlfng chuy~n c:1b ngang, c:1lIa nglI&i sang se>ng ch& khe>ng bao gi& dlIa ta ... TlI&ng håt m4t, mAt Ii~c thång ve> di Ba, cånh tay ch&n van trong khong khi, båt dliu n6i l<Si:

- .. ' Co nhilu luc ngai nhin mua rai IQ ",mg. lang nguo-i ngh? si nhu chidc IQ ,lia canh. Kidp c4m ca thuang vay khoc mUQ-n bi't to cung ai cho C(ln ntri.. u.. 0'.. lang. Di Ba che

m~t

clI&i khuc khich:

- Da qui! TlI&ng ngai xu6ng, gia tay vu<St mai t6c quen chåi. Di Ba nh~ giQng: - H~i nao t&i gia nghe' n6i chau la kep hat, di dau.c6 tin. Kep hat gi rna khong thåy dang nhlft trinh nao h~t tran! BtJa nay thåy chau di~n tuang, coi cling d~ng. TlI&ng n6i nho: - Chåu la kep ph\! trong gånh håt, len båo gi nlSi!

I

GiQng di Ba d~y lo au: - V~y ch& du s<Sng khong? Ttr&ng nghi tai nhtJng c:1em mlIa , d~m, nhtJng khuya trO- tran vi c:16i, dåp: - Du, di a. - Di thåy chåu <Sm va xanh qua, c6 b~nh ho~n gi khOrig? - Khong. - Giå nhlI må chåu con s6ng, thl1y v~y chAc bå bu~n låm! TlI&ng nAm tay di Ba, nai ni: - K~ chuy~n må.cho chåu nghe .... c:1i di! • Net m~t di Ba t<Si s~m. Di rut tay v~, mO- nAp nai chao, låy c:1tla b~p khul1y d~u. Sau mQt d~i im 14ng, di m&i tr~m giQng k~: - T<Si tnrac khi nhAm mAt, må chau than tuc nglfc va ch6ng m4t nhUc d~u. Di thoa d~u n6ng, ~o gi6 r~i keu bå c:1i ngu s&m, djnh ngay horn sau se ra ti~m thu6c båc sAc vai thang thu<Sc. Ai de sång ngay khong thåy rna chau d~y, ve> budng

lAng Van 43


keu thl mO-i hay hå di tu- luc nåo khOng hay. Tay chun dl I,nh ngåt h~t tro-n, dung nhu tr&i trang hai IAu mO-i sai t\li nho båo cho bå con chom x6m tO-i sua so,n chuy~n ma chay ... GiQng di båt dau sung nuo-c: - ... Må chåu di bÅt ng& quå, khOng kjp trån trOi gl, khOng duqc nhin m~t con, mM chOng Iln cuOi ... . Te}i nghi~p bi~t chu-ng nåo! Tu&ng xuc d~ng bång hoång, låp båp: - V~y c6 nghia lå ... lå ... ba con con sOng sao dl? Di Ba S\lt sui: - Ai bi~t dAu nå! Tu&ng ngo- ngåc: . - Chåu khOng hi!u. GiQng di Ba I,nh lung råo I~: - Cåi thAng cha mly bo v6 bung tu- luc mly con nåm trong b\lng m~. Låu IAu, nua dem khuya khoåt thång keo ve phå lång phå x6m, t,t ngang nhå xin g,o xin tien, con d\l d~ må m4y di theo. Ba khOng ung vi nghi tO-i tuo-ng lai mly. Anh sång truo-c m~t Tu&ng de}t ngOt tåt ngum. Trån chång rjn mO hOi d'y lo,n. Tu- sAu thåm y thuc chång vu-a nhen len nhung dåm chåy, Io-n dln, lan rOng mAi. Tue-ng thÅy minh v~ m~t hoå trang, v~n y ph\lc tuOng dung giua dåm chåy bu-ng bu-ng, ca than nhung dieu vO nghia. Ti~ng dån co u e, vå Io-n, cuOng b,o nhu nhung lån roi qUÅt len thAn gA ki~n tuo-ng trå hinh. Chieng trOng vang dOi, binh !fnh ho het khAp no-i, v6 ngll'a d~n d~p thuc båch. Tue-ng lå anh hung b,i tr~n,

111111111111~llmllllllllllllllllllllllllllllllllllllll1111111111

mai toe eua thu khi nhrf din ddu yeu thdy minh con lång m(ln ui, måi toe mtly chiiu bay trong tho-i quo vång.

thlrlY y ilmg Van 44

phO'i ng4'C hung ten eua S4' th~t oan nghi~t. Dong måu dOi trå tu6n xOi xi giua trång phåo tay nhu s'm d~y. Den tåt, mån tu- tu- h,. Nhung dåm chåy åo vQng tro nen nh,t nh~o khOng måu.

..

,

Bu6i chieu cuOi cung Tu&ng ra thåm me} må, nhån ti~n ghe ngang chq muo-n ngue-i dy mO cho tuo-m tÅt. Chång khOng bi~t dA dung I~ng bao IAu truo-c nÅm me} . con tuo-i mui dÅt, khi nghe ti~ng bim bjp keu rOi ben kia s6ng mO-i hay tr&i dA nhuOm hoång h6n. H6m nay lå ngay ctn rAm. Sau bua co-m, Tu&ng ra dung ngoåi hång ba, ng6 mOng. TrAng chua tron dly, treo vAng v~c mOt phi~n tr~n dinh tr&i menh m6ng. Tu&ng bung mgu tån thuOc vO b\li r~m gln d6, lång I~ng buo-c ra 16i dem mÅp mO. Dom d6m thAp sao tren nhung chom cAy ven sOng. Ho-i tho dem khua lå xao x,c. ,Buo-c chån Tu&ng dQ dAm tren IlSi dÅt dAm ånh trång. Chang lå con cå tu- d,i duo-ng xa tim ve ngu~n sOng, ch~ tI[ tinh th&i mO-i Io-n. Choi lå trlSng tro- no-i g6c ruOng khl'l cAn culSi mua vAn con d6. Ro-m ch't thånh dOng cao, nAm råi tren d~ng c,n, ngh!u ngMn vuo-n len tr&i dem trong xanh nhu nhung cAy nÅm kh6ng I~. Huo-ng dOng ruOng tanh ngai. Tu&ng nga minh xu6ng 6 ram 16t dÅt, nguo-c m~t nhin ra vom tr&i hi!n 10ng cao vut. DÅt gm måt duO-i lung. Chång thÅy minh nh.p våo coi thinh khOng bÅt t4n, nhAm mAt lAng nghe ti~ng the-i gian chu~n d~ng rlm ri, r6n ren s~t so,t., - C~u Tu&ng. Tu&ng gi.t mlnh ng~i phåt d4Y, mAt mO- trU-ngo M~t b6ng den dung chAn truo-c m~t. Tu&ng chua kjp phin ung, b6ng den dA lao våo ng~i xu6ng c,nh chång, n6i mau: - Tui dAy! Nåm L\la dAy må! Tue-ng di~ng ngu&i bÅt. dOng. Ngu&i dån bå cÅt ti~ng thi thlm: - Tu- hOm c4u ve tO-i nay, dem nåo tui cung ra c1Ay dqi. Tui tuo-ng c4u quen tui r~i, ai de con nho-!

Tuang mu6n ' n6i, tai dil quen chj, hia khOng gian va the-i gian c1A thieu huy dln mon tri nM tOi, nhung khOng th6t nen le-i. - Tui thÅy c4u y h~t nhu bay nåm ve truo-c, c6 c1ieu ho-i Om. C4u Tu&ng ... c4u Tu&ng ... . Ngue-i c1ån bå låp båp: - Tui vAn ov4Y... tui che-! Tuang x6t xa nh~n ra tÅm chAn tlnh cua chj Nåm L\la. Chång n6i cAu I,c long: - Sång mai tl'li di r~i. Chj Nåm L\la hUi ngui: '- Tui bi~t, c.u bo lång bo x6m ra c1i vi me "den Såi gon ngQn xanh ngQn c10", c1Au mång gl tO-i tui o I,i d~m dem thåp ngQn c1en lu cha­ hoåi. Ban dem, mÅy 6ng o trong ve nåi cp tui. Ban ngåy, Unh minh cu theo ve vån mi~t. Nhung tui khOng ung ai... BÅt ngO', nguai dån bå gvc mlt vO vai Tue-ng, kh6c nuc I~n. Tue-ng tho- dåi. Mui da: thjt dån bå blSc n~ng nån. Cåm giåc r,o rl[C bÅn lo,n nåm xua r~m r~t trO- ve. Tuang nghieng c1lu xuOng måi t6c tho-m mui cAy tråi cU,a chj Nåm L\la, luo-t tay len lån åo mong. Ngll'c chj khOng con sån chåc, thåt lung c1å h~t thon gQn, nhung n~i håo huc tlm I,i cam xuc cO vAn låm bOc hia hai bån tay Tuang. Chång Iln xulSng b\lng nguai c1ån bå, du-ng I,i tren phln 10ng mjn. Chj Nåm L\la uån ngua-i, tho- Mt ra, hlSi ha: - Thuo-ng tui di! C4u Tue-ng ... thuo-ng tui di! Tua-ng b4t up nguai len thAn chj Nåm L\la «m memo Chång khOng vOi vii hÅp tÅP nhu tOi nåo, må tu­ tlSn kho-i qu4t tO-i t4n cung cam giåc mu cam. Chång lå co-n c1ja chÅn, lå mi~ng hoa so-n, lå tAm trOt xoåy dang tlm chOng trå suc ti~u di~t cua khOng gian vå thai gian vO tlnh. Mlm n6i lo,n trong huy~t thlSng chång dang tlm cåch phå vå nhung ba- c1e båo v~. KhOng bi~t c1Ay lå Illn thu mÅY, Tuang cåm thÅy tAm h~n minh but nh ben lua chåy thånh nhung v\ln tro llJ,nh I~o, xåm ngAt.


Mua Xuan Tren Xli La• Phung Nhån '

. tåc-ph~m dOl.\t giai khu~n-khich bQ mon Truy~n ngÅn Giai VHNT Lån,g Van 1991-1992

tinh ca toi g~p ong Binh tl.\i ga xe Iu-a Villawood thuQc bang New South Wales. Thol.\t <tliu toi than nhien nhin ong nhu nhin bao nhieu hanh khåch khac. Chi khi ong Il.\i ngdi cl.\nh toi, mO: lai hoi chuy~n toi mO-i bi~t ong la nguai Vi~t. C6 le vi mO-i qua nen ong con mang tårn trl.\ng le loi nO'i xull.\, thich tårn Slf. Ong' nhin toi rdi hoi: - C~u <ti hQc hay <ti lam? Toi nhin ong mQt thoang rdi tra lai: - Di ra bi? Di Tru lam bao lånh <tua chau mO-i tO-i <tao. Ong Binh cuai, n6i mQt hO'i: - Chåp nh~n nguy hiem vuqt bien, n~u <tuqc <tjnh cu la khoe. Con di di~n ODP nhu toi, bQ Xli '

IhQin6 khong cho trq cåp an sinh xli hQi cling m~t lÅm. Toi n6i bång quO': - O... båi vi nguai bao llinh c6 camk~t v~ khoan <t6 rna! Ong Binh n6i giQng xa xoi: - Th~ mO-i ch~t! å <tai må... n~u å vai contrai thi gi).p con dåu, con d­ vo-i con gai thi gi).p con re. Dång nao cling kh<l. Chi khi nao minh tlf tuc <tuqc mai thoai mai thOi. Vtra luc <t6 xe !tIa tai. Toi va ong Binh leo len ngdi k~ ben nha-u va qua cåuchuy~n khong <tliu khong duoi, ' g~p <tåu ke <t6, toi thåy nO'i ong Binh c6 mQt cåi gi <t6 khi~n toi vtra thuO'ng cam vtra ne trQng. D~n chtrng hoi tham ra thi ong Binh å cach toi c6 300m, cach nhau chi mQt

con IQ. Toi ben ngo lai mai ong Binh luc nao ranh r~i ghe toi chO'i vi luc nay toi thåt nghi~p nen å nha thuang. ' Bång <ti vai thang, toi cu ngo ong Binh <ta quen to i, nguai hanh khach <tBng huO'ng tren chuy~n xe Iu-a vQi vang. Th~ nhung vao mQt bU<li tma chua nMt, toi <tang lam <tåt <te vo måy cMu bong thi c6 ti~ng chuong n:o, Toi vQi vang phui tay trå vo nha må cu-a thi thåy niQt ngu ai <tan ong Io-n tU<li <tang <tung <tqi, mi~ng mim cuai. Qua våi giåy b6i r6i, toi mai nh~n ra ong Binh, ngu ai rna toi mO-i quen tren chuy~n xe Iu-a horn nao. Sau khi mai ong vo nha, tM lo pha trå, låy thu6c mai nhung ong khoat tay, n6i: - Toi khong hut thu6c, con c~u c6 b~n lam gi khong? N~u b~n thi de khi khac toi ~n chO'i cling <tuq~. Horn nay di hQc v~, ti~n duang SlfC nhO- ~n c~u nen ghe tham chu gia nåy ve nha nåm budn quå chju khong n<li. Toi mai ong cu tlf nhien ngdi chO'i vi dån <ti di~n aDP vo-i dån thåt nghi~p cling gi6ng nhau thoi, khong c6 gi b6 bUQC ca. Qua våi ly tra, toi thlly ong c6 ve .

lAng Van 45


suy tu pha IAn net thÅt chl cua ml?t nguai dliu b~c thahuang. Ong cu tÅrn tåc khen nhå toi ngån nåp, vm}n truåc vuan sau c6 cåy eånh tuai tlSt, I~i e6 cå rau mulSng, kh~ qua, muåp huang låm ong ch~nh long nhå Vi~t Nam quå dlk T6i mai ong ra sån truåe, ehi eho 6ng xem eh~u lan dil na duqe våi bong vå hång eue v~n thQ dang dam nlJ. Ong Blnh euai vå khen: - C~u e6 måt th«m my låm! Tr~ng hoa, eMu phåi e6 eåi lån eåi nho måi d~p ehu n~u ehi ml?t cO­ eh$u trong se nhåm di. Nhung eue v~n thQ eua e~u nåm nay ehåe na såm våi btl'a. N~u e~u mu6n ehi~u ba muai TIt måi na thi e~u phåi b6n th~m phån u-r~. Toi thåe måe hoi v~n Il;li: - Sao ky v~y? Le ra vo phån t6t n6 phåi tr6 bong såm måi phåi

cM? Ong Bjnh euai giåi thlch: - Cåy g~p phån t6t ehi ra lå thoi n~n n\1 vå (1åi hoa do d6 eung eh~m phåt tri~n. Toi khong nga ong Blnh rånh vi~e tr~ng trQt nhu v~y. Nhtl'ng eh3,u bong t6i mua tu nhå vuan v~. thån con trea toong teng mÅY mi~ng nh!n bAng ti~ng Anh. C6 eåy hinh thu gilSng eåy blnh linh, e6 eåy lå gilSng nhu lå mit, nhung toi eling khong buån tra tI( di~n xem n6 thuc)e hQ hång nhå ai. Vi~e trång bOng eua toi ehi e6t låm sao eho hue my eånh eua nhå. V~y må ong Bjnh nhln qua mc)t luqt, n6i ra tung t~n nghe th~t q'uen thuc)e. Ong than phi~n:

- T\1iDe a dåy ehi bi~t tr~ng hoa thoi ehu khong bi~t ehai eåy eånh. T6i ngl;le nhien: - V~y ehå hai eåi d6 khåe nhau eh~ nåo? Ong Blnh tu tlSn trå lai: - Khåc nhau nhi~u låm ehu! . Chai hoa thl ehi elin hoa d~p thoi. Con eåy eånh thl phåi e6 glSe, n6 doi hoi ngh~ thu~t eong phu, n6i len duqe tårn trl;lng, d~o due eua nguai tr~ng ... Toi ngåt lai ong: lAng Van 46

- å dåy ding e6 bån lo~i eåy bonsai d6 cha! Nhung... måe låm, mua v! ehåm s6e khong dung ky thu~t, n6 eh~t thi k~ nhu mlnh di dut h~t mc)t tulin luang. Ong Bjnh eh~m rili: , - DOng y lå 10l;li bonsai quy, nhung con nhi!u lo~i khåe eung e6 th~ låm eåy eånh c!uqe. Chång h~n nhu 10l;li hång dåy eua e~u O- c!åy, minh e6 th~ bi~n n6 thay th~ eåy mai ehi~u thuy. M~e dliu glSe no khong lån nhung tuqe n6 ra m~nh, mlnh e6 th~ ulSn n6thånh hinh mAu tu hay long ph\mg giao c!liu. Con cM-u båeh ni~n nåy, e~u eho n6 xulSng dÅt rOi dåp c!Åt s6p len tuåi nuåe. CU th~må nuåexoi mon,låu ngåy lai r~ len giå thånh g6e. Cåy eånh e6t lå eåi g6e phåi e6 ve giå e~i, e6 th~ n6 måi di~n tå c!uqe thi~n nhi~n vå SI( sinh tån trong vu tr\1. Nhin dang ong v.åi måi t6e hoa råm, c!ang såm soi mÅY ch~u b6ng nai dÅt khaeh, khi~n t6i li~n tuo-ng tq-i mÅy ehu toi nai qu~ nha, gid< nåy ehåe eung c!ang tia lå mai c!6n xuån. Vuan hoa Nh~t B~n a Auburn Sydney du e6 c!~p ~n c!åu dIng khong th~ thay tM glSe mai vång ngåy nt trring tårn tuang ngu ai Vi~t ti n~n. Tra vo nhå mc)t håi må t6i vAn con bi åm ånh bO-i nhung lai n6i eua 6ng Blnh v~ eåeh ehai hoa vå eåy ki~ng. Hinh nhu bi~t t6i c!ang nghi gi, ong Binh n6i: - C~u mu6n e6 mc)t eåy eånh d~p, e~u phåj bo eong ulSn nån ehU khOng th~ ehi trong mc)t såm mc)t ehi~u må e6 duqe! N6 khong gi6ng nhu mc)t eh~u hoa, ehi elin bon phån tuåi nuåe lå c!u. VI v~y nguai trång eåy eånh phåi e6 tårn hån ngh~ si, phåi bi~t rung dc)ng khi thÅY ehåi non vua nhu vå phåi bi~t tl;lo dl(ng net d~p håi hoå nhu trinh bay mc)t tåe phgm. Con kh6ng, eåy eånh eung ehi la me)t eåi eåy nhu mu6n ngån cåy khåe. Nhung n6i lå n6i v~y ehu O- xu De nåy phong th~ n6 khåe b~n mlnh, va 10l1-i trång ~ . u6n låm cåy cånh khong bi~t O- c!åu må ki~m. Khi nåo c6 dip, toi vå c~u

c!i I~i mÅy vuan uang eåy, hy vQng setim duqc våi 10l1-i ~ nuoi thånh glSe. Vua n6i, c!oi måt ong Blnh vua lim dim nhin v! xa xa nhu c!ang ngAm nghia me)t han non be) trong tri t uang. Chuy~n eåy cånh gqi I~n khung eånh T~t, dua ong Blnh lan man ~n cåc tM vui ngåy xuån. Ong n6i h~t chuy~n då gå sang chuy~n g6i bånh ehung, ehuy~n nÅu xoi sao cho deo, cho r!n... Toi ngåi nghe må lien tuang ~n nhung SI( tleh bånh dåy bånh chung, nhtJng phong t\1C ti~p nlSi tI( ngån xua eua dån tc)c. Tåi me)t luc cåu ehuy~n dua d4y ~n hoan cånh gia c!inh. Toi to mo hoi ong Blnh: - V~y chå ai båo I!nh ong sang c!åy? Con trai hay con gåi? Ong Binh trå lai må måt ng6 mong lung: - Con trai. - Duqc baD låu rim Ng~p ngung mc)t chut, ong c!åp : - Han mc)t nåm. nt nåy ntJa lå cåi nt thu hai. Toi nhin 6ng, åi ng~i hoi: - Ong c6 xin duqe ti~n xii: hc)i kh6ng1 Ong Binh mån me ly nuåc trå håi låu r~i ngltng I~n trå lai: - Khong c~u å! Cåi kh6 cua con nguai lå slSng må kh6ng e6 c!ång ti~n!

Toi thÅY te)i nghi~p cho 6ng sau cåu n6i chån tinh Åy, nhung bi~.t låm sao han! Chlnh toi hi~n cilng c!ang lå ke thÅt nghi~p dåy må! Toi mulSn giup 6ng Blnh mc)t chut gi v3,t chÅt ~ ong cåm thÅY duqe ehia se, nhung l~i sq låm tSn thuang lang tI( åi cua ong. Guang m~t ong Bjnh, luo-ng quy~n nho cao quå kh6 thea tuång s6 lå tuång eua nguai v~ giå hay chiu cånh c!an co i. T6i ngåi c!6i di~n 6ng må ng~m ngui, bi~t c!Au mai sau khi tuSi giå sue ~u toi I~i d1ng låm våo hoån eånh 6ng Binh hi~n gia! D~ dånh tan khong khi n~ng n~, t6i ben ehuy~n sang ehuy~n khåe, thånh th~t n6i cho ong nghe lå toi


qua etuQ'c nam nam, thue nha mQt ngu&i ba con <Y t~m, m&i c6 kha nang ra rieng etuQ'c hO'n mQt nam va cling m&i bao lanh VQ' va b6n con qua etoan t\l. Hi~n thai k~ nhu tBi c6 phu&c vi trong canh vUQ't bien, tBi khBng bj mfit (hra con nåo . Ong Binh nhin tBi chua chåt: ...:...- Thån tBi båy gi& nhu gå que an qu~n c6i xay c~u ~! Phåi bi~t truåc n6 et6i xu våi tBi nhu th~, thå la tBi <Y l~i chju canh nhå con chu­ chång sang etay lam gi! Cåu n6i ctla Bng Binh v6 tinh låm tBi nh& l~i hinh · anh ph6 xå ' Cabramatta våo nht1ng sång cu6i tuån. Thånh ph6 th~t nhQn nhjp, vå cåc dåy bang cMt cu-ng ngu&i A chåu lån tuiSi ng6i nghi chån sau nht1ng gi& muasåm m~t moi. Dång eti~u giå nua etla hQ trBng ehång khåc nao nht1ng eAnh bu6m sau mQt eUQe hånh trlnh dåi tren m~t et~i duO'ng. R6i hBm nay ng6i etay, truåe m~t tBi lå 6ng Bfnh våi ctBi .måt long lanh ngfin l~ etang gQ'i len trong tBi mQt nai ehua x6t ng~m ngui. TBi hoi them Bng. Bfnh: - Truo-c khi sang etåy, <Y Vi~t Nam Bng' lam ngh~ gl? Ong Binh tra lai, giQng ti!e re: - T6i lå nhån vien ky c4'u etla hang Air Vi~t Nam. Tuy khBng giåu c6 gl nhung chua bao gio tBi phai b~n tårn et~n mi~ng an mi~ng uong. Sang etåy an nho con, nhi~u khi mi~ng an måc ngang ciS, nu6t kh6ng vao. Nhfit lå khi con dåu eo seo, k~ Il! thu<Y lam då u bi bå nM tBi ehl ehi~t. Th~t kh6! TBi mai Bng Binh u6ng them t rå vå e6låi cåu ehuy~n v~ ba ngåyT~t, v~ nht1ng t\lC l~ etliu nam, v~ chQ' hoa Nguyen Hu~ vå nht1ng ong et6 ng6i vi~t lien... Ong Binh V\lt n6i: - Con mu&i horn nt1a lå <Y Vi~t Nam minh lo giAy co tao mQ ong bå r6i ... Toi n6i chen: - å que toi thi ba con lo ehu~n bi thåo et~p, tåt etla va qu~t bånh ph6ng... ' Doi måt ong Binh ng6 mong våo khoång trang, du&ng nhu <1~ on l~i

mf? con Giua mQI nO'i Rao Ihua vach dd Ddy ddu viI cua chiln Iranh ph8n nQ Mai IQ run minh Giuemg nho Tru; sao 6i mQI Iro-i sao menh mong Trong doi mill nåo nimg Tran anh sang Idm Ihan gdy Ihilu phl,l Dang kilu ,lhO'm cua mQI Ihui xua ca Con vdn vuO'ng Iren neI JfP dieu lan Vong lay gdy ru di;'u ngu con ngoan Nang lilng hOI Mill ngui sao dem 16i ThO' Ire ngu say NI,I cuui Ihodi mai Vui Irong mO' mQI cUQc s6ng no lanh NeI m91 linh anh Cdm vuong mi;ng rQng Iran IhOng minh Nhung doi chiin 6i doi chan que qU~1 Doi chan nho Giua mQI chilu nilng 1&1 Chiln Ir(in lan vl day xeo ddl dai Lua d(ln lung bay Trong mQI pMI dem dai Doi chan nho cang gop phiJn I;ch su Gi{J1 mau Ihien IhiIn Triln mien m(lch sua Len VaD lu6ng cay nQi co va dong song Nhu Il{ nghin xua nhung gi{J1 mau h6ng Då luai kh4p Truemg SO'n Dang håi.

caD

hoang nhan

nhtlng ky ni~m thai nien thi~u. R6i. ong hoi toi: - C~u e6 thich mua lån khong? Toi <1Ap: - Me låm... Nhu g~p ngu&i <t6ng <ti~u, ong kl! I~: - C~u bi~t khong, h6i nåm ngoåi toi <ti ra ngoai Cabramatta x-em mua lån. Mfiy etQi lån eling khå låm, nhfit la etQi ctla Tau, etåu c6 thua gl etQi lån rau b~e <Y ehQ' cliu Ong Lånh h6i xua! Nhung ng~t mQt nai, phåo etla Dåi Loan- vå

H6ng kong vfin nhi~u thu6c quå, n6 thi e6 gion nhung hO'i nguy hi~m khi~n mfiy con lån hO'i khåp, lue . phåo n6 khong dåm nhåo v6, et!­ etu-ng ngoåi må van mai. CAi thu xem mua lån lå khi lån' g~p phåo phai dling manh x6ng ~n tåp phong phåo nhai truåc r6i mO-i quaysang eto-p phong bao li xi. Nhin et6i måt 6ng Binh chåp ch6p du&ng nhu co niu l~i hinh anh di vang må trong et6 ngåy nt etla gia etlnh ong kh6ng th~ thi~u mai vang, lien eto, mam cl) thjnh SOl/.n vå

Lang Viin-47


ndi bånh chung soi S\lC tren b~p lua h6ng. Bai 6ng lå nguo-i Båc, ngåy TIt kh6ng th~ thi~u bånh chung ding nhu toi nguo-i mi~n Nam, cho du vÅt vå ~n c& nåo, vq t6i cung phåi g6i cho c1uqc m!')t ndi bånh tet. Toi nhln ong, hoi: - Nåm nay nhå ong c6 g6i bånh chung khong? Cng trå lO-i, giQng budn hiu: - Horn tuån r6i, t6i va nhå t6i c6 bån vai vq ch6ng n6, la TIt nåy ~ ba m~ g6i bånh chung. Nhung chung n6 gl.lt ngang, båo c6 mu6n ån ra ti~m mua cho ti~n. DÅy r6i c~u xcm, phong t\lC t~p quån minh se mÅt dån våo nhang ch~ d6. Cåi quan trQng cua ngåy TIt khong phåi lå ån sao cho ti~n, cho nhi~u, må lå a cha chu~n bi t6ng CI.!'U nghinh tiin, nhO- an 6ng bå tien t~ va ~ dånh dÅu Sl.!' truang thånh cua dO-i s6ng. , ,Toi nhln ong uam thu: - Hay la TIt nay 6ng bå Il.li dång t6i, mlnh hun nhau nÅu m~t n6i bånh chung, bånh tet. Cui lua d~ t6i lo, mlnh xåch xe di 'Iuqm m~t låt thi~u gi6ng! Cng Binh tån dl5ng: - Phåi dlly. C~u mq a dåy lo ll~P, d~u; con dång t6i lo dåy Il.lt, lå. C6 n6i bånh, TIt mai c6 y nghia. Chungt6i ng6in6ichuy~nthem ml)t låt r6i 6ng Binh ki~u til- ra v~ . T6i ti!n ong ra cua, nhin dång ong ng~p ngung bång qua con Il) dong xc rna thåm thuang cåm. å xu- nåy, xe cl) cu- n6i duoi nhau chl.lY, nao ai ~ y dung xe, nhuo-ng buo-c cho ml)t 6ng gia ch~m Chl.lp. Tra vo nha, tI.!' dung toi thÅy cån nhå mlnh dang O- trO- nen xa II.l. M~i cån phong la ml)t th~ gio-i ri~ng tu, rna SI.!' ri~ng tu d6 d6i khi cung låm cho nguo-i ta sq håi. Låt naa dåy, 6ng Binh v~ tO-i nhå, buo-c v6 phong d6ng cua Il.li, sau ti~ng rit cua cåi bån I~, ong Binh se hoån toån c6 dl)c. Trong phut giåy bu6n bli d6, toi di Il.li ti tay len cua s~ nhln ra vuo-n rau. Vq toi dang lom khom nh~ co, hai bån tay buai xo-i trong lO-p dllt Lång Van 48

tai åi måu den. Tl!' dung toi thity thuang Vcf t6i quå dai. Håu nhu su6t cu~c c1o-i, vq toi chua bi~t ~n phlln son lå gl, chi bi~t lao kh~ muu sinh, trong sl.lch vå dl.lo dU-c. Ngoai nhang giO- hQc Anh vån ra, vcf tai chi quanh qu~n h~t trong b~p lo nitu nuo-ng dQn d~p, Il.li luc thuc ngoåi vuo-n chåm chut nhang lu6ng rau quc huang. Chi mO-i m~t mua he må vuo-n nhå t6i dli dåy nhang tia to, hung qu~, bl.lc hå... cl.lnh bO- råo lå giån qmo-p huang, giån kh~ qua tråi treo lung lång. Sl!' thuang kh6 trong dO-i s6ng con nguo-i lå bi~t vun tr6ng hl.lnh

phuc . Ver toi c1å vun tr6ng tinh nghia gia dlnh qua nhang lå rau tham, nhang b\li ngo gai di~m xuy~t cho to canh chua th~m huang vi. Th~ nhung th~ h~ wang lai cua nguo-i Vi~t nai håi ngol.li, trong d6 c6 con toi, se dån dån I~nh nhl.lt vai . nhang gi må m~ cha chung da dåy cong vun quen. Hång ngåy chung nhO- s6 di~n thoi;li cua cong ty gå chicn Kentucky han la nhO- ~n hai cha Vi~t Nam m~c du tai dli c6 gAng gieo vao dåu chung nhang hlnh ånh qu~ huang dÅt nuo-c. Chi .mong ml)t ngay mai Vi~t Nam thay d~i mau cO-, toi se khuy~n khich cåc


con t6i trå v~ xay d4'ng que huO'ng Ng~p ngu-ng mQt chut r6i 6ng va tim Il,li cQi ngu6n dan tQc. Binh noi: - Bå nha t6i v6i con dåu r§y I<)n Nhin nhung ch~u cuc vl,ln thQ sÅp ml(y bua nay, va t6i thi chi~u nay c:tO'm b6ng, t6i lien tuång ~n m<)t theo ngu&i ta len Wollongong lam mua xuan rQn rip. Nhin lii chim se lo bånh mi. tim m6i tren mai ng6i, t6i Il,li nha T6i m&i 6ng tach trå r6i an ui: ~n canh en bao hi~u xuan v~, ~n - Co gi c:tau må I~i phai! N~u canh di~u båy 10' lung tren c:t6ng 6ng r~i rånh thi truac mlnh cung n<)i. Tu- nhung cai ~t tui Mn c:t§y thuc m<)t c:tem c:t~ c:tåm c:tl,lo, sau c:t6 nuac mÅt nO'i trl,li ti nl,ln qua ~n 6ng dl,ly t6i cach goi ' banh chung. nhung cai T~t nO'i xu ngu&i vai c:t§y Con n~u b~n thi th6i cha vi~c gi må c:tu ti~n nghi, du thu-a v~t chl(t 6ng phai t4' trach. nhungsao trong t6i v~n thi~u mQt Dng Binh phån trh: cai gi, loay hoay tim hoai kh6ng - Bi~t vh. Nhung ngu&i lan må g~p! Mai tu~i trung nien rna t6i con thl(t hua t6i thl(y ngl,li låm. SiS lå vq qu~t thÅt tam can khi t& lich cuiSi t6i va con dåu, h6m thu bay tu§n cung c:tuqc gQl xu5ng, huiSng chi r~i dii nhau mQt tr~n. Vq t6i vi t4' ai 6ng Binh c:ta ngol,li lI,Ic tuh, rang c:tung d~m dng keu tr&i, con con bu<)c vai c:t&i bi~t bao ky ni~m! dau thi y nhå cu-a cua no nen thj Trong nhung luc nam cung thang thi~ng Mng noi tay c:t6i, cu th~ må h~t nhu th~ nay, chÅc 6ng Binh thl(y nhå nhu c:tam gi~c! tu~i gia cua mln~ th~t lå v6 vi! T 6i to mo hoi ti~p: Giu c:tung l&i hua vai 6ng Binh - Con thång con trai 6ng co h6m nåo: t6i chl,ly xe long vong, h~ phån ung gi kh6ng? g~p cay ai bo v~ c:tu&ng cling tha v~ . Dng Binh bu~n bå: ~ c:t6. T6i hinh dung ra n6t banh - Ciit'lg co, nhung kh6ng qua chung trong c6 IAn lQn dam c:ton n~i con vq. Hinh nhu cai canh nång banh tet vq t6i g6i, s6i ung I.1c tren dåu m~ chc5ng no nhu co miSi thu b~p lua, låm u-ng h~ng c:t6i go rna truy~n ki~p, kh6ng th~ nåo å chung cua hai ngu&i c:tån bå ng6i canh c:tuqc c~u a ... banh. Con t6i va 6ng Binh thl ng6i T6i c:t~y ly nuac trå v~ phia 6ng rung c:tui c:tanh c& tuang duai ngQn ån c§n m&i, ciS y ~ 6ng dAn bat cO'n c:ten ne-6ng c:tuqc truy!n tu- trong xuc c:t<)ng. Nhung nO'i khoe måt 6ng nha ra mÅc tren bl.1i h~ng. Binh c:ta rung rung ngftn I~. Dng noi Nhung r~i d4' c:tjnh cua t6i vå 6ng ti~p: 'Binh k-h6ng kip th4'c hånh. Chi con - C~u bi~t kh6ng, cling may m<)t tu§n 'Ie nua la T~t ~n thl våo h6m c:ti h\>c Anh van, chinh phu co m<)t bu~i trua, t6i c:tang cao la cay phat tien. T6i lånh ve bån vai nha d~u gi6 rl.1ng c:t§y truac san nhå, t6i cåt ~ danh, ch& chu-ng nåo tai 6ng Binh ~n tham toi må nef 'm~t tu~i lånh tien giå ma'i co nua, båi vi con hån dl(u tui Mn. Sau khi chåo khi con minh bao lanh sang c:tay, no hoi, 't6i m&i 6ng vao phOng khach. phai cam k~t nu6i mlnh ~n nam Nhin c:t6i mÅt 6ng thfty sung mQng nam CO' rna. . c:to nhu vu-a mai khoc, t6i kh6ng T6i ngl,lc nhien hoi ti~p: bi~t må I&i cach nåo, chi n6i bang quO': . - V~y cha con 6ng kh6ng cho - Cui lUa t6i c:ta ki~m c:tu r~i . N6i . 6ng tien xai sao? Dng Binh mim cu&i chua chat, banh chung ~t nam nay chÅc ngon låc c:t§u: phai bi~t! Dng Binh nhin t6i noi nho: - Hc5i I~ Vu lan nam ngoai, thAng con trai co cho t6i nam chl.1c - H6m nay t6i qua xin lai c~u v! chuy~n c:t6 c:tay! bl,lc,b,fo ba c6 muiSn tieu gl thi tieu. T6i ngl,lC nhien: Nhung chi vai bua sau con vq no muqn li,li, noi ~ c:tong ti!n c:ti~n. - B<) co chuy~n gi båt ng& låm T6i ben c:t~ nghi : sao?

- Hay lå c:t~ t6i dÅt 6ng ra phong xa h<)i xin ti~n trq cap... Dng Binh IÅC c:t§u: - Du-ng c~u. T6i co hoi rc5l, rÅc riSi låm! DAng Phong Xå hl>i ngu&i ta cho bi~t phåi keu thång con t6i ra phong vån, n~u th~t S4' g~p kho khan ngu&i ta mai giåi quy~t bAng cach cho muqn, nhung con t6i phai ky ten cam k~t se tra Il,li sau nay. No IUcYng 14' nU-a muiSn lam nua muiSn kh6ng. Con con vq n6 thi la c:tong c:tong, Mi nq cai nha tra chua bi~t bao gi& mai h~t, nay , ra ky nq nua no kh6ng chju c:tau. N~u "ai" co å c:tåy thl cO'm nuac no nu6i, con kh6ng thi låm gi thi låm chu no kh6ng bi~t. N ghe 6ng k~, t6i bi~t tru&ng hqp c:tiSi xu nhAn tårn vM cha m~ nhu dåu con 6ng Binh kh6ng phai lå hi~m . HQ thu&ng nghi rAng cha m~ giå rc5i, chi c§n nu6i cO'm ngay hai bua lå eN chu kh6ng ~ y ~n nhung nhu c§u I~t v~t rieng tu må ai cling co. Nhåt lå c:tiSi vai ngu&i gia v6n nhieu t4' ai, cu xU- Vl.1ng ve d~ låm hQ tui thån. T6i hoi nho: - Tinh tri,lng nhu v~y rc5i båy gi& 6nS tinh sao? Dng Binh ch~m rai c:tap: - Clin$ may, nh& nguo-i bi,ln giai thi~u , t6i xin c:tuqc vi~c låm å lo banh ml t~n tren W ollongong c~u a. MQi vi~c lien h~ c:tli xong. Nam gi& chieu nay ngu&i ta ~n c:ton. chåc ~t nåy t6i phåi an ~t å lo banh mi c:to qua! T6i khuyen: - Tu~i giå låm banh mi C4'C nhQc lÅm, bi~t 6ng co chju n~i kh6ng? Hay lå ~ ch~m I~i mlnh tim vi~c khac. . Dng Binh noi vai ve cuO'ng quy~t:

- HQ lam c:tuqc thi minh låm c:tuqc. C6 t~n nhån l4'c mai tri thien m~nh c:tuqc c~u a . . Noi xong cåu t4' c:tanh lua suc khoe cua minh, 6ng Binh mim m6i cu&i chua chat. T6i nai ni: - Hay la noi li,li vai hQ c:tqi qua ~t rc5i c:ti c6 c:tuqc kh6ng? C~a liJng Van 49


nguai Vi~t mlnh, cho du c6 låm in dAu xa, TIt cling phai quay v~ doan tv v&i gia dinh. Ong Binh lAc dAu: - Kh6ng c1l1qc "Au! Nhå hQ mu&n ngu&i khAc rdi mlnh bi~t xin vi~c O- c1Au? Va l~i gia c1lnh con cAi tOi nhu v~y thl c6 gl vui ~ må An TIt! Nhln 6ng Bfnh, toi thÅY bao n6i thuang kh6 cua tulSi giå. Tvc ngu Vi~t Nam c6 cAu "O- xa moi chAn, O­ gln moi mi~ng", cho du cha con må l&n l~n s6ng chung v&i nhau du&i m~t mAi nha dA la rAc r6i, huiSng hd gl c6 th~m m~t nang dAu nAm h~t quy~n hanh tai chånh trong nha nua! Ong Bfnh tho- dai rdi n6i ti~p: - Nh& di hQc mÅY khoå Anh vAn rna tOi duqc bi~t, hi~n gi& ctlng c6 nhi~u ngu&i lam våo hoan canh nhu tOi lÅm. Ban dAu chua thAn, ai dy d~u giu gin y til. Sau nay thAn rOi tAm SlT v&i nhau m&i thÅy in duQ'c hOt cam cua con khOng phai la d~. Nh& v~y rna VQ' chOng tOi 'c tlng duQ'c an di phAn nåo. TOi hoi 6ng: - Ong di lam lo bånh ml, con ba O- nhå c6 chuy~n gl låm chua? - Ba nhå tOi di giu em ki~m lu6n giu nha vå nÅu cam cho ngu&i ta nay cnng gAn m~t tuAn rOi. Ong Bfnh tra l&i toi rna d6i mAt ng6 mOng ra cua, du&ng nhl1 Ong dang muang tUQ'ng ~n ngu&i b~n g6i chAn, dAu dA hai thll t6c må con phai dem thAn 'c1i O- c1Q' ~ c6 bua cam! - Luang c6 khå khOng? Mi~ngtoi hoi 6ng må long cam thÅy v6 cung dau x6t~ Ong Bfnh c1ua hai bån tay l~n ra dÅu, n6i: - M~t trAm dOng m~t tuAn. TOi hoi thCm: - C6 ClTC lAm kh6ng? Ong Bfnh trAm ngam m~t ,hOi måi tra l&i: - Nghe bå nha tOi k~ I~i la ~p vq chOng nay con tre, cha m~ mÅt såm n~n gQi ba ÅY bAng "mom", tu t~ våi bå ÅY lAm. N6i xong cåu ÅY, guang m~t Ong Binh nhu t6i I~i. Ong c1ua tay l~n

Ung Van 50

gil,li mAt mÅY lAn. C6le 6ng c1ang tui thån, bO-i nguai dung nuåc lå må c,on bi~t x6t thuang canh ngQ cua vq chdng Ong trong khi dau con quå sllc c1anh då~ Ong Binh k~ ti~p: - C~u c6 bi~t khong, horn truåc thAng chåu nQi tOi bao toi: Sao nQi khOng O- b~n Vi~t Nam rna qua c1åy låm chi, m6i lAn nQi binh ho con gåm thÅY md. Toi ng~c nhi~n k~u len: - Tr&'i dÅt! N6 mÅY tulSi rna n6i c1uQ'c cAu c16? GiQng 6ng buOn budn: - Tårn tu6i r~i c4u. Gi4n quA toi la len: "Cåi thång cha, con gåi m~ may xui may n6i v&i tao nhu vh phai kh6ng?" Mlnh quå gi4n nen lå lai. Con dAu tOi O- trong phong ch~y ra bAt l6i, lam toi phai O- trong phong li~n ti~p h!t 'mÅY ngay. Tu bua c16 ~n nay khOng ai n6i chuy~n våi ai nua, bay gia toi nghi l~i thÅY cnng kY. Sau cau n6i, Ong Blnh tho- dai buOn bå lam tOi cnng budn lay. Toi c1llng d4y dAt Ong Bfnh ra sAn truåc, chi cho ong coi ch~u tung Nh4t BISn m&i mua, hoi chuy~n ~ 6ng khuAy khoa: - GiiSng nåy c6 lam ki~ng duqc

khong? Ong Blnh ngAm nghia cay rdi mai tra I&i: - DuQ'c. Nhl1ng c4u phai c1qi tim n6 lån mQt chut rdi mai c6 th~ u6n c111Q'C. Ong chi dAn sa sai nhl1ng c~n ke, bao , t6i nhånh nao nen cAt, nhAnh nao nen d~ va phai uiSn nÅn th~ nao cho khoi gly. T6i va 6ng Bfnh c1i bAch bQ O- san truåc mQt hdi r~i di ra vu&n sau. Nai c1åy toi dA tr~ng duqc hai li!p rau muiSng sAp t&i Illa cAt in c111Q'C r~i. Nhln lu6ng rau, Ong Binh n6i giQng buOn: - Dån BAc chung t6i thi!u rau mu6ng nhu xe thi!u nhat c4u ai, thÅY n6 låm sao ÅY! Toi phV hQa: - Con dAn Nam tvi t6i, n~u thi!u giA siSng nhu cay thi~u nuåc. BO-i c16 må VQ' tOi vua måi tåi då hoi O- dAy c6 dIS giå duqc kh6ng, r~i bå hoi xin c1llt t6i h~t mQt cåi ch~u sånh ~ danh xuc giå. T6i vå Ong Blnh dllng nai hi~n nha n6i lan man mQt nai ch6n que hl1ang, O- d6 c6 nhung cay ca phåo, nhllng v~ng thu6c lao, giau m~ng tai, bVi b~ ng6t thAn thu~c.

ve

1IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIImlllllllllllllllllllllllllllili1111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111

ngiY ngang khi g(ip nglJ ngang khi g~p I(li em mue:}i nam tidl 1(1 Ih4m quen que nhå em cue:}i hoi chuyrn tle:}i la ng~m ngui må noi chlla lay kMng co chOng V(ll åo bl,4i h~ng v~ phui cUQc s6ng IhOng Ir4m tl6 tlay mQI minh mQI bong may bay lang Ihang mue:}i huo-ng tldng cay cUQc tie:}; hoi em g;e:} Idy ch~ng r~i h(lnh phuc cang c6. ng~m ngui nhi~u hun n1u tle:}i tlung tid ngu~n cun m6i linh ngåy nQ Mn hun bay gie:} g~p nhau nhu chuyrn linh ce:}

IMi em linh ca htJng he:} may bay.

ngu an


Thinh thoång trong cåu chuy~n, 6ng Binh I~i chem vao "que nha" va ' ''gi& nay" chåc cling l1ang lo tåo . mQ! Trong t.~n cimg tårn cåm, chung t6i cung thåm thia nl>i buC5n ctla ke xa que. 6ng Binh I~ng le <1ung nhln li~p rau mu6ng nhU" c6 tim hlnh ånh thin thU'cyng gl trong 116. DQt nhien . tåc-ph~m 110l;\t giåi khuy!n-khieh 6ng mim cU'&i: bQ mon Truy~n ngån Giåi VHNT Lång Vån 1991-1992 - Trong cåc lo~i rau ctla minh, chi c6 rau mu6ng la an låu chån; ehucon nhU' båp cåi,xu hao, cåi be: .. an vai I~n la cå thång sau . kh6ng mu6n nhåc! T6i thanh tMt noi: - Dgi t6i v6 nha låy daa ra cåt cho 6ng mQt it. 6ng Binh khoåt tay til- ch6i: - D~ khi khAc <1i c~u. H6m nay chut nua t6i phåi l1i len lo bånh ml rC5i. BÅt giåc hai ti~ng bånh ml nhåc t6i nh& I~i mQt th&i cåch nay ba nam v~ tm&c, t6i l1å lam h~t måy thång tr&i nO'i lo bånh. Nhltng Ct.lC bQt deo nh~o båm ri!t thea t6i trong nhung l1em khuya mon moi. Suc trai rna t6i con kh6ng kham n6i, li~u v&i tulSi ngoai It.lc tu~n, 6ng Binh rC5i se ra sao? 6ng Binh chåo t6i ra v~, h~n se c6 dip I~i an v&i t6i mQt bua cam c6 rau mu6ng b6p goi ehao, trQn mQt it t6m kM va rau thO'm cho l1ung l1i~u. T6i sånh vai 6n~ bU'&c I~n ra eaa. Khi cånh eaa rao vil-a khep, t6i c6 cåm giåc la 6ng Binh <1å bir&C qua mQt lån ranh ctla cUQc <1&i <1~y gian nan båt tråc. Måi t6c bl;\c trång etla 6ng nlSi bC5ng len giua nång chi~u , tl! dU'ng t6i cåm thåy mQt noi cho nen nang råt la tl! hao, <1oi luc buC5n ray rut. nang lå mQt c6 gåi <1~p. T6i tl! kieu thå' quå v~ SÅc <1~p tr&i eho TrO- v6 nha, t6i båt g~p vq t6i v&i kh6ng c~n phåi k~ I~ dåi dong v~ såc åy. th6i quen nhU' lue con O- que nha, <1~p cua nang, nhU' ngU'&i xU'a hay T6i yeu nang, le di nhien, cilng <1ang lau chui b~p nuc, lo sOl;\n Il;\i , tå, nåo Ja måt phU'qng may ngai, nhU' <1l;\i <1a s6 thanh nien <1(\e thån cåi cho x6i va cåi nC5i nh6m ~ nåu m~t may thanh tu, v6c dång y~u trong eQng <1C5ng ngU'&i Vi~t O- <1åy bånh tet . Tåt cå ng~n <16 thu khua <1i~u; ho~c nhU' ngU'&i th&i nay v&i yeu nang, n~u kh6ng toi <1a chång dh trong t6i nl>i thao thuc båt nhii'ng l&i khen s6ng sU'qng nhU' chqt, nhU' mQt gå ghi~n phåi cai t6n c6ng låi nhåi v~ nang. NhU'ng thin hinh b6c lua, c~p mÅt lång 10', mqu låu ngay, dnh c& ngai thåy <16i m6i kheu gqi. T6i chi bi!t nang nhU' t6i <1å n6i, nang råt kieu hånh mui hem lam cho v~t mlnh kh6 <1~p, va c6 le h!t 90% <1an 6ng con v~ sAc <1~p Ctla minh. Co le nang cho chiu. rång tt.li l1an 6ng t~m thU'&ng nay , trai <1Qe thån trong thanh ph6_ "~u 6i cåi nt O- que ngU'&i, t6i bang <1C5ng y rång nang l1~p. Chlnh bån kh6ng xung <1ång v&i sÅc <1~p ki!u di~m ctla nang, nen <16i v&i bQn nghe them di~u tr6ng mua lån! • thån nang cling bi!t rång mlnh l1~p

Nang

Vii Nghi

,

;d

I

ilmg Van 51


nguai say m~ chung quanh, tuy vAn to ve thi~t tha nhung th~t lang nang chång chQn m~t ai. Nang vAn 4eu l1eu nh~n nhlfng n\l h~ng to tlnh cua chung tOi, bQn l1an Ong ngu mu~i, va mim cuai rlh ngQt ngao l1åp I~i. Nang cung vAn nMn rÅt thuang nhlfng m6n qua I1At giå cua nhlfng ke giau sang han, kem thea n\l cuai khå åi la nhlfng cau n6i ~m åi dju dang. BeH v~y m~c du nang . chua chfnh thuc' 4åp Ill-i bÅt cu nguai nao, bQn 4an Ong si m~ nang, trong 116, tOi dl nhi~n la m~t ke rÅt trung thanh, l1eu vAn nuOi hy vQng tran tre. Ngay nao nang chua I~n xe hoa, ngay 116 mQi nguai trong chung tOi vAn con hy vQng. Bi~t I1Au chll'ng, m~t ngay nao 46 nang se thÅ u hi~u tÅm lang tOi l1iSi vai nang con n~ng nån va 4ång quy han xe hai nhå IIIu, han vong vang tien b~c? Va båi vi ngoåi tlnh y~u cu~ng nhi~t 110, tOi th~t khOng con gl ~ dAng nang. BAy gia co le tOi n~'n giai thi~u sa ve mlnh. TOi lå dAn vUQ't bi~n, tråi tråm s6ng ngån ch~t mai IQt l1uQ'c vao cåi xi Mi tlj' do nay. Sau khi xai h~t mÅY thång trai ~ hQc n6i ti~ng nguai tåm t~m l1u xai, tOi lån xå vao cOng vi~c. D~ ki~m tien, di nhi~n. Toi lam l1u mQi thu nghe, nhu Ong bå ta thuang noi, thuQ'ng vång h~ cåm, nghe gl tOi ding nhåo vO, mi~n co tien lå l1uQ'c; til' lau dQn cllu ti~u ~n b~i bån mÅY quån ån re tien, til' thlng 11~ dng ~n cOng nhAn nha måy. HQ- cåm thl tOi chAc chAn l1å tråi qua, con thuQ'ng vang thl c6Ie... chua tai. N6i ngay ra, n6i ma trong lang hai xÅu h~, tOi thu~c 10Q.i thÅt hQc. å Vi~t Nam chi bi~t I1QC bi~t vi~t sa sa lå tOi phåi bo hQc l1i låm. Lån I~n l1u mQi nai, riSt cu~c tOi l1i l1ånh cå, vai hy vQng mon~ manh se c6 l1uQ'c m~t ch~ tren tau VtrQ't bien. Hy vQng nay riSt cu~c 4å thånh tlj'U, båi v~y gia nay tOi moi c6 m~t å I1Ay, va moi... ch~t m~ ch~t m~t vi nang. Yai cåi viSn hQc thuc thÅp le te nhu vjt bllu, ngoai ba cåi nghe va v4n, tOi con bi~t låm gl han l1uQ'c nlfa! C6 m~t l1ieu ritt may mAn, la

Ung Van 52

thuQ'ng 11~ 4å sinh ra tOi våi cåi tlnh tlj' nhien nhu ru~i va bån m~t chai day han vo xe hai. Båi v~y nen tOi chång ngQ.i ngung gl, vAn ngang nhi~n x~p mlnh ngang Co' vai l1åm k~ su båc si va nhlfng c~u cong tu­ con nha giau, tranh gianh tlnh y~u cua nang. NgutYi ta noi tlnh trtrang nhu chi~n trtrang ma. N~u co nhlfng nguai dung tien 4~ l1e b~p 116i phuang thl tOi cungc6 th~ dung cåi... m~t day cua minh ~ l1ung viing, It nhÅt la trong cu~c chi~n tlnh y~u nåy. Th~m m~t l1ieu may mAn nlia la nang khOng he phån bi~t giau ngheo, cho du trong thåm tAm, tOi bi~t chAc nang ranh han ai h~t ve tai chånh cua bÅt cu ai.trong chung tOi. Nang vAn ti!p l1åi bÅt cu nguai nao ~n thåm nang m~t cåch tu- t~ l1ang hoang. Nhu thoi quen, tOi thuang ~n nha nång vao chieu thu båy. TOi bi~t nang rånh vao gia 116, vå Ill-i toi cung mai tan vi~c vao bu~i chieu. Theo thoi quen til' ngay y~u nang, mlli chieu cu6i tulln tOi I~i mua m~t n\l h~ng l1em ~n t4ng nang. Luc I1ltu tOi rÅt ghen tuc khi thÅy trtrac minh l1å c6 bao nhieu la hoa cAm la li~t trong nha nang, nhung khi thÅY nang tuai cuai nMn n\l h~ng trong tay tOi r~i åu y~m cAm ri~ng vao m~t chi~c blnh, tOi IQ-i thÅY hå h~ vui suang. It ra nang cung coi trQng tOi 40 cha. Ngoai hoa ra, cu I~, nt hay sinh nMt, toi 4eu c6 gAng danh d\lm mua t~ng nang nhlfng mon qua l1åt giå. Noel vll'a r~i tOi t~ng nang cåi 4~ng h~ co c4n b6n h~t kim cuang tÅm. nt ta tOi t~ng nang m~t b~ 11~ trang l1i~ni hi~u LancOme. Sinh nh.t vll'a qua cua nång, quå t6i lå m~t chi~c åo dQ- h~i l~ng lAy giå han nU-a thång luang. T6i nghi chai l1~p ~n v~y lå cung, chång le l1åm l1ån Ong kia c6 l1ua dåm t~ng ... xe hai hay sao? N~u cu~c 4ai cu ~m å trOi nhu th!, tOi nghi mlnh vAn cu se ti~p t\lC thea 4u~i nång, dånh d\lm tien bQ.c mua quå cho nång, va... hi!u thåo vai nång con han lå l1iSi vai ba m~ giå con k~t IQ-i Vi~t Nam gÅP tråm llln. Th! nhung Slj' l1ai khong giån

di em xuoi nhu vh. Do mQt Slj' rÅt tlnh ca, toi khåm phå ra b~ m4t . th~t cua nang va ... bll'ng tinh . Sång hom 116 tOi l1ang lam å nha hang Dragon, gilf chån wailer khi~m tiSn trong mQt nha hang Tau rÅt tltm thuang, thl tOi ... thÅY nång, c1i vai mQt c1åm con gåi. Thi~n c1ja ai, tOi c6 bao gia nga la nang se c1,t chAn ~n c1Ay c1Au. M~c du m~t toi c1a khå chai Il nhung toi th4t khong mu6n phåi ch~y ra ti~p nang. Toi nha thAng b~n Tau ra ti!p va d,n n6 dAn nang ng~i å cåi ban såt våch ngån, ~ tOi c6 th~ ng~i å b~n kia ... nghe len nang n6i chuy~n. Thea kinh nghi~m tån gåi cua tOi, t\li con gåi chi n6i th.t ve chuy~n tlnh cåm khi hQp m4t vai nhau, nhÅt la b~n th!n, nhu cåi c1åm c1i vai nang blfa nay. Quå nhi~n nhu tOi c1oån, c1åm con gåi vua ng~i xu6ng ban la m~m mi~ng tla lia c1u chuy~n tren c1ai. T\li n6 cuai gid'n dn ao, n6i chuy~n to ti~ng, th.t khong gi6ng nhlfng luc blnh thuang c16i di~n vai bQn c1an Ong. Cu6i cung thl t\li n6 cung n6i ~n chuy~n nhlfng nguai thea nang. Toi mung ran khi nghe nang Iltn h.rQ't nhAc t~n nhlfng c1ua ma nang' båo ' lå khong c6 chut cåm tlnh. Nhu v.y la toi c1å 10ll-i bo c1uQ'c cå 116ng c16i thu r~i con gl! Toi c1ang khoåi chl cuai tum tim thl nghe t\li con gåi nhåc ~n t~n ... toi. GiQng con Phi chanh chua (toi bi!t h!t c1åm bQ-n nang, t\li n6 vAn thea lam ky c1å cån mui mlli khi tOi c6 djp ra ph6 h04c l1i ån vai nang): - ~, con chang Chl kM cua may th! sa o? - ThAng Chi?- Nang cuai r~ I~n. Chao Oi, tOi chua he bao gia nghe nang cuai m~t cåch ... thO bi nhu v~y - Cåi thång ngu 116, dån I1Anh cA må khong bi!t tlj' IUQ'ng. Dung la c6c må 110i 1\n thjt ngllng trai. Con NgQc th~m vao: - Phåi n6i lå thAng cu~i må c10i IÅY HAng Nga mai l1ung. C! bQn ru I~n cuai, lam nhu tuc cuai lAm vh. Toi tuc bltm gan tim ru~t nhung c6 b4m mOi ~ nghe t\li


\ n6 n6i ti~p: - Bi~t l1au '116!- giQng con Thanh nhåo nho~t - Bi~t l1au ch6 I~i ngap phåi ruai. Tao thåy may bue mim

cling t3t vai n6 låm må! Ta co trong nhau tu vf,ln ki1p

Nång hu mi)t tieng såc lem: Xua giu anh chång nh~n ra em .. - T3t? May c6 l1i~n khang? Tao Bm tam anh phu man den tdi rna thich thAng t16 hå? Chi l1uqc cai . Cang ki1m tim cang xa em them. la 'n6 xåi sang låm, tQi gi må bo u/)ng cha! gi{lt Ij

- Sang låm a? K~ nghe coi.

Yeu m1n cUQc dui muon m~1 dy

BQn con gåi nhao nhao.

Mdt em ngui ngdri ff han hoan

- Coi l1ay ne, cai l1ang ha nay lå

Trong cO'n giao cdm anh vua thdy

n6 cho tao hai Noel 116. Toi tuang GiQt ff m~n n(Sng chua d{li duung.

tuqng nang l1ang v~nh m~t t4" l1åc - C6 cgn hi)t xoan c:tang hoang. cd nguyjt t"ro-ng m;en nil

Tao l1i coi gia rai, t~ gi cling 2, 3 Toi gidng co nang vui gidc ngu

tram. Giua triing su c& chång ai hay

Hai, ba tram? Toi k~u thlim, b3n l1nh ra 1M ky vua qua mdt

tram b3n chln l1ang chin cåc I~n 116 Gao r6ng trong suO'ng mQt ti1ng dai.

em cung. - CM sang thi~t! Con Van trlim h;jn hllu tra. V~y sinh nh~t mai l1ay cua may Phåi chiing khodnh kMc dQ'1 chuong rung . n6 t~ng gi? VQng chut5i thui gian xa mit mung - T~ng ao. Nang trå lai, giQng Va hf,ll cat nay, vien soi dy chua let. Ki~u nhu ba gia, tao bån Ch~p chun lIn hifn coi vo cung. I~i cho ba Båy rai, l1uqc c6 nam , ch\lc. an . h O'" truO'ng Nam ch\lc? Trai l1åt ai, nU-a thang luang ctla toi rna nang ban c6 nam ch\lc! . d\lng C\l cAp cuu, cha la c6 chuy~n - Ur n6 bi~t sao rna y? . h~t mua he rai nhung trai cling gl la ... chet tao 116. - Bi~t thl biet cha. suc måy rna chua I~nh låm, tao thAch may lam - Yen chi c:til - Con Xuan n6i n6 dam lam gi. Tao chi clin n6i mi)t sao cho n6 nhåy xu3ng nuac bai... giQng chåc mem - Chila nh~t tulin ti~ng la ~m chuy~n li~n. muai låm ph ilt. N6 la dån l1ånh cå tai nha. May c6 b6n ph3n phåi - C6 uy qua he! GiQng con må. l1åu c6 nhAm gi. Xuan nghi ngo. N6 cling biet suy Khi khong bi~u n6 nhåy phone ru n6i, vai I~i k~u thAng nghi cM bi). h/)ng re måy n6i sao n6 Hoan IAy tau l1i chai. xu3ng bai - nang ng~p ngung ­ nghe v~y. Cling c6 h~n thoi cha. phåi c6 ly do gl cha! Bån b~c I1li rai t\li con gai båt "liu - Måy khong tin hå? Nang c6 ve - Thllåm bi) ru n6 l1i bi~n chai, an u3ng va n6i sang chuy~n khac. tue giijn. Dua khac thl tao khong IAy tåu ctla thAng Hoan 116, rai may Con tai. tai th~t la gi~n t1!n ... hc)c mau. KhOng de t\li con gai nay dc)c chåc, cha thAng Chi thi tao dam kiem cach... xa n6 xu3ng bi~n, båo c:tåm tram phlin tram , tao n6i muai lam philt sau Mng vat I~n. ac nhu v~y, nhåt la nAng. Thi ra cåi gi la n6 nghe cåi 116 liSn. , . Neu n6 tna khang gi~n måy thi t\li nang c,hi Iqid\lng tai, coi tai nhu - May bieu n6 chet coi n6 c6 " taoI chju thua. mc)t tro l1ua. Trong phut ch3c, bao - V~y c6 l1uqc khong 116? ­ chju khang! nhi~u tinh y~u toi danh cho nang Con Xuan cuai khåy. Con Thanh lo lång - La n6 ... chet bien thanh tuc gi~n, rai t1!n dim - Cai gl rna qua l1ang v~y - con l1u3i thl sao? thu. Toi nhåt I1jnh phåi trå thu. - Chet sao duqc! - Con Xuan Phi can - Vua vtra thoi. Nhung bAng cach nao l1ay, toi chua - O' thl vua vua. Tao vai may ca cå quyet - MUcYi låm philt thoi rna. nghi ra. Hum... c6 thu khOng trå 11~ ne - Con Xuan ham ha - Mi)t Vai I~i n61å dån l1anh ca chåc la bai phi quan tu- rna, rai nang se biet tay chliu xi-n~ nha? gioi låm. tOi. - Ca lam sa o? Nang hoi. - Thoi eling l1uqc, - GiQng - Ca cai gl? - Con Xuan c6 ve nang hai thleu t4" tin - nhung phåi Su3t tu bfra nghe len l1uqc cau suy nghi - Th6i v~y nha. Bay gia mang thea nhi~u ao phao vai I~i chuy~n gifra nang va t\li con gåi åc

'chum tho- duai mai mua dem

j

lAng Viin 53


c1~c

c16, t6i suy nghi hoai, suy nghi mAi, nghi t&i nghi lui coi cach trå thu nao tOt nh~t. ROt cu~c rai t6i cilng ' nghi ra. Nang s! bi~t! T6i s! lam cho nang tan t&i gia. T6i s! IÅy llJ,i cA vOn IAn I&i, ~ bU cho s4' m~t måt tlnh cåm cua mlnh. Cha coi, ngu&i c1~p, cha coi! T6i nghi~n rång thl thlm, Quå nhu t\li n6 ban tru&c, nang ru t6i ehua nhtt t&i c1i bi~n chai. Trong phone, giQng nang kh6ng con ve gl gi6ng nhu lue nha hang ma ngQt ngao va ~m åi ~n c1~ ... rqn ngu&i. ChUt xiu nifa t6i c1A tha tM' cho dng. D~n ehu-ng nghi ~n Am muu gh~ g&m eua

c1i~n tho~i

a

em

bi~t cha

dng t6i b~ng thÅY &n l~nh. Nang dung lå phil thuy må, nhung til' nay nMt c1inh t6i s! kh6ng nghe thea nang nifa c1Au. Chua nhtt ~n, t6i m~c sån Mn trong m~t b~ åo Itn, lo~i åo ch6ng I~nh eua cåc tay thq l~n ehuy~n nghi~p ma t6i mu&n h~t glin tråm b~c m~t ngay. T6i con mang thea chai ruqu m~nh nho, u6ng mQt ng\lm tru&c khi xu6ng nu&c cho ~m b\lng. N6i ehung, t6i c1il chu!n , bi k}l eang, til' tinh thlin ~n th~ de" ~ ehai v&i nang vån nay. H6m c16 nang trang c1i~m th4t c1~p. Nang m~c bQ åo c1lm mau tim hoa ca, I~ng Ily, c16i må thoa phgn hang, c16i m6i c10 mQng quy~n ril

tai

Sao tåi chr thich nO'i thanh vdng

Thå "di hiJn tråi gi(lt cudi tren

Dan kiln g~p nhau vung tln hiju

Tåi tim 'ngo ngach 4ung im hui.

Sao v4n la toi, bOng I()n 4tJu!

Thl tMm gio hoi 41n tu 4au?

BOn cMn d4m nat len ngay thang

Niu I(li thui gian, ioa mdi silu.

Khodnh khAc g~p nhau, ngO- ngdn hoai

Em trang vua 4(), ao vang phai

Trång nghieng ner m~t yeu va nhO-

U truc vU'Un ai 49ng got hai! ~

Em ngoan, 4ung thdy to; thO' thdn

Ay luc nguiJn thO' ~p xu6ng hiJn

Tåi thet nhui dilu say ndng h(l

Va cU'ui ru gQi bOng hoimg Mn.

Em bilt vi sao bong 19n di/u?

KhO'i long du tri bu; niim dau

J<hO'i trimg d;en d(li moi do; mdt

M()t gå thi nMn holl b(lch dilu.

Em My vi' toi u ch8 ndm

6m lilm thån xac chdng an nan

Thån em s/{c nuc mui hU'O'ng phdn

Xin t(l un em 41n b9i philn.

Toi cudn len riJi, bO chilu manh

Tilm nhin då thdy khodng trui xanh

Em O'i va tr{ol dm kMn dy

Ddt lu vi muon tilng r~p rinh.

ph{lm quang ng9 c Ung Van 54

lam r4'c rå eå bu~i sång åm c1lJ,m c1liu thu. Du sao eMng nifa, toi vAn thgy long mlnh nh6i l~n khi g~p nang. D6i m6i c1~p kia, sao e6 th~ thOt ra nhang I&i gh~ g&m! Knu6n m~t sång sua ki~u di~ni' kia, sao e6 th~ nghi ra nhifng muu k~ c1~e åc vO cung! T6i vAn lam be) tl!', nhi~n nhu mQi ngay, cu&i cu&i n6i n6i v&i nang va c1åm con gåi qui quy~t blJ,n nang. Chung t6i ma måy tau rai chn ra khai. Cilng may h6m ÅY du tr&i kh6ng c1~p nhung bi~n I~ng s6ng va kh6ng c6 gi6 nhieu. Ul con gåi cu thinh thoång llJ,i nhln nhau nhåy nh6. Phåi nhu mQi ngay chAc t6i kh6ng ~ y nhung bAy gi&.. hu, chut mla bQn bay s! thÅY, nh~t lå nang, ngu&i c1~p phu thuy kia. Gi& phut hanh c1e)ng c1å t&i, nang ru t6i ra boong ngAm cånh. - Baa nay kh6ng c6 nAng nhung bi~n c1~p quå phåi kh6ng anh? GiQng nang ~m åi. - 0', em thleh bi~n lAm hå? T6i v& vinh. - D~. - Nang cu&i th~n thung - Nhung em sq nu&c lAm. Em chua bao gi& dåm c1i tAm bi~n h~t. -'- V4y la thi~u m(lt thu vui a c1ai rai - TOi cilng cu&i euai c1åp l~i­ Luc ngAm nhln thl bi~n chi d~p th6i, nhung khi bai I~i thl mlnh c6 cåm giåc khåc, rgt thu vi. - Em chlng ham c1Au. - Nang c\J'&i ngQt ngao - A, du&i kia c6 cåi gl kia anh. ~, t\li bay ra coi J{ia... Nang reo to, nhu con nlt. Ui con gåi rlin rln ch~y ra. T6i bi~t th&i c1i~m c1å t&i. chAc t\li n6 lam b~ cui nhln rai... x6 t6i xuOng cM gl? T6i blnh tinh mo nut chai tuqu vAn dgu trong tui åo, kln c1åo quay sang h&p mQt ng\lm I&n. B\J'&c chAn t\li con gåi ~n tMt glin 'sau lung, tOi cåm thÅY tay t\li n6 ch~m vao nguai mlnh, rai thinh linh c1«y m~nh. Nhanh nhu ch&p, t6i eh\l'p IÅY cånh tay nang. Trong khoånh khAc, tOi kh6ng kip nh4n thuc res, rAng mlnh bi x6 xu6ng hay t4' y nhåy xu6ng, thi t6i va nang c1å du&i nu&c rai. Toi con nghe ti~ng k~u th~t thanh cua nang, c1liy

a

o


mQt cach vo cung thoåi måi, vo nghi~m c1i bi~n, c1~ cu-u nang. ve sq håi. Stl-c dQi cua may tau c11ty cung khoåi trå. Nhung nhu c1å ' Nh~ng nang khong he cåm nh~n, . toi va nang ra ·xa nO'i vua rot elt nåm c10' ra, khong: n6i khong xu6ng. Nuac bi~n thang 9 du c1inh, toi lam bQ lo lång m~t. ' cu&i, khong lång 10' li~c måt, khong - Trånh ra, tranh ra, c1~ toi cAp khong, II,mh nhu nuac c1a nhung O­ lå lai c1i~u bQ. I ' Canada cung il,mh ghe gam låm roi. ctl-u. Khong bi~t c6 sao khong nu~? Toi cåm thÅy hai n6ng tu hap nrqu - Trånh ra c1i, tranh ra ... - Lli Khong c1åu, khong th~ nAo, chi con gai xon xao - Anh Chf chåc Vodka rlin din toa trong Co' th~. c6 vai phut, lam sao... Va han nua bi~t cåp ctl-u rna. Ben cl,lnh toi, m~t may nang tåi met. tr&i cling c1åu e6 Il,lnh låm, toi vAn - C6 din gi khong anh Chi? å . thÅy mlnh khoe nhl!' voi kia rnA. Co em, co e6 thåy tro (fua\nay thu vi c1ay c6 hQp cuu thuO'ngne. Nang nhÅt c1inh khOng th~, khong hay khong? Toi buong tay nang ra, Con Xuan sq hai run run c1ua cho th~ nao... nhanh nh~n tI.!' cO-i bQ quån åo ngoai toi hQp ctl-u thuO'ng. . roi h\1p xu6ng nåm IÅy tay nang. - Khong cån c1au. - Toi gl,lt n6 Tang le cua nang cu hAnh vao Tren kia, toi nghe ti~ng la het keu qua mQt ben - D~ toi ho håp nhan sång Chua nh~t sau, cung la mQt ctl-u eua bQn con gai vang vang, dQi tl,lO. A, O- c1åy c6 co nao bi~t lam ho bu1Si sang åm (fl,lm khong nång va qua lan nuae, rna ho nhu trong 'håp khong? - Toi vo- vinh - Con rÅt nhieu may xam. Lu con gai bl,ln mQt gil1c rna. gåi vai nhau ti~n han. nAng kh6c nhu mua nhu gi6. Tr&i Vi c1å chu1tn bi tnrac nen toi rl1t - Khong sao c1åu. - T\1i nø tuy khong mua nhung t6i nghi binh tinh, tnrae khi h\1p xu6ng toi tranh nhau c1åp - Anh cuu mau c1i, nuae måt hQ c1u lam ng~p l\1t thanh c1å hit mQt hai dai. Toi bi~t trong t\1i ~ay khong bi~t gi h~t å. phlS. Va kh6ng chi rieng con gai, toi vai phut nang khOng th~ eh~t c1uqc Toi euo-i th§m trong b\1ng, ngoi 6i~t c1am con trai theo nAng hinh vi thi~u duerng khi. Toi ehi ml,l6n nhl1n nuac cho nang sq, va sau khi xulSng ben cl,lnh nang. nhu cung rai I~ it nhieu. Con toi"toi ctl-u nang len, c1u c1~ toi lam ho h~p Lu con gåi nhin toi tin c~y. Toi khong kh6c, rna ~hi thAy long ng~p vua gQi ten vua tåt vao m~t nang, . tran h6i h~n. Phåi, eho du sau ba nhan tl,lO, ger gl,le Il,li tien bl,lc va tinh ~ trå thu, di nhien, nhung lam bQ ngAy tr&i c1ieu tra len c1ieu tra . cåm rna toi c1å bo ra cho nang. nhu ~ lay nang tinh. Tåt vai cai roi xu6ng, cånh sat c1ii n6i lA toi vo tQi, Cåi c1a~ bl,ln nang tren kia, cå cåi rna khong thåy nang trå lO-i, toi båt bac si c1å giam c1jnh la nAng ch~t vi thång Hoan con nha giau, chåc c1§u nhoi bVng nang nhu nhoi ... bQt c1au tim, khong phåi eh~t c1ulSi, toi ehån khong c1tl-a nao hQc qua cAp banh ml, roi x6e nguqc nang len vh bi~t minh c1ii giern qua c1ang. ctl-u, thi lam sao bi~t ho hAp nhån cho nuac chåy ra. Th~t ra nang c1åu Theo I&i bac si, nAng c1å ch~t vi sq, tl,lO cha! Han nua toi eung se lam c6 bi u6"g nhi~u miac cha. D~t tim nang ngung c1~p ngay sau khi bQ nhu lo' lång låm, ~ khong ai nang nåm trO- xu6ng, toi hit mQt ro-t xu6ng nuac. VO ly th~t c16, phåi nghi ngO- la toi c6 tinh keo nang hai dai, dung tay banh mi~ng nang khong? Sao Il,li ch~t de dang nhu xulSng nuac. Khi toi c1ii tho- h~t ra, th1Si hai vao. Toi th1Si xong roi v~y c1uqc. Nhung e6 le vi ,t im nang luong khOng khitrong ngl.!'c, toi nhung... tl,li sao khong Iqi d\1ng, ehtl-a qua nhieu tinh yeu, cua nhung nghi chåc cling c1u lam nang sq (f~n hon c1åm c1u6i len (foi moi' kheu gqi ke theo nAng, tim nang n~ng ne qua, ch~t, toi lien nåm t6c nang keo len åy? N\1 hon c1åu tien, cho nang. M~c nen khong th~ ti~p t\1c .låm vi~c m~t nu&c (f~ nAng tho-. - Xa xa, du lue åy moi nang xam xit va Il,lnh c1uqc nua, nen mO-i ngung c1~p de khoång ehung IinAy ch\1e thuac, ngåt, toi vh thÅy rung cåm ' Il,l dAng, Ai mu6n n6i sao thi n6i, toi chi~c tau c1ang quay c1§u trO- Il,li. Toi vh bi~t cho diI minh khong c6 y hit mQt hai dai roi bai nguqc c1~n . thuo-ng. Du sao cling khoQg ~h~ . tau. Toi rtgoånh Il,li nhin nang. qua IQ lieu, c1Q -ehung vai ch\1c giay gi~t nhung nang c1å quå th~t vi toi rna ch~t. Khuon m~t nang xanh met, måt toi ng1tng (f§u len, hit hO'i,ti~p t\1C nhåm nghien, chåc vi qua sq. Nhu ho hÅp nhån tl,lO va ti~p t\1C... hon. K~ tu lue nang ch~t, toi chång Lu con gM kho- khl,lo kia, va eå ' bao giO- nhåc c1~n ten nang. Va v~y eling tl,lm c1u roi, lån sau c1ung

(fua gian c1Qc ae nhu vh nua nhe! thång nha giau ca ehan, di nhien thanh ph6 hinh nhu cling quen Ac lai ac Mo rna, co emhQc cao,_che khong bi~t toi c1ang Iqi d\1ng nang. bAng, cho du nAng c1å tung c6 th&i t6i la thång thåt hQc, chång le co em Toi ctl- th~, ho håp, rol hon, roi ho lam nghieng ngua bao tråi tim håp, cå måy phut. Il,li khong bi~t c1ieu c16 hay sao?

thanh nien O- c1Ay. Chi c6 c1åm bl,ln Nhung c6 c1ieu Il,lla tl,li sao tOi'chå . Cu6i cung toi va nang c1ii len gai va ' gia c1inh nAng thinh thoång thAy nang c6 chut phån ung nao. c1u:qc tren tau. Nang c1uqe t\1i bl,ln nhåe c1~n ChUa nh~t l1y nhu nhåc Toi båt c1§u lo sq khi mi~ng c1å moi eho nåm dai tren boong. Nhln mAy ~n mQt can ae mQng. Con ky du ai rna nAng khong he nhuc nhich. Toi khuon m~t con gai lo lång tai xanh, nghe qua ehuy~n mQt co gai c1~p Il,li xlSc nang eho nuac QC ra. Lån nghe tvi n6 sq c1lSi c1ap, toi ch~t vi c1au tim tren bi~n eling nAy t6i th~t long lam tåt cå nnung gi thåy... c1å qua, tMf la c1å. Phåi chi O­ tuo-ng nhu nghe mQt chuy~n c1S tieh mlnh hQc c1uqc, qua nhung kinh ' c1uqe truyen Il,li tu rÅt låu (f&i.. nha mQt mlnh, tai se cuo-i lo-n ti~ng

ra

*

Lang Van 55


Ly Ruqu Hai MuCYi Niim Hdng Hoang

t6i c6 cåm tud-ng 6ng di~n tho~i dA bj ch\lp nhÅc l!n rÅt nhanh khi ti~ng reo d§u ti!n chua kjp dU-to - Heilo! Ai d6? GiQng be Chån nghe ro rang la thång th6t. T6i hoi: . - Be Chån d6 hå? M~ c6 nh a kh6ng chåu, cho c6 Thi n6i chuy~n voi m~ di . - Kh6ng, rrt~ kh6ng c6 nhå. Ti~p theo la ti~ng kh6c oa v& ra. - Be Chån nay, chuy~n gi vh chåu? Bj m~ mång phåi kh6ng? - Kh6ng phåi. - Chu- sao chåu kh6c? Ti~ng ng h~ n ngåo nghe cang ro han . - Con sq quå ha, t~i vi con O- nhå c6 m~t mlnh ..Con hlSng bi~t m~ con di dåu mÅt ti!u råi. - M~ di håi nao? Ma sau chåu kh6ng di hQc bU-a nay v~y? - Hl5 ng c6 ai dAn con toi tmang LAng Van 56

Con be I~i ti~p t\lC kh6c rÅm ru-t. T6i khoåc åo Åm, di ve}i ra xe. Toi la nguai lam vi~c xA Mi nen quen bi~t nhi~u nguai. Chj Thanh la m~t nguai quen nhung kh6ng thån. Chj buoc vao cu~c s6ng moi nay bAng con måt ng5 ngang cua me}t nguai dan ba v&i me}t dU-a con kh6ng cha! Chj kh6ng mu6n tårn Sil, t6i cung chAng to mo. DA han m~t I§n, t6i di th6ng ng6n cho chj ~ xin tien trq cÅP xA he}i. T6i huong dAn chj di h~t. M~ con di hai ngåy nay råi. hQc th!m ti~ng Anh, låu låu hoi - Ha, ngåy! thåm chj ve cu~c s6ng hang ngay ... Toi bAng hoång k~u len. Chj Åy Chi c6 v~y th6i. dåm bo con be O- nhA ml)t mlnh? N 6 Be Chån ra mO- cua, måt n6 do m&i chfn tulSi, 1& c6 chuy~n gl thl an hoe, dliu t6c ru mqi. T6i c§m tay n6 h~n sao kjp? 4 nhi! ngåi xu6ng sofa. T6i bi~t la nu&c måt n6 dang cha chllC d~ trao ra. - Nåy, nln di chåu. Be} m~ kh6ng - Chåu nay, du-ng lo sq nU-a, c6 n6i cho chåu bi~t lå m~ di dau sao? - D~ kh6ng. Thi se giup chåu tim m~. Båy gia co - Tu- d6 toi gia, c6 khi nao m~ se båo cho cånh såt bi~t d~ hQ dieu lam nhu v~y chua? tra ve tmang hqp cua m~ chåu. - D~, chua. Con ph§n chåu thl cånh såt se dua - 4 nhi! Chåu c6 hoi thåm mÅY ve me}t nai c6 nguai sAn s6c dAng nguai quen cua m~ chåu chua? . hoAng. - Chua. - Con hlSng thkh di dAu h~t . - T~i sao? Con hlSng c6 quen mÅY nguai d6 . - Con h15ng bi~t s6 ph6n. Con... - Råi hai ngAy nay chåu lam gl? Be Chan up m~t vao long ban C6 An gl kh6ng?

tay, thlSn thuc. Toi om n6: , - Con kh6c hoai hå. Con lin ml

- Nfn di Chåu, råi chåu se quen. g6i ...

HQ tu t~ låm. - U th6i, chåu cha d6 nghen, co - Kh6ng dau, con khong thkh do Thi tai li~n bay gia. voi hQ dau.


- V~y th5i chau v~ nha c5 Thi nghen? N6 g~t g~t <1åu. T5i qu~t giQt mrac måt tren rna n6: - Bay gia chau <1i v5 tårn <1i, c5 cha. Con be rai khoi vong tay t5i <1i ch~m chl;lP ra phia sau. T5i <1i quan sat mQt luqt, qua phong khach, nhå b~p. Truac khi buac våo phong ngu, t5i <1a do dlf mQt chut, kh5ng hi~u minh c6 nen lam "tham ttl" hay kh5ng. Ngån ngu mQt ch~t rai t5i cung <1anh lieu må ctla buac våo. MQi thu <1eu binh thuang, ngan nåp. C6 mQt quy~n truy~n <1~ . tren bån. T5i må ra, mQt tårn hinh rai xu6ng. NMt len nhin, <16 lå chj Thanh vå mQt nguai <1ån 5ng <1ung choang tay nhau cl;lnh mi}t g6c cay. Phia sau Ilrng tÅrn ?lnh 'lå dong chu: NgQc Thanh va Hoa. T5i keo hQc tu bån ra . Son, phån, nuac hoa va nhung giÅy ta linh tinh .. . kh5ng c6 gi Ilj. h~t. Låy tårn hinh bo vao vi tay, t5i trå ra, nhåc <1i~n tholj.i len, quay s6. - Så cånh sat! Chung t5i nghe! - T5i xin <1uO'c bao cao v~ truang hqp vång ~~t båt thuang cua bl;ln t5i. - Xin ba vui long cho chung t5i bi~t ten. - Nguy!n Thi. , - Ten nguai blj.n? - Phan NgQc Thanh. - Cam an . Bay gia xin ba k~ chi ti~t.

- Sang nay khi t5i gQi <1i~n thol;li tai, <1ua con gai vua kh6c vua cho t5i hay la m~ n6 <1i <1au vång nha <1a hai ngåy. N6 mai chin tudi va m~ n6 chua lån nao bo n6 'å nha mQt minh nhu th~. T5i nghi rång c6 chuy~n kh5ng dn <1å xåy ra cho chj . Thanh. Xin cånh sat ra lenh <1i~u tra gium. - Dua be hien gia ra sao? - T5i <1ang å clj.nh n6, t5i se chåm s6c n6 trong thai gian nay. - Cha n6 <1au? Con ba la ai? - N6 kh5ng c6 cha. T5i la bl;ln cua m~ n6. - Ba hay tå hinh dang nguai <1an ba måt tich.

- CilO chung mQt thuac nam muO'i; t6c <1en, dai qua vai mQt chut; måt <1en; da hai s~m; n~ng khoång b6n muO'i ky 16, tudi chung ba muO'i ngoåi va la nguai A. D6ng. - Duqc rai, chung t5i se cho ti~n hånh cu5c (1i~u tra. Xin ba s6 <1i~n thol;li ~ ~hung t5i lien Ilj.c, va <1ja chi cua bå Phan nua...

• • Be Chån kh5ng chju <1i hQc, t5i phåi <1~n truang xin phep cho n6 nghi them vai ngåy. Cånh sat vua gQi cho t5i hay rAng Thanh <1ang nåm trong bjnh vi~n thanh ph6 vi bj xe <11,mg. T5i khfing mu6n cho be Chån bi~t nen <1~ n6 å nhå vai rna t5i. Cau hoi <1åu tien cua c5 y ta khi ' bi~t t5i vao tham Thanh la: - C6 phåi ba ta bj cåm kh6ng? - Kh5ng <1au. Tlj.i sa o? . • - Ai hoi gi ba ta cung kh5ng trå lai. ' T6i bo c5 Y ta, <1i nhanh vao phong. Thanh <1ang nåm im tren giuang, måt nhin len trån nhå. C6 le thåy b6ng nguai <1i tai, Thanh quay nhin v~ phia t6i rai Ilj.i dtlng dung nhin len trån nha. - Chj Thanh! T5i vao tham chj ne. Kh5ng c6 mQt phån ung nao h~t. T5i ngai xu6ng bern mep giuang. - Thi <1ay, chj kh5ng nha sao? Thanh <1åo trong .måt qua ben trai, ben phåi, rai dung II;lI å khoång. .kh5ng truac m~t. T5i c6 cåm tuång la Thanh kh5ng nghe thÅY gl cå. A.nh måt Thanh v5 han, net m~t trO' trO' nhu th~ <1eo m~t nlj.. Chång trach gi co y ta khi nghi rång Than.h cåm. Toi <1ung tån ngån kh5ng bi~t phåi lam gi, mai cho <1~n khi ong bac si <1i vao. Ong ta c6 ve mung khi trong thÅY tOi. - Toi la bac si Walker. Co la thån nhan cua ba Phan? - Khong, toi chi lå blj.n. Ba Phan khong c6 thån nhån nao å <1åy. - TQi nghiep ·chua! Tainl;ln khong c6 gi tråm trQng. Chi~c xe <1å thång kjp nen ba Phan chi bj te xu6ng <1uang, tråy trl,la chut dinh å

chån va tay. Chung toi <1a cho kham nghiem <1åu, khong thåy bj tdn thuO'ng gi h~t. Dieu II;l . la ba ta khong chju må mieng noi ti~ng nao, vai båt cu ·ai. C6 le vi qua khung hoång tinh thån. Hy vQng ba ta se blnh phl,lc trong vai ngay tai. - Cam an bac ,si, toi eung h~ vQng nhu v~y. Nguai bac si <1~n cl;lnh giuang <1~t 6ng nghe å nglfc rai å lung Thanh. Mim .cuai vui ve, ong ta n6i: - Bå c6 cåm tMy d! chju han horn qua khong? Ran tjnh duang vai ngåy nua rai ve nhå. A rna quen, toi xin <1uqc hoi tham nO'i nguai bl;ln ve ly Ijch cua bå <1~ hoån tÅt ha sa, mong bå khong phien. Xoay qua toi, ong ta cAn cay vi~t chi trong mi~ng, ngån ngu giåy lat rai khoat tay: - Ma thoi, toi b~n viec khåc, nhung mong co <1ung quen ghe Ilj.i van phong ngoåi kia truac khi ra ve. Toi se båo co y ta ghi Ilj.i våi <1ieu cån thi~t ve bå Phan. Cam an nhieu. Ong <1i ra ngoai sau .khi båt tay toi. Thanh vAn nåm yen <16, kh5ng måy may <1~ y gi tai cui}c <16i thol;li cua hai nguai. T5i n6i nho vao tai Thanh: - Chj Thanh c6 nha be Chån khong? N6 <1ang <1qi chj v! <16. Be Chan kh6c nhi!u låm. Hai <1åu long måy cua Thanh hai .chau Il;li rai dan ra. Chi c6 vh. Toi thå ra nhe nh~. - Chj mu6n <1i ve nhå kh5ng? Con gai chj kh5ng chju <1i hQc... Chj båy gia cåm thåy th~ nao? 1m Il)ng. C5 y ta <1i vao vai ly nuac va mi}t vien thu6c tren'tay. C5 cuai nh~ vai t6i: - Bå åy cån phåi ngu. Co y ta råt thanh thlj.o, nhet vien thu6c · vao mieng Thanh, <1a <1åu Thanh len, ån ly nuac vap moi. Thanh nhich moi cho nuae ehåy v5 m~eng rai nu6t xu6ng, vien thu6c chlj.y theo . Dl)t Thanh nåm xu6ng giuang, c5 y ta bo <1i. T5i c6 cåm tuång nhu minh mai coi mQt khuc phim cåm. Chång le Thanh bi mÅt

ilmg Vdn 57


tri nM? Båc si phåi bi~t tlnh tr~ng eua b~nh nMn ehu. Ong ta e6 ve I~e quan låm, eho rAng Thanh bj khung hoång trong vai ngay la h~t. C6 (fung nhu th~ khOng? TOi eåm thÅy hoang mang vO eung. T~i sao Thanh ehi bi~u Il) mai ml)t phån ung nho la ehau (fOi 10ng may I~i khi nghe nhåe (f~n t~n (fua con gåi duy nhÅt eua mlnh? N~u be ChAn khOng phåi la (fl)ng Ilre ehinh y~u (f~ IOi keo con nguo-i Thanh tn;' ve vo-i thl!'e t~i thl ai vao (fAy mla? TOi (fung y~n vai phut rai lång I~ng quay lung (fi eh!m eh~m ra etla, nhung ml)t tia sång ehqt loe I~n trong tri, t6i v<)i vang quay nguqe trå vao! Thanh, vAn net m~t I~nh nhu tUQ'ng, (fang nhln tOi. M/?t eAi nhln khOng ehu y. TOi må vi, 16i ra tÅm hlnh (få ro-t ra til' quy~n truy~n tr~n ban Thanh blfa truo-e. GiO' tÅm hlnh truo-e måt Thanh, t6i hoi: - Hoa lå ai vh? Chj mulSn tOi Mo tin eho nguo-i Åy bi~t khOng? Duo-ng nhu e6 m/?t dong (fi~n vua ehl.\y qua nguo-i Thanh, ehj viing I~n (fua tay ehl.!p IÅy tÅm hlnh, . nhån nhum b6p 11.\i. TÅm hlnh theo nhlfng k~ hå eua ng6n tay. Hanh (f<)ng <16 nhanh ~n nai tOi khOng kjp e6 phån ung. T6i ngiln ngO', bang hoang. Thanh buOng m~nh eånh tay xulSng giuo-ng, ban tay vAn nåm eh~t tÅm hinh <1å nh!u nåt. TOi (f~n såt b~n, eui d!u vao tai Thanh th!m thi: - T~i sao ehj lam vh? TÅm hlnh (f~p låm mal D6i måt Thanh må Io-n nhln trung trung vao khoång kh6ng ... TOi ngO' ngiln nhin dong I~ (fang lån dai tr~n må Thanh, ro-t xu6ng glSi. TOi vu6t vu6i cha glSi bj thÅm uo-t: - Chj eu kh6e (fi, nuo-e måt s~ giu'p ehj vO'i (fi s!u mu(m. Dieu may mån la ehung ta vin con ti~ng kh6e d~ bi~t mlnh con e6 eåm giAe. Kh6e di ehj Thanh, <1ung d~ eåm giåe bj t~ · li~t. TAm sl!' <1i ehj Thanh, Mychua eho tåm tu ehj mQt IlSi thoåt, ehång nhlfng eh.o (fO-i ehj ma eho eå <1ua con gåi nho eua ehj nlfa. Chj khOng LDng Van 58

phåi la ke cO <1O'n va Mng bi~n be ChAn thånh ke cO dO'n. N6 <1ange!n m~. Chr <1å t~o ra n6, trAeh nhi~m eua ehj ehua tron dAu. HO'n nlfa, ehj vAn con nhlfng nguo-i bl.\n t6t, hQ s~ giup <1lY chj. Ngay båy giO­ chång h~n, Thi (fang b~n c~nh chj <1åy, Thi (fl tråi qua nhi!u (fau kh~ nen Thi rÅt thOng cåm nai kh~ <1au cua nguo-i khAc. Con Hoa nlfa, nguo-i <1an Ong (f6 c6 le eung (fang mong tin ehj. KhOng m<)t ti~ng nÅc thoAt ra, ehi c6 hai dong nuo-c måt Thanh ehåy dåi I~ng I~ . Nhlfng giQt nuo-c måt Am thlim (f6 dÅY len trong long tOi m<)t n6i chua x6t. . - Chj Thanh 1.\, n6i ve Hoå cho Thi nghe <1i. Thanh låc (fiu nhe nh~. TOi hoi dan: - Tl.\i sao? Hai nguo-i gi~n nhau hå? Khi yeu nhau, nguo-i ta thuo-ng hay gi~n nhau ... (f~ t~o them ky ni~m. N~u la nguo-i dung tlll ai ho-n gi~n nhau låm gl, phåi khOng? Chj Thanh nay .. . - H~t rOi! Cåu trå lO-i gQn lc~n cua Thanh låm tOi mung mulSn het I~n. TOi dim tay Thanh xi~t nh~: - Cåi gl h~t måi duQ'c cM? Tlnh yeu phåi khOng? Th~t ra tlnh yeu khOng bao giO- h~t, chi vi mlnh khOng nhAc nhå, khOng khoi d~y må thOi. å ml)t noi nåo d6 trong ti~m thuc, tlnh yeu vin nglf trj, vAn (fuqe cÅt dÅu nhu m!)t båo v~t cua (fO-i nguo-i. Chj Thanh hly dOng y vo-i Thi nhu v.y di. C6 tM muo-i nåm hay hai muoi nåm nlfa, thinh thoång trong nhlfng phut giåy nåo <16, mlnh s~ hai tuång I~i nMng m6i tlnh (fl qua. Tårn tu mlnh s~ s6ng I~i våi ky ni~m . Må ky ni~m lå gl? Phåi ehång lå nhlfng tlnh yeu xua! Thanh buOng ti~ng tha- dai. TOi hi~u la ehj (fang sin sång tårn Sl!'. TOi kien nhAn cho-.. . - Hoå lå m!)t ke hai long! Thanh ngung n6i, (fua tÅm hlnh nh!u nåt len vulSt vu6t cho thång ra, nhung nhlfng ti v~t vAn con <16. Thanh nhln chlm ehåm vao n6.

LAu låm ... Tl!' nhien tai e6 eåm tua-ng rAng eåi tai n~n vua xåy ~n cho Thanh khOng phåi chi tinh cO-. ft nhieu gl n6 ding phåi lien quan ~n ehuy~n gilfa hai nguo-i, NgQc Thanh va Hoa! - ThOi, n~u chj khOng mu6n n6i ve Hoå thl hly n6i ve eåi tai h~n <11 xåy ra. Chj c6 nM khang? - TOi (få lao <1!u vao xe. Da tOi tl!' nhien n~i d!y gai 6c sau eåu n6i h!t sue blnh thån cua Thanh. M<)t vI.! tl!' ttl ehu khOng phåi tai nl.\n! TOi lay nh~ tay Thanh: - Thanh O'i, tl!' k~t thue (fO-i mlnh khOng phåi lå cåch <1~ cuu viin tlnh th~, cung khang phåi la m<)t IlSi thoåt khan ngoan. Thanh (fung nghi rång tl!' gi~t (fO-i mlnh la m<)t hånh <1<)ng giån dj. N6 phuc tl.\P låm. Truo-c h~t, (f6i vo-i cha m~, Thanh (fl gi~t ch~t m<)t dua con. K~ ~n, <16i våi trO-i <1Åt, Thanh (flIÅY <1i m<)t m~ng nguo-i. Sau ch6t, <1lSi vo-i phåp lu~t, chj (fii lå ke såt nhån. Va quan trQng hon cå, chj (fii cuåp (fi m<)t nguo-i m~ cua <1ua con gAi mO-i chin tu6i trong khi n6 (få thi~u ml)t nguo-i cha. .Thanh nghi~n ring: - Dan 6ng hQ nhh tåm låm. - Chj n6i cAu <16 c6 nghia lå chj (få hi~u hQ. - TOi hi~u hQ til' IAu rai, til' nguo-i dan Ong dii t~o ra be ChAn I~n, nhung tho-i gian tårn, chln nlm (få' khi~n t6i quen lång båi hQc d!u tien, ho~c lå tOi nglY rAng mlnh (få khan hon m!)t chut. NgucYi dån Ong thu hai trong <1o-i l\li d\lY t6i them bai hQc nlfa. Chång I~ mai nguo-i (fan 6ng lA m6i bAi hQc mO-i? TOi nghe quai hAm mlnh cung I~i. TOi phåi d6ng y hay phån (flSi ehj? Chj Thanh c61y cua chj, thlfc t~ vA xåc (fång bång kinh nghi~m chj tråi qua. Con tOi khOng phåi lå (fån Ong, låm sao tOi c6 th~ benh VlfC hQ (fuqc! TOi n6i th~t ch~m: - Båi hQc nåo mlnheung phåi trå giå, nhung n!u trå bAng mOt m\lng nguo-i, Thi e rAng n6 quå (fåt. Thtl hoi, n~u ehi~e xe kia khOng thång kjp thl m6i nguo-i trong ehung ta se <1uQ'e gl vå mÅt gl? Båi


hQc v!n lå båi hQc, long nguai vån Iå.long nguai. Bay gia chj cåm thåy h5i h~n chua? - Luc (16 t6i kh6ng con ly tri nfra. Trong khoånh khåe, t6i c:1a trO­ thånh mQt ke c:1jen. N~u long t6i lång dju c:1uqe nhu båy gia thl mQi vi~c c:1a khåe. - Thi khong bi~t n6i sao, chi mong lue nåo ehj eling gifr c:1uqe Sl!' lång dju trong long minh. 'C6 nhu th~, minh mai giåi quy~t c:1uqe mQi c1:lUy~n mQt eåeh t5t c:1~p. Thanh hå mi~ng ngåp mQt hO'i dåi. Mi måt ehj tr6ng e6 ve n~ng hO'n. T6i bo tay Thanh xu5ng: - Th6i, chj e5 gång ngu mQt giåe eho thanh thån. Thi e6 vi~e phåi c:1i. Mai Thi se trO- l~i thåm ehj, nhe. Thanh tu tu nhåm måt. T6i nh6n g6t c:1i ra khoi phong.

• • Mai thoång må thai gian qua c:1a nåm nåm, k~ tu lue giao trå be Chan I~i eho Thanh. Chj c:1a dåt c:1Ua eon gåi bo qua tinh khåe ~ tim quen. T6i ehua e6 djp nåo g~p I~i ngu ai c:1ån bå c:16. Cho c:1~n h6m nay... T6i vua ng~e nhien vua mung rå

khi nh~n c:1uqe lå thu c:1e ten nguai go-i lå Phan NgQc -Thanh. Co Thi thon men. Nlu Thi biet duqc rdng toi da viet /il thu nay tu trang mQt nha tu, Thi se nghi sao? Chtlc cang chång co gi id nghi. Gian di /dm, toi dang thi hanh bdn ån hai ch",c nom vi tQi gil! nguui! , Toi khOng h6i h{m dau. Toi chr lam cåi vi~c clin phdi lam Ihi co gi phdi h6i h~n chu-? Thi con nhcf cou loi noi vcfi Thi horn trong nha Ihuong khOng? .. Chång le cu- mf5i mQI nguui dan ong la mf5i mQt bai di hQC''? Tot chån ng6n ' /dm r6i. Toi IL{ tMy minh clin phai lam mQt cai gi do kl tu bai hQc thu- ba nay. TM la toi da giet hdn ta. Toi ding phdi co bai hQc cho ke khOc chu-! Thi dung trach toi chi vQi. My nghe loi kl doy: Trong nhiing ngay thang ba va va bu6n chOn nO'i trfli ti nfln. toi da g(ip Can, Chung tot yeu nhau. ChUng toi da hU-a hfn, phOc hOfl vcfi nhau tdt cd nhiing gi 16t dfP nhdt cho dui s6ng Iu-a doi sau nay. Co mQt dieu llim IHn tai hfli rna cha tO-i dOfln klt toi mcfi.tim ra, do IQ di vang. Can da co vq va hai con cf

Vi~t Nam. Sau hai nom chu cho"'ng, chi dy ddt con vuqt bien. Tr(lm dliu tien tren duung di tim tI{ do cua hQ lil cai trfli ti nfln rna Can dang s6ng chung vm nguui dan ba khåc. la iOi. Du mu6n du khOng. vq ch6ng. cha con hQ ding phai g(ip Ifli nhau. Trong luc hQvui mung sum hQp thi toi Ifli Mt dliu ",a mua. them ngQt. Neu nguui khOc bi d(it VaD tinh trflng toi thi hQ se lam gi? Toi khOng bih, rieng toi, toi chr im l(ing chiu dL{ng. Can bier dieu do nhung Can khong co thi giu di an ui toi. Hay noi dung hem. Can lo sq "ba chdn - lUa" hay duqc thi ba se xe xac toi ra lung mdnh v",n. Ma chinh toi cang khong mu6n canh tuqng do xay ra. Dau dfP de gi? Toi hoi Can co dUUng Mi nao di giai quyet tinh tM. Can than nhien noi rdng, nguui dan ba kia du sao ding la vq chinh thu-c do cha mf cucfi hoi, Can khOng tM bo di thea toi duqc. Tiip . theo, Can khuyen toi nen quen di cUQc tinh ngdn ngui vi duyen nqchr co My nhieu. Con dU-a con trong b",ng thi sau nay Can se tim cach lien IflC di cha con g(ip nhau. Thi bier do. be Chon tu luc sinh ra din giu vHn chua biii m(it cha. m(ic du toi da c6 gdng nh&n tin cho Cpn biet nO'i chung toi dang cu ng",. Do, (/0 Ja bai hQc thu- nMt! Chin nam sau, toi g(ip Hoa. MQt nguui dl thuO'ng, lich SL{.. Dung ra, trong Ihui gian chin nom qua. toi då g(ip nhieu nguui nhung cdm tMy khOng thich hqp nen khOng co gi dang nh&c. Hoa då chiem duqc trQn vfn cdm tinh cua toi. TInh yeu danh cha Hoa la tdt cd. Tu tam h6n, tM xåc den Jong tin C(iy. Toi tin nhiing lui ngQt diu cua Hoa .... Anh yeu em måi mai... Chr co em mcfi IQ nguui xu-ng dang dl anh yeu... Tiec thay, thui gian da la nhfin chu-ng trung thL{c nhdt cho mQt cUQc tinh. Hoa len Jut co them nguui yeu khåc! Toi bier duqc. nhung noi ra Ihi HQa ch6i bay ch6i bien.. Anh chr co mQt tråi tim. yeu em con chua du, /dy gi yeu nguui khac...

Lang Van 59


M()I hOm. 10i tli rinh til MI g~p Ifli ch<5 hfn. Thi bilt sao khOng? Hoa tlå tåi m~t khi tMy toi tI';ng tlo. nhung rdi thdn nhien mO. cua xe cho nguo-i tlan ba kia buoc len. KhOng them nhin toi•. Hoa cho xe chfly tli. nhu thl toi chl la m()t nguo-i xa 1(1. Trong khodnh kMc. 16i nghe mt;li th'; tI~u SleiP tid. quay cudng. Toi tI';ng yen nhln theo chilc xe tlang cha nguo-i toi yeuben cflnh nguo-i tlan ba khåc mo kh6ng bilt mlnh la ai m]a. Cudi cung toi buoc tli Ido tldo. bdng ngang quo tluo-ng. m9t chilc xe chfly 10i. va lai nMm mdt 100 vao ... Do! Do la bili

nhu yeu mQt dong sang

..

"Hay yeu chlmg nhll' yeu

m~1

dong song"

(Oanh, Nguyen Tllt Nhi~n)

Ilnh co v~ nhu m()1 tlo-i s6ng Nuoc chåy mien man, nuoc chåy xuoi dong Tc1i yeu nguO-;. IMn Iho- Irong tloi mAI Toi gt;li nguo-i hay loi gt;li linh khOng? Tinh co v~ Iheo ai nhu ngt;ln ndng Ndng gt;li nguo-i rllc ra Iren mdl m6i

. Toi gt;li nguo-i ngllc IhO'm run vdi v()i

Ma sang con måi. mill I~ng yen Iroi.

Nguo-i Iram nam. nguo-i v~ nhu m()ng C8y Ihay mau. o hay tlå mua Ihu T6i om lim minh. bang khultng /Ong ngllc Irdng Ndng phai mau. song bi~n biri mien du. Hoa v~ tlltu Iren m()1 dong s6ng Iroi måi

M()I m~1 Iro-i budn Irong tlåy nuoc ngu say

Toi tI';ng tlo I~ng nhin 16i quå kh';

Nam Ihång dai Iroi mon moi khOng hay.

DQ1 cho- nguo-i bao giO- s6ng nuoc moi

DU mai nay ngay Ihång co ra tli.

le thl;lY vi LAng Van 60

Toi rdt SQ' lam cong virc tlo. Con nhung virc khåc nua... Bai tM. toi cdn co BUt! But rdt sieng nang trong mQi cong virc. Kl cd virc yeu toi! Chtlng nhung tM. But con ... yeu cd con gåi toi nua! Con be Chan tlå muo-i ba t/.ldi. Ner ndy nO. cua tlua con gåi, d~y thl tlå lam mO- mdt thdng tlim ong ddm tlang! N6 am tMm dlel d~ con be. Din luc toi hay tluQ'c thi tlo-i con gåi lai tla buD-c sang giai tlofln tlan bO! Toi tla binh linh /dm Thi fl. Chi~u thu bdy. toi chudn bi nhung mon an th~t ngon. Toi mai mdy nguo-i b(ln nh~u cua Mn tlln. H{J vui ve Clelng ly vm nhau cho toi khuya. Sau khi mdy nguo-i bfln ra v~. t6i ngdi xudng rot ly ruQ'U cudi cung mO-i hdn. Hdn mO. to mdt ngfle nhien riSi eung tlua ly len u6ng m()t hai cfln tD-i tlåy. Toi tlå c6 nen tilng cuai tldc thdng khi nhin tMy Ihdng tlan ong u6ng Mt ly TU'Q'U eu6i eung cua eU9c tlo-i Mn. Ly ruQ'U eMt chua nhung h~n thu! Toi tla bo vao m()t ly m(jl s6 luqng Ihude ngu khå nhi~u! Toi dlu Mn va giuo-ng ndm edn Ih~n. Nam phul sau. Mn ngåy iSn ao nhu bO r6ng. Toi ch~m råi Idy dliy c91 MI lay chlin Mn vao Ihanh giuo-ng. rdi ch~m råi Idy binh xang IUD-i khdp nguo-i Mn. TQi nghi'p Ihay. Mn chdng hay bill gi cd. Gidc ngu vIn yen lanh. cho tlln khi toi b~1 diem qUfl len va Ihdy cho rai Iren cåi IMn nguo-i tlang ndm bdl tI(jng tlo ... Toi tlå Ihan nhien tlung nhin ng{Jn Mo cMy bung len. Co Thi a, toi chua h~ dåm tI~p tldu m9t con cå hay cdl cd m91 con ga. nhung bliy giO- loi tla hien ngang g~t tldu nh~n I()i truD-c loa rdng loi tlå chu tltm gill Mn. T9i Mn tlång hi IU hinh. nlu loi khOng lam vi,c tlo Ihl se khOng co ai lam cd. Hy v{Jng. hai muO'i nam trong lu se giup 16i trånh tluQ'c nhung bai h{JC bdt tide di ma loi khOng bao giO­ mu6n hQc. Cåm un Thi tlå bo Ihl gia ra tI(Jc . , . hil lå thu nay. • V"'" Ng(Jc Thanh

h(Jc Ih'; hai! Toi tlå noi rdi. tlan ong h(J nMn tam /dm. TM ma hai nam sau, toi g~p But. Chung lai v~ s6ng chung vm nhau. Toi chl co cam tlnh chu khOng yeu But, nhung toi mu6n co m()t nguo-i tlan ong ben qmh. Mua tlong atlay kMc nghirl quå. Nhung can bilo tuyll xay ra rdt thuo-ng. Co khi sång ra. tI() cao cua luylt tid tlem trUD-C con cao hun chi~u cao cua chilc xe minh. It nMI phdi mdt nua tilng tldng hd moi buai moc tluQ'c chilc xe ra khoi tl6ng luyll. Tay chan c6ng Iflnh. NUD-c mui chay ra biln thOnh hai sQ'i bdng...

I


J.

j)

Khi

trav

Ta

C'

O

Khi

buong

eimg

hay

dåu

nguo-i

Oi

Triiln

Oi

boa

bao

r

Nam '

menh

&

Trang

&;

kMng

gian

_--------

Ta

titf I r' ... nhu

Sao ,

mQt

6 t CJ• co boa ki

co

mQt

r· Ta

Vift

t-J co

ta

cung

Huu Nghia

cuo-i

dily

mang manh

gily

hiJn

rl tim

kM

diln

C' O ~ l ! J. nhau

luon

chiJng

kMng

Ir

O

yeu

co

thanh

fq

Hay

nguo-i,

limg

.4__

gian linil

nhIJn

I r Ul '

t d mt)t

nguo-i

yeu

di

I J. Dr, I J JSl I hl thu

co

boa

Nom

kl

thu

h(lnh

triln

mien

p. D '1 I J duo-ng ddt em

go

danh limg

Con

phieu

quen.

I r Ul f' I

E: J

Mi

di

di

lia que

luu

khåc. '

if3 I fjlrll hucmg

J. ~) J ~ I Em

Nguy~n

]J anh

Cha

Nhien

nhac: .

J.

I r ti

J. fl Ta

nil

thucmg

J. I J. fl

,I

Vil

co

tan

dau

Tråm

tinh

I J. l' C3

j l l

-ø-

IUllng

J. P 1 J

,u

J.

J. mong

dai

J> J?)

Chan

g4n

ngay

nil

J. IP J J

ran

O

Xin

"

låu

triln

J.d hon

Luon ' tieu

J.

If

phen

sua

J.

dO-i

J. ; r,

holmg

O

Say

J.

cUQc

bimg '

gian

r'

J.

J. fJ J J

Rang

T~t

mi

em

J. ;p ·, rl non duo-ng

Tren

mIn

LaJ

Mn

Khi

J.

nil

dåu

.hay

Em

Nguy~n

Mng

r,

'· L, (Yl Buoc

thO':

nil

IP J J

J.

J. em

day

J dpa

i~J.~J~D~r~,~~~~~~~~

J. J. ~ I J. , r' ø C %I J. I . §$k4f J. TI TrongtJem

Khi

$_ J. Em

tram

JJ tin

såu

nam

mu

but)c

i J fhua

nil

loa

rang

Xuoi

quo

Thån lang

tim nh(lt

dong

cung

nhoa

chang

ril'I.. · .

J. cuo-i

Khoi

sinh

trang ngpm

ngui!...

lAng Van 61


sd tay

Cung VG

• Nguyln Tdt Nhien. ngu-ui b(ln thO' U xli Bien-hoa då qua dui. Il(ln be g4n doan la anh lir-til bdng thu6c ngu. CMt trong xe d(lu tru-o-c slin chua. · Gil1a mO- qu4n-ao sach vo. ngdn-ngang. hOi-ham. MQt bai thO' trong tui ao. DI l(li hai con chu-a Io-n cho ngu-ui VQ' ca. Thang tru-o-c co tang Ph(lm Van Cu-O'ng. m{j, b(ln thO' chu-a g~p m~t. Thang nay tin dl1 Nguyln Tdt xa. Hai cai Nhien. m9t bWJ ca cM, dlu Mt-ngu. Hai Sl{ ra di dlu la mdt-mat. Ph(lm Van Cu-O'ng cM, 'rong luc håy con ,Mp trong long mQt tia hi-w,mg vu-Q't qua cu{jc thanh-l(Jc. tl{a vao /Ong nhlin cua tM-gio-i. Vo-i Nguyln Tdt Nhien thi tdt cå då tdt ngdm 'U- lliu. Du v8n cu-ui don che ddu. Du v8n ra dang Mt c4n ... NhO- Idm chLi. nhl1ng ngay mO. tr(li du-ca. Chang thi-si tu- Bien-hOa vl dl{ khoa. Tr(li td-chLic lam bfch bOo. D(Jc du-Q'c m{j, bai thO' hay. Hoi ten tac-giå. chang'cu-ui hl-hl. xu-ng la thi-si chuyen-nghifP. la s6ng bhng ngoi but. KhOng 'in. vi co bao giu ma thO' nuoi ndi ngu-uio nhu-ng v8n kdt b(ln. vi thfch nhl1ng bai ,hu h(Jc-tro hay hay. ngang chu-o-ng. TO-i sau /975. tinh-cu g~p Nguyln Tdt Nhien lang-thang ngoai chq sach. Du-a vl nho chO'i. Co khi bay cho · chang vilt nh{lc. phd ,hu. Co khi t(l-,(lp ddm ba ngu-ui b{ln van-ngh; len-lut khom phu-ung dan-dum håt hong nh(lu­ nhft. Nhl1ng ndm /980. co dip sang Cali chO'i. g~p l{li Nguyln Tdt Nhien luon. V8n xanh-xao g4y-go.

u

u

lArzg Van 62

d4u g6i quå tai. tay chon dai qua khd, vdn cu-u; hl-Mf chll; bål vung ,hien-(/ja, thttng n(J thttng kia vdng tLi tung. Du då co VQ' con til-tl, anh chang vdn lam thO' tan-tlnh kMp xom. v8n cåi tånh tang tang. Mt chdp. Co 14n lai xe bi co-quf' vo-i m{jt thanh-nien Vift-nam khåc. chang xu6ng xe cu-ui cu-ui xu-ng la thi-si Nguyln Tdt Nhien va thu thl{C la xe .. .khOng co båo-hilm. Anh kia cåu­ tidt xång mQt b{lt tai tru-åc khi bo di. Nguyln Tdt Nnien thån-nhien kl chuy;n riJi klt-Iu(ln. mQt b(lt tai re chån, xong cu-ui ngdt. Thod, nghe tin VQ' Nhien Idng­ . I~ng biJng con bo di. dll{li mQt mon ,iln. Hui ng(lc-nhien. vi MT la m8u ngu-ui chiu-dl{ng. Nhu-ng sau do thi hilu cho nang. SLic ngu-ui co h(ln. M{j, tay nang vu-a kilm s6ng. vu-a phåi chdm-soc ch{Jng va hai con m{>n. Anh chang thi su6t "gay d(lo xom va lam thO'. Hdt co 'cao nguyen mliy mu: tO-i 'n(l h{Jng phu-O'ng dy'. Cho du MT co la "ma soeur thi ma soeur cang v8n la ngu-uio Cho nen ng(lc-nhien thi cLi ng(lc-nhien. thu-cmg b{ln thi cLi thu-O'ng, mo khOng ai nu tråch. Mdy ndm sau nay g~p l{li MT, s6ng cung D.• då co vo-i nhau m{jt m~t con khåu-khlnh. Måi gia-dinh cua h(J binh-di va h(mh-phuc. RiJi co tin Nguyln Tdt Nhien qua dui, hai thang sau khi bi cdt trQ'-cdp xiJ-hQi danh cho ngu-ul tan-pM tlim-th4n. Ch6 anh m)m cMt khOng cåch xa nho mf va cåc em bao nhieu. Thlin-nhlin. be-b{ln. cMc khOng ai ngu thi-si då tI{ vilt cho dui minh m{jt cåi dO(ln-kdt bi-thåm nhu- tM. du chang då nhilu 14n thd­ 19. Ngu-ui ra di cMc diJ thong-dong. ., vi tOfli y. Ngu-u; u Ifli bdng-khuling. N6i bOng-khuang keo dai. Nghe tin anh m4t. long n~ng triu. NgiJi vilt tin. mdy ngon tay n~ng nhu- deo chi. lAm ,hu tiln. nghe hiJn. thO' chai cLing. Gio. mdy bOi nh(lc ca phd ,hu anh ra håt. chqt M, g~p gi{JI nu-o-c md, lan dai tren phfm. Nguyln Tdt Nhien. m{jt lim giai thLi nåo-nung... ff

gut nguy~n

tat nhien

phu-O'ng ngu-ui tin dl1 du-a sang b(ln xa då rui coi tM im nghe gil1a h{Jn Lia If giD chilu te bu6t du-ung quang. nghe tin b(ln ngu san chua qua dui nhu- thl dang mO' thu-cmg tay cMn da; qua khd thang he v8n cLi co ro. nhO- xu-a. nhl1ng ngay sau båy thon quen tu- budi can qua mu-ui b6n. ngu-O'i chOng thi-si mu-ui /dm. 'a ke du-ca. ,udi tudi chia trao

thO' ngu-O'i khoc cu{jc tinh thO' ta hat yeu thu-cmg nhau nhl1ng lui truc. dl{ nhau nhl1ng khuc di ,hu-ung.

duyen xu-a. tinh con gai Mc 'huy xu-a, hiln"h(lu ben ngu-ui bl dliu cånh dui chia cach thO' kh'ong thay n.di tlnh vui. båy Idm ddt trui s(lp-dd b(ln be sD, l(li Iu-a-,hu-a g~p ngu-O'i mang chiJng sach ca trao ngu-ui ddi bat cO'm du-a. nhin nhau noi cu-ui bU-ngu åo cO'm troi ch~t h{Jn thO' bay ngu-O'i diJm cdu nhflc nho gu-Q'rIg lam vui phut cu{Jng mO'. mdy nam g4n. r{Ji chia bift m6i ngu-ui m{jt låi ra di g~p nhau phu-cmg trui xa mit Mn chilu m{jt coi ta huy. trui nam ngu-O'i dui l(ln-d(ln Mc phu-O'ng ta v8n long-dong tin thu- m6i ngay m{jt vdng hiin ,hu heo r(lng ben song: nguyln td, nhienl nguyln ,dt nhienl mu-ng ngu-O'i cdt gånh mu{jn philn qua di nhl1ng ngay khd nh(Jc bu{jc rang chi. chut ,inh rieng.


gi<} nguO'i phieu-b(lc coi nao

quanh nguO'i co con giD ret

milt nguO'i co thdy Irting saG

lam nguO'i co bu(fn chia bifl?

liln liln ' Iiln cho

nguO'i nguO'i nguO'i la gui

khong bdng ruQ'u nh(ll khOng Ihdp den hoa ng(lp-ngung cau hill chul linh la! ...

vu

cung

cho nguy~n tdt nhien Toi då lO-i, ngai dung coi khOch l(l

Co nh(ln ra len "quy nho duoi dai... "?

Chilc sung 16i. va Chua: ma dinh gai

Ngai cung bill lam ngu&i saG vdl va!

Va dung Irach rdng saG låi vr)i vå

' Coi nhdn gian di chång duQ'c bao nhieul " Chua va tol hai ke cMt vi yeu Ngai ding hilu chiJ linh saG nghifl ngå!

d.h.

t6ng bi?t

tdt nhien

nguy~n tdt nhien

hoang hflC da bay

Anh då ndm yen duO-i mr) r(fi

ngu&i la nem xu6ng doa hoa luO'i

ngu&i la rOI xu6ng I&i IhOn ai

nhiJng gi{J1 l? h(fnglham Ihill ro-i!

Då ba ngay hoang oanh thOi hot

Då ba dem trting saG rlfC ra them

DI don chao mr)1 tinh ciJu len vut

Vf ,vm hu khOng chång chul uu phifn

Hai Nguyln Tdl nhi'en. ngu&i Ire ludi h6n anh dang lan b6n phuO'ng Ir&i Idm IhOn cal bl;li lung cung giD chdc ,/My d&i IhOi... mr)t lilng IhOi?

Ndng h(l Cali manh gUO'rlg va

"Thil nhu gi{J1 mua" då vf dau

Soi m~1 thuy linh tMy gi trong do

Up Mnh manh lim qu~n Ihdl nifm dau '

I

Anh ehång noi. ehi I&i td l(li

Iha nhu mua gio. giD mua O'i

mua quanh IUQ7lg da ai ng(fi khoe?

giD tach lu6n dau. co ng(zm ngui?

Hai Nguyln Tdl Nhien. ngu&i Ire ludi , b6n muO'i ntim s6ng chång ngay vui khi anh ndm x,!6ng" nguai la kJ:zoe eho ehiJ Thien Thu hoa nl;l cu&i I Anh håy ndm yen dung Irå- d(ly dJu ngay dang sang, nilng dang luO'i Bien Hoa buå-i ng{J1 dung mong hOi bå-i Irai sifu chung då ehin mu6i! Hai Nguyln Tdl Nhien. nguai Ire ludi IhO' la nh(zl nguyfl chång ai soi khi anh con s6ng, anh euai ngdl ma chll.. . saG d&i td le\ ro-i? Toi vill cho anh loi vilt IhI!

bili thO' Tdng Bift co ai coi?

bili IhO' mr)1 v(ln diJu nhu cu6i

r/ji cang lan Irong cal bl;li vui!

Thanh IhO'i Irai nhl;lc thOn ben chua viing

NUO'rlg theo dong Bat Nhå Ba-la-m(lt-da

Vut caD vut caD qua b& Ijch l~ng

Vf mau, vf mau nh(lp cai rigan hil.

KhOng ngoanh l{li ch6n la ba ul dr)

Co chilu Iren chilu duO-i san si

Gi{J1 lim h(fng lia ra ai nhO-

Chång sao! Då dIn luc phai chia lia

Mr)1 doi liJn b(ln lam bdng hiJu

ThuO'rlg nhau dau dang chuyfn åo cO'm

"Tam dung" chua g~p duyen ky ngr)

DI khj xa ngu&i nhO- ke bu(fn

Då ba hom nilng lUa nhu Ihieu xac Con bilng hoang saG khdc nghifl vo-i Ihi nhan , Tdm nha 10' cho d&i dIn khi Ihac , Sao Tdl Nhien di l(lnh leo va am IhiJm? Gi{J1 If Kifu Ioc D{lm Tien co r6i

Hl{O'ng khoi vuO'ng qUyfn nhum Ira lan

Bay di bay di ba ngan 1M gio-i

XOI xa ngu&i If dd IhO' chan ...

,

trdn van

l~

t. t. may tren ngan Lang Vtin 63


Nhan Tili

Hoang Qu6c Minh

p

hong hQp c~ng (f~ng låc (fåc (f~ han hai chl,lc ngu&i, råi rAc thånh tung nh6m nho, n6i cu&i Am i. Un (fjnh så våo (fåm cO- tu&ng cu6i phong thl nghe ti~ng Båi gQi gi~t: - Anh Lån! 4i (fåy, l~i (fåy ... Lån nhln Båi, måt tron xoe ng~c nhian . Quåi I~, kh6ng hi~u sao Mm nay cha nåy Ifl.i di~n nhu (fi An cu&i v4y? Ngåy thu&ng tr6ng hån nhu m~t anh nghi~n, nhung tlSi nay hån (f6ng b~, (fAu chåi b6ng vå (feo kinh trång, trong ljch Sl!' vå bånh nhu m~t 6ng giåo su (f~i hQc. Båi v~n vA båt tay Lån r~i hai nghieng (fJiu, trang trQng chi våo nguo-i (fån 6ng (fung cfl.nh: - Xin (fuqc hån h~nh gi&i thi~u v&i anh: (fåy lå anh An, m~t båc si thu y nlSi ti~ng. Anh An tru&c er ban North Hill, m&i dQn ve (fåy tuAn tru&c. - GA quay sang An: Con (fåy lå anh Lån, chu tjch h~i hQc sinh sinh vien, ph6 giAm (flSc Trung tårn Vån hoA Vi~t Nam, truerng ban v4n (fc)ng ch'n hung PMt giåo, hc)i truerng hc)i c& tu&ng. C6 th~ n6i anh Lån lå m~t nhå ho~t (f~ng vån hoå vå xA hc)i n6i ti~ng da vung nåy. Lån r't håi long ve nhl1ng lO-i gi&i thi~u 'y. Hån hAnh di~n ehla tay eho An båt. An tr6ng c6 ve tri thue. Hån chua ~n bISn muai~ (f~p trai, nhung nhln ky thl hai e6 ve luu manh. eå ba eung ng~i xu6ng ght Un m6c thulSc lå m&i BAi vå An r~i quay sang hoi Båi: LAng Van 64

t'

- T6i nay hQp gl th~? - O! eu~c hQp nåy lå do Trung tårn VAn hoå tlS ehuc må sao anh kh6ng bi~t? Tay D~ng n6 glli gi'y mO-i eho t6i tu tulin tru&e. Dung lå Un kh6ng bi~t gl ve euc)c hQp nåy th~t. Lue chieu hån nghe phong vAn rAng vAn phong e~ng (f~ng tlSi nay e6 hQp nen hån t~t qua. Un nhln len phia bån chu , tOfl., th'y D~ng dang etro-i etr&i. n6i n6i gl v&i ngu&i ehung quanh . Tl!' nhien Lån th'y ghet D~ng th~m t~.

a

Tr6ng hån cuo-i n6i eång th'y ghet han, (fung lå hlnh ånh eua mc)t ke ti~u nhån (fåc chi. ' An h~i (fAi nåt nhu D~ng må ng6i (fuqc våo eåi gh~ giåm dISc Trung tårn VAn hoå ding lå nhO- m~t tay Un x~p (f~t, vh må giO- nåy n6 chai tro An chåo dAi båt thl hoi ai kMng tuc? Tru&c (fåy, cAc cu~e hQp cua Trung tåm VAn hoå (feu do Lån chu to~, cåe thu gi'y tO- elIng do m~t tay hån so~n thåo. Un vAn tl!' håo lå hån c6 tåi ngofl.i giao, An n6i gioi.


Duqe råi, <ti! xem eai thAng phån phue nåy <tinh giå tro gi. An kh6ng nen <1Qi, n6i kh6ng nen lai nhu n6 rna <1i~u khii!n <tuqe eUQe hQp thi eh6 n6 eung e6 vay (jnh! Kh6ng nga Dång an n6i eung <tuqe. N6 rna lanh r~p y h~t eae båi bån må truo-e kia Uin vh låm. Trong lai ehåo mung quan khåeh n6 eling dåi dong eåm an 6ng nQ ba ~ia, hQi <toån nåy t~ ehue nQ ... Dång nhin ve phla Lån, vua n6i vua vung v~y ehån tay nhu khieu khich: - ... Trong thai gian qua, Trung tårn ehung t6i <tå <tuqe nhi~u nhån tåi eQng tae vå giup <t&. Cae tåi nang <t6 <tå vuqt xa gio-i h~n nho h~p elia van hoa Vi~t Nam. Nhieu tåi nang eua ehung t6i <tå <t~t tO-i dinh eao tri tu~. Vång, <tung v~y, dinh eao eua tri tu~ ... Båi v~y, trong gia ph ut long trQng nåy, toi xin phep <tu:qe tuyen b6: D~i ten Trung tårn Van hoa Vi~t Nam thånh Trung tårn Van hoa Dong Nam A. Båy gia t6i xin <1uqe gio-i thi~u thånh phlin lånh <t~o eua Trung tårn Van hoa D6ng Nam A: T~ng giam · <t6e Nguyen Van Dång, tue la... t6i. Ph6 t~ng giam <t6e la 6ng Le Anh Må. Xin hån h~nh gio-i thi~u vo-i quy vi, <1åy: 6ng Le Anh Må. Ong Må ngu yen lå mQt si quan eao dip trong quån <tl?i Trung Hoa Dån Qu6e. Ong ttrng lå phI,! ta eao,eåp eua tuo-ng Lu Han sang Vi~t Nam ta <ti! giåi gio-i guån NMt. Sau <t6 6ng Må <tå I~i Vi~t Nam, di khåp ba mi~n dåt nuo-e. Vi e6ng vi~e låm an, 6ng Må tung eu ngl,! t~i Cam B6t, Må Lai ... Ong th6ng th~o tieng Trung qu6e, tieng Viet Nam, n6i , <tuqe tieng Mien vå ti~ng Må Lai. T6m I~i, 6ng Må lå ml?t nhå ho~t d9ng va~ hoa vå xå hl?i dim e& qu6e te. Vång, dung v~y ... T6ng thu ky lå ba Vli Thi Xinh, vång... lå nhå toi ... Phong hQp §m i tieng huyt sao, iieng cu&i ... Bai vo nh~ vai Uin: - Da, sao kh6ng e6 ten anh? Lån si di~n: I - A, Ddng n6 nan ni måi dåy ehu, nhung t6i dut .khoat tu eh6i . B~n nhi~u vi~e qua rna...

a

Må tr~e nam muai tu~i, lun va beo. Ong ta sU-a I~i e~p klnh trång eho ngay ngAn, vu6t I~i eå-v~t rdi hung dling buo-e tO-i bån noi

Lån nhå' tO-i Ddng. Hdi eu6i nam ngoai e6 Uin vay n6 mQt tram b~e tren song b~e. Horn sau, mO-i bånh måt, Uin con nAm tren giuang thi n6 <tå <ten go eua nhå <toi nq. ehuy~n: Nhung sau <tåy hai tu§n Lån thång - Kln thua tång påo, kln thua kl to, eho n6 vay ba tram tien m~t hån vi ... Anh Tång påo toi våo eai hl?i hoi, v~y rna n6 I§n khån Mng nua van hoa låy ... Toi 16i luqe tien nam eling kh6ng trå het. Doi thi n6 Trung C06e, tien Ri~e Lam, 16i båo lå n6 tung qua. N6i n~ng n6 luqe eå tien Cam p6t, tien Må Lai ... måy eåu thi n6 trå m~t, båo lå: H§y a... Toi 16i luqe het a... "Tien e& b~e gae bl,li tre". N6 båo Ngu&i ta cu&i nhu ehq v&. Lån bao gia n6 thång thi n6 giå. N6 eung phi cu&i. Nha van hoa t§m e& eung giå ehu kh6ng phåi !å kh6ng. nhu ong nåy rna lånh d~o Trung Nhung moi I§n g~p tren easino n6 tårn Van hoa Dong Nam A thi e§m trå nho giQt, I§n thi hai ehl,le, I§n thi bAng lå ehu-i cha thien h~ råi con gi! ba ehl,le ... The lå nat bet ba tram Bai keo tay Lån <tung d~y: 'b~e. Thang truo-e Uin I~i thång - V~ thoi ehtr? Ngåi dåy ehan bo <tuqe måy tram. Chq ehua hQp, ke m~! eåp <tå <ten. Chua kip <t~i ra ti~n - O' thi v~. m~t <tå thåy n61lin <ten hoi vay. Uin An eling ui! oåi <tung d~y <ti theo. Ra tO-i du&ng, Uin di sat e~nh An, khong eho vay, the lå n6 thu, g~p thån m~t hoi: ngoåi <tuang n6 eling tranh m~t. - Anh An <to bae si låu ehua? Kh6ng nga n6 <ti!u <ten mue da Uin khoi Trung tårn Van hoa. Chåe anh låm vi~e eho, b~nh vi~n thu y pen Albert? Lån lå ngu ai de xuo-ng I~p Trung Tårn nåy. Tieng lå mQt trung tårn e6 An lung tung: - A... a... toi <to låu' rdi nhung cuang nnh, nQi quy, <tieu I~ .. . hån hoi, nhung ky th~t ehi e6 hai vq ehua kiem <tuqe vi~e låm ... ehång Lån vå hai vq ehång Ddng - Thenghia la anh vdn an ti~n trq eåp thåt nghi~p?- M~t Lån hai . låm må thoi. Tu låu Uin då <;han ngåy eai Trung tårn Van hoa nåy xiu xu6ng, låe låe <t§U: rdi, låm ph6 giam c:16e ehi <tuqc eai - Toi eling the. Tåi nhu tl,!i minh tieng håo, an cam nhå vae tu vå må tiee khong e6 <tåt dl,lng vo. å hång t6ng. Bi {ta hån kh6ng tiee, ehi <tai nay th~t d§y ddy ehuY.fn båt ue. eong. - Nåy, eae e~u co "d~n" kh6ng? XU nåy e6 kha d6ng ngu&i Vi~t Bai hoi. dinh elt nhung I~i kh6ng e61åy mQt - C6 thi sao? Uin hoi I~i. Mu6n ti~m saeh bao . hay eua hång ban di Casino ehu gi? bang nh~e, van hoa ph~m Vi~t Nam Hai måt An sang len: nåo eå. Lån tinh rAng må eai trung - Di easino hå? Hai anh eho toi tårn åy låm ehieu båi <ti! treo d§u de <ti vo-i. T6i ehua <tuqe di easino bao ban thit eh6 may ra- e6 thi! kiem gia. ehae duqe . Cai ten Trung tårn Van - Sao, ehua di easino I§n nåo å? hoa nghe keu låm, nhltng eong vi~e - Lån nhin An to ve thuang h~i. duy nhåt lå låm <t~i ly eho måy nhå Hån len giQng, giång giåi: Låm xuåt bån ben My an hoa hdng vA thAng dån ong må kh6ng biet mui sang bang nh~e I~u ban vo-i gia re. easino thi lå <tå bo, bAng bae si, ky Nhung tlnh mQt dAng <ti mQt neo. su hay tien si gi thi eling bo. Låm Neu Lån kh6ng lau ca dlfa våo Slf ngu ai phåi tråi <tai, phåi biet giup <t& eua måy h§i tu thi~n ngu ai huång thl,l ... å xu tlf do må khong Anh thi ehAe <tå marig nq ng~p c:1§u. biet huang quy~n tlf do thi th~t ' Nguai minh å dåy tieng lå <:rong u~ng ... nhung . s6 nglt&i ham doe saeh Nhåe tO-i ehuy~n easino tlf nhien khong nhJeu, ph§n Io-n ehi thleh Lang Van 65


dQe ehua, mtrqn dtrqe tnl dQe, khl'lng thl thoi. Bang nh~e eling v~y, mtrqn dtrqe thl nghe eho-i, n~u hay thl mua Mng trång v!thu l~i, dO- thl bo. Ngtraita e6 th~ bo hang tram b~e våo m(H d~m vui hay m~t d~m den do, nhtrng kh6 long ehi ra vai håa d~ mua ta båo. DA e6 Illn Lån djnh eho xoå stS eåi trung tam n~ng nq nåy, dem d6ng såeh båo ~ ban eho thtr vi~n thanh ph6 ~ gån nq, nhtrng D~ng con ti~e re n~n eh~a dut khoat. Bay gia khong bi~t D~ng ki~m O- dau ra nhå van hoa Le Anh MA to gan tuy~n b6 thånh I~p Trung tam Van hoa Dong Nam A. ChAe lå D~ng tlnh ehuy~n thu vå eho thu~ video phim bl} Tåu, hi~n dang phtS bi~n m~nh trong eQng d~ng ngtrai Vi~t. ' - ~ Un, e~u thu doan xem trong tui tå e6 baD nhi~u nåo? Båi hoi gi~t giQng låm Lån ho-i gi~t mlnh. Hån nheo måt nhln Bai, ve eh~ nh~o: - Anh l1y å? Nhi!u thl vai ba dOng, It thl... mly håa di xe buyt dlng ~eh e6. BAi lå tay nghi~n easino e6 ti~ng. Hån nghi~n tåi mue ngåy nåo eling phåi bo len easino ml1y ti~ng måi y~n. Hån ehång mly khi e6 xu dinh tui, Iinh dtrqe ti tien trq elp nåo lå di ntrång ngay. C6 tien thl eho-i, khong e6 thl ng~i ehllu ria, h! e6 ngtrai quen nåo dtrqe b~e thl hAn ngua tay xin ho~e noi vay. An u6ng thl khoi lo vi song easino nao cilng I phlle VII di~m tårn vå giåi khåt mi!n phi. Nhtlng ngåy dong bAD hay nhtlng hOrn casino d6ng cua, hån nhtr ngtrai 6m dO-, ng~i dung khong y~n. C6 ky 6m Ii~t gi trang h~n vAn gtrqng bo l~n casino eho .bAng dtrqe. Nhtr c6 thu6e tien, tåi no-i lå b~nh gl eling kh3i h~t. Nhung khi ehllu ria, baD gia hån eling lam lam trong tay ehum ehla khoa, måt dåo ky tung gllm hån. H! tMy e6 quån nhlfa nao lå hån giå va danh ro-i ehla khoå, eui xu6ng nh~t d~ cho-i eho d5 them. HAn raeh d~n n6i nhi!u khi khOng c6 cå tien di xe , buYt. C6 m~t Illn hån ru Lån di casino. Thtrang khi tien ve xe cua ai

lAng Van 66

nl1y trå, nhtrng Illn nåy khi xe vua tO-i la Bai nhåy tQt len tllng tren cua xe, vua råo btråe ch~y vua chi tay vao Lån ra y våingtrai tåi x~ rAng Lån se trå tien ve cho hAn. Tung qua Bai li!u låm, Lån traeh thl hån tro­ m~t nhe rang ra etrai tru. N~u khong c6 tien di xe thl phåi hoi xin dang hoång, Illn nåy må hån con giO- cai tro rna bun l1y nua thl Lån nhlt djnh se låm eho hån bi~t. Bai h!nh Meh ctrai: - C~u ttro-ng luc nåo tui tå cling nhån a? Sång nay tO- phat, ehi!u I~i phåt nua. Ha.. ha .. ha .. Cae e\l vAn båo "phue blt trung lai". Sai bet! Rieng ngåy horn nay "phue" n6 "lai" vo-i tO- ba llln lien. C6 mQt cu e~u O- Hoå Lan sang day tham ngtrai nhå. Nghe n6i eu e3u danh ca eling kha n~n sang nay tå g~ . Hlnh nhtr eu e~u dA bi~t ti~ng tO­ n~n ho-i run. Van dllu eho-i mQt d~ng mQt van, tå thå eho eu e~u dtrqe. Cu c~u khoåi låm, e6 ve eoi thtrang tO-. TO- g~ mtrai d~ng m~t vAn, eu e~u g~t li!n. Lue åy tO- mO-i thång eanh gi!t ba van li~n låin cu e3u toat m~ hoi. Xong van thu ba, eu e3u m6e tien t'rå r~i u te chu~n thång. Ha.. ha .. ha .. låm ham ehln d~ng b~e ngon 0-. Lån nåy, eAi ehue ehu tjeh h~i ca wo-ng e~u phåi ~ eho tO- låm mO-i phåi. .. Gia eai van thu ba l1y tO- thå eho eu e~u dtrqe thl th~ niro eling gi~t them dtrqe ml1y van nua. Gi~t m~nh tay qua eling lå thAt saeh. ButSi ehi!u tå dang ng~i ngap rulsi thl mQt con m~ I~ hoåe mang mQt ehai mqu, mQt tut thu6e vo-i eåi phong baD hai eh\lc tO-i go etla nan ni nha tO- ki~m hQ eåi nhå Council. Thl ra m\l måi O- vung . khae dQn v~ ehtra ki~m dtrqc nhå, nghe n6i tå lAm ph6 ehu tjeh e~ng d6ng ki~m tmo-ng ban e6 vAn eae vl1n d~ an sinh va d hQi thl ttro-ng lå tå e6 th~ giup dtrqe. Lue,eh3p t6i di hQp, may mån th~ nåo vua ra khoi eU-a dA vå dtrqe ta hai eh\le khong bi~t eua ai danh ro-i. Ha... ha ... Cae e3u båo horn nay tO- e6 do khOng? Ong bae si thu y An måi nghe ~n n~i qu~n eå nhln dtrang, d~p m~t våo e~t di~n mQt eai dau n6 dom

d6m måt. MQt ehi~e xe buyt vua xuåt hien tu g6c ph6. Ba nhan tåi vQi vA vÅt ehan len e6 v~ phia tr~m xe buyt O- . cu6i dtrang.

• • Uo Hå ngl>i u6ng bia ml}t mlnh. LAo mu6n say eho quen di n6i tue nhtrng khOng hi~u sao lAD eång u6ng eång tinh, eång tinh eång them tue. Uo nam nay då ngoåi sau mtro-i, e6 chåu nQi ehau ngo~i rl>i må vAn bi chu-i. Ue nhAt lå cai dua ehU:i lao I~i lå thång TuAn, eai thAng con nu6i må lao tung quy ho-n con de. Lao bi~t Tul1n tu khi con O- ben tr~i ti n~n MA Lai, eung sang Anh djnh etr mQt ngåy, tren cung mQt ehuy~n may bay. TutSi tae IAo vå Tul1n ehenh I~ch ho-i nhi~u, nhtrng cå hai eung ehjucho-i nen than thi~t lAm, lue nåo cling quån låy nhau nhtr hlnh våi b6ng. Uo v6n an eho-i tu nho. T6t6m, må chtrqe... cai gl Hio eling thuQe


10l;li th~p thånh. Nhå låo lå nO'i t\l hQp cua <1åm cO: bil-c. Nhung bån x~p xåm, må chuqc... thåu rtem su6t sång, r6i Ill-i tu sång ~n c:1em. Nhå låo luc nåo cling rt6ng ch~t nguo-i, ti~ng cuo-i .n6i, cåi C.Q, såt phll-t... hau nhu kMng bao giO- dlrt. Dån ti nl;ln o c:1åy phan I&n chi lo chuy~n hQc hånh, chuy~n lam ån, buon bån. Nguoi ta cl{m con cåi kh6ng rtuqc ben mång rt~n nhå låo, nguo-i ta trånh låo nhu trånh ml)t 10ll-i b~nh dich d! lay. Con cåi, chåu chåt khong chiu rtuqc tinh låo, dan dan dQn ra o rieng. Låo vlln chu-i chung lå ngu. å Vi~t Nam phåi chiu vl{t vå, phåi quan qu~t nhu tråu ~ ki~m mi~ng bo mi~ng rtå c:1ånh, bay giO- o rtåy, cåi gl cling c:1uqc chinh phu lo cho cå, khong c:1i låm c:1å c6 tien trq cl{p, c6 phuc må khong bi~t huot1g! Låo c6 nåm nguo-i con, ba trai hai gåi. Låo ti~c lå chång c:1ua nåo khon ngoan vå tråi c:1o-i nhu låo. Cå nam (fua c:1eu rtå I~p gia c:1lnh rieng, rtua nao cling c6 cong an vi~c lam, c:1ua nåo cling t~u nha, såm xe . Nguai ta khong ua låo bao nhieu thi Ill-i quy m~n vå khen ngqi con låo bl{y nhieu. Nhung låo vå (fåm bl;ln cO- b,c cua låo thl I,i nghi khåc. Mua nhå t~u cu-a låm cåi quAi gi? Chång can t~u nhå låo ding c6 nhå ~ o. Nhå cua nhå nu&c hay nM cua minh thl cling lå (f~ o, c6 khac gi nhau? Thång Tul{n, thångD6ng, thång Båi, thång Lån vå bao nhieu thång khåc nua, c6 låm an gi rtau, v~y må cMng n6 vAn ngåy hai ba bua, vAn c6 nhå ~ o. V~y th! can gi phåi <1i låm, can gi phåi mua nhå? Låo nghe n6i ben My, nguo-i ta chi cl{p tien thl{t nghi~p eho c6 nam rmyi c:1au, sau phåi ki~m vi~e låm ~ tl! tuc. My khåc, ·rtåy khac; vå I,i låo cling giå r6i, ehång ai ~ låo ch~t rt6i rna sq. M5i khi e6 ai khen con låo thi låo Il;li (fem ehuy~n thång Tu å eu6i ph6 ra ,,~ . Cåi thång l{y cå vq IAn ch6ng c:1eu låm quan qu~t nhu no I~, ky ca 'ky e6p tung håo. Cu6i nam ngoåi t~u nha thi rtau nam nay ' Il;li såm .m~t chi~c xe tMt oåch. Ai chå

khen? Ay th~ må m&i tMng tm&c c:1åt khåch thi an tien. Cling nhu ban Van hoå chång bi ml)t thång say mqu c:1am våo tren xa IQ. Cåi xe nåt tan, vq ch6ng cung h,n. Chi nQi vung nåy c:1å c6 t&i nam tt) chue ve vl{n <1e van hoå, eu våo b~nh vi~n, khong bo ml;lng cling con lå may låm! M&i h6m nQ låo 10l;ln xi ngau len, ehång ai bi~t c:1uq,e g~p Tu ngoåi ph6, m~t vAn con cåi nåo lå ehån cåi nåo lå giå nua. mang s~o, tay con eh6ng nll-ng. Tåi CQng c:16ng e6r ban van hoa eua ong thl{t må, hOl;l phuc bi~t th~ nåo! CQng c:16ng, nha tM c6 ban van hoå Chi e6 Uio v&i rtåm bll-n bil-c cua låo cua Giåo hQi, ben PMt giåo c6 hQi lå su&ng, c6 rt6ng nåo rtånh bl;lC vå van hoå Vl;ln Hoa, r6i Ill-i con Trung u6ng mqu c:16ng l{y, ån xong r6i tain yan hoå Dong Nam A, hl)i Van chO'i, chång phåi lo nghi gi cå. hoå Tinh nguy~n nua. HQi nao ban Cåeh c:1åy it låu, Tul{n bån v&i låo nao cling v5 ngl!e tl! nh~n lå tt) Hå chuy~n thånh I~p Cau Il;le bQ ehue van hoå ehån chlnh cua dån Thanh nien vå HQi Cao Nien. M&i Vi~t Nam ti nl;ln. .D~ mong c:1l;lt m\lc nghe qua låo <1å låc rtau xua tay c:1feh cu6i eung lå xin c:1uqc tien trq ngay. Dånh båi ehO'i bl;le thi rtuq-e el{p eua hQi c:16ng thanh ph-6, hQ ra ehu tu cha sinh m~ c:1e ~n giO-, låo thOng cåo, tuyen ngon... k~ I~ ve nåo e6 bi~t chuy~n I~p hQi I~p he th~ thånh tich cua minh vå che bai ke nåo, han nua chuy~n l{y CQng c:16ng khae. Ly le cua Tul{n c:1å thuy~t ph\le , eling c:1å låm tti lau r6i. Tul{n h~t suc thuy~t ph\lc låo. K~ <1uqe låo Hå. Chi hai tuan sau, ml)t ra th! n6 n6i eling e6 ly. CQng (f6ng giå ml)t tre cho t() ehue l! khai ml;le (få e6 mQt HQi Cao nien rtl{y, nhung . cau Il;lC bQ thanh nien Doån K~t vå mQt tulin mo eU-a rtuqe c6 mQt hQi cao nien Vll-n ThQ. C6 th~ n6i horn l{y lå ml)t ngåy hQi c:1ong vui va but)i, leo teo våi oa nguo-i, bua (fl!C blia cai. Chuy~n l{y cling d! rom rå nhl{t cua nguo-i Vi~t o c:1ay. hi~u. Cåe e\l giå ng6i nhå måi cling Cå hai tt) chuc cung ra c:1o-i mQt lue ' bu6n, l~pHQi Cao nien lå ~ Il{y vå cung dung nhå låo Hå lam tr\l ch5 cho eåc C\l giåi tri, tro chuy~n, sa. Nguo-i dl! lå<1åm con bl;le hång v~y må ml)t bQ tu&ng, mQt bån ngåy el)ilg them nguo-i nhå vå bl;ln må chuqe... cling kh6ng e6 thl giåi be cua hQ, eung v&i s6 c:1ong nguo-i tri eåi gi? C6 nhling thu l{y må chO'i Vi~t khac trong cåe khu, vung lån ~n tien nua thi m&i vui, m&i hung, c~n. Phåi eong nh~n rång Tul{n . gi~t th! giO- m&i nhanh, eMng can ngo,i giao gioL Khong bi~t n6 låm phåi v~n rtQng mO-i mQe, tl! nhien . cåeh nåo må mQli <1uqe gan hai eh\le ngu ai ta khåc tim ~n. Ml{y tay o ngu&i Ang-le <1l;li di~n eho eae t6 CQng rt6ng eling bi~t c:1ieu (f6 nhung ehuc tu thi~n va eae Co' quan chinh khong dåm låm vi sq mang ti~ng lå quyen ~n dl! khi~n cho l! khai m,e tt) ehue song bil-C låm hong eåe C\l. ci\ng them long trQng. Ngay ngay V~y n6 m&i thl{t bil-i. C6 ai hai rtau horn sau, ml{y tO- bao quanh vung eh6ng g~y lo do ~n Hl)i Caa nien c:1eu <1ang bai tuang thu~t ve l! khai' chi (f~ u6ng elSe nu&c va n6i ehuy~n ml;le v&i ånh låo Ha åo the khAn tam phåo? x~p, hl)i tmång hQi cao nien Vl;ln Cau I~e bl) Thanh nien cling o ThQ, c:1ung c,nh TUÅn, giam (f6c tlnh trl;lng tr& treu l{y. Vut ml{y eau Il;le bl) Doån K~t. cu6n saeh Vi~t Nam tren bån r6i gQi Vi khong bi~t ehu nen mQi gil{y thanh nien c:1~n t~p trung ~ c:1Qc thi tO-, thu tu cua HQi Cao nien, låo Ha kh6 låm. Då lå eau Il;lC bl) eho thanh c:1eu giao tu6t eho Tul{n. Dung la låo nien thi phåi e6 nhåy c:1am, phåi e6 quy n6 han con <1e. Nguqc lIl-i, n6 am nhl;lc, phåi e6 ml{y bån eling quy låo låm, m~t (fieu "bO Hå" snooker... låm mai thi m&i d\l (fuqc hai c:1ieu "blS Hå" ngQt s&t. c:1åm tre. XU nåy lå xu tl! do, hQ I~p Thu båy tuan nao Iii con ehåu Uio r6i minh vAn c6 th~ I~p c:1uqc, cling Hå cling ve tham låo. D~ giu hoå nhu må cu-a ti~m 1{y, ai kheo låm, khi gia c:1inh, låo Hå (få eåm cu-a

ca

lAng Van 67 ..


<tårn con b\lc cå ngåy hllm <t6. ThlIng thuang thl thu tll' nåo Ii~n quan ~n H~i Cao Ni~n, nguai ta et~u gui cho lå o, nhung låo khllng bao gia m6 ~n. KhOng hi~u sao hOm l1y låo I"i Illi cåi thu m&i nh.n etuqc ra vå sai thAng con r~ etQc. Lå thu I1y lå cua Mi (f~ng thånh phO gui. HQ vi!t rAng hQ <tå xet etO'n xin b6 tuc th~m tien trq cÅP cho H~i Cao Ni~n vå quy~t etinh trong tulln tO-i s~ gui cho låo m~t chi phi!u nåm tråm et~ng et~ th~m våo sO ti~n hai nghln båy tråm <t~ng må hQ <tå gui cho låo h~i cuOi thång truo-c. Nghe etQc thu, låo cu ng& nguai ra. Tll' tru&c ~n gia låo chång ngua tay xin ti~n ai vå cang chång ai cho låo tien ngoåi etåm con chåu låo. MQi chi phi cua HOi låo eteu IÅY tll' ch~ tien h~ må låo thu cua etåm con bli-C. Låo ch"y sang nhå th4ng TUÅn hoi thl n6 chOi, the sOng the ch!t lå khOng bi!t. Dåm con chåu låo cang khllng vua. MÅY hllm sau cMng etånh xe . <tua låo l~n h~i et~ng thånh phO ~ hoi. Chuy~n th4ng TuÅn ån ch.n bi v{i toe loe. Su6t hO'n mOt tulln nguai ta gQi n6 I~n phong vÅn lien tl,lC. Cu6i cung n6 phåi hoån Ill-i 56 tien Åy. Chuy~n ÅY cåch etAy <tå nua nåm. Tu ngay ÅY Mi cao ni~n VII-n ThQ cua låo vAn hO\lt etOng eteu såu ngay mOt tulln, nhung cdu III-cb~ thanh ni~n Doan K~t thl kh6ng thÅY ai nhAc ~n nua. TUÅn nha ph\! vq vå m~ vq lam båo. Vq TuÅn lå h~i trucrng Mi ph\! nu Kim Hoån. Hoan la t~n cua thi, con Kim lå t~n m~ thi, m~t cll d~ng chuyen nghi~p et~ng thai eling la mc)t tln et~ tAn tong Thi~n Chua giåo, giu ehue ph6 hc)i trucrng ki~m t<Sng thu kY. H~i nay khllng them k!t n~p nguai ngoai. Cå ban ehÅp hanh vå hOi vi~n chll'ng etc) muO'i ngu ai, eteu lå hQ hang n~i ngoll-i eua TuÅn. Ho~t etc)ng duy nhÅt eua HOi la phåt hanh ta båo bi!u e6 t~n lå nguy~t san C/lC mQ'. Ta båo ÅY lem nhem nhu ma mut, ti~ng lå nguy~t . san må c6 khi cå nåm trai m&i ra (fuqc mc)t 56, nhung n61~i lå ngu~n

a

LOng Van 68

thu nh~p beo ba da gia <tinh TuÅn. TUÅn rÅt gioi trong vi~c Iu~n låch xin tien. DOi tuqng dao khoet cua n6 vAn la cåc cO' quan chlnh phu, cåc nhå bång, cåc h~i tu thi~II, cåc t6 chuc tOn giåo ... nhung Illn nåy n6 d~c bi~t nhAm vao cåc h~i etoån phl,l nu Ång-I~, cåccOngchua, quAn chua... trong hoång gia Anh . . N 6i t&i ta båo vå gia etlnh TUÅn, nguai ta thuang hay nhAc ~n diu "chi~c blnh phong cåi vå nguai phl,l nu Vi~t Nam et iT c". TUÅn uc lAm. Må hQ etAu c6 n6i ngoa! Vq TUÅn chua hQc xong ti~u hQc, con m~ thi thl m~t chu cang khOng bi~t. Lo"i I1y cllm cuOc, cllm cåy thl etuqc chu låm sao cllm n6i but vi~t båo? TUÅn ~ hQ låm chu bUt, chu nhi~m vo-i thu ky toå so"n cang lå bÅt etAc di,

khOng c6 ch6 bAt meo... v@y. Tu!n vOn lå m~t thång ngang nguqc, tll' ngåy låm båo n6 lI,li cång ngang nguqc hO'n. SO båo nåo n6 cang dånh ra giå nua sO trang ~ chui. Kh6ng ua ai lå n616i nguai ÅY ra chui. Hllu h!t nhung anh c6 ti måu m~t <teu bi n6 chui. Ai (fai mOt thång etån 6ng må n6 ngoa ngoAt, t\!C tiu hO'n cå mÅY m\! hång t6m, hång cå ngoåi chq. Chui ai n61l1i cå lo cå <S ngu ai ta ra, "t6 ti~n dlfng d~y må chieu h~n ve". Tlf dung bi chui thl ai chA;ng tuc? Nhung dan (fAy v6n hi~n lånh, nguai ta ' bl,lng båo d,,: "ThAng l1y n6 eti~n. Ai hO'i (fau må rdy v&i hui!" ThÅY v~y TUÅIII <tåc chl låm, cång chui giå. Ch~p tOi, sau khi <tåm con chåu låo Hå vua ve khoi thl thång An,

thu nha dl}; xa xu dau con gi an ui ngoai lau lau nh~n mdy buc Ihu nhQ chuyrn nha kl nh60 tu lim tdn phdi m6i 14n d9C la m91 14n x61 xa! thu chi vidt dlfa theo lui cua mf (cht1 mf lo SQ' nhilu gidy nøng thu) cha mang brnh vtIn n4m li m9t ch6 mf su6t dui vtIn chua m9t ngay vui! thu ong c~u kl dan con tam dua CIfC khd hai mua mua ndng Vinh Ba ddl td ph~ dtIu ep long mu6n bo nhung bidt dau ... no dm a que nhQ! thu tMng em thon "sanh 14m tM kr ngay ddi d01 chr mui tudi muui ba thui "cach m(lng': om canh hOng ly lich "Ng~y" cd nha, Mn mf ItIn ben cha! thu dua chllu g9i mlnh Mng chu rU91 m~ coi cha lu luc nu; song bu~n thon mf ydu khOng du lo tiln thu6c mlli nha hu khOng che Mt ndng sucmg! toi gdp V9i nht1ng rU thu mong dQ'i d9C m9t Iln quo, rdt V9i vang thoi, mu6n nghiln ngtIm 41 nhu thucmg tdm g9i nhung sao long nghe nghfn git1a bu~n vui!

nguylrl hå dinh

a


con · c6 .vi~c phåi <1i, sang mai con se trO- l~i. B6 cu nghi <1i, con chi can cai g~t <1au cua b6 thoi. Liio bi~t <1am <1an em lao, nhlh la thång ÅR, chung n6 dam thi m~ng · låm. Chi din Uio g~t <1au...' Dam <1an em <1å qua quen thuQc Nhung khi can gi~n nguoi <1i it vai l6i gåt gong trjch thuqng i1y cua nhi~u thi lao ll.\i thi1y rång khong th~ lao. Ån m6c tui ao li1y ra mQt cu6n dung vli hrc vai thång Tunn. D~nh sach mong gi1p lam tu <1a nhau, <1~ n6 se bj coi la "hanh hung nha båo", xu6ng ban: phien chothång Ån låm. Han nua - Con mang cho b6 cai nay ... bai bao i1y khong neu <1ich danh lao, - Cai gl? Sach a? Vut m~ n6 vao lam to chuy~n chång hoa ra "c6 t~t thung rac cho tao. gi~t mlnh" u? Liio gia rc5i, con n6 thl - Khong phåi sach. Bao <1an ba chi <1ang tulSi con lao. MQt giamQt cua thång Tui1n. M~ ki~p! N6 vi~t tre chui nhau thi bao giO- anh gia bai chui b6 <1åy nay. B6 <1Qc <1i. chju phh thi~t. Danh chlnh cling Lao Ha cau: ngon thu~n thi tO- bao ny ll.\i la cua :......- May <1a bi~t ong khong bi~t vq n6, n~u n6 cu ni1p ky <1ång sau chli rc5i rna con... <1Qc cai <1~u låu vay con vq thi chång hoa ra 15.0 <1i may a? May <1QC xem n6 chui tao chui nhau vai <1an ba a? Cang nghi cai gi. lao cang thny kh6 xu. Chui n6 thi Ån vu6t vu6t tO- bao cho thång khong ISn, <1anh n6 thi khong xong rc5i l~t tim mQt bai <1a <1uqc <1atth rna tha cho n6 thi I~i cang khdng di1u sån: <1uqc. Cåi thång nay chui dai låm, - Dåy nay, bai n6 vi~t chui b6 n~u lao khong c6 bi~n phåp ngan <1åy nay. D~n b6 rna n6 cilng khong ch~n thi cac s6 bao sau n6Jl.\i loi lao - chu-a thl lao th~t. Ten bai bao la: · ra chui nua cho rna xem. "Liio gia måc djch va IQ th~n duqc · Cang nghi lao cang them tuc. Con Ruc5i Tåy Ban Nha..... Chqt lao nghi ~n Lam, nguo-i <1uqc lao <1~t cho cai bi~t hi~u la Cang nghe lao cang tuc. Thång thång ba-thu-t6c-sau-ch~-<1(). Ån cling tuc thay cho lao. Thång Nghe n6i mai muo-i båy tulSi Tui1n tuy khong neu <1lch danh Lam <1å lam cu-li cho Phåp. Duqc nhung rih6m chli "Iåo gia måc khoång nua· nåm thl Nh~t <1åo djch" kia ro rang la am chi låo. Hc5i chinh, n6 quay sang lam cu-li cho con tre thl chång din nhåc ll.\i lam Nh~t. Nhung rc5i n6 nhanh ch6ng gi, con tu- ngay sang <1jnh cu O- xu nh~n thi1y rång cå Nh~t IAn Phap nay, låu låu lao cling <1i mQt I~n <1~ "bi~t mui <tO-i". Chuy~n ny låo . <1eu khong th~ trong c~y <1uqc, n6 ng~m lien I~cvai Vi~t Minh va kMng them gii1u gi~m. MQt <1ai l~n tham gia ho~t <1Qng nQi thanh. Hoa Uio cling c6 nghe ngu&i ta n6i tai blnh I~p l~i, <1c5ng nghi~p n6 ke thl lo~i thu6c "Con ruc5i Tåy Ban Nha" chl.\Y vao Nam, ngu&i thi <ti tu, nhung llio chua bao giO- dung <1~n. rieng n6 lanh huån chuang Khang Låo tuy tulSi <1a cao nhung suc ll!'c chi~n va ci1t nhåc lam ph6 giåm <16c con kha låm, bQn trai tre chua d~ gl mQt nha may lan O- Håi Phong. N6 ån <tut <1uqc låo, c~n gi phåi thu6c li1y vq <1e con va suang nhu mOt vaithang cho hl.\i nguo-i. Th~ rna ong hoiing con. Nhung rc5i chi~n cai thång ch6 rna nåy dam bja <1~t ra tranh bung nIS, nam 68 n6 duqc eåu chuy~n <16n m~t i1y <1~ beu gi~u <1ua vao Nam hOl.\t <1()ng vai chuc låo. Thång Ån vi1t t& bao xu6ng tuac khå ian. Luc5n ru-ng treo nui bån rc5i Mng d~y. N6 nhln l1io Hå, Cl!'C quå chju khOng nlSi, mai vao hai måt <10 ng~u, giQng <1anh Il.\i: ~n Trung phh n6 tr6n ra hc5i - Cai thång i1y kh6n n~n qua chånh. Gi6 chi~u nao che chieu i1y, låm! B6, n~u b6 g~t <1au la con se khong bi~t luc5n IQt th~ nao rna chi it cho n6 m()t båi hQC ngay. Båy gi&

mQt con bl.\c quen ri1t tre <t~n tim l1io. Vu-a thi1y n6, l1io <ta gåt ngay: - Horn nay thu båy, may khong nha a? Ong <1a ci1m cua chung may ngay thu båy ca rna!

'Iåu sau n6 <1uqc giao cho c~m <1au ca quan chieu hc5i cua tinh. N6 I~i li1y vq, <1e con,. cUQc <1&i I~i phai phai nhu tien. Chi~n tranh ngay cang ac li~t, n6 Il.\i <160' gi6 I~n nua. Vao mQt bulSi t6i <1~u !låm 75, n6 cåi trang tra tr()n vao <1oan nguo-i "tuy nghi di tån", bo l~i vei con khong mQt lO-i tu- bi~t, ch~y tu6t vao t~n Ha Tien, thay ten <1lSi hQ va tlm cach m6c n6i vai M~t tr~n Giåi ph6ng. Khi Sai gon thih thu, n6 tham ·gia cUQc nlSi d~y cuap chinh quy~n va <1uqc' cu lam ph6 chu tich uy ban quån quån thixii. N6 l~i Iny vq, <1e con, cu()c s6ng tuy khong ~ vuang nhung cung kha sung tuc. Nåm 79, khi cUQc chi~n tranh Hoa­ Vi~t bung nIS, n6 vut l~i vq con, giå ml.\0 Hoa ki~u tr.6n ra Båc rc5i ch~y sang Trung qu6c, sau <16 tim <1uo-ng ra nuac ngoai... CUQc <1o-i Lam nhieu phong ba bi~n <1Qng, <1~y thu thach nhung cling ri1t linh ho~t cua m()t ke thong minh, muu luqc han nguo-i. Lao Ha vAn cho rång ngay cå mny anh c6 vi1n su-ng so cua tlSngth6ng Hoa ky chua chåc <1a khon ngoan bång Lam. Nhung thång nhu Lam thi du vut vao hoan cånh nao n6 vAn s6ng va s6ng sung mang nlia lå khac. Khi chån uat chån rao tai trl.\i ti nl.\n Hc5ng Kong, Lam <1a dp xi ngu tuan, th~ rna n6 vAn låy <1uqc cd vq khå xinh, duyen dång va c6 hQc, tulSi <1o-i chua tai ba muai. N6 li1y vq nhung khong lam hon thu. Sang tai Anh, n6 l~i båo lanh co vq cli O­ Ha Tien. Lam sang vai cå hai nguo-i vq. Khong bi~t n6 dan x~p cach nao rna cå hai nguo-i <1an ba ny , <1eu yen ph~n <1e con va chåin s6c chc5ng, chua mQt ai thi1y hQ I&i chi ti~ng bi1c val nhau. Liio Ha vin ti~c cho .cai tai "te gi a, tri qu6c, binh thien hl.\" cua Lam khong g~p th&i. Tu- nhieu nåm nay, Lam tham gia sinh hOl.\t· cQng <1c5ng, gia nh~p hQi Cl!'U quån nhån nhung cilng c6 chån trong hQi Vi~t kieu yeu nuac. Ngay ba muai thång tu, Lam hung hc5n <1Qc di~n vån ky ni~m Qu6c , H~n, nhung ngay nic5ng hai thang chin n6 ll.\i dim <1au phåi <1oan cua

ilmg Van 69


hc)i Vi~t ki!u Yeu nU'o-c tham dl!' I~ Qu6c khånh tl,li toa <tl,li su Vi~t Nam tl,li Luån Don. Chu nh~t hang tu§n n6 cung cåc tin <tå C6ng giåo <ti nha tha. Ngay rAm, mung mc)t Il,li th~y m~t n6 trong <tåm Ph~t <Y chua. Ngoai ra n6 con c6 ngh! th§y cung va la ml)t phl,l <tång <tate hre eua e6 <t~ng Kim, m~ vq thAng Tul1n ... Th~t la ml)t ngU'ai <ta tai, <ta mU'u . Uo phåi <ti ki~m Lam nho n6 lam quån sU' m&i <tU'Q'c!

tu

• • •

Cå nha Lam <tang quån qu§n <Y phong khAch xem ti-vi. Thl1y lao Ha ~n, Låm chao <t6n batt tay r6i rit. Hai ngU'ai vq eua Lam cilng nhanh nhåu chAo khåch råi ml)t ng\J'(yi vao b~p pha tra, ngU'ai · kia dån <tAm tre lau .n hau I~n gåc batt ehung <ti ngu. Nhln eanh l1y Uio eang ph\lc Lam han. Nha ngU'ai ta ml)t chOng ml)t vq ma <tånh nhau sut <t§u me trån, ngU'ai nay ngol,li tlnh, ngU'aikia ly dj, v~y ma... ThAng nay gioi th~t! Nghe lao Ha k~ Il,li chuy~n, Lam eling c6 ve tue: - M~ cåi thAng l1y, n6 kh6ng bi~t ke tr~n ngU'ai dU'&i la gi cå! ... Ma ding kh6 cho 6ng th~t. Ac <Y ch~ ta båo l1y la eua VQ' n6 ... B~ng måt gå sång I~n: - A e6 råi! N6 cho vq n6 låm båo chui 6ng thl 6ng cho <tåm chåu Ong lam båo ehui Il,li n6. ThU'Q'ng såch! ThU'qng såch! - ThU'Q'ng såeh cåi con khi! Uio Ha biu moi - Dåm chåu taD su6t ngåy lau låu ti~ng Ång-I~, ti~ng Vi~t n6i con kMng thl,lo thllam båo th~ nåo <tU'Q'c? Lam cU'ai to: - Th~ con vq thAng Tul1n c6 bi~t vi~t <tAu må vAn lam <tU'Q'c båo? Ån thua lå <Y ngU'ai <ti~u khi~n <tAng sau Co' 6ng aL CU nhU' thång Tul1n l1y. Nåy nhe, chu but, ehu nhi~m v&i thU' ky toa so~n gl gi <t6 thl <t~ <tårn tre con <tung t~n h~t. Ten båo thl d~ latm, Tudi thO', Mdng non, M4m non, Thilu nhi.... cåi gl chång <tU'qc! C6 ta båo trong tay råi 6ng mu6n chui <tua nåo I~i kh6ng

ilmg Van 70

<tU'Q'c? Chi nhang thång<ti~n mO-i <ti chui nhau vo-i tre con. NgU'ai Anh hQ quy tre, xin ti~n låm bAD cho tre con ehåc la d~, c6 khi v& bArn lå <tAng khåc! . Uo Ha g~t g~t <t§u: - Cl, anh n6i cung phåL .. NhU'ng rna taD ~eh bi~t chu, cUng phåi c6 <tua vån hoA khA mc)t chut <t~ vi~t båi chu! Hay lå anh 'hl) taD nhe? - DU'Q'c, tOi se giup 6ng ml)t tay. NhU'ng cUng phai ki~m th~m ml)t hai ngU'ai nua phl,l giup. A, c6 r~i, tOi m&i bi~t ml)t tay båc si thu y, nhå hatn cUng g§n <tAy thoi. D~ t6i <tU'a Ong sang g~p hån. - Li~u n6 c6 chju giup khOng? Lam tum tim cU'ai: - CU c6 ti "t~" thl cåi gl cung xong. Thå-t c6 tanh 100 ru{Ji (Id din.

Gå, bo, trAu, ch6.. . 10l,li gl n6 cUng ho~n <tU'Q'c h~t. N6 cung ~ch bi~t <tQc bi~t vi~t nhU' taD th! båc si cåi gl? B~ng mQt chi~c xe cua cånh såt tåp våo le <tU'ang såt ngay b~n c~nh khi~n ca hai eung gi~t mlnh quay I~i. Mc)t ngU'ai cånh såt Anh bU'&c t&i g§n hQ, l! phep hoi: - Xin I~i <tå lam phi~n cåc Ong. T6i mu6n tlm 6ng TrAn ... Uio Ha khong them bi~t ti~ng Anh, <tung khoanh tay ra bl) khinh <taL Lam hai hoang mang nhU'ng cUng trå lai: - T6i lå Tr§n <tåy. C6 vi~e gl vay? Vi~n cånh såt mung rå: - ThU'a ong TrAn, t6i <Y trl,lm canh såt s6 nåm. Cåeh <tåy khoång hai ti~ng c6 ml)t ngU'ai <tån 6ng Vi~t gang khOng m~t må kiln bo chi! Cng y~n ehi, t6i n6i th~ khOng phai Nam båt trc)m vjt va ng~ng <Y h~ båo 6ng m6c tien tui ra trå cho t6i , nU'&c Golden Spoon, nAm giaa <tåu. Bao gia xin <tU'Q'c ti~n bAD 6ng c6ng vi~n Green Park. Chung t6i chia cho chung tOi it nhieu, th~ lå .batt <tU'Q'c quå tang trong tui cua Ong <tUqc. Båy gia mlnh sang nha tay ta hai con vjt vå ml)t con ngang. Vi båc si l1y <ti, gia eUng hai khuya råi, ngU'ai nåy khOng bi~t ti~ng Anh, kMng kheo n6 <:!i ngu råi thl toi chung tOi mu6n phien 6ng<t~n tr~m cOng. cånh såt ~ th6ng djch giup. Tien Uio Hå va Lam rao bU'&c tr~n he thu lao chung t6i se giup tu bAy ph6 vång. T&i mc)t ng6i nhå <Y cu6i gia... - Sao 6ng bi~t ehung toi cr dåy? con <tU'ang, Lam <tjnh bl1m chu6ng - Chung t6i <ti~n thol,li ~n tU' thl Uio Ha ngån Il,li: gia 6ng nhU'ng 6ng khOng c6 nha, - Anh båo <tU'a taD ~n nhå tay ngU'ai nhå 6ng cho ehung tOi <tja chi båe si nåe Co' ma, våo <tåy låm gl? nåy. Th~t may mån, vua t&i <tAy thi - Thl nha n6 <tåy nay. g~p 6ng. Xin mai hai 6ng I~n xe. - Con khi. Dåy lå nhå thång An. Lam keo tay lao Ha chui vao xe, Lam ngl,lc nhi~n: vui ve: - Cl, <tung råi. Th~ 6ng bi~t n6 a? - Anh em mlnh l\li e6 tien ti~u - Con tU'au! Anh båo <tU'a taD råL Canh såt n6 trå tien phi~n djeh ~n nhå thAng båe si nao Co' må? khå latm. - Thl nhå n6 <tåy. Båc si thu y Lam vå lao Hå theo chAn vi~n An. cånh såt våo ml)t cån phOng nho. Uo Ha cåu: MQt ngU'oi dån ong <tang Om d§u u - Båc båc cM chu cåi con bu du! rU ngåi <Y g6c phong. Vua thl1y hån, Anh <tung c6 loe tao! Dåy lå nha: Lam ngl,le nhi~n k~u I~n: thång An hOl,ln Iqn, coll ml)t thAng - Ua, anh båe si An dåy rna.. . bl,ln n6i kh6 cua tao. Lao Ha ngatt lai: - Låm gl c6 chuy~n hOl,ln Iqn - Båe båe chu:cM gl cåi thång v&i ho~n ch6 <Y <tåy! Hay lå 6ng An hOl,ln Iqn nåy! nh§m nhå? Cng båc si thu y tu tu nggng <t§u - NhAm th~ nao <tU'Q'e! Tao vAn I~n, thl1y låo Ha hån ngU'Q'ng ngung ~n lu6n. T6i qua thång An con cui xu6ng, li nhi: mai taD ~n <tåy ån ti~t eanh vjt. å - Båc Hå... • Vi~t Nam n6 låm ngh! ho~n Iqn.


Gå Thi~p

v~ Vu&n

Hå TrucrJg An

Mf m~ng gd thiip vi vucrn

An bOng bl luQc. dua hucrng n6u canh.

Ca dao

bå Phån Hoånh båo con gåi: - KhOng phåi må ep u6ng con, nhung må thÅY thAng Ba Tho~i hien lanh I~i con nha khå giå, e6 eua An cua ~ nen må m6i dnh gå con cho n6. . Co Hai Phl,mg CO' e de: - Con khong mu6n eiii må, nhung IÅY ch<5ng mi~t c16 con ng~i låm. Mil O'i dung ga con xa, chim keu vUq'n hU bilt nhil ma dau! Nc)i nghe ba ti~ng U Minh Thuq-ng lå con rung rq-n r<5i! NgQn c1en c1~t trenchi~c bån dåi giua e~p tm&ng ky eh~m nai, khi, chim, s6c, chum nho b<'>ng keu mc)t ti~ng tåeh, toe bong c1en rlFc rO- nhu chum phåo bong. Bå Ky Banh trån an: - Chåu c1u-ng lo. Ong bå HQi c1<5ng Hu&n, ba må thAng Tho~i giau sv, e6 toå eao lAm 16n, dåy dQe nhå ngang. Dinh cO' hQ rQng minh mong, c1ly eåy eao b6ng måt. 6ng bå tuy O- mi~t khi ho co gåy nhung bi~t eåch an O- theo ngu&i tinh tha.nh, nuoi nhieu toi trai to. gåL Chåu må v~ låm dåu nhå hQ, ehåu khoi låm c1c)ng tO-i m6ng tay, se e6 ba con to. gåi hlu h~ . MQt c1u-a lo vi~e ehåi c14u rua m~t, mQt c1u-a lo

vi~e b~p nu6e, mQt c1u-a ~ ehåu sai

v~t. Con ve, thAng Hai Tu&ng sao thi ehåu eling c1uq-e nhu v~y. Co Hai Ph\mg CO' likxeo bå Ky Banh. Bå nly e6 t~t it xit ra nhi~u. V~n SlF nåo må IQt qua mi~ng bå eling c1uq-e bå nhO'n len g3:p mO-i, g3:p c10i Sl!' thi~t. D6 lå v~n Sl!' thu&ng. Con c16i vo-i vi~e låm mai låm m6i, låm åp-phe c1~ sanh Iq-i bi~t c1åu bå ehång nhO'n len g3:p ba gåp b6n, mQt nhum g~o bå n3:u thånh ngu yen n<5i ehåo, nghe ti~ng phåo bå se ho ti~ng sung thln eong eling khong bi~t ehu-ng. CMn O'i, lue k~ v~ eåi b~ th~ giåu sang qui phåi eua ong bå HQi c1<5ng Hu&n, m~t bå Ky Banh nhu me c1i. Bå Phån ·Hoånh ng<5i giåo tai ra nghe, mi~ng nin khe nhung e~p måt long lanh håo hU-c, eoi khong gi6ng ai. Co Hai Phl}ng CO' lå b~n co Tu Nguy~t Y~ng, eon gåi eua · bå Ky

Banh. Co nly c6 ngu&i ehi con nhå båe ten Hai Nguy~t Thanh IÅY eon trai 16n eda ong bå HQ,i c1<5ng Hu&n lå Hai Tu&ng. Song thån cO Hai Nguy~t Thanh lå ong bå Phu Bånh ehång nhung e6 tu6e trQng quy!n eao må con lå blFe c1~i c1iSn ehu O­ Vinh Long, c6 200 mAu ruQng t6t O­ mi~t An HuO'ng, My An. Khi co Hai Nguy~t Thanh v! 'lam dAu 6ng bå HQi c16ng Hu&n thi ong bå Phu Bånh eho co hai c1u-a to. gåi lå eon Xiem, con LAi theo hlu. Theo le thu&ng, khi sanh con c1lu long, eon gåi phåi v~ nha eha m~; x6 blu, tinh duo-ng eho tO-i cu-ng cåp m6i v~ I~i nhå ch<5ng. Co Hai N guy~t Thanh vua v~ tO-i nhå da må minh, veo von v6i lli em li~n: - Chen O'i, c1uq-e v~ c1åy, tao tuo-ng ehu-ng O- ehfn tu-ng c1ia ngve tr6i len duO'ng gian. BO-i tao I\lY ånh nen tao mO-i chju ve U ,Minh

ilmg Van 71


ThuQ'ng oh& Xtf gl rna <t§y ru-ng tram, nu&c <to au au, <tÅt phen kho khao kho kh6c, trOng chu6i COn chua <tuqc, n6i chi t&i trOng cam, quft, 6i, m~n ... Hiiy day qua Mn nhy thl g~p ru-ng tram; day b!n nQ thl g~p s6c Th6; ilg6 ve b~n kia la <t~ng <thy co låc, co nång; ngu&c qua <tang tru&c g4p <tårn (fi!u I~n h~t; ngoåi I~i (fang sau lå thÅY ao, båu, lung, vung, (fåm s~y, ru-ng lau... ve t&i Vinh Long, co Hai Nguy~t Thanh ån hang ~ båo thu nhifng ngåy them I,t å ch6n khi ho co gåy. C6 ån quft (fu ang, cam h~ng m~t, (fu (fu, xoai, m~n\ 6i xå ly ...· Co ån 6c glJ,o chÅm nu&c mAm chanh &t, goi cu6n 6c glJ,o, thjt heo quay, thjt vjt quay ... Nhung h6m co Hai Ph\lng CO' theo c6 Tu Nguy~t Y~ng tO-i thåm ong ba Phu Bånh, (fuqc mai ån cO'm, måi ro (fuqc phhn tru phu cua que ch~ng cO Hai Nguy~t Thanh. Vu-a ngOi vAo mAm, cO Hai Nguy~t Thanh (fii tre moi nhun mo, ong ~o che bai: - Xai O'i, con cå 16c xu Viing mlnh sao mA 6m o (feo (f~t! Tl">m trung cO' ng6n tay thl nhi!u mA tl">m cAng cO' cuam tay thl it nen mAc nhu vAng. XU så cua chC5ng tui bj thi~t ve tråi cAy nhung (fuqc xl">m v! tl">m cå. Tom cång du&i <t6 re r!, m~i lhn ån tl">m, IÅy g~ch ra chu ci chen. Cå 16c, cå Mng blT bAng bAp chO'n, trung lån cO' ng6n tro ... Con 10lJ,i cå il,ln v\ln nhu cå ch6t, cå r6i, cå linh ai mA them ån! Thu (f6 chi dung lam phån b6n rly. Tu- hl">m v! (fåy, bå con c6 thÅy tui (fi ån cå nuo-ng trui, bun tl">m nu&ng, chlJ,o, suong bao gia chua? Ml1y m6n <t6, chi b~pcua tia må chOng tui låm ha dim, ån t&i hgån nguqc... Cl"> Hai Nguy~t Thanh vua sanh xong thl tuhn l~ sau, hai Tuang va Ba TholJ,i (fi (fo måy r~i (fi xe (fo len thåm, å chO'i nhå I">ng bå Phu Bånh våi ngåy. Co Hai Ph\lngCO' cu thåp tung co Tu Nguy~t Y~ng ~n (f6 chO'i n~n cl"> IQt våo måt xanh chång cl">ng til- mi~t Ytran ·Ba Tho\li. Hai Tuang trång treo, cao I&n, (f~p trai, ån ·n6i m!m mong duyen

.lAng Van 72

dang, co Hai Nguy~t Thanh vui long v! låm dAu ch6n khi ho cO gåy cting phåi. Con Ba Tho\li tuy cao lån nhu anh, m4t mOi khong c6 gi (fång che tråch, nhung såc di~n llim Il, ~p måt soi m6i, nhln ai lå nhu mu6n xoåy vAo da thjt, tim gan (fuO'ng SlT. Vu-a måi ch\lm m~t chang ta, ct> Hai Ph\lng CO' (få nghi thåm: "Cåi thu t~m ng~m tåm nghm nhu ten nhy dåm låm chuy~n (f~ng trai (fQng (fl1t låm (fa. Xai O'i,. cåi mi~ng thAng chA khi cuai coi sao må nham nhå! Tui c6 giånh tråu cuåp ru~ng hån (fåu må hån cu nhln tui guam guai nhu mu6n ån tuO'i nu6t s6ng v~y ca!" Ba Tho\li mu6n ån tu.O'i nu6t s6ng ct> Hai Ph\lng CO' thi~t. Chång nhO chj dAu mlnh c~y bå Ky Banh låm mai cl"> Hai Ph\lng CO' cho chang sau khi vi~t thO' v! to tuang trong (f\lc cho cha m~ hay.

• • Co Hai Ph\lng CO' IÅY chOng må long bÅt min lÅm; KMng phAi cf,

. che Ba Tho\li du trai hay di di,

nhungkhi nghI ~&i cånh (fi låm dAu

tlJ,i vung ClTC nam <tÅt nu&c, ch6n

ma våt mu~i mang, tren rung c6 CQP, duO-i sOng c6 sÅu må tay chO'n co bun run, h~n phåch cf, bång hoång. { Dåm cuo-i (fuqc t6 chuc t~i nhå huO'ng hoå cua I">ng bå Cai t6ng Vien, anh ru~t cua bå H~i (f~ng Huan, thuQc qu~n Cåi Rång, tinh Clin ThO'. Cf, dAu cM r~ å (f6 chO'i mQt thång ho~c (fi Såi gon, Vung Tåu tuy y rOi mai trå ve U Minh Thuqng. Tru&c ngåy vu qui, co Hai Ph\lng CO' kh6c v&i cf, Tu Nguy~t Y~ng: - Tao IÅy chOng ma lang l\lnh ngAt. Trai (fl1t thånh thlin O'i, rC5i (fAy v! U Minh Thuqng n~u tao khf,ng bj mu~i tha xåc thi cung bi cfia hut h~t måu, s6ng sao cho n6i ~ v! thåm cha m~, chom x6m cung b\ln be xu Viing nhy? Ba Ky Banh thu'ang båo bå Phån Hoanh: - R~i (fAy con Hai cua chj se An nen låm ra. Tu cuacåi ruQng (fÅt

cua ch~ng, n6 se låm ra cO' nghi~p (fO sQ cho chj coi. Hom tui tai nhå chj låm mai thi thAy ngQn (fen triS bong ch6i lOa. Di!m hen (f6 (fa chj! Co Hai Nguy~t Thanh båo co Tu Nguy~t Y~ng vå co Hai Ph\lng CO': - Må chj c6 llin (fi xu6ng U Minh Thuqng dlT (fåm tang cua ba mq dAu, c6 djp vi~ng nhå I">ng hå HQl (fOng Huan. Bå thl1y gia cånh cua hQ rå rång nen mu6n gå chj cho anh Tuang, khf,ng c~y ai mai m6i. Khi trå v! (fAt Viing, bå ru chj t&i thåm c~u cua chj, r~i tiS chuc cho anh Tuang g4,p chj. Vu-a g~p nhau, cå hai bj ti~ng set åi tlnh long trai lå (flh, d~i nglTc th6n tim. Båi (f6 chj måi chju v! cåi xu qu~ mua heo lånh (f6 låm dAu. Ai cung n6i vI"> thl cl"> Hai Ph\lng CO' låm sao I~n nai be 6ng thåo ra (fåy? Våo thO-p nien 30, cåc co gåi (f!u phåi chju cånh cha m~ (f~t (fåu con ng~i <t6. Vå l\li Ba TholJ,i chAng nhifng c6 An hQc må COn d~ coi, v6c mlnh li!n IlJc, tay chO'n cung cåp, phåi th~ truqng phu, cho nen co (fanhngAm hai cåu:

Ra di la SI{ dånh Ii~u. Mua mai nao bilt ndng chi~u nao hay! Co Hai Ph\lng CO' di IÅy ch6ng thi cånh nhå I">ng bå Phån Hoanh l\lnh ngåt. Båi tånh c6 biii bul">i vui ve, ua n6i veo von, ua cu&i gion kMm khuu, ca håt lånh 16t nen cånh .nhå Åm åp, vång cl"> la vång tÅt cA sinh (f~ng. CAy kh~ ngQt tr6 bl">ng tim quanh nåm ngoai b~n nuåc tu­ (f6 vÅng b6ng c6 chi!u chi!u ra h6ng måt ho~c theu thua... C6 chang trai chi!u chi!u cheo tam bån dQc tren sl">ng Long H~, khi qua (f6 thu&ng ngAm nga:

Treo len cay kM ma rung KM uyt dung dung khOng bilt kM ai!

KM cua ong PhOn chång sai KM vu-a co tråi, co Hai di [dy ch6ng... Hom 'dåm cu&i, co Hai Ph\lng CO' m~t måy u ! bÅt mån. Lti chj em co cO-u, lti chj em blJn dl, lti chj em chu båc v&i cl">.ke thllÅY chOng cung tinh, ngu ai thi IÅY chC5ng Sai gon,


My Tho, C§n ThO', Sa Dk .. ai cling duqc hud-ng ånh sång thj thånh, ai cling co djp khoe thu an chai, nha-ng chuy~n giao du cua minh va-i xa hQi ... Riengco phåi lAy chang xa mu ti te. Da v~y khi xe nhå trai ta-i thi trai båt d§u mua låm råm, tai luc ong bå mai len c~p (len såp chl;lm r/5ng phl,lOg thi ben ngoåi nma nhu, c§m tin rna d~. Tuy nhien hai ngQn den chåy d~u, sång pht!-ng nhu hai bup sen bAng lua. Tren <tu&ng v~ Cåi Rang qua båc C§n ThO', tai nha ong ba Cai T~ng Vien, trai vAn mua lai rai. Truac khi ra xe ~ ve Vinh Long, ba Ky Banh vjn vai c6 Hai Ph\lng Ca, cu&i ngon ngoen: - Dåm cuai ma g~p mua la <ti~m t6t <t6 <ta chåu. L~i na-a, khi båc trai va båc len c~p <ten, thi ngQn <t,en chåy <t~u va sång quåc. Them' mQt <ti~m t6t na-a, chåu co thåy kh6ng? Co Hai Ph\lng Co' mi~ng thi d~ d~ nhung c~p måt kln <tåo li~c xeo bå mai, t~l bå thay lay rna tui xa xu, tl.li ba ham <t§u heo bl!' må tui lia que! Co Hai Ph\mg Co' hai tu§nsau, tt!- Vling Tau gd-i thO' cho co Tu

chen tuang phung Ruqu em nlu got phong mIn .

Trai lim thuo-ng I/ch Iram Idn I{li rung

Tao ph/mg gc;>i chen tuo-ng phung

Am long lu thii nal long biln dau

Toc anh friing mla mai dilu

Mdt em 'thoangdilm vII nhdu chan dem

Chu6c anh r6i I{li chu6c em

Mf)l tay IhOm du ba mien tlnh say

Kilm thieng tra l(li h6 nay

Lilu om Thap BUIlrong lay Il{ tinh

Moi tra ngal nltl Di Linh

Nui dlJi Da L{ll chuyln mlnh nhdp nhO

Tiengiang tMm thilt gic;>ng ho

giang co m~n doi bO- song rem

Trai tim bdm gi~p trao em

KhOng yeu ai giu Irai tim lam gi?

H~u

Nghieng h6 d6c c(ln sdu di

Ruqu em bdu dy ngan khuya vJn ddy.

ha huy~n chi

R6i day mdy va taD m~i nguo-i m~i C6 Hai Ph\mg Co' vu-a <tut <t§u v6 ngå, huo-ng re cang dang xa. Tao nhå chång d- U Minh Thuqng lå chl bilt cdu cho mdy h(lnh phuc vien g~p cåi khong kh! nghiem tn;mg råi. Nguy~t Y~ng: man, cdu luon cho tram nam sau, Ong bå HQi <tang Huan m~t nhu , 6 cdp ngay... h(lnh phuc ctla taD vJn tron Irja nhu trång mQt lap thep mong nguQi BO- con Nguyrt Ylng, bOy giO-, khOng sut m..e, khOng trdy ~gåt. Hai Tuang tuy cu&i rna n\l Ch6ng tao ddt tao di 6 cdp, å­ trltla, Ylng a. cu&i kem Mm khong <t~ le) nguy~n' khOch S{ln dl huå-ng tudn trang TaD t{lm dung bUl. Hrn khi ve tO-i m~t. Sau d6 dnh se dua tao qua ham nhu hai chång ~n thåm 6ng U Minh Thuqng se gå-i tho- tilp. Long Håi å- cho-i them mf)t tudn ba Phu Bånh. Con co Hai Nguy~t NhO- cdu TrO-i Ph(it pho hi? cho hai nua. Tltli taq se leo nui B{Jng Lai, Thanh chua chi <ta <t~i gUO'Qg m~t dua minh nghen m~y. viIng am c6c ... nh! nhånh han nhien thånh ve m~t B(ln mdy GiO- day tltli tao tdm biln då dO-i, trjch thu-qng cua b~c ke cå, thÅY må Trdn thj Phltlng ,Co­ an so huylt, cua biln, ghr, ngheu, ngua gan! Ba Ky Banh nhån mQt h6m ~n chem chep, an du mon ca.. . Tao Dinh Co' cua ong HQi <tang H uan nhå bå Phån Hoanh ån gil>, cu&i thuc thirt khuya, d~y thirt tri, dem cåch chq lang khoång nåm cåy s6. båob~n: ngdm triing biln, ngay nghe nh{lc Chq n§y c6 nhieu gian hång lqp lå - Con gåi <tua nao cling' nhu phi lao. Tao phdi noi rJng taD h{lnh cua ngu&i Tau, c6 ti~m ml, hu ti~u, <tti-a nåy, h~ <ti låy chång xa lå m~t , ti~m chl;lP pho, ti~m våi. Tt!- nhå hQ, phuc. Ch6ng taD cung tao Mm måy u dQt, oån ghet 6ng bå mai cåc Ylng a. Trung tudn thOng tO-i laD se khåch bi? hånh c6 th~ vuqt qua <tårn ca tr.a treu x6 t\li n6 ra khoi nha cha theo ch{Jng ve ch6n U Minh <tieu lQn hQt hoang da, vuqt qua båi m<:. Do, chj coi <t6, con Hai bay gia ThuQ?lg xa idc tf le. "C6 ch{Jng lau s~y, qua cånh <tång co nAng ~ cam ngon canh ngQt vai chang, n6 thilp phdi Iheo ch{Jng. Ndng mua ~n s6c Th~ ctla ngu&i Mien rai vi~t thO' ve thåo trut tårn Sl!' vai con thilp chju /(,mh lung Ihilp cam'~ Co <t~n x6m Cåy Da cua nguai Vi~t gåi tui må tårn sI! nao cling hån tinh yeu cua ch{Jng, laD IMy cui?c dQc theo dong kinh <tåo. Tu vam hoan råo trQi. dO-i no-i que huo-ng mO-i khOng con kinh <tåo giåp vai long rl;lch song ghe go-m nhu laD då nghitruo-c kia. song vai ru-ng tråm, du khåch c6 ' I

•••

I

Lang Van 73


Vq ch~ng Hai Tua-ng chi~m cAn vuqt såu cåy 50 lå tåi chq chåc phong å chåi b~n tråi, c6 cua s~ tr~ Bång, nO'i th! tu sAm dt. ra sAn, g",ch tåu vå 11m lua. Vq Nha Ong HOi c:f~ng g~m ba cån ch~ng Ba Tho",i chi~m cån phong å hai chåi, n6c lerp ng6i Am duO'ng, chåi ~n m~t, c6 cua s6 ng6 ra n!n c:få da qui cao tåi nglfc, å hang muO'ng nuåc thå dAy ÅU xanh tuO'i. ba thi Ic;t g~ch men trång v~ bOng CO Hai, PhVng Ca til' nho tåi lån xanh, b~n trong 16t g",ch trAng chen chi lo ån hQc. Tu tuång tlf do lAng g,ch c:fo. B~n tråi ngOi nhå til' ngoai m,n nO'i mÅY culSn ti~u thuy~t til' ng6 vO la sAn 16t g",ch tau, k~ c:f6 la nåm nAy qua nåm nQ chui vO 6ccO 11m hia g~m ' ba cån, våch biS kho, r~i mAc k~t luOn trong c:f6. Song n6 måi lerp ng6i m6c. Um lua ding c6 chua c6 dip ngo ngoe vly vung. Båi , hai chåi. CMi Mn tråi dånh ~ nOng I~ cO chua vach",m våi c:foi nhi~u cv, chåi b~n m~t ~ clSi xay lua va nen cO con nhut nhåt. Båi I~ ba må clSi giA g,o. Trong sAn nha c6 cAy cO giåo dvc cO thea IlSi xua nen cåi mu u tan r6m, che b6ng måt mOt tånh qu6t khåi cua cO chua c6 dip vung. Sån truåc båy hOn non bO,' chåy phung. V~ nha chOng, cO mÅy ch6u cau ki!ng, t6c ti~n, kim chlng bi~t nÅu nuårig chi ngoai cåc quft. Phfa sau nhå la cAy da xli dIng m6n cå kho, thit kho, vai m6n canh, ~ IÅY b6ng måt. Trong vuo-n, Ong m6n xao thOng thuo-ng. Trong khi HOi c:f~ng Huo-n cho tr~ng dua c:f6, cO Hai Nguy~t Thanh lå con Tam Quan, cau xi~m" mAng diu Ong Phil, c:fia vi b~n cO ta trO i han xi~m. Ong cung c:fang thu tr~ng ben chOng nen cO c:fuerc thung dung chulSi nhung vi c:fÅt con nhi~u phen tlf t,i, lam ~p hv.her, theu may dim nen chulSi coi CQC lÅm. Chung cMng. CO Hai Nguy~t Thanh quanh khuOn vien nhå, Ong cho c:fao muO'ng, m~i huång c6 chi~c cAu tre ' ngoai con LAi, con Xi~m lå hai t6 gåi cO mang theo, cO con c:fuqc bå bAc qua b~n kia c:fuang c:fe cua c:fåm må chOng cho th~m con Kim Heng ruOng. DQc thea muO'ng, Ong tr~ng lai Mien ~ cO sai ytt. Trong khi c:f6, cAy gua buOng r~ long thong. Ong cO Hai Phvng Co' ch4ng mang thea con trOng tre låm hang råo b~n t6 gåi nåo, må ba Hc)i c:fOng Huo-n ngoai, tr~ngcAy xuO'ng r~ng vå cAy , cung chång nghI t6i vi~c mu6n cho c:fOc trv bQc b~n trong. th~

huO'ng v6i

lt.ng nhå vin Trå Ul

Que hUO'ng xa ben kia bO- sang v& , Ch6n cMn nhau muon trimg nhu thån yeu NhrJng n~ v6i bao nhieu tlnh dp Il GJi 41n ben nay dm ap My nhieu Hucmg v6i bam trang /Ong nguo-i bi?t x,; Tu thuo- ,nao duui mai blp nha xua Lung bat nuuc, il4y tran hUO'ng que ca D~m da thO'm khOi b6c If chan ,hoa Tung ng~m nho chåy VaD hCin tran trO­ Gqi nhu thOn ngheo hang v6i bO- ao Moi nht1p C(Jn cho vm niim tam Sl{ Mo tlnh que muon thuo- dl quen dau.

le san ha LAng Van 74

cO m~t mv nao ~ ph\! b~p, ~ coi s6c nhå cua giup cO. Til' khi cuåi cO cho Ba Tho".i, bå Hc)i c:fOng cho mv b~p Nåm Cånh nghi vi~c. Con LAi, con Xiem tuy c6 phV cO vi~c b!p nuc, vi~c coi s6c nha cua, nhung tvi n6 khOng phåi lå'c:fAy t6 cua c{) n~n cO khOng dåm sai båo tvi n6 nhieu hay cAn nhÅn rAy la chi ca. M~t hOm, c{) Hai PhVng Co' nÅu cam g,o m6i. CO vO y c:f6 nhi~u nuåc vå c:fqi cam sOi ba d".o måi chAt nuåc. CO Hai Nguy~t Thanh khi må nÅp vung ra lien cuo-i båo bå HOi c:fOng Huo-n: - Men ai, con tuång c:fAu hOm nay thfm Ba khuÅY bånh c:fuc chå'! Ba HOi c:f~ng Huon dng cho cO Hai PhVng Co' mc)t cåi nhin nhång lua: - Xoi ai, ai coi con dAu ut cua tui! N6 n~u cam ch~t nh~t, nUo nhu lam nhu ai nhai cam rOi nhlS ph~t vO nOi v6Y! Khoång c:foi lam dAu ba nåm cua cO Hai Phvng Co' tlSn bi~t bao' lå nu6c mÅt. Nhung troi bu c:fåp lå Ba Tho".i yeu thuO'ng c{) rÅt mlfC, thuo-ng che chå cho cO nen cO cOng nguOi ngoai phlln nåo. 4i mra cO Hai Nguy~t Thanh chi c:fe m~t mvn con gåi r~i nån mOt tho-i gian dai. Con c{) Hai PhVng Co' c:fe lien ti~p hai c:fua con trai. NhO- sanh c:fe, måu huy~t thay c:flSi, cO Hai PhVng Co' phlSp phåp va trAng phau phau. It IAu sau, Ong ba HOi c:fOng Huo-n cÅt nha cho vq ch~ng Ba Tho",i å x6m CAy Da et! cå hai trOng nom så ruOng ba muO'i mAu, Io".i ruOng go. Nha cua hQ cung ba cAn hai cMi, våch bIS kho nhung måi lerp ng6i m6c, n!n 16t g",ch tau. Chung quanh khuOn vi~n la hang rao c:f6ng bAng cAy tram khO dAy bi~.

Ngay khi v~ nha måi, cO Hai PhVng Co' On en v6i chOng: - Em thi~t khOng ngO- mlnh cung em nen khi thl oni, khi thllam tr6n låm thuerng v6i ba må et! gia c:fAy ver ch&g mlnh c6 giang san mOt coi. C6 v6y em måi tim I,i c:foi slSng rieng cho em, cho anh ... Trong luc bOng bOt vi sung

i '


suo-ng, Ba Tho~i om vq hun ·trO' hun trih: - Em cång ngåy cång man man nUQt nå, nhin · hoåi khong -cMn, nhln su6t thang cling chua bua. H~ cha nåo em vui lå anh vui. Ba muO'i mAu rUQng nhy lå cua chu Tu anh ~ I~i cho anh cM khong phåi cua ba må <1åu. V~ O- x6m Cåy Da, co Hai Ph\lng CO' såm chitSc ghe hhu, mui san xanh da trO-i, mlii ghe ch~in trlS, khung clla khoang cling ch~m trlS. H~ buan buan, co keu b~n cheo ghe l1ua m~ con co ra chq Chåc Bang an ml, chåo, hoånh thanh, nem nuo-ng l1a l1o-i. Doi khi co cung chang l1i vitSng cac so- rAy cua nguo-i Tri~u Chåu, mua bong bi l1em v~ IUQc ch1{m nll.o-c ca kho hay ch1{m måm m\lC, måm nem. C6 Ih l1i ngang Chu Duc Cåi Xlnh mua dua Mu v~ an TtSt, g~p tråi rUQt huo-ng Iqt, co Kåt ra <1~ n1{u c~nh tom thjt rai råc tieu, hånh, ngo gai. Rung tråm ben kia dl)ng r~ch I1hy dåy cho~i, h~ khi an chay co sai con Tim qua ben <l6 håi I1Qt cho~i non m~m v~ luQc. Khoai lang O- l1åy re r~, co sai bå vu Dhn måi khoai ra nhåo vo-i nuo-c rai våt nuo-c c6t luqc qua lO-p våi the mong. BQt trong nuo-c c6t lång xu6ng, co chi chn g~n bo nuo-c . trong rai l1em bQt uo-t phO'i kho. Thu bQt nhy khu1{y nuo-c soi, trong van våt, c6 måu nåu dm Iqt, pha vo-i <luo-ng phen lå tra thånh mQt mon thu6c giåi nhi~t hay thhn shu, chång nhlfng ngon mi~ng må con tri <1uqc chung m\ln nhQt, I1IS ghen... C6 Hai Ph\lng CA khi v~ x6m Cåy da, <le Ihn thu ba hai con ti~u ty song sanh, ba nam sau co r~n them mQt con oåt ti Alfa. Con ben U Minh Thuqng, co Hai Nguy~t Thanh <le them mQt l1ua con gåi <leo <l~t nlfa rai nin luon. Co Hai Ph\lng CA bitSt I1ja vj cua mlnh trong gia t1lnh chang l1a vlfng låm rai. Co ngoå ngue trong h~nh phuc vo-i nguo-i chang luc nåo cling mQt long mQt d~ yeu co. Nhung co van c6 våi l1i~u b1{t man. Tmo-c htSt lå cUQc <låt ·O- x6m Cåy Da kho khao, '<lÅt chi c6 th~ låm ray cho­

khong th~ I~p wo-n. å l1åy chi c6 cåy da, cåy gua, cåy blnh båt s,6 ng l1uqc. Nhln quanh qu1{t co chith1{y ru·ng tråmd~y bjt, con la <lang chua, l1åt kho nut, hoa I1Ga btSp nO­ rQ khi mua mua luo-t thuo-t keo v~. Chq Chåc Bang thl xa, rai <låy hai l1ua con hai co phåi rO-i x6m Cåy Da ra ngoåi hQc, sång l1i chi~u v~ bång tam bån, thi~t khong ti~n chut nao. Them nlfa, cåi s6c ThlS gam toån nguo-i Mien khitSn co ng~i låm. ,Nguo-i Mien v6n gioi bua·ch.u; thu tSm. BitSt l1åu hQ th1{y vq cb~ng co giåu c6 se thu tSm cho cå hai <lien khung ho~c 110ån m~ng' ~ <1o~t cua. . Bå HQi <1ang Huo-n tuy thuO'ng yeu hai thång cMu nQi nhung van khong h~ thong cåm vo-i nang då'u ut. Ba tuc åm åch vi tu khi v~ x6m Cåy Da, co Hai Ph\lng Ca tim cåch l1ulSi htSt toi trai tO- gåi bå l1ua <1tSn. Tu chj btSp, co tO- sai v~t, chj vu, cåc anh IIlC l1i~n <lSu lå nguo-i quen bitSt cua c6 Hai Ph\lng Ca, cua bå Phån Hoånh l1ua v~. Ba HQi <1ang Huo-n ghim m6i b1{t man trong b\lng nen låu låu bå giå <lo <1tSn x6m Cåy da ~ thanh tra vå quan såt ntSp s6ng cua vq chang Ba Tho~i. Bå 11{y cOcu6i x6m c6 ong th~y thu6c Mien gioi tåi tri phong thåp bång ngåi vå lå thu6c cuu nen låu låu bå c~n <1tSn x6m Cåy Da>våi ngåy, tmo-c tri bjnh, sau ~ ti~n <luo-ng ra chq chåc Bang nhO' ong Bang X~ch Hui O- ti~m thu6c KhuO'ng Ki~n Duo-ng coi m~ch h6t thu6c kh khi bIS th~n cho bå. CU mai I~n bå HQi l1ang cung con ten Thia tO-i nhå lå c6 Hai Ph\lng CA nhu cå måt c~n. Co quay mong ph\lc djch m~ chang, khong dåm nhong nheo vo-i chang. Bå HQi 116ng H uo-n h~ <1\lng <1åu lå che <16: - Ne vq thång Ba, <låy la cha t~m, mhy såm chi chen ki~u dia ki~u nhi~u dlf v~y? Con <l6 chua nuo-c mua, m~y chi c~n såm hai chitSc måi <1~m lå <1u rai, ai coi n6 l1a såm hai chitSc måi I1hm rai cbn d~n them lu bhu; rai kh~p, rai ban, ' r6i ång... Nha ong Thien HQ, nhå ong V~n HQ chua chAc xue xoang bång nha

a

a

nhy. Chen ai, cåi sån thi nho, ~ dånh phO'i lua cho-, sao mhy tmng båy bum S\lm, eau ki~ng, mit ki~ng lam chi? Theo mep rao rna m!y khO'lg bitSt tr6ng bOng I1Ga b~p lå m~y que låm... Nhå n~y sao må kbQng phep tåc gl Mt! T6i trai h~ rånh lå nh~unh~t, JO- gåi b~l1åu nÅm <l6, r6i t\lm nam t\lm båy ng6i le <loi måch, khong them ly tO-i vi~c nhå... R6i vao mQt Ihn thåm vi~ng cua bå HQi <lang Huo-n, co Hai Ph\lng CA båt "hu phån khång. Co th1{y m~ chang co cu xll vuqt quå gio-i h~n hai xa. H~ tuc nuo-c thl vft bO', giå neo thi 11th dåy, cho nen co I1qi djp trå I1Ga. Trua horn 116, sau mQt ch~u chinh ly nång dåu, bå HQi <lang nåm tren vong <1ong l1ua thiu 'thiu da gi1{c. Trong khi 116 co Hai Ph\lng Ca ngai tren chi~c divan cgm lai, cåt chi~c quhn l1åy gilfa bång cgm nhung trAng. Co Ii~c xeo v~ phia m~ ch6ng. Xo-i ai, nguo-i gi må khuon m~t lufti cay, c~p moi cu ÅU, 110i chO'n måy xien xien, cåi ben tråi dÅu såc, cai. ben phåi dÅu huy~n. M~t måy nhu v~y hen gl tånh dnh kh6 khan! Tui v6n nghi~p dhy l1uc mong, phuo-c c~n nghi~p såu nen mO-i nhåo volåm dåu m\l m~ chang kh6 tånh hay chÅp nh~t chÅp thua nhu bå thåi h~u Djch Thien Kim ... Tui phåi låm sap cho bå tu <låy n~ m~t tui, l~n Ihn tranh xa tui, 11~ tui tho- khoan khoåi, q ngåp t4' do, duai co m~c y... Co Hai Ph\lng Ca vua thåy thång KhuO'ng l1i ngang, li~n het len: ' - KhuO'ng~ t~i saø .bå nQi mliy vua ngu m~y låm IQp cQP l(lc c~c v~y? Da båt hi~u, khong sq trO-i l1anh hay sao cho-? . Bå HQi <1ang HuO'n gi~t mlnh choang d~y thl co Hai Ph\lng Ca bai li~n: - DO'i nay con cMu gl ky quåi! Bå nQi t\li n6 giå cå giÅc ngu cång luc cång ngån, blfa an cång luc cang vO'i, v~y må khi bå mO-i da giåc lå t\li n6 ch~y rlin r~t, khua I1Qng dim ri thl b4'c giå cå låm sao ngu ngon

ilmg Van 75


\

(fU'qc! Bå HQi (fl'>ng tho- dåi, (fU'a vong qua Il;li, måt khep må mi~ng låu båu. Co Hai Ph",ng Ca xu6ng bep kiem cåi dia nhOm rl'>i trO- len chiec divan cltm lai. Vua khi nghe m~ chl'>ng ngåy se se, co IÅY chiec keo (f~p vO dia nhOm vå du khOng thÅy thAng Ninh O- (fau, co cling la oai oai: . - Thånh thån thien (fja ai! Måy låm gi6ng gl v~y Ninh? Bå nQi mhy vua ngon giÅc kia cå, bl> måy (fui hay sao må cu låm hm hm loang xoang, bU'ng (fhu nhu-c 6c v~y Ninh? Måy gan quå må, måy khong sq lU'åi bua Thien LOi inå! Bå Hl>i c!l'>ng HU'anchoång tinh d~y, gil.!'t mlnh thang th6t. CO Hai Ph",ng Ca gia nhan gia nghia: - Xin må cu ngu ngon giÅc. Bd-i hai thAng chåu khi khQn rån måt cu chl;ly gil7n låm c!1'> (f\lc råt b~ turn lum khong cho må ngu suong se nen con phai la råy t",i n6. Bå HQi (fl'>ng HU'an Il;li tiep t",c da giac. Vua nghe bå båt (fåu ngåy nhU' cU'a cay, nhU' th",t 6ng b! 16 rim, co Hai Ph",ng Ca re le~: - Tien nhan tiS (fU'ang ai, di~u tåi kia cå! Bay (fåu? Mau (fuiSi di~u mau coi nåo . T",i n6 bay qua san the nåo eling xåt gå con an thjt. b! t! Dieu! Dieu! ~! t! Bay cha khåc chai! Bå m~ chl'>ng Il'>m cl'>m ngl'>i d~y, nguyt nång dau mQt cåi nhång lua rl'>i (fu-ng dh phui (fit bU'åc ra hang ba.

• • Dong Ijch su chay qua biet bao

khuc quanh bien (fQng. Tu khi r~ rieng d- x6m Cay Da, co Hai Ph",ng Ca cu- on i chl'>ng mua ve qu6c tråi va gd-i tien vao Dong DU'ang ngan hang. Rieng co, co lo sAm vang, sAm hQt xoan va gd-i cho må co gia. Tmåc nåm 1945, nao Nhl.!'t (fao chånh Tåy, nao gi~c Dang ThiS d~y len giet ch6c ngU'ai Vi~t, nao bQn Vi~t Minh (fem (fem båt hao phu trong lang ~em (fi thu tieu ... Rieng d- x6m Cay Da, nha ngai I",c c", va m~ s6c hi~n (fU-c, tu hanh tinh tÅn Lang Vån 76

nen dån Dang ThiS khong n<Si d~y lam gi~c. Tuy vh co Hai Ph",ng Ca vAn sq lAm, co on i ch~ng bån ba ch",c mAu rul>ng cho ong bå Bang Bi~n Hanh rdi dQn ve Vinh Long md- ti~m bån (fd t~p hoå nh~p cang ben Tåy. Nåm 1945, khi Vi~t Minh len nåm chånh quy~n, vq chdng Ba Tho~i bj bQn Qu6c gia TI.!' v~ cUQc båt t6ng giam v~ tQi giao du våi Tåy. May nha c6 Ba T6t, chang Tu Nguy~t Veng v6n c6 cong tr~ng våi Vi~t Minh, ra tay can thi~p nen ca hai chi bj c~o (fliu va giam hai tuån l! rai (fuqc tha ra. Rieng ong HQi (fdng HU'an thl bi bQn Vi~t Minh bAt (fem thu tieu. May cho Hai TU'ang nha thea ghe lua (fem bån cho chanh O- Cåi Rång nen thoåt n~n. Co Hai Nguy~t Thanh,tom g6p cua cai rai cung hai con cheo ghe than len loi den chq Vam Xång, Hoa Ll.!'u rai (fi (fo måy v~ Cåi Rang. Sau (f6, vq chang Hai Tuang len Leo lam an, md- hang xUÅt nh~p cang, cong vi~c buon bån cang luc cang phåt (fl;lt. Khi Tåy trd- I~i, Ba T6t phai bo nhå vao khu Tårn. D~ nhå an cu-u m~ng, co Hai Ph",ng Ca giup v6n cho Tu Nguy~t Veng md- mQt ti~m ch~p pho bån (fd nh~u kem våi m6n chåo cå gio ,heo d6i di~n våi mi!u Qu6c Cong. KhU'ang, Ninh vua lån len thl tinh Vinh Long (fa mO- tmang Cao Ti~u. Ca hai trung tuy~n vao nåm (f~ nhu-t. Co Hai Nguy~t l'hanh cling cho hai (fU-a con gåi mlnh lå Nguy~t Hien, Nguy~t Ph6 ve d- våi ong ba Phu Banh. Nguy~t Hien hQc sau KhU'O'ng, Ninh mOt nåm, con Nguy~t Ph6 hQc chung tmang Long Ha våi ba co con gåi cua Ba Tho~i lå Ph",ng Ki~u, Ph",ng Cåc, Ph",ng Song. \ Tmåc khi nguai Th<S d~y gi~c khåp H~u Giang thl ba HQi dang Huan bj te, mang cMng bån than bÅt to~i. Chlnh co Hai Ph",ng Ca den U Minh ThU'qng san s6c m~ chdng. Chinh co huan luy~n con Thln trong vi~c chåm nom ba tmcYc khi co trd- v~ x6m Cåy Da. Sau khi

tu

ba chet (fi, tinh b!}n giaa co va co Hai Nguy~t Thanh nlty nO- chan thanh. Rai (f6, nhang can gia bien (fa thAt cM-t tham tlnh cua hai chj em bl;ln dåu them ch~t che. TM giet tia chang, thu bj sung cong rUQng dat, thu bj c'!-o (fåu xåm cham VaD tårn kham co Hai Ph",ng . Ca. Tuy thll'ang yeu, biet an co TU' Nguy~t Veng nhung co vAn khong lam sao c6 cam tlnh niSi v&i phe khång chien rna co biet rAng cung m'>t phan mOt liI våi bQn Vi~t Minh cQng san. Co Tu Nguy~t Veng cha c6 chdng vao bung khång chien, (fåm ra c6 cam tlnh våi Vi~t Minh va chju (fu-ng ra truy~n nQc cQng san khAp nai. Ch6i tai gai måt cho co Hai Ph",ng Ca biet baD khi co thay Ba Th~ Ph",ng, em trai co, (fi cuåi Nåm Huynh Mai, em gåi Ba T6t. Ca hai vq chang nhy h! g~p TU' Nguy~t Veng la xum vO n6i xau Tåy, ngåt veo dja chu, xia x6i cåi xa hoa cua nhang ngu ai giau c6 nhu vq chdng co. Xai ai, n6i v~y må nghe (fU'qc! Nha giau sang cling c6 ke t6t ngU'ai du, nguai ngheo hen cling c6 ke hi~n IU'ang ngU'ai tr~t bua chå bQ! Cåi bqn Vi~t Minh dU'åi måt cO Hai Ph",ng Ca la bQn an cU'åp c~n, vua såt nhan vua dieu ngon xao nga (f~ tI.!' phong thånh phong thlin. Tia må chang co tuy nghiem khåc nhU'ng (f6i (fai våi tå (fien tå th6 vAn c6 long nhan d~o. Con nha nU'åc Bao HI) thea co thl1y chångc6 ch~ nao dång che tråch het. Thai hQ, dan Nam ky du ngheo m!}t rep tren mam cam cling c6 m6n canh, m6n m~n, m6n xao. Tu khi c6 v", ch6ng Phåp, ~ sinh s6ng båt dliu kh6 khan, mua gi cling måc. Co Hai Ph",ng Ca v6n khong U'a chånh tri nen co khong ~ y gl tåi thai SI.!'. Co nhin nhang nguai åi qu6c qua hinh anh nhang ten Viet Minh da c~o (fliu con mång nhiec beu xau co (fu (fi~u. T",i kh6n nl;ln (f6 sån daa ben con CI;lO doi chan may lå li!u eua co tr",i lui. Hien gia cQng san, Vi~t Minh d­ (fåu khong thÅY, co chi thÅY vq chang Ba Th~ Ph",ng, co Tu Nguy~t Veng va lli b~n co TU' xum I~i bån

tu '


tån måy cu6n ti~u thuy~t ~~ caD khång chi~n cua Vil Anh Khanh, Th~m Th~Ha, Li~n Chap, Duang Til Giang. Co Hai Phl,mg Ca håm låm, ~qi djp 'chinh ly cåi thu An no rdi bay ~~t ung h~ bQn si~u muu lam ' lo~n kia. Horn ~6 nha ong ba Phu Bånh c6 ~åQ1 gi6. Vq ch6ng co Hai Phl,mg Co', Ba Th~ Phl,mg ~uqc mai tai dl!' ti~c. Co Tu Nguy~t Y~ng la con chåu trong nhå n~n c6 m~t tu hOrn bua gi6 ti~n qua bua gi6 chånh. Tu khi con gåi ut cua bå Phu Bånh lå c6 Ut NgQc Dung si tinh m~t tha,n h ni~n khuynh c~ng thi Tu Nguy~t Y~ng thuang theo vq ch6ng Ba Th~ Ph~ng ~n ru r~ co m6i thång <16ng nguy~t Ii!m cho tr~m y t~ clia phe khång chi~n O- Cåi Ngang. HQ con giøi thi~u co Ut bQn c6ng tåc thånh, b(;m n~i ung må co Tu Nguy~t Y~ng gQi bAng cåi t~n my miSu dong cåm:­ "Nhung ke chi~n <1åu trong long <1jch" d~ c6 Ut mO- r~ng tårn ho~t

'sile kh6ng

ta thå len tr&i sQ'i stk khOng trai tirr vo IUQ'ng phiin may hang Ilnh blnh nhu kiip d&i troi gi{lt thllc thllc hu hu co 'rai khOng. "

vi?! phuO'ng

' thåy co tmo-ngnu minh la Hai chu6i, mang cliu xiem" dua, cau, Nguy~t Thanh <1,å baD phen tråy vi kh6m... Nhung viing ~6 nåo c6 xa tr6c v~y vi bQn Vi~t Minh, cung Sl!' xoi gi vai qu~ ch6ng co, v~y thi cai <1i~u <1ung cua vq chdng bå h?>i nåm ngåy U Minh Thuqng I~p thånh 1945, cho n~n bå hung hAng kh~c wan chåc cilng khong måy lau. tung trång tung IQn lai åc, lai tho: Nhung Vi~t Minh ~ii x6 <1~y vq - Ai sao k~ md tlS hQ, cha ri~ng ch6ng co Hai Nguy~t Thanh vå vq båc, båc thich Tåy O- xu minh hoåi. ch6ng co ra khoi cUQc dåt hua h~n T~i Tay rna xu6ng tåu vS nuac, ~6. Sau hi~p djnh Geneve, co do nhung ke ch~t tmac lå vq ch6ng dAm v! thAm qu~ ch6ng thi nghe d~ng. rAng tmac khi t~p k~t ra båc, Vi~t båc ~6 chåu. Hai båc låm sao s6ng Sau bua ti~c thjnh so~n, co Ut Minh gåi bQn nAm viIng råt ~6ng. nlSi vai bQn ~åu trau m~t ngl!'a Vi~t NgQc Dung mai vq ch6ng Ba Th~ Chung <1å nila <1em tai nhå båt thåy Minh <16! Ph~ng, co Tu Nguy~t Y~ng vå cåc Co Hai Ph~ng Co' cuai hAng håc, Tu Th~nh con 6ng Bang Bi~n Hanh ' co b~n ddng tam <16ng chi ra nhå <1em <1i thli tieu. Chung con li~ng måt, giåp me song Cåi Cå d~ dimg , om chåm låy bå Phu Bånh: Il!'u <1~n vao ~am ti~c cua Xii - Thi~t tinh, sao båc n6i h~p y trå bånh: Co Hai Ph~ng Co' li~c xeo tmo-ng ThQ. Cånh sat huang th6n chåu quå! vS phia hQ r6i cåt giQng rlSn rång hoi y~u qua, khong dåm v6 sau trong bå Phu Bånh: lån trong bung nen bQn nAm viing Nhi~u <1~m, nAm gåc tay I~n trån - Thua båc, måy nA~ nay båc vAn ti~p t~c I~ng hånh. ' <1~ suy nghi n6i nQ <1uang kia, co c6 g6p ~uqc lua O- måy so- ru~ng Hai ' Ph~ng Co' mai thåy du <1ai Duang v! que chdng ~6i vai c6 mi~t Tam Binh, chq Thåy Ph6 Hai Ph~ng Co' k~ nhu mgt r6i. s6ng thj thånh h~p vai 6c cliu ti~n khong? Thuo- O- x6m Cay Da tuy c6 sieng vå tånh , ham ho~t <1~ng cua co, Bå Phu Bånh x~ m~t: nhung tam hdn co <1a mQc r! våo - C6 duqc h~t nåo dau, chåu! nang lo vi~c tS gia nQi trq nhung H6i nAm 45, hai båc nha ong bå vung ~åt U Minh Thuqng, x6m khOng qua n6 I~ vao thai gi& nhu khuåt måy khuåt m~t pho h~ n~n Cay Da, chq chåc Bång kh6 må khi ra thj thånh bu6n hån . D6i vai tr6n khoi cu~c lung båt clia bQn qui but ra, Dånh rAng ~åt phen kho co, n6 lå m~t thien <1u&ng vi vq wang d6, k~ la may låm rdi. Gia khan, tr6ng lua thi <1uqc må I~p ch6ng co ~a s6ng <1&i tl!' I~p, då n~m day minh våc thay vo vung <16 ~ vuan phåi <1qi våi ch~c nåm nua, mui h~nh phuc lua <16i O- d6. Hai g6p lUa thi c6 khåc nåo dung thay nhung <16 lå cUQc ~åt hua h~n vi thAng con c6 khong h~ giull)i m~t våo mi~ng CQP, mi~ng chAn tirih nhå nuac båt <1liu ~åo th~m r~ch, chut gi vS quang ~ai tha åu clia chåu ai! khai them ngoi mai. Chåt phen chung nai qu~ cil. ThAng Khuang trong <11{t m'6i mua mua, theo nuac GiQogco Hai Ph~ng Co' rlSn rång thi <1~u tu tai liSn ghi ten hQc Y m~t thi giQng hå Phu Bånh rlSn rång mua troi xuoi ra bi~n m6i luc mQt khoa, con thAng Ninh 'thi hQc muai. GiQng bå r6t vao tai <1åm nhi~u. Trong nhung chuy~n <1i , Duqc. ThAng anh dai boi: thanh ni~n ro mdn mQt. Bå Phu thåm ba con ben chdng O- mi~t H6c , - Con ran ki~m ti~n ~ v~ giå Bånh tuy~t nhi~n chua ro Sl!' k~t Hoå, Hoå Ll!'u, vjnh Cheo, vjnh chuQc I~i rUQng wan xua, slla Il1.i , uac cua co gåi ut minh vai chång Trå Bay, co Hai Ph1.lng Co' thåy dåt måi nhå huang hoå. Tu ~åy tai <16, cat viing <16 båt <1liu tr6ng ~uqc th~lnh ni~n khuynh c~ng. Bå chi tlnh hinh th&i c\J~c se <1lSi khac, må

ilmg Van 77


tin c:fi! Th4ng em ding n6i x~o: - H! luc nao c:flu 6c cång thång, con c:fQc truy~n c:f~ng qu~ da Phi Vån, Blnh Nguy~n LQc, San Nam la c:flu 6c con måt mai mqi. Ki~m nhi~u tien, con s! mua vuan å ven . c:f0 hay vung ph\l c~n tinh nha, con s! nhuang cho må såp c:f~t khuOn vien gi6ng nhu nha cu-a, khuOn vi~n å x6m Cåy Da. Oi, tÅt ca con lA lai hua, con la d4' c:finh, bao gia mai th4'c hi~n c:fuqc c:fåy? CO Hai Ph\lng Co' dAu sao cOng bAng bl,mg låm. Co nghi rAng con nha tong khOng gi6ng 10ng cOng gi6ng cånh. Co chång c6 tAi gi c:f~c bi~t ~ cho cåc con gi6ng, co chi c6 niem y~u c:fÅt qu~. T\li n6 rna bi~t noi thea chf huang vA tÅrn long tha thi~t vai c6 huang thl t\li n6 s! t~o c:fuqc mi)t Co' nghi~p, mQt giang san cho con chåu sau nly. Con Ph\lng Ki~u thi c:f~u xong trung hQc c:f~ nhut cÅp thl chQn hQc ban A. N6 thuang khoe vai ca nha: - Chlm ai, thly Toan d~y toån ly hoå ån n6i c:f~m c:fa, c6 duy~n åc! Con Ph\lng Song cM mo: - Em bi~t rnA, thgy la nguai Båc

kY·

Con Ph\lng Ki~u trqn måt nhln em; tåp Ii~n: - Båc ky rdi SilO? Bi) Båc ky khOng c6 quy!n håt hay, n6i gioi hay sao? Tao thu- hoi mly, ca si håt tån nh~c mlnh, ngu ai Båc nhi!u hay nguai Nam nhieu? Trong mÅy

xu

ålnh sdu dang tay drY c/mh hoa ra; IrY chan d(lp VrY co; dO-; tinh yen thOi vl ndm dut5; ben hien ngO- dau chot vot nglfi tren dfnh silu.

ha ang lAng Van 78

CUQc hop, ai I~n phåt bi~u y ki~n , hay? Tao thÅY nguai Nam minh håt 'vQng cg thl mui, con håt tån nhl:).c thl l/1.t nhåch. H! vo hQi hQp thi nguai Nam m!nh ng~i thu lu m.Qt c:f6ng, quan bay cOng U, quan tu ding g~t... CO Hai Ph\lng Co' hoang kinh nhin cO tmång nu. Coi veo nly, con nha c:flu kia m~ trai BAc ky r~i. Cåi thu Båc ky vo c:fåy å nhO rna , luOn coi mlnh la khåch. Ho ån vu sua, xoai, tOm cang, cå chåi rna mi~ng cu luon luOn ca t\lng c:fao, rna, mAm mai, cå cbep... Co nhut c:finh r~i, cO s! can c:fua con gåi' uang ng/1.nh cua mlnh, khong cho n6 k~t hOn vai ke khåc xU-. Ai ch~ cO ky thj Båc Nam cO chju, cha co nhut c:fjnh chQn r~ n~u khOng la ngu ai sOng H~u thl ciing lA nguai sOng Tien, bi~t ranh t~p t\lC mien Nam, bi~t thuång thuc cai luang, vQng cg, bi~t nh~u ruqu c:f~ vai thjt chui)t, dai, rAn, luan... Nhung r~i con Ph\lng Kieu cua cO tuy khen thly Toan n6i gioi, håt tån nhl:).c hay rna n6 Il:).i chQn tMng sinh vi~n Båc ky hQc tmang NOng låm suc. ThAng nly tuy khOi ngO nhung It n6i, giQng thung thi~c b~ n~n håt tån nh/1.c ritt då. CO Hai Ph\lng Co' b4'c mlnh låm vi bQn Tu Nguy~t Y~ng, Ba Th~ Phl,lng cu theo eo seo chl chik S4' chia r! BÅc Nam cang luc cang phai Iqt dln trong tårn tuång hai b~n, Båc cung nhu Nam. D61a luc vq ch~ng cO ghi!n nghe ngåm tha Tao DAn, me tra ml:).n sen, ua ån bånh cu6n, phå, bånh tom chi~n, bånh c6m, bånh xu x~ ... Nhln thAng r~ Båc ky an thu- mQt mui slu rieng rnA nhqn tai nhqn lui, cO Hai Ph\lng Co' thOng cam: - Cung c6 nhieu nguai Nam khong an c:fuqc slu ri~ng vi hQ che , hoi, ~ må gQt xoAi cåt, c:fu c:fu cho con ån. Tia må chAng r~ Båc ky v6n hÅp th\l nho phong n~n cu xu- c:fung c:fån, ån n6i m4'C thuac khi~n truac m~t hQ, co Hai Phl,lng Co' cam thÅY mlnh que mua kem coi. Du hQ khOng c6 ch~ nao c:fång ch~ tråch,

nhung cO vAn ki~m chuy~n c:f~ hl:). hO xu6ng ngang hang th! co mai bAng b\lng. Båi c:f6, trong buc thu gåi cho vq ch~ng Hai Tuang, co vi~t: "Ong suOi ba suOi cuatl,li em m~t may chim bim. Xai ai, thea nguai Nam mlnh, suoi gia gQi nhau 5Ang anh chj. DAng nly hQ gQi t\li em bang ong ba. Xi, cåi thu troi sOng Il:).c chq vo tai que nguai rna khOng chju nh~p giang tuy tl,lC, cu ån n6i ki~u cåch, nghi l! mam ra thity phåt ghet!" Con Ph\lng Ki!u tuy c:fuqc lam ky su phu nhan nhung cO Hai Ph\lng Co' coi con gåi mlnh nhu Chieu Quån c6ng H~. Co chi con c~y trong vo s4' hi~u bi~t cua hai c:fua k~. Nhung rna Ong ba Ong vai ai, tråi tim con nguai v6n dl:).i dQt. Nghe con Phl,lng Cåc må mi~ng ra la khoe dån Nam mlnh tM nAy, dån Nam mlnh th~ nQ, ai c6 de n6 len Sai gon g~p mQt thAng Binh Djnh la I~m lien. N6 on en khoe vai con Ph\lni Song: - Anh sanh tmång tl:).i lAng TIly San, que huang cua vua Quang Trung Nguy!n Hu~ c:f6 c:fa. Ånh con bi~t vo nua. Em con nM cåu: "Ai vl Binh Dinh rna coi. Do-n ba ding bilt mua roi di quo-n" khong? CO Hai Phl,lng Co' sAn longchiem nguång vua Quang Trung cung chi~n cOng hi~n håch cua vj anh hung Åy. CO cung rÅt åi mQ vån tAi cua nha van ViS Phi~n. Nhung n~u hoang ~ Quang Trung c6 tåi sanh, ong ViS Phi~n c6 chua vq rnA c:fi hoi con Ph\lng Cåc, chåc cO cung hoang mang I~m. Låm sao cO ua niSi cåi que hu ang ngheo nan cung cåch phåt åm bu cha bu eh~t eua mQt vung tren dai c:fitt Tn:mg ky? Phuqng Cåc va gil sinh vien Blnh Dinh kia vua t6t nghi~p xong thl c:fuqc bg c:fi d~y å Blnh Duang. C6 them thAng r~ khong phai la dån Nam ,ky qu6c, Il:).i ehi la nhA mO phl:).m luO'ng ba eQc ba c:f~ng, cO Hai Phl,lng Co' bÅt miln ra m~t. Trong chi~n tranh, vung ki~m soåt cua phe qu6e gia sau chi~n dich Ph\lng Hoang cang luc cang thu h~p. CO Hai Ph\lng Co' h~t mong


I~p

rac luqm chai IQ, (tå ph~ thåi chÅt vuan o- v~n (to hay cac vung phl,l tom, goi gå ... Co mua t6m (tQng tinh Vinh Long vi vung nao (tåy g6c nha. Con co Hai Phl,lng CO' I~nh blf cå cuam tay ~,låm tom cling c6 (tanh nhau,c61i?n xi?n. Tuy bUn, co mua ca h15i ~ th~ ca l6c låm m~nh d~n mO- ti~m hån sach bao, bj cu6n thea m~nh mrac n~i troi, co bun nuac leo ... kem them banh mi nen s6ng rÅt Hai Phl,lng CO' vAn hy vQng mong Cha m<: chång ' r~ tuO'ng lai O­ vung. manh, hy vQng vo din cu. Nhieu chung vai nguai anh k~ cMng ta Phl,lng Song låm quen (tuqc mQt (tem nha ve U Minh Thuqng, co t~n ti~u bang Ohio. Co Hai Phl,lng chång bac si, dAt ve nhå giai thi~u trAn trQc vai n5i u hoåi kh6 hi~u CO' keo nåi (t~(tuqcg~p ong bå suoi vai cha m<:: ' trong khi chang co, Ba Tho~i, ngu cho bi~t . CMng r~ clf u hu cåm - Nam ky chånh cong <16 ba rna. ngay pheo pheo ben c~nh. Tu låu chung, thåi <11) khong mÅY sot sAng. Co Hai Phl,lng CO' bAng bl,lng song O- (to thj, ti~p xuc vai thj dån Th~ råi mQt horn, Phl,lng Song låm, long phO'i pMi. Chång r~ nåy mien Nam, vai ngu ai Båc trung m~t måy chu 1,1, ti~t li? vai rna: chåo (tai O- O Mon thul)c Cån ThO'. luu, nghe cach phat åm rap re cua - Ma å, ånh thu thi~t vai con Chång c6 ki~n thuc såu rl)ng ve nguai Såi gon, giQng n6i ben ng6~ rai. Ba rna ånh lå' Båe kY. Ba ånh mien phu sa s6ng Cuu. ' Co Hai såc såo cua nguai mien Båc, (toi luc v6n lå nhO'n vien nhå day thep vo Phl,lng CO' c6 nhieu djp ' k~ cho co Hai Phl,lng CO' nM tha thi~t Nam nam 1935. Thuo- <16, luu dån chång ta nghe v~ que huO'ng cua giQng n6i que mua (tå (tat cua dån . chång minh. Tu (t6 chång lan la tai , Båc ky chi c6 mÅY ong låm vi~c nhå H~u Giang. HQ khong phat am nhå cha m<: vq tuO'ng lai, chång dåy thep vå dan c~o mu caD su. Ma (tung (tuqc nhung ti~ng kho-i (tåu ånh vo Nam mc}t luqt vai ehång. khuy~n khlch Ba Tho~i vi~t håi ky bAng chu r va bAng chu kh . Oi lam BO-i ånh bi~t con ken chång g6c cho nen chång co c6 vi~c låm ~ giåi saG co quen eau "con ca ga bå va g6 Nam ky nen ånh giÅU gi~m cl)i tri. Co Hai Phl,lng CO' tuangnhu nhåy gQt ghrt "va ca u "pnia phia an nguån cda ånh., Må eling bai sanh ong trai vua Il xi cho minh mQt <1ua phai cho phi" cua cac anh nong trong Nam nen ånh n6i ti~ng Nam, con mai, hån que luc nåo cling sang an gia s6ng, hup nuac dua rån rQt dan, cua cac chj thiwng ha? V~y rna vAng v~c nhu b6ng trang rAm trong khi ra <1ang låm rul)ng ho~c luc khong kem chi nguai Nam h~t, do tam tuang. Co gQi (ti~n tho~i qua (to con mai låm. Nhung må con cheo ghe nO'i song ri?ng, hQ "mui" Washington DC <1~ bao tin cho anh thuO'ng ånh låm, xa ånh chåc con sau cau vQng c~, vån vå chu (tuqc chång chj dåu, giQng hao huc: ch~t... phåt am trung ph6c, nghe gi6ng Ut - Anh chj O'i, con ut cua em tim Co Hai Phl,lng Song hO'i cau Trå On, Huu Phuac thÅt kinn. Oi' <1uqc thAng thåy thu6c g6c gac måy. Thi~t ra cl) (tå Mt ky thj Båe H~u Giang! Oi que xua xa låc! C6 , Nam ky ~ trao thån gai ph~n råi. Nam tu låu. Co ehi mu6n e6 ehång nhieu luc co tuo-ng chung n6 IQt ra Nam ky muon nam! r~ Nam ky d~ hUÅn luy~n 1\1 chau ngo,åi gille mi?ng qui khlf lai tu cua Co gQi<1i~n tho~i qua Phap ~ ' c6 khi~n co (tau thåt ruQt gan. ngo~i co yeu mien Nam sau sic (t~m bao tin cho (tua con trai thu bAng (tå hO'n, v~y thi)i. Thoi, duy~n nq giQng (tåc thång: bi~t saG må luang <1uqe! Sl'$ eac con - Con Phl,lng Song em con tu bÅy Sau 30.4.75, (tua con trai lan cua lau nay bung r~ may <1i nua vong . gai co lå s6 g~p duyen thien ly, co co Hai Phl,lng CO' (ti hQc t~p nam tråi (tÅt mai tim (tuqc mQt chång låm saG cuång I~i y trai? Vå l~i m<: nam rai (tuqc thå ve ~6ng nha tien dong tuang Nam kY. Con nen nåo må nå ngan cin nhO'n duyen cÅP duångcua thAng chau (tlch ton mung cho em con! t6t lånh cua con? Cho nen, e6 Hai ci) gai v~. ThAng thlf nhi nha vq c6 Co gQi cho Phl,lng C4c Texas, Phl,lng CO' sau phut do dlf, hang hai qu6c tjch Phap nen (tuqc qua Phap cho Phl,lng' Ki~u O- Sydney, khoe båo: thea chinh sach hai huO'ng. Con bAng giQng soi n~i nång nån: - 6i, chanh quan må nhAm nho Phl,lng Song nha låm chieu (tå i vien '- Chen O'i, Ph~t Trai nh~n lai chi con! Chi co sanh quan lå <1ang hång khong nen bay qua (tåo Guam cåu xin cua rna nen mai li xi cho rna ' k~! Nhu thång (tåy, sanh O- O Mon, truac ngåy 30.4.75. Vq chang con thAng r~ bac si sån sanh O- (J Mon, hQc trung hQc Cån ThO','<1~i hQC Phl,lng Kieu lieu thån vuqt bi~n, tårn hån mat ruqi nhu dong song Såi gon. Tu nho tai lan n6 hit tho tren chuy~n håi hånh phåi thuy tang Bassac. Ai de con Phl,lng Song c6 khang k,hi mi~n Nam , uong nuac thAng con b6n tu~i vi thi~u nuac. phuac ph~n duang Åy. Bi~t (tau sang mien Nam, an cO'm g~o, bc}t Sau (t6 gia (tlnh n6 <1jnh cu ben Uc. nay mai cQng sån bj tie u di~t, n6 se bun cung con ca la rau mi~n Nam, Vq chang conPhl,lng Cac may mån v~ låm dau (tÅt O Mon. Tu O M6n nhu v~y n6,lå nguai mi~n Namråi. vuqt bien em xuoi qua Nam (ti U Minh Thuqng bAng <10 may Dua nåo dam lai n6 v~ phe nguai DuO'ng råi I~p nghi~p O- Hoa kY. chi chung mQt ngåy lå cung. Båc lå phåi buac qua xac ch~t cua Con Phl,lng Song låm giÅY ta båo Nhung khi chång r~ Nam ky tai ml,l vq Ba Tho~i nåy. Thoi thi 'ma lånh cho cha m<: qua My. Ba Tho~i chO'i, co <1åi h~t hånh tÅrn bi chan ' cling (tånh ho "Båc ky 'm uan nam" då båt dliu I~n th~n, ua moi (t3ng. cho n6 gQn! • nuac c6t dua tai m6n suong, ch~o c~n

• •

a

a

Ung Van 79


ngOi ctåy cttrQ'c hå 6ng? Con gåi toi nåy dånh cho ngtroi giå vA nguoi tån tit. Son c!åp dju dång: - Oil- c!uQ'c, C\l cu ng6i. C\l cung lå ngtroi giå, khflng phåi v,y sao? C\l giA mim cuoi, n\l cuoi hom hem ngtrQ'ng ngip: - Toi c!i xe buyt ctåy lå lin ctiu, ng~i quå, cåi gl cling ngll-i! DQ'i nguoi khåch ng6i xu6ng xong, Son cho xe tåch ra khoi l! ctuong, nh4p våo dong xe c~ nMn nhjp rOi trå loi ti~p cAu hoi cua Ong C\l: - Ham nay C\l lå nguui khåch . cth tien cua chåu. Ch6c nua s! c6 th~m nhung khong c!ong lAm ct1u. Bul5i sång con e6 khåch, chu trua c6 hOm chåu chi chll-Y xe khOng. Ong C\l ng~c nhien: - Th~ å? ROi låm sao c!u s6ng? Son cuoi, giåi thich: - DAy lå bing xe buyt cOng ct~ng vu-a n~c nhi~n: c~ng, chåu chi låi xe An luang gio. - Th~t may quå, quy quå! å ctAy DAn chung c!i låm c!6ng thu~ cho cung c6 nguoi Vi~t Nam låi xe hå chinh phu thl chinh phu phåi lo. Du Ong? c6 nguoi c!i hay kh6ng cling phåi c6 Son ctåp: xe ch~y, n~u khong hQ thlla gåi, khi~u nil-i lung tung, phi!n phuc - O~ c6, thua C\l. lAm. Nguoi khåch vAn chua h~t ng~c - Ong chlJ,y eå ngAy A? nhien vA xuc ct~ng, ctung xå rå, - Thlla C\l kh6ng. Chåu chi låi mieng cu 14m b'm I~p cti I~p I~i mÅY våi chuy~n bul5i sång r6i v! nghi ti~ng: may quå, may quå! Son hoi: giao cho nglloi khåc th!, chieu Ill-i - C~ xu6ng ph6 phåi kh6ng ~? chll-Y 'våi chuy~n 0I1a. Nhu Sl(C nhå ra, Ong C\l v()i vång . Ong C\l chCp mi~ng: cho tay vao tui åo vu-a l\lc dm vu-a - TlSn kem nhi! Xe to lån ct~p et! n6i våi Son: th~ nåy mua phåi b~n tien, r6i KAng - , Th~t may quå! Toi cu nglJ,i cti nhåt, sua chlla, båo tri må chi ~ I~c. TOi giå r6i må ti~ng Tåy ti~ng u chå dAm ba nguui khåch! Xe nåy khOng bi~t. Con gåi tOi c6 vi~t cho må å Vi~t Nam thl phåi bi!t. mÅY chu ~ ctua cho tAi x!, khOng San to mo: bi~t tOi bo vao tui nåo, I~i con cåi ve - C\l måi tu- Vi~t Nam sang? xe ... - Vl? chOng c!ua con gåi toi båo Son cuoi: liinh tOi ~ng c!åy c!1lQ'c såu thång - Thfli C\l khong cin phåi tlm nay. å nhå.bu6n quå ang 11-. Hai VQ' nua. Moi C\l ngOi xulSng ctåy. chOng chung n6 c!i låm, m«y c!ua Son chi tay våo bAng gh~ c~nh tAi chåu c!i hQc. Nhå vAng tanh vAng x~, ti~p: ngAt, toi h~t c!i ra r6i cti vAo, khOng - C\l ng6i gin ctåy n6i chuy~n bi~t låm gl cho h~t ngåy. Xem ti-vi cho vui. khOng ctllQ'C, nghe nh~c kh6ng Nguoi khåch giå nhln quanh c!1lQ'c, c!Qc såch m~t låt lå moi mAt. trong xe r6i ng6i xulSng bing gh~ Hång x6m thl toån lå My. Mong Son chi: cho Hl con chåu ve ~ mlnh n6i - Sao vAng khåch t~ nåy? Toi d~n ch~

Tha

Hucyng

Ngo Du Trung

Bon du-ng xe l~i noi m~ttr~m xe buYt. Nguoi khåch giå ctung b~n l! ctuong ch~m ch~p nguåc måt nhln l~n t«m bång ghi 86 vA t~n I~ trlnh chlJ,y bAng cti~n tu ngay phia tr~n cua ra våo ctang chåp tåt thay ctiSi lien t\lC bAng ctOi mAt hoang mang ngo npc. M~t låt, nguoi khåch giå cui xu6ng, lin tu-ng bu6c th~n trQng buåc I~n xe. Son 14,ng l! ng6i cho. BAn tay nguai khåch run run, 50 sOlJ,ng, lin mo tr~n thanh sAt tron dQc theo 16i våo. Un h~t ba bl(c c«p, ctung hb trong xe r6i nguoi khåch bAt ctiu cho tay vAo tui åo l\lc dm v.t gl ct6. Son c«t ti~ng chåo: - Chåo C\l. - Hå? Nguoi khåch giå gi~t mlnh sung slSt, bån tay du-ng I~i noi mep tui, nguåc mAt nhln Son do xet. Son cuoi, IG,p I~i: - Chåo C\l. Nguoi khåch ng,p 'ngu-ng: - Ong lå nguoi Vi~t Nam? - VAng, thua C\l. Chåu lå nguoi Vi~t Nam. Net m~t nguai khåch I~ ve vul mu-ng. Ong liio cÅt giQng vua xuc Umg Van 80


chuy~n

cho vui rna lii tre ve ~n nha Dng C\l nhlu måy:

c6 cåi dung. TI nhu chuy~n danh lå n6i toån ti~ng My. Toi båo chung - Dai-et lå cåi gi, 6ng?

con nit. C\I d~y rl{t dung, con nit thi . n6i ti~ng Vi~t thi chung cling rån - DI,l, dai-et lå lin kieng. HQ phåi

phåi bi don chut it m6i n~n nguai duqc, nhung O- dåy c6 nhieu nguai cho toi vui long nhung thl!'c ra toi nhjn lin ho~c an nhfrng thuc an nghe cåi m6n ti~ng Vi~t da chung danh con' nit nhu dånh ke thu. dånh rieng cho nguai ni~p ~ tieti cling chång khåc gi ti~ng ngol,li Thi~u gi tm&ng hqp cha m~ bo be båt m<'Y, xu6ng båt cån: M~p quå ' con cai, hånh hl,l con cåi cho ~n qu6c, chi hi~u dl,li khåi. Con b6 m~ ciing kh6ng t6t dåu C\l ~ . chung ve ~n nhå lå m~t pM, an ch~t, thånh ra lu4t lå ~ ngan ngua . Ong C\l tl!' nhien im I~ng. Dng nhfrng chuy~n d6. '. u6ng qua loa, hoi han dam ba cåu ngoi thång lung, hai ' tay d~t ngay ngån trendui, nhfrng ng6n tay gliy Il{y I~ roi lan ra ngu ~ mai con di C\I giå chep mi~ng: thinh thoång g5 nhjp thong thå - eång nhieu lu4t cång phien. låm ti~p. Buon thi c6 buon nhung nhu ' dang d~m tung y nghi trong dau c6 th~ båt chung ngo'i nghe Må lu~t nåo d~t ra cho h~t mQi dliu. Ong C\l nhin ra ngoAi cu-a xe. minh n6i mai duqc. V6i Il,li c6 chuy~n O- dai. Dng nghi coi ... Nhå cu-a cdy c6i chl,ly lui ve phla sau chuy~n gi quan trQng dåu ong. Toi Sun ep xe våo le du&ng roi dung giå roi, n6i toån nhfrng chuy~n utm Il,li. Hai c6 c~u hQc sinh dang dung låm 6ng cåm thl{y ch6ng m~t. Dng c~m, chung nghe chåc chån låm. om nhau vQi vang bu6ng ra roi I\lc Il,li quay vao trong. Nguai dån Qå Sun an ui: t\lC len xe. Cå hai vua di vua nhun da den luc nay dang ngu ga ngu g~t, - Chau hi~u tinh cånh cac C\l giå nhåy keo nhau ~n ngo i O- day gh~ khu6n m~t m~p tron de xu6ng cåi b~n nåy. B6 m~ chåu cilng vh. Hai . cu6i cung. Chi~c xe Il,li ti~p t\lC lan clS ngån låm vong len nhfrng ngl{n C\l buon quå cu doi ve Vi~t Nam banh. C\I giå trO- Il,li cau chuy~n bi thit nung nuc. Kh6ng nghe Ong C\l n6i gi, Sun tuo-ng ong C\l da chån hoåi. Chau th~t kh6 nghi. Dai s6ng gian dOl,ln: - D6, ong thl{y chua? C6 lu~t chuy~n. Nhung xe ch~y duqc mQt b~n nåy n6 v~y C\l ~. - Nghi cling t()i cho chung n6. quang, 6ng C\l Il,li len ti~ng: nåo cåm tre con mu&i ba muai b6n Vq chong n6 thl{y t6i buon m6i ghi tulSi 6m nhau ngoåi duang, tren xe / - Nghi cling th~t båt cong 6ng t~n toi våo h()i bl) UIo gl d6, chi t6i dau! . - Dng C\l vua n6i vua Ii~c nhi. Ben Vi~t Nam khong c6 rna an, duang di xe buyt ~ ngåy ngåy tOi chung ve phla sau nhu sq hai co c~u , ben nåy Il,li phåi kieng lin. xu6ng g~p ml{y C\l dong huung n6i nho hi~u duqc dieu minh n6i - Må Sun gqi chuy~n: chuy~n d6 ciing n~n d~t lu~t ~ cl{m chuy~n cho vui. N6 båo du6i d6 - Nghe n6i ben nhå bay gia d~ dåy. ' tho. han tm<Yc nhieu phåi khong nguai ta d~y ti~ng My nfra. N6 n6i Sun cuai 16n låm hai c6 c~u dang b6 c6 hQc it ti~ng My. Chå, t6i giå C\l? Dng C\I låc dliu cMm chl,lp: tung tulSi nåy, hQc ti~ng My ~ låm Om nhau nui cu6i xe vQi vång - C6 d~ tho- gi dåu 6ng! Ai cling cåi gi? Må gia nhu c6 hQc duqc thl buong ra: såp tåt tho. t6i nui,nen nhå nu6c sq, bi~t n6i v6i hQ cai gi? HQ khåc, - C\I ui, C\l må xui nguai ta låm n6i chut xiu cho khoj sinh 101,ln, roi mlnh khåc, cåi gi cling khac, phåi lu~t cl{m bQn tre 6m nhau lå se c6 O- ngoåi nguai ta la lim len la c6 sU-a khong 6ng? lo~n 16n d6. dlSi, c6 cåi cåch, nhu vh I~ d~ tho. - DI,l C\l n6i dung. Phong t\lC t~p - Thi t6i n6i v~y th6i chu suc quan cua tiQ khac xa minh. rai! Chå, C()ng sån må ~ cho dån nåo må cåm. - Toi m6i qua kh6ng bi~t nhieu Sun Il,li durig xe d6n khach. Hai d~ tho- thi dåu phåi lå C()ng sAn nhu cac Ong, nhung t6i thåy cåi gi ngu&i dån bå da den to cong kenh i nua! cling ky C\lC. nn hQ thl dlSi xuoi dlSi I,lch nhåc tung bu6c tren cac bl!'c Ong C\l ngung Il,li, d6i måt ng6 nguqc. X6m lång gi må nhå nåo cåp. C1;ti~c xe buyt rung len, låc lu m6ng ve phla tm6c. Sun cling nhå nåy d6ng cu-a im im su6t ngåy. theo tung bu6c chån cua hQ. C\I giå khong ti~n n6i gl, chi im I~ng lai xe. Hång x6m lång gieng v6i nhau rna co hai chan Il,li, c6 thu minh nhu&ng MQt låt 6ng C\l quay sang Sun, cå thång ' kh6ng thåy m~t nhau, 16i nhu sq måy kh6i thit khlSng lo giQng tårn sl!': kh6ng n~i v6i nhau lai nåo. Ai dai d6 se bl{t th4n dephu låy minh. C\I - Toi da s6ng qua baD nhieu con cåi di ki~n cha m~ vi cåi tu Il,lnh, ngu6c måt to mo, ngl,lC nhi~n nhin thai rai. Tu tMi Båo D~i, th&i hQc tro thua th~y giao vi nghich bi theo hai nguai dån bå dang' i ~ch di Phap, ~n tMi Qu6c gia rai th&i th4y det vao dit. Hum, ngu&i mlnh dlin ve gifra xe roi ch~t v~t gieo CQng sån, to~ chua ,th1{y th&i nåo n6i nMt quy nhl rna thu ba hQc tro, , minh xu6ng chi~c gh~ nho h~p. C\I . må dan mlnh khlS so., kh6n nl,ln nhu tre con O- dåu thi cling pha nhu gi~c, låc dliu n6i v6i San: cai tMi CQng sån nåy. Dån bå con khong det våo dit thi låm sao chung - Nguai dau må beD t6t quå! gåi ban than chi vi mQt lon g~o. n~n ngu&i duqc, phåi kh6ng 6ng? Sun vua cho xe chl,ly vua n6i v6i Giånh gi~t, chem gi~t, lua dåo nhau Sun g~t gu khen 6ng C\l: 6ng C\I: chi vi ffiQt lon g~o. D~o duc, I~ - C\I m6i qua må da bi~t nhieu ' - Beo chu khong t6t dåu c\l ~. nghia suy dai, xu6ng d6c the thåm. rOi. Thl!'c ra hQ c6 cåi sai må ding Chi t6n tien dai-et. Co giao vua d~y hQc vua, bån quå Lang Van 81


eho hQe tro ngay trong l&p. ThAy giåo bo dl;ly di ehl;ly ehq trai, di dl;lP xlch 10. Dng nghi coi, c6 lhai nåo må thAy cO phåi bÅm b\mg di låm nMng vi~c nhu v~y? Lå båi vi d6i quå ma! Tre con phåi bo hQc di nh.t bao ni-lOng. Nguai nguai, tu gia t&i tre d~u phåi xoay du cåch ma di ån vin khOng c6. Dng <::6 hQc, c6 dQc såch dQc su chåc bi!t cåi thai bQn nu d6 he) nu&c mlnh, båt dån mlnh lan nui tim ngå voi, xuOng bi~n mo ngQc trai dem dAng cho ehung. TOi nghi t~ tian mlnh hOi d6 c6 kh~ chåc ding chi kh~ nhu dAn mlnh My gia chu khOn~ han. Ngay nay nguai dAn ding phåi lan non xuOng bi~n tim vang, chu khOng phåi nga voi, ~ ne)p cho nha nu&c. San quay sang nhln Ong C\1, kau lan: - C6 vh hå C\1? Dng C\1 thå dåi chep mi~ng: - Chå, thl!'c ra thl nhå nu&c khOng båt dån di tim vang nhu bQn nu dO he) nu&c ta ngay xua. Nha nu6c CQng sån la nhå nu&c cua nhAn dAn ma, dAu c6 lam nhllng ehuy~n b6c IQt nhu vh! Nhung nha nu&c ~ dån d6i quå thl dAn phåi tlnh, ma å thanh phO, dOng bAng con gl nila d~ tinh? Tung dOng råc ciing d! bi b&i nåt ra rOi, nen phåi len nui c:lao x&i may ra duqc chut gl chång. ROi n6 thanh ra cåi djch di lim vang, di d!i vång la v~y. San to mo: - C6 dao duqc vang khOng C\1? Dng C\l låc dau: - Thu thl!'c t6i khOng r~, nhung tu khi c6 phong trao lim vang thl nna nu&c nhåy vao. Nha nu&c chia 10 tung khu rung ra bån l/Ji cho dån khai thåc. Dån chung dao x&i, d!i IQc khOng bi!t c6 ra duqc ti vang nao khOng rna nguai thl ch!t vi d6i khåt, vi sOt ret b~nh t~t; nguai thl ch!t vi s\lP ham S\1P hO, vi tranh gianh cu&p b6c. Con nha nu&c thl t4' nhien ngOi khOng c6 duqc khOi ti!n. Nha nu&c Cc)ng sån sång su6t anh minh han bQn Tåu phong ki!n lå v~Y. GiQng Ong C\l d!u d!u, tram trAm må buOn quå, chua x6t quå. BÅt

Ung Van 82

chqt San quay sang. Dng C\1 dang cui xu6ng nhln vao nhllng ng6n tay d.t tren dui, th~ ngOi tu luc len xe c1!n gia vin khOng thay d~i. Nhllng sqi t6c bl;lC lua thua phu xu6ng cåi trån re)ng dAy nhllng n~p nhån. - TOi å v&i hQ muai mÅY nåm, thÅY bao nhiau cånh khOn kh~, dau long" k~ khOng bi~t bao gia m&i hk Cåc Ong may mån di tm&e, kh6ng tuång tuqng ra duqc h~t dAu ... - Sao C\l khOng qua s&m han? - T6i giå rOi, sOng nay ch~t mai, khOng muOn sang xu l/J sOng 10' låo nhllng ngåy cu6i dai. Vå ll;li, t6i ding khOng c6 nhu eau gl nhi~u. Hång nåm con cåi tOi å ban nay gåi v! chut il ti!n du cho hai vq chOng t6i s6ng qua ngay, khOng phåi lam h,mg vÅt vå nhu nhllng nguai khåc. Nhung tu hOi bå nhå t6i mÅt di, IU nho ben nay lhuc hOi, nai ni quå, tOi dånh phåi sang cho chung vui long. V~y lå t6i sOng them me)t thOi nila, thai Tu bån d6 Ong I;l. San hoi dua: - C\I thÅY Tu bån th~ nåo? Dng C\1 ngOi trAm ngAm kh6ng trå lai ngay. Nhllng ng6n tay g~ nhjp tren c:lui, mAt nhln thAng v! phla tm&c nhu dang suy nghi lung lAm. M!i mc)t luc sau 6ng e\1 m&i cÅt ti~ng eh4m rAi: . - T6i thÅY d6i quå thl sinh 10l;ln rna no quå thl sinh t3t. D6i kh~ quå thl d/Jo ly kh6ng gill duqe ma no du quå thl quan h~t dl;lO ly. Cha, tOi n6i kh6ng duqe r6 rång m/Jeh l/Je. T6i nh& e6 6ng nha vAn nao d6 n6i me)t eAu d/Ji khåi th~ nay: Ce)ng sån dem vat ehÅt ra c:l! khOng eh~ Iinh hOn; con Tu bån dem v~t ehÅt ra ~ mua re Iinh hOn. Lai d6 t6i thÅY ehl Il 6ng ,. Thånh'ra t6i nghi nhu th! nåy: å ~n nhå d6i quå, kh6 quå, quå muc chju dl!'ng thl d,o ly kh6ng gill c:luqc la chuy~n c6 th! th6ng cåm; nhung ben nåy no c:lu quå, sung su&ng quå rna c:l! nguai ta dem vat cUt ra mua re Iinh hOn thl lhat lå c:li!u dAng tråeh. Chi!c xe chll-Y quanh co trong khu Vl!'C dån cu d6n tham mc)t sO khåch rOi trl!'e ehi xa le). Xe bAt dAu

ch/Jy nhanh, gi6lua vao nhitng khe hå keu ril len hoå v&i ti~ng nguai n6i chuy~n trong xe On ao nen tu d6 6ng C\1 ngOi im kh6ng n6i them gl nila. Dng C\1 ng,i phåi I&n ti~ng vå dIng kh6ng mu6n lam San phAn fåm khi låi xe tren h~ thOng xa Il) dan nhau chAng chjt nhi!u tang nhi!u 1&1'. Muai låm phut sau San bo xa le) r~ vao con duang dAn xu6ng ph6. Hanh khåeh båt dAu xu6ng å cåe tr/Jm ngung . D~n me)t ng! tu va eung lå tr~m cuOi, nguai khåeh duy nhÅt lå 6ng C\l. San dung xe, quay sang n6i v&i Ong e\1: - C\I di theo con duang nay c1!n eåi den do k! ti~p rOi qu~o phåi, cAn nhå thu ba ben phåi lå vån phong . hl)i b6 l!o d6 C\1. . Dng e\l eh~m ehl;lp dung d~y, nhln theo hu&ng San ehi: - T&i rOi hå ong? Nhanh quå nhi! H6m nay duqe n6i ehuy~n v&i 6ng me)t bila bAng ti~ng Vi~t th~t tM quå. Uu IAu m&i c6 dip n6i thanh ra n6i hai nhi~u, kh6ng phi~n gl 6ng chu? San vc)i vang trå lai: - O, kh6ng, C\1 dung ngl;li. Duqc hAu ehuy~n C\1, ehåu hQc lhem nhi!u di!u b~ Ich, chåu thleh lAm. Dng e\1 dung nÅn nå chung nhu kh6ng mu6n rai xe, chung nhu vi~c chia tay v&i nguai dOng huangg.p g" bÅt nga tren xe buyt låm 6ng e\1 cåm de)ng. Dng n6i them vai lai cåm an rOi eh3m rAi bu&e xu6ng xe. Dung tran le duang, 6ng quay Ill-i nhln San lan nila, eånh tay gAy c:lua len nua chung va g3t dau nhe nh~:

- Th6i chao 6ng. - O" chao C\l. Dng C\1 quay lung bu&e di. San ng15i yen nai tay låi nhln the o eåi dång nguai nho nhAn, gay y~u eua 6ng C\1 Il)C 16ng gi Ila c:låm ngtrai bån xu to 16n k!nh cang. Bu&c di eua 6ng e\l hai xieu, thinh thoång d ung I,i ngu&e måt do tim v&i ve r\lt re, ngO' ngåe. BÅt ehqt San thÅY long chung xuOng, buOn bil I~ thuang.


,

"",;

xomcu

LTS. - Dl gqi l(li, chia-se va giu-gln nhung kf-nirm crla dui ngu&; ben c(lnn net dflp que-huung, toa-so(ln xin må m~c "Xom ca" id cMo-don cac bOi 'viit vi phong-thd, con nguui, phong-t~c t~p-quan, ddt nuål' que-huung. Håy ghi-chep l(1i, truåc khi kf-nirm l'hlm

sau. Håy phui trdi, truåc khi låp b~i thui-gian phrl mu kY-Uc. Vilt vi Mqt luq-m lua, mQt cånh V(lC, møt cau ho, møt ngoi milu, møt cdnh chua, mqt dong song, mQt tråi nui, mqt bu kenh nui b(ln då ra dui, lån len hay di! tMt cMt mqt mc5i tlnh ddm-tMm . Håy såt chia, id duQ'c gin-giu. Ctk bili vi1r trong m~c naY,se duQ'c ch{)n-I{)c va'liln­ luert in thanh såch, luu l(li do-i sau. Xin mO-i b(ln len duo-ng, dua ngoi but trå vi X6m ca... .

n

6i <.1~n Då I~t chåc chAn mQi ngu&i <.1~u bi~t, ho4c nghe ten ho~c <.1ii c6 llin <.14t chån ~n mi~n <.1Åt cao nguyen suO'ng mu nåy. Då I~t lå que h~O'ng nho be cua rieng toi, nO'i toi <.1uq-c sinh ra va lon len, nO'i vAn <.1uq-c m~nh danh lå trung tårn du lich cua Vi~t Nam må mQt s6 du khåch rigo~i qu6c gQi la "Petite Paris". Dåy la mQt thånh ph6 xinh <.1~p nåm tren vung <.1di nui thuQc cao nguyeh Låm Vien, cåch thu <.10 Såi gon 250km <.1u&ng chim bay. Nh& cao <.1Q 1500m nen kh! h~u luc nåo cling d! chiu, trung blnh lå 18 <.19 båch phån. Da I~t c6 hai mua, mua mua tu thång 5 ~n thång 10 vå mua kho tu thång 11 ~n thång 4 . Doi luc cling c6 mua <.1å. SuO'ng mu hay xåy ra vao mua mua phu tren cåc thung Iling mQt tÅrn åo trång I~nh toåt. Rieng tren b! m4t cao nguyen chi c6 mQt lop mt\ mong låm cånh v~t cång tra nen di!m åo. Truoc nam 1897, Då I~t vAn con lå vimg <.1Åt xa I~ <.16i voi nhi!u ngu&i. ,Rung nui hoang vu, quanh nam måy mu, låc <.1åc duoi nhung thung lung mQt våi thon Åp nho, mllyc~m choi tranh lua thua, nhung nhå sån tho SO' <.1uq-c bao quanh bai nhung r~ng thOng xanh båt ngåt cung nhung <.1oå lan rung hoang d~i. D6 <.1åy bliy cå-tong nhån nhå d~o chO'i, bliy nai lung thtfng g4m co ben con su6i nho r6c råch nuoc trong veo ... Ngåy lly, vung <.111t nåy thuQc quy!n cai tri cua vien tu truang Thuq-ng ten Yagut, thuQc chung tQc Koho. Sau nåy ~ nho O'n ngu&i tu truang <.1å g6p phlin khai phå, dån ·chung Då I~t <tå Illy ten ong <.14t cho mQt con <.1u&ng (dinh thl!' ctla bå Ngo Dinh Nhu to~ I~c tren con <.1u&ng nåy). Mua thu nam 1897, mQt y si Phåp, ong Yersin va ngu&i yeu lå nu hliu .tuoc Luxembourg, llin <.1liu tien <.14t chån len vung <.111t nåy <.1å nh~n thlly <.1åy lå nO'i ly tuang ~ khai hoang I~p nghi~p. Ynghi etla y si Yersin phu hq-p voi tham vQng etla vien toån quy~n Phåp lue blly gi& lå Paul Doumer. Ong nåy cho

a

Nhif Ve' Da-Lat

• Vi Sao

Lang Van 83


thi~t l~p cåc cO'

så hånh chånh, dåi khi tU'qng, vU'o-n U'O'ng cåy .... dåp m~t con dU'o-ng giao th6ng huy~t m~eh niSi Då I~t voi vung h~ du qua deo Ngo~n M1,le (Bellevue) vå m~t 4U'ong khae xu6i nam qua 4eo Båo L~e, dAn v~ Såi gon.Då I~t thO-i 46 nhU' m~t thi~u nit d~y thl duyen dang kieu sa 4å thu hut mQi gioi d6 x6 ~n I~p nghi~p ho~e xåy eÅt nhung dinh th4' låm nO'i nghi måt. ve thAng eånh. Då I~t e6 khå nhieu h~: h~ Xuån HU'O'ng nåm å trung tårn thi xå, h~ Me Linh. h~ Than Thå eaeh thi xå 5km... voi nhllng r~ng eåy b~eh tung, ng6 tung vå th6ng mQe san sat tren eåe con dU'ong vong uiSn khue, t~o eho toån eånh m~t ve nen thO' 44e bi~t. Ngoåi ra, do eÅu t~o 4ia ehÅt, eae s6ng suiSi eua Dåt I~t ehåy qua nhieu lo~i 4a. khae nhau t~o nen nhieu gh!nh thae: thae Cam Ly rÅt 4~p, ngu~n cua s6ng D~ng Nai; d~p SuiSi Vång cach Då I~t 18km; thac Prenn, thac Lien KhU'O'ng, thae Gugah hung vi... DiSi voi nhi~u ngU'o-i, nhAc 4~n Då I~t lå nhÅc ~n cåc lo~i rau, hoa 6n doi. NhO- khi h~u 6n hoå, thånh ph6 nåy c6 tMt nhieu måu xanh. Mau xanh eua nhllng r4ng th6ng gia, cua nhllng 4~i co trung trung di~p 4i~p, hoå IAn måu xanh cua h~ nU'oe, eua troi t~o cho con ngU'ai eåm giae thoåi mai, ghn gUi voi thien nhien. Då I~t quy t1,l rÅt nhieu ky hoa di thåo. TÅt cå eae lo~i hoa hi~m quy cua th~ gioi 4!u c6 th~ tr~ng 4U'qe å Då I~t. Tu nhllng kh6m hoa nho be nhU' violet, forget-me-not. penssee ~n nhllng lo~i anh 4åo Nh3.t bån... Chi rieng hoa hOng, Då I~t då c6 mÅY eh1,lc IOllli. khåc nhau tu hU'O'ng ~n sAe khi~n ke yeu hoa me m«n. Hoa lan e6 ~n hång ngån thu-. tu nhung lo~i d~ trOng trong ch~u nhU' th6 lan ~n nhllng lo~i s6ng barn tren cåy nhU' phong lan må hU'O'ng vå sAc v6 cung phong ph u, ehi c6 nhllng tay sånh lan moi c6 th~ phån bi~t 4U'qe. Nhå van NhÅt Linh luc sinh tien då bi~n khu6n vien cua 6ng • thånh m~t vU'an lan n6i ti~ng våo

Ung Vån 84

th~p

nien 50. 60. Lå m~t thånh phiS tan 13.p, ngoåi nMng sAc dan thi~u s6. CU' dan Då I~t ~n tu nhieu vung 4Åt nU'<Ye nen giQng n6i mang m~t mQt am hU'ång 44c bi~t vi pha tr~n cå ba mien BAe Trung Nam. ·nghe th4t ng~ nghinh vå ngQt ngåo d~ thU'O'ng. D4c bi~t lå eae thi~u nu Då I~t c6 lån da th~t min mång. 46i rna luc nåo dIng håy håy hOng låm rung 4Qng bi~t bao trai tim trai tre. Sinh ho~t Då III-t bAt 4liu tlf ta rna sang. Khi mån 4em con bao ph u, ngU'ai ngU'oi con nOng say giÅc 4i~p thi ti~ng ehu6ng c6ng phu chua Linh SO'n 4å ngan vang. thu-c tinh th~ gian. DAy lå ng6i ehua lån nhÅt Då III-t. tOll- l~e tren m~t ngQn 40i å 4U'ang Phan Dinh Phung.. Sau ehua lå .40i ehe bat ngat xanh

um. k~ thap chuong lå tnro-ng trung hQc B~ De. Gia nåy. tren khåp cae neo dU'ang tlf thånh phiS, nhllng ngU'ai siSng bAng nghe tr~ng rau dang la IU'qt keo nhau v~ sau 'phien chq khuya. Ai nÅY ganh nhllng quang ganh nh~ t~nh vi rau cåi. båp su. cå rISt. m4n. dåu ... då 4uqc ban eho b~n hång ti~u thU'O'ng d6ng rau chå v~ eae tinh. Våi chi~c xe ng4'a n4ng nhQc th~ nhling ki~n rau eåi lon ve chq Då I~t. Ti~ng m6ng ng4'a go tren 4uong khuya hoå lin ti~ng n6i cuai cua nhling co gai que di chq som t~o thånh m~t am thanh rna quåi trong suO'ng khuya. Chq dem, m~t sinh ho~t rÅt d4c bi~t eua Då I~t. hQp tlf I gia khuya. keo dåi ~n khoång 5 gio sang thi tan chq. Khi anh dU'O'ng 16 d~ng. nhllng tia nAng dliu ngåy chi~u xuyen lån

phOn nl) Du-ng noi m1a nht1ng lO-i gian d6i ca

la chång nghe dau. tai dilc d(ic riJi

du-ng xuc ph{lm cu9c dO-i ta them nt1a

con chut linh hiJn ta mu6n thånh thO'i.

Du-ng ken tr6ng trong nghia trang nay nt1a.

dl ta yen cung vcH b{ln be ta

ta h(in va cung Idm bdng li't si

cå huy chuO'ng va cå nht1ng vong hoa.

Ta thu'; s6ng bi cåc nguo-i Iu-a gflt

,; am li giO- blfC bQi vD van

ken tr6ng om som lam long ta lon nål

va hiJn ta cang h(in mang mang.

Du-ng nMc nt1a danh tu- "cåch m{lng"

bi Mi den gi/n m}a 1M ky riJi

cang du-ng nMc cht1 "tlf do dan chu"

bO-i mirng cåc nguo-i giO- quå tanh hOi.

The thåm quå. Di sao vang nom cånh

Si-nDng-cong-thuung-binh Idl cå rli rm

måu dan t(k phåi dau la nuuc l(lnh

dl cac nguo-i dua giun vui chO'i?

Nlu trå duQ'c bfln be la xuO'ng måu ca

dli Iråi di/y Iren kMp neo Vi't Nom

va trå duQ'c diJng bao la cUQc dm no du

khOng Ir6ng ken hiJn la vIn han hoan.

to giang


StIang mu trong nhu nhU'ng hao rang <1~u phl,mg th~t kheo, th~t , Le Khånh vai thi philm Em la gai quang cua phep I~, lam 16ng lånh don, th~t n6ng rna lap vo nau nau trai Mt xdu gia dang luu I'.\c nai nhU'ng h~t StIang c:tem con c:tQng - vh con nguyen. Ml>t <1~c <1i~m c:tåu? .. HO-i nhU'ng nU' sinh Bui Thj tren bup hoa, tren tau lå va tren khåc la trong ong r~t nghe si, <1i~n Xuan, nam sinh Trh Hung D'.\o, nhU'ng thåm co nhung xanh bi~c ... trai ki~u tai til gånh xiee, hk nao cåc b'.\n Tri Duc, Van HQC, Viet eung <16ng bl} quan åo cua ong bau thi låc c:tåc tren cåc neo c:tuang tu Anh, Lyce,e Yersin, Couvent des <1oan xi~c, chi~c nO' khong khi nao bu6n lang dh vao thanh ,ph6, vai Oiseaux... gia nay eåe b~n <1ang å thi~u tren e6 va nv euai khOng khi nh6m ngu'a i Thuqngthul>c chung dau, co nha v~ Da I'.\t vai bao nhieu nao vllng tren moi. Ong thuang deo tl>c Koho c:ti hang ml>t, thanh tung ti~c nu6i nhu toi? Rung A.i An, h6 thung c:t~u phvngrang tmae bVng nh6m nho. Nguai nao cung c:ten Than Jhå, vuan Blch Cau... nai bån trong cåc r'.\p håt NgQc Lan, c:tua, phh c:tong c:ti chån c:t~t, cq h~n 'ho cua bao nam thanh nU' tU. NgQc Hiep va Hoa Binh, sau c:t6 ong nguai con c:t6ng kh6, vai våc cha Thung Iling Tlnh Yeu ben ba h6 Da <1eo thung <1~u phVng c:tång sau xe g~c, lung c:teo gui c:tl!'ng c:tay nhU'ng Thien vai <1uang veng Låm Vien, c:t~p, råo quanh khllp cåc ph6 ehinh, khuc cui ngo dung c:t~ nh6m b~p hay eung b~n be thi dua d'.\p xe leo d6c nai nhiSu du khåch qua I~i vai ti~ng nhU'ng gic lan rung c:tem ra chq ~ nha tha dl!'ng dung. Rai san Cil, rao khan khan <1ve ,<1ve: "D~u thåe Cam Ly am am d6, deo Prenn c:tl)i I~y g~o, mu6i. vai nhl1ng ba <1å cheo leo phu <1ay Dem Da I~t vai man suanggiAng , phVng don don, d~u phVng don don <1åy...". hoa rung vang tim, d~p Su6i Vang giAng ml>t mau lam tim nh~lt, ånh Dem <1å khuya, bVng då d6i, mai , vai Il\n nuae lue naQ eling 6ng ånh c:ten c:tuang vang vQt y~u at chi~u b'.\n ghe <1uang Tmang Vinh Ky, vang, Giåo Roang hQc vien vai thu khong IQt qua man StIang t~o thanh sau lung nha hang khåeh s~nThuy ml>t thu ånh sång rna åo huy!n vien <1a sl> lan nh~t Dong Nam A, Tien. Nai <1ay b~n tha ha chQn mon dong tu Dong Cåc Co (Don Bosco) ho~c nhu tu ml>t th~ giai nao An: Ml>t t6 chåo long hay phå xao rna ehi toan cåe thay vai tilSng kh6ng thl!'c. NhU'ng can gi6 tu m~t ha Xuån Huanggåy gåy I~n h khi~n , Ba Beo, mi~n ga Thuy Tien hay mi thånh ca chiSu nao cUng vang dl>i hoanh thånh chu Ba, ml>t båt che ta them kh6ng khi ~m cung va ml>t g6c Da I~t... trung vjt hay che ch~-ma-phu, che giong nh~c trU' tinh cua ca-p he Gia <1ay Da I~t <1å nghln trung xa ke ... cua co Tau tre d! thuang ngQt Tung vai huang vj ca phe th~t c:t~c eåch. K~ tu khi IQt vao tay cl}ng sån, ngao kh6ng kem chi che cua co ta... bi~t, c:t~m c:ta ~m åp, u6ng ml>t lan la Da I~t m~t hån <1ja vj thanh ph6 du NhU'ng thuc An binh dan å day cam nM måi. Nguai ta c:tan ca phe Tung ljch rna bi h~ xu6ng thånh ml>t thj c6 pha h~t cau nen hu ang vj khåc ' <1oan vai b~n n~u khong thua gl tr~n cao nguyen nho be. Nhung nha hang Chic Changai ho~c San nhung,ca phe quån khåc. DiSu nay vuan hoa cua nhl1ng ngoi bi~t th\.!' Nam, Nam Kinh ... khong bi~t thl!'c hu th~ nao nhung gia duqc thay th~ bAng nhU'ng Ngoai thång cånh, khi h~u, Da t~t cå dån Da I~t <1Su khåo nhau lu6ng lang va vai hang rau hung rau I~t con n6i ti~ng vi la nai tQa I~c cua nhu th~. N~u thich khong khi b~p ram trong th~t tl>i nghi~p. Nhung tmang V6 Bj Qu6c Gia va c:t~i hQC ngoi nha ngu y nga, d~p ~ xua kia bung quy~n ru vai ly ca phe pha Chinh Tranh Chinh Tri" nai <1ao rhum thi b~n nen ~n ca phe Vui nay trå thanh nhU'ng khu nha t~p t~o nhung thanh nien uu tu eua <1~t cua minh tinh man b~c Kim Vui. th~, eån bl> nuoi heo, gå trong nuac. Nhung ai tung dl!' l! mån Sau <16 n~u con hung, b~n cung toi phong ngu, quan åo phai la li~t khoå t~i tmang VO Bj, chllc ehån tung buac tung buac tham, tay tmac ban-cong, tren san' t~uqng ... khong th~ quen hinh ånh oai hung trong tui man/eau, nhiln nha d~o TÅt cå mQi neo <1uang då vång b6ng ph6. cua sinh vien thu khoa luc bån b6n nhU'ng chi~e åo dåi tha thuat.. Nhin Di m!}t luc moi chån khåt nuac mui ten <1i b6n phuang, tuqng <1åu eling thÅy cånh tieu <1iSu tang thl <1åy, mai b~n ghe IS c:tuang tmng eho ehi tang bang ha thi; thuang. Minh M~ng u6ng ml>t ly sU'a <1~u eling nhu khong th~ quen <1uqc I~ . D!n nAm 1987, du duqc nhå nanh n6ng h6i tham phuc mui lå Deo Nhh va <1em Chieu Han Til nuae cl>ng sån cho tu biS nang cÅP dua rna b'.\n <1å nglli th~y tu xa tren Si. trå I'.\i lam thanh ph6 du ljch hau <1au ngQn gi6. B~n cling nen mua "lAng nghe chi~u xu6ng thcmh thu hut ngo~i te, bi~t bao gia Då I~t tråi bllpnuang n6ng h6i eua nguai ph6 mQng mO', mau lam tim Da l(lt mai I~y I~i duqc phong dl> xua! bån rong ben via he, vua c:ti vua lily suO'ng phil tung ilai ili tren ph6 Uac mong ml>t ngåy khong xa, Viet tung h~t bo vao mi~ng, vj ngQt ngao vdng, bua-c chiin em gil1a khOng Nam khong e~n eQng sån, chung ta , va deo quånh eua tung h~t bllp mai gian hoimg h'on cua man ilem.. " se trå v~ dy dl!'ng I'.\i que huang, håi ngon ml}c m~c rna "Um thåm Bån nh~e gqi nha- khon ngu6i d~n . bi~n Da I'.\t thanh mQt thånh ph6 nhu tlnh que huang. B~n cung Thanh TuySn, nguai ca si n6i ti~ng n6i danh, ngang hang vai cåc thAnh <1u ng quen ong gia bån <1~u phl,mg eua Da I~t rna ti~ng håt vAn con reo ph6 du Ijch n6i ti~ng khåc tren th~ r.åt tu håi ngo'.\i ~n qu6c nl>i. R6i . rang cua Da I~t. Ong nay e6 biet tai giai. •

mer,

Lilng Van 85


,

'""

xommang

Me• Con stiu , va Chiic Rang sau

Ngo Nguyen Diing

Cun 2 U'a An k~o. Hoi ehj Kiki thl bi~t rång, vi Cun 2 xi xQn m&i ra nfing n5i. Nghi I~i, Cun 2 thÅY ehj Kiki e61y han vi m~ v&i biS <tAu e6 ån k~o nhieu må vAn bj hU' rång. Th~ nen Cun 2 quy~t <tjnh tu råy ve sau it n6i han, con k~o thl vAn ån thå eU-a nhu tru&e. MQt sång nQ thue dh, Cun 2 b5ng eåm thÅY tr~u tr~o trong mieng. Cu e~u IÅY luo-i ra qua I~i thl eåm thÅY e6 mQt eåi rång lung lay. Riii thay, khflng phåi eåi rång sAu <tå låm Cun v~t vå bao phen, rna lå eåi rång eU-a. Cun 2 <tua hai tay lue låe ehi~e rång sua, th'y ehi hai te te, khfing <tau låm, hy vQng ngay mai se... khoi. BuiSi tiSi m~ våo phong <tQe ti~p truy~n Mr con sdu va chilc rang sau eho Cun nghe: "Nho si gdu Idy hai cai rUQt xe dflp xin duqc cua bac t ilu phu bUQc ch(ll sdu mf! VaD giuQ-ng Ire. Khi ang bao sdu mf! ha mirng ra. tMy ham rang cham cho-m. ang I~nh nguo-i. ben g(,Ji nu y ta chan hOi ldy dliy IQI C91 hai quai ham mf! vao hai C(jl giuo-ng cho cMc an. sdu mf! u

0-: "MQt hOm sdu mf! bao sdu con len bO- tim t61 nho sigdu xin mQt cai hrn nhd rling. Sdu mr thon: - Cai rling sau då lau nam. m&i I~n nhai la m&i I~n nhuc tMu xuung. nhd quach cho rai. Sdu con hoi ngO- ngdn: - Vjiy chu mtJi Idr! mf! an xong. ' hil mirng cho mdy chi dong dQc tO-i md thit trong /tJ rang sau. khOng Mt dau sao? - 6i trO-i. nhiJc lam gi mdy cai tam xfa rang vo tich Sl{ do! Chung no hau an. md tia lia VaD /tJ rang hu. cang lam mf! dau han. TMi di di. nhO- bao nho si gdu la mf! bjin /dm. tO-i la nhd ngay. khOng co cho- [au nhu I~n tram rang tmo-c dau dM sdu con qudy duoi. IflCh bflCh bo \ len bO-. lui VaD bleli coy mdt dflng. Con Ifli mlnh sdu mf! trong ha nuo-c sau. sdu mf! luo-i linh tha tr6i hong n~ng tren m(lt nuo-c em a", Cun 2 nghe m~ <tQe t&i <t6, rut ng6n tay eåi ra khoi mieng, hoi:

ilmg Van 86

-' SÅu n6 ln eåi gi hO- m~? M~ ~m U, nh& Il,li <to~n phim trong truyen hlnh ehi~u' eånh sÅu ln tuai nu6t s6ng m()t con nai ta, trflng <tång thuang quå ehung, nen n6i d6i: - SÅu ån ehay con ~! Cun 2 thåe måe: - Tau hil ehien ehÅm v&i tuang <ten Lee Kum Kee Åy a? - Khflng, ån ehay e6 nghia lå kMng ån thjt. Cå ,sÅu ehi ln rong reu vå co edy siSng du&i nu&e må tMi. - V~y må eling bj sAu rång sao? - SÅu m~ bj sAu rång vi lam bi~ng, bueli tiSi tru&e khi <ti ngu va sång thue d~y khfing ehju <tånh rAng. Cun 2 <tjnh hoi, t~i sao con <tånh rång ky låm må ciing bj sAu ln, nhung sq lAm vao eånh nhu m~ con eå sÅu, bj båt t&i nha si xin eåi h~n nhlS rång"nen ng~m mieng thin thlt. Hoi anh Cun I thl anh Åy trå I&i, vi

- Nhd co dau /dm kMng? Nho s; gdu cuo-i khi: - Cam doan khOng dau. Nlu dau. khOng Ira liln. Noi xong. ong ta chui d~u vao mirng sdu mf! xem xel: - 6i. 1& rang sau toang hoac nhu cai hang dilM nay. nhd la phai. Chj chan. dua cho loi h;J Ihudc. Nu y la chan hOi xo~n xUYI chfly Ifli. chia ra Iruo-c m(l/, ang IQ dl{ng m9t IOfl; la mau lim tim nhu tia 16. Nho si gdu Mc vai nhanh. bo VaD mirng nho u rau rau. Xong. ong nhd ra lay. rdc lhem mQt il b91 mau Irdng. ve thOnh banh ra; ddp chung quanh chilc riJng sau cua sdu mf!. Trong khi cho- thu6c ngdm. nu y ta chan hoi sua sO(ln y Clel nhd rang. Co klm nhQn. chia ba. rua s~t va xa-beng. sdu mf! rqn nguo-i. /dp bdp: - LOm gi ma gi6ng nhu pha IU S~I tM nay? Nho si gdu on lan:


Ay. chung toi dl phang truung hcrp nh6 kho. th(1I ra toi chl can cai nay. N6i xong. ong giO' ra truo-c m{it sdu mr mQl sQ'i ddY thung dai chung nam vang tay. Sdu mr tr6 mdt khOng hidu. Nha sigdu tum tIm cuui: - Ba cha xem! Lilt sau. Ihu6c ngdm. nha si gdu va nu y ta chan hOi c{im ~1.Ii cQt day quanh chi1c rang sau cua sdu mr. Tu nay gia. sdu con dung qmh giuang nh6 rang. cu tMc mdc khOng bi1tchu ngzra rung dung ddy lam gi ma mdt cu ldm la Idm let ng6 chung. Khi IMy nha sigdu tO-i bUQC dau day con lfli vao b1.lng cM ngzra rung Ihi cd hai mr con sdu chQ'1 hidu ra. Chua kip phdn ung thi nha si idu då vJ tay cai b6p. chu ngzra hl len mQI ti1ng xe trai. v1.l1 bo chfly. Sdu mr ngoac mi;ng la len mQt ti1ng kinh hoang. Day nhcr cQt quai ham. cQt thOn sdu mr dur phung phzrt. B1.Ii bay mu mit. sdu mr nga phich xu6ng ddt. ngdt di... .. Cun 2 non nao hoi,: - Rc5i sao, rc5i sao nua? SAu m~ e6 ngom eu toi khong? M~ låc d~u, dQc ti~p:

- "Khi linh d(ly. sdu mr rMy minh ndm tren giuo-ng tre lot rO'm . em ai. Ben cflnh. sdu con g1.lc dau kh6c rdm rut. Truo-c tien. sdu me su thu chJ rting hu. TMy tr6ng h6c. khOng dau. Mm. chi hO'i e dm. sdu mr yen tam nghi b1.lng. man nh6 rang phdi gQi la tao bflO nhung c6 hi;u qud t6t. Sau khi vJ vl sdu con, trd cong cho nha si gdu muui con ca huO'ng, mr con sdu ddt nhau ra Yl. khong quen xin chi& rang sau Mm ky ni;m ". , M~ gAp såeh I~i. Cun 2 van chua ngu, måt lim dim, ng6n tay eåi ng~m trong mi~ng. M~ cui xu5ng hon len trån Cun 2, ehlkngu ngon. Truae khi r&i phong, m~ buae tai giu&ng Cun l, keo ehan thång tham rc5i tåt den khep eua I~i . Cun 2 mut tay "chl,lt, chl,lt" mQt låt rc5i thi~p di, quen eå eå·i ding lung lay

såp gay.

***

Sång thu- båy, nhan llic b5 chå Khi man kieh båt d~u, Kiki båo di chq, Cun 2 tåa b~o de nghj Cun 2 nåm xu<Sng giu&ng, hå mi~ng vai Clin l va Kiki: ra. Kiki giå giQng c5m c5m, la len: - Em e6 cåi rang lung lay, tl,li - 6i, hai ham ding nhQn hoåt minh d6ng tuc5ng Mr con sdu va nhu ding ca m~p th~ nay, phåi eQt '. l~i, khong thoi n6 'tap minh dut chi& rang sau nhe? ngon tay. Cun I va Kiki bång long ngay, vi elin 2 giå b~ nhån nh6: gi<Sng nhu Cun 2, eå hai (fe u yeu eau - Nh8 rang e6 dau låm khong, ehuy~n thu v~t Ay. Clin 2 phan vai: thua nha si? - Em d6ng vai sAu m~. Anh Cun Kiki eu&i c5 e: I lam nha si gAu. Chj Kik.i lam - He he, khong dau khong lAy ngl!'a. tien. , Kiki phån d<Si: . Clin 2 kheu tay ehj, nhåc: - Chj y~u xiu, lam ngl!'a sao n~i? - Sai rc5i, chj phåi noi nhu v~y: - ' Khong lam ngl!'a thi lam nu y "Khong dau dau. N~u dau, khong tå chc5n hoi v~y. lAy tien!" Kiki tre moi: Cun I d6ng vai ngl!'a, du-ng gi~m - Khong thich lam ehc5n hoi. Clin l· va Clin 2 eung len ti~ng ehan, eu&i hi hL Kiki I~p I~i eau mQt luqt: nhåc tuc5ng eua Clin 2, rc5i trinh - V~y mu5n lam gi? trQng gQi lan: Kiki venh m~t: - y ta ehc5n hoi dau, dem k~m - Låm nha si gAu: bUa daa keo ra day! Cun 2 trqn måt sq hai: Cun I nhun vai: - Låm gi rna gi6ng nhu m8 heo - Lue nao eling mu5n 'd6ng vai v~y nha si? ehinh khong ha, khon vu-a vu-a thoi! Kiki su-ng sQ: - Ay phong ho- thOi rna, th~t ra chi e~n eai nay. - Em e6 sU-c dau rna lam ngl!'a, Kiki rut eUQn ehi trong tui ra du cling dau c6 hoi ~ d6ng vai ehc5n. du vao m~t Cun 2. Tu- nay gi&, Clin Khong le em d6ng vai eå sAu be-by, l dong vai ngl!'a, khong lam gi eling con eua Clin 2 a, coi sao duqc! ehan, thAy v~y vQi vang ch~y l~i Clin I quO' tay: xum xit gilip Kiki quAn ehi quanh - Thoi, duqe rc5i. Cun 2 e6 cåi ehi~c rang lung lay eua Cun 2, thåt rang eua phåi nh/), d6ng vai sAu m~ glit l~i. Cun 2 nu6t nuac mi~ng mQt la dung. Con Kiki, anh eho lam "thång" nha si gAu d6. Gi eling eåi l!'C, run giQng hoi l~n tiua: ' gianh! - C6 da ..a .. u låm khong, nha ..a Cu6i cung, vi~c phan 'vai cling si? xong. Kiki vao phong m~, IAy c~p Kiki bung cUQn ehi, I~n day eQt kinh måt deo len måt eho e6 ve tri hai vong quanh bl,lng Clin l, dap: thue, khong quen rna hQe ban --'- Då båo la khong dau rna. thu8ng eUQn chi may eua m~ bo vo Bay gi& Clin f mai thAy minh d~i tui. ThAy Kiki deo kinh måt, Clin l dQt, nhung khong dam bo eUQe, sq va Clin 2 om bl,lng eu&i bo. Cun l bi che la tho ~. Clin 2 chi coneåch duqe djp ehi trieh: nhåm måt l~i, eh&.. xiu. Tai Cun 2 - ' Låm nha si gAu cha bQ lam nghe ti~ng va "b<Sp" eua Kiki, rc5i th~y b6i sao rna deo kinh måt? ti~ng ngl!'a hi rung rqn eua 'Cun l . Kiki eai: , "Phl!'t" mQt eåi. Clin 2 ha h6e - T~i khong e6 kinh c~n nen deo mi~ng ra, mti6n ngl(t låm rna kh6ng kinh måt thay th~. ngAt duqc. Hai måt må to lAm let. Cun 2 de nghj: Cun va Kiki ch~y l~i, tranh nhau - Thoi du-ng deo chj ~, trong v~eh mi~ng Cun 2 ra eoi. Cåi rang gi6ng ba th~y boi mu ngoai chq van con d6. Sqi chi dut dau mAt quå. tieu. Kiki ten to, thåo kinh dem cAt. Clin 2 lAy tay luc låc eai rang li m~

IAng Van 87


I ()

Chu Trung Thu

A N B A N H D E O O N C­ A Y D A A. N Y M A A \ D H A 1'1 C1 1'.1

er

N H A \J N G H E. E N ri N O i L A O T N C H V C. U O I O - L O )l- O IV\ j\I\ A N G­ N O A

D

O N 6"

Iqm, cU'&i nhU' m~u: - Nha si gÅu .. . cåi nhtS rAng dom ' quå å! Kiki nhun vai hai ba cåi li~n ti~p, tinh bO': - NhtS rAng dom, kh6ng tinh ti~n.

ROi r\lt re hoi: - Clin dåm ~ chj nhtS 14n nua kh6ng? Cun 2 le IU'å'i, båt chU'6c giQng ngU'&i 16n: - Ml)t 14n du ton t6i giå. TlSi d6 våo giU'&ng ngu, Clin 2 mln 'mo s& nån måi cåi rAng be ti. Clin 2 nghi thåm, hay n6 con...

thU'O'ng mlnh, khflng nå' bo mlnh di? V~y må, giua d~m thtl-c giÅc, Clin 2 cåm thÅY cOm cl)m trong mi~ng, lua ra thl thÅY cåi rAng ctla r\lng hOi nåo khflng hay. Nh6 I&i m~ k~, rAng tr~n thi nem I~n n6c nhå cho meo tha, rAng dU'6i thl quAng våo gåm giU'&ng cho chul)t g~m, c1~ rAng mau mQc, Cun 2 xo dep, khoåc ' åo di ra ctla. Dåu 6c ngåi ngu bOng b~nh nhU' ngU'&i ml)ng du. NhU'ng ctla <1å khoå kln. Cun 2 cåm chi~c rAng tro Il;\i giU'&ng nAm, nghi ngqi lan man. Chc;t Cun cåm thÅy hOn ' lang lang vu VO', nhU' vua dånh mÅt ml)t cåi gi khOng rl>. •

,

E­ N K E. O O-

A

CHU CUOI CÅVOA N()ILAO AN H';'N ONG TRANG HANG NGA H';'U NGHt

u

A

N G M

N

o:

BANH NUåNG BANH DEO DtN LiiNG OtN KtO QUAN

c600 VltT NAM X()M MÅNG

TI~N

QuA!

Ngu&i bån hång: - Måy <1i~n toån nåy se låm gilip Ong 50 phån trAm c6ng vi~c. Khåch hång xoa tay khoåi chl: - 0, tlSt quå! V~y flng bån cho tfli hai cåi . LONG NHAN CVA

Be n6i v6i -

BE

m~:

M~ O'i, cho con 50 xu <1~ con

t~ng Ong C\l di m~! .' M~ xoa dlu be:

be cua m~ c6 long thU'O'ng ngU'&i, gioi quå! Må flng C\l <16 q. <1Au v~y con? - 01;\, flng C\l <1ang <1tl-ng bån kem g6c dU'&ng <16 m~!

- 0,

GlÅI-DAp CAU 06 CHt}

KV TRUåc:

o CH'O KY TRUåc (I)

I

- PhOn son t6 diln sO'n hO lAm cho to m(1t dan ba nuac Nom.

B

A

I

B

I

E

N

V s

O

N

G

rl1

I

N

U

IC

N IG

L

\':

V

U

A A

"N G

H

I

H

El

1

li.

M

B O

I

(C

O

Q

U

O

Lo;

A A

H

IGI

A

IW

O

~

I

E

N

H

E

I

~ ~ lA N

T

H

O

A

T

H

I

C

fl

I

Irr I

lAng Van 88

H

..

~

U

o

NGUOI NAo VI~C NAY

BE CUUI RUOI OllC, RUOI cAI Ttlng khoe v6i ba: - Ba O'i, con d~p dU'qc båy con 'ruOi, ba con dl!'c, bISn cåi cåi. - Sao con bi~t con nåo dl.J'c con nåo cåi? - 01;\, vi ba con d~u tr~n ly bia, con bISn con kia d~u tr~n tÅm ki~ng bån trang di~m ba I;\!

o

Hai ngU'&i thq dang låm vi~c trong cOng vi~n. H! ngu&i nåy dåo xong ml)t cåi I~ lå ngU'&i kia xuc dih IÅp ngay. Ml)t khåch bl) hånh thl1y 11;\, hoi: - Hai anh låm gl 11;\ vh? MQt ngU'&i giåi thlch: - TMng thU'&ng thi chung t6i c6 ba ngU'&i, nhU'ng hflm nay ngU'&i c6 ph~n sl!' d~t cåi cAy xulSng la bi b~nh phåi nghi nhå..!

o


,

·

xep al capone IV

TRUY'eN DAl

Tru&ng SO'n

Le Xuan Nhi

tuy m~t måy de låo nhung an b~n rÅt lieh Sl!', e6 th~ n6i lå 'quå sang trQng vo-i eåi ehu-e phong <1jnh thi~t h<.ti eua nhån vien båo hi~m. Nhung eåeh phl,lc sU-c ehua låm ong ehu ti~m thåe måe. Cåi låm ong ngån nhÅt lå sau eåi ve de låo, m~t mui n6 sao dU' tqn quå ehung. q.p måt nhin <1~n <1au lå ehi~u Iu-a ra tO-i <16. Hai bån tay n6 l<.ti to Io-n quå kh{) nhu xua nay ehi ehuyen ,dim bua cM khong phåi e§m b~t. Dng chu ti~m (fua ngu&i eua . hang båo hi~m <1i quan såt khåp nO'i. N61åy eu<Sn sl) ra e§in tay, vua xem xet vua ehåt vÅn, giQng eQe eån nhi~u khi mÅt d~y nhu dan (f§u <1u&ng x6 ehq. Mi~ng hoi tO-i <1au tay ngoay lia Ija tO-i <16. Må n6 toån hoi nhU'ng eau rÅt <1Qe khi~n ong ehu . hai quå, nhi~u khi phåi gQi thång phl,l tå O'Sannon våo trå I&i th~.

Dng hai quå nen khOng ~ y mQt lå eåi bån tay e§m but kia eu­ ngoåy mai vao mQt ehl) må khOng h~ thÅy n6 I~t sang trang mO-i, th~m ehi xu6ng hång eling khopg. G§n <1~n t6i, eUQe phong vÅn quan trQng vå kinh hoång mO-i ehÅm Mt. Thång cha båo hi~m <1Qi mli <1i v~ sau khi sua mQt ti~ng eQe l<Se "Ngåy mai toi tro. Il.li", eMng them hU-a h~n må cling ehång them båt tay mQt eåi eho <1ung phep lieh <1i~u

(ti~p

theol

Sång horn sau, ong ehu ti~m hoa ra (fu-ng nhin tåe phltm mO-i thåy phl,le thång nåo ra tay må hay quå, (f~p quå! Dung nhu I&i O'Sannon n6i, eU-a ti~m ehi ehåy vua (fu (f~ hång båo hi~m phåi b6i thu&ng mQt tram phh tram,nhung eling kh6ng chåy quå ~ phåi ehi phi sU-a ehU'a n~ng. Dng ehu om O'Sannon nhåe b6ng I~n r6i hon (f~n ehl,lt mQt phåt våo m~t. D~g mung quå cren (fQ khong hoi xem n6 muon mlnh thudng eho n6 eåi gi... Chi~u horn (f6 e6 mQt ngu&i cren ti~m, (fua giÅY gio-i thi~u lå nMn vi~n hång båo hi~m, m~t måy rih xåe låo, trjeh thuqng thong båo eho mQi ngu&i bi~t lå n6 cren (f~ ki~m tra. yua ... (fot nhå xong, nghe n6i cren hai ehU' båo hi~m lå ong ehu vua lo vua mung, quynh len, ni~m nO. bÅt tay. Dot eå ti~m ehi eh&

mong e6 giay phut quan trQng nåy nen ong quen khuÅY mÅt mQt ehuy~n quan trQng khåe lå ti~m mo-i·ehåy toi hOrn qua, ai thong båo hay mai må n6 tO-i? Theo thu tl,le, sau khi khl) cM (fbi ti~n b6i thu&ng thl nhan vien båo hi~m mO-i <1~n <1~ <1i~u tra. Rieng ong thl ong bi~t ro, ong khong mai n6 cren so-m nhu v~y. Nhung ehång sao, nhu mQi · ngu&i ... "(fot ti~m eua minh" khåe tren eoi <1&i nåy, e6 ai nhin thÅy . nhan vien bao hi~m må khong co rum ngu&i l<.ti vå khong h~ dåm thåe måe, ehi eh& n6 hoi eau nåo lå trå I&i eau <16. Yua trå I&i vua nO. mQt nl,l eu&i råt <1~p, ehi sq låm ph~t y n6, n6 ph~t eho mQt ehU' b~y b<.t nåo <16 thl bo m~: TQi <1ot .nhå nhi~u khi qua m~t eanh såt c!uqe nhung khong qua n6i nhU'ng thång thltm <1jnh thi~t h<.ti eua måy hång båo hi~m. Må cåi thång hang båo hi~m nay

Sl!.

D6t nhå I§n <1§u tien trong<1&i nen khi ong ehu ti~m hoa thÅy thång <1i~u tra eua hang båo hi~m hung dU' vå khOn lanh nhu v~y thl <1am ra hoång sq. Thång båo hi~m vua cut, ong li~n gQi O'Sannon våo hoi y ki~n. Thång quån ly nhin ong ehu låe <1liu, m~t tinh bO' ehång e6 ve gi lo

sq: - .Nhan vien båo hi~m mat miii thång nåo eling kh6 thuO'ng nhu vh. Ngh~ eua chung n6 må. Låm ngh~ <16 må hi~n quå thi ngu&i dan thu&ng mu6n ph6ng <1l.li giå eå thi~t h~i eua mlnh len, ong ehu <1ung lo. - Nhung tao thåy thång nåy hoi nhi~u eau ky quå, khong bi~t n6 e6 nghi mlnh <16t ti~m hay kh6ng?

lAng Van 89


O'Bannon cuai: - Ong con ngay thO' lÅm. Nghi thi bao gia n6 chå nghi. Duai c~p måt chuy~n m6n da cMng n6, ai ding c1ång nghi cå. Nguai ch!t c1! nAm trong I~ r<5i må n6 con båt thAn nhån c1åo I~n ~ n6 IltYdÅu tay r<5i mai chju trå tien thl chuy~n gi n6 kh6ng dåm låm! Ong chu ti~m hoa nghe tai c16 thi tåi m~t I~i, !p ung hoi: - N!u.. n!u.. n6 bi!t mlnh c1lSt ti~m ~ låy tien thi n6 5~ låm gi mlnh? O'Bannon nhin 6ng chu, mim cuai bi m~t: - DlSt ti~m ~ I!y tien båo hi~m lå m~t chuy~n xua nhu tråi c1Åt. Dung ra, c16 lå tQi ån cuap. T~i ån cuap lå tQi å til. Hlnh nhu c6 th~m tQi c1{St nhå nua. T6i bi!t mQt thAng chu ti~m bånh I!nh 10 nåm til chi vi c1lSt ti~m n6. - Ti~m bånh n6 lan hay nho? O'Bannon l/;li b~t cuai vi 54' nga ngitn cua ong chu mlnh: - Nho th6i, c6 m~t nua ti~m hoa nåy. M<5 h6i ong chu ti~m hoa c1A toåt ra c1Ay trån. Trai 1;\, ti~m bånh nho ti teo må IAnh muai culSn .Ijeh, ti~m hoa nåy lan gÅP hai thi ehåe phåi 20 eulSn. Oi sao mlnh dl;\i c1!n th! ~ bay gia phåi h6i h~n. GiQng 6ng run run, ngh~n ngåo nhu sÅp kh6e: - O'Bannon, tao con tre tu6i låm, con vq con å nhå, tao kh6ng mu6n ng<5i til b6c mQt Iln hai eh~c cu6n Ijch ... O'Bannon c1~t tay I~n vai,ong chu c1ång thuO'ng: - Sao må 6ng cu hay lo lång nhung chuy~n va v«n! Lo sq n6 låm mlnh s6ng mÅt vui c1i. BAy gia t6i khuy~n 6ng n~n ve nhå ngu mQt gi!c cho ngon, sång mai ra c1Ay nh4,n tien båo hi~m. T6i båo c1åm vai 6ng lå s~ kMng e6 chuy~n gi xåy ra h!t. R~i n6 c1ung len ti~n ong ehu ra cua. . Nhung ong chu' ti~m hoa khong dåm tin lai båo c1åm eua thAng quån ly nua. Lå dan låm ån buon bån, ong thich cåi gi chÅc chån, c6 giao keo c1ång hoång. Må LOng Van 90

nghi cho cilng, n6 c6 chuy~n gi phåi lo c1au! Nguai å til lå mlnh ehu c1au phåi lå n6. Ong cAm rna må tay ct!­ run I~n bln b4t, chan buac kMng n6i: - Nhung c4u nghi coi, n!u minh kMng qua m~t c1uqc n6 thi låm sao? O'Bannon ~ y Iln c1Au ti~n k~ tli khi buete chAn våo c1åy .låm c6ng, n6 c1uqe 6ng chu gQi bAng "c~u" .• MQt ti!ng "cO-u" blnh thuong nhung khi!n O'Bannon cåm thÅY khoan khoåi håi long. N6 g~t c1lu CtrO'ng quy!t: - T6i båo c1åm lå mlnh qua m~t c1uqc n6. - Nhung t6i hoi e~u, ~u kh6ng c1uqc thl sa o? Nårit c1uqe n~i long 6ng ehu trong tay, O'Bannon låm bQ nhiu måy suy nghi mQt eMt r~i n6i: - N!u 6ng lo lång quå nhu vh thl t6i vAn con m~t k! khåc, e6 th~ giåi quy!t n~i lo gan rUQt cua 6ng ... Nhung th6i, bo qua c1i, chAng c6 gl c1Au! Ong lo xa quå, må Il;\i lo nhung ehuy~n va v«n. T6i c10an quy!t vai 6ng lå s! kh6ng c6 chuy~n gi xåy ra h!t må. Vu-a nghe n6 n6i c6 mQt k! khåe thi 6ng ehu ti~m hoa mu-ng quynh len nhu nguai ch!t c1ulSi va c1uqc tÅrn phao. Ong han hå båm eung It(y ngay: - å til 20 nåm c1au phåi ehuy~n lo va v4n. CO-u n6i k! khåc cua cO-u cho t6i nghe thu c1i, t6i nån ni må... O'Bannon c1ung yen kMng them må mi~ng. Ong ehu ti~m l/;li nån ni nua, giQng nghe nhu giQng eua nhung nguai til såp sua nh4n bån ån 20 nåm nån ni 6ng quan toå. D!n mÅy Iln nhu vh, O'Bannon mai nhun vai, båc hai cåi gh! cho hai nguai ng<5i r<5i n6i: - T6i c1A bio lå khong e6 gl h!t må 6ng eu lo quå nhu v4Y thl t6i ding phåi giup 6ng, nhung 6ng phåi låm lien tiSi nay thi mai kjp. Ong chu ti~m thå phåo nh~ nh5m: . - Mlnh phåi nhu th! nåo? O'Bannon nu6t nuac mi!ng r~i mai dn eln giång giåi:

- Nåy nhe, nguai ta c16t ti~m chi vi muiSn IÅY tien båo hi~m, e6 c1ung kh6ng? - Dung. - N!u ti~m hoa nåy kh6ng phåi cua ong thl 6ng e6 c16t khong? - KMng. - D4'a theo nhung ly le c16, n!u mlnh giåi quy!t vÅn c1e nhu th! nåy thl chAng c6 thAng nåo k!t t~i 6ng c1iSt ti~m c1uqc. Nåy nhe, n!u 6ng låm git(y bån quåch cåi ti~m nåy cho t6i thl thAng nåo k!t tQi ong 46t nhå c1uqc? - Nhung ti~m c1! ehAy r~i, låm sao bån? - T6i hi~u. T6i n6i bAn lå bAn trtrac khi n6 chåy kia. Khoång ehu-ng m~t tuln lå c1u. - Minh c6 th~ låm c1uqc sa o? - T6i c6 quen mQt thAng lu~t su rt(t gioi. Nguai ch!t eå nåm må n6 con d4'ng xåe nguai ta d~y c1uqc ~ ky våo giÅY thl chuy~n ky giÅy bån ti~m truac hay sau m~t tuln I~ ehång e6 nghia ly gl vai n6. Ong ehU ti~m gi~m m/;lnh chAn xu6ng nen nhå. 20 nåm til b~ng ehiSc mQe cAnh bi!n mÅt tieu. DO'n giån nhu v.y må tu- sång c1!n gia sao kh6ng nghi ra, thAng be nåy c1ung lå thien tåi. Trut c1uqe gånh n~ng... 20 nåm ra khoi · c1lu 6c, giQng 6ng ehu ti~m trå nen Mn hå: - Nhung låm v4Y n6 båt måy c1i å til thl c6 ich ·gl? O'Bannon låc c1lu: - Nguai mua båo hi~m lå 6ng chu c1au phåi t6i. Låm sao n6 k!t t~i t6i c1uqe? - Thl ra th!. Vb lå hai c1ua mlnh, ehång ai mt(t gi eå. O'Bannon IQ-i IÅc c1lu: - Nhung 6ng phåi bo xli' c1i eh~ khåc låm ån. - Sao vh? - Kh6ng bo 4i cho khuat m~t, lue mÅy thAng ehu nq c1!n c1Ay c10i tien thi 6ng IÅY gl må trå cho ehung . n6? Ong chu ti~m ng~i ngitn ngO' mQt lue r~i mai g~t c1Au: - O' nhi, tao quen mt(t eåi chuy~n nq nån. C~u th4t lå mQt... thi~n tåi. Nhung chång sao cå, t6i c1i


dåu cling duqe, chl mong thoAt .Ong ehu tåt måy xe, binh tinh hoi khoi eånh tu tQi lå duqe r6i. nguqc l~i: O'Bannon dung d~y vll vai 6ng - Thitm vlln v~ ehuy~n gi? ehu minh, dånh them mQt c:1on eån - Chung t6i co bAng chung la nåo eh6t: 6ng c:15t ti~m ~ lAy ti~n båo hi~m. - Nhung må 6ng c:1ung lo t&i Ong ehu ti~m hoa nghe v~y tbi ehuy~n c:16, t6i n6i lå noi ehO'i v~y . eang cåm thlly ph\le thång. quån ly th6i. ehÅe kh6ng sao c:1åu! Dng cu vA ngay eL. minh nua. N~u mlnh v~ nhå ngu ky c:1i! kh6ng quy~t li~t sang ten thi gia Nghe t&i c:16 la 6ng ehu ti~m hoa ~åy ehåc c:1å xQ khåm rdi. Th~t la hu dung b~t dh nhu eAi lo xo. nåm hdn! - Thhy co bAng chung gi, thhy eh~t hai vai thång quån ly tre tu6i: k~ toi nghe thu- eoi! - Kh6ng, t6i mu5n e~u giup c:1& Th§y c:1Qi ehua kjp noi thl thång t6i lam li~n vi~e c:16 ngay t5i nay. båo hi~m c:1ung ben c~nh c:1å I~ C~u c:1å 1& giup t6i... c:15t ti~m. e~u phåi giup t6i ehuy~n nay. mi~ng d& lai: - T6i s5ng trong ngh~ nay tren Nhin dAng c:1i~u 6ng ehu ti~m, O'Bannon bi~t lå k~ tu nay, eU-a hai muO'i nåm, toi eo thua kinh ti~m hoa nåy I~i trO- v~ nåm trong nghi~m, ehl e§n dom ml)t ong lå t6i tay minh. N6 nhAt quy~t se 6m eAi bi~t 6ng... c:16t ti~m li~n. Mai 6ngeu v~ ty rdi mlnh se n6i ehuy~n. ti~m nay ~n eh~t . O'Bannon lam bQ suy nghi mQt Ong ehu ti~m hoa rut ehia khoå xe d.ut vao tui, binh thån mO- eU-a lue rdi g~t c:1hu: - Ongdå quy~t djnh nhu vh thi bu&c xu5ng: minh phåi di li~n may ra mai kjp. . - Xin lai, mlly 6ng tranh c:1uang Nhifng chuy~n 6ng ehu ti~m hoa cho t6i c:1i va xin m1{y 6ng eoi I~i lo sq khong v& vltn nhu O'Bannon caeh thue lam viee. Cåi ti~m hoa n6i må e6 th~t. Sång h6m sau, vua nay I<h6ng phåi eua t6i, t6i mu&n thång xe tnr&e ti~m, ehua kjp bu&e nguai c:15t lam gl? xu6ng ong ehu c:1å thAy thAng nhån D~ m~e thhy c:1Qi eånh såt vå vien båo hi~m ngåy horn qua vå mQt thång båo hi~m dung nhin nhau thhy dQi eånh sAt ml)e sÅe ph\le chung hu-ng, ong ehu ti~m hoa lung dung lu lil hai c:15ng tnr&e eU-a ti~m. thung bu&e t&i rut chia kh6a mO­ Ong ehu ti~m eåm ph\lc Sl!' giåi eU-a ti~m. Co ti~ng hoi vQng thea: quy~t nh~m I~ eua minh. Di, n~u - Ti~m khong phåi eua 6ng, v~y h6m qua kh6ng sang c:1uqe eai ti~m 6ng t&i c:1åy låm gl? cho thAng O'Bannon lhi gia nay . GiQng 6ng ehu ti~m khinh khinh: khong bi~t minh se kh5n kh6 nhu - T&i IAy c:1d c:1uqc khong? th~ nao! Gå nhån vien båo hi~m ch~y ThAng båo hi~m eung thång eånh theo, chia ra mQt tO- giay: sat l\! qua, c:1ung lå ' dån ehuyen - Toi xin Illi ,!li låm phi~n va nghi~p. Ong ehu ehua kjp noi duqe nghi oan eho 6ng. Ten 6ng lå nguai mQt eAu ehAo hoi thi eMng no c:1å c:1ung ten mua båo hi~m nåy nen t6i c:1ung såt ngay ben h6ng xe. Di hi~u lhm. N~u ong c:1å bån ti~m thi c:1ung lanh l~ nhu vh thi c:1ung la xin 6ng ky vao ta giay gium t6i. ehung n6 di båt nguai chu dåu phåi Ong ehu ti~m hoa quay lui, hoi: di mua hoa! Thhy eånh sat c:1ua eåy - Gillygi v~y? dui eui ehl vao m~t 6ng ehu, hat - Gilly xae nh~n chung ta kh6ng c:1hu. eAt giQng: co nq nhn gi nhau cL. - Dng, 6ng thea toi v~ ty eånh Dng ehu ti~m thn ng§n suy nghi sat Chicago. Chung toi mu5n thitm mQt lue rdi cui ngu ai ky vao tO­ vlln 6ng. giay. Cå mQt cO' nghi~p tan thanh Nhu mQi nguo-i cong dån v6 tQi måy kh6i chua thAy ti~e, ti~e gi mQt khåe dang s6ng tren dåt Hoa ky, eåi ehu ky ma kh6ng kY... 6ng chång co ly do gi d~ sq eånh sat. Lue ngitng len, nhin m~t th§y dQi

tha mua hfl

1. mua h(l em v~ Hud mua h(l em theo chiJng thO' toi bu(Jn tu- do ddn giO-. em bidt khOng?

1. thimg tam phuQ'ng tim hoa Iruo-ng v3n ddy stic do kl Iu- budi gi~c v~ ao trting khong con nua.

3. biln. giD va song xo dem h(l vui thOn xac minh yeu nhau chång ngO­ rO-i xa nhau khOng lidc em nhu mQt gidc mO' trong ta cUQc dO-i thl!c.

nguyln van ngQc eånh sat, 6ngehu ti~m hoa mai ehqt khåm phå ra mQt c:1i~u lå th§y c:1Qi riay ... an cai gi rna trong hung du qua! Hung du y nhu cåi thång båo hi~m · vh! Hai thång m~t may nhu v~y c:1i v&i nhau th~t la xung. Ky xong giAy, 6ng ehu cil cua O'Bannon vao trong .ti~m mQt luc rdi lung thung bu&e ra, khoan thai lea len xe rd may eh~y c:1i. T5i ngay hOrn c:1o,sau khi 6ng ehu ti~m hoa då cho- vq con khån g6i c:1i khoi thanh ph5 r6i, trong nlQt quån nrqu, O'Bannon ngdi nhåm nhi la~de v&i ba thång anh ehj. N~u ai d~ y, se nMn ra m~t eua ba d.ua ehung n6. Thång ngdi goe ban "~p trai nhat vå ån n6i thanh Ijeh nhåt c:1ung la "nguai ban hoa lien lI,1e c:1ia Hoa kY", k~ c:161a khuon m~t s§n sul

LOng Viin 91 .


eua "thång båo hi~m" va b~n e~nh O'Bannon la "th§y eånh såt". O'Bannon c1~ ba dp c10 -la I~n hån, IÅY khån ehe I~i: -' COng eua ehung may c16, taD ~m kY r6i, m~i Ma tho tay U'y c1i. Mc}t lue sau, O'Bannon nång ly n6i voi tÅt eå: - UlSng c1i tvi may. Xem ra. a tren c1o-i nay mulSn lua thien h~ eling khOng kh6 låm phåi khOng? Thång b4n åo vet sang trQng len ti~ng:

- Khong, n~u minh bi~t ehung n6 mulSn eåi gl. Trua ngay horn sau. O'Bannon c1ang lui eui dQn d~p trong ti~m thl e6 mc}t ehi~e xe thAng truoe etla ti~m. Nguo-i låi xe buoe vao, tay xåeh mc')t eåi e~e-tåp. ngå mli ehao O'Bannon r6i hoi: - Xin I~i. tOi la nhAn vien båo hi~m eua hang.... eho tOi c1uqe n6i ehuy~n voi Ong ehu. O'Bannon ~ eåy eQ san len hån, xoa hai tay vao nhau: - M&i vao. mai vao. TOi lA chu nhAn c1åy. Gom. cM Ong mAi... Chi hai tuAn I~ sau, ti~m hoa

khuc xa nguai cho du em då phl,l linh la la vHn yeu em ,/Mm Ihidl dui chUng la du då cach xa /Ong chung la chua lu-ng dO{ln IUyfl oi vui lam sao nhl1ng ngay xua Hud do, va sang HuO'ng It)ng IHy sang An CIfU trong vdt ngay mua va dl,lC ngilu nhl1ng ngay ndng d~y la thea cac con bO'i Iren sang Vi D{l dfP nhu IhO' Han M~c Tz} ng{Jc nga vucm ai xanh menh mang lilng ai hat tren bu bln Ngl{ chiiu vi nhut)m lim dåy lhanh xua den chai hilJ MI lang sang vdng chuang chua Thieng MI,I • nhf nhang dua

mui cd Hul di vao im I~ng

lAng Viin 92

c1uqe stla sang va san ph~t I~i coi con s~eh s~ va c1~p han ngay xua nCfa. Ti~m bAy gi& e6 toi bISn co t6c vang xinh c1~p ti~p khåeh. Tit tren caD la mc')t U'm bång hi~u moi tinh ke san c14m net: "Ti~m hoa O'Bannon. bån va eung eÅp c1u lo~i hoa eho mQi trU'&ng hqp". NgllY truoc ctla ti~m. duoi tAm bi!n vuong ~e chll "Ma etla 7 ngAy mc}t tu§n", con e6 mc')t tÅrn bi~n khåe nho han, vi~t hang ehll "Chu nhAn moi. Cåeehu nq eli xin mi~n vao. Cåm an".

• • •

Cuc}e c1&i thu&ng e6 nhllng khuc ky I~ rna khOng ai e6 th@ ngO­ truoe. Tu giA via he ~ slSng bAng nghe bån hoa. tuang rång s~ an ph6.n lam mc')t anh bån hoa tAm thu&ng sulSt c1&i. O'Bannon khOng baD giO- ngO- c1uqe rång chlnh eåi ti~m hoa nåy s! rna c1uo-ng dAn n6 ~n mc')t th~ gioi moi: Th~ gioi eua tc')i åe, slSng ngoAi vong phåp lu4t ... Chång baD IAu sau khi "mua"l~i ti~m hoa, voi tai kinh doanh e6 sAn trong huy~t quån tU ... mÅY ngan r~

nha l{li di em, nhl1ng bai ca nhl1ng chiiu nh{lc lung bung nao nhifl nhl1ng dem Ihanh la d{Jc IhO' la IhO' d{lo, IhO' linh va IhO' ,rid,. dui la då dfP nhu ca daa l{li IMm dUQ'm nhifm milu IhiJn Iho{li la då yeu va s6ng cho nhau cho 100 d9ng va linh nhan IO{li. riJi cac con la se lan len se nhå l{li nhl1ng ngay vui Ihua be se s6ng l{li nhl1ng ngay IhOng Ihiln tien va se hi/u, se IhuO'ng linh b6 mf·

le hiiu m1:lc • "Thitng Mv" vi~t c6 "g" thea

y tåc gi!.

nåm, cQng them mo ki~n thli'e hQe c1uqe nO'i c1§u c1u&ng x6 ehq su1St mÅy nåm qua, O'Bannon c1A c1ua ti~m hoa mlnh tu mc}t ti~m hoa bån le c1~n mc}t ti~m hoa nlSi ti~ng a Chicago. Hoa cua O'Bannon bAy gi& e6 ti~ng ~n c1c}. ngu&i ta c1ua voi nhau rAng. n~u ngu&i ch~t ve ben kia th~ gioi må c§m tren tay mc')t vong hoa phung c1i~u eua ti~m O'Bannon thl thånh Phe-ro moi mau I~ rna etla thien c1ang. Trai thanh gåi lieh. eåe hc')i he c1lnh c1åm cling ehi thleh t~ng nhau hay trang hoang bAng hoa eua O·Bannon... Trong vong khOng toi hai nåm. O'Bannon ehång nhllng IÅy I~i phong c1c} eua dong hQ rna xem ehung con e6 ve vuqt Ong bIS mc')t . quAng rit xa. Trong nha tho- Do Thåi bAy gi&. ehång con ai dåm nhln miy m~ con O'Bannon bAng c~p måt khinh thu&ng nila. Nho I,i cåi on c1A c1uqe nha tho- giup c1it vao nhllng ngay han vi, O'Bannon ky ngln phi~u rÅt m~nh tay trong nhung euc')e quyen g6p. Va e6 Ong c1Q.o truang hay cha XII nha th& nao IQ.i c6 th~ I~nh nhQ.t c1uqc voi nhllng con chien bi~t ky ngln phi~u c1~p nhu v4y? Cho nen. thinh thoång, O'Bannon c1uqc Ong c1Q.o truang IOi ra khåi c1åm c10ng giåo hllu. cho c1ung tren b\lc caD ~ "tuyen duong cOng trQ.ng". Cåi man tuyen duong nay, di nhien, luOn luan bAt c1iu bAng ti@u stl cua bIS Charlie O'Bannon Senior. Un nao cling v4Y, h~ m~ O'Bannon nghe nhAc ~n ten ch6ng thl nU'oc mAt hl-i chåy ra c1§m c1la. Rieng c4u cå thl mAt råo hoånh. m6t tinh bo. chång them thay c1lSi rna cling ehång them lam ra ve bu6n bu6n mc')t ehut cho phåi c1Q.o låm con. ~hieu ngu&i thÅY v6.y thl tuang rAng thAng be dy ån nenlåm ra nen c1A quen mÅt glSc gåc tlS tOng, quen mÅt eOng an bIS m~. Nhung slf th4t khOng phåi v4Y. Chi c6 mlnh O'Bannon bi~t O'Bannon thOi. N6 khOng phåi lå mc')t thÅng kem tri nM. Chuy~n bIS bi lua, bi cuop gi4t h~t cå gia tai. bi xe Itla nghi~n c1ut hai bån tay, va culSi eung bi b6p clS


eh~t tuO'i trong nha thuO'ng lam sao n6 quen eho c:fuqe? Chång qua la n6 kh6n ngoan, bi~t luqng sue minh va kh6ng phåi la mQt ke s6ng b~ ngoai. N6 nM Il,li eåi bu6i ehi~u

a

kinh hoang ngay nao Nuu Uae. N~u n6 khOng lam ra ve ngu .c:flin thi thång tai phi~t Abbrey c:fa eho n6 c:fi theo b6 lu6n rlli! C6 thång con nao nhin xae b6 bi b6p e6 eh~t ma lanh tri xåe c:finh rAng b6 bi b~nh eh~t c:f~ qua m~t ke thu? N6 c:fa kh6n ngoan nhu v~y thi hln,h ånh lao Abbrey nhllt c:finh phåi con nåm sau trong tam khåm n6. HO'nnua, O'Bannon la mQt nguai th4'e t~. N6 quan ni~m rång ehuy~n kh6e thuO'ng la ehuy~n d~ dang, ,ai lam dIng c:fuqe, ehi e6 hanh c:fQng mai kh6. Va O'Bannon la 10l,li nguai thleh hAnh c:fQng. Tra thAnh 6ngehu nha giAu rlli, theo c:fung thu t\le Do Thai, O'Bannon båt mQt e6 vq Do Thai, lam I~ euai sang trQng khang thua e~u e6ng tu nAo eua cQng c:fllng Do Thåi th&i c:f6. LAm ån thu~n bullm xu6i gi6 nhu vh c:fuqe vai nåm thi vao mQt ngay, sat ngay ti~m hoa eua O'Bannon bang dung mQe lu lu them mQt... ti~m hoa khåe. LI,l mQt c:fi~u lå ti~m hoa nAy gilSng ti~m O'Bannon nhu in. GilSng tu eåeh trang tri, eåeh lam ån, eåeh quång eao.. . Cåi tro bu6n bån thuang v~y, h~ tMy e6 ån la thien hl,l nhAo vao. O'Bannon c:fang ehai vai ehua bi~t phån ung th~ nao thl n6 båt c:fliu c:fuqe n~m ng6n c:fon el,lnh tranh thuO'ng mi,li m!n. Chi trong vong mQt tulin I~ sau khi eåi ti~m kh6n ki~p kia mQe len thl giå hoa bån ra c:fQt ngQt t\lt xu6ng mQt eaeh c:fång ngi,li. MQt vong hoa phung c:fi~u c1ang tu 2 c:fllng bang hi,l xulSng I c1ång 75 xu, rai ehi con I c:fang 50 . xu. Trong khi c:f6, gia eae vong hoa eii eua nhA c:fon bån li,li li,li tång len theo ti I~ nguqe. Dang tu 15 xu mQt vong bang vQt len 20 xu, rai 25 xu va eu6i eung lA 30 xu. Vai eåi giå c:f6 ma mua v~, muan nhan e6ng trang hoAng li,li ~ ban ra vai giå I c.1ang 50 xu thl ehi c.1u ti~n s<Sng lai rai ehu

I

n~u c.1ång sau lung n6 kh6nge6 bQn kh6ng th~ lam giau c.1uqe. , Mafia elim . sung ~m trq. Thinh Chuy~n nay eiing d~ hi~u theo thoång, n6 con dåt mlly thång, lu~t eung eliu eua thuO'ng tmang Mafia nay ve ti~m t6 ehue ån nh~u cho nen O'Bannon c1anh phåi bllm ~ dån m~t O'Bannon. O'Bannon b\lng hi,l gia hang ban va mua hAng chång phåi lA hi,lng eh~t nhåt nhung vao vai gia cao. Nhung cåi lAm n6 nghi ehua phåi Ilue gay hÅn. O'Bannon ngan nhllt la du mua Chi~n tranh ehi lA giåi phåp eu6i vong hoa eu vai gia eao nhu v~y ma eung. Hay eu (fem thi~n ehi ra trlnh nhieu khi eiing e6 hang ~ mua. bay eåi c1a, ehung n6 khong ehiu thi H6m nao eh~m ehan mQt ehut thi bi trO-· ve ehugn bi ehi~n tranh eung thien hi,l mua si,lch lien. ehua muQn . Chuy~n lam an c:fuO'ng tr6i ehåy Th~ lå vao mQt bu~i ehieu, nhan

bllng tra nen nhu v~y thi måu... Do lue trai mua tuy~t phÅp phai,

Thai trong nguai O'Bannon phåi O'Bannon khoåe åo banh-t6 sang

s6i len sung s\le. Su(St mlly ngay, ti~m hAng x6tn n6i ehuy~n hqp tåe.

O'Bannon c1ung nglli kh6ng yen, Uo ehu ti~m hoa m~p ph~, n6i

tim eåeh c16i ph6 vai tlnh th~ mai. ti~ng My giQng trQ tr~, xung ten la

Trong hoan cånh nhu v~y, di nhien tu tuang eua O'Bannon phåi , Segaro an elin båt tay c1lSi thu tre tu6i.. Uo nua khen nua m6e lo båo huang ve eai ti~m hoa eh~t dieh vua O'Bannon tre tu6i mA lAm an gioi ma ngay ben hang minh. Hoa ky la quå, th~t (fung la tai ngh~ eua dan... (filt t4' do thuO'ng mi,li, nhung Do Thåi. thuO'ng mi,li eåi ki~u ma ngay mQt Chua kip ma mi~ng n6i gi mA hai

ti~m hoa sat ngay ti~m eua minh va h~ tai c.1li nghe nhang lai xo xien

pha giå hang nhu v~y, tuy hqp phap nhu v~y thi O'Bannon hlim trong

th4'e (flly nhung eoi khOng (fuqe b\lng låm nhung vAn eån rang ehiu

ehut nao eå. O'Bannon vo (fliu suy nhin.'

nghi. Tinh tri,lng nåy kh6ng th~ keo Khoi elin chao hoi hay lIua c1gy

dai (fuqe. Hai thång (fanh nhau ~ b6ng gi6 xa x6i lAm gl eho mÅt thl

thien hi,l huang Iqi rai eå hai (feu se gia, O'Bannon c.1i thång vao vÅn c1~:

eh~t. Lå tay bu6n ehuyen nghi~p, - Ong bi,ln Segaro nghi eoi, tl,li

n6 kh6ng li,l gi ehl\y~n nAy. lAm sao ma minh phåi phå giå nhau

Sau mlly ngay suY ' nghi, lam gi kia? Ong c.1~n sau nhung t6i

Q'Bannon quy~t (finh hi,l minh eoi 6ng nhu bi,ln lAm an. DÅt nay lå

truae, c1i g~p 6ng ehu ti~m hoa hang x6m ~ n6i ehuy~n hqp tåe, (fe Hoa ky må, ai mu6n bu6n ban gi thi

nghi hai ben eung ehÅm dut mån bu6n, kh6ng ai e6 quy~n ngån eån

phå giå. Mi~ng bånh ehia (f6i vAn ai. Tuy nhien, ehung ta hay ngai l\li

con c:fu no eho hai nguai må, gi~t ~ båo v~ quy~n Iqi eua ehung ta,

nhau lam gl ~ lAm Iqi eho bQn nhu-ng nguai mua va bån hoa. Ong

khåeh hang? Th~t ra O'Bannon hl,l bi~t ngAy 6ng ehua mO- ti~m, ba eåi

minh xu6ng c.1i nan ni thien hi,l vong hoa må ehung n6 c.1em vÅt c1i

ehång phåi vi n6 hien IAnh hay tu t~ kh6ng ai nh~t, t6i trå eho ehung n6

gi. Cåi sQ (fliy muu m6 quy quy~t ehi e6 15 Jj:.U mQt eåi lå ehung n6

eua n6 lia nghi ~n nhung giåi phåp mung låm rai, ti,li sao mlnh Il,li mua

quy~t li~t hO'n, nhu eho thAng ehu eao giå (f~ gi~t nhau vå låm giau eho

ti~m hoa eh6 (fe kia lIi mo t6m, hay ehung n6? .

eho nguai vao phå hoa eua n6 vao Segaro p~p p~p eåi 6ng t~u, g~t mQt (fem t6i trai. v. v .. Tll t eå nh ung ' gu ra ehi~u c1ang y, giQng trQ tr~:

ehuy~n (f6 (feu kh6ng th~ d\lng - V~y tht minh phåi lam gl?

lIuqe bO-i vi mQt eai k~tnho: /- q~ låm, mlnh hqp tåe. Tu nay

O'Bannon bi~t c.16i thu bu6n hoa ve sau, minh ehia d6i so vong hoa

eua minh lA mQt thång Y. Va kh6ng eii trong nhå (fon ra, 6ng Illy mQt

e6 thång Y nåo dåm khO'i khO'i ma nua vå t6i Illy mQt nua. Minh ehi

ti~m eåi ki~u eh~t nguai nhu v~y trå eho ehung n6 15 xu mQt vong

su

lAng Van 93

I


th6i. V~y lå cao giå rai. N~u chung khong chiu th! cu t1~ cho cMng n6 t1em quång h~t våo SQt råc. O'Bannon ngtrng ml)t luc, nu6t ti nuo-c mi~ng cau gia t1~ do phån ung cua Segaro rai ti~p t\1c: - N~u t\1i mlnh chju hqp tåc vo-i nhau, t6i nghi mlnh se s6ng t1uQ'c. Thj tmang hoa . c6 t1u cho hai ngu ai, chung ta khoi c!n tranh nhau lam chi. N6i xong, ,O'Bannon nhin Segaro cha cau trå lai. Nhung IAo m~p chua them trå lai vl)i, I~i c!m cåi 6ng t~u rut ra t1ut vao ra chiSu tu Ilj' ... O'Bannon thÅY vh la mu6n n<Si t1i~n I~n. Ti~n su cåi quan ~ -ta-la ch6 t1e khlSn n~n nay! Tao t1ang lam ån ngon lanh may nhåy vao phå t1åm, mO- ti~m såt ngay b~n nåch tao. Tao vi n~ nang chut... Mafia, t1A chua mu6n hoi tl)i may, con h~ mlnh sang t1:ly bån chuy~n hQ'p tåc vo-i may, tuo-ng may .th~ nåo te ra may bay tro trjch thuqng vo-i tao. BI) may tuo-ng h~ la ~ -ta-la thi mu6n lam gi thllam sa o? Du(Si ch6 cho- t1u(Si vao t1tro-ng cung, may khOng nhO- cau "6 a? ... Tuy t1!u 6c nghi v~y nhung O'Bannon vAn giu bl) m~t binh thån, n\1 cuoi nh~ nhang khong bao giO- tåt. MÅY nåm giang hO tr~n via he t1A d~y n6 cåch giu cho net m~t mlnh luc nåo ding tuO'i nhu hoa. O'Bannon quan ni~m rång chi c6 ke y~u t1u6i mO-i thuang bQc Il) Slj' n6ng gi~n. Nguai c6 bån IAnh phåi bi~t ghlm Slj' gi~n du trong tam hOn rOi mO-i tu tu cho n6 bl)c Il) qua hai bån tay vo-i... ml)t con ch6 hia. O'Bannon c6 tuO'i cuoi: - Ong thÅy y ki~n cua toi th~ nao? Minh c6 t1u thj tmang cho cå hai ma... Du blj'c minh låm nhung O'Bannon th6t ra nhung lai t16 m(lt cåch rÅt chAn th~t, tha thi~t. Cho ~n giay phut t16, n6 vAn con mu6n ml)t Slj' hqp tåc th~t tlnh. N6 chu tmcmg mcr ti~Jll hoa ~ låm giau, khl'lng phåi ~ ån thua vo-i ai cå. Hlnh nhu Segaro cling I1Qc t1uqc t1i!u nay trong ånh mAt O'Bannon.

Uo nhÅc cåi 6ng utu ra khoi mi~ng, mim cuai nh~ nhang: - Qua c6 m(lt y ki~n khåc, kh6ng bi~t chu em c6 chju nghe thu kh6ng? Ti~ng "qua" nghe trjch thuQ'ng, dc låo, ke cå cua nhung thång tlj' cho minh lå hO'n nguoi. O'Bannon båt t1!u thÅY thåi duO'ng minh gilj't gilj't: - Ong n6i t1i. - Mlnh c6 th~ lam v~y nhung qua thÅY ml)t cåi bånh må c6 tO-i hai nguoi ån thl chAc chång c6 ai no t1uqc. Qua t1~ nghj hay la em bån quåch ti~m hoa cho qua t1i, qua nhÅt t1jnh kh6ng t1~ em thi~t thoi ... N~u la m(lt nguai nåo khåc nghe nhu v~y thi chåc t1A Mng l~n bo t1i rai. G~p thång hung du hO'n thl n6 c6 th~ x6ng tO-i t6ng våo giua cåi m~t phi n(ln kia m(lt quå t1Åm thoi sO'n rai tO-i t1au thl tO-i. Nhung O'Bannon .nghe vh thl l~i ... mim ctrai. Do Thåi rna. Va, t~i sao mlnh I~i phåi n6ng gi~n kia? Ke ~u t1u6i mO-i n6ng gi~n, nguoi c6 bån lanh phåi ki!m ch~ t1uqc n6. Nhtrng chinh n\1 cuai cua thång ti~m hoa tre tu(Si I~i lam lao Segaro thÅY ran rqn. VAn vo-i n\1 cuoi tr~n m6i, O'Bannon nh~ nhang hoi nguqc I~i, giQng khOng he c6 ve tuc t6i hay bÅt mAn: - Ong n6i v~y nghe ding t1trQ'c. Ml)t nguai ån mQt minh ml)t cåi bånh bao gia ding no hO'n hai nguai. V~y thi, thay vi ong mua ti~m t6i, t6i t1~ nghj 6ng... bån ti~m ong I~i cho t6i t1i. Tai se mua ti~m cua ong, tai hua toi ding khOng t1~ ong phåi bj thi~t thoi t1au ... Lai n6i nh~ nhang, khOng cay t1ång, hån hQc ma låo Segaro c6 cåm giåc nhu vua bi thång loi nåy tåt vao m~t minh mQt cåi. Uo tuc mu6n t1i~n l~n, m~t t10 bU-ngo Uo gi~n quå ~n c:fQ cung hQng, khOng n6i c:fuQ'c ml)t lai. M(lt låt sau, IÅy l~i chut blnh tinh, IAo c:f~p tay xu6ng bån nghe c:f~n !m ml)t phåt, g!m I~n chåt chua: - Mua tao? Måy lå cåi con C. gl ma c:foi mua tao? Du m~ thång nhli

con Do Thåi gi~t Chua... tao khang mua may thl th6i, t~i sao may dåm t10i mua tao? Du m~ ai cho may h~n låo ~n v~y? ... K~ tu- khi lang thang khåp th~. gio-i g!n hai ngån nåm nay, nguoi Do Thåi c:fA bj lång m~ nhieu, nhung chua ai dåm lång m~ O'Bannon ngay tmo-c m~t n6 nhu vh. O'Bannon b~ng c6 ml)t quy~t c:f·jnh c:f~ giåi quy~t chuy~n c~nh tranh thuO'ng m~i nåy trong c:f!u. N6 nhln thång våo m~t cåi ... xåc ch~t con bi~t n6i t~n gQi Segaro, cÅt giQng nh~ nhang. VAn khong cay cu, khong bÅt mAn: - Thl mlnh n6i chuy~n lam ån, ong c6 m(lt c:f! nghi cho toi, toi cung c6 mQt c:fe nghi cho 6ng. N~u 6ng kh6ng chju thl thOi, ~i sao phåi t1em t(S t6ng toi ra må nguyen rua? T6ichua bao gia tha thu cho ai nh\1c m~ t<S tong toi ... N6i cau c:f6, tuy giQng n6i cua n6 vAn c:f~u c:fSu, nh~ nhAng nhu hai nguo-i blnh thuo-ng n6i chuy~n vo-i nhau, nhung c~p måt O'Bannon chi~u ra mQt tia lua bi m~t. Tia lua c:f6 chi loe I~n mQt cåi rai tåt ngay, nhuang ch~ cho n\1 cuo-i ncr ra cung mau khong kem: - Nhtrng må th6i, n6i lå n6i v~y thoi, bO chuy~n c:f6 c:fi, mlnh n6i chuy~n låm ån c:fang hoång. D~ t6i hoi I~i, 6ng c6 mu6n bån ti~mhoa cho tl'li khOng? Segaro trqn trong hai con måt I~n tucrng chu-ng chung såp bay tulSt ra ngoåi. Thång Do Thåi con nåy quå khOng bi~t sq trO-i sq t1Åt gl h~t. Uo t1ua tay chi ra cua, gåo I~n tMt to: - X~o cha måy ra ngoåi kia, c:fO cåi quan dO' b~n ... N6i xong IAo t1ung I~n, m~t h!m h!m lam . nhu mu6n nhåo tO-i An tuO'i nu6t s6ng O'Bannon li~n I~p tuc vh. Chång he SQ' hAi hay c:f! Il) chut phin ung nåo, O'Bannon nhun vai rOi blnh thån c!m mu c:fung len. N6 khoåc åo banh-to va lich Slj' cui c:f!u chåo Segaro: - N~u 6ng thay c:f<Si yki~n, mu6n . hQ'p tåc hay mulSn bån ti~m, xin cu I

I'.

ilmg Van 94


qua g~p toi., Toi luon luon chu truO'ng hqp tåc låm an, ton trQng quyen Iqi cua nhau ... Cåi suc m~nh hay Sl!' khon ngoan cua O'Bannon lå tuy n6i dit nh~ nhång, r3t tlt ton nl'ltrng lam Segaro nghe tO-i <1au lå soi måu tO-i <16. Khi måu trong ngU'o-i <1å soi quå rdi thi ngU'o-i ta khong con phån ung hay n6i nang gl <1U'qc ntta, chi <1ung yen m~t chlS vå trqn ngU'qc hai con mAt len må ng6 .

O'Bannon binh thån bU'o-c tltng bU'o-c m~t ra clla. , Tra v~ ti~m , hoa cua minh, O'Bannon vao van phong <16ng clla I~i ngBi yen Il}ng suy nghi. , Gi~t thång ,Segaro thi nhåt <1jnh phåi gi~t rBi, O'Bannon bi~t ro nhU' v~y. K~t cåi, <1å n g sau IU'ng Segaro lå cå mc;>t h~ th6ng Mafia Iltng danh kim c6, minh chi la mc;>t thång Do ' Thåi tr~ tuiSi, lam sao chong I~i chung n6 <1U'qc? NhU'ng miii ten <1a

IAp vao cung, khong ,b ån khong c,1U'q·c. N~u gi~t n6 <1~ ' må ch~t thl cling phåi gi~t nhU' thU'o-ng. Nghi ~n <1åy, long 6ng chu tiem hoa tr~ tu6i blSng dång len m~t nai buBn man måc. Than 6i, minh con tr~ ma ch~t thl u6ng th~t! TU'O'ng lai cuc;>c eto-i phO'i pho-i, <1ang cho- <16n, hua h~n m~t ngU'o-i thong minh tai gioi nhU'minh, t~i sao minh I~i chju ch~t nhi? Ma ch~t vi m~t thång låi hoa tlim thU'o-ng mO-i la <1au chu! N6 <1au c6 bAng mlnh, n6 chi lå m~t khoi thjt bi~t an h6i va låm tinh, lam sao m~t ngU'o-i tr~ tu6i thu~c dong gi6ng sieu viet nhU' dong hQ O'Bannon I~i phåi <16i m~ng vo-i n6 . kia? Hut <1~n ' nila g6i thu6c, O'Bannon vAn chU'a tim ra cåu trå lO-i cho båi toan h6c bua nay cua cu~c <1o-i. N6 bi~t lå n6 phåi c6 quy~t <1jnh lien, ~ låu mQi chuyen se chlm våo quen lång va n6 se tra thånh m~t thång hen. IO'Bannon ngBi im truo-c bån giåy, <16t thu6c lå h~t <1i~u nay ~n <1i~u khåc va c6 gAng suy nghi xeni, mQt dån tc;>c må cu6n sil cua nU'o-c minh <1å tra thanh cu6n kirih thånh, cu6n såch c6 nhi~u ngU'o-i <1Qc nhåt th~ gio-i trong mQi Jho-i <1~i , mQi khong gian, se phåi låm gl trong truo-ng hqp nay. ,Sl!' suy nghi cua O'Bannon dAn n6 ~n mQt ngU'o-i Do Thåi tr~ tu6i ten David trong Ijch sil Do Thåi.. . Hdi <16, quån <1Qi Do Thåi va quan <1Qi Philitin dan tr~n <1ånh nhau. Mai phe chi~m cu mQt ngQn <1di cåch nhau mQt thung liing. Ben Philitin c6 mQt thång kh6ng 16 m~nh khong ai bi kjp, ngay ngåy cu ml}c giåp såt nl}ng va clim cåy <1~i <1ao to Io-n <1ung dU'o-i thung liing nhln quan Do Thåi ma chlli. No chlli bO-i va lang nh\lc quan Do Thåi su6t 40 ngåy ma khong ai dåm ra <1åu vi ly do <1O'n giån la cåc chi~n tU'o-ng ben quån <1Qi Do-Thåi ai nhin thåy bQ d~ng qoliath thl cling mu6n... <1åi ra qulin. Ngåy thu 41, ti~ng chlli rua clla n6 IQt vao tai mQt c~u bl: chan CltU ten David. C~u xin vua Do Thåi

ilmg Van 95


cho ra <1Q SIle. Saul, vua Do Thåi chång tin tuang gi nO'i thång be chAn cll'u mieng con h6i sua nay, nhung bi Goliath chtH nh\1c quå , <1anh phåi cho David ra nghenh chi~n. D! h~ trQ' tinh thlin, nha vua t~ng lu6n con nglfa yeu quy cua minh va b~ giåp sAt. David nai nit gQn gang leo len nglfa nhung r~i Ilj.i.. t\1t xu6ng. Nha vua tuang thång nho <1~i y, lien hoång h6t hoi thi David xin trå ng4'a cung giåp sAt Ilj.i cho vua, chi mang thea cåi nå cua 'mlnh cung5 hon <1å. Phlin Goliath, sau khi ChlH bai 40 ngay rna · kh6ng co ai dåm ra <1ånh vai minh thi <1åm ra kieu ng~o, nay I~i th'y chung gui m~t thång be kh6ng giåp sAt ra <1ånh vai minh thi cang coi thuo-ng. Goliath chua kip ti~n tai glin thl <til bi David dung nå bAn m~t hon <tå vao ngay giua mAt. Th~ la kh6i thit kh~ng I~ cua quån Philitin ngil nhåo. Kh6ng mang guO'm theo, David nhao tai dung guO'm cua Goliath cMt <1tlt <1liu Goliath, ch'm dIlt tr~n <1ånh ngAn ngui i1! sau nay tro thanh vua cua dån Do Thåi. Duai S4' suy nghi cua O'Bannon, David ngay xua vUQ't qua mQi Slf u6c <1oån cua. mQi nguo-i ~ gi~t <1uQ'c gil khlSng I~ Goliath lå nho- ba ly do : Thti nh't, quan trQng nh't, David lå nguo-i duy nh't dåm c6 gan <tånh Goliath du bi~t rAng muoi phhn ch~t chi c6 mQt phhn s6ng. Thti hai, Goliath kh6ng ngO­ <1uQ'c thång David be con nay Ilj.i c6 ng6n va r't <1~c la tai bAn <1å. Thu ba, chfnh David <1il dung luoi guO'm cua Goliath <1! cMt <111u Goliath. O'Bannon cti ti~p tl,lC suy nghi mai v! nhung <1i!u tren. T~ .tien minh c6 nhung b~c anh hung nhu vh, t~i sao minh kh6ng bAtchuoc kia? DQt nhien, trong cåi <111u <111y dAy muu chuac cua chåu chAt vua David b~ng loe len mQt Ynghi: T~i sao minh kh6ng chO'i nhu David? Cti coi bQn Mafia la thAng Goliath <1i, David s~ hanh <1Qng nhu th~

. lAng Van 96

nao? TM nh't, minh phåi c6 gan chO'i, phåi bAn ch~t tuO'i nhung thång mlnh thfch bAn rna kh6ng SQ' hili. Thti hai, c6 gan r~i, minh s~ chO'i nhung <1on tåa b~o nlm hon (:lå cua vua David rna chung n6 kh6ng th! nao ngo <1uQ'c. Thti ba, <1i!u båy gio tro thanh quan trQng nh't la mlnh s~ dimg guO'm cua chung n6 <1! diet chung n6. Nghia la phåi <t! chung n6 gi~t IAn nhau. Phåi rl5i, bai toån cu~c <1oi coi thi phtic t~p nhung giåi quy~t thi cling kh6ng kh6 kMn låm. <;:åi quan trQng la minh phåi mu6n låm va chiu kh6 suy nghi. O'Bannon lien cho gQi mQt nhån vien cua minh va o, ra lenh C\lt ngun: - May ch~y ra ph6, ki~m thång Borland tai <1åy tao ... GiQng n6 sang sång, blnh tlnh va <111y tlf tin n~u I&i n6i cua vua David ngay nao truac khi dim nå ra <1ånh nhau v6i 6ng kh~ng 115 Goliath.

• •

Sau cu~c "g~p g6ljch su" ctla hai 6ng chu tiem hoa <1(1 chll'ng mQt tulln thi m(lt bu6i chi!u, Segaro c:!ang ng~i trong tiem b~ng c6 hai nguoi khåch l~ ån m~c sang trQng bu6c vao. Tll' trong vAn phong, Segaro nhån m4t kM chiu khi nhin thÅY c6 hai ngu&i khåch c:!ting cho­ truoc quhy tinh tien mQt luc rna chång c6 nhån vien nao cua mlnh chiu ra ti~p khåch. "Bu6n bån cåi c:!ieu nay thl chAc c6 ngay phåi c:!6ngcua. Chung n6 c:!i c:!åu h~t rl5i kh6ng bi~t! Ki~m c:!uQ'c mQt nguo-i giup viec t~n tårn luc nay kh6 th~t!" Segaro cau rihau r~i c:!t1ng dh rna cua buoc ra khoi viln phong: - Kinh chio hai 6ng, Segaro nay c6 th! giup quy 6ng c:!uQ'c gl kh6ng? N6i toi c:!6, Segaro tlf nhien thÅy rQ'n c:!Ang sau gåy khi thÅy cå tiem hoa cua mlnh sao tr6ng trO'n, vång 14ng. Ngu&i lam cua mlnh kh6ng bi~t c:!i c:!åu h~t trO'n r~i? MQt thAng khåch nhln Segaro rl5i cÅt giQng run run hoi: - V~y ra 6ng la Segaro?

- Thl c:!il båo t6i la Segaro dåy rna ... CAu n6i ctla Segaro chua dtit thl c:!å thÅy thång khåch nQ I~ langthQc tay vo tui åo vet. D~n chung n6 m6c tay ra, Segaro h6t hoång khi thÅy m~t con ch6 lua c:!en thui lui chia vao ng4'c mlnh n~ m~t hO'i b6n phåt lien ti~p. BÅt ngo quå, mau qU,å, d(lc quå, Segaro kh6ng c6 c:!uQ'c m~t phån ung nho. Ti~ng n5 chåt chua nhu mu6n xe nåt cåi tiem hoa nho be. Segaro bi c:!gy te nguQ'c ra sau. Cho chåc ån, thång khåch con buoct&i hai bu&c,cui ngua-ichia thång sung xu6ng <1!u n~n nhån, ngay ch~ thåi duO'ng b6p co "oanh" them m~t phåt nua. ThAng thtihai c:!ung phia sau <tua tay rut mQt cånh hoa hl5ng tren qully hång thå nh~ nhang xu6ng xåc Segaro rl5i båo blj.n: - Xong r~i Borland, c:!i måy! Ng~i atiem hoa ben nay, 6ngchu O'Bannon nghe ro nhung ti~ng sung n~. Giua mQt bu5i chi!u vång I~ng e khåch nhu the nay rna c6 nhung ti~ng n5 to nhu v~y thl kh6ng nghe ro lam sao <1uQ'c? MQt låt sau hai thång thich khåch dQt ra, blnh thån leo len xe n5 måy . O'Bannon nghieng ngu ai ven mån cua s6 nhln theo. Mieng n6 c:!i!m mOt n\l cuoi kh6 hi!u. Kh6 hi!u kh6ng phåi vi n6 vll'a gi~t <1uQ'c mOt thAng c:!6i thu rna vi n6 vll'a tim ra mQt tu tUc:Yng mai nua <1! s6ng tren <1oi: Nhi!u khi trong cu(lc c:!o-i, luc bi d~n vao <1uong dmg cling thuong lå nhung luc nguo-i ta dm thÅY <1uQ'c mQt con <1ua-ng giåi thoåt hay nh't. O'Bannon m~i mQt c:!i~u thu6c, suy tinh nu6c co k~ ti~p. N6 bi~t k! tll' gio phut nåy, cUQc <ta-i n6 c:!å chuy!n sang mQt huong mai. M~t khi c:!å <1~t chAn bu&c tren con c:!ua-ng nay, O'Bannon biet, n6 chi c6 th! c:!i t6i chu khong th~ quay lui. Cling nhu vua David ngay xua khi våc nå ra tr~n, ngåi chi c6 mOt con c:!ua-ng duy nhÅt lå gi~t Goliath... (con tiep)


ngQc , sang trong

hoa

sen

John Blofeld Nguyen Phong ph6ng-tac

(ti~p

theo) CHUONG BA

'H6 C6T TUV vA THANH TRUC DICH Lan <1åo lå mQt hon <1åo nho cåch Hu-O'ng Cång khong xa, tuy khOng phåi mQt thAng cånh n6i ti~ng nhu-ng n6 lå nO'i må nhtlng ngu-ai chån . cånh bon chen ngoåi dai

thu-ang tim ve ~n d~t, tu <1~0 luy~n <1O'n. Khong nhu- cåc tång ni nhih quy~t ly gia eAt åi, <1a siS nhung ngu-ai tu <1~0 vAn it nhieu glU mai day lien I~c vo-i gia <1inh. Tuy ~n tu nhu-ng thinh thoång hQ vAn trO- v~ thåm gia <1inh vå <1u-qc trq giup ~ mua sAm thl.!'c ph~m vå cåc ti~n nghi clin thi~t. Nui Thåi Vii nåm tren Lan <1åo lå mQt ngQn nui c6 nhieu hang <1Qng thien nhien, thu~n

ti~n cho nhtlng ngu-ai mu6n tim chl) thanh vAng tinh 'tu. Tren dlnh nui con c6 mQt ngoi chua Io-n hång nåm vAn t6 chuc cåc ngåy hQi, loi cuiSn r~t <1ong khåch hånh hu-O'ng. Vi khong phåi ngay hQi hay dip I~ chinh nen chuy~n tåu <1i Hu-O'ng Cång ra Lan c:fåo rih vÅng khåch. Tru nhung ngu-ai låibuon <1em hang hoå ra <1åo bån, khåch hånh hu-O'ng chi c6 minh toi. C6 le vi th~ kili tau c~p b~n D~i D, nhtlng ngu-ai låi buon quen <1u-ang xa <1å tån måc vao lang x6m quanh <16, chi con minh toi <1ung ngO' ngåc tren b~n. D~i D lå mQt lang chåi lu-o-i ngheo nan, nhå cu-a thu-a tho-t, quanh bai ngu-ai ta: phO'i <1åy cå, mui tanh tu-o-i xong len n6ng n~c. Vi <1u-ang len Båo Lien tI.!' quanh co kh6 dm, muan <1i phåi t6 ngu-ai hu-o-ng dAn nen toi <1anh phåi thue mQt chi~c ki~u do hai ngu-ai phu khenh. Du-ang len nui ngoån ngoeo, nhieu chl) dac khi~n hai ngu-ai khenh phåi ca gAng lAm mO-i giu cho ki~u <1u-qc thång bång. Vu-qt qua khuc quanh Iu-ng chung nui, hai ngu-ai phu th~m m~t phåi dung I~i tmo-c mQt cai mi~u ben <1u-ang ~ nghi ngO'i. Trong khi cha hQ hut h~t <1i~u thuac, toi bu-o-c ra khoi ki~u <1i d~o quanh mi~u. Ciing gi6ng nhu- nhtlng cåi mi~u thong thu-ang, n6lå ml)t can nha g6m mQt phong lam chånh <1i~n O- giua va hai phong nho xåy c~t hai ben. M~t ti~n cua mi~u c6 treo mQt t~m bång cu ky bi reu rong phu kin, phåi c6 gAng lAm toi mO-i <1Qc <1u-qc hång chu: Dong Håi thån mi~u. Chånh <1i~n t6i om, khong c6 nhang <1en chi h~t, tren bån tha c6 båy mQt pho tu-qng thån, khong ro nam hay nu, ng6i tren chi~c ngai bång gl) sO'n son th~p vang<1å b~c mau. Quanh <16 c6 nhung chån <1en, giå n~n khong ngu-ai sam s6c bl.li barn dåy. Toi <1ang cham chu nhin ngAm nhung hang chtl tri~n <1Ap n6i tren tu-ang thl nghe ti~ng g~y truc go nhjp phia sau Iu-ng. MQt ngu-ai <1an bå t6c b~c nhu- cuo-c, hai mAt <1å mu, ch6ng g~y bu-o-c ~n:

tu

Ung Van 97


- D\li nhån <t!n ~ I~ thån hay con viec chi? - KhOng, toi chi t\lm d ung I~i <t~ van cånh. Toi mong c6 th~ len <t!n I Båo Lien tlj" tnråc khi tr&i t6i. Bå lao nhun vai c6 ve thÅt vQng: - N~u v~y. m&i <t\li nhån dung chut trå giåi khåt v~y. KhOng <tQ'i toi trå I&i, bå quay v! phia sau gQi lån: - A Mui, r6t trå m&i khåch <ti con. Bå chua du-t I&i, mQt ItU-a be gåi khoång mu&i hai, mu&i ba <tå xUÅt hien våi mQt khay trå tren tay. Du&ng nhu n6 <ta chuitn bi sån, chi ch& gQi lå mang trå ra. KMng th~ tu ch6i, tOi 4ånh giO' tay ti~p IÅY chen trå m~t cåch mi~n cu~ng. Da quen våi phong U,IC nO'i4åy, tOi bi~t ngu&i ta khl'lng m&i tl'li dung trå vi hi!u khåch ma vi chut ti!n tra nuåc nht1ng du khAch kMng th~ khOng trå. Ba lao nhuång c~p måt khOng trong trång då v! phia tOi va hoi: - Phåi chAng 4~i nhån thuc)c gi6ng H~ng mao? D6 la mQt cåu hoi bÅt lich Slj", hi~n nhien ngu&i hoi phåi thuc)c h\lng blnh dån thÅt hQc vi khl'lng'ai trlj"c ti~p gQi m~t ngu&i ngo\li qu6c nhu v~y. Danh tu "H~ng mao" hay "mQi ll'lng 40" ngv y khinh bi, coi thu&ng, chi c1uQ'c dung git1a nht1ng ngu&i Trung Hoa våi nhau khi mu6n Am chi mc)t ngu&i ngo~i qu6c t~i te xÅU xa nao c16. Toi nen gi~n trå I&i: - Dung th~, ' nhung sao ba bi~t? - A ha! Tai ke mu c6 khåc gl måt . ke (Mc, tuy 4~i nhån n6i ti~ng Quång D6ng trOi chåy nhung tOi vAn nh~n ra ngay. C6 le kh6 chiu vi thAi 4l) cua ba lao mu ho~c vi danh tu "H~ng mao" gåy cho t6i ml)t Ån tUQ'ng khOng mÅY t6t 4~p nen tOi u6ng vc)i chen tra nh/(lt nhu nuåc 13 r~i len ti~ng cAo tU. Tnråc khi 4i t6i m6c tui låy ra ml)t 4~ng b{lc 4~t tren ban nhung nhin 4l'li måt hau håu cua 4u-a nho bung tra chåm chu nhln 4~ng b\lc, tlli ser n6 c6 th~ nhanh tay cu~m måt s6 ti!n cua bå mu nen vc)i len ti~ng: '

ilmg Van 98

- Xin bå vui long nh~n cho it ti!n tra nuåc. N6i xong toi go nh~ 4~ng b~c len bån cho ba lao nghe thåy. Ba lao ch& toi ra <t!n cua mai len ti~ng: - Xin cåm an long t6t cua 4\li nhån, nhung c1u&ng 4i con kh6 khån vå gian nan låm, mu6n 4i xa phåi 4i tu tu, phåi th~n trQng, theo 4u&ng chinh, trånh nga tåt d! lam ngu&i ta lam 4u&ng I~c IOi. Hay <ti thong thå, 4ung håp tåp. Tlj" nhien toi b~ng rung mlnh. Am thanh lanh lånh cua ba laD mu du&ng nhu mu6n cånh cåo tOi thi phåi! Phåi chAng hå muOn nhÅc t6i v! 4u&ng xå tren nui hay con dVng y gl khåc? Ng~i tren kieu tOi cu- thåc måc mai v! cåu n6i cua bå mu. Quå nhien con <tu&ng tu <t6 len dinh nui råt g~p gh!nh, chi~c kieu cu- <tåo h~t ben nåy sang ben kia, nhi!u luc nhu mu6n håt toi xuOng vlj"c såu. Hai ngu&i phu khieng kieu vi quen 4u&ng cu- thån nhien philng philng buåc 4i trong khi tl'li ng~i tr!n kieu må ruc)t gan nhu thåt l~i. Sau cung chiu khOng ngi, tl'li phåi yeu cåu hQ 4~t tOi xu6ng 4åt 4~ 4i bl) theo kieu

chtl- ngOi chenh venh nhu v~y ch6ng m~t quå . Båo Lien tlj" la ml)t ngl'li chua lån, tQa I~c tren månh 4Åt tuO'ng <tOi bAng phång trong ra phia bi~n. Khi len <t!n nO'i thi tr&i <tå t6i, trong chua <ten n~n 4a <tuQ'c thåp len, c6 le chu tang <tang chuitn bi an t6i, mui xao nåu phång phåt thO'm lung. Vi tri khåch 4ua toi ra gi~ng rua m~t cho thoåi · måi: - Du&ng xå xa x6i chåc thi chu cllng <ta 46i bl,lOg, v~y xin m&i dung cam tnrac r~1i <t~n g~p vi tr\! tri sau. Tu tnråc <t~n nay toi thu&ng nghe k~ <ta s6 cåc chua <t!u an u6ng <t~m b~c, chi cam hitm vå tuO'ng chao nhung t\li <tåy bt1a an I~i c6 nhi!u m6n xåo nÅu rÅt thinh SO\ln. - Tl'li khOng ngO' nha chua l\li An u6ng ngon lånh nhu th~ nåy. Vi tri khåch giåi thfch: - Chua nåy thu&ng c6 40ng du khåch th~p phuO'ng, hQ 4Au th~ An u6ng khg h/(lnh 4uQ'c nen nhå b~p phåi <t~c biet nåu nuång ngon lånh cho hQ. LUc nåy kh6ng phåi dip hc)i he <tlnh <tåm, n~u ong <t!n våo dip <t6 thi se thåy nhi!u m6n an thinh

lue . bat rau tham Tuydl lan xen ddl trang hoa TMy rau hung dit nhU ra mdy chai ThU'ung cho miim s6ng xa xoi Vui trong luydt l(lnh dQ'i cha- xuån sang Xa xoi, hU'ung cu khOng tfJn Hung cåy, hung lui nang non tim ai Kinh gieH Ihoang Ihoång hU'ung bay Tia lo, lå qud nhå ai .rim limg Tiin o ngQc th(lch xanh Irong Thu sang mf n~ hoa lang xinh xinh Lå ram nhU' m4t da tinh TInh rieng chl bidt mQI minh dJng cay Ngo ri lå nho thum dai VJng mui hU'ung cu nhå hooi su6t nom

Lå ddp nhU' tråi tim xanh

ThU'ung ai t{ing Mt long thiJnh måi lhOi

ThU'ung ai ddt khåch que ngU'a-i.

nguyen khanh

\

-lil.'7


'

,

so~n han th~ nU-a.

Khong bi~t c6 phåi vi t1i bQ t16i bl}ng hay vi cam chay l~ mi~ng rna toi cu- ti ti lam h~t båt nåy ~n båt khåc mQt cåch tl!' nhien. Vj ' tri khåch phåi nhåc nhO- mAy llin toi

tinh thuang met . moi ,

To; nghe tiing thd dai

Vt;mg vltrong dem t6i

Tiing cua to; ray nguo-;?

Nghe sao bulYn di?u vQ'i.

Toi thdy giQt nuo-c rO'i

Chåy da; tren khuon m~t

V6n cdn ctJi ra rO-;

G;Qt mua hay nuo-c mdt?

To; nhin minh trong gu(mg

Co m~t to; meo mo

To; thOnh thu t~t nguyln

Kltu thång tu do .

Toi thdy mQt dimg song

Binh blYng bao thOn xåc

Troi vl tu biln dong

Nhung thOy nguo-i rua nåt.

To; tMy mQt vang tay

Mang ten tinh nhOn IO{li

Da nO-i /Ong tung ngay

Vi tinh thucmg m?t moi. Toi thdy mQt thon coy Cdn khO khOng sU-c s6ng Dang chå h{lt suO'ng mai DI uO'm m4m hy vQng. To; thdy hOng klm gai Bua giling quanh tr{l; cdm Neo tlf do la dlly U moi man vo vQng.

-

mai ehju dtl'ng diia d~ d~n g~p vj tu si trl} tri. Khi nghe toi ngo y xin t~m tru t~i day it lau, vj trl} tri n6i ngay: - Cua chUa luc nao ciing rQng mO-. Ong c6 th~ O- lau bao nhieu ciing duqe nhung di nhien phåi trå l~ phi an 0-. Ong t1jnh O- t1ay bao lau? - Toi chua quy~t t1inh, c6 th\! vai ngay, mQt tulin, ho~e lau han n~u ngai khong phiSn. Ngoai vi~c tham vi~ng phong eånh, toi con mong e6 djp t1uqe hQe hoi vS Ph~t ,phåp va cåc phuang phåp thiSn t~p v6i ehu tang t~i day. Vi trl} tri c6 ve ng~c nhien: - Ong eiing la mQt Ph~t tu u? Lånh thay... lanh thay. Di nhien t~i day ciing c6 thiSn t1u&ng nhung tahg chung khong mÅY ai thl!'c hanh thiSn t1jnh. Chua nay khong ehuyen ve tu thien. Vi~e hQc hoi Ph~t phåp eiing vh, ong ~n khong t1ung lue, vi phåp su cua chua e6 vi~e t1i xa khong bi~t bao gi& m6i ve. Phlin t6i khong th\! giup Bng t1uqc ... Ong ng~p ngung mQt lue rai giåi thich: - Tuy la trl} tri nhung nhi~m V\l cua tBi ehu trQng ve vi~e t1ieu hanh thu t\lC hanh ehånh han lå dån dåt tin t1a. D6 la pMn sl!' eua vi phåp su. Cong vi~c t1ieu hanh mQt ngoi ehua råe riSi t1a doan låm ehu- khong giån di nhu nhieu ngu&i tuo-ng. Nhi~m V\l eua toi la ki~m soåt tåi chånh, thu x~p giåy t&, t1ieu hånh, quån trj. Cåe tang si t~i t1ay eiing v~y,ml)i ngu&i e6 mQt nhi~m Yl} rieng, ngu&i lo nhang t1en, ke lo eung t~, ho~e de thu tl}e nhu rna chay, cu6i hoi. Quanh day e6 nhieu dåo nho va lang m~c nhung l~i khong e6 ehua, do d6 e6 vi~e gi elin ngu&i ta t1Su phåi t1~n ru6e ehung

Toi thdy mdt be thO' ' Tu trong hOng rao klm Oi, ånh mdt d{l; khå Sao nhuQm chilu u åm.

, mua qua xom vy""

Va to; thdy nl,l hlYng , Vua nd trong dåy m4t ' DI toi hilu duQ'c rdng TInh nguo-i khOng hl mnt.

chilu "ao mua vai ben clYn t{lt qua xom ngo{li hup hlYn con song Ma huO'ng co nguQi cho- mong nguo-i vllai lång mua trong chilu nao.

caD

xuan

tu

"

toi. Chi nQi vi~c eung l~,tria ehay, eliu an, cliu sieu t1a mÅt h~t th&i gi& rai, d6 lå ehua k~ vi~e båo tri, xåy eAt, dQn d~p. quet tu6e vå nÅu nu6ng eho ehu tang va khåeh tMp phuang nU-a. Di nhien n~u Bng muiSn ~n t1ay ~ tu thien thi xin t\l' nhien, thi~n t1u&ng nai t1ay mO- eua ngåy ciing nhu t1em. Ngoåi ra n~u Bng muiSn d~o chai van eånh thi quanh day c6 rÅt nhiSu cånh d~p thien nhien, phia nam ngQn nui c6 nhi~u hang dQng, rÅt thu~n 'ti~n cho " vi~e tin" tu hay nh~p thAt n~u ong muiSn tlm nai yen tinh, vång l~ng. - Xin cåm an ngåi, tBi se tl!' lo li~u d~ khoi phi~n t1~n ai. Chung tai chuy\!n qua de tai th&i ti~t, phong cånh, t1u&ng xå tu Huang Cång qua t1ay. Toi vo dnh k\! l~i vi~c g~p bå lao mu du6i chan nui. Vj tr\l tri nhåy nhiSm len: - Ong ciing g~p ml} Vuang sao? Ong thÅY ml} giå d6 th~ nåo? Hai t1ien khung c6 phåi khang? Nhi~u ngu&i n6i rAng nhu-ng ke kh~t khung, tån ph~ thu&ng c6 låm bi~t , tai. HQ t1an rång m\l Vuang e6 tåi tien tri nhin t1uqc quå khu- vi lai. Khi g~p ong, ml} giå d6 c6 n6i gi khang? - Toi chi g~p bå ÅY trong mQt th&i gia!" rAt ngån, toi khong nghi bå Ay n6i gi ngolli vi~c du&ng di tran truqt kh6 khan phåi eltn th~n, nhung' ngu&i ta t1au elin phåi c6 tåi tien tri m6i bi~t t1uqe t1iSu t16. Tuy n6i th~ nhung toi vån eåm thAy åy nåy v~ eau n6i euiSi eung eua bå mu. Phåi ehang bå con ng\l Ygi khåe? Chung toi dåm d~o mQt lue tru6c khi vi trl} tri xin cao tu vi con b~t vi~e: Vj tri khåch dAn tai ~n mQt din phong nho danh cho khåch hånh huang nåm rieng bi~t O- phia sau chua. , Luc dliu tai nghi sau chuy~n hånh trinh nhQc m~t minh c6 th\! ngu thAng' mQt giÅc ~n sång, nhung khong hi~u sao toi cu- trån trQc khong ngu t1uqc. Tai nåm yen nghe ti~ng gi6 thiSi ri råo ,qua hång cay, mui nhang trlim tu tren chånh di~n thoång qua ben khe cu-a, thinh thoång l~i c6 tieng chuong chua nh~

Ung Vån 99


nhAng ngån vang trong dem khuya vÅng l~ng. Nghe ti~ng chuOng ngån nga tOi nghI ~n nMng giai tho~i li~n quan ~n dia ngve. Theo kinh di~n Ph4t giåo thi mai khi ti~ng chuOng ngån l~n thi cåc hinh ph~t trong dia ng\1C t~m thai dung l~i, cåc tOi nhån dang thQ hinh duQ'c nghi ngoi dOi chut. Tfn c1~ Ph4t giåo tin rAng åm thanh cua chuong c6 th~ Vllq't khOng gian vå thai gian, ung ~n cltc c6i giåi vo hinh, c6 cOng d\1ng k~u gQi nhllng sinh lin~ dang m~ muOi låm dllang I~c 10i hAy dnh thuc. Theo quan ni~m cua ngllai phllong DOng thi c1ia ng\1c chi lå mOt c6i må ngllai ch!t phåi slSng o d6 mOt thai gian vi nhllng tOi lai dA g4y ra trong ki~p slSng nhllng n6 khOng h~ c6 tfnh cåch vinh vi!n. Trong khi d6 nguai phllong ny IQ-i cho rång khi c1A xulSng dia ng\1c lå h~t hy vQng thoåt ra vå phåi o d6 vinh vi!n thi~n thu (Eternal damnation). Ngllai phllong DOng cho rång khi ch~t, tuy the o nghi~p IlTc må ngllai ta bi dAn dÅt våo cåc cånh giåi khåc nhau. Hotc sinh våo cånh trai, cOi trån, ho~c c1ia ng\1c, ng~ quy, suc sinh. Ba cOi sau duQ'c gQi lå ba dllang åc. Tuy cånh dia ng\1C cua nguai phllong DOng khong khåc cånh dia ng\1C cua ngllai phllong ny, cnng c6 quy su trung ph~t, . hanh h~ tOi nhån, nhung Slf khAc bi~t o ch~ khi dA trå h~t nghi~p quå thi hQ se c1uQ'c I~n tr~n cåccanh giåi tOt ct~p hori. DA th~ khi o c1ia ng\1c, . n~u bi~t ån nån h6i cai, bi~t phåt tårn såm h6i thi ngllai ta c6 th~ rut ngÅn thai gian dllQ'c. Hi~n nhi~n mOt nguai dang bi hånh h~ dau dån, khg so dåu con nghi ~n chuy~n ån nån, sAm hlSi, vi th~ måi c6 ti~ng chuOng chua ~ thuc tjnh, ~ thuc ,gi\1c nguai ta mau ch6ng quay c1åu tim v~ dllang ngay, neo chfnh. Nhi~u hQc gia ny phuong cho rång quan ni~m nåy "I~c quan va ng4y tho" nhllng tOi cho rång d6 lå mOt hy vQng rÅt lån vi bÅt cu ai, du tOi lai xÅu xa ~n dåu, mOt khi dA bi~t ån nån hOi cai, bi~t quay dåu thuc tjnh d~u c6 th~ chuOc IQ-i

cam

lAng Van JOO

nhllng I~i låm cua minh. bÅt cu cu6n såch nåo tim dllq'c. Ham sau,toi khoi Slf did~o choi Phai chång sau mOt thai gian m~t quanh nui. Phong cånh th~t d~p, nioi vi mllu sinh, toi mu6n duQ'c bi~n xanh, måy trAng, nhllng tång nghi ngoi trQn v~n cho dåu 6c thoai då g~p gh~nh muOnhinh v~n tr~ng, måi hay con c6 ly do nåo khåc? nhllng dong su6i uOn minh khi gn Me}t bugi tOi, ng~i dåm d~o våi khi hi~n. Måy mu giång ngang vi tr\1 tri tOi då vo tlnh hoi: thung lilng, våi con h~c d4u tr~n - Phong canh noi dåy th~t d~p, nhånh thOng cao I~ng le quan såt nhi~u luc tOi c6 cam tuong nhll di canh v4t phfa duåi... C6 nhin thÅY I~c våo ch6n thi~n thai. N~u c6 vai canh nåy nguai ta måi y thuc duQ'c ong ti~n ng~i dånh ca, våi con h~c nhllng dllang net chimphå tåi dnh trAng d~u b~n c~nh thi hAn nguai ta cua cåc ho~ sl ve tranh thuy m~c. nghi minh dang sOng trong canh Khi xlla xem nhllng buc tranh nåy, . ti~n r~i. Toi nghe n6i vung nåy c6 toi nghi cåc ho~ si 'dA ve theo tIlang . nhi~u dn si tu ct~o luy~n don, ngåi tllQ'ng hay chiu anh hllong mOt c6 bi~t gi v~ hQ khOng? twang phåi nåo d6 chu khong h~ Vj tr\1 tri lic dåu: bi~t rång hQ d! quan såt thi~n nhi~n - DA la me}t Ph4t tu- thi ong ~ y k~ luång vå mang nhllng cåi d~p ~n nhllng ke d61åm chi? Nhllng ke våo hQa pMm cua hQ. Til' tr~n nui theo thu~t "twang sinh cu-u thi" cao trOng ra b6n huång, canh v~t hQc ky mem, dOn giåp, duc5'ng khi, la rna khi dn khi hi~n nhu tranh ve, luy~n thån, l\1c. nh4t, thÅt phån hay cång d~o choi tOi cang bi thu hut nhllng tro huyen' bi, m~ hotc nhån vao canh thi~n nhi~n tuy~t v.ai nåy . . tårn d6 thi c6 gi ctång ~ cho ta phai CU th~ tOi mi~n man di d~o til' sång luu y! HQ c6 låm gl ich IQ'i dåu, su6t ~n chi~u, bu~i t6i v~ chua ån com ngåy chi dånh ca, ggy dån, ulSng chay thanh tjnh r~i lån ra ngu, WQ'U, rong choi tr~n Iling h~c ... khOng lo lAng, nghi ngQ'i gi. CuOc - Nhung cllc5'i h~c d~o choi nhu slSng nhån tån nhll th~ låm tOi qu~n v4Y hAn cung thU vj lÅm chu! ChAng hAn m\1C dfch ban dåu da chu~n phai låm l\1ng hay lo IÅng gi rna chj di la hQC hoi Ph~t phåp va phuong huong th\1 nhllng Slf sung suång, phåp thi~n. då th~ lQ.i khOng lo dau Om hay giå DA c6 lån toi buåc chån våo ch~t ... Tu hånh nhu th~ thi~t tuång thi~n dllang. D6 lå mOt cån phong c6 thua gi vi~c duQ'c vao cOi Ni~t kM lån khOng d~ d~c, chi c6 mOt Ban dåu? buc tranh ve t~ B~ D~ DQ-t Ma dang Vi tr\1 tri kh6 chju djnh n6i cåu gi våc g4Y c6 buOc mOt chi~c dep. nhung ki~m ch~ I~i d.lIQ'c. Ong Thien duang vAng tanh khOng mOt dung ph!t d4Y vong tay trong Chl~C åo th\1ng ra diu ki~u tll' r~i bo di b6ng ngllai, ctång ly ra tOi phåi bi~t thAng. Til' d6 (mg to ra I~nh nhQ.t, lQ'i d\1ng co hOi d~ thien t4p nhll kh6ng con thån thi~t våi tOi nhll vAn lam khi twåc, nhung khong truåc nila. Tuy nhi~n vj tri khåch hi~u saG tOi khOng cam thÅY c6 tång c6 mOt thåi de} cåi mo hon, dOng nång gi thuc gi\1C ca. Phfa sau ang cho bi~t da s6 nhllng nguai O­ thi~n dllang lå Tang kinh cåc, c6 dn khOng thich ti~p xuc våi ai va nhieu k~ såch lån våi hång tråm thuang ' y~u cåu dung ai lam rOn såch vå, kinh di~n x~p d~t theo thu tlf, nhieu culSn rÅt cu chll då phai . ~n Slf tu hånh ctla hQ. - Nhllng hQ thllang låm gi? rna. N~u khOng dllQ'c saG l\1c, ghi - Låm sao chung tOi bi~t dllQ'c? chep I~i, c6 le It låu nila kh6ng con ai c6 th~ dQc xem cu6n såch d6 n6i . Mtc du sOng tr~n cung mOt hon dao nhllng gi. Vi mOt ly do gi tOi khOng nhllng khang mÅY khi chung tai cam thiy hung thu khi lim dirQ'c giao thi~p våi nhau. - K~ cung I~ nhi! Toi vAn nghi nhll.ng culSn såch nhll v~y mtc du khi xua tOi vin dllQ'c m~nh danh lå Ph~t giåo va Låo giåo c6 nhi~u "mQt såch", lu6n luOn ngiu nghi~n . di~m tllong d~ng.


- Khong <tåu. M~c du Uio Tu­ chu tnrang thanh tinh vo vi nhung <ta may ai thea n()i. Ph~n lan nhfrng <t1,\0 si <t~u la nhfrng nguai'chån <tai, . khong thich hqp vai Sl!' ganh <tua nen tim v~ ch6n vAng ve <t~ luy~n <tan, c~u tmang sinh bat tu-. MQt s6 nguai sau khi ~n tu Il,\i xuat hi~n, sU­ d\mg cåc månh .khoe hay phåp . thu~t <t~ tru ta , chfra b~nh, bån thu6c, b6i toån, sam thu~t, xem quå khu , <toån tuang lai. Toan nhfrng tro me ho~c nhån tårn! Khi xua ngoåi <tai hQ khong gåy d l!'ng <tuqc ti~ng tam gi thi sau khi hl,\ san, hQ thuang tl!' xung lå Thien su, Dl,\i tien, Thuqng nhån, Uio quan... ' - Nhung it ra hQ cling phai luy~n thånh cong <tuqc mQt cåi gi chu? Li~u hQ c6 truang sinh bat td' hay khong? Vj tri khåch tang nhin toi mQt luc r6i b~t cuai: - Låm gi c6 chuy~n <t6! N~u hQ bat tu- .thi dån chung <tå bo <ti theo hQ h~t con gi! - Nhung it ra hQ cling phai c6 mQt cåi gi chu? . - Låm sao toi bi~t <tuqc! MQt bu~i sång, khi trai hai I~nh vi tr~n mua <tem tmac. Thay vI van canh phia nam ngQn nui, toi quy~t <tjnh <ti v~ phia dong, nai c6 nhi~u suan nui d6c thoai thoai xu<Sng ~n t4n ba bi~n. Vuqt qua ngQn <t<Si thåp dh xu6ng mQt thung liing nho, phong canh vo cung tinh mjch. B~n ben yen I~ng chi c6 ti~ng con trung keu ri ra vå ti~ng su6i chay r6c råch <tåu <tåy. Vu-a buac ~n khuc quanh gifra hai eo nui h~p bang nhien toi thåy mQt <tua be gåi khoang chin, muai tu6i <tang thoån thoåt ch~y phia tmac. Dua be m~c mQt bQ qu~n åo måu xanh I\lc, chan <ti dep, ngang hong quan mQt giai khån I\la gQn ghe, hai blm t6c t~t <tuoi sam phåt pha thea nhjp ch~y. Nhin cåch ph\lc suc, toi bi~t n6 khong phai con cåi dån chai luai tren <tao. Da s6 con nhå chåi luai thuang m~c qu~n åo nhuQm <ten, it ai <ti dep hay cQt t6c nhu Ma be nay. Han nfra

a

a

a

huO'ng ca ao em mau nhung nhd­ cach trer thting nom dai men cay n6ng m9t thuer chuyen cher n{ing dui ai may mu bay theo giD sang to viing trang dem ben thlm triing (; tr9 cho mdt em ua mlm saG dem vua thdp sang trang trf h9i hoa dang bOng khuang moi ner r(lng chan hoa anh men riing

I

suo-ng giiing tung sQ'i he len ma non d{Jng hu bu vai 15m khe khe tan nhf vao gitlc mo­ dem mu trang saG khudt trer gidc ben c9i gia hoa VUD'n minh ngoy ngdt ud-p m~t ng{Jt h6n ta.

vi ,vi

D~i si xung lå hQ Phan nhung con nhå ehåi luai thuang b1).n rQn khong n6i ro ten r6i I~ phep mai toi duai båi, måy ai lea len t~n dinh nui våo nhå. D6 lå mQt can I~u bAng hoang vu nhu vl).y. Dua be ehl,\y truc, måi Iqp co rih <tan sa, tuy chi thång vao mQt khu ru-ng true r6i <tQc c6 mQt ph6ng nhung n6 <tuqc måt d~ng sau nhfrng thån true xanh ngån <toi bd-i mQt blnh phong elIng bi~e to bAng (:6 tay. To mo, toi vQi bAng truc, c61e ~ chechi~c gitra-ng rao buac theo. Vuqt qua r~ng true eao t6i thi(y mQt ·tup I~u va mQt nho phia sau. Bån gh~ trong nhå nguåi tu6i trung nien dång dåp tien <t~u bAng true gian di mQc m~c . nhung <tuqm ve . thanh taD thoåt phong <t~o e6t, m~e åo th\lng måu t\lc. Ngoåi bQ bån gh~, g6c phong xanh I\le <tang <tung tmae cu-a. Hi~n nhien nguai nåy phai lå ke tu c6 mQt ban tha nho phia tren c6 <t~o vI ong ta khong k~t t6c <tli6i treo buc tranh ve mQt tien 6ng tay sam nhu mQi nguai rna bui nguqe , c~m phåt tr~n <tuoi ngl!'a <tang eu"i len dinh <th. Thåy toi, <t~o si e6 ve . mQt con h~c lan. ng~e nhien nhung vAn eung kinh - Xin mai tien sinh cu tl!' nhi~n <tua tay våi chao: ng6i. - Th~t la hån h~nh. Khong bi~t Tuy n6i th~ nhung <t~o si I~i pMn ngQn gi6 nåo <tå <tua tien sinh hl,\ e6 ngoi chu khåch, mO-i toi ng6i våo ~n <tåy. Xin mai tien sinh ghe Il.li ehi~e gh~ quay m~t ra phia ngoåi, dung ehut mqu nhl.lt giai khåt. cha ng6i danh dl!' dånh eho quy Dl.lo si khom lung eui såt nguai . khåeh theo t\le I~ Trung Hoa. Rieng xu6ng ehåo khi~n toi l1).t <t4t khom toi nhåt <tjnh <toi ng6i vao ehi~e gh~ lung <tåp I~ m~e du hi~n nay rat it ai <t6i ~i~n, quay m~t nhin våo phia eui g~n såt <tlh c:t! ehao hoi nhu v~y. trong, mQt cha ng6i t~m thuang,

LAng Viin lOl


khiem t6n nhÅt m~c du chu y cua tOi khOng phåi vi I~ phep må vi to mo mu6n quan såt mQi vi~c trong nhA. DIJO si theo "ung thu t\lC nMt "jnh moi tOi ng~i vAo chi!c gh! kia. CMng tOi I~ phep moi nhau vA tu ch6i hai ba Idn trtl'åc khi ai nÅY ng~i xu6ng gh!. Vua ng15i yen ch~ thl cO be gåi luc "du xdt hi~n våi m~t chi!c khay nho tren ~ m~t ha rtl'Q'U vA rn~t <1Ta thjt rung kM. M~t 14n nila IlJi c6 mån <1ung d$y moi chåo theo dung thu t\lc. DlJo sT trjnh trQng r6t rtl'Q'U cho tOi trucYc khi r6t cho mlnh r~i dua cå hai tay nAng ehen len ngang måy: - Xin moi tien sinh vui lang nhÅp chut ruQ'u nhlJt. Hy vQng ngai kMng che 10IJi H~ c6t tuu nay. TOi dil . dlch thAn pha ch! n6 theo phuong phåp gia truyen 'va chOn duåi d't trong su6t muoi hai nåm, 10IJi rU'Q'U nåy c6 cOng d\lng nhu m~t linh <1on, c6 th~ chlla tri båch

IAy, måi t6c huyen lam n<Si b~t lan da trång nhu ngQc. Tuy co be con nho tu~i nhung<1il c6 nhllng <1uang net sAc ,såo <1~c bi~t khi!n toi phan vAn kMng bi!t cO be c6li~n quan gl t1!n <1~0 si nAy nhung kh6ng ti~n hoi. Tuy nhien dlJo si bi!t y tOi nen mim cuai n6i ngay: - ChAc ti~n sinh <1ang thAc mAc m~t ke O- 'n nhu tOi I"i ,c6 ml)t etua nho h4u h~ ben c~nh nhu vh. Thua vAng, n6 chlnh lA con gåi tOi, h~u quå cua m~t 14n llim I~i cåch etay han muoi nåm. M~ chåu mlh lau rl5i, chi con mlnh chåu våi tot. Ten chåu lå Ti~u NgQc. Ong ngung O- <16 khong n6i them. Chung tOi ti!p t\lC u6ng ruQ'u va thuo-ng thuc et15 nhAm. C6 I~ vi ch!nh choAng hoi men nen t6i <1am

b~o dC).n han luc blnh thuang: - Toi etQc såch thåy cac et~o si tu tien thuang c6 nhi~u phep thu~t ky <1~c nhu chi etå hoå vang, hoå hi~n ra nhllng bliy tien nfr mua kMc nghe thuang, hay it ra cung ml)t vAi my nhan et~ hdu hl,l. Ngoåi ra hQ con luy~n thu~t trtl'ang sinh va c6 nhllng lo Iinh c10n nfra thi phåi? Dl,lo si b~t cuai IAc etdu: - Tien sinh llim rl5i. T6i kMng phåi ke luyen phep trtl'ang sinh. N~u c6 quy~n nång chi etå hoå vang thi t<,li sao t6i Il,li Itn nåu O- vimg hoang vång nhu th! nåy låm gl? C6 le tien sinh etQc ti~u thuy~t hoi nhi~u. Ml)t ke itn than noi hoang vu tha nh tjnh et~ tranh cC).m bAy sAc d \lC thl bi~n hoå ra my nhan hliu hC).lam gl cho phi~n phuc. Con viec luy~n

ra

b~nh.

Lue <1liu ehung tOi thay phi~n nhau moi chao m~t cåch trjnh trQng, nhung khi <1il u6ng khoång nua ha thl chung tOi trO- n~n tI.!' nhien va båt khåch såo han, khOng con moi chao chuc t\lng truåc khi u6ng nila rna ai nÅY cu thu~n tay r6t h!t chen nay t1!n chen khåc. TOi th'y vj rtl'Q'U rÅt n~ng, c6 ph4n n~ng han cAc lo~i rtl'Q'U rna tOi <1il u6ng qua. Tuy khOng phåi ngu ai sAnh rtl'Q'U nhung toi cu khen bua lA chua thÅY' rtl'Q'u ' nao ngon nhu th!. Phan <1~0 si hilnh di~n lien ti!~ r6t cho <1!n khi h!t s~ch ha r~i gQi cO be mang th~m m~t ha nila. Cho ~n khi <16, ong måi hoi ly do cu~c thåm vi!ng cua tOi. Toi thanh th~t cho bi~t nhAn djp he, tOi mu6n d~o choi phong cånh ~ nghi ngoi va hy vQng c6 co Mi ti!p xuc våi cåc cao nhAn 'n si. Bi!t ong lå nguoi tu d~o, tOi ngo y m,u6n <1uQ'c hQc hoi th~m ve nhllng bl thu~t cua mOn phAi nåy. Ngay luc <16 cO be mang them ra m~t chen <115 nhÅm, 140 nay , khOng phåi thjt 'ru-ng khO må lå m~t dia thit nuång thom phuc. Trong luc cO be thong thå gAp thit ra dia, tOi chåm chu nhln c~p mÅt to, <1en LAng Van J02

.'

-~


linh dan nU-a, ehi din mQt vien eling du, e~n gi phåi luy~n d~n eå lo! - Ong tu ehoi kheo låm. Khang e6 vang bl;!e ehau bau hay my nhan h~u hl;! eting khOng sao nhung tai thÅy ang khang hS phu nh~n vi~e luy~n linh dan. Phå, ehang ang vAn uong linh dO'n? Dl;!o si phå len euai låm rung ehuy~n eå ehi~e gh~ true: - Ha ha ha! Nåy anh bl;!n tre, linh dan dau phåi d~ uong. - V~y d~ lam gi? . Dl;!o si khong trå lai m�� ddi dS tai, yeu cdu tOi doån xem ong duqe baD nhieu tutii. ;- Toi trong ong khoång ngoåi nam muO'i. - Uim råi, tien sinh doan Il,\i thll xem. Toi nhin nuae da hång håo, ehom rau den nhånh eua dl,\o si vå co be khoång tam ehin tudi dang hdu mqu gdn d6: - N~u vh thl bon muO'i hay bon lam. Trang ong con khoe ml,\nh trang ki~n låm. ' Dij.o si b~t euai råi nghiem nghj: - Khong dau, toi då ngoåi båy muO'i tutii råi. Toi gi~t minh, khong th~ tin mQt rrguai khoe ml,\nh, rau t6e con den nhanh nhu vh må då ngoåi båy muO'i. Han, nU-a låm sao mQt nguai ngoåi båy muO'i Iij.i e6 e('n gai mai len tårn hay ehin tudi duqe, tru khi ang ta e6 mQt phuO'ng phåp gi d6. - Nhu v~y ... nhu v~y hån ong då thånh eong trong vi~e luy~n linh dan va då eåi Uio hoan dBng? Dij.o si b~t cuai mQt håi råi låe ddu: - 4 th~t, mQt ngu:o-i ngoij.i quoe nhu ong må eting bi~t d~n eae giai thoij.i vS linh dan hay thuoe tmo-ng sinh bÅt til. Toi xem ra ong eting la nguai e6 ki~n thue rQng vS van hoa Trung Hoa, n~u v~y ~ toi thtii t~ng ong mQt di~u nhij.e ec;... Dij.o si n6i nho vai Ti~u NgQc vai . eau. Co be ehij.y vQi våo trong nhå IÅY ra mQt eay sao bAng true rÅt dåi. Tu tmae ~n nay tOi då nhln thÅY nhi~u ehi~e sao true, nhung ehua baD gi& thay eåi nao dåi va eiS kinh

nhu ehi~e sao nay. Phan dij.o si slla Iij.i y phl,le, ngåi thång ngu ai va trjnh trQng dua sao len mi~ng ... Trong eae buc;i lu~n dam vS thO' phu vai bij.n hU-u eua Tij. Håi; eting e6 vai nguai go phaeh, thtii sao hay gåy dan nhung ehua bao gia toi duqe nghe mQt am thanh ky Il;! thanh thoåt nhu ti~ng sao nåy. D6 la mQt khue nhij.e eti, duang nhu vui 11,\i nhu buBn, n6 vuang vÅn nhung thanh thoat, am thanh lue nh~t lue khoan khi~n nguai nghe phåi say me theo doi. Th~t kh6 di~n tå duqe eåm tuång eua toi khi nghe khue nhl,\e d6. C6 th~ vi men mqu, VI am thanh 11,\ lung ho~e vI ly do gi khåe khi~n toi ngBi ngay ra, hBn bay bting t~n dau dau. Toi khong bi~t khue nhl,\e keo dåi baD lau · nhung khi am thanh ngung 11,\i thl toi thåy anh nång då tåt ddn phia sau suan nui. Då ~n lue toi phåi trå vS Båo Lien tI.!' tmae khi trai toi hån. Toi Mng d~y I~ phep xin eao , tu nhung e6 le vi tri to mo thue gil,le nen toi co hoi vat mQt eau: - Xin cam an ong vS bU-a mqu va khue tieu tuy~t vai, nhung tmae khi tu giå, it ra ong e6 th~ ehi dAn eho toi them vS thuy~t tmang sinh bat tlr hay ehu tmO'ng vo vi, huy~n dång eua ong ehu? Phan dl,lo si eau måy IQ ve kh6 ehiu nhung tran tinh ll,\i ngay: - Nåy ti~u huynh d~, n~u anh mu6n nghe mQt bai thuy~t giång thi håy d~n g~p eae vj su. H~ se giång eho anh, nghe du eae ly thuy~t. Phdn toi tuy~t d6i ehång e6 gi ~ n6i eå. Tuy nhien g~p nhau bU-a nay eting lå mQt duyen ha y, d~ toi ngam mQt båi thO' eua Ly Bij.eh eho anh nghe: Ong v~ ban ngam lan: Tam bO; IhOng d{li d{lo

NhOt dl1u hQ'p tl{ nhien

DHn dde tuu trung thU

,V{ll vi linh gia Ituy~n.

,Tij.m djeh: Ba chen hilu ,d{lo ,/o-n MQt chum bi~1 Ilmh thieng Say sua trong Ihu ruQ'u Con hon ke tlnh dien.

Toi khong 11,\ gi baithO' nay vi då dQe qua nhung khi dl,\o si nhan

mij.nh eau"Tuy~t doiehång e6 gl '~ n6i eå" toi Iij.i nghi ngay ~n ehu ,tmang "bat ngon ehi giao" eua Uo Til. Nguai Hy phuang kh6 e6 th~ hi~u duqe phuO'ng phap dij.y båo må khong dung d~n lai n6i nay. Tu ngan xua, eae b~e hi~n giå phuO'ng Dong då eho rAng ngon ngU-, vån t.l!' lå mQt phuO'ng ti~n mi~n euång vI n6 kh6ng ' th~ di~n tå duqc, h~t y nghia. MQt y tirång eao sieu tuy~t doi khong th~ di~n tå bAng thu ngon ngU- tuO'ng doi må phåi sil dl,lng ~n SI.!' cåm thong vi "dij.O khå dl,\o, phi thuang dij.o". Cting nhu th~, nhu-ng ehan ly t6i thuqng khOng th~ sil dl,lng I&i n6i, van tl!' må di~n dij.t nhung phåi sil dl,lng ~n eai tam hi~u bi~t, tam thang eåm hay IÅY "tam truy~n tam" nhu ehu tmO'ng eua thiSn "båt I~p van tI.!', giao ngol,\i bi~t truy@n, ki~n tånh thanh Ph~t". Cae vi thdy phuO'ng Dong khong vQi va truySn dl,\y nhu-ng di~uhQ hi~u bi~t, hQ khong tuyen b6 Bn ao nhu-ng d~u hQ kham pha ra nhu eae vj thdy phuO'ng Hy. Thay vi vi~t saeh, må tmang, thu nh~n hQe tro thi hQ Iij.i yen I.ij.ng s6ng am thdm I.ij.ng le vai diSu hQ då chung nghi~m. MQt nguai mu6n hQe hoi phåi bi~t ditim thdy, phåi I~n IQi khåp nO'i ~ tim nguai huang dAn eho' minh. Du g.ij.p duqc thdy nhung khong may khi v~ thdy ehiu truySn dij.y ngay må con quan sat hQe tro mQt eåeh din th~n va ehi he moi n6i nhu-ng gi edn thi~t, vua v~n ~ eho hQe tro vo. le ra thoi. Thay vi sil dt,mg nhang ly lu~n, ro rang rånh mij.eh, hQ lij.i tim nhu-ng eau n6i rna am ~ båt hQe tro phåi våt 6e suy nghi, phåi tim hi~u sau Xa ~ tI.!' minh tim ra nhang dih mu6n bi~t. D6 ehinh lå di~m uu vi~t cua phuO'ng phap giao dl,le khong edn sil dl,lng ~n ngon nga, van tI.!', ly lu~n rna ehi kheu gqi eho nguai hQe tI.!' minh quan tri~t le <11,\0 ma thoi. D6 eting lå huyen nghia eua eau "tri giå bat ngon, ngon giå båt tri" (bi~t thl khong n6i, n6i thi khong bi~t). (con ti~p)

ilIng Van 103


aUT ettl

ph\l-tråch

MI,IC "D~c Gid Th4c M4c" dirQ'c mcJ til b9n d(Jc nlu ra nhllng nghi v6n vi m(Ji IlInh vifc: vlin h(Jc. ngh' Ihu91. khoa h(Jc. xII h9/. chlnh Irj, v, v.. VI khuon khd h9n hfP cua m~/I/lu ml,lc. xin vui long h(ln cM m&i liln hOi 16i da 3 cdu, Da

1(1,

TAI-LltU vl

HOANG SA, TRU()NG SA

Hoi: ThU'a båc BC, cha m~ chåu la ngU'o-i Hoa sinh slSng t!.li Vi~t­ nam, Chåu chi bi!t dQc' va bi!t n6i ti!ng Vi~t, va thU'O'ng nU'ac Vi~t nhU' chlnh qua-hU'O'ng mlnh vh. Chåu dQc båo th~y n6i ngU'o-i Hoa (Trung C~ng) chi!m dåo Two-ng­ sa vå Hoang-sa cua Vi~t-nam thl chåu khOng vuL Chåu chi mong rång chuy~n d~t-dai thl chic phåi c6 s~-såch, gi~y-to-, hay c6 khi c6 ca thO' vån ca-t\lng nua. Sao mlnh khOng dU'a m'y tåi-li~u d6 ra, trlnh vai Lian-hi~p-qulSc d~ xin can­ thi~p. Båc c6 bi!t v! cåc ~ai-li~u nay khOng? N!u c6 xin dång lan båo coi trong c~ng-d~ng c6 ai cln thl c6 sAn. Klnh. Doan vdn Tr{Jng Miss;ssauga Dåp: Trong Phu-bi~n t~p l{4c cua La Quy OOn, t4p 2 vi!t v! hai XII Thu4n-h6a va Quang-nam, c6 d!­ c4p tai qulin-dao TrU'o-ng-sa, thu~c phu Quang-ngAi, XII Quang-nam, nhU' sau:

"Phu Quång-ngåi, d ngoa; c,}a biln xiI An-vinh, huy?n Binh-san, Limg Von 104

co noi g{Ji la ell-Iao Re, r~ng hcm 30 d~m, tru-6c co dån phu-ang TLr­ chlnh cu--tru, trdng dQu, ra biln 4 canh thi din. Phla ngoai mla co dåo D{li Tru-ung-sa d vi phia dang-bdc co nhiiu dåo, co nui linh-tinh hcm 130 hon , tu- hon nay sang hOn kia di mdt tu vai canh t6i mQt ngay du-ang. Tr~n nui co ch6 cO nu-6c ng{Jt. Trong dåo co biIi cat vang, dai hcm 30 d~m, bdng pMng rQng Jefn, nu-6c trong sudt day. Tr~n dåo co 'ilO sd td yln, cac thu- chim co hang nghin hang v(m con, thdy ngu-ui thi dQu vong quanh khOng tranh. Bin bili vQt l{l rdt nhiiu. Thuyin nu-6c ngoai g~p gio thu-ung bi hu-h{li d dåo nay." Vao tMi La Quy D6n, Vi~t-nam coi Two-ng-sa va Hoang-sa cung m~t dao, gQi chung la dao Dl.li Two-ng-sa, do d6 mai c6 chuy~n di tu cåc dao å dliu Two-ng-sa tai,cåc dao lY dliu Hoång-sa m~t m~t ngåy dU'o-ng. CÅu-truc cua mOt dao san-hO g~m m~t vong dai san-hO å ngoåi cung, ch(nh giua la d\ln cåt, chen vao giua la h~ nU'ac ltng, trong sulSt ~n '4n dåy, quang-canh ngol.ln-'m\lc. Såch D{li-nam nMt thdng chl, t4p S, trong phlin nui sang cua tinh Quang-ngii cilng c6 n6i tai dao Hoang-sa, nhU' sau: "Dåo Hoang-sa (chlnh-thl.J'cg~m ca TrU'o-ng-sa va Hoang-sa ngay nay): cJ phla dang cu-Iao Re. Tu bu biln Sa-ky di ra, nlu thuQn giD, mdt ba ngay ba dim thi t6i. Tren dåo, cac nui la Ii?t hun 130 hon, cach nhau mQt ngay du-ung hay m6t vai .canh. Trong ddo co bili cat vang, keo dai khOng bilt mdy nghin d~m (chic gtp luc nU'ac rbng). t{4C g{Ji la V{ln-Iy Tru-ang-sa. Tr~n bili co gilng nu-6c ng{Jt. Chim muong t{4­ t~p khOng bilt Co' man nao. Co nhiiu håi sam. ddi me'Ji. dc hoa, vlch. Hang hoa cua cac tau bi giD mdc C{ln tlch-t{4 nO'i day': Ngoai ra, culSn Vi?t-nam du- dd thuylt cilng c6 m~t dO!.ln n6i v! cAc dao nåy, phian-Am hån-vi~t nhU' sau (y nghia tU'O'ng-tlJ' nhU' Phu bien

tQp-/{4c vå D{li-nam nMt thdng chf): "Blnh-san huYfn. An-vinh xiI. thOn cu- cQn håi, dong bdc hiJu dåo diJ qu~n san trung difP. nMt bach tam thQp du- linh. sun gian hu-u hiJu hdi, u-6c cach nhQt hU-a ho~c sd canh, sun h{l gian hiJu cam tuyin. trung hiJu Hoanh san chu-. tru-ung u-6c tam thQp du- ly, blnh dån quång d{li, thuy thanh trijt dl. chu- thu-O'ng thuyin da y u- thu. "

Qu6c-xt VItT-NAM Hoi: l. Xin båc cho bi!t lå cO­ vång ba SQC do cua Vi~t-nam COng­ hoa vå ngU'o-i Vi~t tl.J'-do hi~n nay dA dU'qc hlnh-thånh trong tMi­ di~m nao cua ljch-su Vi~t-nam. NhO- båc giai-thlch tham v! y-nghia cua lå cO- nåy. ' 2. Nghi-thllc chåo qulSc-ky, håt qulSc-ca vå mOt phut mtc-ni~m dA c6 tu bao gio- å Vi~t-nam? Våo thai nhå Nguy~n vå cåc tri!u-d!.li twac kia c6 cåc nghi-thllc nåy khOng? Huynh Tuyin Sydney. Vc-d{li-Iqi Dåp: l, Lå cO- vång ba SQC do cua chung ta hi~n nay lå mAu v! cua hQa-si U Vån D~, hQa-si Vi~t­ Nam n~i ti!ng trong th4p-nian 40. MAu nåy lå m~t trong cåc mAu cO­ d~-trlnh ra trU'ac m~t h~i-nghj thAn-håo nhAn-si cung dl(li-di~n cåc doån-th~ tOn-giåo Vi~t-nam, do Hoång-~ Bao Dl.li tri~u-t4p t!.li HU'O'ng-cang nåm 1948. H~i-nghj dA chQn mAu cO- vång ba SQC do, vai SI.J' d~ng y cua Hoang~. Lå cO- dy dA chlnh-thllc trå thanh cO- Vi~t-nam, dU'Q'c chlnh­ phu lAm-thai cua tU'ang Nguy~n Vån XuAn cang-nMn tu ngåy 14.6.1948 (dung 12 ngåy sau khi chlnh-phu thanh hlnh), vå dU'Q'c ngU'o-i Vi~t y~u-chu~ng dAn-chu tl.J'­ do tOn-trQng cho tai ngåy nay. V! y-nghia, mau vång lå ha'nh­ th~, tU'qng twng cho d~t, nåm å vi­ tri trung-U'O'ng. Måu vång vua tU'Q'ng-twng cho lAnh-th~, hia vång cua m~t qulSc-gia nOng-nghi~p, vua n6i lan uy-quy!n lAnh-dl.lo tlSi-cao cua h~n thi~ng s6ng-nui, va tinh­


thh tlf-ehu eua qu3e-gia. Mau vang v3n la mau hoang-gia eua Trung-qu3e, tren nguyen-tåe qu3e­ vuong eåe nu&e nho ehung quanh . khong «tuqe phep dimg. Ngu&i Vi~t dung e& vang, eung la mQt eaeh noi len y-ehi tlf-ehu e~nh m/?t qu3e-gia lång-gieng khiSng-Ia tung «to-hQ , minh hon 1000 nam. Mau (fo tuqng trung eho hanh hoa, nåm å vi-tri phuong Narp, bi~u-tuqng elia thanh-eong. Hai mau vang (fo hqp I~i noi len y-ehi (f/?e-I~p eua mQt dån-t/?c å phuong Nam. Ba sQe «to tuqng trung eho ba mien Nam Trung Båe. Ca ba mien (ba SQC (fo) eung nåm tren m/?tnen . vang, epn noi len tinh doan-k~t dån-tQe.. 2. L~ ehao e& va håt qu3e-ea t~i Vi~t-nam (fa co tu th&i vua Bao-(f~i hai «t~ nhi th~-ehi~n. Lue (f~u con

ehao e& long tinli. va håt bai lJiing dim cung. C& long tinh nen vang m/?t sQe (fo. Con lJiing dim cung v3n

la bai nh~e I~ len trong lue nha vua ti~n len (fan Nam-giao «t~ t~ tr&i. L~ m~e-ni~m m/?t phut sau khi

ehao e&, co tu sau TIt M~u Thån 1968, ~ tuång-ni~m eåe «tang-baa bi eQng-san såt-hl;!i t~p-th~ tl;!i Ba­ (fan (Hu~). ve sau, phut m~e-ni~m dung tuång-ni~m ca (fang-bao IAn

ehi~n-si, nhung ngu&i hi-sinh, ehi~n-«tÅu vi Iy-tuång tlf-do . Nh~e­ khue dung trong phut m~e-ni~m (khong ehinh-thue) la bai Han Ill-si eling elia Luu Huu Phu&e (xin «tung nh~m v&i bai Chieu han fU si eua Dl) Nhu~n).

eu

NHJ THAp TlI HltV . Hoi: Xin båe eho bi~t sO'-luqc slf tich trong Nhi TMp Tu Hi~u. Cam O'n bac. l i Minh Hiln Vancouver

Dåp: Nhi fh~p ' fU hidu la 24 guong hi~u-thåo å Trung-hoa ngay xua, do Quåeh Cu Nghi~p, inQt hQc giå (f&i Nguyen ehep Il;!i, bån Nom song thåt l\1c båt elia Ly Van Phue (th&i Minh M~ng, Thi~u Tri~ Tlf

Duc).

15. Hoang Huong, c1&i Dong 28 truy~n nay gam:

Han (mua c10ng nåm Il chan cho cha I. Ngu Thuån, mQt trong ngu ~ m~ åm, mua hl;! qUl;!t gCSi cho thoång th&i Thuqng ctl: sau etuqc vua ~ cha m~ nåm). Du&ng Nghieu truy€ n · ngoi (16ng 16. Vuo~g Tlloi, nu&e Ng\1y'ct&i hi~u thåo cam etuqc thu du) . . Tam-qu5c (khi m~con s3ng sq såm . 2. Van~, con dong thu eua Luu set, khi m~ ch~t rai, ml)i khi mua Bang Hån Cao-ttl (khi cha etau 6m giong, ong ra nåm be,ll rna eh~ han nem thu3c tru&t vi sq c6 ke h~ «tQe , m~ c1& sq~. . \ cha minh). 17. 'Ngo Manh, c1&i Tån' (nha 3. Tang tu, tuc Tang Sam (khi khong co mung man, cåi tr~n cho ong «ti rung, m~ mu3n gQi ve, dn mul)i dn minh khoi tån cha m~. vao ng6n tay chay mali, 6ng nghe 18. Vua:ng Tu&ng, c1&i Tån (m~ long «tau xot, ve ngay). måt, mua etong ong cåi tr~n nåm 4. MAn Tu Khien, tuc MAn Ttln, len bang cho båt tan, båt cå h~u m~ hQc tro Khtlng-tu (xin cha «tung k~ ~ lam vui long cha). 19. Duong Huong, c1&i nn (tay etu5i m~ k~, sq cac em k~ cung chiu khong c1utli htl cU:u cha). ret). 20. M~nh Tong, ngu&i c1åt 5. Tu-IQ, tuc "frQng Do, hQc-tro Kh5ng-tu «(fu&ng xa (fQi g~o nuoi Giang-h~ c1&i Tam-qu6e (m~ 3m them canh mang, mua c10ng ong ra' m~). 6. Di~m tu, et&i nha Chu (khoae ngai ben g6e tre rna khoe, mang lien da 'giå lam huou len rung våt sua mQc len). ' cho cha m~ gia).

21. Du Kiem Låu,ngu&i nu&cn 7. Uio lai tu, ngu&inu&c Så (70 (c1ang trån nh~m noi xa, nghe trong tu5i, m~c åo s~c s& giå tinh tre nlt lang hai hQp, xin ve quethi bi~t cha lam tro cho cha m~ vui).

6m n~ng). 8. D5ng Vinh, «t&i H~u Hån (hua 22. Du&ng thi vq hQ ThOi (m~ d~t I\la tru nq muqn luc chon eåt chang gia r\1ng h~t ritng, Du&ng thi cha m~).

eho ba bu sua cua thj). ' 9. Quåeh Clf, «t&i Han (khong etu 23. Chåu ThQ Xuo.n g, ngtr<h StIC vua nuoi m~, vua nuoi con, T6ng (tu quan eti tim m~). mang con (fi chon s3ng ~ danh 24. Hoang DinI) Kien, c1&i com nuoi m~, ,may etao «tuqe hu Du&ng (tuy lam quan to song vAn tlf tay cham-soc cha m\!). vang). .

10. ' Khuong Thi, et&i Han Quan-ni~m ve chu hi~u cua (thu&ng phåi «ti xa båt ca va gånh ngu&i xua khong th~ åp-d\1ng nu&e h~u m~, tr&i thu&ng eho su3i cung-nhåe vao c1&i s6ng th&i nay chay qnh nha, c6 ca hang ngay t&i c1uqc. Hi~u va nhan phåi c1i (fOi. hi~n tMn cho an, khoi phåi «ti xa). ' Vi "W rna gi~t con la phLnMn: 11. Thåi · Thu~n, «t&i Hån (hai dau Ilfa tråi chin cho m~, trai s6ng cho minh, gi~e trong thåy thuong tlnh thuång tien). 12. Dinh Lan, «t&i Hån (t~c tuqng gl) th& cha m~ nhu ngu&i s5ng). )3. L\le Tieh, et&i Dong Han (eti anti~c, dåu quit vao tay åo ve dang .1 • m~).

14. GiangCach, «t&i Hån ' (cCing , m~ ch~y gi~c, bi gi~'C båt, keu van \ thåm thi~t vi sq khong lo cho m~ minh, gi~c thuong tinh thå hai m~

. con ve). lAng J<i1n 105

/

,


KY.JI

Chuy~n Cong Toe 21 Ngay

Tai Cac Nuac ÅU Chau

• Nguy~n

Huu Nghia

(tilp theo) CuiSi cung r6i toi cilng tim ra m~t nha hang... Vi~t-nam, ngay giu trung-tåm Rose, m~t thånh-phiS bi!n nho xiu cua xu Catalonia giln bien-gio-i Phåp, nhin ra Dia truog håi. Rose. Mai khOi. Thånh-phiS mang ten hoa hOng nhung dh hi~m loai hoa nay, nhÅt la hoa hOng. Nång, gi6 bi~n va cAt c6 khå-nAng tån-phå khå-nång tAng-truå'ng cua hoa; nhÅt la cåc IOl.li hoa dom dång doi hoi duqc chAm-s6c kY-h.l'c5ng. Ctlng chAng h~ gl. ChA,ng mÅY ai mo ra bi~n ~ tim hoa. Nguoi ta di tAm nAng, tårn nuo-c bi~n, tårn gi6 thom, tAm khOng-khi mån-m~n trong lanh va khoe-ml.lnh. Ra bi~n ~ g~t rua nhQc-nhån, buc-biSi. Nåm duO-i nAng trong ~ thlin-kinh "giån" ra, d~ long chung xuiSng sau

Ung Van 106

nhung ngåy gio dÅ u-tri khiSc-li~t sau ban giÅY, tren ban vi~t, trong cOng-så', ngoai thu.ong-truong. Bi~n, noi tinh-duc5ng tåm-thiln. Coi tam duqc nghi-ngoi khi toan than h04t-d~ng. Ho~t-d<)ng tkh­ ClTC, ho~t-d<)ng ch~t bo, khOng bi~t m~t. D~p xe hang gio tren phiS bi~n. Nhåy s6ng d6n-d~p duO-i nuo-c måt. Nåm lim-dim thå nguai tren phao, m~c cho lån nuo-c d!ty-dua. Di b~ lang-thang tu- dliu gh!nh tO-i cu6i båi. Phoi minh duO-i nAng trong. NMt vo so vo iSe hay moi cåt dAp thanh d6ng luy, låu-dai ... 6' dåy loai nguoi tre Il.li. Tre ~n muc h6n-nhien. Nhtlng måi dliu bl.lc truon bo, lån-I~n, tåt nuo-c, tung cåt, nem banh huyen-nåo ben cl.lnh nhtlng måi dliu xanh r(ln-rang. Oi bi~n. ThAnh-dia cua loai nguoi thanh-phiS. å d!ly ai cilng IQt

xåc, cling phån låo hoan dl5ng, d1ng tuoi-tån tre-trung. N'htlng chi~c m~t nl.l dl.lo-m~o, 14m-Il bi nem xu6ng, båy ra khuon m~t r~ng-rc5 tlf-nhien. Loåi nguoi cå'i bo lO-p vo cu-ng, nhu nhtlng co gAi mAng tuoi b6c y~m nåm phoi nglfc son h6ng tren båi. Long trlin-t\1c, th6i-t\1c bo Il.li sau lung. T~t cå, chi con I~i bån hqp-U(u hoang-d~i cua t'hian-nhien, khoe-m~nh va thån-quen. NAng trong, gi6 nh~, cåt vang va chim bi~n. SU-c siSng va tu~i xuån. MQi tu6i d~u xuån. Oi bi~n. Li~u tpu6c h6i sinh ... Nhung horn Åy cMng tOi khOng duqc tAm. Nuo-c bi~n I~nh nhu nuo-c då dang tan. Gi6 bi~n se-sÅt nhu mua dong Då-I~t. a hay! Dia­ trung-håi, Mediterranean Sea, cåi bi~n Åm-Ap quanh nåm nåm gitla ba d~i-l\1c ÅU, Phi, Å hom nay ... trå' troi trAi gi6 chång? L~ nao då d4u thAng 7, trong khi cAc båi å' mi~n Trung Hoa-ky, mi!n DOng Gia-nå-d~i va cå mi~n Nam Na....uy d~u då du Åm d~ tAm, cAi hå boi nay I~i se minh, lam kh6 d! khAch duong xa? Doan khAch vi!n­ phuong h~t nhln nhau thAc-mAc, I,i quan-såt ve m~t dån dia-phuong ~ thåm-do. ThOi cu d~ tQi cho dÅt troi. KhOng tAm duqc thl di d,o lang­ thang, hit thå' khOng-khi trong, ngAm måy nuo-c vA... nguoi tAm nAng. Dia-trung-håi vAn hi~n-Iånh chån-that, du c6 hoi kh6 tinh. Thanh-ph6 'hoa h6ng nåy duqc ghi dÅu m~t cåch khi!m-tiSn tren bån dl5, nhung trong thlfc-t~ to bång m~t thanh-ph6, nåm xoåi dai tren bO bi~n, gln xa-I~ lien-chåu dAn v~ huo-ng Perpignan (Phåp) va Bercelona (Catalonia, Tåy-ban­ nha) khOng xa. SAt bi~n bao gio cilng lå ti~m bån ky-v~t, quln åo tAm, nha hang va khåch-s~n. Khåch-s,n å' Rose du h,ng, tu- 30 my-kim m~t phong trå' len. Du ki~u, tu- ki~n-trilc Nh4t-nhi-man, Phil-lang-sa, Y -pha-nho tO-i IlSi tån­ ky BAc My. Tu- Rose, du-khåch c6 th~ låi xe - va ngay cå d~p xe - di v~ phia


hay nhiSu chÅt b6c (octan), thuc an bÅc, ngang qua cåc thanh-ph6 14n­ ngoai lo~i nhi~t luqng it hay nhiSu nhu Cadaque, EI Port de la nhi~t-Iuqng, con chia ra Tåy, Tau, Selva va Portbou, thanh-ph6 Vi~t rÅc-r6i 10i-thOi. Duang xa xu Catalonia cu6i-cung tm&c kJ:ti t&i I~, dm dåu .cho ra tuang dua, ca Cerbere nåm ngay tren bien-gi&i mu6i~ chung tOi nghm u&c-h~n va.i Phåp. nhau: sång an t~i khåch-sll-n (hh Mu6n xu6ng Barcelona, phåi trO­ h~t khåch-san O- Åu-chåu dSu dnh .ra xa-IQ lien-chåu E15, di v@ phia chung tiSn An, tiSn ... tÅrn va ti~ri Nam, mÅt han mQt gia. Barcelona phong, khong ' an khOng tÅrn thi luc d6 dang chuin-bj khai-mll-c thi~t!); trua an qua-Ioa ngoai båi, Th~-v~n-hQi, v&i kinh-phi 10 ty my­ trong xe (n~u dang di-chuy~n) hay kim bo ra t~-chuc, dlJ-tru thu låi cåc tr~m nghi; chiSu an cam tau. · khoång 500 tri~u. Cam tau rf{t ghn v&i cam Vi~t, Tm&c khi vao Barcelona, du­ nghia la c6 ... cam, du rAng cam tau khåch c6 th~ gM qua Badalona xem nf{u cho thlJc-khåch Tåy-ban-nha, I~ ... bo mqt. Hang nåm cu vao Phåp, Duc, Hoa-Ian,.. khong hqp­ thång båy, dån Catalan thå bo chll-Y khiu nguai Vi~t lÅm. Du sao cling rOng ngoai ph6, g~p ai mqt nÅy. "duqm mui dån-t<)c" han cam tåy. Trong ngay I~ nay thi Ong gia ba cå BQn nha que chung tOi låi xe ch~y h,lm-c\1m, 'dan ba con nit va cå du­ vai ba vong thanh-ph6, cu6i-cung khåch ch~m chån, m~t nho c6 cling dm ra mQt nM hang bi~n do quy~n d6ngcu-a O- nha, ho~c cha vang "Mekong . Restaurant." mo ra bao-Ian tr6ng xu6ng duang Thåy Mekong (song Cu-u-Iong), ph6 xem cånh bO mqt nguai. chemch~t cling la .:.cam tau, m~c Bo Catalonia va Tåy-ban-nha du con song nay phåt-nguyen tu nhiSu da-tinh han bo Vi~t-nam, chl Tåy-t~ng, chåy n'gang Trung-hoa, bi~t sinh con va cay ruQng. Bo xu Låo, bien-gi&i Thåi-Ian, Mi~n­ nay sung nhQn hOÅt, hai tho- khi di~n, xu6ng Cao-mien råi d~ vao khjt, mÅt do nghu rÅt hung-hAng, Vi~t-nam. ' g~p nguai la du~i chll-Y ngay. Cåc Nhi@u nguai båo cam Thåi-Ian · c~u trai tre ua tro nay lÅm. Bj bo ngon han cam Tau, nhung cåi anh mqt la mQt hanh-dQng... anh­ chang toi gan dO- nh!t djnh tiy chay hUlig. Bj mqt rna chll-Y kjp, kh6ng khOng an, gQi la cam... håi bi huc ch~t la m<)t chi~n-thÅng, ghi t~c. Oi, ~åi djnh-ki~n då hån såu dÅu thanh-dch cua tu~i tre. Thanh­ vao tårn thuc råi rÅt kh6 phOi phai. nien tu Phåp, Duc"Y, va th~m chi Nhang hinh-ånh dau-buån hÅn ,då O- BÅc My, thång båy hang nåm d~ chung-ki~ntren bi~n dong 13,nam v@ Badalona d~ chai tro bo mqt. Nam nao ding c6 vai nguai ch~t va tm&c, v&i nhang tai-n~n dån I~i vai tå nguai bj thuang. Trong s6 su6t 10 nam sau, då tnt tMnh mQt nhang nguai ch~t nam nay, c6 mQt v~t thudng. Du bi~t rång djnh-ki~n c~u sinh-:v~en tu Los Angeles bay la sai-Ihm, nhung n~u khong phåi la sang. Cåi ch~t lång nhåch, tro chai chuy~n nu&c non bÅt bu<)c, rna la · ky-c\1C va nguai xem cling dhy ... chuy~n an chai, giåi-tri, c6 quySn thu tinh (xin lai!) chQn-llJa, la hÅn chQo ngay. Cam ThOi bo chuy~n bo, bo chuy~n Thåi, hÅn gQi la cam håi-t~c. Han~ Badalona, Barcelona, trO- Ill-i v&i ,Thåi, hÅn gQi la hang håi-t~c. Mai Rose, v&i duang ph6 nho h~p hai Ihn ti~p xuc v&i m<)t nguai Thåi,d6 chi~c xe trånh nhau vÅt-vå, va v&i khoi hÅn- kin-dåo ngÅm-nghia ~ dQ da-s6 duang ph6 chl vua m<)t chi~c " I~i v&i nhån d~ng håi-t~c rna hÅn då xe ch~y qua (di-nhien la m<)t chiSu g~p ngoai bi~n. Kh~ tMn hÅn! luu-thOng). Thoi thi cam Tau. Ch~y them ba T&i hii xuOi nguqc mai thi moi vong naa mai may-mÅn tim duqc chån va d6i. Xe d~ xang 'tbl nguai cha d~u xe do cåi thanh-ph6 lÅm d~ cam. Xang c6 lo~i it chåt b6c nguoi nhi~u xe nay. T&i ghn, them c~n

mQt slJ ng~c-nhien naa. Du&i bi~n "Mekong Restaurant" c6 hang cha nho: "Chinese and ' Vietnamese cuisine, " Chu nha hang, O- giaa . xu Catalonia xa xoi nay, la mQt ph\1 na Vi~t Nam chinh g6c, dong doi hQc giå Tmang Vinh Ky, låy chång Catalanva då theo chång vS xttnay då mÅy ch\1c nam. Co gåi åy - bay gio la ba ehu nM hang - n6i ti~ng Vi~t mi~n Nam dung giQng, chi hai ngheo tu nga. Lå con nha khå giå, hQc tmang Tåy, cO gåi ay sang My chai m<)t mua he, duyen s6 diy dua g~p nguoi ~hanh nien Catalan ~ råi vu qui theo chång vS thanh ph6 Rose O- ven bo Dja-trung-håi, trO­ thanh nguai Catalan qu6c tjch Tåy Ban Nila, n6i ti~ng Catalan va Tåy Ban Nha, nau cam ,T au va Yi~t theo khiu vj Catalan, hån cho khåch dja phuang. Khåc v&i baa cam do ong chu nM hang g6c nguoi Tau Tra Vinh VN, nåu O- Andorra horn nQ, baa· cam Vi~t-:mim do Catalonia nay vua mi~ng han. Doån khåch vi~n­ phuang ra mO- xe l\1c dm vai to lAng Vdn mai, ~ Ill-i t~ng bå chu­ khi duqc bi~t ba vAn thich dQC cha Vi~t, va tim mua såch Mo Vi~( rf{t kh6-khan khi b~ hang t~i Perpignan hay Marseille (Phåp), Chung tai hai bång-khuång: H6a ra nguai Vi~t s6ng tha­ phuang dong han, vå låu dai han minh tuo-ng, Bi~n-c6 1975 la mQt cåi m6c I&n, dånh dau SIJ tråi rQng cua han hai tri~u ngucri Vi~t tren khÅp m~t dja-chu. Tm&c d6, dl c6 nhang h~t cua gi6ng dån-t<)c, båm r~ dåu d6 t~i cåc phuang troi xa­ xam nay. Sau nay trong chu~n di, do cåi th6i thich an t6i bång cam Vi~t, chung tai då dm ra råt nhi@u nhå hang Vi~t-nam ngay cå t~i cåc lang­ m~c heo-Iånh, th6n-~ xa-xai khAp mi@n Nam nu&c Phåp, Nhang dau chån chim thien-di L~c Vi~t då in v~t mQi nai!... (con tiep)

lAng Van J07


rÅt cAn Sl!' d(mg vien, an ui, khich I~ da nhllng nguai Vi~t ly huO'ng dA c6 may mAn vå såm duQ'c djnh cu. T\lc ngll ta c6 cAu "Lå limh dum la rach", cllu mong lAng Vdn mAi lå "lå lånh" c!um "lå råch" nhu nhieu , nåm qua.

di~n

dan

UT6m (Shatin. Hongkong) B~N ' EM TRONG NUåc

VÅN MONG LÅNG VÅN

KlfM L~I NGU(JN TlN... Uu nay chung tOi nghe d~n c6 mOt 56 nhå vån håi ngo~i dlf dinh quy~n g6p giup d~ nhå vån COng sån DuO'ng Thu HuO'ng. Xin anh vui long cho bi~t ngu~n tin c!6 c6 xåc thlfc khOng? N~u c!ung nhu ve-y thl hAnh dOng k~u gQi quy~n g6p tien giup cho DuO'ng Thu H uO'ng chång khåc gl gåo nuåc l\lnh t\lt vao m~t chung tOi - nhllng nguai cAm but cilng chi~n tuy~n, mOt 5,6 c!ang chiu cånh til day trong ch~ dOng C~ng sån nhu: TO Thily nn, VuO'ng Duc~, Mai Trung TInh, H~ Nam, Thåo Truang... ; mOt 56 khåc c!A c!uQ'c tha nhung c!ang chiu cånh kh6n kh6 cung clfc nhu: Hoang Håi ThUy, Nguy~n Th\lY Long, Thanh ThuO'ng Hoang, Choe ... ; va sau h~t la nhllng nguai c!ang c!Am c!u6i, tuy~t vQng trong cåc troi ti non nhu: Nguy~n Qu6c Tr\l, D~ng Hoang Ha, TUÅn Quynh, Luu Hllu VAn va m~t cAy bUt tr~ g6c Thi~u sinh quAn nhu TrAn Dung ThUy c6 båi va c~ng tåc thuang xuy~n tr~n ta Vift LuQn (Dc) va d4c san Thilu sinh quIJn (Hoa ky) tu tren hai nåm nay. ÅP IlfC cua K~ ho~ch Hanh d~ng Toan di~n (C. P.A) dang de triu len 56 ph.n d~ng bao ti n,n våi nhllng cu~c thanh IQc l\lnh lung; våi di~n tfch chl5 danh cho ml5i nguai chi vua v4n bAng... chiEc quan tai; våi kh4u phlln ån bi rut båt, khOng han gl thu cam tu a Chl Hoa, å cåc troi te-p trung cåi t\lO. Nhung cåi thi~u th6n han cå la tlnh nguai. Cåi ghe gåm han ei la thu dia ng\lC do

a

a

chfnh nhllng nguai cung hang ngu qu6c gia de len vai nhau. Va han ai h~t, nhllng nguai cllm but rÅt nh\ly cåm truåc nhllng bi~n d~i, mÅt måt ve tlnh cåm.

Hd (Jng (ThQi lon) LA LÅNH DUM LA RACH

å troi ti-non, tOi duQ'c bi~t hai ta DU'ung S6ng va lAng Ydn. TOi cho rAng nghia cu cao c!~p cua lAng Vdn va DU'ung S6ng danh cho nguai ti non trong nhieu nåm qua dA an ui va khlch I~ d~ng bao ti n\ln rÅt nhieu. Xin trAn trQng va bi~t an nhllng nhllng tlnh cim cao quy c!6. Dång kfnh va tlf håa thay cho nhllng ai con nghi ~n que huang, d~ng bao, khi cu~c s6ng bi quay tron båi nhllng d~ng dO-la ve-t chÅt! D6i di~n våi cu~c thanh IQc c!Ay bÅt cOng, bi bung bit va cO I.p våi th~ giåi ben ngoai båi m\lng luåi cånh såt va hang råo k~m gai kien c6, ml5i khi lAng Vdn våo duQ'c b~n trong tr\li dA cung c6 niem tin vå suoi Åm nhi~t tlnh c!Åu tranh cua nguai ti non rÅt nhieu. VI ly do d4c bi~t nao d6 ma DU'ung S6ng dlnh bån, nhung tOi hy vQng rAng lAng Vdn ~ mAi mii la chi~c cAu giao luu gilla th~ giåi b~n ngoai d6i våi cåc "iSc dåo" ti non toan DOng Nam Å, d~ng thai lå m6n ån tinh thlln d.m då huO'ng vi qu~ nhå våi nhllng nguai ti n~n ' kem may mAn. Trong luc tlnh hlnh ti n\ln c!ang di vao chl5 den t6i, hO'n luc nåo h~t, nhllng nguai ti n~n c!an,g å tr~i cÅm

lAng Vdn 108

/

Em lån len tu Ha N~i tu nho, nen em hi~u rÅt re; tårn tu nguai Hå N(>i k~ tu khi mÅt Sai gon. Nai dau kh~ chiu c!l!'ng su6t 30 nAm qua dA låm cho nguai Ha N~i bAy gia hoan toan thay c!~i. HQ khOng nhln dång C(>ng sån nhu mOt ånh sång nila c!åu. Lai ru eua C(>ng sån Vi~t Nam diSi våi nguai Hå N~i di trå thanh b6ng ma, åc quY. Nguai Hå NOi cha c!Q'i m(>t ngåy mai rna tÅt ci mQi nguai dån Vi~t yeu nuåc trå ve d~ thay d~i, dy dlfng mQt Vi~t Nam måi, e6 tlf do, c6 dån quyen. B\ln be em con k~t l\li trong nuåc, thu cho em vin mong c!uQ'c c!Qc lAng Van giIla long Ha N~i d6. Em c6 th~ gåi them vai c!ja chi len, chi gai båo ve cho hQ c6 duQ'c khOng? Em bi~t b\ln be em s~ vui khi bi~t rAng nhllng nguai dim but å håi ngo\li luOn nghi ve c!Åt nuåc. Vlluc con trong nuåc, 10 nAm hQc ph~, 6 nAm d~i hQc, chung em bi cÅm ng~t, khOng duQ'c ti~p xuc våi vån hQc Såi gon cu, nen cMng em hi~u it lAm. BAy gia duQ'c ti~p xuc våi lAng Vdn, em måi thÅy c!uQ'c nhllng cAy but Vi~t Nam håi ngo~i th.t tuy~t vai, vua sAu sAe vua thång thAn, nguai lam va vi~t vAn khOng SQ' bi trå thu. Em cåm ph\lc hQ lAm. Cåm O'n chi va quy båo c!i cho em c!uQ'c ~n våi lang. Thu em vi~t I(>n x(>n vi nhllng suy nghi, dung nghi em c'u thå hhe.

a

Dutmg Ly Huung (Quebec)

TRåvt Hi~n tr\lng å cåc tr\li tj n\ln DOng Nam Å deu c6 chuO'ng trlnh cua CQng d~ng ÅU chAu nhAm khu~n


khich nguai ,Vi~t trO- ve vai CS t~i que huO'ng nhi~u <tau kh~ cua hQ. ChuO'ng trlnh nay it nhieu <tå c6 k~t qua. D~u khåp cåc tr~i ti n~n CS t~i Dong Nam A <tå c6 m<)t s6 ngu ai "tlf nguy~n håi huO'ng" du&i Slf "giup <t&.. cua UNHCR va EC. Tmac thlfc t~ nay, m<)t s6 nguai <tå v<)i vang phu nh~n m\lC <t{ch rai bo que huO'ng cua hO'n tram ngan ngu ai Vi~t kh~ <tau. HQ khong hi~u, hay c6 tlnh khong hi~u, s6 nguai <tå, <tang va se trO- v~ la ai? Va <tie~ gi <tang cha <t6n s6 nguai nay trong tuO'ng lai khi rna CS con nåm giu quyen quy~t <tinh v~n m~ngcua dån t<)c Vi~t? Du la CSVN <tang hAp h6i, nhung gia låm tu- cua con thu <t6i se vo cung hung dif, tan b~o. HAn chung ta, ngay ca UNHCR, <teu hi~u ro nhifng kl: "tlnh nguy~n håi huO'ng" c6 ~n 9096 nåm trong hai tmang hQ'p sau: I. Chua phai la n~n nhån trlfc ti~p cua C<)ng san. 2. Kl: y~u <tu6i nhu nhuQ'c. Trong tmang hQ'p I, ta c6 th~ thAy ro rang la khong ngu ai nao <tå la n~n nhån trlfc ti~p cua CS rna xin håi huO'ng ca. C6 th~ k~: c4'u quån nhån VNCH; nhifng nguai bi tich thu tai san hay,tr6n ve tu vung kinh t~ mai, bi tu t<)i vi ly do chlnh trj, bi tru d~p vi ly Iich gia <tinh. Trong tmang hqp 2; ngu ai "tlf nguyen håi huO'ng" phån lan la nhifng ke y~u <tu6i tmac thlfc t~ kh6 ' khån, gian kh~ nO'i cåc tr~i ti n~n. HQ bi UNHCR vua <te dQa vua d\l d5 khi~n tårn than daa <t<)ng. Trong luc hoang mang, hQ v<)i tin vao nhifng lai hua h<:n suong cua CSVN va UNHCR. HQ <ta khong dlf li~u <tuQ'c chlnh tuO'ng lai cua hQ se ra sao khi CSVN thay <tiSi såch luQ'C ve vAn <te håi huO'ng. H~u qua <ten t6i <tang cha <t6n hQ t~i VN. Khi ~e nuac, chåc chånhQ se trO- thanh cong dån h~ng nhi trong xa Mi vi duai con mÅt nguai CS, he;> luon luon,la bQn ch~y thea tlr bån, phan b<)i t~ qu6c Xa Mi Chu nghia. C6 th~ khi ve nuac, nhifngnguai tlf nguy~n håi huO'ng se c!uQ'C CS ~ yen m<)t th<Yi gian

(vai thång?, vai nam?); sau <to la "tai nhAt la trong th<Yi bu~i h5n IO/l.n n~n giao thong", la "Slf c6 ky nhu th~ nay. CQng sån Nga cung thu~t", la "vi ph~m lu~t phap..... ~ guång måy <1ieu khi~n n6 <1a tan ra, <tua dån nhung ngu ai nay vao cac ' cQng san Vi~t Nam <1ang tren tr~i cai t~o, nha tu, cong riong <1uang day ch~t. LQ'i d\lng luc nay tmang hay phåp tmang mQt cåch ' bQn Mn gio cha thai nhåy ra an c6, tinh vi. Luc Ay thi EC hay UNHCR toan tinh lua <1åo nguai Vi~t nh~ co bi~t cting khong th~ giup gi h<;> d~. Chua bao gia rna va'n g thau lån <tuQ'c. IQn nhu luc nay, khong biet <1åu: la C<)ng san VN <tang tr~n <1uang <1ich <1åu la ta, may vAn con liJng phån hoå. Ngay tan cua n6 tuy Van giup cho nhung nguai nhu toi \ khong xa nhung vh <1u thai gian phån ro chån giå. ~ tieu di~t, co l~p nhung phån tU­ Cu6i cung, toi xin chuc Lang Van rna no cho la c6 h~i cho ch~ <1<). T~i ,luan m~nh ~ giup nguai Vi~t håi sao ta khong kien nhAn cha c:1Q'i m<)t ' ngo~i thAu hi~u nhung åm muu ngay v~ trong an toan va vinh dlf? thåm <1QC rna CSVN va bQn CO' hQi

UNHCR hay chinh phu cåc nuac <1ang ra suc thi hanh nhåm cuu van

tlf do c6 th~ x~p lo~i ta la "ti n~n va tri hoån ngay cåo chung cua bQn

kinh t~" thea y hQ, nhung vi~c t4' chung.

phu nh~n chinh nghia minh cua ke Le Doiin Tan T,iln håi huO'ng <1a vo tinh giup hQ them (St. Laurent, Quebec) ly do <1~ IQc <1ai, phån lo~i ta. Dung tmac thlfc t~i cua vAn <1~ ti THt HltN TAM TINH n~n CS, nhung nguai ti n~n CS ~GU()'I TI N~N chån chinh hay yen tårn cha <1Q'i. Toi vua <1uQ'c <1inh cu t~i Canada

Chung ta tr6n CS, cåc tr~i ti n~n va ve O- t~i Yukon, mQt tinh hiu

khong phåi do CS <tieu hanh, håy qu~nh va nho be nhAt nuac

yen tårn cha <1Q'i mQt ngay mili khåc Canada. NO'i toi tim ~n <1åu tien la

hO'n. thu vi~n thanh ph6 nhung nO'i <1åy

C6 th~, måu se <1~ mQt lån nua ~ khong c6 mQt_ta båo nao cua nguai bao v~ chinh nghia ti n~n. Nhung Vi~t ti n~n du nO'i nay cQng <1ång hi~n t~i, chUng ta hay s6ng xung nguai Vi~t co khoång 500 nguai. <1ång, håy tlf khång <1inh minh, hay Trong thai gian 3 nåm O- tr~i ti

tlf x~p lo~i' minh tmac khi <1~ nguai n/l.n Galang, Nam DuO'ng, ta båo

khåc phån lo~i. toi thich <1Qc rihAt la liJng Van. Qua

Ai c6 th~ hi~u ro CSVN hO'n LV toi dån da tim l~i <1uQ'c thU xem

nhung n~n nhån cua ch~ <1Q <16? sach båo, <tieu toi cam nh~n lå da bi

Cao uy chang? My, An'h, Thåi, Må, mat måt cung ngay mAt nuac. T6i

Phi... chang? Hay tlf cuu minh thånh th~t ghi nh~n mQt <1ieu la quy

tmac khi mong nguai khåc cuu! vi thlfc Slf <1å <1åp ung <1uQ'c phån

Doan T4 nao noi mong moi cua nguai Vi~t

(Sungai Besi, Mil Lai) luu vong mu6n tim I~i ngon ngu,

van hoå dån tQc qua tu tuo-ng, van

VÅN LÅ OVDe chuO'ng va'tinh cam. Va quy vi <1a

tht; hi~n <1uQ'c dung tårn tu va

Toi Rh~n thAy Lang Van ngay nguy~n vQng cua phån lan ngu ai

m<)t them m~nh, <1uQ'c <1ong <1åo Vi~t ti n~n trong <16 co toi, la lam

<1Qc gia chu y. Quy båo <1a tai tay the nao ~ chung ta vua kh6ng

nhung<1Qc giå cu ngl,l O- gån khåp <1anh mat cQi nguån _dån tQc rna

'1llQi nO'i tren the giai. Qua <1åy <1u <1ang thai van tiep nh~n <1uQ'c

thAy dån Vi~t minh quå <1i b6n nhung <1~i mai, tien bQ va van minh

phuO'ng tårn huo-ng. cua nuac nguai. ..

RAt mung khi van thÆlY liJng Van <1ung <1åu cåm <1u6c dan duang cho Nguyln Gia HU'ng , nhung nguai co long vQi to qu6c, (Yukon) liJng Van- /09


gitii-thi?u

St., #3, Westminster, CA 92683, USA.

nhdn tin ti-n{ln

D~C SAN GIÅO-DVC D~c-khåo

cua- He)i

Chuy~n-gia

Vi~t-nam bAn ve vÅn-d~ giåo-d\lc cua cåc nU'ac Nh~t, Phåp, Hoa-ky,

Duc va bån ve giåo-d\lC VN thOi h~u ce)ng-sån . . Me)t e6ng-trlnh nghi~n-cuu qui­ m6. Såch dAy 282 trang khang de giå. Li~n-I~c: He)i Chuy~n-gia Vi~t­ nam, 3175 Meridian Ave., #A2, San Jose, CA 95124, USA. THOCHUA

Hc} CONG TU, I" Il

Bi~m thi thOi-s4' eua H~ Cang Tu, tåe-giå Ån-hanh. ThO' bAn v~ nhieu vÅn-de: viin­ ngh~ vi!n-mO', vån-ehU'O'ng ong-~o; n6i ve nhi~u ngU'oi: "Thilu-Iuung

DJ M~u': "Em Ducmg Thu Hurmg': "Btin Ihdy lang h9 BUl", "G,}i Bui Tln" vA "cåc IUUng lon Iron Bu; Tln': v.v. ThO' ehua H~ Cang Tu eay-dc)c va chua-ehåt. Cåe b~n thfeh ... eua chua, c6 th~ vi~t thU' ve toa-solJn Dån Chu Mu;, P.O. Box 267, MA 01853-0267, USA. DAU HUt Hc}NG T%p thO' eua Trieu Hoa D~i (D~ Xuån Nho), Sang Thu xuÅt-bån. T.p thO' day 120 trang, in d~p, giå 10 my-kim. Li~n-IQ.c: D~ Thi Ti~n, 2835 Granberry Circle, Middleburg Fl 32068, USA. CHU-NGH'lA TU-HOU

HItN-PHÅP

CHt-DO TU-HOU

ly-thuy~t ehfnh-tri va kjeh thO' cua Nguy!n Lang. Phln Iy-thu~t, tåc-giå n6i ve chu-nghia tU'-hU'u, . phU'O'ng-eåeh giåi-thoåt VN khoi ch~-dc) ec)ng-sån, linh-tinh.. Phln kjch thO', tåc-giå in hai bån NK9n GiD miln Nam vA Td-qul5c tr2n

cao. Såch dåy 240 trang, kMng d~ giå. li~n-I~e: Kjch Anh, 7151 Maple

lAng Viin 110

T)NH-KHUC Hc}1 HUONG T~p bAi håt g~m 12 bAi tlnh-ca cua PhQ.m Anh DUl1g, ph\l-solJn hoa-åm cho tAy-ban-clm cua Ph~m Duy CU'o-ng, PhQ.m Duy de t4'a. Giå såch: 6 my-kim, li~n-I~c: Ph~m Anh Dung: 4697 Stillwell Rd., Santa Maria, CA 93455, USA.

TItNG HÅT NGUytT LAN G~m cåc bai hål ru du 0', Umg mf, Muui thurmg que minh, Dem

danK, Mua rung; NJi long nguui di, con nhln gidng mung va Duung vl que huO'ng. Giå Mng: 10 duc ma; li~n-IlJc Tång FU'ac: Braunschweiger Str. 67, 1000 Berlin, Germany. CHUYtN Bt KIM T~p I, truy~n thi~u-nhi cua Tu Nguy~n, Mång Non xUÅt-bån, bla

va ph\l-bån Nguy!n Thj Hqp, Ngo Nguy~n Dtlng giai-thi~u. Såch day 96 trang, giå 10 my-kim. Li~n-I~c: Tu Nguy~n, 53 Rue AmiraI Mouchez, 75013 Paris, France. ANH-HONG TltU SON Ti~u-thuy~t då-su cua Yen Tu­ cU'-si Trln D~i Sy, Xuån Thu xUÅt­ bån. Såch dAy hO'n 900 trang, trQn be) 3 quy~n giå 40 my-kim. lien-llJc: Xuån Thu.

(I~-phi: 10 my kim; mi!n-phf cho dång-bao tQ.i cåc trQ.i)

Tim bQ.n TRAN TO THUC, may Paris Mode dU'o-ng Cao Thång, hi~n djnh-cU' tQ.i Canada; Lt QUANG T6NG, djnh-cU' tQ.i Phåp; NGUYtN BÅ HOA er My, U'<Yc mong cåc bQ.n li~n-lQ.c båo-trq bQ.n cOla PH"-M XUÅN DUC,c4'u hQc sinh Petrus Ky I1 B I nåm 72, 73. Dja-chi hi~n-tQ.i: MC 427008, Sungei Besi Camp, MRCS/TMS, Kuala lumpur, Malaysia. ti~m

TRAN VÅN THÅNH, C4'u trung-ily Truyen-tin Vinh-Iong, ch~ng cua Va Thj Hång, tmac er 314 South 12th, #22, Chariton City, WA 50047, USA - xin li~n­ lQ.c vai anh vq la vl) vÅN QUÅN, AS 402022, Boat Cli 1264 Galang Il, Puskobal - Armahal, P.O. Box 7, Tanjung Pinang Riau 29112, Indonesia. NGUYtN THJ THUY (PST 1460, House B2/2 Sikiew Camp, Thai Red Cross .Society, P.O. Box 1302 Bangkok 10501, Thailand) trU'ac 1975 la nhån-vi~n ChU'O'ng­ trlnh Ph\lc-hoQ.t cua Trung-tåm . Caritas Vinh-sO'n, cln bi~t tin vA li~n-lQ.c vai: BOl THJ XUYtN (Hång Nhung), trU'ac 30.4.75 la t6ng thU'-ky cua doan Chuyen- " nghi~p xli-Mi, 38 Til XU'O'ng, SAi­ gon; V ÅN VY Lf: KIM HÅl, tm<Yc 75 lAm tQ.i vån-phong doan Chuyen­ nghi~p xa-Mi, nay er dåu, xin vui long li~n-IQ.c ve dja-chi tre"n. Tim bQ.n NGUYtN VÅN THU~N, trung-tå, con 6ng Trung Thinh er Chapa, tin ve PH"-M M"-NH TUt, 1300 W. EIna Rae,


Temple, Aritona 85281, USA. CI1U D"i-uy NGUYtN CONG PH6, va Trung-si NGUYtN HOU DINH, phong h~-trq binh-<1oån, Lien-<1oån 340 Y~m-trq, tn.rc-ti~p t~i tinh Ba-xuyen, xin Iien-h~c: Bia VAN HÅl, MC: 562, ID: 169150, Camp Sungei Sesi, Malaysia. ClfU Dlli-uy N G UYtN VAN SANG, Phåo binh ti~u khu Vinh long (vq ten Nguy~t), Vi~t-nam, xa Nha-mån, chq Cåi TAu, Sa-<1ec, xin lien-I~c: NGUYtN VAN LlEu, MC:, 526, ID: 1672. Camp Sungei Besi, Malaysia.

a

NGUYtN TltN THINH, trtr&c

aDa Thånh Nhån (chq C~u C6ng), sang My nam 1982, vå TRAN THI HU (JN G, trtr&c aD~ Thånh NhAn

169595, Camp Malaysia.

Sungei

Besi,

'Båe NGUYtN MINH, båc-si Toan-khoa Qui-nhO'n, sang My nam 1975 v&i con trai, nay <1åu xin Iien-I~c v&i con trai cua 'b~n cii (Phan Ky, tlSng thu-ky HQi­ ' <1dng-tinh Binh-<1inh) lå PHAN Qu6c ToAN, MC: 501109, Camp Sungei Besi, Malaysia. B~nh-vi~n

a

Tim em LAM VAN NGQC, con cua c~u tu Låm Van Cånh, vuqt bien nam 1983, nay a <1Au, xin lien­ I~c NGUYtN THI NGQC TUOI, MC: 423016, Camp Sungei Besi, Malaysia.

ong Ph~m Minh Khang va bå Cao Thj M~n), No 43658, VRD340/89, Hut 4A, Section A3, Shatin, Hongkong. NGUYtN THANH TONG, trtr&c 75 hQc trtro-ng Hu~ Quang, eli linh Bi~t Dc)ng Quån, sau 1975 lam thq sU-a Honda a tha,nh-ph6 Clin­ thO', ti~m Honda Tong. Mong s4' giup-<t5 cua cac b~n cii. Xin thu ve: P.S.T. 10635 Blj7 Sikiew Camp, Thai Red Society, P.O. Box 1302 Bangkok 10501, Thailand. Tim NGUYtN SON, <1i tau DN 1886, <1jnh cu t~i Melbourne, Vc­ <1~i-lqi nam 1983, m~t Iien-I~c tl1 6 nam nay, xin thu ve cho: ANH NGUyEN, 1732 Jay St., Rechester, NY 14611, USA (<1i~n-tho~i-716328-8468.

LO THI TUYtT, trtr&c Minh­ håi (m~ la Nguy!n Thj Dinh a Ba­ na), rO-i VN 1971, xin Iien-h~,c NGUYtN NGQC VI~T, MC: 517, ID: 166963, Camp Sungei Besi, Malaysia.

Dl» VAN PHÅN, t4' Hoång, Pulau Bidong, <1i tåu PB

trtr&c 814, MH 3637, <1a <1jnh-cu t~i

, Canada, nay <1åu xin lien..:l~c s6

LE VAN HIlN <1inh-cu t~i ' <1i~n-tho~i: o11-613-376-3038 ~

Brisbane, Vc-<1~i-Iqi nam 1980, xin bi~t tin-tuc, thån-nhAn t~i que nhå.

Iien-I~c ve NGUYtN Ø~CH V.A., 2675 Islington Ave., #1007, vO THI N GQC LlNH vå con lå Toronto, Ontario M.9V 5C2, Huynh Vii Nhu Trån, ~n Gia-na­ Canada. ' <1~i nam 1981, Montreal, naya dau, lien-I~c HUYNH VAN Tim NGUYtN HOANG DUqC, 84 Valance St., Oxley, PHU(JNG trtr&c s6 158/10/2 Queensland 4075, Australia, DT: eluo-ng CM Thång 8 Bien-hoa, sang OL1-617-375-5271. My nam 1987, nay <1au xin lien­ I~c v&i em la MAI THI THU HUYNH THI PHU(JNG NGA HU(JNG, PST 571, House 2B27, (Aka Dung), HUYNH THI Section "O", Panat Nikhom Camp, PHU(JNG MAI, trtr&c a s6 53 P.O. Box 1302, Thai Red Cross Duy Tan, qu~n l, <1i theo thånh­ 10501 ,Thailand. Society, Bangkok ph~n con lai My h~i thång 3.89, nay

a

<1uqc phai-<1oan My nh~n sang Phi

(b~n Vån-d~n), d~t

13 VN, sang My nam 1984, xin Mn-I~c: Dl» VAN KHIEM, MC: 411020, ID: 162600, Camp Sungei Besi, Malaysia. TRAN SAN (c~u CANH), trtr&c rO-i VN ngay 27.4.75, di cung hai chåu sang Sydney, Vc, xin lien-I~c DI~P HUNG, MC: 536, ID: 167956, Camp Sungei Besi, Malaysia.

a s6 5 chq Thj-nghe,

a

TRAN TUI DANG, trtr&c <1uo-ng Phan Thanh Giån, qu~n 3 Såi-gon, chdng lå Trung-tå H~ Quang VQng, qu~n-trtrang qu~n 3, hai con la H~ Quang Båo Trån vå H~ Quang Diing Chinh, xin Iien-I~c v&i b~n lå NGUYtN THI HONG HOA (AK Hoa Ch), MC: 522, ID: 167405, Camp Sungei Besi, Malaysia.

a

NGUYtN THI UT, trtr&c 30 Mayne St. W., Sunshine, 3020 Australia, vå NGUYtN NGQC , MAI, trtr&c a 3110 Square Houy St., #757, Seattle, WA 98126, USA, ,xin lien-i~c v&i duqng lå HUYNH THANH VAN, MC: 575, ID:

a

a

a

a a

a

hai b~n dAu, thu ve: LÅM Llt,U NGA, MC: 475038, ID: 164606, Camp Sungei Besi, MRCS/TMS, Kuala Lumpur, Malaysia.

Tim b~n cii AN DINH HA~ anh lå AN DINH LAM, tru&c a s6 17 Nguy!n Huy Tri, Ha-nc)i, sang Gia­ na-<1~i nam 1979, xin lien-I~c DU(JNG VAN QUANG, Kleist Str. 19,3150 Paiitc, Germany. Tim båc DUONG KIM SINH, vq Cao Thj Keo, cac con lå Duo-ng Kim SO'n, Duo-ng Kim Hai, Duo-ng Kim Long, Duo-ng Kim Cuo-ng, tru&c s6 143 Lo Duc, Hå-nc)i, <1i eljnh Ctr nam 1978, nay elau xin lien-I~c PH~M THI DUNG (con

a

a

Tim

m~

la

TH~CH

THI PHUN,'

thang 5.1991 theo thanh-phh con lai, <1ja chi: BV 843427, Building 829F, Cf o PRPC, P.O. Box 7635 Dapopome Stic Pasay City, Philippines. M~ c:1å rO-i Phi sang My tnång 9.91, c:1ja chi 500 Espanolase, #7, Albuquerque, NM 87108, USA vå bl}t tin tl1 <16. Xin qui co bac Albuquerque ai bi~t m~ chåu xin nhån gium, vi m~ chåu khong <1uqc hQc nhiSu, khong <1Qc sach bao. Xin vui long vi~t thu cho: TH~CH NGQC TOAN, PST 2033 #CI, P.O. Box 1302, Thai Red Cross Society, Bangkok 10501, Thailand.

a

Limg Van 1J J


Toa-so{ln tpng baD tI(Jc-giå tpng tem GUl BAO SANG TR~I CHO DONG BAo TI N~N 15 MV-KIM TItN TEM: MOT NÅM BAO TJ-N~N • J5 my-kim (18 gia-kim) cho møt nåm J2 s6 bao gui bdng duang thuy. • Gui chi-phiiu vi lAng Vån. kem the o d;a-chl thlin-nhdn da qui v; t(li cac tr(li tj-n(ln å A-chdu va Åu-chliu. Niu qui vi' khOng co thlin-nhlin. toa-so(ln se chf;Jn mQt s.6 diJng-bao dung ra nh~n bOo ett chuyln tay nhau d9C. • Danh-sach t~ng bao duai ddy se dång lien-tllc cho din s6 bao thang J2.J992. se bilt ddu nåm bao mai. • Qu( diJng-bao nh~n båo m8i khi sdp ra; tr(li di djnh-cu xin giai-thiØu cho toa-so(ln mQt dja-chr mai ett trånh mOt bao.

GlUP TEM GUl BAO CHO THÅN-NHÅN T ~I CAC TR~I TI-N~N: Klm Vin (Hoa-ky) tijng Vil C6ng Minh (Nam-dllO'ng). DAo Thåi SO'n (Nam­ duO'ng). Tr~n Thj Hllng Li!n (Nam dU'O'ng). Phan Thu Thuy (Mi-lai); Nluyln Phllåc Bia Quy (Oe) tijng Nguy~n VAn HOlj.t (HuO'ng-eång) va Trlln Nhll Minh Nguyet (Mi-lai); Vo Vin Han (Gia-ni-c!~i) tijng Vo Minh Chåu (Thåi-Ian); Nluy'n Thanh San (Phåp) tijng Nguy!n Thj Thu Cue (Nam­ dIlO'ng); Vii Kfnh (Toronto) t~ng Phlj.m Dlnh Chi~n (Mil-lai); Le Vin Nhin H4u

iling Van 112

tijng Hil Hoiing Tu'n (Nam-duO'ng) vil ThU'­ vien chua Vlj.n Dltc (Phi-luGt-tån); D.T.N.Thanh (Oe) tijng Le Thj NgQe SIlang (Thåi-Ian); Nluyln Xuin Mal (CA) tijng Soeur Paseale Le Thj Trlu (Phi-luGt-tAn); O. Tham (BC) tijng Phlj.m VAn Huy (Phi-luGt­ tån); "M(\I nillal b,n"t~ng Hoiing Thj Kim Hue (Thåi-Ian); TrllO'nl Olnh Tuin (MB) t~ng TnrO'ng Olnh Ti~n (Nam-dllO'ng); Thål Vin Trunl Anh (Toronto) t4ng Vil Ki~u Trinh (Mi-lai); Nluyln Thl Trin L\lc (Kanata) tijng Llj.i QulSc Thåi (Mi-lai); BS Lllanl Thl Ol~p (PQ) tijng Nguy~n Thj Thu . Thuy (MI-lai); Nluy'n Huy Phllåe (NJ) t~ng D~ Thj Dung (MI-lai); Trin Nhi (PQ) tijng Phan Thu Hil (Thåi-Ian); lÅ Thanh Nam (MB) t~ng Phan TU'a-ng Vån (Phi-lu4t­ tån); Lim Hoanl Dunl (CA) ttng Nguy~n VAn Thjnh (Thåi-Ian); Vii M,nh H"nl(VA) t4ng Holmg LuO'ng (Thåi-Ian); Nluy'n ni Toan (NJ) t4ng Nguy!n Vån R~p (Mil-lai); NI9C Nhin ttng Banh Thj NgQe Oi!u (HuO'ng-cång); Nguy!n Phllanl (rX) Nguy!n Trlm Anh (Phi-Iu,t-tln);

OOC-GIÅ GlUP TEM, TOA SO~N TiM NGUOI NH~N Le Chl Mal (Hoa-ky) t4ng Viet Kiili (Estonia), HoAng Le Minh (trlj.i tj-n{ln DOng D~e eil). LM Jan Stuyt (MI-lai); Ph,m Xuin Thio (Gia-ni-c!lj.i) t~ng Hil Le Sinh (Thåi-Ian); Le NI9C Hue (Dltc) t~ng Nguy~n H ung H,u (Nam-dllO'ng); Ph"nl Olnh HI~u t~ng Thånh Th't Cao-DAi (MiI~lai); Klm

Vin (Hoa-ky) ttng ehua V\ln Duc (Phi-luGt­ tAn). LM Nguy~n Duc H4u (Thåi-Ian). DO Thlch Nguyen D\lt (MI-lai), Trung-Hm M\lc-V\I (HllO'ng-cång), Sror Pasealc (Phi­ lu,t-tAn). LM Nguy!n TrQng Tllo-C (Phi­ IU't-tAn); Trllanl Thl Klm Anh (Na-uy) ttng Bui VAn Håi (Må-lai). Nguy!n VAn Lieu (Mil-lai). D6 VAn Khi!m (Mil-lai). Phan Nhu Nghia (Thåi-Ian), Vr:; Vån Quån (Nam-OuO'ng) va DllO'ng TrQng Hung Ouy (Thåi-Ian); lÅ Thl True (Oe) ttng Trlln VAn Hi~u (Nam-dU'O'ng); Hoang Giao (AB) t~ng Phlj.m XuAn Duc (Mil-lai); N.T. Khånh Ha (Na-uy) ttng ThU'-vien tr{li Sungei Besi (Mi­ lai); Trin Thl Hllanl(BC) ttngNguy!n VAn ni (Phi-Iu't-tln) va Nguy!n Hllng Hoang (Nam-dllO'ng) 2 to m6i ky); Trin Nluy'n (AB) ttng Boy Seout Offiee (Phi-luGt-tAn); M. Loan (CA) t4ng ThU'-vien tr{li Sungei Besi (Mil-lai); Photo M, Lim (Toronto) t4ng DD Thlch Nguy!n D{lt (Mil-lai); Nluy'n Phllåc Th,nh (Ottawa) ttng Ph\lm Thj Tuy~t (Mi-lai); Nluy'n Vin TMnl (MA) ttng Nguy!n VAn Thanh (Må-lai); Lim Hu, Quin (BC) ttng Nguy!n Minh Khånh (Mi-lai); Nluy'n Thl~n .San(VA) ttng Ph{lm VAn CuO'ng (Mil-lai); BS VI~t Thll (PQ) I~ng eho 20 c!ja-chi: Nguy~n Ctlng Trlt (MI-lai); Hoang Thj H uO'ng (Mil-lai); Hoång Thj Tuy!t Nhung (Mil-lai); Vil Thj Yen (Må-lai); Tr~n Thj Hoang Y!n(Må-lai); Quåch VAn HEn (Thåi-Ian); VII Quy Tånh (Mil-lai); Huynh Mlj.nh TUng (Mil-lai); Trlin Duc Oilng (Mil-lai); D6 Kim Khånh (Mi­ lai); Tr~n VAn Hi!u (Nam-dU'O'ng); Nguy~n Hllng Quang (Thåi-Ian); TruO'ng Hllng SO'n (Mil-lai); Dao Quynh Nga (Tiep-khåe); LM Nguy!n Quang Vinh (Phi-lu4t-tån); LM Nguy!n TrQng TIl<:Ye (Phi-Iu$t-tån); Nguy!n Thj MSI Li~n (Mi-lai); Ph,m XuAn Thanh (Phi-lu4t-tAn); LM Nguy~n Duc H,u (Thåi­ lan); Ha NhU' SU'O'ng (Due); Thl-II 06 NI9c (MA) ttng 4 c!ja-chi: Transit Library (Thåi­ lan); H~i Ngll&i Viet Dongrek (Thåi-Ian); Trlln Ouy Dqi (Nam-dllO'ng); Phan NhU' PhU'o-e (Thåi-Ian); P. Vllanl (NY) ttng D~ng TU LuO'ng (Phi-lutt tAn); Nluy'n 0,1 DIlO'nl (Paris) ttng Trlin Hoa Nhl (MI-lai); Phan Thl VI~t (Hoa-ky) ttng Thu-vien ehua V\ln Duc (Phi-lu't-tAn); Hu;nh TMy PhllQ'nl(Toronto) ttng Vil Hoang(MI-lai); Nluy'n KMI VI,t (Paris) ttng Nguy!n VAn ' Khåi (Mil-lai); Doln Thl NI9C Thanh (Ue) ttng Thll-vien Trung-tAm Palawan (Phi­ lutt-tln); NI9c Duy (NC) ttng Nguy!n Tl( Thanh (Thåi-Ian) va Phan Dlnh Dltc (Thåi­ lan). Nguy!n M{lnh Olln (MI-lai); Le Thl Th'm Vin (San Jose. Hoa-ky) t~ng eho Phlj.m Hitu T~n (Thåi-Ian). OuO'ng NgQe Hung (Thåi-Ian). QulSc Phong (Thåi-Ian). Phan Nhu Nghla (Thåi-Ian). LM Nguy!n Dltc Htu (Thåi-Ian). Thu vien trlj.i Sungei Besi (Mil-lai); Thi-si Hil ClInl Tim (MA. Hoa-ky) ttng Thll-vien Palawan (Phi-Iu,t­ tln); Nguy!n Thl My (Quebce, Canada) ttng Thlj.ch NgQC Toan (Thåi-Ian).


MUA BAO DÅI H~N .nhanh. re • nhieu quyen-IQ'i khac

· ,----------------------~------~----I

PHltU MUA BAO DAl H~N

HO: chlJ 16t. ttn: ....................................................... :............................. .

Dia-ch;: .......................... ......... .............................................. .................. .

I.-Mua båo dåi hpn: De)c-gia mua båo dåi h~n nh~n du<rc båo glH ve I~n nhA. du<rc bål 10% khi mua ,åch do lAng Vdn phål-hAnh. . Xin di~n phi~u mua båo. gui kem ngån. buu. chi-phi~u v~ loa-,o~n . . De)c-giå t~i Gia-ni-d~i trå bång gia-kim. Dl)c-gii t~i Hoa-kl' trå bång my-kim. Dl)c-giå d- cåc ""åc khåc xin glH bAng buu-p hi~u (mandat; postal money order mua t~i buu-di~n. trå bAng gia-kim) hotc ngån-phi~ u qu6c-t~ (inter­ national money-order. trå bAng my-kim). Mu6n tra bAng chi-p hi~u ti~n dia­ phuO'ng. xin d~ ten ngu&i d~i-dien lAng Vdn t~i dia-phuO'ng vA gui v~ dia-ch; lien-he. Trong tru&ng-hQ'p nAy. xin thea giå båo di tlnh ra ti~n dia-phuO'ng.

GlA BAO DAl H~N (mc)t nlm Il s6, k~ ei sIS Xuin)

Mua ................... nAm. t'" slS................... kem chi-phi~u ........................... .

Chi-phi~u xind~: "Ung VAn". dia~h; d- trang I

(Dung chi-philu: gui Ihu Ihuung. 7Un m~/: xin gui båo-dåm).

PHltu T ~NG BAO k~ tu sIS: ....\ .................. " ... ~ ........ .... " .

TOi mu6n mua .................. nAm båo. ~ t~ng

cho: .................................... ;................................... .. :................ ..

Båo gui trong nc)i-dia Gia-nil-d~i .. .. 40 gia-kim. th~m $2.8 GST Dia-chi: ......................... ........................................................ .. ............... ..

Hoa-kl': .......................... du&ng be) 45 my-kim! måy bay 55' my-kim Cåc nuåc khåc: ........ " ...... du&ng thuy 45 my-kim (ho~c 54 gia-kim) måy bay: 75 my-kim (ho.c 90 gia-kim) Nlu Irå btJng /iln dia-plruung. gui vi eåe' vdn-plrong lAng Vdn Ipi dia­ Xin ghi: .. 00 ..................................................... .................... ............ 1~ng" phuong. xin 11r~0 giå sau (s6 di/u la giå båo dlro-ng Ihuy. s6 sau lå giå båo

måy bay): Due' 80/ /JO dl'" rna; Hua-Ian 90/150 gulden; Nh(ll 7000/12 000 yen; Phåp 270/450 quan; V,· 65/110 tie' kim.

Qul vi s! nh.n duQ'c ,6 båo dllu-tien khoång lir 4 tulln (n~u mua båo gui bAng måy bay) tåi 8 tulin (du&ng thuY. be) sau ngåy dtt mua. Sau th&i-h~n nAy. n~u khong nh.n duQ'c båo. xin cho toa-so~n bi~t ~ xem I~i . Mlli dc)e-gii dåi h~n s~ c6 me)t ml-s6 rieng. in d- hång dliu nhiln dia-eh; ngoAi phong bl gui båo. xin qul vi cåt nhiln nåy ~ dAnh. khi clin giao-dich våi toa­ so~n (khi~u-n~i. gia-h~n båo. mua såch. d~i dia-ch;. v.v.) xin gui kem ~ trånh nhlim-IAn. Mil-s6 nAy glsm .hai nh6m s6: nh6m s6 thu- nhÅt lå mi-s6 d<)c-giå. khllng baD gi& thay-d6i; nh6m s6 thu- hai lå h~n båo cua qul vi. Thl-d!,l: 4536­ 100. Qul Dc)c-giå måi. hotcd(\c-giå cil vua tåi h~n. xin vui lang ki!m-soåt nh6m s6 nAy vA thOne-bio n._y cho toa-so~n moi Sl!' sai s61. n~u c6.

2.-D6i dia-c"': Mlli khi dlli dia-chi. xin båo ngay cho toa-so,n ~ trånh mÅt båo. Toa-so,n khOng gui bil cåc s6 bi trå v~. Khi båo dia-ch; måi. xin cho bi~t mil-s6 d(\c-giå. ho.c It nhÅt. phai c6 dia-ch; cll.

3.-Mua Mo di: Giå båo cO bång giå båo hien hånh. B,n doc mu6n mua t'" s6 I. xin gui ti~n cho 8 nAin båo. Toa-so,n s~ gui m/)t lue tU s6 I eho tåi s6 måi nhl!!. sau d6 s! gui hång thång cho ~n khi h~1 h,n.

4.-Båi ddng håo: BAi gui cho lAng Vdn xin dlrng gui cho båD khåc vå nguQ'c I,i. Ngo,i tru tin­ tu-c vA m/)I s6 vÅn-d~ c6 tinh-cåch kh4n-cÅp ha y dåu-tranh. toa-so~n kh6ng dång båi trilng. Båi g,H dAng xin dånh måy. ho.c cMp tay th4t rll-rång. Båi khllng dAng kh6ng trå I~i du c6 kem tem . Qul vi c6 båi dAng håo s! nh~n dllQ'c båo bi~u. nhu.n but hay quå vAn-nghe. tuy m,k d<) d6ng-g6p .

5.-Quång-e'åo: C6 hai lo,i quang-cåo Iten lAng Vlln: quang-cåo qu6c-t~ (di kh4p nO'i. k~ ca Toronto) vå quang-cåo dia-phuO'ng (Toronto)·. Giå bi~u åp-d !,lng chung cho quang-cåo vå chuc ".,"g cå nMn (chuc m,rng. chia bulsn. cåo-ph6 ... ) tren Ån-ban qu6c-t~ nhu sau: I trang 200$; 1!2 trang 110$; 1/4 trang (tlSi-thi~u): 60S. Cåc cO'- i sd- ngoåi Toronto. xi.n g,H chi-phi~u kem theo. mAu quång-cåo. Toa-solln s! g,H t~ng ta båo c6 dAng mAu quång-cåo hay chuc t!,lng.

6.-Bån quylr: Tåt ca båi vd-o tranh anh. qullng-cåo dilng tr!n lAng Vllnthul)cquy~n· sd--h"u c,\a Långvan of Canada Inc. Quy~n nåy dA duQ'c dilng bli dllO'ng nhien tl/i Thu­ Vien QulSc-Gia Gia-nil-d~i. He)i Bao-V~Tåc~Quy~n Hoa-KyvA T6· ChIlc DAng­ B/) Tåc-Quy~n Qu6c-TI (ICPA). Mu6n trlch dilng. ~i n Iien-IIIC :tmåc våi toa-o <o~n lAng Vdn va phai dllQ'c thoa-thuGn bAng thu.

Kem thea dly lå chi-phi~u: ............... $. d~ vå gui: "Lång VAn"

DIA-PHlTONG: VP "LANG VAN" Au CHAu: · Dpi-di;n Ipi Phåp: Associalion Cullurelle Lo; /90/ lAng Vdn (Vil/age Lilleraire): B~ch Thåi Hå . 7 8-1 rue de Retho~des 95100 Argenteuil France DT: 34-10-26-46 · Dpi-diln Ipi Due: NgO Viet Dilng Postfach 104122

4600 Dortmund I .

Germany

Dr: 656-949

. Dpi-di'n ./pi Anh-qu6c: Hoåi ChAu 19 Abdale Rd. London WI2 7ER England . Dpi-diln Ipi Na-uy: DuO'ng Kim Kalbakkvn 17 0953 Oslo 9 Norway DT: 2/6-5607

VPLANG VAN (Jc'.cHAu: I'h,m Quang Ngoc

Box 198

ukemba. NSW 2195

Australia

DT: (02) 758-233/

p.a.

· Dpi-di;n Ipi Hoa-Ian: • HO Thj Chi~n Lijister 77

1628 Am-Hoorn-NH

Holland

DT: 02290-31666

VP LANG VAN A CHAu: 06 ThOns Minh T 140 Tokyo-To

Shinagawa-Ku

Yashio 5-12-69-115

Japan DT: (03) 799-1763

GlA BltU QUANG-CAO TRtN AN-BAN CANADA ; Bia sau (hai måu): ............ ............................ 300.00 gia-kim.

Bia trong (tmo-c, ho~c sau): ........................ 200.00 gia-kim

Trang-trong: .................................................. 120.00 gia-kim

NU-a trang: .................................................... 80.00 gia-kim

1/3 trang: .............................................. :....... 60.00 gia-kim

1/4 trang; ...................................................... 40.00 gia-kim

1/ 8 trang: ...................... ................................ 25.00 gia-kim

DANG DAl H~N

co GlA D!C.BI~T

TRlN AN BAN QUt1C-Tt (GOM cA CANADA) Nguyen trang trong: ......................................... 200 my-kim

N,b trang: .................................................... :. IlOlPIy"kim

l/4 trang (t6i-thi~u); ................. ...................... ... 60 my-kim

lAng Van 113


NH d(ing y våi Ong lå mai tåc phlm, tlJ' n6 c6 y nghia vå giå tri eua n6, khOng c6 gl låm cho giå tri gy tAng hay giåm. å day, di~u clln ban kMng phåi lå tåe phlm, må lå SlJ' tåc giå, cho phep nguai khåe sU­ • Nguyen HucYng ph\l-tråch dt,lng tåe phlm eua minh nhu th~ nao. Mc'>t khlu sting tlJ' n6 khOng lam hfl.i duqe ai. Nhung n~u chu nhAn eua kh'u sting trao n6 cho Ba NGUvtN CXM HUONG, m~t ke In cuap, ~ hån ta di gi~t Montiany - DI gu-i såch cho ba.

nguai, nguai ehu sting phåi chia se

NH ciIng ti~c la trong mua he, lucmu6i mc,lQ,i hayth~n thung dÅu tråeh nhi~m v~ eåi ån cuap b6c, såt dAu eung v~y, baG nhi~u sinh hOQ,t ten n~n NH gQi lå bå Mu6i Me cho nhAn Åy. c~ng dOng d~u dOn vao nhllng ngay vua kfn dåo, l\li them m~n ma (Ong Ong ve ra tranh, vi~t ra såeh, vå cu6i tulln, r(ii con ti~c tung, cuai B~p da th6i dO gan cOn gQi la Di2m , trao cOng trlnh tim 6c minh cho hoi nifa, mu6n g~p nhau cung kh6. Chi Mo CO', cnng la mu6i me, nhung mc'>t eh~ ' d~ d~e tåi, ~ eh~ dO ÅY Un tai, NH s! sang våo dip thu nghe nhu Diem vuO'ng vai rna quy, dung tim 6c cua Ong låm phuO'ng dOng. Kfnh. ' sq quå! BAy gia gQi dting ten cua ti~n ~ mi dAn, eung c6 ch~ dc'>. Tåc nuO'ng tu-, nghe thoåt tt,lC hO'n, chiu Ona LUONG DuvtN NAM, ph4m tlJ' n6 vO hQ.i, nhung thåi d~ chua? Bai thO' hoa sen nghe ra nhi~u California - DI nMn duqc Thdng trao truy~n ·cua ang (ding nhu trao In d\l quå. Tåc giå ky la Nam Hoa CU9i, cåm an Ong. Nguy~n HuO'ng mOt khlu sting), khOng th~ båo lå hQ Nguy!n, chfnh ra lå ,"Nguy!n Vi Ti~u hay niem hoo vi tilu (cllm vO-tråeh-nhi~m! NH mong Ong vå canh hoa l~n va mi~ng mim cuai)? HuO'ng", bo bat dÅu ngl di eho nh~ mc'>t s6 cac vin ngh~ si tre dA trlJ'e Cåm an nuO'ng tu- v~ cåi ånh. gånh pltong trlln, lQ,i nghe ra c6 ti~p hay giån ti~p trao tae ph'm eho HOrn nao lt,lc duqc cåi ånh cht,lp cå phlln... sieu thoåt. Lång dl c6 nhå ellm quy~n Hå NQi, My blnh nha, s! gu-i cho nuO'ng tu- ~ trao Nguy~n Nghia, Nguy~n Phong, tAm xet Ifl.i hånh dQng eua mlnh. d~i... tu binh, Ihu-O'ng nhou mui Nguy~n Dung, them ' Nguy~n Mong låm thay! I~ng dnh nay (cuai). TMn. HuO'ng cho du tU·nguy~n. Ong c6 gQi lå Nguy!n HuO'ng, ding dting, DItu HUONG, Atlanta - M~j VlNH HAo, CaU - S! gu-i båo nhung lå NH cua limg Van, kMng v~ dia chi chfnh thuc... tim thai da ' llln An måm tOm chua, eå nhå IlJi phåi NH cua cåe nO'i kUc. Kfnh. nhåe tai mAm tOm Texas eua Di~u em. Cåm O'n v~ våi dong ti~u sU- cua HuO'ng, ngon khOng dAu bAng. Hoang Vi~t Thi. ThlJ'c ra, d6i våi Høa sl THAI TUAN, Orlean KhOng It,lc ra s6 di~n thoQ-i OH. cåc cay btit til' trong nuae gu-i bai ra DI gu-i sang th~m cho 6ng cåc s6 95. Dinh gQi, nha nguai nhå chuy~n til' dlJ' thi, toa SO\ln khOng doi, va cilng Cåm cm Ong v~ nMn xet "y ki~n xåc Texas sang Atlanta våi eh\le IQ ~ kMng in ti~u sU- våo såch, ~ båo v~ dång rna lO-i vin rÅt On t(in d! NH sang dlJ' trfl.i va khuAn v~. S! tåc giå. D6 lå nhifng nguai vi~t thuy~t ph\lc nguai dQc." N~u d6i mang cåe t~p båi håt sang. ThAn. thlJ'c våi 10ng mlnh, chu khOng tuqng cua bai vi~t gy cnng nghi nhu phåi lå cån b~ vAn h6a "phin khång Ong, thi~n hi dA thåi blnh til' lAu. Ca ,å Tl! CHU, Nhi' Bin - Se c6 mOn båi." L~ ra tai h\li cho hQ vO , ti~p t\lC gu-i båo ~ gill chtt m6i Mong sång tåc mai. Kfnh. cung. TMn. dAy. Du 'håo Tl( Chzl khong ra nila, PH~M THJ THUV, nhOm But nhung anh em dAu vAn nguy~n d6, Ona NGUV!N M~U HoANG, VI,t, Huana Cina - Vi~t vin khi nåo e6 cOng tåe lien chau thl MI - DI nh.n thua mua såch ttng khOng phåi la m~t "uac mO' nho låm chung våi nhau. Thån kfnh. Nguy!n Kim Quyen. Thgy chi be", va chen duqc vao lAng Van kMng phåi chuy~n d! låm. Tuy . phi~u, nhung khOng tMy tråi PHil LUU LAO THAI, Troyea phi~u. 'Mu6n dung tråi phi~u thl nhi~n, n~n vik Truåc h~t ~ giåi - Låo tUi thai khen ng'uo-i ta vi~t phåi. .. chla ra, nhu xia ti~n v6,y. Xin toa In uc tAm ly, sau d6 con lå tlJ' truy~n ngAn hay nhu Guy de Ong lt,lc IQ-i va gu-i v~ toa sOin. Kfnh. ren luy~n cho mlnh. GAng vi~t d~u. Maupassant. Ngay eau k~, Ilo thåi N~u thgy bai duqc "bi~n t~p" lQ,i, båo Guy de Maupassant vi~t hay, Ona NGUVtN Qu6c QUY, n~n chti y tim hi~u, c6 thAc måc thl duqc nhu v4Y lå nha måc b~nh .. . Florida - DI chuy~n thu Ong cho hoi ngay, nguai bi~n t6,p s! g6p giang mai tai thai ky thti ba, glln thi si TO Giang. Mong nhi vi såm ' th~m y ki~n. Chtic chåu thanh cOng. båt lQ.i duqc li~n lQ.c våi nhau. Kfnh. cåi ch~t n~n thlln tri sang t\lo bung na sung min. Nguai (luqc khen B~CH UtN NUONG ru, Na dQe tai dau meo mtt tai (16. Khlu Ona vO DlNH, Maryland Uy - Bi~t nuO'ng tu- thea dång gQ.O

thu tli tin lp; a

lAng Van JJ4


nghi~p n~ng

quå, lao thåi ai! Cho gui I&i tham va cåm an 6ng tåy thlfc dån v~ titm bllu ånh cung <1oll-n van tå cånh. Cha xem Trang tr(1i thiJn tien clla lao thåi . Thån. Tbi si HOANG DUY TlI, C~t1.i - yua nh~n <1llqc bai ti~u lu~n v~ , Phl,lmQuynh, ~ang ~Qe, cåm an 6ng. Kinh. NHOM THItN SINH TRE T t).I TORONTO - Cåc bll-n yen tåm,'a <1åy kh6ng ai tin lå cåi <1u6i giao Illu ity phåt xuitt tu chua lang Mai, du hQ eu m~p m& tlf nh~n nhll th~, va Sil 6ng chAc cilng bi~t V\! nay. Nhieu nMm <1a lam ph6ng ånh bue thll trlin tlnh clla cåc bll-n ~ ph5 bi~n . rQng them, NH nh~n thity chlla clin '<1lla len båo vQi. Chuc cåc bll-n an Ill-c. Ong HAI Q. DoAN, MiB - U>i tll-i toa so~n ghi nhlim giå. CuiSn D{m d/J'ang vl nUD-c 18 my kim (23.50 gia kim) chu kh6ng phåi 12 · my kim (15 gia kim). Cåm an 6ng <1a gui them ti~n, va tll- lai v~ Slf sai s6t linh kinh nay. Kinh. Tbi si TRAN NGÅN TItU, Florida - Cåm an 6ng v~ cåc bai thO', eå chua Illn... ngQt. Ung se rna ml,lC thO' chua thll&n, xuyen khi c6 .nhu cliu. Ky nay c6 qua van ngh~ cho 6ng. Kinh. Tbi si THUY SON, San Jose ­ Da lien I~c v&i nha såch Toan Thll. Ba giåm <16c cho bi~t,40 xu ph 1,1 thu khi'mg phåi la tien CIl&C; rna la tien thu~ såch båo ti~u bang m&i <1~t ra; nha såch c6 y~t thj ve tien ph\! thu nay. Kinh. Anb NGUY'tN CONG MINH, Hllo-ng Cang - Da nMn <1llqc hai pllong ,bi day <1liy Ap bai va tranh. CåmO'n anh va cåc anh chj em trong nh6m BUl Vi~t. NR <1ang <1Qc. Kinh. TRAN VÅN HItU, Galang ­ Da gui hQ thll em ve Vi~t-nam va chuy~n buc kia cho BS. Vi~t Thll. TIlang <1iSi, bllu <1i~n Galang d~ chju han HIlang Cång va Ma Lai.

ngll&i gia tårn båo v~ Slf t6n t~i cua <1Q <10. Nhung "ngll&i ben kia" dh se it mitt han. Thån. nao g6p suc trong na IlfC chung ~ x6a bo chlt nghia va ch~ <1Q CS, TRUONG H~NG SON, Mi Lai <1IlO'ng nhien <11l~C lilng Van coi la - Chuc mung anh VI,I "bång hiS <1e ten." Da dlf <1jnh xin <ti nll&c nao . ehi~n huu. Con nhung ke tlf nh~n la "ben nay", nhllng <1lla thån ra chlla? Thån. eh6ng ~o eho eh~ <tO, thl hQ va ch~ TRAN TH] HOANG VtN, Mi <1Q ity chinh la ke thu <1ich thlfc clla Lai - Thanh thlfc chia budn v&i dån tQc Vi~t, va di nhien la ke diu chj v~ cåi tang. Se chuy~n ten nMn clla Lang Van, mQt thanh phlin clta båo sang cho ehj. Khi bllu <1i~n Ma dån tQc. ' Lai n&i tay han, ho~c tim racåch Kh6ng phåi chi rieng anh, rna nao <16, se gui phlin qua van ngh~ chinh, NH cilng khong thich <16ng clla anh Phll-m Van CIlO'ng cho chi. vai giåc <1itu. Tr&i sinh chån ~u tay Rån vung long rna phitn <1itu. Mong . m~m; NH ritt sq hai khi phåi lån c6 ngay g~p <1llqc chj . va chåu. . vao cUQc chi~n siSng con, thua hay Thån. thAng <1~u mitt måt. U phl,l nu, NH eilng thich <1llqc khen t~ng, nåijg Anb NGUY'tN VÅN THONG, niu, muiSn co mQt cUQc siSrig phlng MA - Da nhån <1IlO'C thll, ti~u su lang, ung dung phia sau biSn buc va ånh. Ånh <1d ro vit ritt <1i~n trai, alth yen tårn. Cåm an <1a båo tin v~ I binh phong van ngh~. Th~ nhllng dån tQc minh trong giai <1o~n' nay cåi tang anh CIlO'ng. MQt mitt måt clin cam A.o han nhung b6ng hoa, c'hung. Se ~ y chåm s6c nhung clin tlf do han nhung l&.i lua mj. ngll&i Ill-i. Kinh. NH phåi nh~p cuOc, eiS gångchia se Anb PUONG NGQC HUNG, trach nhi~m clta mQt ngll&i dån Tbili Lim - Cåm an anh v~ Slf thll&ng <tiSi v&i t5 quiSc va J'ephåi. khich I~ <1~ giu vung tinh thlin cho Khi chQn bai <tang tren lilng nhau. Dang cha truy~n clla anh. Se Van, toa so~n kh6ng can cu vao "ba gui båo, mong anh nh~n <1llqc. <t&i ly ljch" clta tac giå, rna <t~t tren Kinh. ' . tieu chu~,ngia tri ngh~ thu~t Tbi si THt DONG, Dtte - Cåm ho~c /va gia tri <t6ng g6p clla no. an anh <1a gui cho t~p Hoa h6ng Ngay khi anh gui bai <tliu tien, va ddn mu9n. Hai thO' m~nh, tam tinh nhtlng bai k~ ti~p t&i, ky nhi~u but tMt va sång. NH chia se nhung <1ieu hi~u khåc nhau, NH <ta nhin ra anh vi~t, du e6 mQt vai vitn <1~ khåc "t6ng tich" elia anh rdi. Lång kh6ng nhau v~ g6c nhin, va nhi~u Slf ki~n co l~ <t6ng cua <tiSi v&i bitt cu mQt <1a cåch xa thlfc tll-i. Xin ti~p <1on ngll&i nao chi vi quå khu chinh trj anh, nhll ti~p <1on mQt ngll&i bll-n hQ. BAng chung la nhi~u bai cua elta m&i, eung gop st'rc lam mOt vai vi~c anh <ta dllqc chQn <1ang, cung v&i chung co Iqi cho <1itt nll&c (Iong nhi~u tåe ph~m clla cac cåy bUt' NH nho h~p, chi m&i dåm nghi t&i ca ddt n/J'D-C th6i, con chuy~n nhOn mi~n Båc khåc, kh6ng qua bQ måy 10(1i, n6 xa .x6i va I&n lao quå, suc · ki~m duy~t clta <tång. Xin anh yen tårn. ngu:&i co h~n, dån minh <1ang khiS, xin ~ <10 ... tfnh sau). . NGO KIM KHOI, Paris- Kh6i NH vAn coi anh la "ngll&i ben m&i 33, ... nho xiu he. GQi NH bång kia" (hi~u theo nghia la sinh ra, I&n chj, xllng t6i ho~c xllng ten la vua len va <1llqc ben kia t6i luy~n), <1ung nhll anh vi~t;nhllng kh6ng phåi phåi. MuiSn lien I~c v&i KT, c6 th~ "ngll&i ben kia" nao eilng la ke thu. gQi <ti~n th~i cho van-phong lilng Dån tQc VN chi co mQt ke thu Van Paris (34-10-26-46) ~ hoi <tja chi. Un sau sang Phåp se båo tin chung, la chll nghia <1e ra ch~ <10 s&m han. Thån. cQng sån b~o ngllqc, va nhung Hay t~m bAng long v&i tinh tr~ng nh~n båa hi~n t~i, mong rAng dlin

eh~

a

lilng Van 115


Thllq'ng-t9a THlcH THI~N ' TÅN (?), 303 1004 108 th , St., Edmonton, Alberta Th6i thU'ang h! gu-i bai bao nåy kh6ng c!ång thi gu-i bao khac, chtl- vi~t thU' dQa ... gi~t nhU' ong thl hO"i I~! Twoc c!åy, 6ng xU'ng la anh hQ cua Nguy!n Vån Linh, båy gia xU'ng la "thU'qng tQa", con c!oi khai sat gioi, kh'u nghi~p n~ng qua th~ bi~t baD gia moi chtl-ng quå! NH kh6ng tin å Alberta c6 m"t tu si nhU' ong, N~u c6 twang hqp m~o nh~n, xin quf c!"c giå va thån huu t~i Edmonton

len ti!ng

h~.

TH~CH NGQC TOAN, Sikiew

-

Då c!ång

M em

mAu nhÅn tin,

Ung Van ph~-bi~n å Albuquerque (NM) kha nhieu, hi vQngsegiup em tim c!U'qc m~ . Chuc may mAn. Ong O~NG VAN GIAI, Marseille - Då nh~n c!U'qc hai bai thO" moi, cåm O"n ong. Trong chuy~n "tåY du" ky r<Si, vi bj lo~n xc tåi ngån c!U'ang cån 16i, NH kh6ng VaD Marseille c!U'qc. Ky bao nåy, NH gu-i sang 6ng m"t g6i nho ~ nM c~

~T..8-V

'1lIIut.J I AU .?""' !.AJ TRQNGNGHiA 'J1w,t bila l su Ut lIQHG NGHIA l wOHG!.AH

æ. 'Ill oauwic

DUY C\JIljQ

111. W !ti !obo 1'IIIIliIIaI SGIdio. CA

11.')1

Milt: DUY CtJONa A: JOIIN TOMLINSON

.....

~Wa:

lIQNO NGKIA l

!tfø/l dlna ChIt Plitt,

Ktnh dlna ClIIr JIl) Til,

NlUyta xiii ~I hIf~a Ø-a dItc.

clll cbo No Mtv vllOln ai<!

quy(a du9c .0 rUh.

T""g N,hiiI & M"'g 1Jm

wONa !.AH

'lab m..t!ti 1\11 .. Vill QuSc T( Sepdvodo CA)

.

"* 1IIÅJ TÅl

lien I,c: Tr9111 N&hia p.o BOX 131 A .....'hI. CA 90711l-C11U1

VSA Tel: (310)

~1516

~

• NhO- rpng Quø Cho Nhau ! Yeu Nhøu, Xln ,

GIÅNG-SINH, NÅM Md'I, T~T NGUY~N DÅN, T1NG QuA G'I THANH-LJCH, TRANG-NHÅ NHAT, DUNG DUqC TRQN NÅM, GlO DUqC TRQN DOI?

- MOT NÅM (11 S6) DÅO

lang van

Ung Van 116

c:fl;lng vå gioi thi~u cho cac <t~i ly t~i <tja phU'O"ng. Mong 6ng giup cho! Kinh. Nha 'van NGUV!N VAN BA, SK - Bao <t~i ly vAn gu-i <teu, kh6ng c6 gl thay c!~i. Då gu-i bu g6i bj thÅt I~c. Cåm O"n anh <tå Mo tin. Thån. C" NGUYtN THANH, Brisbane - Chuc mung hai CI,I c!å ve nha khoem~nh, binh an sau chuy~n du Ijch vong quanh th~­ gioi. Tu~i bat tulin må <tU'qc nhU' hai CI,I, th~t qui lÅm. Sang nåm, n~u chu du nua, xin mai hai cI,Il~i ghe qua lång. Cac båi c6 ten trong danh sach "se <tång", se llin lU'qt trlnh lang. Kinh. Em O.KH - Dil gu-i "chtl-ng chi c"ng tac bai vå voi Ung Van "cho , em theo yeu cliu. Mong rång nhung giÅY ta Åy giup c!U'qc em phlin nao trong vi~c vU'qt qua cu-a åi thanh IQc khÅc nghi~t. Chuc may mÅn. Anh vO QUY T ÅNH, Sunlei Besl - Toa so~n vAn ti~p tl,lC gu-i, va phlin lon bao ve Sungei Besi bj k~t I~i å phong An-ninh, cha ki~m duy~t. Trong khi cha <tqi, xin 6ng c!Qc t~m å Phong ThOng Tin da Gia Nå D~i. Kinh. Thl si O~NG THJ Qut PHUqNG, Liege - Bao 95, va cå 96, c:!iI gu-i tu IAu. Ti~c kh6ng c:!U'qc g~p gia c!lnh Qu~ PhU'qng å Paris, vi cong chua Elisa len ban C:!O vao phut ch6t, khong c:!i xa c:!U'qc. N~u bi~t th~, "phai c:!oan" c:!å ghe thåm. H6m <16 lai , xe tren <1U'ang E40 ngang qua Liege, Dng B~p nhAc QP (c6 nhåy mOi khong?) Thån. Anh U: Qu6c, Nhjt Bån Cåm O"n anh ve lo~t bai moi. RÅt sang, Iinh c:!"ng, thl.!'c ti!n va bIS fch. Xin ctl- ti~p tl,lc nhU' v~y. Xin l'inh y anh v~ vi~c gu-i bao cho Må Lai. NH h~t stl-c xoay så c:!~ c!6ng båo c6 båo c:!Qc. Klnh. Anh Chi NGUVtN H'OU NHÅT, Na Uy - Cåm O"n anh chj v~ cac bai moi. Xin giu D(J(' thO'


Cao Bil Quot cho LAng Van. Cåc båi kia se dang tren Chiln Si Tlf Do. DU'Q'c anh vun xo-i tinh thån, hoa tul5i tre Na Vy chåc chAn phåi nO- rQ. Mong c6 dip cl'lng tåc chung ben d6. Thån kinh. NGUYtNTll THÅNH, Sikiew ' - Då chuy~n dia chi gu-i båo sang Sikiew cho anh. Mong so-m nh~n dU'Q'c. Chuc anh nhiSu may mån. Thån. Anh HO HI~P NGUYtN, Ue Dili LQi - Då gu-i såch båo cho anh (bang dU'o-ng thuy), tO-i nay chåc såp tO-i. Rieng giåi khuy~n khich cua bQ ml'ln ThO' nam 1990 chi c6 quå van ngh~, khl'lng c6 båo t~ng (xin xem I~i LAng Van s6 78). Rieng cu6n Tuyln t(lp thV' van gidi VHNT LAng Van 91-92, set~ng cho tÅt cå cåc tåc giå trung giåi vå c6 båi, khi såch in xong (khoång cu6i nam nay). '

Ong O: DOAN. TAN TRltN, Montreal - Då gui såch cho bå Ngl'l Thi Cuc. Cåm O'n l'lng vS lO-i khich I~ chån tinh, LAng Van xin c6 gång hO'n mla ~ Jåm tron b6n ph~n cl'lng dån cua minh d6i vo-i tl5 qu6c. Kfnh. Ong NGUYtN GlA HUNG, Whitehorse - NH v!n bi~t la c6 nhiSu gia dinh ngU'O'i Vi~t C\:l' ngl,l tren vung båc CI!C bang giå åy, nhU'ng khl'lng ngO- dl'lng tO-i 500 ngU'O'i, rna thU' vi~n cl'lng cQng khl'lng c6 såch båo Vi~t! Ky nåy, NH gu-i kem cho l'lng mQt g6i bAo, nhO' chuy~n t~ng cho thU' vi~n ~ d'~ng båo co rna dQC, vå ci'ing lå mQt ,cAch d~ gio-i thi~u cho thU' vi~n. Mong c6 dip len sinh ho~t vo-i cQng d~ng ngU'O'i Vi~t tren d6 (NH doAn lå håu h~t til cåc tr~i O- Må Lai vå HU'O'ng Cång sang). Kinh.

Truy~n vi~t xong, gUl thång v~ lång. Då gu-i bAo v~ dia chi mO-i. Chuc SU'O'ng so-m len dU'o-ng v~. xu Kangaroo. Thån. VI~T NGQC NGO, San Jose­ . Goi quå bi bU'u di~n trå I~i, ghi chu lå "kh6ng ai bi~t.". Xin lien l~c gåp vo-i tOa so~n d~ di~u chinh dia chi, va gui ti~u su, hinh ånh vS ~ in våo såch. TO-i ngay sAch len khul'ln, n~u vAn kh6ng båt dU'Q'c lien I~c vo-i tåc giå, toa so~n se coi nhU' khl'lng c6 bai dl! thi cua b~n. Mong tin.

T 'R AN Qu6c THÅNG, Montreal Cåm O'n anh då chuy~n hQ g6i quå. Då nh~n duQ'c cåc dong ti~u su. Xin ti~p tl.!C vi~t vå gui. Mong. Thi si HO TRQNG KHOI, Phåp - Cåm O'n thi si va vS IO'i chUc lanh. Mong c6 dip tAi nge). Kfnh. I

Thi si HO CONG TAM, MA­ ADh ehi BUl H~NH NGHI, NM anh "khai" ra, NH mO-i bi~t co Ba NANCY NGA T. D~, OH ­ Due - Då nh~n dU'Q'c thU' ngåy them thi-si Ha Huy~n Chi' (D~ng Då nh~n dU'Q'c tiSn gia h~n cho bå 20.8, cåm O'n anh chi vS lO-i khich I~. Tri Hoan) ci'ing IÅy but hi~u båt dåu Trån Thi Thi~t, O- Duc (må-s6 2226­ NH se dåm nh~n phlin VI,I. Rieng bAng chu Hd (H~ An), ngoai cåc 120; h~n båo mO-i tO-i s6 120). Då cånh cua s6 nhln ra van chU'O'ng l'lng Nguy~n Thanh Hoang (Hd gui thU' ml,lc mO-i cho bå. Xin t~ lai Duc qu6c, xin anh k~ vai mO- he') Anh) va cl.! t6ng Nguy~n Vi~t vS SI! ch~m tr~. Kinh. cho. Kfnh. Quang (Hd TmO'ng An). CI,I tl5ng lang ta IÅy but hi~u la Hd Tmo-ng Ong DO, Milpitas - Ong Dd Lt TH] NGQC SUONG, Panat An, vi CI,I v6n me van Hd Bi~u chQc phå bå chi van ngh~ låm chi, Nikhom - Co gQi nhåm NH bAng Chånh. Con thi si Ha HuySn Chi "l'lng" cling chång sao. NhiSu ngU'o-i tQi quå! Ngoåi cha CI!U giao con lå ån .nghia, låm budn long nhau me. :.cl'l nao, thl NH chU'a bi~t. då nhlim, va NH cling khl'lng hS c6 khl'lng nen. Ong . dd . khl'lng cåm Thi~n nghi, IÅY hQ Hd, chU'a chåc m~c cåm vi cåi tinh "dån 6ng hO'n dU'Q'c cåi y cua båi thO' ÅY, chu chu då vi me ... Hd Chi Minh (chU'a k~ nhi~u ngU'o-i dan l'lng" cua mlnh. nghia chång tQi tlnh gl. Cåm O'n v~ , Chuc mu-ng NgQc SU'O'ng då Hd Chi Minh chinh ra hQ Nguyan). cåc båi thO' th&i th~. Thån. dU'Q'c c6ng nh~n tlnh tr~ng ti n~n .. NH råt mong qui anh d~t nQ' nU'o-c . tmo-c... thu nha, t~m gAc m6i bl!c bQi trong long qua mQt ben d~ dQn d~p gai g6c tmo-c m~t. (Thl,lc nu TV can giån hQ chU' vi anh hung nay CHI~LJ PH6MÅV Qui b{ln yeu thV' khOng tM thilu: mQt ti~ng, dU'Q'c khl'lng?) Thån.

THI-T!P THU TU cua TUt NGA Giå 12 my-kim,

Thl1-tu giao-dich xin Ii~n-I~c:

NGQC PHUqNG 1727 - 24th Ave., Oakland, CA 946or'

Nha vin ANH VAN, CaU - Då nh~n dU'Q'c s6 di~n tho~i cua nhå dia 6c do anh gio-i thi~u. Cåm O'n

låm. Du Chinh Ngon khl'lng ra nua, nhU'ng chi~n tU'o-ng Anh Vån con d6, xin d~p hQ gi~c Hd (thu thi~t) O­ Nam Cali tmo-c, con :'gi~c" HIL. .Cl'lng Tu, ~ d6 tlnh ,sau. Thån.

USA Anh ehi NGUYtN QUYET THÅN G, Hoa LaD - Då giåi quy~t

LAng Van 117


vl,I såch båo cho thu vi~n b~n d6, cåm cm anh chi då nhåc. Dllng yv&i anh, la c6 dip thu~n ti~n s~ n6i chuy~n v&i Thanh, vi n6 quan h~ t&i eå cu~c dai eua chåu. Thån. Thl si KHA HUytN, 'Call ­ TrO- v~ (!li xåm nh~p qu6e n~i trQn s6 såeh anh t~ng. T~t cå d~u IQt, rÅt mllng. DQc lai chuc cua ann, NH r~t th~m thia: "chuc mQi nguai d~u yen vui. I~p truang kMng rhay ddi. " Cåi m~nh d~ thu hai trong cåu chue phån ånh thlJ'C t~ chua chåt cua xå h~i Vi~t nam · håi · ngo~i trong giai do~n sam ntlng chi~u mua nay. C6 nguai vua mai ehl,lp eho ilmg Van cåi mil ... thån C~ng, mil ehua rai tay. anh ta då xoay ra bån ve... du lich Vi~t Nam! Anh y~n tårn, Ung Van kMng lam duqc nhitng ehuy~n quå I&n lao, nhung xin giO' eao m~t dOm sång, xåe dinh ch~ du-ng cua minh ~ qui tl,l nhitng nguai cung tårn chi trong dong ngu ai thåc lo~n ch~y

o

lung tung, ke ki!m ki!m ... giuang! Thån.

gh~

nguai

Thl sl HoAI VI~T, Hllanl Cinl Se gd-i båo v~ dia chi anh ghi trong thu, mong IQt duqc vao tr~i! BU-c tuang o nhl,le Bå linh day th! må con Sl,lp d6, cåi hång rao quanh tr~i ti n~n mang manh th~ kia må CU­ b~n bi du-ng hoåi, th~t lå kh6 chiu! ChIlc anh va cåc b~n dang cånh g~p nhi~u may mån. Kfnh.

ThisiTRANTHI~N HIf:P, WA Båi di~m M~t trai luu vong s~ dAng tr~n s6 k~. Uu quå kh6ng thÅy sång tåc mai cua anh. Thån kinh. Nh. vin HU A HoANH, TX Båi nao gui ri~ng cho Ung Van, xin ong vui long ghi th~m chit "rieng" g6c tr~n. CU mai llin l<f dAng trung båi, NH I~i bi dl>c giå (o dåu cllng e6!) tråch m6c, khlS tårn låm! Klnh.

o

TIlP ehf BAT KHUAT, Ue Dili Lvi - TIS chue nåo ellng e6 nguai

CHIA BUON

tr~n ke du&i, ton ti tr4t tlf, ky lu4t doan th~ dåu ra d6 mai låm vi~e c1uqc. Tr6ng c1å c1ånh xuor rna ken mu6n thlSi ngugc, xin håy thåo lu4n nl)i bl> tru&c ~ nguai ngoåi bi~t c1uang må li~u. Trong khi cM dqi tr~n thu~n du&i Ma, dllng long dllng giQng, NH y~u-cliu toa so~n Bdt Khudt chÅm dut ngay vi~c in I~i . tranh eua Ung Van. Ton trQng tai sån cua nguai khåc chång nhitng lå c1~0 c1ue cåch m~ng, rna con lå c1~0 c1uc cå nhån n(fa.

Onl øiJI JEAN-PIERRE, Paris NH då gui bu s6 94 bi thÅt I~e. Cåm O'n ong v~ toa thuOc nam, NH xin ni~m ~t t~i t6a so~n, ai elin thl dung. Da t~.

06 THJ NGUY~T NGA, St. Paul, MN - B6n eåu tha ti~ng Anh chåu hoi, dich nghia ti~ng Vi~t c6 nghia la: Tam thifn nhu khu vuan. y limh nhu C9i ri, Lai thifn trd hoa tham. Vif c limh klt thimh trai. Y bai thO' n6i rång coi tårn bao

CHIA BUON

Duqc tin buan

Hay tin buan, bl)n

Thi-si Gioan Øaotlxita

PH~M VÅN CUONG

NGUVtN HOANG HÅl

då qua dai t~i Kuala Lumpur, Må-lai ngåy 28.5.1992, hllong duang 42 tu15i, Thånh kinh phån-uu cung chi Hoång Y~n va qul tang quy~n.

tu-c

Thi-si N G UVtN TAT NHltN c1å qua c1ai t~i sån chua Vi~t-Nam, qu~n Cam California Hoa-ky horn thu- hai 3.8.1992, huong duO'ng 40 tu15i,l! hoa-tång eu-hanh vao sAng thu båy 8.8.1992 tl)i qu~n Cam.

VQ' chiJng Nguyln Vdn Thong Nguyen Hucmg & Nguyln HtJu Nghia

Bång-h(fu vAn-ngh~ vå bl)n be cll h~t StIC ti~e thuO'ng. Xin thånh-klnh ph!n uu eung qul tang­ quy~n . Chuc huO'ng linh bl)n tlm c1uqc nO'i an­ Il)c må bl)n khong tim ra tr~n duO'ng-th~.

Duqc tin bulln,

Cp HOANG CHÅU HQP

phap danh TV HIf:P

thån phl,l eua thi-si HOANG SONG AN.' då tu trlin t~i Ottawa ngåy 26.7.92, thQ.75 tU~I, Xin klnh chia bulln cung anh ch, AN cung qul tang quy~n. Nguyen Hucmg & Nguyln ~du Nghia

Ung Van J18

,

Hujmh Quang PhurYe VQ' ehong Nguyln Vdn Lieu Nguyen Huang & Nguyln HtJu Nghia VQ' ehiJng Triln 1ch Chue. Tr;nh Gia My Va ('hong Khue Lon. Khue Minh H~ang Anh & Virt Dzung Nguyln DU-c I4P


,

trum tllt cå, nhu mQt khu vuan, trong d6 y nghi tlJa nhu la r~ cåy, lai n6i la hoa, vi~c lam la trai. Tårn c6 thi~n, m&i c6 cha cho y thi~n, lai thi~n, vi~c thi~n bQc-IQ. Ong TON THAT SON, Na Vy - Truy~n da! Trang quan tai bu(;n khong h~ dang tren Lang Van bao gia. L~ lang khong nh~n d/Sil~i såch då mua, ngo?i-tnr truang-hqp toa-so?o gui nh§m, sach in thieu hay IQn trang, .. Sach gui di gui vS nhiSu l§n d~ hong va toa so~n cting khong du nguai cham s6c. May rna cu6n sach då vS t&i toa so~n khong hu hong nen N H pha l~, doi cho ong mQt l§n nay thoi. Då gui bu

nay hiem låm, neu c6 thi phåi biet qui, NH xin chue mu-ng anh. , Anh kh6a lå da la nguai lång, da thån nha u vi tinh, trQng nhau v114p­ truang, thi khOng c6 gl thay-d/Si nlla. Than.

Ong HVY Tl], Phi Lu,t Tin ­ Lang Van ehua du sU-c d~ in t&i lo?i sach nghien cu-u, ong kh6ng phåi b~n t~m v~ vÅn c.'f~ tåc quyen, hqp d6ng nlla. Kinh. Ong PH~M NHllTHUONG, Montreal - Cau hoi cua 6ng bao trum nhiSu khia ~nh quå, mu6n trå lai VÅn tåt cling phåi mÅt mQt båi båo, se dap u-ng sau. Kfnh.

Lang Van 94. ANH KHOA, Montreal Khong c6 ånh thi nha nam ng6n tay vang cua hQa-si ViVi ve cho mQt cai chan-dung the m~ng. 'Lh sau du-ng... ch<Yi d~i. ChUc anh hQc hanh viet lach te (hai cåi nåy kh6 ... di doi qua!) Chåu Long thai

tu

BAI NHXN Van:

Nguy~n

oyqc Van

Thong,

Nguy~n Thi Khanh Hoå, Nguy~n Tu, Nguy~n M?nh An Dån, The Nam, Vi An, Ph~m Thi Thuy.

ThO': V~n Giå, L~ Trang, Vi~t Cuang, Bq.ch Du<Yng (4), Tuång Dung (2), Hoåi Vi~t (2), PI}q.m Van Thanh (2), H6 Cong Tårn (2), "Fhuy S<Yn (2), Huynh Li~u Ngq.n, Kha Huyen, Nguy~n NhÅt Nghi (3), May Tren Ngån, Le Xuan Cuang, Van Thånh (3), Tr§n VÅn ~ (lO). Tranh: Ba bui.

BAI

st OANG

Vin: Chen trå th<Yffi ngat hu<Yng (V A), Thua dl(t kM cAn (NVT), MQt cha cho ong linh m\lC (NMAD). thi~n

ThO': DlJng l~i ngQn ca (TS), Håi dåo oan cu-u (HCT), Ke l~ (VG), ai nguo-i em trong th<Y anh (KH), Ben song nao.. (HLN), Con i~i gl khong (MTN), Ngh<:n ngao trq.i cÅm, Co giao bån che (NNN), th<Y Tr§n VÅn L~.

Tranh: Ba bui.

Da plJåt·lJånlJ

ldJå,; no'i: '

enDe MUNG , . Nh4n duqc tin vui, ong bå D~NG TR1 · HoAN (thi-si HA HUY~N CHI) se låm l~ vu­ qui cho chåu

Gra 8MK

n!NG KIM CHI

(10 GK)

d<:p duyen cimg c4u

DOUGLAS EDWIN CRAIG Då phåt-hanh khap nai . Hoi t~i . eåe nhå såeh

hoae

glti ehi~phieu

ve

con trai cua, ong bå EDWIN CRAIG. Hån hq.nh chuc mu-ng hai hQ D~ng & Craig, tMn åi chuc cåc chåu Chi vå Douglas hq.nh phUc ben nhau trQn dai.

Nguyen Huung & Nguyln Hliu Nghia DB Trifn Thirn Hirp

Lang VAn

. Lang Van 119


SACH MOI VE:

?

lhu Ul, chl-øblfu di vi lul vi: låll Via

CAM TA

Tang quy~n ehUng tOi xin chAn thAnh cåm t~: · Chu vi d~i-dl1'c chua n, Ån, Ottawa '. Quy Ph~t tir cung qu( vi trong ban He) niem . ehua Til Ån · Ban eMp-hAnh Lien He)i NguOi Viet Canada · He)i-d?lng Ce)ng-d?lng Ottawa / Hull · He)i ClIU Chi~n-sy Tq Do Ottawa / Hull . · Oy Cao-nien Ottawa / Hull · Oy ban Båo trq ngum Viet ti-n~ Ottawa · Trung-tAm van But Ontario (Ottawa) · Lien he)i Sinh-vien Viet-nam Ottawa · Hc)i Sinh viM Viet-nam D~i-hQC Ottawa · ~t Tr~n QGTNGPVN, ca-så Ottawa · Ban nh~c Melo Man · Cung quy vi quan-khåch, b~ng-hilu xa gln dA Mn phAn-uu, elu-sieu vA dua ti~n ch?lng, cha, Ong chU~g tOi lA

C\I HOANG CHAU H(lP Phap-danh Tir HI~P dA tu-trM lue 8 gibl5 pMt sang 26.7 .1992 t~ Ottawa, huång the;> 75 tu6i. Trong lue tang gia Mi r6i c6 dfeu chi sa xu~t, kfnh mong quf vi ni~m tlnh tha-tM. V(1: Ba qud-ph~ Hoang CMu Hf/P. khue·donh Kieu 'hi Cue TrllOng nil: Hoang 'hi Håo 110 etle eon, ehau (VN) Tnrång nom: Hoang Xudn Hoan. 119'. etle eon (USA) Th« nil: Hoang 'hi Xudn Hy, eMng 110 etle eon, ehau (VN) TM nom: Hodng Song An va 11(1 (Canada) TM nom: Hoang Song Hy, 11(1 va eon (Canada) Th« nil: Hoang rhi Cwang. eMng vd etle eon (Canada) TM nil: Hoang ,hj Xuån Huy. eMng va eon (USA) Th« nil: Hoang rhi HWOIIg, eMng va edc eon (VN) Th« nil: Hoang 'hi Ca, elWng 110 edc eon (VN) TM nam: Hoang Phl101lg Minh (Canada)

TANG GlA DONG BÅl T~

c

I

(Stlt 10% cho dQc-g iå dåi h~n Lång VAn) NCtcHUA Hb BA B~

BI~N ØI~N

truy.n dål Tuy H~g 12MK - 15,50GK nr VI TA V PHUONG vA truy.n dat Hoång Ly 7.50MK - 10GK Bf QUV~T sONG M'9 SONG VI~T blin khåo 12MK - 15,50GK truy.n ngln Huynh HfAJ CUU.........6.50MK- 8.50GK s6NG LUNG MAFIA UNH MI,IC NGlbI LÅ AI truy.n dål Tri.u XuAn truy.n dål LA M~ng • 12MK - 15.50GK Thl.Ong .... .. 17MK- 22GK Tl/HQC TAv BANClM x~p AL CAPONE III sa cAp truy.n dat LA XuAn Nhl sach hQc dån, LA Thu 18MK - 23.50GK 1OMK-13GK TlNH NGUOI B~N KIA LÅNG XlIA PH6 cO Ul CHI~N TUV~N tha vAn nhl~u Iåc glå truy.n dat 18MK - 23.50 15MK - 19.50GK HOA NANG TR~N CAO Øl~ VI,I MOI HbNG truy~ dat Nguy6n Tu 10MK-14GK truy.n dat Hung san 13MK-17GK BAVGlåNHATBÅN VN TON GlAO CHfNH Bitt NOI: KHoNG TRI QUAN, Il Nghl-Iu$n Ph,m Ou6c trI,«: thOlili vOi D6 M4u, B8.0............. 10MK - 13GK Nghl-lU$n ...24MK - 31GK GlAN ø~U MlIA RUNG THANH DO GlO BI,II tru~n IlO'" Nguy6n DU'c truy.n ngln Nguy6n VAn ~.... ...... 12MK - 15.50G K Ba.......... 12MK - 15.50GKCA LåN THÅNG NGQ truy.n dat Dåo Khanh truy~ ngln Nguy6n HfAJ 12MK - 15.50GK GlO sONG HbNG Trl......... 12MK - 15.50GK GIQT N~ MÅT THUVtruy.n ngln Linh Llnh

TINH truy.n ngån LA Thao ChuyAn 12MK - 15.50GK HQC ANH VAN BÅNG THANH NGCt sach hQC.. ...14MK - 18GK TIM PH~T åøAu Bach Ph$t hQC Minh TAm 7MK - 9GK KH6NG ,nr biAn khåo Nguy6n Hlln LA.. .........12MK-15.50GK TRUV~N MllN NAM biAr! khåo VO Philn 6MK-8GK NGH~ LÅM VUA truy.n då! L. HAng . 12MK - 15,50GK GI'C Mali !ruy.n dat NguyAn Sa 12MK-15.50GK TIM THa TRONG n~NG NOI ngh! 1U$n vAn hQc D6 Ouy To8n........... 14MK - 18GK

VNgQCNG ...T1 ....j,iN ...G10LMOKA-X~~K A I: u,.. truy.n no'" Nguy.t Anh 12MK - 15.50GK Ølle M~ NAM Tl! sach COng-glao 7MK - 9GK M~ TERESA sach GOng-glllo 7MK - 9GK ANH MlI vA ANH QUE sach thlA'u nhl bang lranh måu, song ngO v..t Anh, Nguy6n NgQc Ng,n 15MK - 19.50GK . NANG NGUV~N T1~U Bach thlA'u nhl bång tranh måu, song ngO VI.t Anh, Nguy6n NgQc Ng,n 15MK - 19.50GK MEOvAcHUQT Bach thlA'u nhi bang tranh måu, song ngO Vi.t Anh, Nguy6n NgQC Ng,n 15MK - 19.50GK

LANG VAN is published monthly. Application to mail at Second class postage rares is pending at Lewiston, New York Postmaster, send address changes to P.O. BOl l 18S, Lewiston, NY 14092

Lang Van 120

)


H6/ T~/ cAc NHÅ SACH, HOA,C GL/I CH/-PH/EU VE:

LANG VAN P.O. Box 310, Station "W"

Toronto, Ontario M6M 5B9 Canada

Tel. (416) 249-4195) - Fax: (416) 240-0342



Lang Van 97 - 09.1992