Page 1


Dii phat-hanh khdp ncri:

?

-.

NUADEM

lVGHE Jq TIIO nAl

tho . hoaug ehinh

Gia 7 my-kim (8 gia-kim / 55 quan / 9 Lie-kim)

HOI T;).I CAC NHÅ SACH, HO~C GUl CHI-PHltu

vt:

LANG VAN

P.O. Box 310. Station "W", Toronto, Ontario M6M 5B9 Canada

Tel. (4/6) 249-4195 - Fax (416) 240-0342


~TRUONG THI KIM ANH.

NORWAY

P.O. Box 3UJ,.Station "W" Published 12 limes a year

Toronto, Ont., M6M 5B9, Canada Second Class Mail Reg. No 8040

TeL (416) 1494195 Fu. (416) 240-0342 ISSN 0832-1922 Volurne 8 -

No 87 -

LDN 310578

November 1991

Chung quanh VII VO Vin Ki~t tuyen·blS, Nguyln Hiiu Nghia .... 2

Tin vAn .................................................................. ,..................... 4

Tin Vi~t·nam ............................................................................... 5

Trong lång ................................................................................... 6

Ngoåi ngo ....... ............. ............... ............ ....... ........ ........ ....... ..... I1

Tin tj·n~n ................................................................................... 12

Dån·t~c 'Ohl/oc hQc, TriJn Quang Hdi .......................................... 15

Thcr Cung Vil ...... ........ ........ ............ ............................... ......... .. 19

Thcr Nguyen Nghia ......... ........ ..... ................ ............ ........ . , ........ 22

Thcr Ddng Nghi ............................ .................... .............. ........... 25

Phl/om Thien Thu, Vii Philn ............ ....................... ........... :....... 26

Thcr D" Quyen ............. ......... .......... ...................... ................... . 28

Thu H ucrng, Doan Tam ............................................................ 30

Thcr V/iln Giå ................ :............................................................ 32

Cåi ch~t cua bliy ve Illng·m~n, Ng6 Nguyen Dung.................... 35

Thcr Nguy!n Håi Hå ................................................................. 37

Thcr Phan Thjnh .... ........ .................................. ........ ..... .. .......... . 43

oon th~m cu~c slSng, Virt PhucYng ............................................ 44

Thcr Cao Hoång Nhån .............................................................. 46

Thcr M~ng Huynh, Cao Xuån TtL ........................................... 49

Vjnh·bi~t tlnh em, Bui Tinh ............ ......... ......... ....... ......... ........ 50

Thcr Nguy~n Si Long ................................................................... 52

Thcr Ddng Vil ............................................................................ 57

X6m Ming: Ccrn 51St len trO-i, Ng6 Nguyen Dung'........ ......... ... 58

Thcr Anh NgQc ............... ............................... ....... .................. ... 60

X6mCil: Lång Rem, Thuy ScYn ............................................................ 61

Duo-ng v! que n~i, Le Nguyln ....... ...................... .. .. ............. 65

Thcr Huynh Li~u Ngl/on ................. .............. ........ ... .. ............ ...... 63

Thcr LAm Nam Tri!u ................................................................. 64

Thcr Nguy!n Thu4n ................................................................... 66

Khi nhå chlnh·trj mu6n låm t1i~u låilh, Nguyen Phong ............ 68

Khåm I&n Såi·gon, An KM .. ........................................... ......... 70

Thcr Th\lY Y, Trlin M~ng Tu, Le ThllY Vi ., ............. ................. 72

Thcr Bui Hau Trl. ...................................................................... 73

Thcr Nga An ................................................ ·.............................. 74

Thcr Vi~t Linh .... ..... .... ............. ........ .. , ........ .............................. 79

Chån quang, TLf 71nh ................................................ :............... 80

ThO' Trlin Vlln ~ ............................ .... ...... ............. ....... ............ 83

ThO' Dan Hå .............................................................................. 84

Huyen·thu4t vå t1l/oo·si xu Tåy·tl/ong, Nguyen Phong ......... .. ...... 86

ThO' Cao Tieu ................... ........ ............................ .. ................... 88

ThO' Nguy~n Vin NgQC ......................................... : ................... 90

AI CIIPone Ill, Le Xulin Nh;. ...... ............... ....................... ........ 91

ThO' Hoång Viet Thi ........................... ............. ~ ....... ............... ... 93

Thcr Nguy!n Huy Phu&c ................................. : ......................... 96

Thcr Ly Bl/och, Kinh Tån djch .................................................... 99

D~c·giå thAc·mAc ......................................... , .......... ............. .... 102

Dliu lång cu6i x6m ......................... ................... ...................... 106

Di~n·t1ån .................................................................................. 107

Thu di tin Il/oi ........................................................... ,............... 113

Ånh bia: Thu mUQn cua U; Quang Xuån

TRUONG THI KtMANH NORWAY

ilmg Van l


V~ Vu• Va van Kiet

• Tuyen-B6 Må RQng

NQi~eac, Lien-K~t

Thanh Philn Khong

es

Nguyln Huu Nghia

c:1ång-vien, nhung thuQc thånh­ ph4n tMn cc)ng. Tra lai v! vl{n-c:1~ cai-cåch chinh­ trj trong quå-khu, VO VAn Ki~t c:1åp, Vi~t-nam c:1ang xåy-d4'ng mQt nhå nu6c phåp-trj, c:1ang C<)ng-san Ån-c:1jnh nhung hu6ng chinh (chi­ c:111-0) chu kh6ng thay-th~ gudng måy nhå nu6c (cM-huy). Tm6c nay, chinh-phu CSVN c:1uqc thånh-I~p bAng cåch do Qu6c-hQi bhu ra tung ngu&i mQt, må c:1~i-bi~.u Qu6c-hQi do c:1ang CQng-san vå M~t Tr~n TIS-Qu6c gi6i-thi~u ra ung-cu, dan-chung bo phi~u theo s4' hu6ng-dAn cua Dång. VO VAn Ki~t cho bi~t, c:1ang lam vi;c (c6 nghia lå v~n-c:1<)ng) ~ c:1uqc trQn quy!n c:1ung ra thånh-I~p nQi-cåc, rdi trlnh QulSc-hQi ~ c:1uqc chÅp-thu~n.

Nguai Vi?t a ben nay chidn-tuydn chl co tht tin-tudng va hqp-tac vai Va Van Ki?tmi?t khi ang ta ly-khaiddng Ci?ng-sdn Vi?t-nam, lo fli toan bi? ddng-vien ra khåi guong may chinh­ quyin va dijt ddng Ci?ng-sdn Vi?t-nam ra ngoai vang phap-lu{lt.

Båo Phåp, Le Monde s6 14.10.91 vua qua (:ta: c:1Ang båi phong-vÅn Thu-hr6ng CSVN VO VAn Ki~t, do ky-gia Jean-Claude Pomonti th4'c­ hi~n.

Duy~t qua cåc cåu hoi vå tra lai, nguai ta kh6ng tim thÅy c:1i!u gl m6i 1~, ngo~i-tru mQt chi-ti~t: \'0 VAn Ki~t cho bi~t, se mai mQt våi ngu ai "kh6ng cc)ng-san" tham-gia nc)i-cåc cua 6ng ta.

Hai ngåy sau khi Le Monde c:1ång båi phong-vÅn thu-tuong CSVN, c:1åi BBC Luån-c:16n loan tin, C4'U dån-bi~u c:16i-l~p Ly Qoi Chung, nguyen bc)-tmo-ng Th6ng-tin trong nQi-cåc 2 ngåy cua thu-tuong va Vån Mlu, cho bi~t, ong Chung "c6 lAng Van 2

th~ se c:1uqc mai tham-gia tån nl)i­ cåc cua VO Vån Ki~t." Dåi BBC n6i them, Hå-nQi se dånh cåc gh~ bQ­ tmo-ng kinh-t~, tåi-chånh vå mQt våi bQ chuyen-m6n khåc cho cåc chuyen-vien, kh6ng c:1oi hoi hQ phai c6 c:1ang-tjch. Hi~n nay, ngo~i-trtr hai bQ­ truång Phan Hi!n (Tu-phåp) vå Hoång Quy (Tåi-chinh) lå hai c:1ang­ vien thuang, cåc bQ-tmång khåc c:1~u lå uy-vien Trung-uO'ng Dang. D~ cM'ng-to cho kh6i tu-ban Tåy­ phuO'ng thÅy CSVN c:1ang cai-cåch så u rc)ng må yen-tårn vi~n-trq vå c:1au-tu, nguai ta tin rAng VO Vån Ki~t se lo~i mQt våi c:1ang-vien trung-kien trong chinh-phu, thay bAng cåc nhån-v~t tuy kh6ng phai

ve vi~c blS-nhi~m nhung ngu&i c6 kha-nång nhung kh6ng phai c:1ang vien, våo nhung chuc-v\l quan-trQng, VO Vån Ki~t c:1åp, "se chQn-l4'a ngu&i theo kM-nång hi~u-bi~t cua hQ, ve m~t kinh-t~, xli­ hQi, vån-h6a." Cang nen n6i them, c:16i v6i ngo~i-qu6c, Vo Vån Ki~t (nåm nay 69 tuISi), vAn c:1uqc coi thu<)c thånh­ phhn "tre", c6 khuynh-hu6ng cai­ cåch. Båi tra lai cua 6ng ta v6i t& Le Monde, c:1lSi v6i du-Iu~n th~-gi6i - nMt lå Phåp - c:1il t~o c:1uqc sl!' I~c-quan v~ mQt chan tr&i Vi~t-nam må rQng, cåi må, b6t giåo-c:1ieu sÅt måu. Trong c<)ng-c:1dng Vi~t-nam å hai-ngo~i ding kh6ng thi~u nhung ngu&i mung vui h6n-hå, c:1lSi vj-trl nhu sao c:1lSi ng6i, thay nhiln hi~u nhanh hO'n måy ca b~c, lång-dng chugn-bj bo vq con, bån cua nhå gom vlSn ve nu6c tham chinh, coi nhu th&i thåi-blnh thjnh-trj c:1il t6i. Th4'c S4', S4' cai-cåch ÅY ctla VO Vån Ki~t, n~u c6, ai huång Iqi? Nhån-dån Vi~t-nam, hay c:1ang CQng-san? Cau tra I&i kh6ng phai Um ki~m c:1åu xa, n6 nAm ngay trong lich-su c~n-c:1~i ctla dån-tc)c, vå Ijch-su c:1ang CQng-san Vi~t-nam. Khi låm nguy, ngu&i cQng-sån Vi~t-nam sln-sang lien-hi~p ca v6i ke thu. D!


eU-u dang, Hå Chi Minh då tung .tuyen·b6 "khi elin thi cO- tam tåi eiing treo." D~ ba o-ve quyen-ll!'e, Hå då mc:Y elta thånh-ph6 Hå-nQi, båt dån ehåo mung Sl!' trc:Y l~i eua quån-dl)i Phap, råi muqn bån tay cua Phap ~ tieu-diet eae dang-phai q'u6e-gia. Vi nhu-eåu giåi-toa eåm-vlj.n eua My d~ d~-dång v~n-dQng ngo~i­ vi~n. vay tien eua Ngå'n-hång tM­ giai, VO Vån Ki~t ciIng chi mai nghi tai vi~e mO-i thånh-phlin kh6ng eQng-san tham-gia nQi-eae; Hå Chi Minh truae kia ,18 tung Iien-k~t eå vai eae lånh-t\1 qu6e-gia. Nåm 1946, Hå mO-i cå eae 6ng Nguy~n Hai Thlin (Viet Caeh) låm ph6 ehu-tieh, Huynh Thue Khang låm bQ-truc:Yng NQi-v\1, Nguy~n Tuo-ng Tam (D~i Vi~t Dån Chinh) låm Ngo\li-truc:Yng, Vii Dinh Hoe (Dån-chu) låm bQ-truc:Yng Tu­ phåp, Truang Dinh Chi (Vi~t Cåeh) låm bQ-trucYng Xå-hQi y -t~, Chu Bå Phuqng (Vi~t Qu6e) låm bQ-trucYng Kinh-t~, Bå Xuån Lu~t (Vi~tCåeh) låm bQ-trucYng Canh­

, nong, Trlin Dång Khoa (Dån-ehu) låm bc)-trucYng C6ng-ehanh• Con e6 ml)t ehinh-phu "lien­ hi~p" nåo m~nh han, qu:6e eQng de­ hue han, nhieu måu såc ('fa ('fang ('fa nguyen han? Vå s6-ph~n eua eai ehinh-phu lien-hi~p 1{y nhu th~ nåo, ('få dAn ('f1{t nuae ('fi tai ('fåu, trong chung ta ai cilng bi~t, khpi phåi ruo-m lO-i: Trong cuc)e tranh-d1{u thien nan v\ln nan nåy, mu6n ti~n tai, truae h~t ehung ta phåi ('fu-ng tren ehinh ('foi eMn eua ehinh minh. Phåi xåy­ dl!'ng bAng ehinh c:t6i tay eua minh. Tr6ng-e~y våo nguo-i khåe, nh1{t lå tr6ng våo ml)t nguo-i ec)ng-san nhu VO Vån Ki~t, eMng khåe nåo tr6ng eho ke cuap ('fQng long tu-bi. bu6ng dao c:tå-t~. Chung ta, nhung nguo-i Vi~t c:Y ben nåy ehi~n-tuy~n, ehi e6 th~ tin c:tuqe vå hqp-tae vai VCS Våh Ki~t, mQt khi 6ng ta Iy-khai ('fang CQng­ san Vi~t-nam, IOl,li toån bQ . ('fång­ vien ra khoi guång måy ehinh­ quyen vå c:t~t c:tång CQng-san Vi~t­ nam ra ngoåi vong phap-lu~t.

Trong khi nhung ('fieu ('f6 ehua xåy ra, ehung ta con phåi si~t eh~t hång ngO, t~p-trung mQi anh­ imo-ng eua mlnh ~ ehi~n-('f1{u vå chi~n-thång Cl)ng-san tren di~n­ ' c:tån e6ng-lu~ri th~-giai . N~u tu thång 4.1975 ve tru6c, CSVN c:te-b~p ehung ta cY Paris, Luån-c:tOn, Nuu':uac, thl trong muo-i sau nåm qua, cl)ng-('fång eMng ta v6i glin hai trieu nhån-Il!'c, c:tå dlin dlin 19y l\li th~ . thuqng­ phong, låm ehu tinh-th~ vå lien-ti~p thång el)ng-san Hå-nl)i ngay tren ehi~n-truo-ng cO eua ehung. Mu6n giai eU-u ('fång-båo, mu6n s6m trc:Y ve que cO trong ånh-sång tl!'-do dån-chu, ehung ta phai ti~p­ t\1e giu lÅY th~ m~nh eua minh, khOng buong eho ke thu lÅY Il,li hoi thcY, kh6ng lai tay cho ehung chinh­ c:t6n ll,li hång ngO. Vå, nMt lå khong th~ bo tuy~n, bo anh em be b~n, bo ly-tuc:Yng tl!'~do. dAm len lich-slt dån-tl)e ~ ehl,ly ve phia ke thU. Lieh-slt, vi phån-quan tuyet-c:t6i vo­ tu vå nghiem-khÅe se ('fi~m m~t ghi • ten ehung ta, t1{t ca chung ta.

Lang Van , 3


. t,n van

ANH,Mf

HUY BO VO-KHl

NGUYtN Tl}

~

TT George Bush cua Hoa-ky t1å chÅm-dut cui)c ch~y t1ua sån-xuÅt vil-khi nguyen-tu. Trong mQt båi di!n-vån dåi 25 phut t1Qc t~i toa B~ch-6c, 6ng cho bi~t se: - huy cåc kho chua hoa-ti~n nguyen-tu c:tja kh6ng vå cåc IOQ-i hoa-ti~n t!m ngÅn. - thu-hOi cåc hoa-ti~n nguy~n-tu gAn tr~n tåu ngam vå cåc h~m c:ti)i. - huy-bo I~nh båo-c:tQng thuang­ trlfc 24/24 ban-hånh tu 1957, tai nay. Trong s6 vil-khi se phå-huy, c6 1740 quå c:t~n d~i-båc, 1250 daud~n nguy~n-tu c:tja-dia, 350 c:tau d~n nguy~n tu thuy c:tja. . Ti~p theo, Thu-tuang · John Major cua Anh eling tuy~n-b6 huy­ bo cåc hoa-ti!n nguyen-tu tam ngAn trang-bj tr~n cåc chi~n-t1Åu-cO' vå chi~n-h~m .

tuy~n-b6

CAO-MltN TU BO

CHt-DO CONG-SÅN

Nam-vang, 18.10 (Reuter).­ Dang cQng-san t~i Cao-mi~n då dlSi t~n, b!u lånh-tl,l khåc, chinh-thuc tuy~n b6 cMm dut 13 nAm dQc tåi dang tri, theo eh~-dQ dån-chu da t1ang vå ehinh-såeh kinh-t~ thi­ truang tl.!'-do. Tr~n dåy lå k~t-qua hai ngåy t1~i­ hQi t1ang t~i Nam-vang, di~n ra dung 5 ngåy truae khi cåe phe ky hi~p-t1inh Paris, chÅm-dut 12 nAm chi~n-tranh t~i Cao-mi~n . Dang cQng-san Cao-mi~n nay t1a bo t~n eil (t1ang NhAn-dån Cåch­ ml),ng Kampuchea), IÅy t~n mai lå dang Nhån-dån Cao-mi~n

(Cambodian People Party). SI.!' thay-t16i nåy nhåm t~o mc$t bQ m~t mai, eh u~n-bi eho eUQc b!u-cu tlf­ dQ c6 Li~n-hi~p-qu6c giåm-såt, se t1uQ'c t6-chuc trong tuO'ng-Iai.

Heng Samrim, CI.!'U chu-tich dang cQng-san Cao-mi~n nay trO- thånh chu-tich danh-dl.!', mi)t chuc-vl,l c6 tinh-eåch nghi-I~; vå Chea Sim, chu-tjch Qu6c-hi)i Nam-vang I~n nÅm quyen ehu-tjeh t1ang, vai thu­ tuang Hun Sen låm ph6 chu-tjch. Trong båi di~n-vån nh4m ehuc, Chea Sim tuy~n-b6, dang Nhån­ dån Cao-mi~n (tuc dang ci)ng-san cu) tu nay theo eh~-t1i) dån-ehu tl.!'­ do, t1a dang, vai ba trung-tåm quyen-h,fc lå hånh-phåp, I~p-phåp vå tu-phåp, vai t6ng-th6ng vå Qu6e-hi)i do dAn b!u. Cao-mi~n lå qu6e-gia t1au-ti~n trong ba nuac ci)ng-san D6ng­ duO'ng (Vi~t Mi~n Låo) eho phep thånh-I~p eåc dang t16i-l~p. Mai t1åy, Låo t1a bo ehu-nghia Marx­ Lenin vå bi~u-tuQ'ng ci)ng-san, chi \ con CSVN ll),c-13ng tr~n 16i mon . eua giåo-dieu Marxist.

UtN sO VÅ HI~P uac KINH-Tt 8 NUOC

Cuu hoang Sihanouk. chu-tjch

Thuqng Hili-dång Qu6c-gia Cao-mien

ilmg Van 4

Ml),e-tu-khoa, 11.10 (Reuter).­ Chi e6 8 trong 12 nuae CQng-hoa con IQ-i trong Li~n-bang S6-vi~t ky t~n chung trong Hi~p-uac Kinh-t~, mi)t vAn-hån long-Ieo låm cån-bån n6i-k~t eåe nuac trong Li~n-bang. Ukraine, nuac ml),nh nhÅt trong Li~n-bang sau Nga (Russia) vå cåc nuac Azerbaijan, Moldavia vå Goergia, c:tå tu-eh6i ky t~n våo hiep-uac. Hiep-uac kinh-t~ nåy lå nen m6ng cAn-bån ~ tåi-t~o quyen-h,fc chinh-tri trung-uO'ng eua Lien­ bang S6-vi~t, eh6ng IQ-i sl.!' tan rå cua cåc nuac nåy sau khi ba nuac Baltie c:tå chinh-thuc tåch ra vå c:tuQ'c qu6c-t~ c6ng-nMn.

NAM TU CHO XE TÅNG

TAN-CONG CROATIA

Trong thång 9 vua qua, chi trong vong våi gia c:tOng hå sau khi ky k~t hi~p-uac ngung bAn, quån-di)i Nam-tu c:ta dung xe tång t6ng tÅn­ c6ng Croatia, uy-hi~p thu-c:t6 Zagreb, sau khi cho phi phåo oanh­ kich dinh T6ng-th6ng cua qu6c-gia nåy. Dung truac tlnh-th~ t16, 12 qu6c-gia trong ci)ng-c:tång Åu-chåu c:ta t1ång IOl),t len ån hånh-t1i)ng cua Nam-tu. Cåc qu6c-gia TA y­ phuO'ng tuy~n-b6 t11nh-ehi mQi vi~n-trQ' cho Nam-tu, vå chu~n-bi bao vAy kinh-t~. Thu-tuang Nam-tu, 6ng Markovic, cu6i cung da d6 I~i eho bi) Qu6c-phong lien-bang da ra l~nh ti~n quAn må kh6ng hoi y-ki~n 6ng. Ong Markovic t1å cåch-ehuc 6ng bc$ truo-ng bQ Qu6c-phong.

TRUNG CONG TltP-TVC GIAO HÅO vål UtN-SO M~c du chu-nghia vå ch~-t1Q cQng-san tQ-i Lien-s6 t1a cåo-ehung,


Trung CQng v11n xem Lien-so la m/?t nuae bl).n, va mu6n gilt vt;n m6i giao-håo. Trong bai di~n-vån quan-trQng <1Qe truae m~t Giang Trl).eh Pån va Puang Thuqng Con tl).i I~ mung Qu6e-khånh horn 30.9 vua qua tl).i BAe-kinh Nhån-dån Dl).i I~ <1u&rig, Thu-tuang Trung C/?ng Ly BAng xåe-<1jnh: "v~ m6i quan-h~ Trung- So, eho du e6 nhltng thay­ <1tSi th~ nao <1i nlta, ehung ta vAn ti~p-tl.le gin-gilt va phåt-tri~n quan­ h~ hltu-nghj va lång-di~ng t6t vai Lien-so va vai tåt eå eåe nuae CQng-hoa." V~ eåe mrae Dong ÅU, Ly BAng tuyen-b6: "Trong b6i-eånh thay­ <1tSi nhanh-eh6ng, såu-sAe eua tlnh­ hinh qu6e-t~ hi~n nay, Trung-qu6e sån-sang thi~t-I~p, phåt-tri~n quan­ h~ va hqp-tåe hltu-nghj vai tåt eå eåe nuae tren ca-sa 5 nguyen-tAe eung tan-tl).i hoa-binh va g6p ph~n xung-<1ång eua mlnh vao vi~e xåy­ dl!'ng mQt tr~t-tl!' qu6e-t~ mai, vao eong-euQe båo-v~ hoa-blnh th~­ giai va thue-<1~y sl!'-nghi~p phåt­ tri~n ehung."

TiNH-TRUONG SAKHALIN PHÅN n61 TT YELTSIN Ong Fedorov, tinh-truang Sakhalin trong CQng-hoa Nga, horn 30.9 <1a len <1ai phåt-thanh <1ja­ phuang, len ti~ng phån-<16i TT Boris Yeltsin v~ y-<1jnh trå Il).i b6n <1åo Qu6e-h~u, Trl).eh-tr6e, SAe­ ,pham va Si-vii eho Nh~t-bån, ~ <1tSi låy 15 ti my-kim vi~n-trq. Ong Fedorov <1a trinh kMng-thu len TT Yeltsin, va keu-gQi dån­ ehung bi~u-tinh, bai e6ng ~ hlS-trq eUQe tranh-<1åu eua ong. L&i keu-gQi eua ong Fedorov <1a <1uqe eåe hQe-sinh trung-hQe tl).i thanh-ph6 Kuripseo huang-ung bAng eåeh bai kh6a, tlS-ehue bi~u­ dnh va truang eåe bi~u-nglt "ehung toi khllng mu6n lam ngu&i tj-nl).n", "chUng toi mu6n s6ng tl).i nuae toi, ngay tren <1åo nåy." Cåe quan-såt vien th&i-sl!' eho rång, <tåy c6 the lå ky-thu~t rieng

eua Nga, nhåm thue-<1~y Qu6e-hQi Nh~t-bån ehåp-nh~n d~-dång con s6 15 ti my-kim do TT Yeltsin <1ua ra. Hi~n nay, tl).i Nh~t eiing e6 phong-trao phån-<16i vi~e vi~n-trq

eho Nga, nl).i ly-do b6n <1åo kia thu/?e v~ Nh~t, khong ly-do gi ngu&i Nh~t phåi bo ti~n ra ~ mua Il).i ehinh <1åt-<1ai eua mlnh!

111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111

Tin VitfNinn • 111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111

CHq CAN THO

CHAY RVI

Nhå lang ehq Tåy-<16, C~n Tha <1a phåt ehåy vao lue 10 gi& t6i 9.9 vua qua. Vai phuang-ti~n ehlta ehåy quå sue tho-sa eua <1/?i euu­ hoa C~n-tha, trQn khu nhå lang <1a bi thieu rl.li, gåy thi~t-hl).i len tai 10 ti <1ang ti~n Ha (g~n l tri~u my­ kim). Nhå lang dai 100 thuae, rQng 40 thuae, nåm gilta eåe <1u&ng Phan Dlnh Phung, Hai Bå Trung, eåeh <1åi truy~n hlnh C~n tha khoång 200 thuae.

LVT T~I Md~N TÅY

NAM PHAN Vlt;T-NAM

Tu gilta thång 9, m/?t tr~n Il.lt lan <1a tån-pM 40.000 mAu ru/?ng lua, gi~t 84 ngu&i dån, gåy thuang-tieh eho 127 ngu&i, va khi~n 112.000 ngu&i låm eånh mån tr&i ehi~u <1åt. Båo VC horn 2.10 eho bi~t, eåe qu6e-l/? 80, 90, lien-tinh-I/? 31 va huang-IQ Il bj ng~p ung; e6ng s6 14 tren <1u&ng Th6t-n6t O-m6n <1i Rl).eh-giå bi hong.

THI "TUYltN-TRUytN" Båo Quån-cfQi nhån-dån ngåy 2.10 loan tin,Cl.le Ky-thu~t Quån­ khu 3 VC <ta tlS-chue eUQe thi

tuyen-truy~n.

Tåt eå e6 40 tuyen­ vien <1uqe eåe <1an-'vj eu v~ dl!', <1a thi nhau "ea-ngqi Dång", "båe Ha", "truy~n-th6ng t6t <1t;p eua anh bQ-<1Qi el.l Ha", V.v. Båo nåy khllng neu ten ngu&i <10l).t giåi nhåt, ehi nhAe tai ngu&i <10l).t giåi nhi lå "mi <1ang-ehi Duang Thu Tinh." K~t-thue bån tin 2 eQt trang nhåt nay, båo QDNDvi~t: ':M~cdu truy~n

a

cung mQt lue phdi triln-khai nhi~u nhi?m-vl,l kM-khan v~ kinh-phi, nhung lfinh-cfq.o ehl-huy etle cUp vtfn quyh-tåm td-ehue hQi thi.. " Dåy lå mQt trong nhltng I~n hi~m-hoi CSVN thu-nh~n, du thi~u ti~n, vin phåi tlS-ehue thi nhau n6i t6t, ea-ngqi Dång eho ... quen <16i. Thåm th~t! NGU01 GlA T~I VN Hi~n nay, Vi~t-nam e6 4 tri~u ngu&i tulSi tu 50 ~n 59 vå 5 tri~u ngu&i tulSi tu 60 tro len, tlSng-cQng 9 tri~u ngu&i (13,4% dån-s6). Trong s6 nåy, ehi e6 3.8% e6 sue-khoe t6t, 6696 sue-khoe trung-blnh vå 31,296 sue-khoe kem. Ngu&i giå tl).i Vi~t-nam khllng h~ <1uqe huang båt eu mQt thu trq­ cAp nåo eua xa-hQi vå ehinh-phu, phåi s6ng nho vao con eMu, v6n eling ehång du-då gi.

ilmg Van 5


BO QU(5C-PHONG

KHOE TAl GlO' SUNG

HOm 30.9, e\1e Vil-khi thui)e bi) QuOe-phong CSVN khoe trong 3 nAm li~n, gia dUQ'e an-toån, khOng n~, khOng lam ehåy mi)t kho d/),n nao. COng-binh-xuång 133 khoe d,i tu dUQ'e hang trAm kh«u d~i phåo, sån-xdt hang v~n ph\1-tung thay-th~ (khOng bi~t ~ låm gl giaa lue nuo-e nhå khOng e6 gi~e!) CS sq UIC LUqNG vO TRANG

PHONG-Vt HA-NOI

N61 D4, Y CH6NG f)ÅNG

Dung tmo-e eåe bi~n-di)ng th~­ gio-i, CSVN eho tAng-eua-ng phong-v~ thu-dO Hå-ni)i, SQ' dån­ ehung n~i d~y giånh I,i ehlnh­ quyen. Ci)ng-sån SQ' nhÅt lå hre-IuQ'ng vil-trang Quån-khu thu-c!O quay sung ehOng Dång euu dAn, ra sue v6-v~, hua-h~m IAn hAm-dQa trong hång lo,t eåe dQ't b6i duang ehfnh­ tri. Cång cO bung-bit, ehieu-d\1 ehung nåo, CSVN eång 10-sQ' ehung nÅY, vi tin-tue th~-gio-i IQt v! nuo-e ngåy eång nhi!u, vå S4' n~i d.y eua 14'e-luQ'ng Thi~t-giåp , Nhåy du Nga va Lien-sO då lå nhang tÅm gucrng anh-dilng, khi~n 14'e-IuQ'ng vil-trang Vi~t-nam phåi eui dlu suy-nghi vå xet IQ,i vai-tro dung-dAn eua mlnh: vi dAn, vi gia­ dlnh hay vl... Dång? N~N TAN PHA DI TtCH

LlCH

SU

T ~I VN

Truo-e nguy-ccr d6i-kh~, nhi~u gia-dlnh å Thanh-h6a, k~ eå eOng­ an, bi)-c!i)i, då t~-ehue lung ki!m , khai qu.t m6 må eåe danh-gia vQng ti)e ~ tim ehåu båu. Ngay eå eåe di­ tfeh ljeh-su, kho-tang vAn-h6a eua dAn-ti)e eilng bi huy di~t. Di!n hlnh eho n,n nåy la V\l tri)m ehuOng d~n tha- Le DQ.i Hånh å xii XuAn-14p h6i thång 2.91. Quå ehuOng då bi ke gian d.p ra ~ bån d6ng nåt, thu duQ'C I tri~u d6ng tien H6 (ehua tO-i 100 my-kim). ChuOng ehua Båi-thuQ'ng eilng bi

Ung Van 6 ~

tri)m, nhung may IÅY lQ,i kip tha-i. TUQ'ng PMt Thfeh-ca tQ,e bAng ga mit nguyen khOi, tfnh eå b~ eao 3,4 thuo-e eilng bi tri)m h\1t. n.i Lam-khinh, khu mi) tång eåe vi vua vå hoång-h.u nha Le eilng bi dao-xo-i. T,i xå XuAn-thien, e6 nhi~u nha con len dao eå dia-dQ,o ti~n nglm ve phia eåe IAng-t«m ~ tri)m eua. HQ dåo eå ngåy, ei dem, dåm nay bi bit, dåm khåe dÅY len. Cho tO-i nay ehua thÅY ehfnh-quy~n tlnh vå trung-ucrng då-c!i)ng ve t~­ doan nay.

Tuyen (tåy-ban-clm); eung eåe giQng ca DoAn Chfnh, Hoång Kim Uy~n, Nguyen NgQe, Thanh Hå, Thanh HAng, Dua-ng Minh Hoång, Trin VAn Dilng va Thåi Hoa. D~e-bi~t, bu~i ra måt såeh eua Nguy~n NgQe NgQ,n tQ,i Montreal con e6 54' g6p giQng d~e-bi~t eua ca, nhQ,e-si Nguy~n NgQe TrQng, bao­ d~ eua Ong ta California sang d4'. V~ tåe-pMm. NgU'o-i dan bo di ben toi g6m 8 truY~Q ngån mO-i nhÅt eua Nguy~n NgQe NgQ,n, Ung VAn xUÅt-bån, tranh bla eua Vi Vi, såeh in d~p, giå 12 my-kim (IS gia-kim), bAy bån t,i rQ,p vo-i cha ky eua tåe­ giå. DqT SACH MUA f)ONG

CVA "LANG VÅN"

Trong mua dOng nAm nay, lAng Vdn se in cac cu6n: - Th{lch kilm Ill, truy~n dåi ph6ng-tåe eua T4' nnh. - Tilng nui, tuy~n t4p truy~n ngin eua NgO Nguyen Dilng.

- Chuong dem, tuy~n-t.p truy~n ngin eua NgO Nguyen Dilng.

- Huyin-thu~t va d{lo-si xu T8y­ t{lng eua Nguyen Phong. - DU'Ung m8y qua xu tuylt eua "NGUO'lDAN BA DI BtN"••• NGUY!N NGQC NG~N Nhå vAn Nguy~n NgQe Ng,n s! ra måt di)e-giå vå thAn-hau tQ,i Montreal ~ trlnh lång euOn NgU'ui dIm ba di ben toi, t4p truy~n, Ån­ pMm thu 19 eua Ong. Bu~i sinh-hoQ,t bit dlu lue 7 gia­ ehi~u Thu Båy 16.11.1991 t,i phong B-42 I , phAn-khoa Åm-nh,e, D~i-hQe Montreal, sO 200 Vincent D. (ndy (tr,m metro Edouard Mont Petit), Montreal, vao eua t4'­ do. Ngoåi S4' e6 m~t eua tåe-giå, bu~i sinh-hoQ,t con c6 S4' g6p sue eua eåe nhQ,e-si Th~ VAn, TrAm Anh (ducrng eim), Thien Nga (ducrng eim vå tranh eim), Nguy~n Dåe Hi~u, Nguy~n Th~ Minh (vi-eim), ~i Vil Hån Ducrng (keyboards), Xuån Hoång va Tmcrng VAn

Nguyen Phong (tåi-bån). - T.p h6i-ky lao-tu (ehua e6 t4'a) ' eua An KM.

- Ngay Sai-gon quQt-khui, tuy~n t.P thcr vAn nhQ,e hQa ung-h~ ehi~n­ dieh "Ngåy Såi-gon qu.t-khåi" do Phong-Tråo Hung Ca Vi~t-Nam phåt-di)ng. LANG VÅN SÅP LtN GlA NhAm thea kip euo-e-phf buu­ lAng Vdn s! phåi tAng giå: - båo dåi h"n gui sang Hoa-ky bAng måy bay, tu 50 my-kim len 55 my-kim m~t nåm. - båo bån le t,i Nh.t-bån, tu 500 yen len 600 yen mi)t ta-. Quy d~e-giå dai h,n muOn tåi h"n so-m, xin gui ehi-phi~u vA må­ 56 ve toa-so"n truo-e ngAy 31.12. 1991; e6 th! tåi h,n tlSi-da 3 nAm. di~n, ta 1.1.1992,


Dai-Hoi . . . Van -But

Vi~t N am Håi N go~i ky III

t~iToronto, Gia-na-d~i

D~i-HQi

Van But Vi~t-Nam Håi­ ky III <ta 4uqc t6-chuc thanh-c6ng t~i Toronto, Gia-na-4~i vao hai ngay 12 va 13.10.1991 vua qua, qui-t\l khoång 300 4~i-bi~u, van ngh~ si va thån-huu v~ dl!. Sinh-ho~t 4~i-hQi gåm nghi-I~, ti!p-tAn, xem tri~n-Iåm tranh Nguy~n TAng va tuqng Ph~m Th~ Trung, såch båo tu cåc n<Yi gtH v~, hQi-thåo, hQp 4~i hQi-4ång Van But va bliu ban chåp-hanh nhi~m-ky 91­ 95; ngoai ra vao hai t6i 12 va 13 4~u c6 sinh-ho~t van-ngh~ do chinh cåc Ngo~i

van-ngh~-si v~

g6p. Trong bai

dtr 4~i-hQi 46ng­

di~n-van

chinh-thuc vao sång 13.10 t~i Trung-tåm CQng-4ang Cecil, nhå van Nguy~n NgQc Ng~n keu­ gQi ngu&i cQng-sån trong nu&c hay can-4åm 4ung len, lam I~i trlQt cUQc cåch-m~ng khåc nghiem-chinh h<Yn, lå giåi-ph6ng chinh bån thån mlnh ~ cung v&i 41.li kh6i dån-tQc <tua <tåt nu&c ti!n len ngang tlim th!-gi&i ti!n-bQ. V~ vån-<t~ giao­ luu van-h6a v&i CSVN, 6ng n6i, khai-~~c D~i-hQi

vi~c "giao-Iuu" phåi e6 tinh-eåeh . trao-46i hai chi~u, thay vi ehi giup eho CSVN 4<Yn phu<Yngxuåt-kha:u van-h6a-pha:m ra ngoåi nhu hi~n nay. Sau phlin nghi-l~ khai-.m~e, sinh­ ho~t D~i-hQi phån thånh hai phlin. Cåc 4l;li-bi~u eua · 6 trung-tåm Ontario, Quebee (Gia-na-4~i), Båe Cali, Mi~n D6ng, Mi~n Nam (Hoa­ ky) va Åu-ehåu hQp Dl;li-hQi-4ång å tling hlim da toa nhå, thåo-luån cåc vån-<t~ nQi-bQ va chu~n-bi biu . ban chåp-hanh nhi~m-ky k! ti~p. T~i hQi-tm&ng chinh, hai bu6i nQi-thåo 4lI di~n åm-åp va s6i-n6i tu II gi& 30 tma cho t&i 4 gi& 30 chi~u, v&i thånh-phlin cu-tQa må rQng cho cå van-ngh~-si, thån-huu va c6ng-chung. D~-tåi hQi-thåo thu nMt, Mua Xuiin trong thi-ca Virt-nam do nha th<Y Vi Khue trinh-båy, thi-si Khåi Chinh lam 4i~u-hqp vien, hQc-giå Le Huu M\}c chu-tQa danh-dtr va thi-si Thuy Trang låm thu-kY. Qua mQt båi n6i ehuy~n tuy h<Yi dåi, nhung nhå th<Y Vi Khue trinh-båy linh-4Qng, 4a tl.l0 4uqc kh6ng-khi thi-ea mua xuån,m~c du Gia-na-

Oie t1{li bilu. van-nghj-si thimh vien va thOn hiiu Van But Vijt-Nam Hdi-Ngo(li trong Il khai-m(lc. 13.10.91 t(li Toronto

Umg Van 7


c1~i

c1ang vao thu. voi la vang. la c10 ngqp c1U'ang. Ph!n thåo-Iu~n tuy ngån. nhU'ng eilng c1A c1i vao mQt s6 vÅn-c1! vån-ehU'ong rÅt Iy-thu, voi SlT g6p y eua nhå tho Hoång Xuån Thåo, hQc-giå U H uu M I,lC, •• De-tai thli hai, Nhin l{li sinh hO{lt hIlo-cM Vift-nam hdi-ngo{l; 1975­ 1991 do nha håo Nguy~n Huu Nghia trinh-båy, c1A c1e-c~p tinh­ each phong-phu vå c1a d~ng cua baD Viet t~i xli' ngU'ai, tråi qua ba, giai­ c1o/1-n: khai-pha (76-80), phat-tri~n (81-85) va kien-toån (86-90). Di~n­ giå ghi-nh~n nhlfng c16ng-g6p eua håo-chl trong cae IAnh-vlTc c1Åu­ tranh chinh-tri eh6ng CQng, vån­ h6a vån-hQc, xA-hQi vå thong-tin, c1~e-biet la SlT xUÅt-hien c1ong-c1åo cua hång tråm nhå vån, nhå tho moi e6 khå-nång c1i c1U'ang dåi trong vån-nghi~p. Ph!n thåo-Iu~n keo dai glin hai gia, voi SlT c1ieu-hoa linh-c1Qng eua thi-si Xuån TU'oc (ehu-tQa danh­ dlT) va nhå tho Khåi Chlnh, c1A ban toi nhi!u vÅn-c1e quan-y~u va huu­

leh. Dung 4 gia 30 ehi!u, D/1-i HQi­ c1ang hQp xong, tra l/1-i hQi-tmang chinh va ban t~-chlic tuy~n-b6 k~t­ quå bliu-eu- ban ehÅp-hånh moi. Li~n-danh (duy nhÅt) c1A c1U'qc eae c1/1-i-bi~u bo phi~u tin-nhiem tra thånh ban chÅp-hånh nhiem-ky 91­

93. thånh-phlin nhU' sau: - Chu-tjeh: nhå vån Trang Chåu (Trung-tåm Quebee, Gia-nA-c1/1-i). - De nhÅt Ph6 Chu-tich: GS Ph/1-m Viet Tuyen (Trung-tåm ÅU­ chåu). - De nhi Ph6 Chu-tich: nha tho Tmong Anh Thl,ly (Trung-tåm

NhflC-si U HI1u M{lc (qu4n ao xam) va "bon h'lp-ca b6n phu-cmg" trong bai hat "Chao mung Dfli-h9i Vdn But Vi,t-Nam Hdi-Ngofli" cua ong.

_ '!!<"JI

:t..... .,.... ,.

.

'<"'.•

.

~.''' .. ..

..

";(

........•

~ ~, ,

Diln-gid Nguyln HI1u Nghi~

NhO vdn Tra

.J

La.

Tru-Ung bon td-chlic

Thi-si Khdi Chinh. HQc-Kid U Hi1u M{lC va thi-si Thuy Trang I(li ban chu-tQa

Lang Van 8

Diln-gid Vi Khue


(Tu- trai sang phdi) Tlin ban ch6p-hlmh Van But VNHN (9/-93): Nho thO' Trang Chliu (chu-tich). Nho thO' TrU'O'ng Anh Thr,ly (pM chu-tich). NhO van Va Ky Diln (tdng thU'-kYJ, Nho van Quan Phong (thu-quj). (Thiiu nho van Ph(lm Vi?t Tuyln. ph6 chu­ lich) Ban' cMp honh miin-nhi?m: NhO van Nguyln NgQc Ng(ln. nhO thO' Vien Linh. nho bao Chz} BIl Anh. nhO van Tro La (thiiu ky-gid ru- Nguyen).

Mien D6ng, Hoa-kY). - T~ng Tim-Ry: nha van vo Ky Dien (Trung-tåm Quebee, Gia-na­ <1l,li). - Thli-quy: nha van Quån Phong (Trung-tåm Quebee, Gia-na-<1l,li). Hai ban chåp-hånh eG va mai <ta lam l~ban-giao ngay sau <16. Dung 7 gi& ehieu, chuO'ng-trinh van-ngh~ mung Dl,li-hQi thanh­ eong <1a <1uqe nhå van Nguy~n NgQc Ngl,ln <1ieu-khic:!n, vai ti~ng duO'ng-dim da eåe nhl,le-si Linh PhuO'ng (tu Florida), Nghiem Phu Phue (Toronto), ti~ng tåy-ban-dim elia TmO'ng Van Tuyen (Montreal) eung Slf g6p giQng elia Di~m Chi (California), Hoang Kim Uyen, Nguyen NgQe, Doan Chinh, (Montreal), Thl.iY Khanh (Paris), Kim Hång, Nh~t Phl.ing, Nguy~n Huu Nghia, Phan Ni TaQ, Phung Quang Tuån, Ph;,tm Dinh Cu&ng va Gia-<1inh Van-ngh~ C& Lau (Toronto). D~c-biet nhl,lc-si Le H (ru M I.iC <1a len sån-khåu hqp-ca cung cåc van­ huu bai Chao mung D(li-hQi Van Bul do ong mai sång-tåc tl,li ch5. ChuO'ng-trinh Dl,li-hQi k~t-thue <1ung 9 gi& 30 t6i. Them mQt <1ic:!m son cho nhå van Trå LG, tmång ban t~-chuc, la ngoåi tinh-cåch tuO'm-tat, ehu~<1åo, Dj;li-hQi con di~n ra rat <1ung gi&, khong mQt sinh-hol,lt nao tr~ quå l phut, so vai th&i kh6a bi~u <1a <1uqe qui-<1inh.

TUYEN eAO CHUNG

eua -D,I HQI-Dong Vin But VI~t Nem Hål Ngo"

,

Ky III

Toronto, Canada.

D~ H~i ~ng VAn But ViOt Nam Håi Ngoei nh6m hQp t~1 Toronto, Canada trang hal ngay 12vå 13thang 10 nam 1991, val sl,lthamdl,lcuacacTrungtåmAu Chåu, BacCali, MI~n

BOng Hoa Ky, Nam Hoa Ky, Ontario va Quebec, nh~n

dinh råhg:

"COng Hba Xå HOi CM Nghiå Vi~t Nam" hi~n nay vå-n 18. mQt trong sO' cac quOc gia vi phfJ,m nhån quyilh Cl mlic dQ tram trQng Mål, di ngdQ'c llJ.i y nguy~n cua nhån dån trong ntl6c vå- cac trå-o luu t1,1 do dAn ehu tr~n the'gi6i. Trd(Jc nnk trl1ng d6, Dl1i H~i DlJng Van But Vift Nam Håi Ngol1i long trpng , tuyln b6:

1. VAn But Vi~t Nam Håi NgofJ,i dM hOi nhå cåln quy@n Vi~t Nam lO-p

t(1c trå tQ do cho mQi tu nhån chfnh tri, d~c bi~t nhang"tu nhån cia h1dng tåm" vå cåc vån ngh~ si,

2. VAn But Vi~t Nam Håi Ngo~ bAy t6lbng ngdång mQ vå tri~tdtUng

h~ cåc eao tråo dau tranh giånh tQ do dån cM, vå- nhåIi quy6n cho Vi~t

Nam

a.VAn But Vi~t Nam Håi NgofJ,i st'llåm vi~c sat cånh vm VAn But QuO'e n'v&. v~n d~ngv8i du lu~n ti6n bQ triln tM'gi~ yem trg cMngta mfJ,nh mt'l hem nua trong hai m\lc ti~u tr~n, I

Lå-m t~i Toronto ngay 13 tMng 10 nåm 1991 , D~i H~i Dang Ky III VÅN BUr VI:e;T NAM HÅl NGO~

Umg Van 9


Phat-IlQng Chi~n-Dich

"Ngay Sai-Gon Qu,t-Khai"

Ban tham-muu Chi~n-dich "Ngåy Såi-gon qu~t-khdoi" c1t\ soan­ thåo xong k~-ho~ch toån b" chi~n­ dich, gåm 3 giai-c1o~n, chia ra låm 18 bu6c, n~i-dung t6m-tåt nhu sau: l) Giai-c1o~n I: phat-c1(>ng chi~n­ dich t~i håi-ngo~i. Giai-c1o~n nåy gåm 6 bu6c: - so~n-thåo k~-ho~ch, thånh-I~p ban li~n-I~c ph6i-hqp trung-uang vå H"i-c1ång båo-trq chi~n-dich, phån cong phån nhi~m sa-khdoi. - quång-ba chi~n-dich, mai gQi tham-gia. - v~n-c1"ng c1~t t~n c1uong "Sai­ gon" t~i cac thånh-phlS 16n tr~n khåp th~-gi6i. - thånh-I~p cac Vy-ban Chi~n­ dich t~i cac nai ~ phlSi-hqp cong­ tac. - ki~n-toån ca-så chi~n-dich tai håi-ngo~i ~ sAn-sång h~-trq qu6~­ n"i trong giai-c1o~n Ill. 2) Giai-c1o~n Il: phat-c1(>ng chi~n­ djch t~i qu~ nhå. - ph~-bi~n tin-tuc chi~n-dich v~ nu6c. - v~n-c1(>ng cac gi6i tham-gia chi~n-dich, nhÅt lå thånh-ph4n thanh-ni~n sinh-vi~n, hQc-sinh. - tlS-cMc h~-thlSng thong-tin hai chi~u nhanh-ch6ng vå an-toån gifra qulSc-n"i vå håi-ngo~i. - c1oån-ngil-h6a cac thånh-phlin tham-gia chi~n-djch, t~o th~ qulin­ chung. - gåy phong-tråo sang-tac, h(>i­ thåo, c10i Hå-n(>i trå I~i t~n gQi "Sai­ gon" cho thånh-phlS Såi-gon. - ph\lc-håi truy~n-thlSng tlr-do dån-chu trong c10i s6ng dån-chung t~i Såi-gon. 3) Giai-c1o~n 1II: ti~n-hånh vi~c ph\lc-håi tl.!'-do dån-chu cho dån­ chung toån qulSc. Vi tinh-cach båo-m~t, 6 bu6c c1Åu-tranh cua giai-c1o~n nåy chi phlS-bi~n nQi-bQ ban tham-muu chi~n-dich.

Nhin chung, k~-ho~ch 3 giai-

LiJng Van JO

c1o~n nåy se c1ua chi~n-dich c1~t tai 3 cao.,.c1i~m: - Cao-c1i~m I: c1~t t~n c1uong Såi­ gon tr~n khåp th~-gi6i. - Cao-c1i~m Il: IÅy I~i t~n "Såi­

gon" cho thånh-ph6 Såi-gon. - Cao-c1i~m 1II: ph\lc-håi c1o-i slSng tl.!'-do dAn-chu cho dån-chung Såi-gon vå c1ång-båo cå nu6c. D~ ti~n-hånh giai-c1o~n I, ban li~n-I~c ph6i-hqp trung-uang chj'~n­ dich, do Phong-Tråo Hung Ca VN c1åm-trach cong-tac, c1a cho phlS­ bi~n LO-i keu-g9i s6 2, qua c16 k~u­ gQi c(>ng-c1ång nguo-i Vi~t ti-n~n tr~n khåp th~-giai hay tham-gia thl.!'c-hi~n cao-c1i~m I, bång cach v~n-c1Qng . c1~ c6 c1uqc m(>t con c1uong mang t~n "Såi-gon" ngay trong thånh-ph6 mlnh c1ang cu­ ng\l. D~ c1~t t6i mt.lc-ti~u nåy, ban li~n-I~c ph6i-hqp xin c1ång-båo tm6c h~t hay gqi y cung cac h"i, hay c(>ng-c1ång nguoi Vi~t nai mlnh cu-ng\l håy bån t6i vå thl.!'C­ hi~n cu(>c v~n-c1(>ng nåy. T~i cac nai c1t\ c6 c1uong Såi-gon, cong-vi~n Såi-gon hay thi-trÅn Såi­ gon, xin My sao gui cho ban lien­ I~c phlSi-hqp chi~n-dich: - cac vån-ki~n li~n-quan tai vi~c xac-nh~n t~n Såi-gon.

- hinh-ånh, tin-tuc, bån c1å thånh-ph6 c6 c1uong Såi-gon. Ban li~n-l~c ph6i-hqp se c1uc-k~t cac tåi-li~u nåy thånh hå-sa, ph~­ bi~n tai cac· hQi vå c(>ng-c1ång nguo-i Vi~t ~ cac nai nåy dungvåo vi~c v~n-c1Qng chinh-quylln c1ia­ phuang. Ngoai ra, ban li~n-I~c ph6i-hqp chi~n-dich cilng c1å ph~-bi~n tai cac ca-så truy~n-thong vå vån-phong h(>i-c1oån Vi~t-nam m(>t trang quång-cao v~n-c1(>ng cho cao-c1i~m I (c1~t t~n c1uo-ng Såi-gon), ~ xin phlS-bi~n (c1ång bao ho~c ni~m-y~t) bAng phuang-ti~n ri~ng cua mlnh. Trang quång-cao nåy in hlnh m"t C\l giå (hQc-giå Mai Li~u) vå m(>t Hu6ng-c1~o-sinh Vi~t-nam (tmdong U Ph\lc Hung) cung nAng bi~n t~n c1uong "Rue Saigon Crt". Dåy lå bi~n t~n cua con c1uo-ng "Såi-gon" c1liu-ti~n tr~n th~-giai, do thånh-ph6 Ottawa, .thu-c16 Gia-nå-c1~i. Bi~n nåy c1uqc thånh-ph6 Ottawa t~ng cho thi-si Ph~m Quån Khanh, vå . ong Khanh c1t\ t~ng l~i cho ban lien­ I~c ph6i-hqp chi~n-dich dung låm bi~u-tuqng cho giai-c1o~n I. Dia-ch) cua ban Li~n-I~c PhlSi­ hqp Trung-uang, Chi~n-dich Ngay Sai-gon qu~t-khdi: . P.O. Box 310, Station "W" Toronto, Ontario M6M 5B9 Canada . P.O. Box 5626

Springfield, VA 22150

U.S.A.


T6-Chuc Phl)c Vi~t (Phap), VN Dån-Chu Xa-HQi Dång va VN QuiSc-Dån Dång.

)

M4, T TR~N DÅN-TOC

DÅN-CHU Vlt;T-NAM .

HOI-THÅO T~I MONTREAL

M~t Tr~n Dån-T~c Dån-Chu Vi~t Nam <1ii liS chuc ti~p xuc va thåo-Iu~n ve hi~n tinb <1~t nua-c va såch-Iuqc <1~u-tranh cho tl.!'-do

dån-chu t~i Vi~t-nam h6m Chu­ nMt 27.10.91 vl1a qua t~i <1~i giång­ <1uo-ng Brebeuf, 5575 Decelles, Montreal. Bu/Si sinh-ho~t do dng Nguy!n Van Kim, t/Sng thu-ky cua M~t Tr~n, chu-tQa. Chu<Yng-trinh g6m gia-i-thi~u H~i-<16ng Nhån-si va Van-phong Dieu-hqp cua M~t Tr~n tl,lt mien Ddng Gia-na-<1l,li va hQi-thåo. Hai <1e-tai hQi-thåo la Nhiing ngoi nd t{li qu6c-nqi va-i di~n-giå Huynh Chinh va Trung Cqng c6 cu-u-van dU'Q'c CSVN hay khong? va-i di!n-giå Trlin Huynh Chåu. M~t Tr~n Dån-TQc Dån-Chu Vi~t-Nam la m~t t~p-hqp ma-i, c6 I~p-truo-ng quiSc-gia vung chÅc, g6m 8 thånh-vien la C<Y-Sd- Dån Quyen, Ll.!'c-Luqng Vi~t-Nam TI.!'­ Do" Lien-Minh Dån-Chu Vi~t­ Nam, Lien-Minh Toan Dån VN Qu6c-Gia, M~t Tr~n VN TI.!'-Do,

THAY-D61 NHAN-Sll

TRONGHOI-D()NG

LItN-Hlt;P Qu6c DÅN

Vy ban Unh-<1~o HQi-<16ng ' Lien-hi~p Qu3c-dån Vi~t-nam hom 29.9 <1ii ph6-bi~n ta-i håo-chf Vi~t­ nam tren khÅp tren th~-gia-i Quy~t­ <1jnh siS 2/91 cua HQi-<1dng, loan­ håo vi~c <1inh-chi, chuc-vl) chu-tjch Vy-ban Ch~p-hånh HQi-<16ng da 6ng Hoång Vi~t Cu<Yng (tuc Ha M~c Di~p), vå chi-c1jnh dng Trlin Van Xinh, ph6 chu-tjch, ' xu-Iy cdng tac <1ieu hånh Vy ban Ch~p hånh cho ~n khi c6 quy~t-<1jnh ma-i. Bån quy~t-<1jnh nåy ky ten BS Nguy~n T6n Hoån, Chu-tjch Vy ban Unh-<1~o HQi-<1dng. Ngudn tin tl1 gia-i liinh-<1~o HQi­ <1dng cho bi~t, c6 ba nguyen-nhån dAn ta-i vi~c ngung chuc 6ng Hoång Vi~t Cu<Yng: - Ong Hoång Vi~t Cu<Yng su­ dl)ng HDLHQD nhu cua rieng, - tI.!' YI~y danh-nghia HQi-<16ng ~ lien-I~c v6i mQt nua-c cQng-sån, - ngl)Y t~o "nhung vi~c xåy ra trong nua-c",låm tin n6 ~ c6ng-biS

. trong cac bu6i l! ra mÅt cua H~i­

<1dng, coi thud-ng du-Iu~n bao-chi

vå <1dng-håo. , K~ tu nay, mQi lien-I~c va-i HQi­ <16ng Lien-hi~p Qu6c-dån xin qua: Vy ban Unh-<1~o HDLHQD P.O. Box 624, Midway City CA 92655, U.S.A.

DT: (714) 531-3171

ho~c:

Vy-ban CMp-hanh HDLHQD P.O. Box 828, Worcester

MA 01601, U.S.A.

DT: (508) 757-1909. TUYtN NGON CHINH TRI CUA M4, T TR~N QGTN GPVN M~t Tr~n QuiSc-Gia ThiSng-Nh{{t Giåi-Ph6ng Vi~t-Nam se t6-chuc bu6i hQi-thåo c6ng-b6 bån Tuyen­ ng6n Chinh-trj 1991 vao luc 7 gid­ chieu Thu Båy, 2.1l.l991 t~i thinh­ duo-ng St. Patrick, I§u ba, khåch­

s~n Holiday Inn, siS 89 Chestnut, Toronto (khu Dundas ­ University, sau lung toa Thj­ chinh). Ong Nguy~n Kim, t6ng V\l trud-ng T6ng Vl) Håi-ngo~i da M~t Tr~n QGTN GPVN se <1ich thån trinh-bayva giåi-thich ve bån Tuyen-ngon trong bu6i hQi-thåo nåy.

BiJI TIN SANG MV V~N DONG BANG GIAO CI.!'U <1~i-ta VC Bui Tin <1ii <1anh r<Yi m~t· n~ "ly-khai" va "<1iSi-l~p CS"trong chuy~n du-hanh t~i Hoa­ ky, do nh6m My thien-tå Stanley Karnow t6-chuc. , Theo tin CBA, Bui Thi c6 m~t t~i My tl1 15.10 t6i 6. Il, <1å n6i chuy~n t~i cac <1~i-hQc Maryland, John Hopkins, HQi A-chåu, ti~p-xuc Vy ban <1~c-nhi~m ve tu-binh cua QuiSc-hQi, g~p ph\l-ta N go~i­ trud-ng, ti~p-tån chung va-i canh tå Doan Van To~i. Theo chu<Yng­ trinh, Bui Tin con <1i Boston, Cl.!'u­ kim-s<Yn, San Diego, Los , Angeles r6i tro-l~i thu-<16 Hoa-th,jnh-<1iSn trua-c khi trO- l~i Paris. Trong cac cu~c ti~p-xuc, Bui Tin <1eu nhÅc <1i nhÅc I~i va the-thiSt rAng hi~n kh6ng con b~t-cu mQt tu­ binh My nåo t~i VN va My kh6ng nen vin våo v~n-c1e tu-binh ~ ti~p­ tl)C c~m-v~n Vi~t-nam. Bui Tin con tI.!' coi lå phat-ng6n­ vien cho phong-tråo dån-chU: ~i Vi~t-nam vå h6-håo My Mi-bo c~m-v~n ~ Vi~t-nam ch6ng c6 dån-chu (!) Cac nhå lanh-<1~o cQng-<1dng VN t~i vung thu-<16 sau khi <1i nghe Bui Tin n6i chuy~n, <1å cåm tMy hl)t­ hAng, tuyen-b6 v6i hiing tin CBA rAng "quan-<1i~m cua Bui Tin kh6ng c6 gl khåc quan-<1i~m cua Ha-nQi, kh6ng nhung th~, con n6i m~nh mi~ng h<Yn Hå-nQi nua." M\lc-c1ich v~n-<1Qng. bang-giao qua IQ-lieu cua Bui Tin khi~n cac cac t6-chuc Vi~t-nam kh6ng cQng­ sån t~i Hoa-ky <1ii huy-bo chu<Yng­ trinh ti~p-xuc ~ dm hi~u thl.!'c-tam "trO- ve" cua hQ Bui.

I

lAng Van 11


tin tj-n(ln ANH - VC THOA THU~N TRAO, NH!N THUVtN NHÅN CuLSi thång 9.91, VC va Anh­ quLSc (u hQp kfn tl),i Ha-nc)i, thoa­ thu~n mc)t s6 nguy~n-tåc v~ vi~c trao trå va ti~p-nh~n 20.000 thuy~n­ nhån bi dån nhån di-dån kinh-t~, hi~n bi giam tl),i cåc trl,li do HI1O'ng­ cång. Theo dlf-tru, Anh-qu6c vA CSVN se ky thoa-110c v~ vi~c trao trå thuy!n-nhån vAo ngAy 16.10. Tuy-nhi~n vAo phut ch6t, V\l ky-k~t tl),m hoån vAi ngAy vi HA-nc)i muLSn cho- xem phån-ung cua Hoa-ky v~ VI,I nAy. D~ trÅn-an HA-nc)i, Thu-tl1ong John Mayor cua Anh quLSc då gui thl1 cho TT George Bush, thinh cåu Slf thoa-thu~n cua Hoa-kY. Toa Bl,lch-6c chl1a chfnh-thuc qu~t-dinh to thåi-dc) v~ vÅn-d@ nay, rnA con tUrn-do phån-ung cua QuLSc-hc)i. Trong khi d6, QuLSc-Mi Hoa-ky dang v~n-dc)ng chtl ky ~ y~u-diu TT Bush khl10C-tU giåi­ phAp cl1ång-båch ngl1o-i ti-nl,ln hi5i­ hl1O'ng. pHAN-UNG CVA NGUm TI-N~N Tin cl1ång båch hi5i hl1O'ng khi~n 113.000 ngl1o-i ti nl,ln Vi~t Nam con k~t ll,li tl,li cåc n110C ÅC chAu x6n xao. Tl,li HI1O'ng-cång, 25.000 di5ng­ baD tj-nl,ln do trl,li Whitehead l~p-tuc thAnh-l~p Vy Ban ChLSng Cl1ång BAch Hi5i HI1O'ng ~ dLSi-ph6. BÅt­ chÅp mQi bi~n-phåp tAng cl1o-ng an­ ninh va quån-ch~ ch~t-che, 10 phån trl,li bi~t-l~p då t~-chuc 3 cuc)c bi~u­ tlnh dang-lol,lt vao cåc ngay 7,8 va 9 thång 10 vua qua.

Umg

Van

12

nhån-quy~n. TÅt cå ph6ng-vi~n qu6c-t~ vA dia­ phl1O'ng d~u bi cånh-såt cÅm toi gån hAng rao trl,li. Cåc dAi truy~n thanh, truy~n hinh då dung tr~n mui xe, thu~ xe cån tr\lc nang hQ l~n caD ~ quay phim, ch\lp ånh cånh bi~u-tinh. Th~m chf, c6 dAi con dung cå trlfc-thång ~ quay phim.

Anh-ngtl). Vy Ban Ch6ng Cuung BAch Hai HI1O'ng då gui kh~n thl1 toi lånh-sl1 quån Hoa-ky tI),i H uO'ng-cång·, Qu6c-hc)i Hoa-ky vA cåc t6-chuc nhån-dl,lo th~-gioi, k~u gQi hQ l~n ti~ng chLSng cl1ung-båch ngl1o-i Viet ti nl,ln hai hl1O'ng. Dang-bAo trong trl),i h~t suc trånh mQi cUQc bl,lo-d{lng vo-ich, va t~p-trung mQi nc5-1lfc vAo viee v4n­ dc)ng e6ng-lu~n ·qu6c-t~. Nhiln-xet v! cUQe dÅu~tranh cua ngl1o-i Viet, tO- South China Morning Post vi~t: "nguo-i Vi~t trong trai då thÅu hi~u suc manh eua c6~g-chung." (Trdn Thin. HUO?'Ig-cdng).

NhO- d6, hinh-ånh dÅu-tranh s6ng­ d{lng cua thuy@n-nhån Vi~t-nam da dl1Q"C tl1o-ng-thu~t d~y du tr~n cåc m~t båo qu6c-t~ vA 4 dAi truy~n hinh HI1O'ng-cång (2 Hoa-ngtl, 2

NHOM THONG DICH VltN LHQ ØtNH NGUm TI N~N Nh6m 50 th6ng-dieh-vi~n eua Li~n-hi~p-quLSe tl,li HI1O'ng-eång då

T6ng cc)ng khoång 20.000 dang­ bAo 4a tham-gia bi~u-tlnh va-i cO­ VNCH. cO- My va hAng chl,lc tÅrn bi~u-ngtl kh~ng-li5 vi~t bAng hai thu ti~ng Vi~t, Anh, nc)i-dung phån-d6i vi~c cl1ång båch hl5i hl1O'ng. Di5ng-bao <tå dung su6t bu6i ngoAi ml1a nång, dQc khång thl1 vA M kh~u-hi~u doi tlf-do,

Tudi IhO" Ij-n(ln ViiI-nom I(li Phi-lu~I-lan Iham-gia Iranh-44u 40i Il!"do


hQp rieng, ban-b~c v! m<>t phån­ ung thich-nghi ~ cuu nguy d~ng­ Mo. Sau nhi!u llin h(?i-hQp, cåc anh chj em quyi!!t-djnh tha m~t vi~c chu kh6ng th~ bo mi d~ng lo~i, d<'>ng­ bao trong can nguy bii!!n. Cåc anh chj em då t~-chuc thanh hang ngu, va dang ky ten thinh-nguy~n Lien­ hi~p-qu3c dung ti!p tay CSVN va Anh-qu3c trong vi~c cuång-båch ngu&i tj-n~n h~i huang.

CANH-SAT BÅN CHtT NGUm TJ-N~N H6m 22.9, cånh-såt Huang-cång då bån chi!!t thuy!n-nhån T6 Van L~p t~i tr~i Pillar Point trong tru&ng-hQ'p sau. Luc 5 gi& sång ngay 22.9, m<>t <t<>i cånh-såt å tr~m Castle Peak <tå duQ'c <ti!u <t<>ng t&i tr~i Pillar Point ~ giåi-tån mQt <tårn dånh nhau trong tr~i. Tren bien-bån ghi rång, khi cånh­ såt tO-i ngang khu nha s6 6, då bi hai thuyen-nhån x6ng tO-i dung dao

t~n-c6ng.

Cånh-såt khai-hoa va bån ch!t thuy!n-nhån Tl> Van L~p, con ngu&i" kia bo ch~y m~t.

THtM 56 THuytN-NHÅN TOIOKINAWA MQt thuy!n g~ chå 56 ngu&i tj­ n~n Vi~t-nam tr6i-n~i glin Okinawa, Nh~t-bån då duqc keo vao <tåt lien. Tinh-tr~ng suc-khoe mQi ngu&i r~t suy-kem. Chua c6 chi-ti!t v! chuy!n håi-hanh cua hQ. 2149 THUYtN NHÅN

Tal HUONG CANG TRONG 3 TUAN-Lt . B~t-chÅp nguy-hi~m, bÅt-chÅp thanh-IQc, båt chflp tu-day, b~t­ chÅp cuång-båch hai-huang, them 2.149 thuy!n-nhån Vi~t-nam då c4p bi!!n Huang Cång trong ba tulin 1~ dliu thårig 9.91 vua qua, nång t~ng­ s3 thuy!n-nhån t~i H uang-cång len tO-i 63.354 ngu&i (ngay 22.9.91).

TItu 3 Ti DO-LA VI NGUm TJ-N~N Tinh tu

1979 cho tO-i ngay

28.9.91, Huang-cång cho bi!t då tieu tO-i 3 ti va 54 tri~u . do-la H uang-cång cho vån-d! ngu&i tj­ n~n, chua k~ 346 tri~u do Anh-qu3c vi~n-trq.

Phi-t~n nay len cao nh~t vao nåm 1989/ 1990, vo-i con s3 819 tri~u m~i nåm.

Cl/U QUÅN-NHÅN VNCH "ROT" THANH-LQC . T~I MA-LAI Tin tu tr~i Sungei Besi, hi~n nay con 392 tau dang cha tO-i phien thttm-v~n thanh-IQc (tu MC 327 t&i MC 619). Må-lai då thttm-v~n 163 tau (tu MC 327 t&i MC 490), va c6ng-b3 k!t-quå 96 tau (tu MC 327 t&i MC 423) va mQt s3 tru&ng-hqp d~c-bi~t nhu c6-nhi, nan-nhån håi­ t~c va mQt s3 tau d~c:bi~t tu MC 423 tO-i MC 464. Theo k!t-quå tMm-v~n 96 tau <tå duqc c6ng-b3, ti-I~ duqc cong­ nh~n tinh-tr~ng tj-n~n du&i 1/4. Thong-tin-vien ' Ung Van t~i

Bilu tinh cMng cu-Cfng blJch Mi hu-ang t{li Huang etIng

Ung Van 13


MA-Iai cho bi~t, ClJ'U quån-nhån VNCH råt thanh-IQc, bi x~p våo thånh-phhn di-dån kinh-t~ rÅt dOng. Tnrang-hqp the-thåm nhÅt lå clJ'u trung-tå Le VAn TrQng, nguyen ti~u-doån tnrang TD 71 phåo­ binh, Su-doån 7 BB. Ong TrQng dA bi CSVN giam ghn 8 nAm, qua 8 trQ,i cåi-tQ.o Nam, Båc, cung vai ghn 4 nAm bi quån-ch~ tQ.i dia-phuO'ng. Ong TrQng mang theo dhy du giÅy ta cåi-tQ,o, k~ cå sS quån-ch~. TÅt cå nhung vAn-ki~n nay vin khOng giup duqc gl cho vi ClJ'U si-quan xÅu-s6 nåy. Ngoåi ClJ'U trung-tå Le VAn TrQng, con c6 30 vi ClJ'U si-quan khåc bi dån nhån di-dån kinh-t~. Trong s6 nAy c6 8 nguai då bi båc dan tåi xet, gdm: chu~n-uy BDQ Le Quang Be (MC 370), thi~u-uy bi~t-phåi Nguy!n DuO'ng Håo, tnrang ty Thuy-Iåm (MC 368), chu~n-uy DPQ Nguy~n VAn Cåc (MC 351), thi~u-uy Håi-quån Thåi Minh Phong, thi~u-uy Håi-quån Trin VAn Ly (MC 353), thi~u-uy Cånh-såt Nguy~n VAn Ti~n (MC 406), thi~u-uy DuO'ng (MC 411). Cåc vi ClJ'U si-quan rat lan thu nhÅt, dA n~p dan vA dang cha tåi­ xet gdm: trung-uy Trhn Duc An (MC 389), DQ,i-uy Quån-y Trhn C~n ThAnh, chu~n-uy Huynh Huu T hAng (MC 423), chu~n-uy DAo ThQ (MC 392), trung-uy PhQ.m VAn Bå (MC 348), trung-uy Nguy~n DAng Khoa (MC 439), trung-uy Quån-y Ph~m VAn Quy~n, thi~u-uy Le KhAc Blnh, chu~n-uy TUÅn (MC 411), chu~n-uy Oanh (MC 411), chu4n-uy Nguy~n Trung L4p (MC 449), trung-uy BDQ Ruyen, chu~n­ uy TnrO'ng TlJ' Tuc (MC 411), trung-uy Du Nguy!n Thanh Hi~n, dQ.i-uy Chu~n, thi~u-uy bi~t-phåi Hd Quang D~ng (MC 602). Cåc cOng-chtic trung-cÅp VNCH rat thanh-IQc, c6 Ong Phan VAn TrQ.ch (MC 430), Ong Ly Cilng Lånh (hi~u-tnrang Trung-hQc), Ong Nguy~n Hoång Minh, qu4n­ doAn tnrang XDNT (MC 352). Toa-so~n ilmg Van lien-lQ,c vai

ilmg Van 14

bQ Ngo/l.i-giao Hoa-ky ~ c6-gång xin d~c-ån cuu-våt cåc n/l.n.,nhån nay, ddng-thai dAng lQ.i danh-såch tren ddy ~ xin qui ttS-chuc, hQi­ c10An cung ti~p suc v3n-c1Qng them .

MA-LAI BÅT DAU

BIDONG

D~P TR~I

K~ til' ngAy 28.9, Må-lai c1å båt c1hu d~p trQ,i ti-nQ.n c1åo Pulau Bidong, n6i lA IÅY c1åo lQ,i, trå cho ti~u-bang Trengganu lam trung­ tårn du~lich. Hi~n nay cu m~i tuan Må-lai cho di-chuy~n 400 nguai ti-nQ,n v~ Kuala Lumpur. Hi~n nay tren c1åo chi con 5.100 thuy~n-nhån, vA theo nhip d~ nåy, tai cu6i thång 10, Bidong chi con 250 thanh-nien c1Qc­ thån c1uqc giu lQ,i ~ giup vi~c phå

a

bo cåc cAn nhå, riguy~n-c1uang, chua, hl)i-truang, b~nh-xå, v.v.

QUV GOP TEM glli stleh baD sang etle tr{li tj-n{ln Trlin HuO'ng ........................ 1O.60MK L! Thj Ba, CA IOMK U NgQc H~nh, CA IOMK

QUV GOP TEM ehuyln /!la

vi que nhil

Nguy~n Blch VAn, AB .............. 50GK

U TrQng, CA ...........................20MK

Den s6ng khde-khodi erla tut5i xuån dån-tge 't!lJng sau hang raD dåy thep gai


du ky, h6i ky hay uc ky cua nhA vån du ljch, nhA tI~åm hi~m, hay cåc nhA truyen <tlJO Thien Chua. Nhung tåc ph«m <tliu tien ve "nhl1-c ngoAi ÅU chåu" (extra-european music) phåi k~ ~n quy~n Le merrIOire sur la musique chinoise (Ti~u lu~n ve nhlJc Trung qu6c) do 6ng c6 <t,o • • Joseph Marie Amiot vi~t vao nåm 1779, vA ti~p <t6 lA quy~n La description historique, technique et litteraire des instruments de musique des Orienteaux (Mieu tå ljch su, ky thu~t vA vån chuO'ng nhung nh~c khf Dong phuO'ng) <tuQ'c vi~t vAo nåm 1813. Ong m6c hoå <tai s6ng nong thOn, bi~n nO'i nAy thAnh nhung t\nh ly nho. Guillaume Yilloteau, du&i thai Nii Slf thay <t~i nAy c6 ånh huång l&n Phå LuAn <t~ I, <tii khåo såt nen vån <t6i v&i Slf s6ng con cua åm nh,c vA minh Ai C~p ~ sau <t6 vao nåm 1816, cho phåt hånh cu6n Memorie phong t\1C c~ truyen cua nhung qu6c gia bj th6ng trj. sur la musique de l'Antique Egypte YÅn <te nghien cuu dån t~c nh,c (Ti~u lu~n ve åm nh,c C6 Ai q.p). Phåi cha ~n nåm 1832, 6ng hQc <toi hoi rÅt nhieu hi~u bi~t ve Francoise Joseph Fetis, nhånhl1-c dån t~c hQc (social anthropology) ngon ngu hQc (linguistic), nhlJc hQc hQc <tliu tien <tii <tua nhung <ti~m (musicology), sinh ngu (foreign m&i me vAo trong h~ th6ng y tuång languages), xii h~i hQc (sociology), <t,i cuO'ng ve Am nh,c trong qu~n tårn ly hQc (psychology), khåo c~ Resume philosophique de I'histoire hQc (archeology), åm thanh hQc de la musique (Khåi ni~m tri~t l~ ve ljch su Am nh,c). Quy~n Histoire (acoustics), vA lu6n tin hQc generale de la Musique (Ljch su åm (information science). Dåy chi lA bAi SO' khåo ve dån t~c nh~c toån thu) chua v.i~t xong thl nhlJc hQc v&i m\lC <tich chu y~u lA 6ng Fetis tu trlin. Quy~n nåy trlnh gi&i thi~u b~ mon nghi~n cuu m&i .båy quan <ti~m, cho rång nhl1-c Tåy me nAy v&i <t~c giå, kh6ng <ti såu phuO'ng båc hQc kh6ng phåi lå nh~c vao chi ti~t. BAi nAy Ig~m ba phlin: duy nMt tren quå <tjacliu nay rna Ljch trlnh qu~ ~hu cua dån t~c con c6 nhieu nen vån minh Am nh,c nhl.lC hQc se <tua <t~c giå trå ve qt,1å khåc tren th~ gi&i cung rÅt <tång k~ . khu ~ dm ngu~n c~i cua ngAnh Giai <to,n 2 (1850-1914) chuy~n khoa åm nhl1-c c~ tru yen Trong giai .do,n nay, mc)t s6 l&n nAy; <tjnh nghia dån t~c nhlJc hQc såch vå ghi chep nh,c dAn gian å theo nhieu quan <ti~m khåc nhau ~ ÅU chåu. <tå <tuQ'c xUÅt bån khå cho thÅy Slf thay <t~i <tuang 16i . nhieu. Phong trAo lång m,n å ÅU nghi~n cuu theo tung giai <tolJn di~n chåu <tå chung to Slf luu y ~n nh,c ti~n, ding nhu nhung truang phåi ' dån gian ÅU chåu qua m~t s6 bai ÅU chåu vA My chAu; vA sau cung la cua vAi vån si Phåp nhu Th. Hersart Slf phåt tri~n cua dån t~c' nhlJC hQc de la Yillemarque å Bretagne (mi!n hi~n nay. tåy xu Phåp 5: bå George Sand å vung Berry (mi!n trung tAy Phåp). LleH TR)NH QUA KHU Trong khi <t6, Frederic Chopin (Ba eVA DÅN TOe NH~e HQe lan) vA Franz Liszt (Hung gia lQ'i), Giai <to,n m~t (1779-1850) hai nh~c si n~i ti~ng thai <t6, elIng Nhung tåi li~u <tliu ti~n <tuQ'c dung nh,c c~ truy!n xu hQ lAm dung sau nAy cho vi~c nghi~n cuu ngu6n hung cho vi~c sång tåc. dån t~c nh,c hQc bao g6m cåc bAi Dc)ng cO' quan trQng nhÅt trong .

Dan-Toe Nhae Hoe

• Tdin Quang Håi

Dån t~c nh~c hQc lA gl? D6i v&i nguoi Tåy phuO'ng, b~ mOn hQc nAy chua thu hut <tong nguoi nhu mOn nh~c hQc. Dån t~c nh~c hQc (Ethnomusicology) c6 th~ lA m~t b~ mon nghien cuu hoAn toAn m&i l~ <t6i v&i Yi~t Nam. B~ mOn nAy khåi thuy tu th~ ky 19, tUQ'ng hlnh tu <tliu th~ ky 20 vA phåt tri~n m~nh å cåc qu6c gia Tly phuO'ng tu sau th~ chi~n thu hai (1939-1945). Ly do nAo <tii thuc <t«y phong trAo nghien cuu åm nh~c truyen th6ng båc hQc vA dån giart cAng ngåy cAng m,nh nhu tM? T~i sao cåc nhA dln tc)c nh,c hQc, dån tc)c hQc, ngOn ngu hQc, xii h~i hQc "tranh giAnh" tung månh <tÅt nghien cuu, tung såc t()c, tung lo~i nhlJc, tung ti~ng n6i ~ ghi llJi tren Mng nhlfa, tren phim ånh, tren giÅy trång, tren khuOn nhlJc... nhung bAi . håt c~ xua do cåc C\l glin <tÅt xa troi håt l,i, nhung huyen tholJi c~ tfch bång th~ ngu såp bj mai m~t vl såc t~c d6 ch\ con vAi nguoi s6ng s6t tren th~ gian? Slf hgp tgp v~i vAng nAyc61y do cua n6, nhÅt lA tu luc cåc cuong qu6c ÅU MY båt <tliu thOn tinh cåc nu&c nhuQ'c ti~u å cåc chåu khåc lAm thuc)c <tja. Slf hi~n di~n cua nguai da trång v&i phong t\lC vA ton giåo cua hQ <tii lAm <tåo l~n tÅt cå dai s6ng tinh thlin, b6p meo m()t s6 phong t\lC nghln xua cua cåc xu bj trj. Slf phåt sinh kY ngh~ <tii lAm bi~n mgt m~t s6 l&n bAi håt vA nh,c dinh lien v&i vi~c cAy cÅY, g~t lua, dl1-p nuo-c, d~t våi. .. trong khi måy

ca

Ung Van 15


vi~c båo v~ nhl,lc c~ truyen lå måy

håt (phonograph) 41lQ'c phåt minh våo thOi ky nåy. Nåm 1869, 6ng Charles Cros, ngllai Phåp, 4a sång ch! måy håt paleophone cung nguy!n tltc våi måy phonographe a cylindre (måy håt ghi åm bAng 6ng dia) do 6ng Thomas Edison, ngllai My, thl!'c hi~n nåm 1878. Tu 1877 tåi 1892, 6ng Emile Berliner da tllong tllQ'ng vå thl!'C hi~n h~ th6ng dia håt thay :vI 6ng dIa nhllng phåi 4Q'i tåi sau th! chi!n thu nhÅt, dia håt 78 vong måi 41lQ'c tung ra tr!n thi truang. Sl!' phåt minh måy håt 6ng dia 46ng g6p ml)t ph~n rÅt lån trong vi~c tång tra nha,.c dån tl)c. Nåm 1890, nhå nghi!n cuu nha,.c dån tl)c My, Walter Fewkes, 4a su dl,mg måy håt Ong dia ~ ghi ml)t sO båi håt cua dån da 40 Zuni. Nha v~y ph§n ghi nOt nha,.c cåc bAi håt nåy c6 ph§n chlnh dc han nhieu nha nghe nhl,lc thu tren 6ng dia nhieu l~n 4~ c6 4u thai gia ki~m chung vå sua 4~i ph~n ky åm. å Au chliu, 6ng Bela Vikar, thuQc xu Hung gia lQ'i, dung måy håt ~ ghi la,.i cåc ca khuc våo nåm 1894. Nhllng Ong dia 41lQ'c 4em trung båy Paris nhån dip hQi chQ' tri~n lam hoån vil nåm 1990 (World Fair). å Duc, nhå båc hQc Carl Stumpf ( 1848-1936) 4e xuång trong quy~n Tonpsychologie (Am thanh tåm ly hQc), xUÅt bån nåm 1883, mQt phuang phåp måi ~ nghien cuu åm giai: khåo såt åm giai bAng dan vi åm trlnh savart. Mc)t savart bAng 1/25 cua dan vi bån cung. Hai nåm sau 46, ben Anh qu6c, nhå båc hQc Alexander John Ellis (1814-1890) 4å låm chÅn 4Qng th! giåi nhl,lc hQc trong båi nghien cuu On the musical sea les of various nations (Ve cåc thang nhl,lc cua cåc qu6c gia khåc nhau) in våo nåm 1885. Ong Ellis da d~t ra mQt 4an vi 40 åm trlnh måi IÅy ten lå cent. (M(lt cent bAng 1/100 cua m(lt bån cung). Våi cåch do nåy, 6ng Alexander John Ellis då chia åm giai båt 4Q 12 bån cung låm 1200 cents, c6 th~ ghi chinh xåc khoång cåch gi Ila cåc

o

liJng Van 16

quang cua bÅt cu åm giai nåo thu(lc bÅt cu truyen th6ng åm nha,.c nåo tr!n th! gian nåy. Giåi nghi!n cuu nha,.c dån tQc 4a xem 6ng ElIis lå nhå tien phong trong ngånh dån tQc nha,.c hQc. Nhllng d6ng g6p 4ång k~ khåc lå hai cu(lc tri~n lam hoån vil 1889 vå 1900 Paris, vå vi~c thånh I~p åm thanh vi~n sa khai (archives of primitive music), trucrc h!t My, ri5i Wien (Ao), vå Berlin (Duc). Am thanh vi~n Berlin (Phono­ grammarchiv) 4uQ'c hai 6ng Carl Stumpf vå Erich von Hornbostel sång I~p våo 4~u th! ky 20, tång tra tåi Ii~u åm thanh v6 giå tuong 4a bi thi!u huy trong th! chi!n thu hai vua qua . Nhung sau khi nllåc Duc th6ng nhÅt, cAc nhå nghi!n cu-u nhl,lc hQc D6ng Duc då tuyen bO rAng nhllng tåi Ii~u åm thanh cua Phonogrammarchiv 4a 4uQ'c cÅt råi råc kMp nai. Hi~n nay, kho tång åm thanh nåy 4ang 4uQ'c chinh quyen tlm cåch mang ve Berlin 4~ tåi I~p vi~n åm thanh nhll xua vi Berlin duQ'c chQn låm thu 46 cua nuåc Duc thOng nhÅt. å PhAp, båc si Azoulay 4a thu thanh mQt s6 dia 6ng nhl,lc cua cåc quOc gia nhll Phåp (vung Bretagne), Nhl!'t BISn, Trung Hoa, Vi~t Nam, Senegal (Phi chåu), vå Caucase (Lien S6). Dia 6ng nåy 41lQ'c tång trll trllåc kia ta,.i ml)t nai gQi lå Musee Phonographique de la Societe d' Anthropologie (Vi~n båo tång åm thanh cua h(li Nhån chung hQc) vå hi~n nay 41lQ'c båo Illu ta,.i Departement d'ethnomusicologie, Musee de I'Homme, Paris. Trong tåi li~u nåy c6 mc)t s6 dia 6ng ve ti!ng n6i vå nha,.c 4i~u Vi~t Nam dllQ'c thu thanh våo nåm 1900. Chi hai ti!c lå nghe re quå, nguai håt ll,li kh6ng phåi ngh~ si chuyen nghi~p må lå nhang nguai n6ng dån qu! mua 4uQ'c goi sang Phåp n!n ngh~ thu~t håt kh6ng di~n tå 41lQ'c nhllng luy!n låy tinh vi cua cåc 4i~u ngåm cilng nhll cAch håt dån ca Quan HQ. Nåm 1911, Musee de la Parole et du Geste (Vi~n båo tång ti!ng n6i vå

o

o

o

o

4(1ng tåc) dllQ'c thånh l~p t,!-i Paris. Giai dOl,ln 3 (1914-1945) Th! chi!n tM nhÅt låm giån 40a,.n Sl!' thu th~p nha,.c dån gian. å Anh qu6c, Henry Balfour thu nh~t m(lt s6 nh,!-c khi clS truyen hi~n 4uQ'c tång tra ta,.i vi~n båo tång Pitt Rivers O- Oxford . Ta,.i Gia-na-4,!-i, Marius Barbeau thu våo dia 6ng hång nghin båi ca cua dån da do, dån ca Phåp vå Anh. Våi tåi li~u nåy, 6ng Marius Barbeau da cung nhå ng6n ngll hQc Edward Sapir 4i5ng vi!t quy~n Folksongs of French Canada (Dån ca Gia-na-dl,li vung n6i ti!ng Phåp). Cung luc tl,li PhAp, M. vå R. d'Harcourt xUÅt bån quy~n La


musique des lncas et ses survivances (Dån nh~c Icas va tan du clia am nh~c nay). Hai 6ng Lavignac va Lionel de la Laurencie rta tl~ng hqp nhU'ng bai nghi~n cuu nh~c . ngoai ÅU chau (musiques extra-europeennes) trong quyi!n båch khoa tl!' rtii!n åm nh~c Encyciopedie de la musique et Dictionnaire du Conservatoire ( 1912-1924). å Hoa Lan, nha dån tQc nh~c hQc tru danh, cha rte clia danh tu ethnomusicology, Jaap Kunst, suu tlim nh~c Nam Duang tu nhi~u nåm qua. Trong khi rt6, t~i Anh qu6c, ong Henry G. Farmer khai Sl!' cong trinh nghi~n cuu nh~c Å

r~p. T~i

Hung-gia-Iqi, nM

so~n

nh~c danh ti~ng Bela Bartok rtli ky

åm rÅt nhi~ubån dån cakhong nhU'ng clia Hung-gia-Iqi rna con luon dån ca cåc xu La-rna-ni, ThiS­ nhi-ky va Algeria. GiU'a 1920 va 1930, George Herzog, Charles Seeger va Marius Schneider rta ky åm mQt s6 dån ca ph6i hqp phuang phåp nhån chling hQC va nh~c hQc duqc Milton Metfessel phåt hanh nåm 1928. Curt Sachs rtli vi~t mQt s6 såch quan trQng c6 ånh huang såu rt~m rt6i v&i Ijch su nh~c hQc. Nåm 1928 a My, nhi~u vi~n nh~c hQc mQc len nhu nÅm. å La-rna-ni, nha båc hQc tru danh Constantin Brailoiu båt rtliu nghien cuu thu th~p dån nh~c va thanh I~p Archives de Folklore (sa luu trU' vån hQc dån gian) vao nåm 1928 t~i Bucarest. Cung mQt nåm, Paris ti~p rt6n Sl!' cMo rt&i clia Departement d'organologie musicale (Vi~n nghi~n cuu nh~c khi dån tQc) thuQc Musee d'ethno­ graphie du Trocadero (Musee de l'Homme båy gi&). D~n nåm 1937 06 rtiSi ten thåoh Departement d'ethnologie musicale khi ong Andre Schaeffner, tåc giå quyi!n Les origines des instruments de musique (Ngu6n g6c nh~c khi) xUÅt bån nåm 1936 vå lå ngu&i khai sång phuang phåp x~p lo~i nh~c khi rÅt rt~c bi~t va hqp ly, ~n nh~m chuc. Ten sau cung rtuqc rtiSi I~i vå giU' luon cho t&i båy gi& lå Departement d'ethnomusicologie (Vi~n dån tQc nh~c hQc) tu nåm 1955 tra rti. Nåm 1931, hQi chq trii!n lam thuQc rtja' (Exposition coloniale) Paris rta rtuqc Musee de la Parole et du Geste ghi åm tren mQt s6 dia håt 78 vong v~ nh~c ciS truy~n clia cåc qu6c gia thuQc rtja clia Phåp th&i rt6. Trong s6 dia håt toi c6 djp nghe nhU'ng rti~u håt cåi luang, dån ca ba mi~n clia Vi~t Nam t~i Musee de I'Homme lå nai toi låm vi~c tu nam 1968. Ngoåi ra Musee Guimet Paris cling c6 mQt s6 dia håt quan trQng v~ nh~c A chåu.

a

a

Tu nåm 1931 t&i 1933, du&i Sl!' llinh <1~o clia nhå dån tQc nh~c hQc tåi ba clia Phåp, Andre Schaeffner (tu trlin nåm 1980), mQt chuy~n rti nghien cuu ngU' hQc vå nh~c hQc ben Phi rtang mang v~ Phåp mQt tai li~u rÅt phong phu va qui giå v~ nh~c Phi chåu. Nåm 1933, nM båc hQc Erich von Hornbostel ben Duc rta xuÅt bån bQ dia Musik des Orients (nh~c D6ng phuang) g6m han 10 dia håt 78 vong v~ nh~c A. chåu n6i chung (sau nåy c6 tåi bån bAng dia 33 vang). Nam 1933, hQi nghj v~ nh~c A. r~p Le Caire (thli rt6 Ai c~p) rta rtuqc ghi tren dia håt 78 vang han 100 dia. Tai li~u nåy hi~n <tang tang trU' t~i Musee Guimet va t~i Phonotheque Nationale (Vi~n åm thanh qu6c gia) Paris. Musee de I'Homme c6 mQt bån sao tåi li~u nhl,),c Å r~p nåy tren bang nhl!'a'. MQt phlin tai li~u nay rta rtuqc Phonotheque Nationale xUÅt bån bAng dia laser nåm 1989 t~i Phåp. Trong th&i gian nay, ben Nh~t, giåo su Tanabe Hisaorta nghien cuu nh~c ciS truy~n Nh~t. B~n An cling c6 mQt s6 nha nh~c hQc nhu Arnold Bake båt rtliu thåu dia cåc båi dån ca vå nh~c cd rtii!n An DQ. Nåm 1939, chuy~n rti nghien cuu nh~c dån tQc vung Basse Bretagne (Phåp) mang v~ mQt s6 tåi li~u quan trQng rtliu ti~n v~ dån ca Phåp cho åm thanh vi~n Musee de l'Homme. Tai li~u nåy rtuqc chuyi!n giao I~i cho Musee National des Arts et Traditions Populaires , Paris (Vi~n båo tång qu6c gia Ngh~ thu~t va Truy~n th6ng dån gian). å Vi~t Nam, khoång tu 1925 t&i 1938 c6 hang dia Pathe va Beka clia Phåp thu nhi~u dia håt 78 vang cåc <1i~u håt tai tu mi~n Nam do cåc ngh~ si clia gånh håt clia thliy Nåm Tu a My Tho vå mQt dia thu ca H u~ mi~n Trung. Giai rto~n nay bii!u duang sl!' . hinh thanh clia mon dån tQc nh~c hQc tren th~ gi&i. NhU'ng åm thanh vi~n, nhtJng chuy~n rti nghien cuu dån tQc nh~c hQc 'rta rt~t mQt n~n tång vU'ng chåc cho giai rto~n sau

a

a

a

a

lAng Van J7


th~ chi~n

thu- hai. phuang phåp nghien cu-u t~n do~n 4 (ttf 1945 trd- di) tua-ng, bi~t ky Am, phAn.tfch va lam Vua khi chllm du-t chi~n tranh, cOng vi~c nghien cu-u ly thuy~t Sl!' tåi thi~t tlnh huu nghi quOc t~ , Sl!' nhi~u han, c6 tinh cåch dOi chi~u. ti~p t\lC nghien cu-u khoa hQc, Sl!'

Khoång nåm 1950, må mAn m~t trao eMi nghien · cu-u qua cåc hc)i ky nguyen moi trong linh Vl!'C nghi, cåc bu~i tham luin quOc t~ di nghien cu-u: Sl!' phåt tri~n måy thu thuc d'y m~t cåch minh li~t Sl!' thanh (tape recorder). Voi måy thu . phåt tri~n nhanh ch6ng\ trong vi~c thanh ngay cAng nh~ v~ trQng thu th4p tAi li~u Am nh,c cua cåc luqng, k~ do v~ måy m6c, hoAn håo ve Am thanh, vai , dia håt 33 quOc gia ch4m ti~n. vong c6 th~ nghe nua gia m~t m~t Giai do,n quan trQng bAt dlu til' dia, r6i tai dIa håt laser c6 th~ nghe 1950 bAng Sl!' phåt tri~n vi~c khåo ,tren m~t ti~ng d6ng h6, dia laser cu-u t,i ch6 qua sv tlm toi nh,c c~ vid~odisque vua xem hlnh vua truy~n th~ gioi cua cåc nhA nghien nghe ti~ng, vm måy . quay phlm cu-u TAy phuang, Sl!' c6 m~t cua super 8, 16 ly, r6i tai cåc lo,i måy nhung nha nghien cu-u thu~c d~ thu hlnh vid~o du lo,i Umatic, tam th~ gioi, Sl!' hlnh thAnh nhi~u vi~n nghien cu-u 'dAn t~c nh,c hQc VHS... vai hlnh th~ th4t riS thea h~ ~i ÅU MSI, va Sl!' chåo dai cua hai thOng haute dejinition 400 duang t4p san nghien cu-u nh,c dAn t~c: vA hi~n nay len toi 700 duang, nh~ Journal of the International Folk cAn, Am thanh sO (numeric Music Council nåm 1949 å Gia ni sound / digital recording), dAn t~c d,i (til' nAm 1981 doi v~ New York nh,c hQc di di m~t buoc rllt dai. dgi thånh Yearbook of the Chi trong khoång thai gian ngAn International Council for ngui 40 nåm (1951-1991), k~t quå vA Tradit ional Music) va Ethno­ sO luqng sån xullt ve såch vå, båo musicology nåm 1955 t,i M~. chf, dia håt, bAng nhl!'a, phim ånh Nhieu såch ve ly thuy~t, phl.l'ang ' di vuqt xa ei ch\1c Iln tgng sO luqng sån xullt cua gln 200 nåm phåp dån t~c nh,c hQc bAt dlu truac (1779-1950). Bao nhieu d6 du duqc xullt bån. cho thlly Sl!' ti~n b~ khoa hQc vA k~ Til' 1970 trå di, ånh huång lon thu4t di giup dlY rÅt nhieu trong m,nh cua phuang phåp cåc khoa nhAn chung hQc, ngOn ngu hQc, vA cOng cue)c båo v~ vOn cg. Giai do,n thu- tu nAy c6 th~ t6m tin hi~u hQc (semiotics) cang ngay tAt bAng bOn di~m quan trQng: cang riS d6i voi nganh dån t~c nh,c ... Dia håt nh,c cg truyen duqc hQc. Phuang phåp nghien cu-u phg bi!n r~ng rii, va til' nAm 1983 duqc chia ra lam hai nh6m: trå di di c6 tren 3000 dia laser v~ l. Nghien cu-u til' ben trong nh,c cg truyen duqc phåt hAnh. D6 truy~n thOng (internal study hay la nhO' sl!' n6 Il!'C cua m~t sO nha sån cultu ral insider): nguai nghien cu-u xUÅt dia nhu Folkway Records (di Am nh,c phåi sOng å nai phåt sinh ra lo,i nh,c d6 it nhÅt la m~t nåm , nh4p vao Smithsonian Institute, Washington DC til' khi Ong Moses ~ c6 cåi nhln toan di~n v~ sinh hOQ-t Asch, sång 14p vien cua Folkway til' Am nh,c, bi~t håt hay bi~t dAn va trln), Library of Congress, n6i duqc ti~ng n6i dAn t~c mlnh Lyrichord, Nonesuch ben M~; nghien cu-u. Mus~e de I'Homme, Ocora, Le 2. Nghien cu-u til' ben ngoai Chant du Monde, Playasound,' truyen thOng (external study hay Arion, Auvidis, Maison des cultural outsider): nguai nghien Cultures du Monde ben Phåp; cu-u kMng din phåi bi~t n6i ngOn Philips ben Hoa Lan, Barenreiter ngu cua dA,n t~c mlnh nghien cu-u, Musicaphon, Museum Collection khOng cln phåi bi~t dan hay håt vA Berlin ben DU-c; Topic, Argo, khOng cln phåi luu tru dAi hQ-n. Leader, Tangent Records ben Anh; Nhung nguai nAy ch1 din bi~t Giai

LAng Van 18

Victor, Columbia, Toshiba, lVC ben Nh4t; Melodia ben ' Nga.v.v...

... Thi~t l4p phhuang phåp moi trong cåch lam vi~c khi di nghien cu-u tQ-i ch6. ... Nhung nguyen tAc lAm vi~c trong phong thi nghi~m, vl tai li~u thu vAo bAng nhl!'a s~ duqc cåc nha nghien cu-u å cåc trung tAm nghien cu-u nghe va phAn tfch trong cåc cAn phong duqc trang bi dly du måy m6c tOi tAn hi~n d,i. ... K~ xåo hoå cåc b~ måy do Am thanh, chlng h,n nhu cåc måy hi~n gia duqc dung å Phåp .nhu sonagraph (måy cho ta hlnh ånh cua Mt cu- Am thanh nao, vua c6 mau sAc cho thÅY riS ch6 nao håt m,nh nh~ ra sao), oscilloscope (måy ghi tÅt cå cao d~ cåc n6t nh,c m~t cåch tinh vi vA giup ta bi~t them cåc quing bÅt thuang), melograph (måy ghi bAng cåc IAn v~ cao d~ cåc IAn 4i~u), stroboconn (måy 40 chfnh xåc cao d~ cac Am thanh rnA tai con nguai dOi khi khOng nghe duqc), spectograph (måy cho thÅy bOi Am rna giQng håt c6 th~ t,o ra duqc) va luOn ei måy vi tinh (micro computer) moi nhÅt hi~nnay c6 th~ giåi quy~t nhieu vÅn d~ v~ ch~p nhQ-c, chu~n th~, chuy~n h~, chu~n . cung khi hqp l\1c vai dan sinthetiser. Sl!' ti!n be) vuqt bl!'c nsy di g6p phln rÅt lon trong vi~c phAn tich IAn di~u va ti~t tÅU, giup cho nhung nhA nghien cu-u nh,c hQc giåi qu~t me)t cåch mau ch6ng nhung phu-c t,p trong nh,c ngu cg truyen dAn t~c rnA cåch dAy 50 nAm phåi mÅt nhi~u thl gia ~ ky Am, v4n d\1ng tri nho va nhieu khi vi~t sai IAn t1i~u. DINH NGIOA

DÅN TOC NH~C HQC

Nhung ai hQc ve dAn te)c nh,c hQc t1~u bi~t tu vllng duqc dung hien nay Ethnomusicology (dAn te)c nh,c hQc) lA cua nha nh,c hQc Hoa Lan laap Kunst (tutrln nAm 1960). NAm 1950, Jaap Kunst, trong m~t bai ve nh,c hQc, c6 d~ nghi danh tu ethno-musicology ~ thay th~ danh til' comparative


musicology (c:16i chi~u nh~c hQc). 6ng c:1jnh nghia: dån t()c nh~c hQC la "nghien cu-u nh~c cua cåc gi6ng dån ngo~i tru nh~c cg c:1i~n Tåy phu<mg va dån nh~c Au chåu" (study of the music of the races of man, except Western classical music and European folk music). D~n nåm 1959, Jaap Kunst m~i them vao c:1jnh nghia tren ph!n nghien euu ve khia c~nh xii h()i trong åm nh~c. Khoång c:1liu th~ ky 20, cåc nha nh~c hQc dung chu comparative musicology (c:16i chi~u nh~c hQc) do chu Duc Vergleichende Musikwis­ senschaft rna ra. Sau c:16, m()t s6 tu vlfng khåe båt c:1!u xUÅt hi~n trong cåc bai nghien cu-u v~ nh~c. Trong ' bai nay t6i chi Ilfa hai sinh ngu tieu bi~u cho m6n nghien cu-u nay la Phåp va Anh ngu ~ giån ti~n hoå phlin trinh bay. Chångh~n nhu: - musique populaire / dån nh~e. - musique folklorique' / folk music / dån nh~e. - musique exotique / exotic music / nh~c nu&c ngoåi. - folklore musical/dån nh~c . - ethnographie musicale / dån t()c nh~c hQc. - musique ethnique / ethnic music / nh~c såc tc')c. - musique non-europeenne / non european music / nhlJc kh6ng Au chåu. - musique extra-europeenne / extra european music / nh~c ngoåi Au chåu. - ethnologie musicale / dån tQC nhlJc hQc. _ - musique primitive / primitive music / nh~c SO' khai. Danh tu D6i-chi~u-nh~c-hQc s6ng t&i nåm 1950 r~i c:1uqc thay th~ bAng mQt danh tu khåc: ethno­ ~usicology (v&i glJch ngang). Sau c:16, chu ' ethnomusicology c:1uqc gbep chung thånh m()t ehu tu nåm 1957. Trong tuO'ng lai, tren c:1å phåt tri~n, chu nay c6 th~ bi tåch roi ra lam hai vå tf<Y thanh ethnomusic­ ology. Dån tQc nh~c hQc, thea nghia rQng t6i c:1a, g~m tÅt cå cåc bi~u IQ Am thanh e6 t~ ehlte (manifestation

thu mUQn t40g Le Quaog Xuåo tåe-giå bue "Thu mUQo"

dem sU07Ig gia thanh bOng ngay n6i ngay di mdt duang xa tram dØm khudt If tuylt d{Jng hai hOng... em ai, em O'i em ... thi-thdm gio g{Ji ten nghe nhu 101 giun dl cu(fng difu hdt qua thlm. då mdy mua thu, xa. då thdy tinh xuan, qua ntlng hanh vang tren IQ in hinh ddu tim pha.

om dan, khOng mu6n hOI lham thJm mQt phuO'ng ngum se se buo'n hiu-hdl IQ ua con co doi...

cung vii sonore organisee). Trong thlfc t!, vi Slf cåt/xen clin thi~t cua khoa hQc låm thånh nhi8u b() mon khåc nhau, nh~c cg c:1i~n Tåy phuO'ng c:1uqc c:1ua sang linh YlfC nh~c hQc cg c:1i~n (classical musicology). T~i sao chi "bi~u IQ åm thanh" (sound manifestation) må khong lå åm nh~c (music)? Khi n6i t&i "nlw.c båe hQc" (Iearned music) tuc lå c6 Slf hi~n huu cua "nhlJC kMng båc hQc" (non learned music). Th! nao lå nhlJc båc hQc vå th! nåo lå' nh~c kMng båc hQc? Dlfa tren quan c:1i~m va cO' sa nao ~ chi c:1jnh nhu th!? Nh~c båc hQc, theo c:1jnh nghia chung, lå lo~i nh~c c6 mQt truyen . th6ng, mQt ly thuy!t, m()t eåeh vi~t nh~c v&i ten n6t nhlJC, m()t ljch su. TÅt eå lo~i nh~c nao kMng hQi c:1u nhung c:1ieu ki~n tren se thuQC våo nh~c kMng båc hQc vå c:1uqc gQi Mng nhieu tu vlfngkhåc nhau:

musique popu/aire / folk music (nh~c binh dån); musique ethnique / elhnic music (rih~c såc tQc); musique folklorique / folk music (nh~c dån gian); musique Iradilionnelle / traditional music (nh~c truyen th6ng). T~eo c:1jnh nghia, nh~c binh dån (folk music) ro rång lå lo~i nh~c phåt xUÅt tu dån cMng. Nhung nhlJc binh dån cling c6 th~ ~ chi mQt lo~i nhlJc ngi ti~ng trong qulin chung. Thi dl,! nhung ca khUc cua' Ng6 Thl,!y Mien haycua Ph~m Duy lå nh~c binh dån, c6 nghia lå nhlJC c:1uqc dån chung ua chuQng, trong nghia pop songs, pop music. Nghien cuu cåc ca khuc tån nhacc6 tåc giå kh6ng thu(k phlJm vi' cua dån tQc nh~c hQc. Nh~c såc tQc (ethnic music) lå cåch gQi c6 tfnh cåch gi&i h~n. Chu "såc tQc" bj mQt s6 nM nghien cu-u tranh cai va khong c:1uqe nhÅt tri Lang Van 19


chÅp nh~n. Nh~c dån gian (folk music) chi nhifng lo~i nh~c duqc nghe trang dån gian. Danh til' folklore (khoa hQc dån gian) vA tinh tufolklorique dil duqc giai nghien cuu nh~c dån gian do D6ng ÅU dung lu6n cho tai ngAy nay. Danh til' nåy c6 thay dl5i y nghia sau th~ chi~n thu hai. Nghia thu nhÅt lå ~ chi djnh phong tråa folk music tuc nhf.!,c dån gian do th~ h~ tre do thAnh thj hQc nhf.!,c dAn gian vå håt If.!,i vai nhf.!,c kh! vå hoå Am mai ~ phu hqp vai dnh cåch tre trung cua th~ h~ mlnh dang sOng. Nghia thu hai lA nhf.!,c do nhifng nh6m dja phuO'ng (Iocal groups) hay quOc gia (national ensembles) muOn båo luu truy~n thOng ca vG nh~c bAng cåch tham gia nhifng d~i nh~c hl)i quOc t~ qua nhifng mAn mua dån tQc hay ca nh~c dån gian. VI ly do thi~u t!nh cåch thuhn tuyvA hay th!ch låm måu me, c6 ve "tAi tu" han lå chuyen nghi~p, cho nen trong ti~ng Phåp, khi n6i "c'est du folklorel" lå ~ åm chi ml)t chuy~n kh6ng quan trQng, hai c6 y coi thuang. Hi~n nay danh til' musique

traditionnelle / traditional music (nh~c truy~n thOng) duqc quång bå rl)ng rili han. å Phåp, nåm 1987, bl) Vån hoå Phåp c6 d~t ra mQt bAng cÅp trlnh dl) cao ~ tuy~n chQn giåo su dQ,y nhQ,c truy~n thOng trong cåc truang quOc gia Am nhf.!,c. Ngay cå Co' quan nghien cuu nhQ,c dån gian quOc t~ (IFMC ­ International Folk Music Council, Hl)i d~ng quOc t~ nh~c dån gian) dil quy!t djnh k~ til' nåm 1981, duqc deli t~n mai lå ICTM (International Council for Traditional Music HQi d~ng qu6c t~ nhQ,c truy~n thOng). Nåm 1988, do Geneve, Th\lY Si, Laurent Aubert chu twO'ng mQt t~p san nghien cuu nhll-c dån tQc bAng ti~ng Phåp mang ten lA Cahiers de musiques traditionnelles (T~p san nhQ,c truy~n thOng). Gln dåy han, c6 m(\t sO nguai su d\lOg cåc til' vlJ'ng khåc nhu sociomusicology (xlI hQc nhQ,c hQc) ~ chi djnh m6n nghien cuu åm Ung Van 20

nhf.!,c di li~n vai SlJ' bi!n chuy~n cua xi( h<)i, n6i m<)t cåch khåc lå c6 th~ xuyen qua nhlJ,c ngu cua tung thai dlJ,i, doån duqc ph!n nåo xii hQi luc d6 ra sao: hoå blnh, chi~n tranh, hung blJ,o, thi~n tjnh.v.v... C6 nguai dung til' vlJ'ng anthropology of music (nhån chung nhlJ,c hQc) ~ nghien cuu v~ ngu15n g6c Am nh~c cua mQt dAn tQc, mQt sAc tQc. 'MQt danh til' khåc lå archeomusicology (khåo cl! nhlJ,c hQc) dung ~ gQi m6n nghien cuu nh~c thai cl5 xua qua cåc nhf.!,c khl tlm thl1y trong cåc cUQc thåm hi~m, khai qu~t nhung di tlch Ijch su nhu truang hqp tlm thl1y dån då, tr6ng d15ng do Vi~t Nam. D~n m~n psychomusicology (tårn ly nh~c hQc), music therapy (Am nhlJ,c di~u trj hQc), semiology of music (tln hi~u nhlJ,c hQc, nghien cuu dåu vA ky hi~u trong Am nhl),c), cåc nhå nghien cuu ngAy cAng di såu våo chi ti~t vA tach rai nhi~u

·linh VlJ'C nghien cuu ra khoi dån tQc nh~c hQc ~ di tren ch6 chuyen mOn hoå. Chi c6 danh til' Ethnomusicology (dån tQc nhlJ,c hQc) lA duqc da sO cåc nhå dån tl)c nhlJ,c hQc thlch dung nhÅt vA då \duqc chånh thuc hoå qua cac quy~n tlJ' di~n c6 ti~ng tren th~ giai nhu New Grove Dictionary of Music (Anh), New Harvard Dictionary of Music (My),

Dictionnaire de la Musique/ lA­ rousse (Phåp).v.v.. T6m llJ,i, du duai hinh thuc nAo di nifa, til' VlJ'ng ethnomusicology (dån tl)c nhlJ,c hQc) c6 nhi~u djnh nghia khåc nhau. BA Claudie Marcel Dubois, nguai ti~n phong cua bl) m~n dån tl)c nhlJ,c hQc do Phåp, cho rång "dAn tQc nhlJ,c hQc lA bQ m6n nghien cuu thea truy~n thOng truy~n kh<u tåt ei nhifng hi~n tuqng Am thanh lien quan tren dai sOng xii hl)i, vAn hoa vA ky thu~t


, Bå Monique Brandily (Phåp) (etude selon la tradition orale des nh~n 4jnh rång dån tl)c nhc"chQc lå phenomenes sonores en relation "nhc"c hQccåc xa hl)i thuQc thltm avec la vie soeiale. culturelle et quyen dån tQc hQc" (la musicologie des soeietes qui ' relevent de technique de diverses ethnies)., I'ethnologie). Theo giåo su Mantle Hood hi~n låm giåm 40e vi~n Dån tQe Nhc"c Trong khi 46, nhå dån toc nhac hQc Phåp; Bernard Lortat· Jacob, hQc clia truerng 4c"i hQc Maryland University, MS, th! dån tl)e nhc"e neu ra hai nMn 4jnh v~ vai tro clia nhå såc tQc nhc"c hQc (musicologues hQc lå "mon nghi~n cuu båt cu loc"i nhc"c nao c6 li~n h~ ta-i moi truerng de I'ethnique) la phån tich nhc"c ngu van hoå" (the study ofany music in qua ky åm, va vai tro clia nhå dån tQc nhc"c hQc (ethnologues du relation to its .eu/tura I context). musical) la nghi~n cuu truyen Va-i giåo su Trlin van Khe, ngu&i thOng am nhc"c tc"i chl>, 4eri sOng åm dc"y mon dån tQc nhc"c hQc tc"i 4c"i nhc"c dfnh lien va-i phong tl,lc tq,p hQcSorbonne til 1960 ~n 1987, thi dån tQc nhc"c hQc "cung c6 th! la bQ quAn clia såc tQc 4uqc nghi~n cuu. Ngoåi ra, Alan P. Merriam, mon nghien cuu vo tu vA khoa hQc M iecwyslaq Kolinski, Willard nhungåm nhc"c thuQc truyen thOng Rhodes, David P. McAllester, truyen khltu clia cåc såc tQc tr~n th~ George List, Ludwik Bielawski, gia-i qua nhieu 4i~m khåe nhau ve Charles Seeger, Elisabeth Helser Ijch su, dån tQc hQc, xa hQi hQc va cua My; Jean Jacques Nattiez clia nhc"c hQc". Gia na 4c"i; Kishibe 'Shigeo cua Theo giåo su Gilbert Rouget: Nh~t, Kwabena J.H. Nketia cua dån tQc nhc"c hQC la "nhc"c hQc clia Ghana (Phi chåu)... cung c6 4e ~p ' nhung nen van minh 4uqc cÅu tc"o ta-i 4jnh nghia danh til "dån tl)c bång linh Vl!'C truyen thOng cua dan nhc"c hQc". tQc hQc" (musicologie des Nam 1989, trong quy~n Am nh{lc eivilisations dont !'etude constitue Vift Nom do toi bi~n soc"n, n<ri la domaine traditionne/ de trang 208, toi c6 4jnh nghia dån tQc l'ethnologie). nhc"c hQc nhu sau: "Dan tQc nhc"c Nhå båc hQc Jaap Kunst cho hQc lå bl) mon nghien cuu tÅt cå rång dån tQc nhc"e hQc lå "bl) mon nhl1ng loc"i nhc"c 4uqc nghe trong nghien cuu nhc"c ciS truyen vA nhc"c m6t quOc gia trong hi~n tc"i (nhc"c khi clia tÅt cå mQi tling la-p van hoå <fIa phu<rng cung nhu nhc"c ngoc"i clia nhån loc"i" (the traditiona/ music 'and musical instruments of quOc, ciS nhc"c cung nhu tån nhc"c) 4~ng theri nghi~n cuu gia tai åm all cu/tural strata ofmankindJrom nh~c cua quOc gia 46 til theri I~p the so-called primitive peoples to quOc ~n trua-c giai 40c"n hi~n tc"i, the eivilized nations). , va Ijch trlnh tien tri~n clia Ijch su N6 cung la sl!' "nghien cuu nhc"c van hoå åm nhc"c tren the gia-i til' clia cåc xii hQi mu chu, nhc"c båc theri thuqng ciS ta-i ngåy nay". hQc A. chåu vå Trung Dong, nhc"c Nhung hai nam sau, gier 4åy (1991), truyen khltu clia cåc vung bj vån hoå båc hQc ch~ ngl!' va nhc"c binh ' , toi c6 thay 4iSi chut it v~ 4jnh nghia dån cåc xu ÅU My" (la musique des mon dan tQc nhc"c hQc. Trua-c h~t, toi thÅY clin phåi 4jnh soeieres i/Iettrees. les musiques de haute cu/ture de I'Asie et de ,nghia hai chu nhc"c hQC va dån tQc I'Afrique du Nord. la musique nhc"c hQc. fo/klorique ,de tradition orale des DOi va-i ngueri Vi~t Nam, vå 40i regions qui sont dominees par les va-i nganh giång dc"y am nhc"c <Y Vi~t hautes cultures et la m'usique de Nam, thea thi~n y, mon nhc"c hQc tradition populaire despays (musicology) lå mQt bQ mon nghi~n occidentaux) thea giåo su Bruno cuu khOng c6 tinh cåch <16i chieu Ijch su åm nh~c Vi~t qua cåc th~ Nettl (My). elia eåe nh6m såe tl)e khåe nhau"

loc"i (nh~c trieu <11nh" ton giåo, nhc"c thfnh phong, nhc"c tu~ng, dån nh~c, tån nhc"c.v.v .. ), nhc"c khf, nhc"c ngu, <1i~u thuc, tiet tÅu, cling nhu Ijch su nhc"c båc hQc A. chåu ngang hang va-i Iich su nhc"c dS <1i~n Tåy phuO'ng. Con dan tQc nht;lc hQc lå bQ mon nghien cu-u cac thanh nh{lc (sound) hay tilng dQng (noise) c6 cAu truc åm <fi~u hay tiet tÅu clia cåc xii hQi khong c6 chu vi~t hay thea truyen th6ng truyen mi~ng, va cling lå bQ m6n nghien cu-u 46i chieu tÅt cå truyen th6ng am nilc"c th~ gia-i til' theri Il),p qu6c ~n giai 40c"n hi~n tc"i.

M~c du c6 Sl!' båt 4~ng ve 4jnh nghia, vi~c hi~n nhi~n lA hliu het cåc nhå dån tl)c nh~c hQc 4eu nghi~n cuu nhc"c ngoåi tM gia-i nhc"c c<S <fi~n Tåy phu<rng, chu trQng nhieu ve dån nhc"c th~ gia-i, vai tro am nhc"c trong mQt van hoå nAo 46, tiep xuc trl!'c tiep va-i åm nhc"c xu minh nghien cuu bAng cåch sOng tc"i chl> trong mQt th&i gian ngån hay dAi tuy theo chu 4ich nghien cuu, vA åp dl,lng nhung kMi ni~m til' nhån chung hQc vA ngon ngu hQc pMt , tri~n ra. TAi li~u nhc"c thu tc"i chl> 4uqc <fem ra phån tich, <f6i chieuv! 4a s6 nhå nghi~n cuu <1eu khOng phåt xuAt til van hoA åm nhc"c 46 ra. N6i t6m Ic"i, linh Vl!'C nghien cuu dån tQc nhc"c hQc cho chung ,t a thÅy mQt vi~n tuqng kM 4~ng nhÅt. 'Dån tQc nhc"c hQc c6 hai chieu hua-ng kMc bi~t: mQt lA <1i ve m~t nghien cuu ~ 4ua ~n ly thuyet qua nhung bAi viet vA cong Cl,l h6a ly thuyet trong ngAnh dc"y hQc, hai lA trlnh di~n cho th~t 4ung truyen th5ng, biS tuc bång nhung ky thu~t rna-i va pMt tri~n tbem va-i 6c sång tl.lo. Trong khung cånh ly thuyet, ngueri nghien cuu nhc"c dån tQc ph6i , hqp nhieu phu<rng phåp nghi~n cuu c6 lien h~ ~n nhung khu6n mAu (modeis), h~ bien hoå (paradigms), khoa hQc såc tQc (ethnoscience), quå trlnh nh~n thuc (cognitive process), tin hi~u hQc (semiotics), tin hi~u nh~c hQc (semiomusicology).

lAng Van 21


Sl! PHAT TRlfN CVA DÅN n)c NH';'C HQC Khoang 1950, nha dån t~c nh~c hQc ch1 nghi~n cuu åm nh~c trong phong lam vi~c, t~i hån vi~t, kh6ng cAn phai ti~p xuc vo-i nh~c mlnh nghi~n cuu thea chi!u huo-ng nh~c . hQc hay d6i chi~u nh~c hQc. Khoang 1960, nguai hQc dAn tQc nh~c hQc phai bi~t dan nh~c xu mlnh nghi~n cuu. MQt s6 truang d~i hQc å M~ (UCLA å Los Angeles chång hlJn) c6 må lO-p dlJy dAn Gamelan ctla Nam DuO'ng hay dAn ty ba, clS chm cua Trung Hoa va sinh vi~n My phai hQc 10IJi nh~cnay nhu m~t trong nhung m~n båt bu~c. Til 1970 trå di, nhung nhå nghi~n cuu dån t~c nh~c hQc tre d!u phai bi~t dån, bi~t nhi!u ngo~i ngu, såc tc)c ngu, bi~t su d\mg cåc måy m6c c6 li~n h~ tO-i nghi~n cuu nhu måy thu thanh, thu hlnh, måy vi t!nh, måy do va phån t!ch thanh hQc. Da ti~n tri~n ctla dån tQc nh~c hQc kh6ng cho phep hQc gia chi nghi~n cuu nh~c qua såch vå nhu xua nua. HQ ph ai tl!" di thu thanh IÅY t~i nO'i hQ righi~n cuu. VI v4,y hQ phai thl!"c t~p cåch su d\mg cåc 10IJi måy thu thanh tu cåc måy xåch tay chuy~n nghi~p hi~u Nagra, Stellavox , ~n cåc måy cassette nho

hi~u Philips, Sony, Uher. Sau nåy cåc nhå nghi~n cuu con su dl,1ng eåe lo~i måy t6i tAn vå ti~n nghi han nhu cåc måy thu thanh 10IJi Walkman professional, hay c4,n d~i nhÅt lå lo~i måy thu thanh chi s6 cho cassette lo~i DAT chi thu bAng s6. DAT vi~t tåt tu chu Digital Audio Tape. DAy lå lo~i måy thu thanh bAng cassette do hing Phiiips (Hoå Lan), Sony vå Casio (NMt ban) sång ch~ vå ph~ bi~n tr~n thi tnrang tu 1989 va hi~n duqc xem la t6i tAn nMt. Ngoåi vi~c bi~t thu thanh, nguai nghi~n cuu nh~c dån t~c con phåi bi~t chl,1p hlnh nhung nh~c kh! ~ c6 th~ dung dAn chung cho båi vi~t sau nåy th~o dung ti~u chdn nghi~n cuu, bi~t su d\mg cåc 10IJi måy quay phim. Han th~, nhå dAn t~c nhlJc hQc phåi bi~t thÅu dåo lo~i nh~c mlnh nghi~n cuu ~ trånh dnh chu quan khi phAn t!ch, d6ng thai phåi hi~u sa qua cåc lo~i nhlJc cua mÅy xu lång gieng hAu c6 th~ d6i chi~u ve phuO'ng di~n Am di~u (melody), ti~t tl{u (rhythm), thang nh~c (musical scale, dan Am (monody), da Am (polyphony). Phåi nåm vung dAn tc)c hQc ~ d~t nh~c nghi~n cuu våo b6i canh vAn xi (socio-cultural context), ngon ngu hQc ~ c6 th~

ham ba thang chin nguai nMc 4ilu thu tren ta lich rung sum nay phong difP chum vimg ho"" mm hOm qua eim IlcIa bflCh chert nhu6m mau ua ru mua sang u nhl lim da vua kh1 gqn dUcYng nhu åo mong gid Mn nguo-i chOn chim se vudng ta phong rlclng u nhl vang thu ghe Ifl; råi ngang mdt bOng khuling vua thdp thoång mau thu heo Mt phlt thimh tranh vang them chut nua 46i ngay Iflnh rå; s11a thu chin 40 canh.

nguyen nghia Ung Von 22

vi~t thlS ngu, t~c ngu thea phuO'ng phåp ky Am qu6c t~ hay ngoh ngu

hQc. NhA nghi~n cuu con phåi c6 khåi ni~m ve xi h~i hQC ~ hi~u vi sao c6 nhung bi~n d~i lu6ng nh~c hay anh huång nh~c xu ngoAi våo trong nh~c cua sic dAn mlnh dang nghi~n cuu qua nhung cu~c giao luu vån hoå trong quå khu. HQ cAn thÅm nhuAn eåc m~n su dia ~ djnh vi tri dAn t~c duqc nghi~n cuu trong khong gian vA thai gian. Tårn ly hQc cting cAn phåi bi~t qua ~ trånh Sl!" dl,1ng ch~m vi hi~u lAm hay khi dtt cAu hoi ~ nghi~n cuu. Am thanh hQc lå b~ mon gAn dåy nhung khå quan trQng trong vi~c nghi~n cuu b6i åm trong giQng håt, trong Am thanh cua nhll-c kh!. Cåc sinh ngu chånh cAn phåi bi~t la Anh, Phåp va Duc ngu. Cåc såch båo nghi~n cuu da s6 d!u duqc vi~t bAng ba thu ti~ng tr~n. DQc såch ~ thea dCSi nhung cong trlnh nghi~n cuu tr~n th~ gio-i la m~t di!u thi~t y~u khong th~ thi~u d6i vo-i mc)t nhå nghi~n cuu dån tQc nhll-C hQc. Ngoai ra con phåi hQc thlS ngu cua dån mlnh nghi~n cuu (th! dl,1 ti~ng Bambara cua Phi chAu khi nghi~n cuu nhll-c Phi, ti~ng Jarai vå ti~ng Vi~t khi nghi~n cuu nh~c Jarai å Vi~t Nam). VI dnh cåch da di~n nhu di li~t k~ tr~n, vi~c nghi~n cuu gia dåy kh6ng th~ chi låm mc)t mlnh nhu våi chl,1c nAm tnro-c, må phåi nghi~n cuu t4p th~. å Phåp c6 nhi!u ban nghi~n cuu t4p th~, cMng hll-n nhu Recherches cooperatives sur programme (Tåc hqp nghi~n cuu theo chuO'ng trlnh), Equipe de recherche (dc)i hay toån nghi~n cuu), Unite de recherche (Dan vi nghi~n cuu), Laboratoire associe (Ban nghi~n cuu nd-i rc)ng) ... TÅt ca cåc nh6m, ban, d~i, dan vi nghi~n cuu nay deu do Trung tårn Qu6c gia Nghi~n cuu Khoa hQc (Centre National de la Recherche Scientifique) ctla Phåp tai trq. å My, cåc giåo su nghi~n cuu trong ph~m vi cua ml>t tnrang dll-i hQc. MlSi giåo su d~y hai nåm thl duqc såu thång rånh rang ~ nghi~n cuu.


,

Hdu h~t cac giao su dån tQc nh~c hQc cua cac qu6c gia tr~n th~ gi&i <teu nAm trong tlnh tr~ng nåy. Tinh ~n nåm 1991 <ta c6 tr~n 3000 ti~~ lu~n an vå lu~n an ti~n si ve dan tQc nh~c hQc do ghn 200 trtrong <t~i hQc tr~n th~ gi&i cap phat. å Phap, bå Claudie Marcel Dubois khai xu&ng d~y m6n dan tQc nh~c hQc t~i Paris,ttr nåm 1959. Hdu h~t cac nhå nghi~n cu-u dån tQc nh~c hQC Phap hi~n nay <teu c6 thea hQc l&p dån tQc nh~c hQc ctla bå. Sau <t6, <t~i hQc Universite de Paris IV-Sorbonne c6 rna I&p d~y dån tQc nh/!-c hQc Dong phuO'ng do giao su Trdn vån Khe ph\l trach vå hi~n nay lå giao su KelkeI. Cac <t~i hQc Universite de Paris VIII-Saint Denis, trtrong Cao <tång Khoa hQc Xa hQi, Universite de Parix X­ Nanterre ciing c6 d~y m6n dån tQc nh~c hQc. Ngoåi ra t/!-i mQt s6 nhung <t~i hQc khåc cac tlnh, ngånh dån tQc nh~c hQc cling båt <tdu thu hut kha <t6ng sinh vien. å My, c6 kha nhieu trtrong d~y mon dån tQc nh~c hQc. C6 th~ k~ UCLA, UCSD, San Diego State University, University of California, Berkeley, Columbia University New York, cac <t~i hQC a cac ti~u bang Michigan, Maryland, Kent, Texas, Hawaii, Indiana.v.v ... T~i Gia na <t~i, cac <t~i hQC a Montreal, Ottawa, Toronto, Kingston, York, British Columbia.. <teu c6 d/!-y m6n dån tQc nh~c hQc. å Vc chau, ngånh dån tQc nh~c hQc <tuqc d~y t~i University of Sydney, Monash University, Melbourne... å A. chåu, chi c6 Nh~t Bån vå D/!-i Hå1 c6 d/!-y m6n dån tQc nh~c hQc theo <tung ti~u chu1in Tåy phuO'ng. Khong nhung ÅU My, må cac nu&c A. chåu, Phi chåu, My chåu La-tinh cling c6 cAc nhå nghi~n cu-u ve dån tQc nh~c hQc. Rieng Vi~t Nam c6 giAo su Nguy~n

a

a

a

a

Hfru Ba,

nh~c

a

si Le thuO'ng, Luu

Huu Phu&c (tu tdin nåm 1989),

Ph~m

Phuc Minh, Hung Lån (mat "<tu-a con nh~c laj" (hybrid music) hhu tim cån cQi cua con bjnh må nåm 1987), Dåc Nhh, Le Huy, Huy Trån. å håi ngo~i t~i P,hap c6 chua tri kip thoi. giao su Trdn Vån Khe, Trdn Quang Vi~t Nam ta con c6 baD nhieu Håi; My co Nguy~n Thu~t Phong lo~i nh~c chua <tuqc khai thAc vå t~i Vc c6 Le Tuan Hung. chua <tuqc nghien cu-u t~n tuong. C6 baD nhieu nguoi hi~u <tuqc hIlt Hi~n tuqng thu th~p tåi li~u, chia . se <tat nghien cu-u ben ÅU chåu chi mua r6i, hIlt bili chai hay th~ thu-c le 16i ctla mQt bu~i hIlt quan hQ. tr6ng lå k~t quå mQt Sl.!' lo ng~i khong th~ quan v&i t\lC I~ ngu bQn, k~t nghia . trAnh trtr&c vi~n ånh <tau long cua lien anh lien chi, hIlt mO-i triJu. hIlt nen vån minh SO' khai <tang bi tieu giii b{m chu- ' <tung n6i t&i håt huy. Cong nghi~p <ta, <tang vå såp bi phurmg vdi, håt gi(im N gh~ Hnh, nen vlin minh khoa hQcÅu My quet s~ch. Cac nhå nghien cu-u mu6n ghi håt xoan Phu ThQ.v.v .. Ai lå nguoi I~i bAng hinh ånh s6ng <tQng tren bi~t v~ nh~c <tång båo Tay nguyen phim ånh, bAng am thanh, ti~ng n6i (nguoi Ra-<te, Ba-na, Jarai, Mo-­ tren bång nh4'a, dia hat ngCS hhu sau ' nong, ~-<te, Xe-<tång.v .. v .. ) nh~c nåy c6 th~ nghien cu-u, <t6i chi~u cac thi~u tQC Vi~t Båc (Thai, Nung, Th~, Lo 16, Muong, Tåy, thi~t thl.!'C, C\l th~ hO'n. Vi~c låm ctla hQ c6 ich Iq-i mQt phdn, nhung n~u M6ng.v.v .. ). cAc cuong qu6c <tung thi <tua thon Nguoi Vi~t n6i chung chi bi~t c~ tinh nhung xU- nho låm thuQc <tia, nh~c Vi~t Nam lå vQng c~, cåi <tung tim cach thQc g~y banh xe cho luO'ng, håt bQi. C6 nguoi bi~t SO' hai xU- lang gieng <tanh nhau ~ <tAp qua nh~c Vi~t c6 ho, XI.!', xang, xe, c6ng, liu nhung c6 le kh6ng rCS u-ng nhu cdu sån xUÅt kinh t~ vå ky nhung chu nåy phåt xUÅt tu <tau vå ngh~ ctla hQ, thi c6 le cac ·truyen håi nåo. Khi n6i t&i cac cåy <tån c~ th6ng c~ sO" kh6 bi mai mQt quA nh~c thi chi bi~t c6 <tån tranh, co, nhanh ch6ng nhu chung ta ihåy kim må th6i. ChAc it c6 ai ngo rAng hi~n nay. trong kho tång nh~c khi Vi~t Nam RÅt nhieu båi dån ca dinh lien v&i n6ng nghi~p' <ta khong con nghe hAt c6 hO'n 200 cåy <tån ';'fu lo~i t6i <ta suu tdm thu luqm tu cac sach va vå nua vl <ta bi ky ngh~ hoa h~t. D\li <ta <tinh nghia trong quy~n tI.!' <ti~n s6 cac nu&c ch~m ti~n I~i c6 dnh tI.!' ti mi),c cåm, vQng ngo\li, <tdu 6c con New Grove Dictionary of Musical vuO'ng van du åm thoi bi tri, cho Instruments, 3 quy~n, 2700 trang, nhung thu- ~n tu Tåy phuO'ng lå MacMilan Publishers, London nMt, lå ti~n bQ, lå vlin minh. Thånh 1984. ra chinh vi v~y må ngåy nay, nh\lc VÅn <t~ nghien cu-u khå phu-c t\lp. c~ truyen cua A. chåu vå Phi chåu Chi bån ve tan nh~c Vi~t Nam, mQt <tang sa våo cO'n hap h6i. Thanh lo~i nh~c <tuqc <ta s6 tdng l&p dån thi~u nien nam nu chi thich nghe . chung ua thich, thlt hoi c6 ml1y .ai nh\lc Jazz hay nh\lc c~ <ti~n Tåy bi~t len nh~c si sang tac nhung båi phuO'ng vå tI.!' cho <t6 lå c6 trinh <tQ nh~e må hQ thuong nghe? HQ chi bi~t "thuang thuc", c6 "hQc thu-c". bi~t t~n båi håt, ten oguoi håt, con Thl1p hO'n chut xiu lå nghe nh~c nguoi <ti),t ra bån nh~e <t6 thi k~ nhu . "choai choai", "yeye" <ti tu nh/!-c kh6ng bi~t. C6 ai c6 th~ k~ cho t6i rock, twist, madison, jerk... ctla nghe våi ch\lc ten eac nh~c si n~i thoi 60-70 sang t&i nh/!-c pop, disco, ti~ng eua miSn Nam va-i våi bån reggae, new wave, new age cua thoi nh/!-c tieu bi~u cho mai nh~c si? C6 70-80 ~ <ti t&i nh\lc house, rap... baD nhieu qguoi Vi~t chiu kh6 <ti Du-ng trtr&c thåm tr~ng <t6, vi~c nghe nh~c c~ <ti~n TayphuO'ng hay hQC mon dan tQc nh\lc hQc rl1t u cdn · nh~c ciS truyen cua eae xU- khAc? C6 thi~t ~ nh~n thu-c cai hay vå cai da . ml1y nguoi Vi~t bi~t ten cua våi nhå trong viec "rap, ghep" dc truyen so~n nh~c Vi~t cua nh/!-c c~n <t~i th6ng nh/!-c trong vi~c t~o nhung Vi~t Nam theo nh~c ngu Tay

a

a

lAng Vån 23


phuO'ng? Khi (f~t cåu hoi må khl\ng c6 cau trå la i thoå c:lång thi vi~c Um hi~u nhl:/.c cua uS tien trO- nen khitn cÅP vå vi~c giåo d\lc åm nhl:/.c cho th~ h~ tre Vi~t Nam lå m(lt uu tien. Hi~n nay (fa c6 mQt s6 nhå nghien cu-u dån tQc nhl:/.c hQc tre nh u Phl;lm DU-c LQc (nhl;lc Muang), Hinh Phuac Long (nhl;lc Chåm), Le thj Kim Qui (nhl;lc E-c:le), vå m(lt vai nha nghien cu-u nhl;lc selc t(lc khåc nhu Kpa Ylang (nhl;lc Ba-na), Romah Del (nhl;lcJarai).v.v .. HQc6 c:li~u ki~n hOl;lt c:l(lng, thu th~p nhung chua c6 phuO'ng phåp nghien cu-u hoån håo, chua c6 måy m6c phån tich nghiem tuc. C6 c:li~u ki~n la m(lt chuy~n, c6 c:lliy c:lu tai li~u ma khong bi~t phån tich, chua rc3 cåch låm phi~u cho tung cåy c:lån, chua c6 nO'i c:l~ chu-a bAng nhl.!"a, phim ånh, hay c:la c6 må khong c:lu c:li~u ki~n tåi chånh ~ båo luu theo c:lung tieu chultn qu6c t~ thi låm sao c6 th~ theo kjp tråo luu ti~n hoå cua n~n dån tQc nhl;lc hQc th~ giai? MÅy t ri~u nguai Vi~t hi~n c:lang s6ng råi råc khelp nO'i tren th~ giai. Vi~c muu sinh O- xU- nguai khong cho phep nguai Vi~t c6 thai gia gliy dung ll;li s6 v6n vAn hoå trong ki~n thu-c, tri nha chung ta. M(lt qu6c gia ml;lnh la mQt qu6c gia c:la giåi quy~t xong vÅn c:l~ cam no åo Åm, mang Il;li cho nguai dån c:lliy c:lu ti~n nghi v~t chÅt thi luc c!6 vi~c trau dai vAn hoå s~ ~n m(lt cåch tI.!" nhien. Nhin hai nuac Nh~t va Dl;li Han thi thÅy ro. Hai nuac nåy trO- thanh hai cuang qu6c kinh t~ cua A chåu. HQ c6 c:lu phuO'ng ti~n c:l~ ÅU hoå xii h(li c~ truy~n cua hQ. Nhung nguqc Il;li, cang giåu ml;lnh hQ cång n511.!"c båo v~ vAn hoå va åm nh~c c~ truy~n cua hQ m Qt cåch tI.!" håo vi c:l61å hinh ånh trung thl.!"c nhÅt, c:lliy dån tQc tinh cua truy~n th6ng xU- hQ. Ngåy nao O- Vi~t Nam c6 trung tam tang tru tåi li~u nhl;lc clS truy~n, c6 vi~n nhl;lc hQc, c6 nO'i c:låo t~o nhung nha nghien cu-u dån tQc nhl;lc hQc, c6 åm thanh vi~n, c6 nhi~u nguai Vi~t c:li nghe nhl;lc clS truy~n, mua såch nh~c dån gian c:l~ tim hi~u, khu)l~n khich tre Vi~t hQc dån ca clS nhi).c, thl.!"c

Ung Van 24

t~p

nh;;lc khi dån tQc, thi chung (f6

n~n qu6c nhl;lc mai c6 Co' hQi ph\lC

hai ch5 (fu-ng trong vuan hoa am nh~c Vi~t. Vå cling luc c:l6 mon dån tQc nhi).c hQc mai c6 Co' hQi bånh tru ang c:l~ ti~ng n6i nhl;lc Vi~t trQng lanh VI.!"C nghien cu-u khOng thua sut bÅt cu- ai tren th~ gian nåy. •

Såch tham khåo: Blum Stephen: Toward a Social HistDry of Musicological Technique, 1975, Ethnomusicology 19 (2): 207-231, Ann Arbor, My. Boiles Charles va Nattiez Jean Jacques: xem J.J. Nattiez. Brailoiu Constantin: Ethnomusico­ logie. Etude interne, 1958, Preeis de Musieologie: 41-52, PUF (xb), Paris, PhAp. Brandily Monique: Ethnomusicolo­ giel Musiques et Civilisations, 1989, Clartes, Eneyc\opedie du Present, fase.

4895: 16tr. fase. 4896: 8tr. fase. 4897: 12tr. fase 4898: 16tr., Paris. Brown Donald N.: Ethnomusicology and the PrehislOrie South west, 1971, Ethnomusieology 15 (3): 363-378, Ann Arbor, My. Feid Sleve: Linguistic Models in Ethnomusicology, 1974, Ehtnomusieo­ logy 18 (2): 197-217, Ann Arbor, My. Ethnomusicology and Visual Communication, 1976, Ethnomusieo­ logy 20 (2): 293-325, Ann Arbor, My. Gourlay K.A.: Towards a Reassessment of the Ethnomusicolo­ gist's Role in Research, 1978, Ethnomusieology 22 (I): 1-35, Ann Arbor, My. Towards a Humanizing Ethnomusicology, 1982, Ethnomusieo­ logy 26 (3): 411-420, Ann Arbor, My. Hood Mantie: Training and Research Method in Ethnomusicology, 1957, Ethnomusieology Newsletter Il: 2-8, My. The Ethnomusicologist, 1971, MeGraw-Hlll, New York, My. The Ethnomusicologist, 1982, Kent State University Press, tAi bån, Kent, Ohio,


My. , Kolinski Mieezyslaw: Recent Trends in EtJinomusicology, 1967, Ethnomusi­ eology I1 (I): 1-24, Ann Arbor, My. Kunst ~aap: Musicologica, 1950, Royal Tropieal Institute, Amsterdam, Hoå Lan. Ethnomusicology: A Study of Its Nature, Its Problems, Methods and Representative Personalities. 1969, M. Nijhoff, tåi bån 14n thu- 3, 303tr. Den Haag, Hoå Lan. List George: Ethnomusicology: A Discipline Redefined, 1979, Ethnomusieology 23 (I): 1-4, Ann Arbor, My. Lortat-Jaeob Bernard: L'ethnomusi­ cologie en France, 1990, Aeta

Musieologiea fase. Il-Ill (52): 289-301, Paris, Phåp. Mareel Dubois Claudie: Histoire de l'ethnomusicologie, 1984, Precis de Musieologie, ehuO'ng 2: 52-62, PUF, Paris, Phåp. Merriam Alan P.: Ethnomusicology revisited, 1969, Ethnomusieology 13 (2): 213-229, Ann Arbor, My. Definitions of Comparative Musicology and Ethnomusicology: An Historical and Theoretical Perspective, 1977, Ethnomusieology 21 (2): 189-204, Ann Arbor, My. Nettle Bruno: Music in Primitive Culture, 1956, Harvard University Press, 182 tr., My. Theoryand Method

con ,lin Cf vuOn dia dang N~u khc5ng co con rdn cJ v'!cm dia dimg Adam dau bi~t Eva la nguui nu Va 6ng då khc5ng trå- Ihanh MI IU Vi 1(l0 ra loai nguui. N~u khc5ng co con rdn å- vucm dia dang Eva dau bi~1 minh /O nguui nu Dit khc5ng bilt Ih{!n Ihimg, quy~n ru Va 1M gian dau co loai nguui.

Oi rdnl Nguai chinh la hoå Ihan cua Chua D~n våi loa; nguui DI d(lY la bi~1 dam me ChUa l(lo ra Adam Iheo hinh dnh ChUa Va 1(l0 ra nguui nu IU xuang Ihil ngutY; nam Nhung con rdn å- vucm dia dang quoi qul Måi cho la bi~1 1M nao la linh yeu. Oi rdnl Nguai chinh la hoo lhOn cua Chua D~n vm loai nguui DI d(lY chung la bi~1 yeu nhau. N~u kh6ng co con rdn å- vucm dia dang Anh dau bi~1 CU9C s6ng nay quy~n ru Dau bi~1 h(lnh phuc la MI Iu Khi anh co em.

dang nghi

in Ethnomusicology, 1964, Free Press ofGlencoe, 306tr., New York, My. The Study of Ethnomusicology/29 issues and concepts, 1983, University of Illinois Press, 410 tr., Urbana, Chicago, My. Ethnomusicology, 1986. New Harvard Dictionary of Music: 291-293, The Belknap Press , of Harvard University Press, Mass. My. Folk and traditional Music of the Western Continent, 1990, H. Wiley Hiteheock, tåi bån 14n thu- 3, New Jersey, My, Nketia J.H. Kwabena: Musicology and African Music - A Review of Problems and Areas of Research, 1967, The Wider World: 12-35, Oxford, Anh qu6c. Rhodes Willard: Toward a Definition of Ethnomusicology, 1956, The American Anthropologist (58): 457-463, My. Rice Timothy: Toward the Remodeling of Ethnomusicology, 1987, Ethnomusieology 31 (3): 469-488, My. Rouget Gilbert: L 'ethnomusicologie, 1968, Ethnologie generale, eoll. Encyclopedie de la Pleiade 1339-1365, Paris, Phåp. Saadie Stanley: Ethnomusicology and the New Grove, 1979, Ethnomusicology 23 (1): 95-102, Ann Arbor, My. Trin Quang Håi: Hanh trinh di VaD dån tl)c nh(lc hqc, 1989, Am nhl}c Vi~t ' Nam - bien khåo, Båc Dgu: 200-212, Paris, Phåp. Trin Vån Khe: Les tendances actuel/es de I'ethnomusicologie, 1970, Cahiers de I'Histoire Mondia1e 12 (4): 682-690, Neuehåtel, Th~y Si. Ethnomusicologie: objet, techniques et mhhodes, 1984, Preeis de Musicologie, chuO'ng 2: 62-70, PUF, Paris, Phåp. Zhang Wei Hua: Recent Developments of Ethnomusicology in China, 1985, Ethnomusicology 29 (2): 264-271, My. Cåc t~p san chuyen mon v~ dån tl)c nhl}e hQc: -Ethnomusicology, tu- cå nguy~t, My. - Journal ofthe IFMC, sau "/Si thånh Yearbook of the ICTM, m6i nåm 1 s6, . My. - The World of Music, tu- cå nguy~t, UNESCO, DU-c. - Cahiers de Musiques Trandition­ neI/es, mili nåm 1 s6, Th~y Si.

lAng Van25


Pham Thien Thu

• Va

Phi~n

Nguy~n Du e6 DO(ln tru-Ung tan thanh. 6ng e6 DO(ln tru-Ung vo thanh; Nguy!n Du e6 tha Chilu hthr. 6ng eilng e6 Chilu hiJn ca. Mtt khåe, Ph*t e6 kinh Kim cu-emg. kinh Hiin ngu, 6ng eung phong sOQ,n Kinh NgQc. Kinh Hiin. Kinh Thu.v.V... Rc'5i sau thång 5.1975, nghe n6i e6 m~t c!~ 6ng toan vung but låm sAng to eåeh mQ,ng giåi ph6ng. Doi 6ng tung bi thu hut nguqe xu6i nhi~u huong. Nhung PhQ,m Thi~n Thu låm vAn nO khOng thånh vAn nO, låm su eung kh6ng hAn ra su. (Con vQ,e ba kinh n6 gh~o Ong: Hoi con V(lC d9u bu kinh

Co sao I~n d~n cdi hinh khOng hu­

V(lC rting: Thu-a bac Thiln Thu­

M~c chi cdi ao thiin su- am u.

D~ng hoa vång) PhQ,m Thi~n Thu c!6ng trQn vai tlnh Ai eua ta eung mÅt hån di mc)t tuc'5ng xUÅt ste khi Ong trå ve voi sAe thåi c!~e bi~t ehu. Cho nen Ong eu am a th~ lQ,i hay. ehlnh mlnh, tue m~t tu sl da tlnh. C6 tu må eilng e6 tlnh. Cåi tlnh eua Vå trong vai tuc'5ng ÅY 6ng tM-t tuy~t mc)t nguai tu n6 khåe eåi tlnh eua vai, dång yeu h~t sue. nguai kht'>ng tu, n6 e6 net d~p rieng. Th4t th~, khi yeu c!uang e6 Thu tuång tuqng: N~u Ph,m lin 6ng keu than vi mc)t dång hlnh Thien Thu som tOi mi~t måi kinh mÅt hut: k~, mc')t buo-e khOng ra khoi e~ng ddng em nho nho ehua, kh6ng bi~t toi ehuy~n h~n ho, trong coi xa vm kh6ng he l!o d!o c!ua em nåy di (Ngåy xua Hoång thi ... ) moe em nQ ve.v.v ... thl nen thi ca Dang em nho nho lå hlnh ånh eua ehung ta thi~t thoi bi~t bao. LQ,i quen thu~e eua phin c!t'>ng eåe e6 thu tuång tuqng Ph,m Thien Thu gåi trong tha ca, lå eh~ g4p ga quanh nAm suOt thAng ehi nha-ng ehung eua mQi thi nhån c!a eåm. em nåy em nQ d~p dlu, nho thuang Nhung trong coi xa vm lå khung ra rlt, må kh6ng mång tO-i kinh eanh rieng eua Ph,m Thien Thu, lå Hien kinh NgQe, kh6ng bi~t ehut'>ng eåi kh6ng khl yeu c!uang rieng bi~t bi~t mO gl råo, thl trong kho thi ca

Ung Vdn 26

eua 6ng. Tu sl c!a tlnh, 6ng låm eho th~ gioi yeu duang phong phil hån len. Xua nay e6 ai me gåi må keu tlnh ui tinh ut! Ho, ehAng ehi e6 PhQ,m c!,i due. Ong thu thl thu thi, Ong keu khe kh! nhung lai ån tlnh tha thi~t kh6ng ehiu c!uqe. Tlnh yeu eua 6ng th~t tc)i nghi~p. Kh6ng phai n6 tc)i nghi~p n6 dAng thuang VI t'>ng bi hÅt hui, bi bQ,etlnh, bc)i phin, vi 6ng g~p einh tuy~t vQng.v.v.. Kh~ng phii th~. T~i nghi~p lå vi ben eQ,nh eåe mOi tlnh vcYi vqi eua t'>ng lue nåo eung thÅp thoång eåi åm ånh eua ki~p sdng mong manh, eua euc)e th~ vl> thuang, eua einh c!oi hu åo. Dang em nho nho eu nhu lue nåo eung eh~p ehon trong


co; xa vm, c:1ång thuO'ng lå th~. VlfC yeu c:1uO'ng. Xu~t hi~n truo-c Nh& thuo- nao lå vang mi tr~n åo ong m(lt thl}.p ni~n ky, Nguy~n Sa to ngu&i y~u phO'i tru&e gi6 thu, båy ra "mO-i me" hO'n nhieu: tu I&i ån gi& ngu&i y~u kh6ng con nlfa: ti~ng n6i khoe måt c1liu måy eho t&i nay ao 4å cu6n vl thien cd ho~t c1Qng tay chån b~n c~nh ngu&i ta vang bay l{lnh nJi nilin khOng. y~u c1eu Iinh ho~t tån kY. (Ao thu) . ' Con ngu&i tinh lO-p tre, I&p c1ån Nh& thuo- nåo ngu&i y~u c1an åo em, lå Ph~m Thi~n Thu I~i hien t~ng m!nh, åo chua c1an xong lh! kh6. Trong m6i tillh n6i ti~ng nh1tt Mng: ngu&i ~y ehi leo deo "gi6t giåy thlim riJi bo 40 em VaD Ihien cd I~ng" c1i theo sau ngu&i y~u v3Y anh mQt 4o-i ngong ao thien thanh. th6i, trong bl;lng cilng mu6n "tim (Dan åo) lai mO- n6i" nhung må cu ng3p Trong tru&ng hqp t!nh nhån måt ngung cu ng~i nglin hoåi. Mai mai tlnh nhån, ke khåc vl}.t va c1au c1&n, dåm trao vQi chum hoa, th~ r<'li lå ... th! Ptt~m Thi~n Thu l~ng c1i tru&c h~t! Kh6ng hu. å c1åy kh6ng chi måt c1i Trao vQi chum hoa mQt ngu&i tinh, mQt m6i tlnh; O­ Ep vao cu6i vd-. (Ngåy xua Hoång thi ... ) c1åy la tan bi~nh~t thåy, Slf tan bi~n n6 lam cho ta kh6ng bu~n vi}.t va lå tuy~t c1ich cu6i cung. R~i trong nhlfng m6i tlnh c13m c1å tåo b~o sau nlfa må thåy hl;lt hAng, ngltn ngO'. nåy cilng chi ~n ch~ "gian diu bån vå I~i kh6ng phåi cha ~n mQt cåi cMt mai c16i di~n Hu v6,ngay tay" må th6i. eå khi c16i tre hay con c1u tr~n c1&i Da e6 ai båt g~p cåi hon nåo 6ng vAn Sr thue ro rång cåi nho b~ . trong tinh y~u eua Ph~m Thi~n Thu chO'i vO'i cua tlnh· y~u: chua nhi. Ai tlnh O- c1åy CO' h~ Coi nguo-i co bao nhieu khong nhåm muu cliu h~nh phue. Yeu nhau nhu th~ khong vi hoan Mo tlnh sdu vo luerng Con chi trong gid tuefng I~c må ehi ~ eung thåm thia cåi tinh cåeh bQt beo cua ki~p ngu&i. Hay mQt vit chim bay. Dång thuO'ng bi~t måy cåi cånh: Ai tinh kh6ng c1ua t&i h~nh phuc, Anh mQI minh gQi nho ding kh6ng c1ua tO-i nhlfng quån Chim ai bih 4au tim. qu~i, ghen tuong, kh6 c1au, sliu (V~t chim bay) nåo.v.v ... N6 chi c1ua tO-i Slf ngltn Kh6ng phåi chi thuO'ng v! tim ngO'. Ngltn ngO' tru&c m~nh m6ng, ehim bien bi~t v6n kh6; chinh vång I~ng. Truo-c Ph~m Thi~n Thu thuO'ng nhåt lå vi tlnh sliu v61uqng låu r~i, våo th&i ky vån hQe lång chång qua chi nhu mQt v~t chim m~n, nghia lå th&i ky eua dnh cåm bay må th6i. Ngay khi n6i chuy~n d~t dåo eao khi~t, khi yeu c1uO'ng yeu c1uO'ng c1a nghe l{lnh nJi nilm Xuån Di~u lien båm sat: sal 40i khOng! Cåi bi~t såc cua tu si c1a tlnh 4du, kl40i nglfc, trQn nhau 40i mai n6 hay lå th~. toc ngiJn da;, rai qudn riil 40i vai, • r~i giJn ch~t 40i moi.v.v ... V3Y må ong eu k~u TM v8n con xa /dm. • • Vua r~i tr6t bu(lt ra måy chlf "ån Trong ti~ng thO' tuo-ng nghe c1uqc dnh", "tha thi~t" c6 th~ gåy Slf hi~u eå hO'i tho- h6n h~n. Nhå thO' eån · llim. N6i th~ kh6ng phåi c6 y båo våo m6n an trlin gian (nourriture 6ng Ph~m c6 tåi tån tinh gioi giang terrestre), cån m~nh dlf c1a! hay ho. Ong kh6ng so- tru&ng ve Sau nåy ve giå, Xuån Di~u trlim khoa åy. T6m tåt, e6 le 6ng kh6ng tu ' chin ehån, vAn gilf mQt 13p so- tru&ng ve khoa åi tinh nåo cå: tru&ng ve thån xåe: n6i nång, ti toåy, månh I&i quy~n ril KhOng nln, sao dlfng liiu thO'? me ho~c.v.v .. c1eu kh6ng. Tr6ng KhOng thdn Iht, chr biing quO' cai ong lånh låm, c6 c:1i~n låm. Ong han. kh6ng c6 phåt ki~n nåo trong lanh (Thån em)

V~

giå, VG Hoång ChuO'ng g~p giai nhån trong giåe mO' cilng nån ni: Em nhet... chilu anh, gan chut I~i

nua Cho anh tim thdy chinh em xua. Khi em c1å glin vå anh c:1å tim thåy, anh lien Iinh quinh: ­ ål Chinh em mao Tdt cd em

Då vl... Oi. tr~n giD nao dem.

(Giåe mO' tåi t~o)

Tåt ci em, tue lå c1u eå nen tha IAn lliu thO' c1åy, tue lå kh6ng bang quO' c:1åu. Cåe låo thi nhån kbOng ehiu eåi bang quo- nbe, ngay ci trong gi~c mO'. Nhung tru&e nlfa, truo-e xa, cåch chung ta han nghln nåm, ng6t mu&i hai th~ ky, t~i que huO'ng c1uc Kh6ng, thl mQt vi ti~n si phong nhå nhu 6ng B~ch Cu Di eoi ky cilng khi~p låm, kh6ng sao? Lue th~t th~ sa co- 6ng tu må Giang ehåu m~e åo xanh c1~m khuya nghe c1ån vAn e6t cåch ra gl, con lue c1åc Sr 6ng låm thuqng thu t~i trieu thi åo mil cån c1ai, c1u&ng c1u&ng chlnh ehinh, uy nghi bi~t måy. Vua tren trong xu6ng, mu6n dån trong våo. Th~ må n6i ~n gåi hQ Duo-ng, 6ng kh6ng ng~i n6i luon t&i cåi luc ngu&i ta c1ang tårn rua ky CQ: . Xuan han IU d1:lc Hoa Thanh tri On tuyln thuy hO{lt tdy ngung chi. Ong n6i ~n cå chuy~n da thjt ngu&i ta trång th~ , nåy th~ nQ. Dua xÅu n~t c1Qc tO-i dåm bån len låm. Nhlfng bi}.c c1ån anh, nhlfng bi}.c tien b6i, c6 tien Mi åy, giå hQ c6 dip xem qua thO' tinh cua chång thanh ni~n th&i ngu yen tu, th&i hi~n sinh; cåi th&i tung bi vu lå sa c10~! Tho­ tlnh eua chång lå thu tha tlnh khong c6 nl;l bOn. Ngu&i tinh cua chång lå thu ngu&i tlnh kh6ng da thit. D6 thien h~ tim ra trong tho­ chång mQt nl;l hon, tim ra nhlfng c~p m6i mQng nhu quå nho, go må ung hang nhu tråi c:1åo, nhlfng s6ng måt c1åm c1u6i, nglfe tron phi}.p phang.v.v.. c16 nhu tM lå c:16 kh6 quå. Thu&ng thu&ng chi c6 n6n båi tho-, c6 hoa cåi c1liu, c6 åo hang åo xanh.v.v ... Ke håm hO- x6ng t&i ciing e6 th~ båt g~p m6i, t6c vå mQt

Lang Van 27


bån tay ehång h~n. Bån tay (esi phlin råt it thån xåe trong thAn xåe), bån tay v~y th~i, ciing nhu t6e nhu tai v~y th~i. Kh~ng mQng do, khOng no tron, khOng ph~p phång, kh~ng dAm du/Si, khOng long lanh.v.v ... {5, nh(J'ng ehif nghia åy håm y thud-ng thue, eåi y quå s~ sång d6i v&i ehång. Thånh tho- em NgQ, em Ti, gåi gåe ehu~ng, gåi giån hoa, gåi leu thO', gåi ehong den.v.v.. , tåt eå ehi lå m~t esi t~n hay m~t b6ng dång. Tuy~t nhi~n khOng thjt da. A! Oåi nguy~n tO­ nåy v&i trai hi~n sinh nQ, xung ehua! ThAn xåe u? Chång qua nhifng tÅm thån månh de, mong manh,

nhu li~u, nhu tO', nhu suO'ng.

Nhifng thån xåe nhu th~ khOng

ehju duqe 5\.1' e4-n ke. Osi nhu th~ hQ

. eh4p chan xa xa, hQ d- ehc5 xa vui,

hQ thuang mÅt hut h04e trong quå

khu, trong thai gian mjt mu, h04e

trong kh~ng gian di~u vqi, h04e

trong hu v~, trong ni~m khOng

bu6t I(l.nh... M&i vua råi I~i tr6t n6i Ph~m Thi~n Thu khOng xuåt sAe ve ky thu4t åi dnh nåo, n6i åi tlnh d- dAy kh~ng e6 h~n hit, nguai dnh d- dAy khOng e6 xåe thAn håa h uc. v. v.. n6i v4Y I~i e e6 5\.1' hi~u låm khåe nifa. Nhu v~y h04c c6 thi~u nif nåo d6 nga rAng Ph~m lang e6 phlin I~nh nh~t ha hifng ehAng? Kh~ng dAu. Tråi I~i. Con ehim con thu kh~ng lai n6i, chung vin e6 linh tinh ~ phAn bi~t ke du nguai lånh, ~ bi~t rCl ai lå ke thuO'ng y~u n6. Nguai tlnh hQ Ph~m kh~ng to ra b(l.o d~n nång nån, nhung nghe giQng thu thi eua 6ng ehung ta tin ngay lå ~ng y~u duO'ng ehån thånh. Chån thånh eh4e ehAn kh6ng k~m lang 6ng m~n d~o. Nhung m6i tlnh ehay tjnh eua 6ng ehång nhung lå tlnh ehån thånh I~i con la tlnh tha thi~t. Må tlnh eang tha thi~t thl eåi eh&i v&i eua n6 trong ki~p phil du ehi eang thÅm thia.

• • •

Dåp lai t,p ehi Bach Khoa trong phong vÅn, Ph,m Thi~n

m~t eu~e

LAng Von 28

Thu båo ~ng elin e6 ba thu trq hung elin thi~t: thi~n nhi~n, 5\.1' y~n 14ng, vå nhifng quån eå ph~ (Bach khoa, 56 ra ngay 18.5.1974). M~t eåch thuc trq hung vl(t vå: thi~n nhien phåi di d6i v&i cåe quån cå, phe, 5\.1' yen 14ng ding phåi di d~i v&i eåc quån ca phe, khOng kh6 khAn quå sao? Nhung khi .dA c6 du ba trq hung clln thi~t råi thl ta thl(y nhå thO' tha hå ph6ng but lam thO' lien håi ve ba (l,i ba) de tåi: t~n giåo, tlnh yeu, thien nhien. D6 la nhung de tai ehinh y~u cua thO' Ph,m Thien Thu. Dång ti~e, t~i khOng e6 5\.1' hi~u bi~t ~ n6i ve t~n giåo. Dång ti~e h~t suc, vi n6 rÅt la quan trQng. T~n giåo toå ånh hud-ng len dnh yeu, len thien nhien, trong thO' Ph,m Thien Thu. T~n giåo t,o eho thi sl m~t phong eåeh yeu duO'ng rieng, va m~t phong eåeh rieng truo-e thien nhien. N~u khi t~n giåo e4p v&i åi dnh

n6 e6 låm cho nguai dai ng6 ngång d~i ctuit, thl khi t~n giåo di v&i thi~n nhien, cåi th~ hoå hqp th4t lå thoåi måi. Ma chAc chAn trong truang hqp nay chlnh Ph~m Thien Thu ding thÅY thoåi måi nua. Cho nen 6ng n6i ~n cåi suc trq hung eua thien nhien ma kh~ng de e4p ~n suc trq hung cua åi dnh, m4c dliu suc ÅY dAu phåi kh~ng dång k!. Thien nhien trong thO' hQ Ph",m th~t d~p. Khi sång khoåi nhå thO' I~n nuO'ng, vå: C4p thea cai n~m khO bi/u Ta ra muc nucfc bln ci/u su6i xanh Vao bilu mdy cQng xo nhanh Ng4n ngO' .cdm tMy khOng tlanh bucfc tli. (NhO- trang tr",i hång) Khi ng4m ngui, ~ng trOng ra m~t cånh chq xua: DIm tllm bi/y tlom xanh tUng chilc T{I gil1a n~n hoang nhOm lua si/u. (Dom d6m)

thuO'ng em tJanh mdt thi~n tJu(}ng Em din vm tinh yeu Mng Ihu tlo{ln Bui khi xa ta t1iI hilu ra nhi~u H{lnh phuc vm em chl la 4i~u nho m(Jn Nen em tlau ci/n Iha thilt vm tinh ylu Ta khOng trach vi /Ong em cay tldng Tudi thO' buan nhl1ng mOI mal tlau thuemg Em be nho gil1a chQ' tlu; biln tlqng Chua kip m(jng mO' tla tlånh mOt Ihiln tluUng Em tlå quen noi nhl1ng lui au ylm Khi trong /Ong tht th~t dung dung S6ng v(ji va nhl1ng tr~n cuui nghieng ngua Yeu IOfln culfng trong chua xot bttng khuang Ch4ng ai cho em /Ong chan th/(c Nen em tlanh phdi giå d6i mua vui Nhung la bilt trong t{2n cung tåm thuc Em vIn tlau rilng mql nt!; ng{2m ngui Rai ndm nom hay muu; nom nl1a Khi t1iI chan chuUng nhl1ng khat w,Jng phu hoa Khi tla ngao ngån nhl1ng cdnh tlui m{lC rl1a Em My v~ yeu I{li linh la.

d& quyen


,

Trang trl).i hång c1~p rna c1"ng hoa vang cung c1~p, may chåy våo bau c1~p må c10m c16m t\1 ve nen chq cil cilng Il).i c1~p nua. C6 con måt nhin ra cånh c1~p c1a qui, måt Ph~m Thien Th I.l' tr~ng eånh ehång nh ung thÅY c1~p IlJi con thÅy ra c11J0. Th~ råi trong eånh ehång nhling Irong thÅy c1lJo, 6ng I~i nghe thÅY c1~0. Ngåy th!: Trang kinh måy ndi Iruo-c hien nho (Kinh May)

T6i c1!n Il).i: Dem nghe lau hkh tMm thi HQp nhau tUng khUc kinh gi m}a khuya. . (NhO- trang trlJi hång) Nhung eu c1i nh4t nh~nh eh~ nåy eh~ kia nhling eau n6i v~ kinh k~, v~ ti~ng ehu6ng ti~ng mo.v.v .. ~ cho rAng thien nhien trong thO' ~ng nhu6m mui c1lJo thi d~ dåi quå. Nhung eau nhling ehu nhu th~ ehi lå: eåi ~ ph6 ra; ~ng Ph~m kn6ng can pM ra: c1lJo n6 c1li thÅm våo tam

hån 6ng, nM-p vao tll-ng cånh v~t thien nhien quanh Ong. TOi c1å g4p a 6ng nhling bai ngu ng6n tu tuy~t elTe hay, k~ ehuy~n tang thuong dau b~ ehuy~n ' ngh!n c1&i c1au thuong, trong nhung khung eånh hoang ph~ c1ieu tån, må I&i le vån tåt, y t!nh kin c1åo, kh6ng he quå c1(} bi thåm. T6i cilng g4p a Ong nhung bu6i mai xån IlJn di~n bAng I&i nh~ nhang khoan thai. c1ay niem vui kMng eu6ng quit, n~i buån kh~ng nåo n~. Giua m(}t th&i åe li~t c1ay am thanh va euång n(}, 6ng gili c1uqe

. qu§n binh an IlJe trong tam hån: Do

4~0 4Åy ehång? Nhu th~ hlJ tÅt doi

theo ti~ng ehu6ng ti~ng mo trong

tho 6ng låm chi. Thånh thu PhlJm Thien Thu c6 tu h,,i e6 tinh, nhung khang phåi ti ti I'amour ti ti la JOi. Kh6ng phåi th~. 4ay t!nh yeu thi tha thi~t, ni~m tin thi ehi thanh. Kh6ng ti ti .

a

a

• • •

PhlJm Thien Thu xUÅt hi~n mu(}n ngung bUt so-m, . ma SlT nghi~p thi ca eua ang vAn 4å s(}. Nåm 1975, mO-i ba muoi låm tu/Si ong 4å e6 ng6t eh\1e vlJn eau tho. Phong pM la m(}t 44e 4i~m eua th~ h~ vån ngh~ si bÅy gi&. Rieng 6ng PhlJm, ong tll-ng dung ~n nhling ti~ng: voi 6c, 6m ngu&i, mua måu.v.v .. ~ n6i v~ slJ' e6 gång eua m!nh (tIJP ehi Bach khoa, s6 vil-a dAn); tuy nhien ngu&i ta thÅy e6 nhung tru&ng hqp kh6ng e6 ly do ~ e6 gång 6ng vAn lam tho rÅt nhieu rÅt nhanh. Cu6n Kinh Hiin mu&i hai nghin eau ong vi~t trong . m(}t nåm mai: vi~e 4~O phåi n~ toan IlTe nen th~. Con eu6n Quyen lu 49 bo thOn 40ai gåm I]] bai tho 6ng eung ehi lam xong trong vong håm ba ngay. M~i ngay nåm bai tho, 4~u 4~u. Ly do gl v~y? Kh6ng ai, 4i tråeh m(}t ngu&i ... lam quå nhieu tho. Duy kh6ng bi~t e6 phåi cåi luqng c1å hlJi eåi ph~m ehång. Vi trong eåi luqng 4å s(} nQ s6 da kM nhi~u. Trong låm bai e6 nhung eau tMt hay IlJe vao giua eåe eau da lam ta ti~e ng~n ti~e ngo.•

ilmg Van 29·


Måy bay cÅt cånh chua duQ'c bao di~n tho~i. .. N6 ninh gioi låm d6, låu, con dang leo I~n cao dO blnh anh å. Ai quen r~i cilng thu<Yng con phi. DQc xong d0l1-n ch6t cua h~i . nhå h~t tr<Yn, cu- 6m n6 n\lng hoåi. Cåi m~t b§u binh, t6c nåu m~m nåm mU<Yi såu trong cu6n HiJng lau muqt, må lum d~ng ti~n, måt 16ng mQng, t6i ng~ng dåu nhin qua cua lånh nhu hai hOt nhån. Tr&i dÅt, s~. Måy trAng ngut ngån giång anh dåu phåi 6ng chAn, hå Hu<Yng. thånh bi~n che khuÅt m~t dÅt. Måy Mu6n 6m cvc cung cua em hun trAng ng~n ngOn k~t dåy ll1-i thånh vom tr&i. Tit dAng xa, mOt dåi h,la mÅY cåi, mA h~ ct!- ll1-i glin lå n6 ch~y ra xa, vtra nÅm duQ'c tay lå cåi måu thi~n thanh chl1-Y dåi låm ranh mi~ng n6 meo x~ch chlJ'c kh6c, Am gio-i giifa tr&i vå dÅt. - ~p gM, anh hå. - å, hai dU-a minh gi6ng nhu Te Thien Dl1-i Thånh. - Ngu&i ta n6i c6 chin tång måy hå anh? - Anh chua ~m thu n!n kh6ng bi~t. Un nåo l!n cao ciing qu!n phu-t cåi V\l d6, nhu t6i h6m qua... - A, th6i hlSng c6 n6i b.y nifa d6 nghen. Cindy n6 dang nghe kia kia. DU-a be gåi nhin t6i trån tr6i, ånh måt nghi ky, kh6ng thi~n cåm. G~p gå mÅy b4n, tranh thu bAng k~o bånh, d~ ch<Yi, k~t quå khi!m t6n rÅt dång pMn nån. Tuy d\l d6 tre em kh6ng phåi lå sa tru&ng cua t6i, nhung thÅt bl1-i nhu våy kh6 trånh khåi nghe chut b\lc b~i. Gia di, Hu<Yng l~i thich k~ nhifng m~u chuyen con con d~ chu-ng tå tri kh6n cua dU-a be. Cindy bi~t.t\l dOng mang giåy l~i cho ba" bi~t thoa dåu cho må. Cindy bi~t dem båo vb cho mÅy chu, bi~t trå l&i

Thu Hucyng

Doan Tam

Cd tay dtI trdng I(li tron Em cho ai gdi t11J mon mQt ben. (ca daa)

lAng Van 30

l!n mlnh lå n6 giåy giva k!u niå nhu g~p m~ min. Phåi, con em kh6n lAm Hu<Yng å. Bi~t I~ bi~t quen, r~i con bi~t t~y chay b~n trai cua må n6 nifa. O'a, mai m6t r~i ch~t vo-i tao nghen con. - Cheng <Yi, såch chån ngåt nhu våy må anh cling dem thea coi. Phong tlJC b!n TAu h~i xua ngO quå anh hå. Con nho Thåm Xuån k~u må de n6 lå di, k!u bå Vcf lo-n lå m~,

duC{c


chuang gl dau! - Th6i hu t~t xAu cua anh d6 cung. DQc sach tu hl>i nhO ri~t rl>i ghi~n luon, mQt ngåy khong thåy m~t chu an hilng ngon ngu hilng suang. BQ nay anh coi dau hl>i nam d~ h,lc d~ ngil gl d6, bay giO- qu~n ghn h~t trO'n, dQc l/ili nhi~u cha thåy mai tinh. Cång hay, mai m6t 16n tuili c6 ca d6ng sach xua ~ nghi~n ngAm. . - O~p anh di, n6i chuy~n nhu ong giå.

Ti~u Sai nhi~u quan

• •

gon ghn dåy rna tMm ca phe. Di mua såm, an u6ng, c6 luc bÅt chqt dua måt nhin quanh, th~ nao cilng g~p mQt tÅrn bi~n d~ mÅy chu Cå-pM kia nQ. Nghe n6i b~n Såi gon chinh hi~u våi ba nam nay quan cå ph~ mQc I~n nhu nÅm, dhu duo-ng 'x6 chq, ngo hem hang dmg, dau dåu cilng gh~ bån ly tach dåi dåi. Khong hi~u c6 li~n h~ chi day. L/ili nghe phong van du lu~n bån tan di~n H.O. qua dong dao, thuo-ng xuyen lui tai, d6ng g6p tich clfC vo khong khi nhQn nhip nO'i cac "trung tårn sinh ho~t van ngh~ tha huO'ng". Toi chua h~ lå tu nhån chinh tri, cang it dinh Hu ~n ho~t dQng van ngM van gung. Nhung toi chiu y ki~n rna quan cA pM lA tuy~t cu meo. Me)t dl>ng ru&i ly cA ph~ da den thO'm phuc, tMm blnh trå tAu mi~n .phi u6ng giai khåt lai rai. X~ trua quan vAng khåch, chm tO- bao hay cu6n truy~n t/ilt vo, ngl>i dQc nhåm nhi vai ti~ng dl>ng hl>, thinh thoång bo hai muO'i lam xu chO'i tro Pac-Man hay hån vit. Su6t buili dhu 6c thånh thO'i, ra v~ hån hoan thO' th6i nhu vua nh~p dinh tham thi~n . . Ban d~m, cu6i tuhn, o mQt vAi nO'i khung cånh hO'i qua nao nhi~t xo bl>, khong thich ltqp cho vi~c tinh tårn. Tuy nhi~n, o d6 nhung tårn hl>n khoang d/ilt vAn tlm duqc Slf thoåi mai tinh thhn. Quan M. hi~n duO'ng nili ti~ng nhO- cac em hhu bAn con lai mat måt. D~c bi~t c6 em N. nghe dl>n da tung ch\lp hlnh chu<Sng cO-i cho ml)t tO­

bao nhåmnhi nQ. T6i da trlnh di~n o M. li~n ti~p nhi~u d~m, ngl>i trong x6 vua g~t gu quan sat canh xl phe ban b~n c~nh tai hl>i an thua gay cÅn vua ngåm nghia nhllng duo-ng net thanh tu tr~n khuon m~t nguo-i ki~u nil mang hai dong mau dang trÅn thu chi~c quhy thu ti~n. Trong mQt d~m ti~u khi~n vO tc)i ki~u d6, tlnh cO- t6i då c6 dip lam quen vai HuO'ng. - Co cho toi xin ly rau rna. - Rau må vua h~t rl>i anh. - V~y thlcam tuO'i hay sinh t6 gi cilng duqc. - O/il,... chi con cac thu soda. Bila nay anh khOng u6ng cA pM? - ...å, sang giO- toi u6ng måy ly rl>i. U6ng nua sq mÅt ngu. Th6i, co cho mQt.lon 7-Up, bua khac båt d~n. Co cho toi bi~t t~n duqc hon? - O~, em lA H uO'ng. Trua horn sau toi I~i v6 M., g~p bua HuO'ng lAm xUÅt ban ngay. Quan vång teo, toi g/il gAm, nang vui ve ngl>i xu6ng chuy~n tro. HuO'ng cilng la con lai, nhung b~n c/ilnh N. såc sao du dQi, nang kha lu mO-. T6c nau nga do, da trAng låm tÅrn tan nhang, than hinh nåy no cång phl>ng, n~u g~p ngoåi duo-ng d6 nguo-i Vi~t nAo dam nh~n ba con. Måt HuO'ng sau, m\lC quang chåm chi, nhAn n~i, hay thÅp thoang lo bul>n. Toi tranh nhin låu vao d6i måt hi~u bi~t, cam ph~n Åy. - Coi be) anh . m~ chi N. du rOi d6. Mu6n em giai thi~u hon? - Ng6 nguo-i d~p giåi shu cha in~ mgn gi. TQi chi nhåy v6 lua. HuO'ng qua My lau chua? - Cilng duqc mÅY nåm rOi anh. - Måy nåm thi chåc di chO'i h~t dÅt Cali nåy rl>i hå. HuO'ng thich nhut cha nao? - Em cilng it di... Thi~t ra em mai xu6ng dåy c6 ml{y thång. - Va, ch6 hl>i truac HuO'ng o dåu? - O/il, em o ben Boston. - Cha d6 l/ilnh thl{y mO. Phåi rl>i, chåc HuO'ng c6 ba con ... - Hilng c6 dåu ~nh. Chuy~n dai låm, bua khac em k~ anh nghe. Mim cuo-i kh6 hi~u, dåy mAt

cMp cho-n kh<S sa dång cay. V!t thuO'ng nao chua kin mi~ng, ke vO tinh 1& ch~m. Ouy~n nq chi dåy bi!t dåu chung. T6c chi~n t6c thAng, sau ml{y tuhn dång ky lam cha-va gill cua o M., sau ba lhn an ti~m, hai bu<Si xi­ n~, ml)t d~m d~ vil, t6i l~n chuc thAnh kep cua HuO'ng. Chuy~n dO-i , nang di nhi~n toi bi~t SO' SO'. HuO'ng ml> cOi 11l~, di theo di~n con lai, dåt the o gia dinh hå dl. Trong tho-i gian cho- dqi o Phi lu~t tån, nang quen rl>i y~u Hung, mQt thuy~n nhan. Hung rO-i Phi truac, qua Boston o vai nguo-i em trai. HuO'ng taiMy, o Santa Ana vai di mÅY tuhn rOi bay sang Boston s6ng chung vai nguo-i y~u. Sinh con chua dhy nåm, HuO'ng khåm phå Hung da c6 vq con a Vi~t Nam. Muo-i thång sau, l~i nMn duqc thO' cua vq Hunggai tu Må Lai, båo vuqt bi~n thAnh cong va nhån chOng låm gil{y tO- gåp rut. HuO'ng dau khil ' ~ ch~, nhl{t dinh chia tay du Hung hua se ly di vq sau khi mang qua va se chinh thuc k~t hon vai HuO'ng. Th~ la m6i tlnh ba nåm o xli' tuy~t k~t thuc vai HuO'ng lim con I~n phi cO' bay v~ Cali. Dl chåu sum hQp, mång tråch ån nan, xong dåu cilng vo d6. HuO'ng vua di may vua ch~y ban o quån ca ph~. - HuO'ng ne, em o b~n ba nåm chAc di thåc Niagara rOi cha? ~ Chua dau anh. Em chi c6 theo ånh qua New York thåm ba con mQt lhn thoi. - Bl) hai nguo-i it di chO'i xa låm 5ao? - .O/il, bi ånh hilng ua. Ånh m~ c6 nh~u nh~t, då banh vai th\lt bi­ da. Ånh la chu thu h~ng nhlit b~n mi~n dorig d6 anh. Con bua nao o nha l\lc d\lc, anh ll{y ca dong ra ti~m bi-da dhu duo-ng nåm V/il tai khuya luon. - ThOi bo qua nguo-i. dnh th~ thao eua em di. Anh h<Sng ham ba cåi m6n lao dl)ng chun tay vo bil d6. Anh chi m~ di du lich thOi. Ne, tinh ru em thång sau qua b~n muan .xe ch/ily rong coi phong canh mua .thu. Em thÅy duqc hon?

Umg Van 31


- 01,\ <1uQ'c, c6 <1ieu anh phåi chju C\TC. Nång cuai ranh milnh, tinh quåi. T6i ngAy thO' g~t <1liu cåi m~t.

• • •

Khåi hånh å Boston trai quang mAy tl,lnh. CAy c6i quanh clAy moi <1~i måu låc <1åc, chång c6 chi ngo~n m\lc. Ra khoi thånh ph6, tr\Tc chi båc phuO'ng, cång <1i xa mua thu cång rO. Vua vuQ't bien xAm nh~p Vermont, troi <16 mua. Mua dif dAn åc Ii~t, c6 sgm chOp hili hung <1u b~. Xe chl,ly t6c <1~ an toån ch~m re re, bul5n phien kMn tå. Mua ngot, toi gi6. Gi6 Ao åo, th6i chfnh di~n nhu th6 thlin ph6ng chuång mu6n qu~t bay tung ke I, m~t <1ang ngang , nhien xAm phl,lm ~m <1ja. ThAy k~, cu quay kfnh cu-a xu6ng cho gi6 lul5n v6 t6c" gi6 tha hl5 låm se tung I~ chAn 16ng. Tren b6i Am ru rft bai Mi, chqt nghe ml)t ti~ng "b\Tt" khå lon, Am thanh gqi nhAc cånh dieu cAng gi6 bj <1ut dAy. HuO'ng vA t6i cung ngoåi nhin I~i phia sau. Duang vAng, trong tlim mAt kh6ng ml)t b6ng xe. Chuy~n gi <1Ay, t6i t\T hoi. HuO'ng b~ng quay nhln lin Olla rl5i la len: - Anh ai, gi6 th~i bay mgt tgm klnh h~u rl5i kia! - Hå, sa o? T6i tgp vl)i v6 le , buoc xu6ng. NU-a tren <1Ang sau xe bAy gia toang hoåc, nAp thung xc c6 nhifng <1uang nh\Ta <1cn uot loang loang ch~y dAL Chuy~n kM tin rnA c6 thi~t. TOi ng4ng nhln mAy <1cn dOn C\lC chun trai, lo lAng. HuO'ng b\lm mi~ng khuc khlch. - å <16 rnA cuai! Mua xu6ng trå I~i thl uot nhu chul)t I\lt ei <1åin. Thi~t h~t ch~ n6i. - Ai bi~u anh muon nhAm xc dom, con tråch <1gt than trai! Cindi giO' tay chi tro bi M. ~ Ua, sao hl5i nily 6ng thln nåo <16 h6ng th6i cho bay lu6n c\lc nq <1ai nAy cho rånh hå! NAng 6m ch~t n6 vao long, thu thi: - Chu muon nhAm xe dom, tfnh

Ung Vdn 32

<16 thua cho må con mlnh <16 con. Dem <16 chung t6i ngu h.li Burlington, cåch bien gioi Gia nil <1~i khoång nåm muO'i d~m. H uO'ng d~ con ngu xong, qua nÅm voi t6i. Chua <1uqc muai phut, ti~ng tre con kh6c ngAn ng~t m~i luc m~i lon. - N6 <1oi sifa hå em? - KMng phåi <1Au, blnh sifa con <1ly må. Quå nhien, ti~ng kh6c nghe n~ng tuc t6i, d~i han, nhu khång khång <1oi trå I~i, nhu kien quy~t ch6i til'. - Em <1ung trå lai, n6 kh6c m~t rl5i ngu. N6i v~y, nhung t6i thi!u I~c quan. Am thanh tru treo con sung miln lAm, cuang <11) vAn chuatoi <1inh rnA trong <1em thanh vAng tuång chung <1i vang vQng khAp cå toa nhå. HuO'ng gM tai t6i thlim thl: - Con n6 chua quen, em phåi quå <16. Chju kh6 nha anh. Sång h'Om sau, ra phi tmang Burlington <16i xe, An sang qua loa, bl) ba ling tu- lI~i phom phom tren xa Il). Vua 6m tay låi vua nhgm nhåp ly ca phe n6ng h6i, tinh thlin tOi b~ng phb chgn, hAo hung ph\lc hl5i nguyen v~n. L~, cung thu cA phe pha ki~u M91,t nhach thuang ngay tOi vin ,khinh bi, sao h~ cu leo len xe, 'nhin xa Il) thAm thåm mjt mo, lå I~i tMy them <1uqc clim trong tay

nhung

XUQ

TInh xua. dau budi trt; cO-. Nguo-i xua. thoting d6 mil mO- chdn mdy Demxua. gidc tru hao giJy Ngay xua. thutmg nhO-' ddng diJy biln khO'i Ta xua. loang Id bOng dq; Que xua. khe khl Irao Iq; trdi trdn.

vfln giå

m6t cåi ly nh\Ta' <1\Tng m6n chgt long v6 duyen. Cl, thu ly nh\Ta c6 nAp <1O-y cung bAng nh\Ta mi~ng xc I~ sic c~nh u6ng v6 y lå rå,ch mOi. Chlnh thj n6 <16. TAi x~ <1uang tmong me moi, <1liu 6c dlin din <1tc quånh, tu tuång t~p trung vAo luu th6ng rnA hl5n phåch bay IUQ'n phieu , dieu ki~m tlm ml)t cai tr~m dng c6 chq. Chq "Nho" (Mini Mark et), <1en <1u6c sang trung, hAng t~p hoå bAy d,u tråm mtt, cO gåi thu tien ngl5i ngu g\lC. Khach hl hånh tMt th~u buoc toi trlnh di~n tloli hai cåi måy IQc cA phe. Suy nghi ml)t tfch tic cho hqp I~, khåch Au y~m nAm quai chi~c blnh <1\Tng cam Il) nguyen cMt. CA pM pha ki~u M9, du trAm phlin tråm so voi nuoc <1~u rang cung chi moi ml)t muai ml)t tårn; n~u u6ng h~ng Sanka chång thå r6t lu6n cho mlnh tåch nuoc s6i. Sang nay, ve thlch chf cua t6i chic phåi 115 Il) kh6 coi nen HuO'ng cuai mai mia: - BI) anh ung cåi ly mu v! xanh <10 <16 lAm 5ao må ra m6 hoåi v"y? - DAu c6 cung, anh <1ang cåm an 6ng ta ca phe xe duyen cho hai <1ua mlnh <16 cho! Ne, My gia må c6 ml)t ly <1en <1å å M. thl h!t dy. - Xl, I~i nåm rna. Quå dnh, t6i c6 <1ang rna ml)ng. Nhjn <1uqc 5ao, phong cånh hai ben xa Il) len toi gin bien gioi Gia nil cl,1 coi quå d~ thuO'ng. Su6t mgy ch\lc


d~m

etuang, trong rung cåy, mAu xanh lå eta bi~n mÅt hoAn toAn. Tu et4u me)t con d6c cao nhin xu6ng, bi~n vAng r\[c ny nhÅp nh6 t6i t~n chån trai, råi råc g4n xa vo s6 chom etåo eto me)t mAu tuO'i thåm. Trung trung eti~p eti~p, tr~n m~t etÅt nO'i etåy mua thu Ie)ng Ily etå hoån tÅt cue)c chinh ph\1c thuang nien, dli t:ung c6 xong vi tri ete)c ton ki~u hånh. Thinh thoång, moi måt vi ph6 bAy ch6i IQi huy hoAng, du khåch ng4ng ethu nhin trai xanh tru6c m~t. Såc thi~n thanh bAy gia å etåy rna åo diu 'dAng nhu IQc qua mQt 16p våi thua chu khong trong treo ch6i chang nhu trong cue)c etAng van horn nQ. Måy trång vai C\1m lO' thO'. - NM gl rnA sO'n eto coi nge) qua, anh? B~n phåi, etAng xa, quå c6 mQt hlnh thu sO'n mAu n6i b~t. - chåc v\[a et6 em. V\[a gi, t6i kh6ng kip hoi minh. Cindy nay gia ngoan ngoan, biSng sA vao long m~, oAn o~i, but rut. HuO'ng etua tay ki~m soat, nhin m~t k~u nho: - Anh å, trll-m dng ta-i gM vo nha, Fm phåi thay ta cho con. Bu6c våo ti~m mua ta bao, lu6ng måt t6i ch~m phåi mQt chi~c k~ d\[ng sat qu4y trå tib. Tren k~, såp hAng ngay ngån mÅY ch\lc chi~c hu nh6m vu6ng vuc sO'n ph~t gi6ng nhu nhllng cai nhA ti hon nge) nghinh: Nhllng chi~c hil etuang phong (maple syrup) S\[C nh6 ve m~t trinh trQng cua me)t anh bll-n My khi c6 djp nhåc ta-i thu nh\[a phong "nguyen chÅt", t6i eta etjnh mua vai hil et~c sån etja phuO'ng lam quA du Ijch. Con <tang ngåm nghia, ma con HuO'ng lAm cong tac v~ sinh xong tlf hdi nAo t6i etung sau lung: - Anh O'i, etAng kia et~p låm, mlnh Ill-i ch\1p mÅY tÅm hinh eti anh. Ben kia IQ, tru6c m~t me)t can nhA c6 Mng rao giS sO'n trång, dung sung sung me)t cåy phong la etO. M~t trai chua len t6i dinh ethu, nång mai rQi sang tung chi~c la. Nhung chi~c la phong eto tuO'i nhu con chua s\[ s6ng, nhu chinh lA

nhllng månh etai s6ng. Me)t cO'n gi6 lu6t qua. Dai s6ng lå tå lia canh. Vuqt bien. Xe båt ethu ch~y xeo ve hu6ngtåy. HuO'ngchqtcÅtti~ng håt: "Con co... co bay lå.. lå bay la.. . Bay qua, qua rU9ng lua... bay vi ... vi Dång Ddng... tinh t{nh tang.. . tang t{nh linh ... " GiQng ca trong, cao, pMt am dung di~u dång ngoAi. HuO'ng n6i ti~ng Nam r~t, khOng nga hat ti~ng Båc hay tuy~t. BÅt giåc t6i li~c nhanh nguai b~n gai. Nang ng6i nhin ngay tru6c m~t, s6ng mlli cao vut, chån may thAng vA ghn måt, t6c nåu quAn hÅt qua me)t ben ~ le) chi~c c6 trång hdng. Kh6 dm thÅY chut li~n h~ nao giua etuang net dang dl{p nghieng hAn ve Tåy phuO'ng kia v6i eti~u ca dån te)c c6 truy@n. Nhung HuO'ng etå li~c Ill-i t6i rl{t nhanh. Cai li~c såc nhu daa cau lam tan bi~n ngå ngang. - Nghe etuQ'c hon? Ky et6 em ca trlnh di~n å vAn hoa qu~n. Tån nhll-C, vQng c6, dån ca, etu thu. - Ngh@ qua xa. Sao Mm råy khong nghe k~? Bila nay c6 nguai cao hung dll. - Ai bi~u c6 nguai bAy et~t di coi phong cånh mua thu. Nghi anh khung h~t suc. Tien bli-C h6ng hO'n ai må khi khong "oi di ngang xuO'ng. Can kh6ng n6i. - O'a, ngheo ma ham dz~y et6, etuqc hon? Ne, anh <t~t truåc cho em cåi bi~t hi~u lå Thu HuO'ng, mai m6t thAnh ca si khoi ml{t c6ng chQn l\[a. - Nghe cung <tuqc. Be) anh h6ng thich t~n em sa o? . - Thich ch6. Li~n H uO'ng nghe hay h~t xåy. D4t t~n m6i et~n,g låm ky ni~m rnA cung. Toi n6i XII-O ngon O'. Thi~t ra, mÅy nam tru6c ng6i n6i chuy~n va-i anh b~n Dai Loan cung så, t6i etå chung hung khi bi~t b~n Tåu t~n con gåi c6 chll Li~n thuang lA t~n dly t6, con sen.

• • •

å Montreal, ph6 Vi~t Nam vå ph6 Tau tOll- Ill-C chung me)t khu V\[C. N6i la phlS cho oai, ch6 quån ti~m it oi lea teo, sånh sao etuQ'c va-i

Ti~u

Såi gon ho~c chQ' Tau å Nllu Våc hay C\[U Kim SO'n. Tuy ' v~y, etlSi v6i dån da vang hay di lang bll-t, me)t to phå n6ng h6i nO-i xu I~', du chång ml{y ngon, cung quy hoa vo cung. HO'n nua, minh å xa m6i t6i chun u6t chun råo, chua bi~t ti~m nåo nÅu gioi, cu nhåo vo an etll-i, n~u khOng vua mi~ng nen rån ng~m tam. N6i long vong cho phåi phep, thi~t tinh bua trua h6m et6 an phå å ti~m X, t6i chi ung etuqc dia rau thO'm c6 ngo gai. Du v6 ml{y ti~m phå tru danh trong khu Bolsa, cung . hi~m khi tMy c6 m~t m6n gia vj <te)c etåo nåy. Nghe n6i å Såi gon båy gia ngo gai etll-i thång, 6 II-t xåm chi~m Mng quån khåp ethu etuang x6 chq. å My låu ngay thånh Ill-C h~u, qua etåy m6i bi~t lå rau thån y~u etå åm thhm vUQ't bi~n. Va, thai bu6i cåi må, chåc n6 phåi eti thea etuang dåy chinh thuc, cUng bi~t <tang ky vo di~n nAo? ThÅy toi ng6i nhåm nhi mÅy lå ngo gai, H uO'ng tum tim. - Phå ngon h6n em? - Ngon h~t xåy. Be) cåi nåy lå thjt tråu hå anh? - Rån I~n, mai minh thu ti~m khåc. Kia, coi Cindy gioi chua. Cindy ng6i tr~n gM cao b~n c~nh . HuO'ng. Cben nu6c phå etil hup xong, n6 ngoan ngolin khoanh tay nhin m~ an. Con nho da de mjn mang trång treo, m~c åo quln lanh. I~n tu t~, v~y mA sao t6i thÅy mui long. VO cå nh6 me)t bua ti~c linh etlnh å nhå me)t anh bll-n nam ngoai. Vq ,ch6ng anh Xuån hQ hång ba con n()i ngoll-i qua etoån t\1 etong etu, s6ng t\1 t~p ghn nhau, thuang t6 chuc h()i hQp gia etinh gia te)c. Bila et6 mung sinh nh~t hai tu6i eua cu Cuang, con trai ethu long cua anh Xuån. Cå anh 110 chj eteu con et6ng etu cha m~ ong bA. Tu etll-i et6ng etuang, con chåu hQc hånh xulit såc, c6ng danh sång sua, cåc C\l 6ng ba h6n hå etåc y kh6ng khac Giå mlu må ti~c trong vuan D~i Quan. Cu Cuang ete bQc <ti@u duqc cung chi~u san s6c tlSi <ta, m~t mui b\1 bAm phuO'ng phi. Toi con nM ~p måt må 16nbll-o dll-n, b() t1ch sÅn s6

Ung Van 33


ngang nhi~n cua thAng oÅt ti tiSt siS. Cindy tråi I~i kMng thÅY nhieu net tl!' tin. Con nho båm theo HuO'ng nhu cåi dul>i; g~p ngu&i I~ n6 b~n I~n fl.!t re rÅt IAu, ~n gi& vAn chua chiu cho tl>i Am. SiS ph~n cl>i cut h«m hiu thua hud-ng cua må n6 hlnh nhu da sam d6ng ml)t con dÅu I~n cåi hlnh dång be bong tf)'i nghi~p. Tl>i nghe ao uac phåi chi Cindy giiSng HuO'ng th~m chut nifa, phåi chi ml>i duåi n6 dung tre ra nhu da cha nl)i cliu thu h~ng nhth mien Dl>ng. Ra khoi ti~m X, chung tl>i di thong thå xutSng phiS TAu. Tu xa, trl>ng thÅy nhifng s~p tråi cAy bay choån cå via he, HuO'ng håo huc: - H/Sng bi!t mua nliy hQ c6 bån tråi ctSc khl>ng hå anh? Tl>i giå bl) nga ng'n: - ctSc la tråi gl v~y em, sao anh h/Sng nha? - TMi di l>ng, con bay d4t mÅt gtSc nifa! Tråi ctSc mlnh An stSng våi mutSi åt, mÅm ruiSc, ngu&i Tau thich 4em gilim vl> nuac cam thåo, khia ra thånh mi!ng xung quanh, tr~n dliu c6 cåi nÅp d6. Nang b~t cu&i: - Ne, tråi ctSc An xong con cåi hl)t coi gitSng hich tråi chl>m chl>m! Tl>i cling cu&i: - Bi!t r~i. hoi SO' SO' må n6i thi!u 4ieu chåy nuac mi!ng. Va, må em lå cåi gitSng bå dlim gl ky CI,lC v4y? H/Sng them Mm nho, di ua... - Dlim dom! KMng bi!t tu h~i nåo, Cindy di giifa HuO'ng vå tOi, hai tay nÅm tay hai ngu&i. M~i Ilin I~n xutSng ve du&ng, n6 niu ch4t, chting t6i cung keo I~n. Vua 4u qua, chAn ch~m dÅt, con nho cu&i ng4t ngh~o, thfch chf.

å

• • Con du&ng St. Laurent c6 nhieu nhå phtS ba tung. LAi nguqc x,ul>i 4ien dåo ml)t h~i, rtSt cul)c tOi cOng mo tai 4uqc khåch s~n B. Tha thi!t Um nhau khl>ng phåi vi d4c bi~t åi ml) hlnh thuc hay c6 chut ky niem nåo vuO'ng vÅn, chlng quavua bl,lng ve giå cå Ii~t k~ trong tåi li~u

lAng Van 34

huang dAn du Ijch. XutSng xe, gom g6p hånh ly, phån chia gånh n4ng. Cindy 4uqc giao xåch bich ta . Chi!c bich v~ hlnh xanh do, c6 tay cAm, dom tua tl1a cåi va-li 4~ chO'L Dung nhln ngO' ngåc xung quanh, cl> nho trl>ng khåu khinh nhu ml)t chu vjt con.

anh nhe -

HuO'ng å, Cindy coi bQ chju r~i d6. ChÅc t6i hay h/Sng kh6c

nifa dAu! H/Sng bi!t. Va må quen, gAn h~t sifa r~i anh O'i. Chtit nifa anh chju kh6... Tl>i g4t dAu mau mAn, båt gtp mlnh dang cu&i vu VO' h~nh phuc.


Taan min, minh, minh thaa thuc bdng khuang Nhu d1i djnh, he nay minh va nghe lilng w;mg coi suung. Vinh se sang do td g~p l{li "nhiing Minh hdtddu Idn thdn ro). Mang thai gian troi mau, chOng tui thång con ve sdu" ngay xua. Minh non naa quå, cu trong mau Un he. CQu . bay td chung minh g~p l(li, "on c6 tri tan "... Cho minh gui 1m thiim Vinh nha ta thlnh thaang l{li da hui, Nga. Con ve sdu Vinh nhdn 1m chuc baa hQp m~tlam gi, hily td cha b(Jy hai b{ln nhiiu h{lnh phUc. ve ndm yen phui xåc tren nhiing canh cay que nha... Minh phan d6i ThOn åi, Vjnh, cha rdng day khOng phai la Nghi budi Il qu~t xåc mo la cUQc tåi ngQ nhiing nguai yeu thu trang thi van Toån 4Qe xong lå thu Nghi gui, dua sang eho vq. Ngadangdanåo len daan B(Jy Ve Sdu Ung M(ln, ding la dip tdnhiing nguai b{ln ca on l(li eho dua con såp chåo d&i, ngung chuyfn quå khu. Tuy phiin hO, tay, dim lå thu vi~t tren giÅy h,la nhung minh bilt Vjnh cang nong ,xanh. Nång vua dQe nhung dong IOng gh~ Idm. Toan hilu tinh minh chu ml[C 4en, månh vå uy~n chuy~n va tfnh Vjnh ma, xung khdc nhau cua ngu&i b~n chang chua g~p vua nhu dem va ngay, v~y ma ong trai suy tu lan man. Khoång th&i gian tru treu, xui tl,li nay s6ng giin nhau glin dåy, nång nh~n thAy tårn tlnh Toån thay d<'Si chut It. Chång kMng mili. con han nhien vui tlnh nhu tru&c. Bay gia IQ thlzng tu, thai till d­ Nhieu dem trång dliy, thue giAc vjnh ClfU Kim Sun måt diu nhu giua khuya, Nga sung s6t nhin thång ch{lp Sai gon. Sång sum va ehang ngåy ngu&i ngua nhin trlin chiiu t6i, tren dUOng tdn cht5 lam nhå. Anh måt cMng v6 han, tro' va trq vi nho, phai xuyen ngang cdu cung l~nh leo nhu hai hon bi thuy trea Kim Mon, suung mit d~c sft. tinh bAt d<}ng trong cån phong loe Hom nao tinh ca co chuyln tau nhoe trång soi. Nga r\lt re dang tay bang ngang, keo coi suung, tam choång qua ngl[C Toån. Vu6ng han minh ng(Jy ngQt ca ngay hOm ngl[e ehång ph~p phang khi~n nång dy. Toan dung cho minh la ngum uy mi quå dång. Mt5i ngum trong an tårn hO'n. Sång d~y, hoi thl Toån chUng ta, ai l{li chång co mQt tråi ehi lung 10' eu&i, lång sang ehuy~n tim xuc cam. Co ngum rung dQng khåe. Nga b6i r6i tlm dQc såeh vi~t khi nhin mua rui. Ngum khåc mim ve tårn ly dån 6ng m&i 1& m& doån IOng truuc mQttia ndng quåi. Rieng hi~u tårn tr~ng ehang. C6 tM d6 chi

Cai Ch~t cua

Bdy Ve Lang- M fin

Ngo Nguyen Diing

lå tr~ng thåi bÅt an khi vq nhå mang thai llindliu. Cilng c6 th~ d6 lå dÅu hi~u xåo tr<}n tårn ly eua nam gi&i O- lua tulSi tren du&i b6n muO'i, må ngu&i Tåy phuO'ng gQi lå midlife crisis. TÅt eå nhung r6i lo~n nåy ehi e6 tinh eåeh giai do~n, tl[ nhien t&i, tI.!' nhien di, kh6ng e6 gl dång ng~i. Nga yen tårn phlln nåo khi hi~u ra 4ieu nåy. Nhung h6m nay, dQc lå thuclia m<}t ngu&i ten N ghi vi~t gui eho ehang, Nga ehqt åi ng~i vu VO'. Tru&e d6 nhieu thång, Toån då bån b~e v&i nång ve nhung dl[ tinh eho he nåm nay. Hai vq ehang se kh6ng 4i ehO'i xa, må se mai b~n eG eua Toån sang dåy hQp m~t nMn djp hai muO'i nåm ky ni~m thi vån doån Bdy vi sdu lång m{ln. Nga 4å b~t cu&i khi nghe eåi ten ngQ nghinh Åy. Toån giåi thieh, måt mO' mång: "BQn anh 4å suy nghi ghe låm tru&e khi ehQn ten cho thi vån doån. Em bi~t ehuy~n ng\l ngOn ve va kiln ~ua La Fontaine ehu? Ai eGng cM tråeh vå thuO'ng h~i cho l6i s6ng cua lG ve sllu, ehi bi~t rong ehO'i ca håt su6t mua he. BQn anh l~i kbOng nghi tli~. TulSi thanh xuån eua d&i ngu&i ngån ngu i quå, sao ta l~i khOng eqt 4ua khieu vil trong mua nAng hoa nien?" Nga kbOng dåp. NgAm nghi våi giåy, Toån n6i ti~p: "Th~t ra mQi ehuy~n cilng kbOng ~n niH el[C doan nhu v~y. Nhung n~u 4uqe phep ll.!'a chQn, khOng ai trong bQn anh chju låm ki~n eå". Rai chång eu&i nh~: "Må d6 lå ehuy~n mO' mQng, con thl[e t~ thl em bi~t 46... " Toån tUng 10' ngung ngang. Toån vå Nga k~t bOn då ba nåm, s6ng ehung vm nhau tru&e d6 hai nåm, v~y må Nga vAn e6 eåm tuo-ng chua tMu hi~u tårn dnh ehang. Be ngoåi Toån xue xoå, d~ dnh bao nhieu thi nQi tårn chång phue t~p bAy nhieu. NhlNlg c6 le vi v~y må d&i slSng vq ehang eua hai ngu&i khOng he nhåm ehån. N<}i t~i Toån bi dn, trån ng~p måu såe vå ngOn ngu nhu mQt pho såeh cAm. Uu IAu, vui dnh, Toån he mO- cho Nga xem mQt do~n. Tl[ y ehång mO-, tI.!' dQng ehång d6ng, kh6ng 'bao gi&

Ung Van 35


båo truåc. DA c6 lln Nga tårn SI.!" cung Toån: "Anh kh6ng phåi lå m~t con ve, må lå nång mua båt chqt nhu ti~t thång tu". Nga gåp lå thu Nghi vi~t, trå I~i Toån, cÅt ti~ng Mng quO': - Em kh6ng th~ nåo hi~u n/Si bly ve lAng m~n cåc' anh! Toån cu&i xoa: - Em ctlng cMng cln hi~u låm gi, chi chÅp nh~n bQn anh lå <tuqc r~i.

-

Phii hi~u måi chåp nh~n

<tuqc chu!

- C6 nhieu khi ngu&i ta chi cln mlnh th6ng cim lå <tu, em a. N6i xong, chang ngi ngu&i, åp tai I~n bVng N ga. Cån thai sang thång thu tu, bVng Nga chi måi mum mup. Nång åu y~m vu6t t6c ch~ng, hoi: - Anh c6 nghe gl kh6ng? Toån tuång tuqng: - Nghe chu. Ti~ng ,Mi s6ng rQn rång trong bVng em. Ti~ng nhung . nhi~m sÅc th~ trao <tgi tlnh tI.!". Ti~ng cua tien ki~p vu-a tåi sinh. N ga g3 nh~ I~n trån ch~ng: - Con ve nåy nhieu tuång tuqng quå chu-ng. Toån nhåm mÅt, h~i tuång I~i ky niem ÅU thO': - Luc truåc å qu~ nhå, m~i <t~ he sang, khi hai cåy phuqng vi trong sån truang <tO'm Mng <to 6i, trua tu truang ve nhå, bIng ngang c6ng vi~n Tao Dån, IlJi nghe ti~ng ve k~u ren vang. Kh6ng hi~u bAng cåch nåo, m~i nlm c1ung h~n ky, bly ve slu I~i xUÅt hien. Cilng kh6ng thÅy chung bao gia, chi nghe tu- khåp nO'i, råm ran c1eu c1~n chu~i Am thanh dai dAng bÅt tin. D6i luc trlim xu6ng nhu phån bua nhung phien muQn. R~i chQ't s6ng c1~ng, ti~ng k~u vut cao, nem våo nÅng nhtlng hoan I~c, nghe ~n c1i~c tai. q,u be ngay xua <tA t4m h~n mlnh bAng chÅt lieu åm thanh bgng trlim ÅY, <tAu nga rAng hO'n hai muO'i nlm sau, t~i m~t nO'i cåch qu~ huO'ng vQ.n d~m, chQ't c6 luc c1~ m~ nhå ve ky niem v\ln vtt Åy. Nhtlng ng6n tay Nga ngu-ng I~i trong t6c Toån. Nang g~p nguai,

lAng Van 36

cui <tlu åp må I~n måi t6c Toån thoång nh~ mui m~ h6i. Dan tay nhu vu-a mQc b~ ph~n thlnh giåc, båt <tuQ'c mi~n man trong ru-ng t6c ti~ng ve sliu I~ th~ vang vQng. Nga kh6ng ng~c nhi~n vl tinh tinh nAng mua thay <tgi cua Toan. nu ch~ng, nång chåp nh~n tåt ci. Suy nghi cua Nga <tan giån, minh b~ch nhu m~t . <tuang thAng. Kh6ng c6 nhtlng ng3 ngåch quanh co. Nång phån ranh r3 ret gitla y~u va ghet. Måu såc cUQc <t&i nång hotc c1en h04c trång, kh6ng bao gia lIn IQn måu xåm. y~u Toan, Nga m~n cå nhtlng ngu&i b~n cua ch~ng. Nghi va Vjnh å b~n My, ThÅng <tjnh cu å Phåp, Cu&ng å Canada. T,rong nlm ngu&i, chi c6 Toan va ThAng <tA I~p gia c11nh. H6m <tåm cuåi ThAng, Toån vå Nga c6 tham dl.!". HAn, VQ' Thång, såc såo lanh IQ'i nhu con rån trong thånh kinh. Tlnh y Nga vå Hån c6 nhieu, <tii!m dj biet. Kh6ng bi~t c6 phåi vl v~y må Nga cåm thÅY d! dång k~t thån våi Hån. Sau l! cuåi, nhung khi r~i rånh hay chn tårn sl.!", Nga vå Hån I~i bi~n thu cho nhau. Råt nhieu luc, Nga nhu thlm Hån <tA n6i h~t <tieu mlnh nghi.

• • •

Theo dl.!" tfnh, nhtlng ngu&i b~n cua Toån s! å chO'i nhå VQ' ch~ng nang mQt tuln l!. Nha c6 ba phong ngu va m~t phong khåch rQng. MQt phong ngu dånh cho ThAng vå Hån. MQt cho ba ngu&i c1ån 6ng c1Qc thån. Thinh thoång Nga I~i åi ng~i bAng quO' khi nghi ~n båo thai trong bl.lng. li t~ cung Toån thl chång cu&i n6i, båc si båo khoång c1l1u thu måi sinh, My gi& thai ti~t måi sang xuån. Nghe chång nhÅc nhå, m~i khi må cua sau cho gi6 måi trån vao cln b~p, Nga kh6ng khoi tlln nglln ngAm månh vuan con mQt c1~i låu. Co vu-a cAt tuln truåc nM cQng non Il.Ic mån. CAy anh c1åo cao chi hai thuåc ma c1A c1O'm hoa c1ly cånh. D~n Vtran hang x6m, I~ tåa c1A chi chit hoa trång, tr6ng mem mlJi nhu nhtlng n\l Mng våi. Lu6ng <tÅt tr~ng rau c1A <tuQ'c T oån gily co, b6n phån. Cåc lo~i

rau cåi n4y mlm trong b~n ki~ng tU­ ba tulin truåc s! c1uQ'c vq ch~ng nång gieo xu6ng nay mai. Giån kh/S qua xi~u v~o vl cO'n d6ng giao mua thång truåc cilng <tuqc sua sang I~i. Cåy m~n tim b~n råo g~ qUÅn quit dåy lea tru&ng xuån c1Ang c1A bÅt c1liu rim lå. Nhtlng chi~c lå, sau våi h6m nång lån, c1A c1/Si måu h,IC slm, rqn net y~u c1&i say c1Åm nhu thi~u ntl chåm mQng tlnh y~u. Nguåc måt nhin I~n hång cåy cao mQc ven con I~ch nhAn tQ.o, phåi ~ Y lÅm Nga måi nh~n ra ba cåi g chim tren tån cao ch6t v6t må måy tulin truåc <t6 nång con thÅy chung d~ dång. Nhtlng con chim be xlu, mua c16ng tån m~n ve phuO'ng nam, <ti mon men trå I~i. Nhtlng chieu nång c1~p, cung Toån c1i dQ.o trong khu6n vien nghia trang, Nga thåy chung tung cånh lea nheo tren kh6ng. Nhllng vet <ten x~t XO.!1-t nh6n nhåo tu- g6c trai nåy sang g6c trai kia, tu- r4ng cAy nåy ~n rtng cåy khåc, nhu chO'i tro c1ugi båt. Nhung luc ÅY vq ch~ng nang du-ng chån l.!1-i, ng4ng nhin. Nga vui vi mua l.!1-nh c1i thit SI.!" tån. Ri~ng Toån, chång cåm thÅy ray rut vi nhtlng ti~ng k~u nghe nhu v6 vQng va hlnh ånh quå khu sin c1ugi m~ måi. Nhllng cånh thai gian c1gi mua Åy ~n rOi c1i, ngåy n6i ngåy, nåm ti~p nlm, tuång <tA nham chån v6 vj, chqt trong khoång khÅc nglu nhi~n, Nga cåm nMn niem mÅt måt c6 th4t trong tAm h~n. Nhu nhtlng v\ln th6c cua loåi nguai c1ånh rO'i <tuqc c1ån ki~n cln cu nhln n~i tha ve tg tru c11{y. Ngåy cång vun cao. Nga thång th6t c1ua tay ch4n ngl.!"C, ngln nhjp tim c14p vQi khi tuång tuqng c16 chlnh lå nhtlng v\ln th6c cua bly ve ph6ng c1Ang. M~i h~t th6c lå m~t mÅt måt: qu~ huO'ng, gia c11nh, tulSi thanh xuån, be b~n ... Vå trong b6ng måt hi~n nhå mQt trua <tlu xuån, Nga xuc c1Qng thln th& khi nghi ~n chOng cung nhllng ngu&i b~n chOng chua he trl.!"c dien. Nång uem thAng nguai, quång tay ch6ng khåp xuO'ng moi sau lung. C6 hai con chim 16ng nåu h,lc


ehuySn du rit tren eånh m~n c:1o. Ti~ng keu trong veo nhU' mul)ng thi~e go våo ly pha le. Nga c:1~y etla vao nhå. ngai xu6ng bån vi~t gtli Hån lå thU':

Hfm m!n, Du mlnh mO-i trå lO-i Ihu Han tuiin truo-c, nhung b6ng nhien cåm nay, vilt them mdy hang thdy €lY Nguo-i co v~ San Francisco Bay

nay glli Han. Qua ciiu Golden Gate khoi sua-ng diiy

Mdy luc ·sau nay, anh Toan co Milt nhin Ihdp thoång buo'it trang triing

nhl1ng cll chllfl khi!n mlnh lo It1ng Nhu6m bflC mau yeu gil1a thang ngay

nhi~u. Tlf dung, khOng hilu vi/y do gl, anh dy chq-t buo'it riiu nhu mua Nguo-i nghe song v&' Halfmoon Bay

mua dai. Thoi thuo-ng da it noi, chl Xa cåch bao nam ga-i cdm hoai

khi gijp bfln hq-p tinh anh dy mO-i Dem Ihiim ma- xanh viing nguyrt bflch

btfn cq-t pha tro. Vl,iy ma gio- day Ddl tro-i e dp nila vong lay?

anh dy dam chån, khOng mu6n gijp San Francisco Bay, Halfmoon Bay

ai. thi~u di lam v~, chl O- nha. Cu6i Mua sang Ihu so-m l{lnh bO- vai .

tuiin chång thich di dau, låi xe dua Mdt ddu chOn quen, mu Idi h{m

mlnh ra chq- mua thuc an riJi v~ nha I1nh lang phai lan theo co-n heo may!

Idn qudn vm mdy cu6n såch hay lui hUi ciit co ngoai vuo-n. Trua chu nguy1n hdi ha nh~t, sau khi dilm tam, la tm gio­ bien thu cho mdy nguDi bfln Irong thi van doan HBiiy ve siiu lang mfln" ngay xua. Doi khi mlnh con bdt gijp anh dy cilm cui ben quyln vo- friing, vi!t riJi dl,ip xoa. Say me tO-i d9 minh v8n nghe nguDi ta noi, ke /ilm Cling khOng bilt cua ai. Minh chep mlnh tNn giin ben mO-i gi~t mlnh Iha- van hoijc yeu chu(jng van Ifli vai cau cho Han dQc nhe: ngllng len. chuo-ng, dau co mdy ai hflnh phUc. nhl1ng mi!ng th8m ben nhl1ng Han a-i, phåi Id lam sao cho Han Va minh Ilf hoi, s6ng vm minh My canh silc dljm. M(jt trDi huo-ng giin muo-ng tuq-ng ra ånh milt cua lau nay, khOng bilt anh Toan co O- kl m(jt ben. Ngay i1å Mt dem con cho'itg mlnh luc dy. KhOng phdi cua duq-c hflnh phuc? M(jl cau hoi cli chua tNn. Nhl1ng bOn tay con cho­ ni(jt nguDi binh thuo-ng ma d~t {JO­ ky, xua nhu kho-i thl trai ddt, vl,iy dq-i nhl1ng dilu chi... Nhl1ng tay ro-n rq-n nhu anh miit nguo-i mdl Iri ma My giO-, cu6i tM ky hai mua-i, . / nhO-. Va nl,l cuDi cua anh dy mO-i Ifl da-i Mu VaD ruo-m dO. Em nhin len lung lam sao! Nguq-ng ngljp nhu tre v8n khi!n bao nhieu nguo-i /dl lay bill rt1ng chl con toi O- do ... " KhOng con bi nguo-i IOn bdt qud tang dang ray rul. Minh lo It1ng Ihl,il Slf, Han phdi dl hilu, phdi khOng Han? Con mdy cau nay nila: Då vi thu lam di~u sai qudy. Minh diu dang fl. KhOng ai mu6n co m9t nguo-i len ti!ng hOi, anh lam gi ddy, thi anh nhl1ng bOn tay nin lijng. Thao thuc cho'itg vm mdnh tam ly khOng lanh dy V9i vang xe tOflC trang gidy, vo lijn. Minh sq- se co ngay anh dy nut suo-ng trea mu6n noi m(jt lO-i. RO'i vtf. Hay nhu cach so sanh van Iron nem VaD gid rac cflnh bOn. RiJi ",mg xu6ng v8n im canh trilc dno anh dy xo ghi dung dljy, Ido dåo Trai qua mua niu nglfc la phan chuo-ng bOng bdy cua anh dy dflo nhu nguDi say song, dåp, gi<;mg mrl van ... " Va , "... B{Jy qUfl den bilc sau nay, minh lo khi he tm, b{Jy ve . mDi, khOng co gi cå, chr la mdy d;~u canh. Ngljm m(jt con milt mu, hoang dang se chuiJi khoi vD, mi?t VO- vdn. Ng~m m(jl con milt sang. Lao vut mai ca hOt, khOng bilt rt1ng da dllfli HMdy di~u VO- vdn" dy /il gi, Han tren than cay binh yen mO- hinh hili . xu6ng nln duo-ng. Da den keu mdy tilng, Mua thu vtf loang ... loang... " bi!t khOng? Sång hOm sau, anh dy mong månh khO khan. Minh khOng di lam, mlnh tim nhiJt 10- gidy nhOu DQc xong nhl1ng dong tha- lang th(ch s6ng vm m9t xac v~ khO, Han nat ra dQc. Chr la nhl1ng bOi tha-, m{ln nhu buc tranh dn tuq-ng do, hilu chu? Han fl! Co vl,iy lhOi ma anh dy cling hai milt minh tlf dung cay xe. Minh Nga bu6ng butt t§n ng§n gåp t& gidu gi!m, khi!n minh to mo dQc ky dau ngO-, anh Toan coi chai da lijng thU' I~i. eho våo phong bi. BAy gi&. nhl1ng cau tha- rDi, co le tu nhi~u le vl,iy ma co m(jt tam ho'it rung cdm . eO'n mU'a xue eåm nh~ Iång. nång m~m m{li qua. HiJi nao tO-i giO-, bai tflP nh{lp ma anh dy con nhO-. . måi ·dm thÅy tårn han triu n~ng.

tan phai

H .. •

H ...

LAng Van 37


Nhip tim c:t4p tho o. Linh h~n nhu vom cåy trea trål chln, cong oAn vai. Trong thoång giAy th«m thgu vm nl\i lo bång quo, Nga nh~ nhAng c:t4t tay len b\mg the o phån x~. Hoi gm diu khi~n nAng an tAm tnt I~i. Nga nhoen cuoi, th6t kh!: "Con ve nho cua m~ oi!".

• •

Nghi c6 c:tOi mAt sång gigu duåi låp klnh c4n gQng tron. T6c cAt ngÅn. N\! cuoi c:t~p. KhuOn m4t Vinh trim 14ng hon. MAt m~t ml, mOi caD tUng, mOi mong, cAm vuOng khi~n anh c6 dång dÅp m~t ki~m si Nh4t Bån. Cuong vin chua hOi xoå c:tuQ'c net khAc kh~ tren guong m4t xuong, h4u quå cua nhi~u nAm hQC tap cåi t~o truåc ngåy vuQ't bien. Du v4Y khae cuoi anh vin con tuoi tre. Un c:tiu c:t6i di~n våi nhitng nguoi b,n ToAn ~n tu phuong xa, Nga khOng khoi lu6ng cu6ng. Chua g4p, tuång hQ lA nMng mlu nguoi 14p di våi IOi s6ng hi~n sinh ph6ng tung ghe gåm; g4p r~i måi vå l!, hQ cOng lA nhitng con nguoi blnh thuong. Cåu chuy~n trao c:t~i ben bAn An c:tem c:tiu tien tåi ngQ cOng chi qdn quanh trong vgn c:te muu sinh. Nghi lA cOng chlfc trong thu vi~n thAnh ph6, trong phong luu trit tåi li~u c6 lien quan tåi Vi~t Nam. Vinh hAnh nghe tI.!' do, 11nh vi~c xin quång cåo cho cåc to båo Viet ngu trong vung. Cuong va ThAng c6 chung nghe thåo chuong c:ti~n toån, thAnh ra hai nguoi trO chuy~n rgt tuong c:tÅc. Hi~n di~n trong nAm nguoi c:tån Ong, Nga vå HAn c6 ve Ill-c IlSng. Sau bita com, dQn d~p bån An xong, Nga pha trå sen Vi~t Nam cha nhitng ngum b,n ch~ng nhAm nhi våi k~o me xung. Con nång va HAn vao b~p rua chen. HAn rua, Nga lau khO. Thinh thoång HAn li~c nhln b\!ng biu clng ph~ng cua Nga, chÅc luåi: -r- ThÅy Nga mang biu mA mlnh ham. Nga ngung tay lau, ng,c nhien hoi: - Va, chuy~n thai ngMn lA cua

IAng Van 38

Ong troi dAnh cho c:tAn bA t\!i mlnh, c:tåu ai cf(pt HAn mang b4u? HAn cuoi nh~: - Vh må Ong troi c:t6i xu bgt cOng våi mlnh c:tf(y, Nga A. Nga nhiu mAythÅc mÅc. Hån ti~p loi, mAt nhln vAo b~n nuåc n~i bQt trAng x6a: - Mlnh vA anh ThAng c:tinh c6 con tu låu r~i, nhung cho hoAi mA mlnh vin khOng th\! thai. Di båc si thl måi hay lå Il\i til-i mlnh. Båc si c:tieu tri mlnh bAng klch thlch t6 nit mA chua c6 k~t quå. Nga thim nhu, hen gl tMy ngl.!'C va mOng HAn dy nå c:t4y tron, rdi nho nh~ hoi: - HAn c6 thu dung thu6c bÅc chua? - Chua, anh ThÅng khOng cho mlnh u6ng thu6c bÅc. Anh gy lA

nguoi tin tuång trAm phb trAm vAo tåy y. Nga cuoi cuoi nhln HAn: - DOi khi vgn c:te th\! thai con tuy thu~c vAo tAm ly vA c:tia ly nita c:t6. HAn tron xoe mAt: - Vgn c:te tAm ly, mlnh con hi~u c:tuQ'c. Con c:tia ly, mlnh khOng hi~u. - C6 lån mlnh c:tQc trong m~t to båo ph\! nit vi~t ve chuy~n hi~m mu~n. VAi vi y si cho rAng c:tOi k~i VQ' ch~ng chung chAn g6i t~i mQt noi khOng phåi lA cAn phong ngu quen thu~c, c6 th! s! th\! thai. HAn c:to m4t, xoay nhln Nga, cuoi th~n: - Nga lAm mlnh mAc cå. Nga g.t gu, net m4t nghiem trang: - Mlnh n6i that må. Hån c:tua cho Nga cåi cMn sau


eling, thåo nut bOn mr&e, rut khan giåy ehlii tay, keo gh~ ng6i xu6ng bån. Tay Hån (f~t tren (fui, hai ng6n phåi la (f~nh xoay tron ehi~c nhh eu&i nO'i ng6n tay åp ut eua hån tay kia. UiQng Hån xa vai: - HBm (fuQ'e thu Nga, minh (fQe (fi (fQc I~i glin nhu thuqc låu. Chuyen nghe kh6 tin,nhung nhfrng (fieu N ga vi~t trong thu (fung lå måy ehuy~n må minh (fa suy tu mO-i våi Mm truo-e ... Nguai ta gQi nhfrng tru ang hQ'p nhu tM lå eåi gi nhi? Giao.. eåm gi nhi? - Thlin giao eåeh eåm. - U, thlin giao eåeh eåm. Må theo nhu minh bi~t, (fieu nåy ehi xåy ra eho nhfrng nguai song sinh. Con minh vo-i Nga (fau e6 lien h~ gia tqc hay tam ly (f~e bi~t nåo, ngoåi ehuy~n hai 6ng eh6ng eua tvi minh lå thånh vien thi van (foån Bliy ve sliu liing m{ln O- que nhå luc tru&e. V~y må minh nMn nha (fQe nhung dong Nga vi~t, xuc (f()ng nhu th~ (fang l~t tung trang nh~t ky tam dnh eua ehinh minh. Nga khep tu b~p, buo-e I~i (f~t tay len vai nguai (fån bå tre. Nåm ng6n trång xanh duili tren lO-p åo IVa (fen. Nång hoi mQt eau kh6ng ån nh~p våo (fåu: - Han e6 thåy minh 6m nhieu låm kh6ng? Han ng!tng m~t nhin Nga til' (fliu ~n cMn: - 6m, nhung kMng nhieu låm. - Minh måt ngu Hån å. Ly do t~i sao, minh (fa vi~t trong lå thu gui Hån. Chi la nili båt an vB cO-. K~ cho båe si sån khoa nghe thi bå ta båo, e6 thai llin (fliu lå nhu v~y, vå khuyen minh kMng nen u6ng thu6e ngu, e6 h\li eho thai nhi. R6i Nga vil nh~ vai Hån, ti~p lai: - ThBi, tvi minh ra ngoåi phong khåch u6ng trå an k~o, keo eåe anh åy cha. Nhung buo-e ra phong khåeh, thåy vång tanh. Cånh etla dAn ra måi hien mO- hoåe, thlim thl vQng vao ti~ng euai n6i. Nga nåm tay Hån dåt ra. Nhung buo-e cMn khl!'ng I~i ngl),p ngung ben ngu(jng etla khi, ti~ng ehuy~n tro båt ehQ't

nin I~ng. Toån xoay m~t nhin Nga. Ng6n tay (fua len mBi y båo im I~ng. Nhfrng nguai (fån Bng con l\li duang nhu khBng hay Sl!' e6 m~t eua hai nguai (fån bå rvt re ben ng~eh eua. Nhfrng tia måt (fIS d6n ve ehil N ghi ng6i. Anh thong thå thåo kinh (f~t xu6ng bån. GuO'ng m~t ngltng eao. Anh nhin mO' mång, thåt thlin. Nhfrng rig6n tay Nga båu eh~t elS tay Han. Chån mQe r~, båt (f()ng. Gifra (fem he trong xanh nhu ehen ngQc, Nghi eåt giQng ngåm nao nuQt.HO'i ngan nue nO-, r6t (fliy chen thi ca. ' - Dem hal vi m91lr~n gio. Thdi ngu-Q'c dilu nhling doa cuc lim. Ngay mffu dan nal nglfc. Nhling bup sen Iren dång co Ihan ... Thting sau doi bu song dem. Tay khum nln Ihdp. Gio giiy go khOng nhO. KhOng Iht Ira- vi. Nhling m9ng doi ra di Ihui xanh Ire ... Vå hai nguai (fån hå ng~e nhien xi~t bao khi Nghi vua dut (fo~n thi Vinh (fa ti~p hai ngåm: - ... Co nhling khuya ndm dd glJc hai gio. Thting sau ndm lilc nhling Ihanh xudn luffn lilt. Dung cilm dliu hue. Thlm da mua xuan. å m91 nO'i khtic. Co phili cU9C dui khOng Iht ddi khtic? Trong khuya tim dl/C l{li nhling bOi thO'. Dii ngoai IhUi gian nang khoi hoen mu... R6i ~n IUQ't Cuang: - ... Khi gOl quay di mau son n!j. Se nh{ll vi m91 goc biln nao. Nhling ph6 ull den thu cui m{il. Om bao chilu id nilng xanh xao? Rzmg la chum vang mu-a dii r!jng. Tu-Ung cdm mai n{ing don em vao. Dorig chli nghieng nghieng nln gidy mlfc. Dem dai han m9ng dl khal khao. R6i Thång: - ... Thting sau mdnh Irang. v8n ml/c len. Bong Iho ngay non d{li... Vffn m()1 mdnh trang Ihu na- cuc. Nhling con du-Ung da cd den mu-a. Tilng sao lilng hå cthn. Trthn Irlim Ihdi qua... Canh chim d~p canh rul VaD mong mu()i. Nhjp choi va tMm bi?1 ly. Xin ngu-o-i dzmg ngo VaD mill. Dem khOng con hå khOng xanh. Trong cu6ng gffy la r<5ng Iinh 'hån. Mon su cd su-ang bam. Chu

nång len lan VaD trui rung. Vå sau eung lå giQng ngåm (fve bu6n eua Toån: - ... Ctla mQng qua nghin dem bOng t6i. Trang tung khuya khoet khoe moi rui. Ctla sao dii quy sa trlim miii. To; ndm tren ' mut biln rieng toi... Gio thdi dem kM khOng su-ang om VaD nglfc stip. Til 'bao giu lay !dt bOng hinh khuya. Hu-ang mua dn tich ben bia thui gian - khong bao giD- nlia. Trong khi Nghi båt (fliu ngåm, Toån (fa kM keo gh~ ra dåu mai Nga va Hån (f~n ng<5i. Hai nguai (fån hå riu riu buo-e l\li bån. Nga khBng dåm nhin låu våo m~t Nghi lue (f6, thåp thoång mQt ve gi ky I~. MQt chut me (fån:t, mqt ehut nga ngh~eh, mQt ehut mO' say, m(H ehut hoan I~e, mQt ehut thåt vQng ... Tåt eå bi~u IQ tam lyeung hien ra, thltm nh~p vao nhau, t~o nen nhfrng bq m~t khåe thuang. Nga lien tuo-ng tO-i khuBn m~t eh6ng trong can khoåi ngåt, rung minh. Hay ehi vi can gi6 nh~ vua luo-t qua? Toån (fÅm (fu6i r6t giQng ngån våo (fem he måt ruQ'i, k~t thuc mån ngåm thO'. M()t thoång im I~ng. DuO-i chån cåy (fen dliu, nhfrng con thieu than eh~t bong nAm phO'i xåc. Nga xB gh~ (fung d~y, dim blnh cMm trå våo tåch eh,o mQi nguai. Nghi cåt ti~ng khen: - Chi mua trå O- (fau ngon quå. TBi khBng phåi lå dån sånh u6ng trå, vAn bi~t lå lo~i trå qu~. Nga euai diu dång: - 'Trå m\ln eua nguai quen til' Vi~t Nam mO-i qua (fåy (foån tv t~ng (fåy anh ~. HQ båo (f6 lå lo~i trå thuQ'ng h~ng, toån bAng (fQt btip, uo-p vo-i nhVY sen vua (fQ nO-, Mu vi ngQt (fAm ehu khBng chåt. Vinh xen våo: ' - Cåe cv O- que ta ngåy xua, pha trå cliu ky låm, kh6ng nhu minh bay gia. C6 nguai thuc dl),y til' sam ra h6 sen trut suO'ng (fem "Qng tren lå ~ nåu nuo-e pha trå. Må nu&e chi s6i måt cua, åm phåi bAng (fåt vå tuyet (f6i kh6ng rtla åm bAng ehåt li~u gi khåe ngoåi nuo-e la. TBi'e6 nguai b\ln, mQt Mm (f6n m~ til' ilmg Van 39


mråc khåc sang thåm. Bå c\llå dAn nhu nhlfng vet IAn tinh. Ti~ng trå tåu, eti etau cung ke ke såt chuy~n tro eua nhlfngnguai etån 6ng chi con lå nhlfng am vQng rna nåch b~ Åm trå men rllln. Nguai b~n t6i nåo hi~u gi ve ngh~ thu~t u6ng hå, nhu bi chAn ngang bai låp kfnh trå, thÅy long Åm et6ng cao eten etui trong suOt hay lung 10' chim duåi b'n thiu, etem chui s~ch, con rua long nuåc lAng phu sa. Khi Nga bAng thu6c hoå hQc, tuang s! låm etinh thlin nhin I~i chung trå con thi vua long m~. Nga etAu bi bå C\l kMng thÅY vling trång etAu nlfa. M~t luång kh6i mong eo lå, ~u tråch m6c quå chung. M~t vi d\l nhu hai tha I\ln, uOn eo bOc I~n. nho tMi, etu cho ta tMy, etieu må Nga tuang lån kh6i etA che mgt ngu ai TAy phuO'ng vAn gQi lå "Str månh trång thlin tien, v~i vång chu xung et~t gilla hai th~ hf'. Vinh thång nguai, duai chan, mi~ng th~i. Nhung chi thÅy måu trå nau sAm. Nga nuOi ti~e vu va, nga ngå lung ra gh~, n6i nhu ttr tråch: trång etA thea lån hai mong bay - Chuy~n xung et~t gilla hai th~ h~ con c6 th~ hi~u etuqc, etAng nåy mÅt. - Chung minh ra sAn ngAm c6 nhllng ke cu bi quå khu åm ånh trång nM! mAi. N~n gQi et6 lå gi? Xung et~t cua thai gian? Lai ete nghi cua ai d6 keo Nga ve Toån nho nh~ g6p y: våi thtrC t~i et~m he. Toån mem m~i - Truang hqp et6 kh6ng hi~m nAm tay N ga keo etung db. Tia mÅt etAu Vinh 11-. DA mÅY ai bAng long ehång rtrc I~n trong vung ånh sAng våi hi~n t~i? Di vAng bao gia cilng huy~n ho~c. Nga than m~t, niu et~p, må chung ta chi nh4n ra cåi Toån dung I~i ben giån kh~ qua, et~p gy khi etånh mgt. Nhlfng gi 'ttra våo m~t thanh ga dåy. Toån etang gilf trong tay, duang nhu chi chieu vq, kMng thea chan etåm c6 giå tri rgt khi~m t6n. D6 lå t6i et6ng etang tån måc dlllO chO'i ngoåi vuan et~m. M~t tay chång choång n6i ve gi~ tri v~t chÅt. Con giå tri tinh thlin u? kh6 må etånh giå qua lung Nga, tay kia d~t len b\lng nång. Nga ngå etliu våo vai chång, etuqc. Nga len len etua mAt nhin Hån. giQng ngQt nhu t4m m.t: Nguai etån bå ng~i khoanh tay trO' - D~m ~m måt nhu m~t tÅm I\la.

Toån xoa xoa b\lng vq, ru' ri:

cung nhu tuqng ga, hai cUn båt - D~m lå m~t tÅrn I\la.

treo, m~t cui gAm. Nga ttr hoi, - Anh c6 cåm thgy con minh

kh6ng hi~u HAn etang nghi gi, c6 vua måy? ' nhu minh kMng, tAm tri quay - KMng. N6 låm em etau, phåi mong våi nhlfng niAu thuAn vi~n kh6ng? v6ng cua nhlfng nguai etån 6ng. - Dau trong hQ,nh phuc. Nång khOng etinh u6ng trå, sq mgt GiQng Toån tro. n~n rna mång: ngu, nhung ttr dung nång them håp - Em thÅy kMng, kh6 etau vå m~t ng\lm nho, ~ thuang thuc cåi h/l.nh phuc et6i luc ehi lå m~t. h4u vi ngQt etåm, våi hy vQng cåm Nga cuai khuc khich: th6ng phlin nåo nhlfng vgn ete - Anh chi hay tri~t ly vå v4n. kh6ng tuang kia. Nga nAng chung Råi nång ngAt m~t tråi kh~ qua trå bAng hai tay, nho nbe etua I~n non, etua I~n mi~ng cAn m~t nua, mi~ng. Kh6ng bi~t etÅY lå Str th~t hay m~ ånh, khi Nga nh4n thgy , nhai rau råu. Nua kia, nång etua cho Toan, n6i nhu ra I~nh: vling trång sång ch~t etuOi 16ng lånh - VCf chång phåi bi~t chia eting duåi ~åy c~n, nho nhu nut åo. xe cay våi nhau. Ån eti anh! Ng4ng nhin I~n, chi tMy måi hi~n Toån vua nhai vua nMn m~t: che. Nhung rCS rång ngoåi vuan - Em bOc etång ky C\lC quå! etem, ånh trång etang tråi måu ngQc Ngai cÅn nh~ vai chång, thi thlim: trai tr~n co, nhuOm nhlfng tråi kh~ - Nhieu khi anh con ky C\lC SÅP qua tr~n giån nua bl1-C nua xanh mÅY lb em. Cå m~t bliy ve slu cåc ngQc. Lan can ga san trAng loe sång ghi~n

I

a,

Ung Van 40

anh d~u ky C\lC. Bån tay Toån rai bl.lng vq, lim tay Nga etan våo nhau: - KMng etAu em. C6 nhlfng ngu ai cO dnh I~p di, con bQn anh... Kh6 giåi thfch quå... N6i ra, em I/l.i båo lå anh tri~t ly cun. - N6i eti! Em nghe. Toån nglin ngu: - Th.t ra, bQn anh chi lå nhlfng nguai... hum.. dung cuai nhe em ... lå nhllng ke eti tim cAi et~p tuy~t etOi cua tAm hbn. N~u c6 ai cho rång bQn anh lå nhlfng nguai thi~u h/l.nh phuc, hQ etA llim to. Chinh bQn anh måi lå nhlfng nguai h/l.nh phUc, vi con m\lc etich truåc m~t ~ ti~n tåi, . ~ eti tim. Trån tro. dån v~t, khao kMt trien mi~n, vQng ve m~t åo tuang huy hoång chinh lå etang ti~p nh4n hlllnh phuc. Nga cau måy nhln Toån. Khu6n m~t chång 4n trong b6ng tOi giån cay leo, xåm ngo~t. Nhung Nga vAn bÅt etuqc net lAng etAng m~ h04c lill lung tren guO'ng m~t chång: - Em kMng hi~u. Toån si!t ch4t tay vq, IÅc nh~: - C6 gi etAu må kMng hi~u. Nhu etua con chOi et/l.P trong b\lng em, låm em etau må em vAn, thÅY sung suång. Giåy phut gy, nhanh nhu chåp mAt, Nga la rna cåm duqc y nghi cua Toån. Nång ngå etliu våo ngtrc chång, etua tay chång et~t len b\lng, n6i kh!: - N6 IQ,i måy nlfa anh Q,!

• • •

Nhlfng ngu ai etån 6ng m~c y ph\lc mua he, våi nh~, måu sång. HQ rai nhå luc dng chua sAm gAt. TOi h6m truåc, Toån k~ cho cåc bQ,n nghe v~ cånh rung ve a cåch nhå khoång han cAy s6. Rung nhAn tQ,o, trång toån dUO't:lg \itu nAm trong c6ng vien thanh phO, la nO'i tru 'n cua bliy ve vao mua he. DA nhieu nåm qua, khi thai ti~t chu~n minh gieo dng Åm, chi!u eti lam ve, ToAn thuang gM ngang etÅY, vao ngåi trong cånh rung con, thå Mn thea ti~ng ve tÅu khuc. Rlim ri, ren ri, than van. Gilfa nhitng c~i \i~u


lu6t thu6t lå ng6i nhå måt xåy thea tuy~t sO'n. Net man rQ' eåm I~ng, <16i ki~n true <t6ng phuO'ng. Måi eong · v6i Toån, bao gi& ding <tåyhl1p, Ive giåe IQ'p <tå nui ung mau r~u. ltrc, quy~n ru gl1p ngån lån cAi nAo Lan can g~ nåu b6ng, eh~m hoa vån c1Qng hu~nh hoang eua åm thanh vå tre true <tu&ng net mem · m~i. ngl>n ngu duO'ng oai di~u va. Nhung evm måy tr~n C<')t g~ 16n CMng nM t6i ml)t <to~n trong giua nM I~i mang anh huo.ng <ti~u cu6n hai ky cua <tuc D~t lai L~t ma khåe Tåy T~ng. Toån ~n ngai tr~n thli' mi.r&i b6n, k~ l~j th&i ni~n thi~u ml)t trong sAu chi~e bång <t6ng tu hQc til-i Potala, thinh thoang xåch bång tre k~ quanh ngl>i nha måt, dai 6ng dom eh~y l~n sån thuqng ~ måt ngåm eanh v~t bång tåm han ngåm canh til nhån <ti dll-o trong tinh lång. Nhin nhung chi~e lA nM til thånh ph6 Lhassa. Ttr dung manh nhu luai trång non khåe tr~n . c1Qc ~n c111y, Toån xuc <tl)ng, cMng thu&ng xuc <tQng tru6c nhung hinh thånh lan can, ehång li~n tuo.ng ~n anh <t6i nghjch. Vi v~y, m~i lån ngo truc <tåu lång lo~t so~t tlnh ttr bu6c chån våo ch6n tu hånh, Toån våo nhung <t~m råm. Ca b6ng true bay nghi <tieu tQi l~i. Ovc vQng cua <t~m nguy~t b~eh rQi våo ti~u thu låu khi~n cl> con gåi khu~ eåc trån minh vAn con n~ng,quA n~ng, Toån trQe khl>ng y~n, tu vl1n vu VO', chQ't nghi th~ vå thong tha c1ua måt nhin hay minh <tang ngl1p nghe nO'i l~n chi~c khAnh <tang han ri mAng ton ten nO'i thanh g~ båc ngang nguang cua tinh y~u. Nhin <tåm måy cuan cUQn khåc du6i mAi. Chi~c khånh c6 hinh mAi tr~n cQt g~ l6n, Toån l~i nghi ~n chila u6n cong, treo nhung thanh canh tr&i nui huyen bi nO'i ngQn <tang dåi ngån khåc nhau. Låu låu,

ml)t ngQn gi6lu6t ngang, xl> nhung thanh kim lo~i ges lanh eanh våo nhau. Ti~ng vang .trong veo nhåc nhO., loi keo Toån tro. ve v6i thtrc t~i be bQn. Nhung b~n rl)n nO'i ch~ låm. Tien nQ' nhå bång chua trå h~t. Nhung manh vvn quA khli' chua gl)t s~ch. Anh måt th11p thom cua Nga khi nghe cMng k~ l~ m6ng lung. Thån khi v&i vQ'i thuO'ng y~u tr~n guO'ng m~t vq khi ehång Ap mA l~n go bVng ding. Toån mem giQng k~ cho cåe b~n nghe ve ti~ng khånh reo nhu hai chu6ng håo thli'c trong cånh rung ve. Do~n c1u&ng nhtra dånh ri~ng eho xe c1ll-p vå khåch bl) hånh våt s6ng soåi qua ml)t ngQn c1ai thl1p. Co cåt phång, våi thån de non vAy nh~ lA trong gi6 memo Vjnh dung I~i våi giåy, cui c1åu nhu suy nghi c1ieu gi. Toån len ti~ng givc: - Vjnh, c1i m~u I~n chli'! Ml)t giQng khåc ho~ theo: - Kh6ng le c1li'ng c16 mO' mQng ml)t minh! Nghe gQi, Vjnh bu6c vl)i theo sau, giQng <tåy thåc måc: - Toån nåy, gån nhå ~u c6 tr~i ngtra nåo kh6ng nhi? Ca bQn c1ang lo~t c1li'ng I~i. Toån låc c1åu: - Kh6ng. T~i sao? - SAng nay thli'c gi11c, t6i nghe ti~ng v6 ngtra go IQc CQC tr~n ~&q.

-

Nghi vå Cu&ng c1ua måt nhin nhau, nga vtrc: - T6i kh6ng nghe gi ca. - Toi ding v~y. Vjnh v~ vai Nghi vå Cuung c1lty t6i tru6c, b~t cu&i: - Hai c~u ngu nhu ch~t, ngAy nhu sl1m. Nghi dU: - BQn nåy ngAy nhu s11m, v~y sao c~u nghe c1uqc ti~ng v6 ngtra? - Ti~ng ngAy vå ti~ng m6ng ngtra go tr~n c1u&ng d~' phån bi~t . låm! Toån chQ't ~6i nhu reo: ' - A, gån nhå t6i kh6ng c6 tr~i ngtra nåa nhung c6 mi~,ng c111t cua dong hQ Bauer. Thinh thoang t6i thl1~ tha rong våi con ngtra trong

lAng Van 41


sån t~p. Uu låu th«y c6 nguai t~p ngtra nhåy råa vå c&i ngtra <1i nuac ki~u ngoåi duang nhtra. Råi sao? Vjnh cuai nh~, ånh mAt tra n~n xa vAng: - Tu- håi xa xu d!n nay, tBi bj åm thanh d6 åm inh måi. MQt giQng g~ng hoi ddy hoåi nghi: - C~u bj ti~ng v6 ngtra åm inh? - Thl c6 gl I~ dåu? M~i nguai chung ta, trong hoAn cinh xa qu~ huO'ng, d!u bj mQt hlnh ånh quå khlf nåo d6 deo båm kMng rai. Vai nhi!u ngu&i, d61å nhitng cinh tUQ'ng kinh khi~p xiy ra tr~n bi~n. Vai ri~ng tBi, m~i khi tlnh ca nghe ti~ng m6ng ngtra g3 nhjp d!u d~n tr~n <1uang nhtra lå tBi I~i nho toi mi)t ky ni~m he Da I~t nåm xua, luc tBi mu&i hai tulSi. Nhlfng c~p mAt to mO <16 dån v! phfa Vjnh. Nhi!u giQng thuc hlSi: - K~ di! - Ky ni~m gl? Vjnh <1i!m nhi~n cgt ti~ng, giQng ch4m d!u nhu phåt ra tu- måy ghi åm, net m~t th& thAn I~c våo ng3 ngåch håi Ifc chÅng chjt: - Ddu th4p ni~n såu muO'i, tlnh hlnh chi~n Str con lAng, våo mai djp he, gia (flnh tBi I~i len Da I~t nghi måt mQt tudn. Ch~ trQ lå mQt bi~t thtr hai tdng, nhå nghi dånh cho nhån vi~n trong cua cha tBi. NgBi bi~t thtr nåm giita su&n dåi thoii nhlnxulSng hå Xuån HuO'ng, eåch trang tr~i eua gia (flnh mQt Phåp ki!u nåm tr~n c1inh dåi bAng mi)t con <1u&ng h~p. M~i sång thuc gi~c, tu- B kfnh phOng v~ sinh m& StrO'ng nhln ra hay m~i chi!u thO' th«n d~o chO'i vai anh chj ngoåi du&ng nhtra, tBi I~i båt g~p ngu&i (fån Bng ngåi thång lung ch~m ch~ tr~n Iung nglfa. Con ngtra caD lon, <1en tuy!n, barn loå xoå 6ng mUQ't tr~n ngÅn e<S chåc njch, chofn IBng duBi phe ph«y thea tu-ng buac g3, khi thl khoan thai, lue I~i dån d4p laD råo nhu thuc quån. Con dång di~u cua nguai dån Bng nila chu. D~p nhu mi)t ky tuong. Ong mang ung eao, quhn ch~n, åo b6 c6 cdu vai, toån

a

sa

lAng Van 42

bi) måu xanh sAm. KhuBn m~t Bng ta g§n nhu chim mÅt sau håm råu quai n6n, ria mep vå måi t6c mulSi ti~u r~m rI. TBi doån Bng ta di) ngoåi nåm muO'i, nhung lung vAn thång, bl,mg thon ch4e. Ng4m nhln Bng ta, tBi khBng khoi li~n tuang d!n nhitng buc danh ho~ khoå thån in trong tlT di~n Larousse må thinh thoång tBi I~i gia ra xem, ddu 6c loe I~n våi y nghi ti)i I~i. .. Nghi cAt ngang: - KhBng I~ Phåp ki!u Åy lå ly do khi~n Vjnh nho toi ti~ng chån ngtra, mili d!n h<">m nay? Vjnh ng4p ngu-ng: - Kh<">ng hån nhu v4Y. T<">i lå mi)t ngu&i måu thuln. Bao gia trong tBi cilng hi~n hitu hai nhån dnh <1lSi nghjeh: y~u vå ghet, thu Mn vå tha thu, kfnh phyc vå khinh bl. Ngay tu- thai ti~u hQc, tOi <1il eåm hi~u khå nhi!u th~ nåo lå tinh th§n dån ti)c, cOng nhu dil bi~t th~ nåo lå SlT cåm h4n ngoll-i bang (fil dO hi) nuoe mlnh. Nhung tOi khBng nghi lå mlnh <1il th~u hi~u nguyen nhån t~o nen eåm giåe I~ lung m~i khi nghe ti~ng v6 nglTa vå 1& m& nh4n thgy dång ngu&i dån Ong e&i nglTa uy nghi trongsuO'ng som. Båy gia, gdn ba muO'i nåm sau, t~i mi)t nO'i khOng phåi lå qu~ huO'ng, tOi moi bi~t <16 la eim xue xung (fi)t giita oån gMt vå n~ SQ'. Dung hO'n, tu<Si thO' tOi <1å bj xåu xe bai m~c cim tlf ti vå tlT tOn må kMng bi~t. Vå anh quet tia nhln I~n nhitng khuBn malt KAm xoi ng& VlfC, k~t thuc cåu chuy~n bing cåu hoi: - C6 th~ nåo nhu v4Y khOng? Cu&ng phån mi)t cåu nhu daa cMm: - Mi)t ky ni~m vB vj. Vjnh giO' tay phAn bua: - Nhung dlSi voi t6i, kMng v6 vj chut nåo. Toån tr§m ngAm mQt lue råi g6p I&i: - ChIlc kMng vO vj <1åu Cu&ng å, vi thu thay th~ gil Phåp ki!u tren lung nglTa bing mi)t nguai CQng sin, c6 I~ cång kh6 tAm hO'n. Nghi vå Cuang dång lo~t phin dlSi:

- T6i khOng th~y kh<S tåm chut nåo cå. - Chuy~n gl chu chuy~n Ci)ng sån vå khOng CQng sån, t6i minh b~ch nhu trAng vai den, vå lo~i ra tu ddu nhitng ke c6 tu tuang xåm. Vjnh nhiln nh~n n6i: - Cåc b~n ClfC doan quå! - ClfC doan nhung sin sång tOn trQng y ki~n ngu&i khåc. KhOng ch~p nh4n ~ tranh lu4n ehu kMng phåi ~ tim cåch 10~i tru. Nhung li~u nhitng nguai Ci)ng sån c6 nghi nhu tOi kMng? TOi khOilg ghet ai baD gia. Trong culSn ttr di~n eim xuc eua rieng tOi, khOng c6 tinh tu­ oån ghet. Nhitng ngu&i Ci)ng sån cuång Un, t6i khinh bi; nhU'ng nguai CQng sån ly tuang, tOi thuO'ng h~i. Vjnh <1~t tay I~n vai Toån, <1iEm m~t b~n, giå v& nghi~m nghj: - Chfnh b~n dua ra vgn d! nåy, cilng chfnh b~n phåi giii quy~t sao cho 6n. ToAn giO' hai tay ra dåu (fdu hång, xong ehi v! huong lum cåy ben kia hå nuac gern s6ng nhåp nM: - Cånh ru-ng ve a Mn Ida. Vjnh håa hue hoi: - Sao ehua nghe gl ci? Nghi pha tro: - Bhy ve con dang ngu trua. Cuang thl thlim: - Suyt, du&ng nhu c6 ti~ng ve k~u.

Toån slng giQng: - ÅO thfnh. Nång tuai l~n eo, chi~u låp lånh tr~n malt hå chQ't (f<Si måu tåi nh"t råi loe nhoe tåt. Nhitng nguai dån 6ng dång lo~t ng«ng nhln. MQt <1yn måy xåm keo ngang trai. Lå reD thea hO'i tha gi6. Nhitng buoe ehån vi)i vii tr~n con du&ng ngoln ngoeo nhu mi)t con trån xåm. Tu­ cånh ru-ng ve b~n kia hå, Itl ehim hång nghin con bÅt chQ't lo~t so~t hån minh l~n khOng. Chling ty vao nhau nhu bj nam chåm hut råi toe ra nhu chum phåo b6ng. ChUng 1ft xft v! nhitng hlnh thu tuang tUQ'ng tr~n vom tr&i m~t ånh nAng. Ti~ng keu chfu chft vQng tai b~n nåy,


nhQn bu6t nhu kim ehåm, nhu nhang mo nhQn mil I~n v~t thuang chua lanh. Toan h6t hoång k~u: - Trai ai, nhung con chim trong cånh rung ve... Nhung nguai <tan ong ehqt hi~u, VQi va eåt buac, khong cåm nh~n cå , nhung giQt mua <tau ti~n rO'i tr~n m~t hd bån mrac loån xoån. Mua khong n~ng h~t, chi phli mQt man nuac mong trum cånh ' ril-ng li~u, trong nhu mQt buc tranh h,la. Nåm nguai b~n vao tru mua trong ngoi nha måt. NO'i <tåy, tu bao gia, <ta thåy nguai <tan ong ngdi thånh thai hut thu6c b~n khung g6 tr6ng. Da ong nåu sAm, <tåy nhang v~t gåp. T6c hat ngAn, trång nhu cuac. Mau måt xåm trong nhu loa. ChlSi va cao co dtrng b~n c~nh. Khuon m~t ma loa nhoa sau m6i lån thå kh6i, nhu xa vång. Chi nghe ti~ng lå xao x~c chu~n mlnh trong gi6 va ti~ng mua lao rao chåm chich tr~n lå rung. Khong c6 ti~ng ve såu r~n vang. Nguai <tan ong t6c trång gqi chuy~n:

- Cåc anh c6 thAy lfi ehim bay kin traikhi nay? Toan <tåp thay eåe b~n: - TMy chu. Dng ta chåc lu&i phån trån: - Hum, tlf dungnåm nayehung thi~n di v~ cånh rung nay, lam chung toi phåi nhQc cong qutt dQn pMn chim hang bua. Toan ng~c nhi~n hoi: - V~y nhang he truac chungo <tåu? Nguai <tan ong gia tay chi mong lung v~ phia truac: - B~n kia, trong nghla trang thanh ph6, c~nh nha tha Nicolai. Rdi ong ta I~i ch~c lu&i: - TQi nghi~p! - TQi nghi~p gl? - Nhang con ve <tång thuang. Du <tå <toån bi~t, nhung Toan vAn hoi: - T~i sao? - T~t eå <ta låm mOi eho båy chim <t6i.

lu mQI

Ihud-

Dm da lcfn ben bong ram vucm cu

Ao truc bau dua ben v(lt ao vimg

Doi gu6c g6 vong rong ,chi~u chum h(l

Theo tiing tr6ng dinh va di lan man.

Khi VaD lup b6ng cui dau nghiem chlnh

Go but nghien theo trang su cha ong

Chau mau vm long dong thai qu6c biin

Bay thao thao theo huy~n su Tien, Rang.

Mau mllc tfm nghieng qua tung trang va

cau ca daa m~m tlla bong co bay

Va thenh thang nhu mQt chi~u co giD

Co 40 ben song xanh nhu mau may.

Rai mQt thua theo chi~u xua hoa trting

Xu6ng ha thOm nguai con gai hai sen

Rai tuemg tu tung aem ben lau tach

Rai se giao dem hQi co hoa den.

Rai mQt thua cung gia tu, quyin luyin

Theo trucmg xa, xa tit mai phuemg nao

Rai cung lam thO' nhu ngay tiln bi~t

Va cung nhi~u dem thao thuc, xon xao.

Rai mot thua åo dai va khOn dong

Un ch·ua nghe kinh, xu6ng chq thOm ngum

Ro"; ghe qua din nQ thtlnh tam khlfn,

limg d(l dem SO', nhung vtfn tinh kMi.

phan thinh Toan k~u l~n sung s6t: - Trai ai! Chang k~ I~i cho cåc b~n nghe v~ eåi ch~t båt nga clia båy ve såu. Nhang ånh måt b6i r6i, nhln nhau <tåy nghi ho~c. Nguai <tan ong t6c trång ti~p t\lC k~, giQng l~ the: - Mai hom kia båy ve con cåt ti~ng hån hoan ca ngqi nång, v~y rna chi mQt ngåy, chung bi lfi chim ti~u di~t s~ch. C6 le cåc anh khong hi~u <tåu, nhung k~ tu trua qua, eong vi~n I~ng tanh nhu nghia trang, lang toi ray rut nha. Dåu <tuoi c6 le t~i nguai giu mQ <ta tim cåch xua <tuISi lfi chim kia, vi chu~g bai ti~t Mn nghia trang, lam phi~n lang tMn nhån nguai ch~t. Cåc anh bi~t anh ta dung eåch nåo ~ <tuISi chim khong? BAng cåch låy sung

bån chi thi~n dQa dAm <toi lån lå cå bQn bay måt. Rdi ong ta cao giQng cuai kh~ khå: - Chåc tai cfing se <t~ nghi vai ban quån tri cong vi~n dung eåch <t6 ~ t6ng khu båy chim <tång ghtt åy. Toan phl,l h~: ,. - Vång, chi c6 cåch åy. Va eåm tMy lang r5ng khong, nh~ t~nh. Toan ngdi ·xu6ng bAng gh~, nhin ra rung cåy mua mong. Nhung canh li~u xoa t6c m~m. Ngu<Yc I~n tim chi~c khånh, chang chi thåy s6t I~i sqi cuac <tong <tua theo gi6, trong nhu cu<Sng ruQt clia mQt di vang vua qua <tai. • • Nhfrng dOlj.n th<Y trieh eua Thuo-ng Quån.

LAng Van 43


Ben Th~ CUQc S6ng

Vi~t

PhuO'ng Gåi H.

Chåo t~m bi~t vn xong, ehång th& thAn buo-e xu6ng xe. Cånh eua 46ng l~i phia sau phåt ra m~t ti~ng keu kh6. Buo-c len n~c thang cua clin apartment. Nhifng buo-e go. Kh6. Dem yen vÅng. Våi giQt mua nho xu6ng tu måi g6. Tich-tÅc. R6i cnng qua ml>t 4em cu6i tuhn. Ngåy mai, vn cnng nhu mQi nguo-i 4i låm, ehång å nhå. Ngåy thång 4eu 4.tn qua. Nhifng tO- båo 4uqc khoanh tron tung cl>t måu 40. C6ng vi~c nåo cnng 40i hoi phåi c6 kinh nghi~m . Chång 4å m~t nhoåi vo-i nhllng resume. Nhifng phong thu 4eu 4~n gåi 4i vå nMn 4uqc. KMng c6 gl khå quan cå. VAn nhifng lå thu cåm on gåi ve theo thu t\lc. Cul>c s6ng cua chang la tM. S6ng va cM 4qi. Con s6ng la con dfnh lien vo-i ml g6i. D~ quå. Chi chn b6c ra, n~u nuo-c s6i 4~ vao. Xong ml>t bifa. Dem ve co quåp nhu t6m lul>c, cho- giån bo tran len m.tt, cMng b6ng th~y mlnh nho be quå 46i. Nho be giifa kh6ng gian, giifa nhifng m6i lo toan, giIla hang ngan ngå r~ cua 4o-i s6ng. CMng 41 båm l~y 4o-i s6ng bAng nhifng uo-c mo thm thu&ng nhung quå mong manh. Mong manh ~n 4~ chang kh6ng dåm mo uo-c nila. Sq gAy 415 tl>i tlnh. TMi! Cu- m~c cul>c s6ng 4ua 4«y. Nhu vh cMng LAng Van 44

va.

se cåm th~y d~ chju hon. Ngay nao qua 4uqc thl mung ngay 46. D6i khi, chång thÅy tMt tung quln, thi~u th6n. Ngay cå dnh thuong. Gia 41nh tit tÅp. MO-i duqc thu b6. B6 b~nh, chn thu6c. Chang 4au thÅt cå rul>t gan. Suyt chut nifa chang kMng nh~n ra 4uqc b6 trong hlnh. Ngu&i ghy va gia 4i r~t nhieu. M~ t6c kh6ng con ml>t sQ'i 4en, 4u-ng ben b6 cu&i nhu m~u. Chang con long d~ nao ~ nghi ~n ilhllng thu vui rieng?

- Bay qua tao choi m~t chu~n r6i ve ki~m vi~c cnng khOng mul>n ma. GiQng thAng b~n soi nlSi trong . duo-ng dåy vi~n lien. CMng ti~c re tu ch6i: - TMi 4i 6ng. D~ cho ngu&i ta yen thån tlm vi~c cåy duO-i nåy. Tien nong kMng c6, qua Cali nhi!u thu- quy~n ril låm tui chm long khOng 4uQ'c 4åu. - Qua 4åy 4i. MQi vi~c c6 tao lo. Chång khOng mu6n dAng co gilla 4i va å . Sq n6i låu tren 4i~n tho~i chång se phåi k~t thUc: OK! Ong


qua. NhiSu chuyen quå. D~ r6i phåi nghe giQng cuO'i <1Ac thAng eua thång b~n trong 6ng nghe. Chång vQi va khoa låp: - Ongelin phai vi~t thu ve nha <1ay. Bye nghe. TMt ra, chang con long d~ nao ~ vi~t thu ve nha bAo rång con kMng c6 tien. Thåt nghiep. Thång con <1å mang I~i niam hånh di~n cho gia <1inh. Qua My chång An chO'i <1ang <1i~m, rån hQc hanh tu t~. Chang bi~t th~ nao m~ chang ding khoe vo-i ba con lang x6m ve chång <1ieu <16. Gia <1inh chång c6 bi~t <1au chang <1ang rAch ta tO'i, rAch ca con tim. Ngay mai, chang phai ra "Båy­ muO'i-mQt" hay mQt nO'i nao <16 ~ rut t~m vai trAm mua thu6c gåi va cho b6. S6 tien trong the tin dl,mg ngay mai Io-n. C6 thAng, chang <1anh phai rut tien cua "n6" ra rai tra "payment" I~i cho hQ vo-i s6 tien "t6i thi~u" ~ khoi phåi bi... "båt tin dl;mg". CU tM, nhu nha dQt. DQt cha nao trAm cha <16 thoi. C6 luc ehång ca h6 tuång rång, ca mAi nhå bl>ng dung kMng dQt nlJa ma eung <16 xu6ng mQt lue. Chång nhun vai: TO-i <16 se hay. NhO- ngay xua å nhå tranh . Mai lli n mua ~n lå m6i lo sq hån len net m~t b6 m~. Dem, ehång nåm ngu ben e~,nh ch~u nhom hung nuo-c mua nho ti tAeh. Nghi ~n b6 m~ <1ang ng6i chO' sAng å bu6ng ben e~nh, ehång ehay nhung giQt nuo-e mAt tu6i thO'. SAng mai, b6 con I~i treo len mAi nhå, trAm I~i. T6i ~n, can mua khåc n~ng h~t han. L~i c6 them våi cha dQt mO-i. V~y <16. Ciing xong: Ciing yen. B6 thanh liem, s6ng nhO' vao <1ang luO'ng ehinh phu kMng <1u nuoi bliy con <1ang Io-n nhu th6i. Can nhå ngåy cång cMt ehQi. Rai ding tay b6, tay con chAp n6i dlin d4n ~ <1u suc chua muO'i nguO'i. CAeh m~ng' ~n, b6 khong nO' ra <1i. Un tåu My ngoåi 4åo Phu Qu6c rai I~i xu6ng, I~i tim vS vo-i vq con <1~ rai phai 4i cåi t~o nhung nam dåi 4ång <1gng. Mi~ng An con ehua <1u trong nhung ngåy b6 ehång å tu, thi låm gi dAm

mO' uo-c, ~n chuy~n vuqt bien? Chång, duy nhåt trong <1Am con <1ong <1uc ch~y ra <1uqc ngo~i qu6c. Phai vi~t hoa hai chu Ngo~i Qu6e må chang <1ang s6ng bay giO-. Båi, chång lå nai uo-c mO', lå <1i~m tlfa va niem trong e~y cua gia <1inh chång. Chång thåy tQi nghiep gia <1inh minh quA. Nhin I~i mlnh. Khong dung long chång bl>ng 4au. Dem buong ti~ng thå dåL Chång loay hoay vo-i nhung y nghi trong 4liu. Phong thu b6c då <1~t hO' hung ben c~nh. Net but eua m~ xieu <16 tren nen giåy vång xin. Chång muO'ng tuqng ra khuon ' m~t m~ <1Am chieu; 40i bån tay nguO'i run r'y c6 dlfng <1ung nhung hång chu <1ang mu6n quy xu6ng. L4n <1liu tien tu ngåy qua <1åy, chång 4Qc <1uqc nhung dong chu cua m~ vi~t cho chång. Truo-c <1åy, clin gl m~ chi båo måy <1ua em ho~c nguo-i chi vi~t våi hång lå xong, lå <1u. Th~ nhung llin nåy khAc hån. Må phong thu ra, nhin tu6ng chu, chang40An ngay <1uqc suc khoe cua m~. Tim ehång nhu thAt I~i, <1au nh6i: .....Cåu chuyen 4å han muO'i lAm nam rai con ~. Le ra m~ khong nen n6i tO-i, nhung con <ri, hay nghe IO'i m~ 4ung g~p m~t Quyen nua. HQ khinh gia ·<1inh minh, cho nen m~ khong mu6n låm sui gia vo-i hQ ... " M~ ai, nhung chuy~n 4å lå quA khu, khong dung I~i låm m~ <1au , long ~n nhu v~y . ..... B6 con nay <1å bi li~t mQt nua, con <1ung låm b6 them tuyet vQng. Con ai, håy nghe IO'i m~ ... " Chång khong con khåi niem ve thO'i gian. H~t r6i! ThO'i gian <1å <1\le khoet thån th~ b6 chång nhu mQt cQt nhå bi mQt <1\lC ruang tu ben trong. Vang. Nhung con mQt h~n tM 4å <1\lC måt eua b6 ehång mQt nua thån th~. CQt tr\l ch6ng cua gia <1inh chång bay giO' kM don sAp gAy. MuCSn Mo hi~u cho b6 m~ u? Chång thuO'ng euO'i chua chAt khi nghi ~n nhung <1ieu chång khong th~ nåo giåi quy~t <1uqc. B6 m~ sinh con ra, Io-n len. Ml>i 4ua mQt <1uO'ng. Tu6i ve giå chi bi~t s6ng trong hiu qu~nh. Trong mQt

khoanh khAc nao <16, chång bl>ng muCSn quay ve, quy truo-c b6 m~ ~ <1uqc kh6c mQt Idn. Bao nhieu nAm luu I~c. Bao nhieu viec xay ra. C6 . nhieu viec <1{1t" ngQt ~n, trå tay khong kip. Nhung luc <16, chang thuO'ng tlf trån an bång nhung <1a danh trong tam. R6i chang bang euO'i mQt minh va thåy long sao quA ngu ngO'. Då lau, chång thåy tåm h6n minh

nhu mQt\ gi~ng nuo-c kho e~n, såu

hut vå rl>ng tu~ch. Nhung sao hom

nay chång mu6n kh6c quA.

Vii I~i ~n, ru chång <1i xem phim khoa hQc. Nåm tren gh~, dlfa ngua ra, chång thåy man anh nhu b4u trO'i <1ang ch\lp xu6ng tren <14u, råt thåp. Åm thanh tren 12.000 Watts n6i len. Chång c6 cam tuång nhu minh <1ang ng6i låtleo tren mAy bay .trlfc thang trong mån anh, bay th~t thåp tren <1liu nhung hui/ding. DuO-i chan chång, xe ch~y nCSi nhau. Ti~ng <1Qng ca, ti~ng gi6 khu~ch <1~i , tåt cå xoAy trong 6c chang. Chång bau vao tay Vii: "Tao mu6n nhay xu6ng quA th~" . Vii e6 kim giQng cuo-i cua minh trong hQng, phåt ra nhung ti~ng kh\lc kh~c nhu nguO'i måc b~nh ho kinh nien. Ra khoi r~p, <1liu 6c con duyenh doång. Vii ru våo quAn An. Khong dung chang l~i 40 m~t khi Vii tu quhy thåu ngån l~i <1~t may <16ng tien rip tren bån. Chång lung tung u6ng ng\lm nuo-c cu6i cung truo-e khi xo gh~ <1ung len theo chån Vii. Hai nuo-c l~nh hinh nhu chång <1e <1uqc nhung m~ch mAu n6ng <1ang c6 tinh dan len khuon m~t chång. ChAc Vii eiing khong ngO' rång chång chång c6 mQt <16ng dån tui.Chång låm nhåm trong mi~ng m{lt chul>i åm thanh gi <16 må chinh chång ciing khong bi~t, cho <10' nguqng. Chång bl>ng nhien gi~n minh vo cO-. Tu su6t quång <1uo-ng ~n nO'i Hoå å, chång chi ~m u cho c6 l~ mai khi Vii båt ehuyen. Ngåy mai Hoå, Khånh mai <1ua bay mQt nO'i. Hoå miSn Båc, KhAnh mien Dong. Nghe <1au gia 4inh Hoå c6 quAn an tren åy: "Un ph\l mQt tay rua chen". Hoå n6i vo-i giQng

ilmg Van 45


bui ngui. Khånh ding chAng khå hon: "Ky nåy Ong I~n d6 dung duang chui klnh xe hoi tranh ån våi t\li M9 den". Chång cuai lån, che lip nhung khoång tr6ng trong long. Che lip cå nhung ngjJi ngung lA chAng bi~t phåi n6i nAng gl! Di ch6 nAo cOng vf,y, c6 phåi lA qu~ huong mlnh dAu rnA nåo nuc, cha dQ'i? va phå tan blu khOng khl n.ng ne: "DzOI DzO di! C\lng mla di chu. A, cåi thÅng måi c6 mÅY chai må sui bQt mep nhu ch6 dv.i r6i d6'" Ti~ng chui the, ti~ng cuai n6i lAm vang dOng cå cån phong v6n khOng c6 gl "vi dv.i"14m. CAn phong bua båi nhung hAnh ly, nMng vo chai, nhung tAn thu6c lå. Chi c6 b6n dua thOi. Hoå, Khånh, va vA chAng. Ba c8y chtlm l{li nen Mn nu; caD r6i rnA, hulSng chi gia dly c6 tåi bISn cåi m6m, khOng lAm nåo dOng ei phong cOng u~ng. NgAy mai? ChAng cOng chAng bi~t ra sao nua! Tr~n duang ve, chång clm låi. Dua lå thu me vi~t cho va xem. va

dQc 'r6i cuai nhv.t: - N~u må måy bi~t duQ'c con Quy~n n6 bo mAy ch4c lA bA cling lån. Chång cuai, n6i nhu het, c6 åt ti~ng gi6: - Cling lån hay kh6c thCt I~n vi tao khOng c6 job n~n n6 bo tao? va cuai khAng kh.c: - ThOi bo di Tårn. Tu tu råi dAu cOng vAo d6 må. ChAng n6i nhu phln bua: - Tao c6 n6i gl dAu. S\1 tMt må. Xe queo qua khlic duang chAng <Y, Vil moi trong tlii ra mOt phong bl, d.p vAo vai chång: - C6 h tien. LÅY xAi tjJm nghe. CMng cuai, Mt tay va ra: - ThOi di cha. BjJn be dung ~ dlnh vao tien bjJc, khOng ti~n dAu. - Tui cho Ong mUQ'n chu bO cho luOn dAu må Ong ngv.i. Luc MO c6 tien thl trå. - ThOi, khOng c6 tien trå dAu.

GiQng va thånh kh4n:

- Clm tv.m di Ong. Th\1c t~ m~t

chlit.

ni~m

kieu hanh tren song A

A

X oai R{lp! Xoai R{lp!

Mang mang gio chi~u

Menh mong nu-uc ng~p Ta 4ung ben bO. song

X oay ngang mai sung

nhln bO. xa song tdp

T8m Slf 4d nghieng

Ngr;Jn giD nao Iu-u bili v4ng?

Mai gu-O'm nao gHy bO. song tMeng?

Blfng ngdt caD triiu song

Blfng khoi phrl ngu- thuy~n

Tlf b6n cDi u minh

blfng nu-uc nhoa huylt su

Thuyin chiln vu-qt Irung song du

Giao gu-O'm sa,n sat anh ngO-i

M91 I;nh Iruyin.

nghln tay caD quyll IU

X8m lang nao khOng mau 4d tMy pho1!

Ung Van 46

Chang cuai då lå:

- A hå! Chlnh vi th\1c

• • •

- Vil å, måy xem ai mu6n mua xe tao bån I,i cho. - Trå h~t nQ' chua d6 cha? - Con muai thång nua. - Tao d~ch hi~u n~i måy. Con di hQc m mua xe låm quåi gl, bAy gia th~m kh~1

- Tao bi~t ch6 gl dAu. Luc ÅY vua di hQc vua di låm cOng du xoay so.. BAy gia vi~c gl cOng chAng c6. - Ai bi~u Ong m~ con Quy~n quå låm chi. N6 doi xe måi, Ong mua xe måi. - N~u khOng, låm sao tao cho. Quy~n di choi duQ'c. Chi~ xe cO

Kh( Ihl bao Irum biliv4ng LtJa thieng 8m l dong xuoi Qu8n Xiem 40 Doan Ihrly qu8n Ihu-a tMng R(lch G~m 48y M91 giang khUc an bai Lfnh vu-a xu6ng Mn cDi vao u am Nu-uc vung len v8y gi~c giu nua vOi Lau lach hai bO- khdi nghia Gu-O'm Ihieng vtl' xu6ng Iu-ng trOi M9ng x8m lang vu-ql bien IhQnh mdy cDi M91 giang bien Iriiu mau g/~c con soi! Ha,m9' Chi lAng co. bay danh IU-Ung? Ha m9t Il(Ich Ddng soi bOng Ihrly su-? VO nglfa nao tru-Ong chinh di B4c? Song Nam nao quHy khUc klnh ngu-? ÅO vdi trea caD su61 chi~ I;ch su Luo sol nghln Ihud co du-I Song gio mang mang hdn Ihrly chiln Uuc mO' xu-a giao d""g. du-cfi ch8n ngu-Oil

caD

t~ n~n

nghi ~n vi~c khOng bi~t daa dAu ra tien ~ trå IjJi cho Ong d6, Ong nOi. va dfy phong bl truåc m.t cMng. Chång cho xe ngung. Xuc dOng thåo dAy nit an toån ra, buåc xulSng xe. Cånh cua d6ng. Trå Iv.i xe cho va, chång buong bå chlJY I~n clu thang.

hoang nhtm


eua taD mua c6 ba tram b~c, duenh doang nhu h~m <ti)i båy, ml1y nl5 chåt chua, 6ng b() I~i xjt .k h6i nhu xe "Uncle Buck", <t6 c1ua con gåi nao dåm <t~t <tit ngdi vao. ' - Thoi <ti. Tao ciing ngån may lu6n. - Duqc låm. N~u c6 thlle I~ len taD <t~ re cho. Ti~n xe thång vua rdi chua trå <t6. - Ai bi~u thich lam quån tu t~u, <tua ti~n khong chju 111y. Chå,ng cuai h~ he khoå 111p: - Trai sinh "trau" sinh co. Khong le taD su6t <tai nhu vhy sao? - 0', taD cha may giau t&i ngua tay xin ti~n <tåy. Luc l1y taD khong ng~i ngung nhu may båy gia <tAu, chi thi~t vao thån. CMng n5i d6a: - Du må, may n6i t&i <tau rdi? Vii cuai xu~ xoa, <tung d~y: - Thoi, <ti ki~m cåi gl an. Ong <t6i quå. CMng vAn con h~m hl!"c: - Kh6ng <ti <tåu. Un nao an may ciing danh trå ti~n, chån thÅY m~.

- Thl khi nao may c6 vi~c, c6 tien thl tha hd rna trå. Luc <t6 taD ~ch them danh v&i thAng nao h~t. CMng xu6ng giQng: - Th6i, å nha taD <tai may an ml ' g6i. Vii le luai. Chang cuai: -;- Dung c6 phl,l n6 nghe m~y. Dhu sao n6 ciing <ta tung nuoi may b6n nam <tl,\i hQC <t6. Vii <tjnh len ti~ng n6i gl <t6 nhung chqt ngung I~i khi nghe ti~ng gc3 cua. Quyen ~n . Di)t ngi)t.Nangcuai guqng g~o khi chang må eua. Chang kh6ng dl1u <tuqc giQng ng~e nhien: - Quyen <t6 hå? Vao <ti em. Quyen e de låch nguai vao, ve <tAn <to khi thl1y Vii trong phong. - Quyen u6ng gl khOng, anh pha nM? - D~ , xin anh ly sua. Quyen nghn ng~i <tåp rdi cMo Vii tm&c khi khep nep ngdi xu6ng chi~c gh~ so-pha <1~c nhåt trong phong. Vil sua I~i th~ ngdi, ehua

mQt khoång tr6ng khå lån cho nang. CMng mang ly sua <t~n cho Quyen. - Quyen <t6i bl,mg chua? Ha-y chung ta <ti an nghe? Chang quay qua Vil, chqt båt g~p cåi cau may rl1t nh~ cua b~n. Quyen låe <thu: - Thoi khoi anh. - Quy~n ~n tim anh c6 vi~c gl kh6ng? Quyen cui <thu nhln ly sua. Nang xoay xoay ly sua trong tay. Khuon m~t nang horn nay kh6ng trang c1i~m, ve ra mqi. Net m~t tuo-i tån, yeu <tai tm&c kia khOng con nua. Nang ng~p ngung nhln Vil xong li nhi <tAp: - Cilng c6 ehut ehuy~n ... Vil dung d~y eåo tu. Chang theo Vil ra cua. Vil nheo måt våi cMng tm&c khi quay lung. Chang khep cua, ~n ngdi d<Si di~n Quyen: - C6 chuy~n ehn anh giup phåi kh6ng? Quyen g~t dhu. Nang ua nu&c måt: . - Quy~n ... e6 thai rdi. CMng gi~t n«y ngu ai: - Bao lå u? - Hai thång. CMng eau m~t. Nh& t&i ga <tan 6ng chå Quyen tren ehi~c xe ho-i <tåt tien cåch dåy khong låu chang båt g~p å mi)t nga tu <ten xanh <ten <to. Hai chi~c xe ngu-ng song song nhau. Quyen thl1y chang nhung lam ngo-, nang hl1t måi t6c ra <tang sau theo th6i quen va khuon m~t dang tuo-i c~ai v&i nguai <tan ong ben c~nh biSng I~nh l~i, ohln thång v~ phia tm&c. CMng <tau låm. Horn <t6 cMng <tå tlm Vil di u6ng mqu va n6i nang nhu mi)t nguai khung. Sång h6m sau, niSi <tau kh6ng con lam chang bang hoang nua. Tuy nhien miSi lhn nh& t'&i Quyen, v~t thuO'ng eii l~i må mi~ng toang hoåc. Nhuc nh6i. Chang quo- tay tim <ti6u thu6c, n6i trong khi b~t lua. Chang thl1y <t6i tay minh run run: - Hinh nhu chung ta <ta xa nhau ho-n ba tMng rdi phåi kh6ng em? Quyen dån m~nh ly sua xu6ng

ban. Nhung giQt sua mau trångd1,lc tung toe tren m~t giS nau nut ne. Nang <tung b~t d~y, <ti nhu eh~y, . c1ua tay qu~t nu&e måt. Chang vAn ngdi yen, g~m nhl1m niSi <tau eua minh.

* *

Horn nay hi)i Sinh vien Vi~t.Nam da tmang e6 t6 chuc mi)t bul5i picnic ~ sinh vien cil m&i c6 djp lam quen v&i nhau. Vil ~n ru chang <ti. CMng lau bau trong mi~ng, quo- ehån tim ehi~c dep. Thång quy, måi bånh måt ra <ta di)ng eua hm hm. Di cho-i may; å nha ri~t rdi eudng ehan <tl1y. Ky nay nghe <tåu e6 å I~i dem nua. Ngu ngoai trai mi)t <tem chåc la thoåi måi låm. N6i xong, Vii hit ha khoan khoåi. Chang v~n nguai k~u rang råc. May u6ng ca phe ehua? Tl!" pha di nghe, ti~n tay lam cho taD mi)t tåch. CMng quay quå vao phong tårn, bo I~i VillQay hoay cung phin ca phe v&i mi)t di~u huyt såo tr~n moi. Ti6ng Vil vQng vao tu Mn ngoai: - Sao? Ml1y ong thhn chung phong I~i ve nha hå? Chang n6i v&i giQng con lung bung nhung nu&c: - Phåi. Cu6i tuhn thi ve nha. Conho-n taD chång c6 nha ~ ve! - Th6i <ti 6ng! Sång s&m <ta giå giQng ehån c1ai rdi. CMng nh6 ngl,lm nu&c vao bdn rua m~t nSi la I&n: - C6 sao n6i v~y, e6 gi dåu rna ehån? May thi luc nao cGng pho-i _ph&i. Cha m~, anh chj dhy du å <tåy, eho nen dåu bi~t nhi~u luc taD rl1t them mi)t ehut khong khi gia dlnh cua may! ChAng chdm nguai v~n voi nu&e trong ban tårn. Ti6ng nu&c ehåy ao ao. VG n6i gl <t6 nhung cMng khong nghe ro. Hinh nhu VG <tang nMe t&i Quyen. Chang thÅy x6t xa. Dung du&i voi sen. BU<li sång. Nu&c 11m va tren da thjt. CMng nghe m~t moi tan nhanh sau giÅc ngu nhau. Mui xa phOng tho-m håt vao mGi eho ehang mi)t eåm giåc nghy ng~t. Chqt nh& ~n Quyen, Lang Van 47


nhå nhCfng llin hai dua eung dung dllåi voi sen tM nAy. Da thjt Quy~n tham måt. H~nh phue nhll nhCfng dong nllåe måt tr~n thAn th~ hai dua, rai xu6ng, ve; theo ti~ng ellai trong treo eua nAng. ChAng buc)t mi~ng . håt nho nho bAi tha ph~ nh~e:

Nguo-; vi nhu b~;

Vang trang s6ch xua

NguO-; vi nhu mua

So; tim ddu ca

Nguo-; vi nhu mua

To; buiJn nhu co

M91 dO-; heo khO

L(znh lung mua qua

To; buiJn nhu g;o

Bay ngang Ihim nha

Thdy a; ngd; dQ'i

S~u 10; d6 g;a

(Du Tu U) Bu~i pienie thO-t nhOn. Tuy th~

vin khOng lAm chAng nguOi khuAy n6i bu~n. Thinh thoång, nhln cåc bll-n vua bllåc våo ngllO:ng cua d~i hQc vui cllåi li~n thoAng, chång dAm ra ti~c nu6i vu va. Chi c6 m'y nlm thOi må tAm h~n chAng di tro n~n giA c6i. DOi lue, chång tllong mlnh nhll mOt gi6ng cAy bj bung di, dem ~n mc)t nai xa xOi khOng hqp phong th~. Gi6ng cAy mA re cåi vin con k~t tr~n månh d't nAm nåo nay ua heo dln dlln. Nbln cåc b,n dang sOi n~i bAn thåo nhCfng vÅn d~ chung quanh khOng bAng ngOn ngCf cua mlnh, chAng ha hCfng nghe. Nbll xa l,. B6ng dllng, ehAng th'y y~u ti~ng chui th~ cua mlnh. NhCfng ngllai bll-n, sau khi nO dua ehån eh~, t\l t4p l,i thAnh tung nb6m. Ti~ng dAn vQng l~n cung våi nhetng låi ca ch4p n6i: "Trå l(l; lo; la

lud; Ire hOm nay. Chung mlnh nhu lua non Iren rU9ng ddng. Du mua luon. du Mo 16..... ChAng ngao ngån tho dai. Chang c6 dAu tu~i tre ~ dånh mÅt va ~ ... doi Ill-i? Chang lån l~n tren qu~ hIlang dll dlSi mau måu. Di dAu cung bAt g4p toan nhetng lai ta thån. Nhln m~ phåi bllåe ra dllång v4t lOn våi dai s6ng ~ ki~m mi~ng cam v~ nuOi gia dlnh. Con chang la låo bllåc xu6ng Ung 'Vdn 48

dåi b~n c,nh m~, nay khuAn gQ.O mai våc mi. TMy b6ng dång åo vang cua cOng an tu dång xa lå hai m~ con, ke khuAn ngllai våc tÅt tå chll-Y. GiAnh giO-t nhau ~ d~t chAn l~n toa tAu ca ky khitau chlla kjp ngung hAn... Tu~i tre cua chAng lå d6, lå suc v6c cua mc)t dua con trai khllng dllqc n'y no luc tulSi d~y thl, phåi cha ch\fc, ngu g*t gu b~n våi m6n hang tr~n ga cha khuya, chå sång, ehå nhCfng con tåu giå giÅc khOng nhÅt djnh. M~ chång giå theo dåi

s6ng bon chen. ChAng "giå" di theo m~. Nhå hOm nåo lln dlu ti~n theo m~ di bulln, chang thÅY m~ dllång nhll m~t moi c6 tim mc)t gi'c ngu ngAn b~n mÅy tui 8'0. Chång Mi. M~ d6i khOng? Ngllåi gllqng cllai. KMng, m~ no rl5i. Vua u6ng mOt ly trå c1å d6, con qu~n ri5i å? Chång lo lAng. Nllåc thlli, låm sao no dllqe? M~ chång khoåt tay. ThOi, con d6i thl lQ.i cua hAng qu6c doanh dång kia mua gl ån tQ.m di, m~ con no lAm. Chång d~n do m~ canh chung cho ky mÅy tui g,o. Xong, c6 n6i


v&t våt. Con c:1i, ehut v~ li~n. Khong an, t6i nay khong c:1u suc våe g~o len tau c:1åu! Khi ehang trO- I~i, v&i g6i thue an tren tay eho m~, ehqt thÅy m~ ehång c:1ang b6i r6i gil1u mi~ng bånh trång khoai ml sau lung. Chång c:1~t g6i xOi ben c~nh m~, ua nu&c mAt. M~ 46i thl eu båo con -mua thuc an må an, ti~t ki~m nhu th~ 4uqc gl? C6 ngåy kh6ng 4u suc ~ c:1i tåu nifa 46. M~ nen ti~ng thå dai. BuOn bån ki~u nay n~u khong bi~t ti~t ki~m thl 4Au rna c6 du hO­ con. Chua k@ c6 hOrn bi hQ h6t con C\lt vOn nifa 46. D~ dånh ti~n mua 'quå v~ cho m'y em con n6 mung. Chång nghe nghen ngh~n . Nhln m~, chang thÅy thuang m~ tMt nhi~u. Chang cO dån can xuc 4Qng. , Nhung m~ phåi lo suc khoe cho m~ mc)t chut chu. M~ må bi b~nh nåm xuOng thl anh em con COn kh6 han nifa ... Chång I~i thå dåi nhin len chom cåy tru&c m4t. KhOng bi~t gid- nay m~ chång ra sao? Chang b<'lhg nh&

ky ni?m Ky ni?m la con duo-ng

Vom la menh mang

Ta rClt re tung buo-c

NgO dia dang thenh thang

nha quay' quÅt. Chi~u r6i. Nui thAm mau tm&e m~t. Nhifng canh cåy ri rao trong gi6. Ru-ng Aspen c:1a c:16i mau. Tung ehi~c lå vang rqc ra du&i nhfrng tia nAng ~u &t con s6t I~i trong ngay. M~t tr&i dån khul1t. Chång moi vi ra. NgAm I~i hlnh m~ lån nifa. Thå dai. C6 ti~ng chim nao 46 l~c giQng trong chi~u. Chang quay ngud-i I~i, clS tim ki~m b6ng chim bay chÅp ch&i tren cånh c:16ng thåo nguyen menh m6ng. Chang thl1y mlnh th~t le loi:

Across the sky. the clouds move. Across the jields. the win. Across the jields. the lost child of my mother wanders. Across the street. leaves blow. Across the tree. birds cry. Across the mounlains. far away My home must be. (Hermann Hess) BO hlnh m~ vao vi, chang båt g~p 40i mAt Quyen nhin chang tinh nghieh trong hlnh. Khong bi~t gid-

Ky ni?m Ja con duo-ng V(ln lån ta qua Thdn thuO'ng tung vien soi Co bao gid- chia xa...

mQng huynh

Ky ni?m la con duo-ng

In dOu chIJn ngoan

Ngdy ngo d4m b6ng dd

Tuå-ng gill hoai chilu hoang

Ky ni?m la con duo-ng

D4m uo-t triing thO'

Ta nghe tung hui thå-

Khi ddm vao vang mO'

Ky ni?m la con duo-ng

Diu dang mua rO'i

Khong gian nhu sUO'ng kh6i

Thd-i gian d{Jng tren moi

Ky ni?m la con duo-ng

Ngq-p la vang bay

menh mang thu gQi

Ta hung tran vong tay

eua

thu cui than 10' 100 lemg blp nguqi vuo-n mua thua la mO- conh du vang phOn hUO'ng co vang them mo btJng rung minh trO-; Mt hui thu tMi b(ln vi chilu hClt duo-ng chim van mua chay tim da cang mlm I~t bOt thiln nhlm duyen sOp ngua bia IMy reu bOm sOm con Ihieng?

eaa xuan

tu

nåy Quyen ra sa o?

• • VG va chang rem mlnh qua hai ngay v~t IQn v&i cåc tro chai rna chang c:1a bo quen tu- lau. Tm&c kia ehang eGng lå s6i con trong Hu&ng D~o Vi~t Nam, nhung 4a låu r6L Bay gid- on l~i nhfrng tro ehai eG, chang thl1y nga ngang, nhung vui. Chang nghe c:1uqe cåm giåc b6i h6i nhu vua bAt c:1uqe nhfrng yeu dÅu cG. Khi chi~c xe Vil vao bai c:1~u xe cua khu chung cu chang å, chang phåt hi~n ra rAng: xe chång khong con nåm å ch<'l cG nfra. Chång hlSt hoång c:1~p vai vai Vil: - Ch~t! Xe tao "b6c hai" r6i!

- Gian c:1i cha nQi.

- Th~t rna. Tao thud-ng c:1~u xe

O- c:16. D6! VG nhin theo tay ehång. MQt chi~c xe khåc c:1a c:1~u th~ vao. Chång VQi va må cua xe, tung ngu&i xulSng, tim dåo dåc. VG c:1~u xe xong, ~n ben e~nh chång: - Hay la ong kh6ng c:16ng ti~n xe bi nha bang keo r6i? Chang g~t c:1åu ~~ng triu. Cå hai dmg im I~ng. Cu6i cung, chang quay qua Vil guqng cu&i: - Th6i Ong v~ c:1i, ngay mai con phåi c:1i lam s&m. - Chang gi~u då - ~n hai ba ngay r6i khong chung nha ong gQi c:1i~n tho~i nho cånh såt tim ong c:16. VG cO gAng nh~ch moi cud-i, n6i vai cau chia se, thÅy chång khOng c6 phån ung gl h~t, vQi va tu gia c:1i vå. Chang thå ngu&i xulSng b~c tam cÅp. Dem nhu mQt v~t cham kh6ng ,16 c:16 xu6ng. Chång ngOi c:16 tMt yen. DQt nhien, chang bung ti~ng chui thå: Du må! Chua kip c:16ng mi~ng I~i , chång tron xoe mAt nhin b6ng Quyen n~ng n~ c:1i t&i, che mQt khoång khOng gian tru&c m~t chang. Nang ng6i xuOng c~nh chang. Quyen bo tmd-ng rOi. Quyen khong con cM nao ~ ~n nfra anh ai. N 6i xong, nang om m~t kh6c rÅm rut. Chang gia tay len, sau mQt chut ngliit ng~i, se c:1~t tay tren vai Quyen viS nhe nh~, nhu viS v~ chinh minh. •

ilmg Viin 49


'Vinh-Biet

• Tinh Em

Bui TInh

HuAn buoc våo khu~n vi~n c1~i hQc. Du-ng I~i truoc t~m bång chi din th~t lon ~n c1uang, HuAn Um IlSi ~n phAn khoa kinh t~. "Khu F", chång nhu thhm r6i re våo IlSi nho må HuAn c10ån se din ~n c16. Duang hai xa, phåi vong qua sån c1å banh va sAn chai tennis. MOt can gi6 I,nh th~i qua lam HuAn rung mlnh. Chang keo cao c~ åo. Lop tuy~t mi c1~m qua chua kjp tan, hin nh~ duoi m~i buoc chAn c1i. M6c g6i thulSc, rut mOt c1i~u gAn I~n m~i, HuAn du-ng I~i ch1,lm tay m6i

hia. D~n culSi sAn chai th~ thao, con c1uang qu~o sang phåi lam mc)t vong cung. Duang dISc xi~n. MOt c4-P sinh vi~n bån xli' Au ~m ~m vai nhau c1i qua.' T~n con trai tinh nghjch xoay qua chao HuAn. Chang chång bu6n chao I~i. Dhu 6c c1Am chlm trong suy tu, HuAn clS moi 6c ~ dm cåu trå lai til-i sao Uio Feron Ill-i mai chang ~n c1Ay... HuAn g4-P I~i TrAn trong mOt truang hQ'p th.,t båt nga. NAm (flu ti~n rai (fåo c1jnh cu do viing (f~t tl.J' do, chang theo mOt nguai bll-n moi quen ~n dl.J' (f~m vAn ngh~ Ut Vi~t Nam (fuQ'c t~ chuc m~i nåm. H~t phln vAn ngh~, (fang ng6i hut thulSc nhln ngu ai qua Ill-i, HuAn b~ng thÅY mOt nguai (fan ba tre, An m4-c sang trQng I~i gln va hoi: - Xin I~i, ~ng c6 phåi la Nguy~n VAn HuAn, truoc dll-Y sinh ngll do

ilmg Van 50

truang X kMng? HuAn nhln nguai (fån bå ngO­ ngQ'. Khu~n m4,t c6 nhllng net quen thuOc. Chång gat (fhu: - Phåi, t~i la HuAn. Con bå... - T~i la ... em lå TrAn, NgQc TrAn. Anh khOng nhan ra sao? HuAn sung sa nhln ngu ai (flSi di~n, cO tlm I,i nhllng net tMn y~u cll nhung hoåi c~ng. Ngoåi (f~i måt (fen låy chÅt ngÅt (fam m~, TrAn (få thay (f~i quå nhi~u . Ky ni~m xa Kua trong khoånh khAc chQ't thuc gi~c x~n xao. H uAn nen long: - TrAn thay c1~i nhi~u .quå, anh nh"n kh~ng ra. Vu-a luc (f6, mOt nguai (fån 6ng Tåy phuangdung tu~i ti~n Ill-i, thAn mat ~m vai TrAn vå hoi, giQng njnh c1hm: - C6 chuy~n gl v~y, cung?

Nguo-i (fån bå rÅt tl.J' nhi~n : - A, gioi thi~u voi anh, (fAy la 6ng Nguy~n Vln HuAn, ml>t nguo-i b~n cll do Vi~t Nam; ~o~ (fAy lå Andre Feron, chl5ng t~i. Nguo-i (fån ~ng niem nå bAt tay HuAn. Ong ta Iich SI.J' bAt chuy~n: - Hlnh nhu do Vi~t Nam, hQ Nguy~n c6 nhi!u låm thl phåi? KhOng bi~t c6 Ii~n h~ hQ hång gi våi nhau kh6ng? HuAn Vå lO-i: - T~i cling kh~ng ro låm. C6 th~ la c6 chut xlu. HQ Nguy~n lå dong vua chua. Må vua chua cua nuoc t~i ngåy xua c6 r~t nhi!u vq... Nguo-i (fån ~ng ny phuang mim


cuai, doi måt sau gQng kinh c~n yeu va dang c~n Trån, nhu th~ qua vang sang lentinh nghich: du. "T~n huo-ng tutSi tre vA cUQC - Cling gilSng nhu måy hQ dai" nhu Trån vAn thuang n6i. Dupo.nt, Dubo.is ben nay ... Chang chi slSng cho. hi~n tl.li. B~n R6i nhin d6ng h6, ong ta cao. h~i: tårn lam gl d~n tuo-ng lai giua mQt cUQc slSng dåo. dien, nhi~u nhuang, - Xin lai ong Nguy~n, chung toi dliy bat tråc? Lo. lång lam chi khi ta co h~n phåi di ngay båy gia. N~u c6 chi la chj~c la bi culSn tro.ng can IlSc dip, xin mai ong ghe thåm. Nha toi chÅc se vui lÅm vi ba rat it ti~p xuc cUQc dai rna bi~n clS båt nga c6 th~ vai <16ng huang, · nhåt la nguai xåy ~n båt cu luc naG lam thay dtSi quen cli. - Ong rut tam danh thi~p dai ta? trao. cho. Huån - Dåy la dia chi va Va bi~n clS dli xåy ra, danh dåu slS "ho.ne cua chung toi. do.l.ln culSi cUQc dnh. Trån theo. ~a Trån n6i them bAng ti~ng bån xu: dinh rai que huang. Nang khoqg - Nha pho.ne cho. em.

cho. Huån bi~t tin. S4' måt mat åy Nguai dan ong båt tay Huån r6i khong lam Huån dau dan. CMng diu Trån buac di. Huån nhln theo. ngl.lc nhien trtrac S4' ha hung cua·· cho. ~n khi b6ng hai nguai måt hut chlnh minh. C6 le tinh yeu cua sau khung ki~ng lan cua cu-a ra vao.. chang d6i vai Trån chi giai hl.ln Chang to mo dQc tårn danh thi~p. tro.ng S4' hi~n di~n, nhung llin g~p Nguai dan ong la giao. su dl.li hQC, ga, trong vang tay ai ån say dåm. . Huån O- Il.li. Duqc ti~p tl,lC dl.lY vi kho.a kinh t~. chang chång djnh dang ~·n båt cu * * *. mQt ch~ dQ nao.. Sau mQt nam, Huån l~p gia dlnh vai co bl.ln d6ng CUQc tinh cua Huån va Trån, n~u nghi~p theo. y cua m~ chang, nhu bo qua mQt ben tinh chåt Iling ml.ln nguai ta ai cling phåi c6 mQt mai thai qua tro.ng ti~u thuy~t, thl n6 cling gilSng nhir bao. cUQc tlnh khac: åm gia dinh. mQt nguai co.n trai yeu mQt nguai Vai nam sau, Huån cung vq . co.n gai. xu6ng thuy8n ra di va yq chang Huån· nam åy hQc nam culSi Su khong may dli måt tren duang vuqt phl.lm ban Sinh ngu, vua di hQc vua bi~n. Ghe b~ may troi gil.lt g~n ' kem them tu gia ki~m chut tien tui. thång trai trtrac khi duqc tau buon Trån, co.n gai mQt gia <1inh giau c6, cuu vat. Huån dau <1an, nhung s4' duqc nuong chi8u h~t m4'c n~n t4' kh6 dau åy cling giåm bat nhieu vi do. va b6ng bQt, tinh tinh thay d6i tren thuyfn c6 bi~t baG nguai d6ng båt thuang theo. cåm hungnhu mQt cånh ngQ. N5i khtS cua chang chi dua tre. Tai dl.lY l~n d~u, l~n thu nhu hl.lt cat giua sa ml.lC baG la. . hai Trån då keo. Huån vao. vang tay Qua dinh CJJ' tren dåt mai, nha c6 me dåm cua nang. sAn von li~ng sinh ngu, Huån may Trån ho.an to.an bi ånh huo-ng mån tim duqc mQt. vi~c lam tro.ng bO-i n~p slSng ÅU Tåy ph6ng tung. mQt thu vi~n lan. Cong vi~c tuang Nang mulSn slSng cho. nang, huo-ng doi nh~ nhang tuy hai nham chan thl,l th~t dliy <1u vai nhung ti~n nghi nhu tåt cå cac cong vi~c tren dai. c6 sÅn. Nang dli cung Huån len M5i ngay, Huån ki~m ke såch mai slSng tren ngoi bi~t th4' cua gia dlnh nh~p va cho. vao. bQ nha cua nang O- Då Ll.lt, tham Nha Trang, co.mputer. Sau d6 dng vai cac Hu~.. nhung dia danh rna nang d6ng nghi~p khac, cMng såp x~p ll.li · thich . . sach cli, lam thu tl,lC cho. muqn Huån thai ay cling khong d~t sach, tr4'c ... Luang thång cho. phep nhi8u cåu hoi. Tri~t ly slSng cua chang song tho.åi mai. Huån muan chang la "slSng cho. qua horn nay". mQt can appartement rQng rlii glin CMng bi~t chåc cUQc tinh b6ng bQt ngo.l.li o. "Glin den thi sang", nha nay khong keo. dai låu. Huån t4' lam vi~c O- thu vi~n rna Huån båt nhu luc nay, horn nay, chång dang dliu co thu dQc sach. Cling la mQt

cach gi~t thi gia tro.ng nhung ngay nghi khong bi~t phåi l,am gi, ngo.ai vi~c ghe nM måy nguai bl.ln nh~u nh~t va tan laG cho. qua thang ngay vo vi. Gia nhu vq chang con s6ng ~n gia nay... .

* * *

Huån (fli khong (fi~n tho.l.li .cho. Trån. Chång tUy gifra hai nguai khong c6 mQt rang bUQc nao.. Båy gia mLSi nguai mQt phlin dai. Trån ben nguai ch6ng Tåy phuang tri thuc giåu c6, du båo. (fåm cUQc dai nhung ll,la cho. nång. Huån troi cho. h~t cUQc (fai luu ll.lc, chång con Mn ba nåo. ~ cha dqi... vao. mQt butSi toi sau khi dung cam, dinh dQc ti~p do.l.ln saeh bo giO- thi ehuong di~n tho.l.li reo. vang.. Huån nhåc ong nghe. Ti~ng eua Trån vang len dliy traeh m6e: - SaG anh khong pho.ne ll.li? - Anh b~n qua. Huån trå lai. - Em elin g~p anh ngay. N~u khong chåe em se t4' tu- vi nån, vi cang thång. Em ehan ngåy eUQe slSng nåy! - Dåu c6 ai håi lang vai eUQc slSng hi~n tl.li eua minh dåu! - Anh (fung n6i th~. Anh phåi bi~t lå tu måy nam nay, cai nhip slSng hi~n tl.li cua em n6 lam b~ tåe tinh th~n, dliu mulSn va tung, mulSn dien len! Cå ngay ehång bi~t låm gi cho. e6 y nghia. Em t4' hoi cUQe slSng la gl va tl.li saG minh slSng? - Trlim trQng nhi! Em må d~t · nhfrng cåu hoi åy ... Nhung anh thay dtSi duqe gi' cho. em? - Chjnh em clin duqe thay (ftSi. - Em clin g~p anh. Sau cåu n6i lå mQt ti~ng vang kho eung tro.ng ong nghe. Trån dli gae may. ChiSu horn sau, di lam vf tai trtrac nhå, dang Il,Ie tro.ng tui ao. ngo.ai Hm ehia kho.a cu-a thi tu mQt chi~c xe (f~u ben kia (fu ang, Trån mO- eU-a buae ra. Nang m~e nguyen bQ ao., vay (fen, deo. ki~ng mat, (fåi eae. HuAn khong n6i, chang xo.ay . h~t vang kho.a, mO- cu-a buae vao. va khong <16ng Il.li. Trån l~ng re theo.

IAng Van 51


sau... Tran vAn vb du thång nåm qua <1i. VAn da di~t <1åm say, nc5ng nan nhu xua. C6 khAc chång la m"t chut met moi hien ra trong khoe måt. Nai met moi cua tam hån. TrAn tro. I~i mai tulin va HuAn båt <1liu th6i quen kMng tI.!' <1~t cAu hoi. Nang ~n rc5i <1i. Nhung cul)c g~p ga ngån ngui khoå IÅp m~t tr6ng vång nao <16 nhung kh6ng lam thay <1~i gl nhi~u nO'i HuAn. C6 chång m"t chut huO'ng thu-a con vuO'ng vÅn trong cån phong Åm cung sau khi TrAn <1i khoi. Cho ~n m"t ngay kia, trong vong tay Huan sau cO'n An Ai, TrAn chQ't n6i: - Em se ly di våi Iiio Feron ~ ~n s6ng våi anh. - Du-ng bc5ng bQt. Nen nhå rAng em kh6ng con tre nlia va <1Åt nay kh6ng phåi lå Såi gon hc5i xua cua em. Phåi, suy nghi cho ky, - Em <1ll suy nghi rÅt kY. Em mu6n <1uQ'c lo toan, <1uQ'c s6ng blnh thuang. Thå lå suy nghi b~n tAm nhling <1iSu v\ln v~t tlim thuang con hO'n kh6ng bi~t phåi nghi gi. M5i bu~i sAng thu-c giÅc tI.!' hoi phåi lam gi cho c6 y nghia va su6t ngåy kMng tim ra cau trå lai. Em chån ngÅY cu"c s6ng nhu v~y! Cå tdn sau, Tran kh6ng tro. I~i. Tulin k~ ti~p, Huan nh~n <1uQ'c lå thu mai cua Illo Feron. Ong ta mai chang tåi <1{li hQc nO'i 6ng giång d~y <1~ ban m"t chuy~n "rÅt clin". HuAn bi~t chuy~n "rÅt clin" ÅY c6 lien quan <1~n Tran. Nhung du gl <16 lå chuy~n giua låo ta vå nang, t{li sao keo them nguai thu- ba? Tuy kh6ng hi~u ly do, Huan vAn nh~n lai... Måi mien man suy nghi, Huan <1å ~n khu F tu- hc5i nåo. Chång huång vS khung cu-a bAng ki~ng th~t lån tren ke hång chu "PhAn khoa Kinh t~". Sau cånh cu-a, låo Feron <1ll <1u-ng <1Q'i chång tu- bao gia. Ong ta niSm nO. ti~n tåi bAt tay khi HuAn måi buåc våo: - Chåo 6ng Nguy~n, xin mai 6ng thea t6i. Hainguai<1ih~thånh lang. Låo

"il

LAng Van 52

Feron rna m"t cånh cu-a g3 vå mai chAng buåc våo. Dtly lå m~t giång <1uang nho, ki~u thlnh <1uang våi nhang dlly gh~ x!p tu cao xu6ng thÅp nhin v~ b\lc giång. B\lc giång nh6 ra nhu sån khÅu våi <1liy <1u d\lng C\l thlnh thi: mAn ånh <1~ chi!u phim, ti-vi våi ki~ng ph6ng <1~i cho video va man ånh computer... Truåc b\lc giång, sau våi hång gh~ <1liu la bån ky thu~t, c6 th~ <1i~u khi~n tÅt cå tu xa våi <1u lo~i c6ng­ tåc, mAy <10... Huan thlim phl,lc SI.!' trang bi ky luang cua <1~i hQc. Feron chla tay v~ phla hAng gh! trung tAm sau bån ky thu~t: - Mai 6ng ngc5i. Glin quå t6i SQ' 6ng kh6 chiu. HuAn chQn m"t chi~c gh~ kh6ng xa cu-a ra våo va ngc5i xu6ng cha <1Q'i. Kh6ng hi~u lllo ta se cho coi "phim" gi <1Ay, chAng nhu thlim. Feron tu t6n ti~n v~ bån ky thu~t. Ånh sAng trong giång <1uang tu- tu diu hån rc5i tAt ngum. Tren man ånh xUÅt hi~n hlnh ånh cua TrAn trong bQ <1c5 ngu, kMng trang <1i~m, c6 le vll'a måi thu-c giÅc, måt quling thAm va nhang n~p nhån tren trån IQ ro låm khu6n m~t giå hån. Nguai <1an 6ng ny phuO'ng nhin ve phla mån ånh, hång giQng; - T6i chÅC ong cling <1oån ra mvc <1lch da g~p ga ngay h6m nay. Trån <1å n6i våi t6i vS y mu6n ly di cua nang. Ong ciing nhu t6i <1eu bi~t ro tlnh dnh bc5ng bc)t cua TrAn. C6 le t6i bi~t ro hO'n 6ng cha nång c6 rÅt nhieu tI.!' Ai. ChAc chAn nång se kMng tro. l\li va-i t6i ri~u sau nåy c6 mc)t thay <16i måi trong <1liu 6c nang. Feron ngung 'l\li giAy låt, vu-a <1u cho HuAn quan såt ky nguai <1ån ba tren man ånh. Ong n6i ti!p: - BÅy låu nay, TrAn s6ng våi mc)t tårn hc5n tr6ng vAng. TMt ra, nang <1ang tråi qua mc)t cO'n khung hoång tinh th4n thuang thÅy trong nhung giåi... nhang nguai c6 cu~c s6ng tuO'ng <16i d~ dang, sung tuc. T6i c6 khuyen nång nen <1i tåi m"t chuyen gia tam ly må t6i quen, ~ t~o cho nång mc)t th6i quen måi c6 y nghia nhung Trån tu- ch6i ...

a

Nhin sau lung nguai (fån 6ng TAy phuO'ng caD lån tr4m ngAm truåc hinh ånh mQt ngu,a i <1an hå Å D6ng nho be trong b6ng t6i cua giång <1uang, Huån c6 cåm tua-ng <1ang tham dl.!' mQt cuc)c t! I~ mQt vi na thlin nåo <16... - SI.!' c6 m~t cua 6ng <1å låm xåo trQn nhung khoång tr6ng trong tam hc5n nång. Va nAng <1å chQn mQt giåi phåp rÅt lieu linh. TrAn mu6n ly di vi nAng nghi rAng 6ng se kh6ng tll' ch6i vi~c nång tra l/(li våi 6ng. Rieng cA nhån t6i cling yeu nang låm. Tinh cåm cua nhang nguai ny phuO'ng chung t6i c6 th~ kh6ng sau <1~m bAng nhang nguai Dong phuO'ng cAc 6ng, nhung t6i <1å quA quen thuQc våi tlnh tlnh cua nang nen khOng th~ thi~u <1uqc. Tinh cåm cua chung ta co th~ t6m luQ'c nhu sau: Trån mu6n ly di, t6i mu6n gili nång va 6ng th! chua c6 quy~t <1inh ro ret. T6i suy lu~n chia khoA ctla vÅn <1e <1ang nAm trong bAn tay 6ng. Do <16 må t6i plai 6ng ~n <1Ay. chAc chån kMng phåi ~ thuy~t phl,lc 6ng. Cång kMng phåi ~, bAng cAch nay hay cAch khåc, b6 bUQc 6ng c6 mc)t quy~t <1inh thea y t6i. Chung ta <1ang a mc)t nuåc gQi la tI.!' do va <1u-ng tren cuO'ng vi mQt nguai tri thu-c, t6i chi mu6n trinh bay mc)t s6 du kien rÅt khoa hQc vå khAch quan v~ nhang g6c c\lnh trong cuc)c s6ng thuang nh~t cua TrAn. Våi hy vQng lA chung se giup 6ng trong qu~t <1inh cu6i cung. C6

thu Ihu vi & Ihu l{li vi giD Ihay mau la vang le 16i Ir&i ben nha lan gi{J1 mlng phO'i ben em anh nguyrl mua rO'i gizia hiJn.

nguyln sf long


le t~i hO'i nhi~u I&i, v4y mai ~ng theo doi ... Tran man ånh, nhl1ng bi~u c!a . th4t ro rang, nhl1ng th6ng ka våi nhl1ng con s6 chfnh xåc theo nhau xUÅt hi~n : - Cå muo-i nam nay Tran chua h~ su dl,mg phuO'ng ti~n di chuy~n c6ng cQng. (Dil:u nay Huan c!a bi~t tu hai con O- Vi~t Nam).

- Tran kh6ng phåi la 10\li c!an ba - Hy vQng ~ Trån ki!m c!uqc sinh ra ~ lam nQi trq. (Di~u c!6 quA . vi~c lam la 1596 va hy vQng ~ nAng ro). gil1 c!uqc vi~c la 596. - S6 tien tiau xai hang thAng cua - Trån kh6ng chiu nlSi c!åm c!Ong Trån gam nhl1ng khoån Ao qu4n, va nhÅt lA kh6ng chju nlSi ti!ng phÅn son, nuåc hoa, ti~n båo hi~m kh6c cua tre nit. xe hO'i, tien xang, tien qua cAp, ti~u - Trån bi y~u tim va phåi c6 y si v~t... lån gÅP b6n 14n luO'ng thång ri~ng theo doi b~nh tlnh. S6 ti~n tri ctla Huan. (Dil:u nay chang kh6ng . li~u la ... - DuO'ng nhi~n Trån kh6ng th~ ngO-l· lAm nhl1ng vi~c n~ng nhQc nhu rua chen, lau chui, ... - Mai nam Trån phåi c!uqc c!i nghi he O- ml)t nuåc khAc nhau... Cu6i cung man ånh dung l\li våi tÅrn hinh kho-i c!4u cua mQt Trån kh6ng trang c!i~m. VAn huång ve man ånh, Feron cÅt giQng c!~u c!~u: - Xli ~i Tay phuO'ng chung t6i la mQt xa hQi van minh v4t chÅt. Va khi n6i ~n v~t chÅt, phåi n6i ngay ~n khå nang, phuO'ng ti~n c!~c6 c!uqc n6. Nhl1ng ti~n nghi v~t chÅt t\lO cha chung ta mc)t th6i quen kh6ng th~ bo c!uqc. Va mQt khi nhl1ng ti~n nghi Åy bi lÅy c!i, cUQc s6ng tam ly cua con nguo-i rÅt c6 th~ bi ånh huo-ng n~ng n~, nhÅt la O­ nhl1ng nguo-i chua tung chiu cånh thi~u th6n v~t chÅt. HQ c6 tM phåt c!ian. Ong thu tuo-ng tuqng mc)t bulSi t6i trO- v~, b~t cOng-tåc rna c!en kh6ng sång vi cup c!i~n, ong phåi 14n mo trong b6ng t6i. SAng horn sau 6ng khong th~ su dl,lng måy pha ca-pM. Ong mu6n phone ~n so­ lam c!~ xin nghi dIng khong c!uqc ... C6 le 6ng se chiu c!uqc h!t ngay c!4u nhung nhl1ng ngay sau? Do c!6 phuO'ng ti~n cling rÅt quan trQng va la y~u t6 tian quy!t ~ ta ti!p tl,lc nhl1ng ti~n nghi c!6. Kh6ng bi!t 6ng c6 th~ båo c!åm mc)t Sl.!' ti!p tl,lC cho nhl1ng th6i quen v~t ehÅt eua Tran? Vi c!6 la y~u t6 chfnh ~ nang e6 th~ s6ng dAi 'lau ban ong. D4u sao thi toi xin ~ ong tI.!' quy!t c!inh lÅy. Ong nghi sao, 6ng Nguyen? ... Cau hoi vang l~n trong giång (fu&ng, eh\ly nhåy tran nhl1ng hAng gh! tr6ng l\lnh leo va ehim tAt trong kh6ng gian. Kh6ng e6 ti!ng trå lai vQng l/l.i....

ilmg Van 53 .


Toe Mai

SCYi Vdn SCYi Dai

• • Hoång Nga

C6 m~t lån thuc d4y, toi n6i voi Oanh: - Tau nAm rna thÅy m~ ong H~o n6i "ThAng H~o con s6ng nhån rång ben te" . Oanh cuo-i, m4t buan hiu: - Mi luc mo cilng chiem bao chiem bi. S6ng rång duqc må s6ng . . Toi dua: - Lå hån s6ng thi~t thi rång? Oanh låm thinh up m4t xu6ng gOi. Con toi quay ra nhin len dinh mung. Lop våi tuyn trång khi~n toi nghi ~n nhung vAnh khån tang. Nhung cå vånh khån bAng våi so re tien d6 ding chång c6 cho H~o ngåy H~o ra di. Phåi chång bi!n om ÅP H~o et! chung toi nghi rAng H~o mii hoåi vAn c6 m4t dåu «16 trong cu~c dO-i nAy? Oanh ng6c dåu d~y, chOng tay len cAm: - Mi bi~t khong, luc nghe ong anh H~o båo cåi tin dc)c dia no tau khong cåch chi tin n~i. Tau bo hQc, di bOn, nåm tråm cåy s6 v~ Nha Trang et! mong nghe mc)t cåu tuO'ng tlJ' nhu mi nAm rna. Chång c6 ai n6i chi h~t. Chi c6 m~ H~o kh6c nuc nå khi thÅy tao. Toi 6m vai Oanh: - Thi chu mi thJ tuång tuqng hån chua ch~t coi rång. Oanh mim cuo-i: - Tau tuång tuqng hAng tråm , tri~u lån rai c6. - Vi d\l nhu chu g4p nhau, mi låm chi hå Oanh?

lAng Van 54

TrO-i, ch~y toi om hun cho thå luon cho chi. B~ mi g4p chang mi, kh6ng tlnh toi cåi chuy~n om hun å? - Ai må bi~t duqc chuy~n no! T\li tau lå vq chang, g~p nhau c6 tråm thLf chuy~n "nhA anh nhå em", rai chuy~n tien chuy~n b~c, chuy~n ni chuy~n t~ turn lum mi ai. Oanh gåt I~n: - Ni t~ thi ni te, nhung truoc h~t lå om hun di cho! - Lå hån ra phi truo-ng d6n tau voi mQt con tåy con dåm thi phåi nhåo vo dånh ghen ch& hun hit chi mi. Oanh d~p våo vai toi: - Thui! Mi thi toAn nghi chuy~n bå låp. Chung toi lån ra cuo-i. Sång nåo cilng c6 nhung chuy~n tåa lao nhu vh gilta hai dua. Sau d6 lA Oanh d4Y truoc et! di låm. SAng Åy Oanh cåo toi c!au di~ng: - Con khi! TlJ' nhien mi nhåctoi H~o låm tau dau thåt cåi b\mg ... Chao ai c!o-i, con bi~t bao nhi~u nåm nua d! sOng hå mi! Con bi~t bao nhieu nåm nua et! phåi sOng,Oanh hay n6i cåu c!6 voi toi. Tu luc H~o ra c!i rai mÅt tårn nO'i trung khO'i c!6, Oanh hån nghi rang cUQc dO-i truoc m~t chi lå hu khong. Oanh buan dien d~i. Oanh -

ngh~t

.

/.

heo hon ril ruqi. Lån g~p I~i Oanh sau ngAy chang t6i di thoåt, t6i CU­ tU'ång då g~p I~i ai d6 chLf khong phåi Oanh. Oanh 6m rQc, xanh xao vå måt thåm quång slu nåm. Toi ni Oanh v~ s6ng chung cho vui. Lue Åy Oanh moi ra truo-ng, nh4n vi~c t~i Såi gon. Toi thU'O'ng Oanh x6t ruQt x6t gan, cu- keo n6 c!i h~t ch~ nåy ch~ nQ. Dlin dlin, moi truo-ng s6ng thay d~i, I~i c6 toi et! tårn tinh, Oanh bot heo håt han. Ml)i llin nhå c6 ti~c tung gi~ ky, Oanh tham gia u6ng ruqu voi mÅY ong anh t6i, n6i


cuoi x6n xao. Oanh u6ng nhi~u . låm, tuu luqng nhu thanh nien. Ong anh lån cua t6i cu chQc Oanh: "Doi vång anh råi say ... ch~t lu6n" . . Oanh cuoi, ngAm Il).i: "Troi etl(t mang mang, ai ngu ai tri ky, hay cung ta cl).n m~t hå trtrong!" Dung lå "hå trtrong bi~t gui v~ etAu"! Long Oanh cuu mang m6i dnh triu n~ng. T6i 6m chån eti ngu våi t6i, Oanh thuong etua: "Goå ph~ ngu våi c6 ph~ etåy". Uu låu ml). t6i I~i båo: - Ni, con Oanh phåi 11(y chång måi etuqc mi O'i. Oanh cuoi låc ethu: - Th6i, con å va. Mai m6t con Nghi eti etoån t~ våi chång hån, con do etAy hhu hl). di duqng. MI). toi xua tay: - Th6i, tMi, tau cam O'n. Uy chång måi tuO'i ra, tre ra con no! Oanh dAy n'y: - B~ di n6i chll' con tån tI). du xi låm råi hå? M~ toi trå lai: - Chll' thi chua. Nhung it nåm nua lån tu<5i, etån bå kh6ng chång ch~ kh6 quåt kh6 queo nhu mi~ng trhu kh6ng ai ån con O'i. Chll'ng nå mitMnh con måm coi rång etuqc! Oanh cuoi lån nhung nuåc måt ua hai Mn khoe. Ml(y 6ng anh t6i ra suc etem bl).n be ve giåi thi~u våi Oanh. Nhieu nguoi thl(y Oanh d~ thuO'ng Il).i c6 c6ng ån vi~c låm etång hoång mu6n cuåi Oanh nhung Oanh chång ung ai. Oanh cu båo våi t6i, rAng khOng ai c6 th~ chung thuy mai våi m~t m6i tinh, nhung råi Oanh vAn cu do v~y, s6ng v~y, må måt ra lå thl(y H~o, nhåm måt Iq,i lå hinh ånh H~o trån ng~p trong 6c trong tim. Oanh båo: - Ngåy xua tau chång ti~c chi våi H~o h~t. Tao sin sång dång hi~n etoi tau cho H~o, må mi bi~t kh6ng, H~o lu6n lu6n giu gin cho tau. CU 9i~u th6i ~ dånh tåi ngåy cuåi et~ tau thÅY, ~ tao bi~t th~ nåo lå Sl!' thang hoa cua dnh yeu. Ong troi ac nghiet, thuqng et~ chång thuO'ng x6t m~t con nguoi et~o etuc nhu rua. H~o ch~t oan ch~t ulSng,

ch~t

kh6ng må kh6ng må. Tau t6i c:1q.p xe len chua Vinh Nghiem khOng c6 etuqc m~t nen nhang, thåp huO'ng cho Hq,o. Mq, Hq,o IÅy kh6ng c6 m~t cånh hu~ trång cho ngåy Hq,o ra c:1i låm ngåy gi~. BA H~o ngåy Hq,o ra eti. mang tÅm hinh Hq,o luc con lå sinh T6i bi!!t n6i låm sao våi Oanh. vien tho tren chua .. M~t måy Hq,o Oanh thå dåi: sång lång, måt m6i trån tr~ hanh - Nhi~u lue tau cling them c6 . phtlc. Oanh båo tÅm hinh et6 ch~p m~t cu~c etoi binh thuong. Tau lue hai c:1ua måiquen nhau. cling mu6n c6 chång c6 con et~ hue Oanh rÅt sq chuyen et<5 v5 cua nhu thien hq" ngåy hai bua hhu hq, m~t m6itlnh, cho du lå bÅt cu cua chång con, låm etån bå cO'm nuåc ai. T!!t, ve nhå bå di etuqc ngåy ba gi~t gili chq bua lå quen h~t cu~c muO'i, sang mung m~t Oanh etå v~i etoi. Nhung tau kh6ng etu can etåm vå chq,y qua nM t6i: ~ båt ethu Iq,i cåi thoi yeu etuO'ng ho - Con Thu c:1åu, bua ni hån c:1i h~n. G6c etuong m6 tau cilng thÅy Buu Long våi thAng bå phåi kh6ng? Mi d~n hån khong leo nui c6 Hq,o. Hem h6c m6 tau cling c6 cåm tuång Hq,o etang cha tau. Tau va-i thAng te nghe. Hai etua c:1aog I~i sq cåi eto~n k~t kh6ng su6ng se yeu nhau må cung leo nui Buu . Long thi rå etam cho coi. nhu tau våi Hq.o. T6i gq.: T6i ngq,c nhien og6 Oanh: - Hay mi v~ xin ti~n mq., tau våi - Mi må cling tin di etoan rua hå . mi vuqt bien cha cho råi. Tau chån Oanh? cha eti chinh thuc qua! - Phåi tin chå mi. Cåi chi dinh Oanh låc ethu: dång tåi chuy~n chia ly lå tau tin - Mi thich thi mi eti m~t minh. h~t. Mi vuqt bien et~ g~p chång chå tau Thu, em toi, til' trong nM chq,y thi tau g~p ai hå mi. HO'n nua tau ra: kh6ng mu6n tåi m~t nO'i må Hq,o - Håi nå chi c6 leD nui Buu kh6ng tåi etuqc. Long våi anh Hq,o kh6ng må rånh Hång ngåy Oanh nhu bAng long rua? cåi cånh ngåy hai bu<5i CQC cq.ch etq.p Oanh cuoi, c6c ethu Thu: xe eti låm. LuO'ng thång cua Oanh - Ti!t nhut mi n6i m~t eAu låm chi etu cho hai etua t6i an sång våi tau ngh~n hQng. Rang lq,i kh6ng! bua. Oanh c6 them ngh~ tay trai til' Thu r~t vai, le lu5i chq,y v6 nhå. månh bAng ky su cua minh lå chiu Oanh cuoi to n6i våi theo: trach nhi~m ky thu~t cho m~t hqp - Nhå c:16 nghe!"Mq" lå v6 yv6 tåc xa xå Mng trong Chq Lån. tu låm c:16! M~c du m~ t6i h!!t suc til' ch6i, Tinh tinh Oanh d~ thuO'ng, c:1q,i Oanh vAn mua c!u mlH thång muoi luqng. Gia etinh t6i ai cling thuO'ng ba ky gq.o tieu chdn vå khång Oanh, th6ng cåm våi n~i buån cua khång etua tien chq cho bå. Oanh. Kh6ng ai n6i . ra, nhung Chu nh~t, hai c:1ua gi~t gili phO'i nguoi nåo cilng tim cach låm cho ph6ng xong lå nhåy len giuong Oanh diu xu6ng, d~ chiu våi cu~c nAm dåi gåc tay len tran tån chuy~n s6ng hO'n.. tåo lao. Oanh k~ cho t6i nghe tll'ng Oanh v~ s6ng våi t6i c:1uqc m~t li tung ti ve nhung ky ni~m yeu nam thi t6i c6 giÅy eti g~p phåi c:1oån etuO'ng va-i Hq.o. Oanh c6 m~t Mp phong vl(n. Oanh la len, nhåy loi g~ rÅt et~p lån bAng hai hån tay do choi nhu con nit. Mll'ng cho t6i, vå Hq,o låm. Cling nhu t6i, nhu nhi~u chåc dl(u buån rieng. N6 etq,p xe etua con gåi khåc, Oanh cl(t trong xu6ng Hång Xanh mua m~t ky thjt c:16 nåo thu tu, nåo k~p t6c, khån quay v~ båt toi u6ng bia an mll'ng. , tay vå hång 16 hång 16c nhung thu T6i Oanh båo: utm cgm khåc. TÅt cå et~u c6 mang - Mi eti tau mll'ng, nhung chåc lå . hO'i huåm, ky ni~m våi Hq,o. Våo tau v~ Iq,i Nha Trang quå Nghi O'i. thång 5, tåi ngåy gi~ Hq,o, hai etua - Mi do etAy cåch chi cilng d~ chju LAng Van 55


han ch6 Oanh! Oanh trAm ngam mOt h~i r~i mim cuai: - å ml'> må khl'>ng nhu nhau! Ai må chju kh6 nghe tau k~ I~ chuy~n H~o nhu mi. Con Thu xåp vl'> chi thlch nhAc t6i thAng b~ hån thl'>i. Hån (fang yeu, suc mÅY må mu6n nghe ba cåi chuy~n (f~ vtJ cua tau. Tl'>i g~t (f4u, cuai khan. Oanh nhåy 'len giuang, k~: - Mi bi~t kh6ng, h~i hai dua tau quy~t djnh chia tay, tau s4u heo nhu con rna. M~ tau dAu c6 chju thÅY tau bu~n, bå båt tau vuqt bien. Bå dåt v! me)t thång. ThAng ChÅt d6, hån cung d<lp trai, cilng lAng m~n v~t, cung gioi giang nhu H~o vh. Hån thuO'ng tau låu r~i nhung rAng tau khl'>ng ua n~i hån mi ai . Bå k~ bå g~p H~o di ph6 v6i con Di~u HuO'ng, con b~ m6i cua H~o d6 mi. Con n6 thuO'ng H~o tu h~i con trung hQc. Hai nguai n6 eoi xung dl'>i han lå tau v6i ChÅt. C6 me)t di!u ky I~ lå h~i con v6i tau, H~o khl'>ng ua con n6 ra m~t. H~o n6i lå n~u H~o duqe "tuy~n hra" thl H~o s! chua con n6 ra. Rua rna mi tMy tue euai ehua, H~o di bi~n, di u6ng eå phe v6i Di~u HuO'ng. Con tau, tau eling (f~ thång ChÅt dua d6n di hQe v! hQe. Ngang qua nha anh H~o, tau con ng6 vl'> nifa eh6 mi. Tau khong bi~t H~o ra rAng, rieng tau thi tau bu~n eh~t duqc. Dem Giång sinh nAm n6, tau h<ln di I~ v6i thAng ChÅt, kh6ng hi~u rAng tau dåm bu~n. Tau cu nåm dai tren giuang I",e IQi m6 thu tu eua H~o ra dQe. H~o vi~t thu hay låm, yeu thuO'ng tran tr! låm tau ru li~t ehan tay. Tau kh6e n\:lu mua, djnh lam be) dau d~ khoi di nha tha. Ma mi bi~t, m~ tau e6 ehju ml'>, bå ehu-i te tåt. Cu6i eung tau phåi ng6e d~y, chui rU-a m~t måy, trang eåi åo dai måu vang hoång y~n vl'> nguai . Tau 6m o, gia ngåt nhu me)t ba phu6c. Thång ChÅt "~n h<ln I~i len" d6n tau di . Hån khen tau r6i rlt. Hån thieh åo dai. Nhifng nAm bay bay, båy tårn, åo dai lå me)t cåi ehi d6 kh6ng blnh thu&ng. Con nguai tau eilng khl'>ng binh thuan~ . å Nha

ilmg Van 56

Trang, tau thleh nhÅt duang Yersin. C6 ehi mO mi, t~i duang n6 e6 ngl'>i nhå H~o vå lå con duang hai (fua tau di hang trAm 14n ra bi~n. Tau nhut djnh båt thAng CMt phåi cha tau xu6ng d6, vang ra bi~n r~i v! nha tM Dong Chua Cuu Th~. Khi xa nhau, ngu ai ta ua lam nhifng tro ky c",e. Mi nghi thu- tau di nhu rua thl e6 ehi vui . Rua rna eu di, eu nggn ngO' ng6 quanh, euOi eung thi t",i tau vl'> nha tha. Dem Noel nguai ta di I~ dl'>ng nhu ki~n, mu6n ki~m nhau nao e6 d~ chi. Rua må tau v6i ChÅt I~i d",ng ngay H~o va Di~u HuO'ng. Con Di~u H uO'ng m~e d~ thi~t d<lp, con nha giau rna mi. Tau ng6 H~o trån tran, H~o ng6 tau trån trån. H~o m~e sa-mi mau kem nh~t, qu4n måu nåu d~m. M6i nAm ngoåi eh~ cua Di~u HuO'ng la tau, mi bi~t kh6ng. H~o eilng m~e be) d~ n6, tau eung åo hoång y~n ni. T",i tau cu ng6 nhau, ehu bi~t låm ehi ehu, thl dung me)t eåi thång ChÅt thlnh llnh te xuOng dÅt. Hån xiu mi ai. Kh6ng hi~u la t~i hån thÅY tau ng6 H~o hay t~i hån bj nge)p hai nguai , hay t~i hån An trung cåi thu ehi de)e dja tru6e d6. Tau khl'>ng c4n bi~t. Nhung hån lån dung ra d!{t thl phåi la len, phåi sång h~n eui xu6ng v6i hån. R~i ngu ai ta ph", tau dua thAng ChÅt v!. Rua la h~t. . Sau 14n d6 tau khOng con g~p H~o. ,Chång baD gia con g~p Hl1-o tren dai. Hl1-o nghi v! tau ra rång hå Nghi? Tau kh6ng bi~t nifa, c6 (fi!u tau bi~t la su6t dai tau mang thea ånh måt H~o, cåi nhln trån trOi nhuc bu6t cå h~n tau Nghi ai. Ngåy qua ngay, Oanh cu om vai toi cAn d~n du di!u v! cue)c s6ng såp t&i. Oanh n6i: - Mi phåi rån gia cho duqc cåi h~nh phuc mi såp c6. Rån d~ ngoåi tai lai thien h~, k~ cå cha m<l b~n be, må phåi nghe cho IQt laj ch~ng nghe mi. Tau voi H~ochia tayciing vi lai ra ti~ng vo. Tau dåu c6 chju nghe nhang di~u Hl1-o phån giåi ... Tau ganh tj v&i mi quå Nghi ai. Mi ' su&ng thi~t, dA IÅY duqc nguai minh yeu må con duqc s6ng chung

me)t b4u trai. Tau, tau them ch~t theo H~o må khOng di.tqe dåy. Tru&c ngåy toi di, Oanh d~p xe cha toi di long vang Sai g6n. Hai dua lang thang khåp chq B~n Thanh r~i ra ba song Såi gon An kem. Oanh cha tOi xuOng duang Tlf Due, ehi cho toi thÅy cån nha cua me)t 6ng anh H~o: - T",i tau tr~ng hång m6ng tay n&. Hoa m6ng tay mongmanh d~ tån nhung d~ thuO'ng chi I~ . Cåi suc sOng månh li~t cua n6 m&i dångsq. Su6t mua nång, khOng tu6i tårn, mi chi c6 th~ thÅY me)t 16i di mon nhån. khong lå khOng hoa, nhu khOng h! c6 me)t m4m sOng. Rua må chi c4n me)t tr~n mua d4u mua nho nho, me)t hai horn sau lå m4m non nhu len kh4p nO'i. Nhu tau, tau mu6n ch~t thea H~o nhung låm rAng rna ch~t hå Nghi. Tau khong sq ch~t, 1I1-i cang khong mulSn slSng. Khoi n6i mi cilng hi~u trong xii he)i ni khOng th~ gQi lå minh dang c6 me)t eue)c sOng, huOng chi tau khong con me)t tinh yeu, me)t khuon m~t d~ nuO'ng dlfa. Luc d4u tau muOn di tu, nhung nghi IlJi tu vi~n chi låm tau xa Chua vi nhifng hinh thuc, ky lu~t do con nguai d~t ra. Nghi thÅY tue euai, mi bi~t khong, c6 me)t thai tau cu chÅp ne hoai cåi chuy~n dj bi~t ton giåo giaa tau v&i gia (finh H~o ... Hai dua toi våo chq Da Kao An chåo lang. Chung toi thich bå hång chåo nåy vi bå vAn con gia nguyen ki~u cåeh chåo mai cua nguai Såi gon, vAn con dung nhang d~i danh tu d~ xung ho rÅt u lå... Binh Nguyen Le)c, trong khi chung nhu thien hlJ då quen v&i ki~u s6ng ch",p gilft h~n de)n cua xii he)i m6i rnA quen mÅt cåi tinh d~ thuO'ng vlSn e6 tru&c dåy . Hai dua tOi gQi gånh chåo 16ng nåy lA gånh huO'ng xua. Oanh khoe, bAng giQng Nam båt chu&c bå hang chåo: - Horn nay d~c biet nghe bå Hai. NgAy mISt con nho nåy di ngo~i qulSc rdi d6. Bå hång ehåo cuai. MAy nguai khåch ngdi quanh, quay Il1-i nhin


toi: - Cha, su&ng heng! Di båo Hinh hå co? Thoi ba Hai såp måt khåch rai. Con co thl rån ån hai ba to chåo cho nh& Vi~t Nam. å b~n nghe n6i long heo chi ~ cho ch<> v&i meo an thoi <16.

"Thoåt la mll-ng rai co a". N guai thl "NhO- nha låm <1a co". Nguai h;li "Lo gl, bay giq nha nu&c cho ve rna, (fi it nam lam c6 tien thl ve thåm nha. Thien h;.t vuqt bien rna con ve ha dim kia kla .....

Toi cuai. Hang chåo tlf dung xon xao chuy~n <1i, tY. Nguai thl

Chung toi cuai khong n6i them. An chåo xong la <1å nåm gia chieu. Oanh dåt xe, toi (fi ben c~nh. Ra

Trong lao tu do toi da s6ng Nhiing hili U-C kinh hoang ml)t tho-i tudi tre Chung toi - nhiing nguo-i tu khOng an Mua dongco ro rach ruui Mua h{l trim trl,li nO'; rung thieng nuuc dl)c Trud-ng thOnh tung ngay trong nhuc nha Ch~i da tung ngay duui nhiing Ir~n dim Ihu Chång bao giO- loi hi1u duqc Bai hQC yeu thuung cua nhiing nguo-i cl)ng sdn . Bting dau tranh giai cap Bdng h~n thu chu thuylt Nguo-i la nhOn danh nguo-i td gilt ngum va day dQa con nguo-i. Chång bao gicY toi quen duqc Nhiing dilu d6i tra co hr Ih6ng duqc l{ip di l{ip l{li duui mQi hinh Ihu-c. ChOn ly co 1M din tu ly tri Nhung cangco 1M cdm nh{in bdng nhip d{ip Irai lim Ban co tM lam gi khi da bi tuuc d~{ll hit khd nang dl khting va nhiing quyln t6; thi1u cua con nguo-i. Chång bao giO- loi quen duqc Nhiing 10-; bq dif va Sil phdn bl)i Hang ngay. hang ngay Bao nhieu thdm kich va bao nhieu ~au cua b{ln be da dd trong dm tham Irong langquen vo vQng. Chång bao gicY quen duqc Nhiing khuon m~1 di1n hinh cua chl dl) gidng d{lo dU-c lam nguo-i Mng bang sung

Bting nhiing nhO birt giam khOng tM du-ng va cang chång tM ndm nO'; nhiing nguo-i ch6ng d6i thdu hi1u chl dl) trong tu thl cua suc v{it. Chång bao g;o- toi quen duqc Nhiing cO'n do; thdt rul)t gan An blit cu- thu-gi co tM an Va an cd trong nhiing gidc mO' tt')i nghirp Di nhiing giac mO' tl)i nghirp! Chång bao giO- toi quen duqc Nhiing cong virc khd sai Nlu lao dl)ng la vinh quang thi chung toi dang Iren dUOng di tui .vinh quang Mng thon xac td tO'i va h{Jng sung thuc sau lung. Chång bao giO- toi quen duqc Nhiing budi hQp hanh ki1m di1m Nan nhOn la anh la loi la be b{m phdi deo m~t n(l t6 nhau cho dung yeu cau va phdi nh{in tl)i phti hO{li chl dl) vi moi cu khoai cu s4n. Chång bao g;o- toi quen duqc '­ Nhiing budi chilu le chdn vl kirt sU-c Nhiing dem dai tMm thåm co dun trong xot xa tuy rt vQng Hinh bong nhiing nguo-i thOn yeu nh{lt nhoa nhu tu kilp truuc Tat cd Idng chim trong yen I~ng cam chiu · Chång baD giO- toi quen duqc NJi am dnh bi danh thu-c giiia dem khuya khi chua noi duqc Sil th{it /J{ln thOn yeu ch&c hi1u Chång bao giO- toi quen duqc Nhiing cO'n s6t me man Qua khu- hirn t{li tuO'ng lai 18n Il)n VaD nhau trong ac ml)ng Duy nhift co linh thuung b{ln be sud-iam Chång bao g;o- to; quen duqc .

~n

(fuang Dinh Tien Hoang, Oanh (fQt ngQtdtl-ng I~i ng6 H~n mQt ti~m cho thue qulin åo cu&i. Toi niu tay Oanh: - Mi phåi låy chang nghe Oanh. - Con mi, mi ve thåm tau ch&? Hai (fua toi bat ctTai. Di nhien cå hai cung hi~u la' Oanh se chång IAy ch6ng va toi, toi cling chång bao gia ve Såi gon nU-a. •

Nhiing cun mua mu mit ddt trO-i Qudng Tri run rdy lam cho du chl tieu va dim hoai khOng thm gian cdi t{lo Chång bao giO- toi quen duqc Nhiing ti hilm nho nhoi ich ky /J{ln O'i chUng loi dang chu-ng minh "Con ngum la da thU cua nhau" Nen bWI dung l{l til dung co nguo-i ndi cun dien 10{ln Chång bao giO- toi hi1u duqc Nguo-i Ct')ng sdn dilng hoa que huung vm chu nghia Xa hQi Ai khOng hi1u chu nghia Xa hl)i la phdn qu6c Ml)t m?nh d~ quoi gd-! lAm sao lo; co 1M yeu duqc kM hOng ngay chu-ng kiln nhiing tQi oc cua la ngum cuo'ng tfn ngu si. Chång bao giO- lo; quen duqc Tro ca tl,lng chl dl) H{lnh phUc III do nhiing my lu vo nghia ' Khi hang ngay toi nhin Ihdy slllh{it Chång bao giO- toi quen duqc Nhiing bai Ihuylt trinh dai le the khOng dau khOng cu6i mo ke noi ngum nghe nhu khOng cung mQt ngon ngii. Va chång baD giO- toi quen duqc Nhiing lan chia /(iy ke d- ngum v~ blil chql td l{li trong tim loi nhiing khodng tr6ng am tham ChUng ta da s6ng vm nhau d- mI)l tho-i di1m ma tdlcd nen quen di td ma s6ng. Nhung b{ln D'i I(mg toi v8n bang hoang khi nhO- v~ quo khu-.

"It

dang

Va lAng Van 57


,

""

,

xommang

Ccyn Sdt

Len Tr(}i

Ngo Nguyen Dilng

M~ vua khoi b~nh thl Cun 2 I~n can s6t. 86 båo, m~ truy~n vi khu'n cum cho eun, vi v~y m~i llin våo phong Cun, Kiki luOn clim theo khAn gi«y ch~n trtr&c mOi. Du m~t moi, Cun 2 vAn gAng guqng I~n ti~ng phån ct6i: - Chj låm nhll em bj cui phung me sut khOng bAng. Kiki giåi thlch: - Phåi låm 'nhllvh et! vi trung khoi chui vO 15 mOi, våo ph~i gAy b~nh ho, rdi ch~y I~n ctAu cAn mång 6c låm nhuc, sau ct6 ch~y xulSng tim ctånh nhau v&i hdng huy~t cAu vå

LAng Van 58

b~ch huy~t cliu låm tim ct~p "bjch bjch" nhu tr6ng v~. D61å chua tlnh chuy~n vi trung tgn cOng bao tu låm ctau b\lng vå In h~t chÅt b~ dllcJng, chi sau våi ngay lå con b~nh 6m nhom 6m nhåch nhu be) xuang. Cun 2 nhun vai: - Chj n6i Ic)n rdi. - Lc)n gl? - Le)n con vi trung nåy v&i con vi trung kia. - Vi trung nåo I~i chAng gi6ng

nhau. Cun 2 gAn c~ I~n: - KhOng, hOrn nQ biS båo c6 nhi~u lo~i vi trung lAm, chj kMng nhå sao? Kiki qu~n phut månh khAn giÅY, nghinh m~t ctåp: - KMng. - Nguo-i ta con ct~t t~n cho vi trung mla ct6. Nghe Cun 2 nhAc th~, Kiki måi lO­ mo nhå I~i: "U, hlnh nhu. n6 n6i ctung", nhung vAn IIlqm hoi: - nn gl? - Gåy ra b~nh cum lå vi trung... cum. Con vi trung "c6c" gAy ra b~nh lao ph~i. Nhung gh~ gåm nh«t lå con vi trung "~ch" gAy ra b~nh '1ch", chua ai tim ra cåch gi~t ctuqc n6. Kiki nghe v~y, I~p tuc IÅY khAn che ngang mOi. Cun 2 cuo-i th4m trong b\lng, bdi tMm våi ehuyen ctQc ctuqc trong cuiSn y h(Jc gia 4inh må chlnh cu e3u cOng kMng hi!u rei, ehi nhå ct~i khåi: - Con vi trung "~eh" khOn lÅm, bi~t thay ct~i hlnh d~ng nhu rna, båe si bi~t ctuo-ng nåo må ehtla. - Vh con b~nh chju ch~t sao? Cun 2 thå nguo-i xu6ng n~m, tho­ dåi nio noc)t: . - U, ch~t ngAc, tc)i nghi~p lÅm! Kiki r\lt re ~n b~n giuo-ng, ngOi xu6ng c~nh em, bån tay nho nhAn cttt I~n trån Cun 2: - TrO-i, trån em n6ng nhu khoai luc)c. Cun 2 th~u thåo:


- Vi trung cum tran len t&i <1liu r6i <16... <1ang <1anh nhau v&i "quån minh" giu thanh trong <1liu. GiQng Kiki m~m nhu h,la: - C6 nhu-c khl>ng em? - Khl)ng, chi nghe u u trong la tai, c6 re hai ben dung t&i xe tang va may bay ~ <1anh nhau trong ~y. M~t Kiki xju xu6ng thåm nao. · .Trong tri cl) be hi~n ra cånh chi~n tmo-ng v&i binh lfnh ngMnh ngang, tau bay tau bo nhao I~n tung bung, xe tang <1~i phao lim l nhå <1~n. Cun 2 ngu&c nhin chi, m~t <10 h6ng nhu nhen hJa, måt lO- <10-. Kiki nåm ch~t tay em, hoi nho: - Em m~t låm hå? Cun 2 g~t <1liu, c~t giQng bi thåm: ---.: Chåc em... ch~t. M~t Kiki chåy dai nhu cai banh bao chi~u: - Th6i rna, <1ung ch~t. Cun 2 S4'C nh& t&i tu6ng cåi luO'ng trong m~y cu~n bang hlnh rna m~ ua coi. Dao chinh bi oan U-C chuy~n dnh duyen, rut daa <1åm vo bt,mg t4' tu. Kep <16ng c~p v~i vang ch~y I~i <16 nåm tren tay. Tm&c khi ch~t, <1ao con cO gån C() xu6ng sau cåu mui r~u. Coi t&i <16, Cun 2 ng~c nhien hoi m~: "No glin ch~t r6i, con sU-c <1åu rna håt hå m~?" M~ <1ang S\lt sit thuO'ng cåm cho phlin s6 nii nhi~u han may cua <1ao chinh, nghe v~y, gåt kM: "Ng6i im rna coi, <1ung c6 I~n x~n. Bu6n th~y m6 <1åy!" Kiki vu:a bu lu bU loa vua cåt nghia: "No <1ang tran tr6i <16. T~i nghi~p!" Ma r6i c6 ai ch~t <1åu. Dao chinh <1uqc thliy thu6c gioi cu-u s6ng va . thånh vq ch6ng v&i kep. Chi c6 v~y må cå hai håt ho loi th6i råc r6i låm. Th~ rna horn nay, trong can s6t cum, Cun 2 I~i nh& t&i cånh tr6i tran ~y m&i I~. Cun båt chu&c: - Tm&c khi ch~t, em mu6n n6i vai lO-i sau cung. Kiki kh6ng con giO' khan che miii nua må <1ua len måt ch~m khoe mi u&t memo Cun 2 ti~p t\lc th~u thåo: - "Gia tai" em c6 bao nhieu, em chia h~t nhu sau: t~ng b6 cåy vi~t m4'c; t~ng m~ con heo <1~t <1l!ng muo-i lam <10 la nam muO'i xu rna em danh dl,lm tu m~y ... chl,lc nam

nay; t~ng anh Cun I b~ truy~n mQi da <10, cai gameboy va dp <1ia nh&. Con I~i bao nhieu, em t~ng chi hk Chi nh& nuoi n~ng Vit C6 L&n va Vit C6 Nho cho nen ... nguo-i, nh& ~ y <1ung ~ b6 cu-a C() <1anh ti~t canh, t~i nghi~p t\li n6. Em thuO'ng t\li n6 låm, nhung <1anh... ch~t th~ th6i. CuOi cung Cun 2 con thong them m~t cåu hQc <1uqc cua m~: - TrO-i keu ai n~y d~, bi~t lam sao båy giO-. ' Kiki b~t kh6c mng rU-c nhu bi ai <1ånh. Du v~y khi nghe Cun 2 len ti~ng nhO- cham s6c gium 2 con vit, coi b~ nhQc nhån qua, Kiki c~t giQng <1ua <1'y: . - Th6i, chi khong "dåm" nh~n . hai em be vit <1åu... hkh .. hkh ... Cun 2 I~i chem vo m~t cåu nghe 16m: - Ep dliu ep m6 ch& ai n6 ep ... I~y vit. Chi kh6ng chiu thi th6i, em t~ng cho anh Cun I v~y. - u.... hkh. R6i Cun 2 hoi m~t cåu lang nhåch: - Kh6ng bi~t em <1uqc len trO-i hay xu6ng hoå ng\lc <1åy? Kiki oå len kh6c hu hu lam b6 m~ va Cun I <16ng lo~t ch~y vao. GiQng m~ nh&n nhac: - Cåi gl rna kh6c f6c the thåm v~y Kiki? Kikihu-c huc kh6ng n6i nen lO-i, chr nghia måc ngh~n trong C() hQng. Cun 2 m~p måy c~p moi kho: - Chj Kiki ... khong ~hiu ... I~y vit, chi kh6c! B6 m~ va Cun I nhin nhau ngO' ng'n. Kiki låc <1liu nguliy ngu~y: - Khong phåi, khong phåi v~y ... Em Cun såp ch~t, tr6i tran nghe thuO'ng quå.. hu... hu ... B6 v~i va ch~y I~i, <1ua tay SO­ tran con. Cun '2 n6i nhu m&: - Con t~ng b6 cåy vi~t m4'c c6 ve hlnh con meo Garfield ... B6 thuc h6i: - M~ <1i I~y nu&c <1a chuo-m tran con, con Cun I vao tu thu6c trong nhå tårn I~y cho b6 cåi nhi~t k~, mau len! . B6 nåm gQn ban tay nho nhån

cua Cun 2 vao long ban tay r~ng, cu-ng cåp g6 gh~ nhi~u chd cha i vi ngh~ nghi~p. SU-c s6ng n6ng nan cu6n cu~n lan vao nhau. T4' nhien Cun 2 tMy b6 cao I&n quå <1di. Doi bån tay nhu hai chi~c ciit såt mat I~nh giu I~y nam ng6n månh khånh. Khuon m~t b6 ngay thuo-ng tre trung yeu <1o-i, horn nay bang dung uy nghi <1~o m~o v&i ånh måt <1am chieu, khoe moi nh~ch n\l cuo-i hi~n vo tu rna Yling tran menh mong thi <1liy v~t nhiin phi~n mu~n. MQt xuc cåm khl>ng th~ giåi thkh våy l11y Cun, khi~n cu c~u nhu nguo-i vua mi xu6ng t~m cao su cang, b~t tung len v&i cåm giåc ch&i v&i hVt hai. Hai la tai lung bung åp su~t, Cun 2 th~y nguo-i nh~ tenh nhu sqi kh6i, nhln I~i m&i hay sau lung vua nhu c~p cånh vit con vang non. Qu~t I~ch ph~ch vai cai, luc <1liu con sai I~ch, ch~p sau <1a an kh&p nhip nhang. D~t du&i chån Cun th~p dlin, lui xa, xa mai, cu6i cung chi con tMy th~p thoång nua vong cung lenh <1enh måy trång. Vii trv bao quanh c6 mau xanh trong , våt nhu chi~c vong c'm th~ch nO'i C() tay m~ . Cun 2 khong con n6ng s6t choång vang nua rna cåm tMy em mat d~ chiu vo cung. Va cu th~ Cun 2 th~y mlnh bay tu6t t~n trO-i. Cua trO-i mai cong, giang måy måu kem dåu tåy, c6 m~t cv gia råu t6c b~c phO' nhu bong gon <1ang ng6i mån me nhung sqi chi <10. Cun 2 sa xu6ng såt c~nh rna cv chång hay. T&i glin m&i tMy cv giå cu- I~y m~t sqi chi trong tay nay r6i sam soi n6i v&i mQt sqi khåc trong tay kia. Me måi t&i <1~ Cun 2 tång hång m~y llin rna cv vAn khong nghe. Cun 2 <1anh' I&n ti~ng: - Chåo cv, Cv gia gi~t n'y nguo-i, <1ånh rai sqi chi <10. Cv hoång h6t ch6m nguo-i, v&i tay chVP I~y, nhung tr~ . r6i. Sqi chi u6n eo bay trong vii ITV, trong nhu cåi <1uoi di~u <1ut. Cl} giå chÅc lu6i hit hå: - Thoi r6i, I~i them mQt ke å va nua r6i. R6i quay sang Cun 2, cV gi~m chån trach:

lAng

Van

59


- T~i c~u h~t thåy, låm ta gi~t minh. Tu-ang ra cu-a thi~n c:flnh ngdi xe to- lå c:fu-qc yen, nåo nga vIn con bi qui1y phå. Anh mAt C\l giå quet m~t c:fllang nhll c:fen rQi tu c:fÅu ~n chAn Cun 2. Tu dy gia, c~u nho c:fung co rum nhll chu chim non tmo-c dång di1p oai phong lAm tiet cua m!')t con h\lc UIo. Nhin xuOng nglloi, Cun 2 mAc c{j h~t suc khi tMy, kh6ng bi~t vi l! gi, må cu c.u chi khoåc b(l åo ngu xanh nh~t may bAng sqi b6ng våi c6 in hinh nhang con cuu ngu . quen trong mAy trAng. CI,I giå h1{t håm hoi: - Nåy, c.u be con nhå ai? Di c:fAu c:fAy? Cun 2 khum num c1åp: - Thlla CI,I, chåu lå con cua bO m~, em cua anh Cun I vå chi Kiki. Chåu c1i l\lc. - Nhå c1Au? Cun 2chi tay xuOng tit b~n duO-i, khdt sau nhang Cl,lm måy benh bdng: - Dllo-i c:f6 xa lAm, thlla CI,I. CI,I giå c:f~t ng6n tro len mi~ng, thl thÅm: - Dllo-i c16 lå c1Au nhi? Vil trl,l nåy co bi~t bao nhieu lå "dllo-i c16"... A, c6 phåi tu hoå tinh kh6ng? Cun 2 IAc c1Åu: - Thlla CI,I, ngllai hoå tinh da xanh, con con da vang. CI,I giå vo c1Åu but t6c: - Ta I(ln, thi ra c~u be ~n tu tråi c11{t? 'Cun 2 reo len: - D~, c1ung c16. Tråi c11{txoay chung quanh m~t trai, c6 m~t trång lå ve tinh. Cl,l giå k~ I~ l\lc c1S:

a

I.J phep la bOng hoa LAm thO'm gi6ng noi ta Chau con giLi phong tl,lC Truyin th6ng hay ong cha.

anh ngQc LAng Van 60

- Tu ngåy ngllai My len cAm ca tren m~t trAng, chi HAng va chu Cul)i dAn tho ngQc sang ti n~n t~i thien c1inh. Cun 2 trqn mAt hoi: - V~y å? Chåu vo-i bO m~ vå anh chi chåu cilng lå dAn ti n~n chlnh tri c:fAy, thlla CI,I. Cl,l giå xem chung kh6ng c:f~ y tO-i mgy c1i~u Cun 2 vua n6i, giQng lo­ c1Ang: - RAc r6i, rAc r6i! Chuy~n cua ta, ta låm con chlla xong, nåo du- thl gia ~ y ~n vi~e th~ SlT. - B6 ehåu låm trong hAng måy, con nghe cua CI,I la gi? Cl,l giå tha dåi: - M(lt ngh~ b~c b!o, ta c6 b~n ph~n xe duyen vq chdng cho ngu-ai trÅn gian. Ta lå IAo To- H6ng, c~u nho bi~t ehu? Cun 2 IAc c1Åu, th~t thå c:fåp: - Chlla nghe bao gia. Chåu chi nghe m~ n6i ~n Te Thien D~i Thånh, chu Cul)i, HAng Nga vå NgllU Lang, Chuc Na må th6i! LAo To- Hdng cllai s~e st.Ja: - Toån nhang ke c:fång thllo-ng! Te Thien vi ham bgt tu- nen len håi tr(lm c:fåo tmang sinh trong vllan eua Tåy Vllo-ng Mlu, r~i bi Ph.t dung chieu "bån tay nåm ng6n" hoå phep thånh Ngil Hånh So-n c1e b~p di, c1qi tO-i dip thly Huy~n Trang sang ny T~ng thinh kinh, mO-i c1llqc Ph~t g{j bua eho thea h(l t6ng nha Sil. Con cM Cu(li bi vq phå, ra te dllo-i gOc c1a thÅn låm triSc gOc bay thAng len troi, cM ÅY ti~c re båm r~ len theo, xa trÅn gian tu d~o Åy... Må nåy, c.u nho låm gl må I«n qu«n no-i c1Ay? Cun 2 lung tung: - Thlla CI,I... tlT du-ng ehåu thÅy minh ... mQc cånh vit con... r~i ehAp cånh bay len, kh6ng eu-{jng l~i c1llqe ... Net m~t 6ng IAo trå nen c1åm chieu, gAn giQng thl thÅm: - H 11m ..• kh6ng l! gA ThÅn Ch~t giå s~ gQi ten ... Ay, kh6ng c1llqc ... L«m b«m xong,lAo To- H~ng li~n xua tay c1u~i Cun 2: - C~u be ve nhå ngay. Cun 2 ngo- ngåc hoi:

- BAng eåeh nåo c1Ay, thu-a ct.J? - C.u nhåy ra cl,lm mAy n~y, c1ung qu~t cånh naa, eu thå ro-i nhll v~y mAi, khi nåo eåm thÅY toan thån 1{m n6ng, tuc lå c1A ch~m våo låp kh! quy~n eua tråi c11{t thi g{j cånh v1{t c1i. Tåi c1Åy c~u bi~t c1u-ong ve nhå r~i chu gi? - D~, nllåc My r(lng lån, c:fåp xuOng d~ qt. tåo To- H~ng vAy tay thuc h6i: - Th6i c:fi c:fi, keo tr~. Cun 2 nhln xulSng khoång kh6ng gian ch.p chung kh6ng c:fåy, chAn

tay bun run. Cun mu6n nhåy lAm

må hai chAn cu rfu I~i nhll bi nam

. ehåm hut. C.u ngoåi nhin IAo To­ H6ng, giQng cÅu cuu: - Chåu sq. CI,I giå ra lenh: - NhAm mAt I~i. Vua khep mi, Cun 2 c:fA bi IAo To­ H~ng tiSng m~nh våo m6ng. Toån thAn lao tO-i tmåe, Cun h\lt chAn eho-i vo-i trong khoång kh6ng thenh vAng. Cun Iu-ng lo- ro-i våo coi im I~ng r(lng lån. Do~n c1llong len troi tIlang xa di~u vqi, nåo nga chi sau våi gidy ro-i, Cun c1A cåm thgy nglloi n6ng ran. M~ hoi vA ra nhu- tAm. NhO- tO-i lai lAo To- H~ng d~n, eun 2 quang tay thåo nhanh c~p cånh vit nem vao kh6ng gian vua c1~i måu tim sAm. Cun thÅy c:foi eånh phåt quang c10 lu hlnh nhll biSc chåy rdi v{j thånh nghin h~t bl,li Igp lånh tlTa chom phåo bong. Cun con thgy c:f6 c1Ay nhang kh6i v«n th~ch ro-i I~c vao tÅng kh! quy~n, b~ tung sAng ngai månh vl,ln sao sa. Tu lue ÅY cho tO-i khi gi~t mlnh tinh giÅc, Cun 2 kh6ng con nhO­ c:fi~u gl naa. Må mAt ra mO-i hay c:fA v~ c1~n nhå, trong cån phong vå chi~c gillong quen thul)c. Dem t6i mit. Ngoåi khung eU-a k!nh c:f6ng, ti~ng mila nghe lao xao. Cå ngllai Cun Ilåt c:flm. Cun nhiu mAt nhln ra nhang sqi mlla bay nghieng, loe ånh c1en c1em xanh mllåt nhll cånh sllo-ng giång trong phim thÅn tien. Chqt Cun tlT hoi, kh6ng bi~t ngllai minh Ilåt vi c:f~ m6 hoi co-n sOt cum hay vi trung mila tren c1llang tu trai trå I~i nhå?


,

At!

xomcu

111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111 LTS.- DI gQ'i l(li, chia se va giu gin nhung ky nirm eua dO-i ngu-o-i ben c(lnh nl!t df!p que hu-ang, toa sO(ln xin mu mlic "Xom ca" id chao don cae bai viiI vi phong Ihd, con ngu-o-i, phong IliC, I~P quån, ddl nu-ue que hu-ung. Håy ghi chep l(li, lru-UC khi ky nirm ehim sau.

Håy phen Irdi, tru-uc khi lup blii thm gian phu mO- kj u-c. Viit vi mqt Iu-Q'm lua, mt)t canh V(lC, mt)t cau ho,.mt)1 ngoi miiu, mt)t cdnh chua, mt)t dong song, mt)1 trai nui, mt)t bO- kenh nO'i b(ln då ra dO-i, lUn len hay då Ihdt eh~t mt)t m6i tinh ddm ihdm. Cac bOi viit trong mlic nay se du-Q'c chfln IflC va liJn Iu-Q'I in thlmh sach, lu-u l(li dtY,i sau. Xin mm b(ln len du-cYng, du-a ngoi bUl tru vi Xom ca.

Lang Rem

Thuy SO'n

I

Lang toi co cay da caD ngdttu-ng xanh, Co sang sau 10' lung vOn quanh, em xuoi vi Nam ... D6 lå eau håt mo ('fliu båi LAng Toi eua nh~e si Chung Qua" må h~i eo~ tre toi ua thieh nMt. N6 gQ'i l~i trong tam tri toi nhung hinh inh . que huO'ng th~t ('f~m ('få thåm thi~t, Ngåy nay s6ng tren vung ('f{{t xa l~, eång eåm thj{y thuO'ng m~n, nho nhung. Th~t lå "buiJn ai xa vdng menh mang la buån ". U nguai Vi~t tha huO'ng, ai må ehång nho que cha <'lÅt US, nhO' ba lau kh6m true, nho r~ng thong giå vi vut khi gi6 ehiSu hiu håt, nho eånh ('fdng lua vång xåo x~e g~i ånti binh minh. Dil glin nua th~ ky xa vång que nhå, nhin len måi t6e <'lå nhu6m måu suO'ng trång, eång låm toi nghi ('f~n vå nho ~n que huO'ng, ~n nO'i ehon nhau eåt r6n, nO'i ('få tung in sau trong tårn tu rÅt nhiSu ky ni~m vui, bu~n, thuO'ng, nho, nen e6 gång ghi I~i våi dong ve ngoi lång toi. NO'i toi ('få sinh ra vå lon len.

Ung t6i ten ehu lå An Liem. An lå yen 6n, Liem lå ngay thång, trong s~eh, eting e6 nghia lå eåi rem. Ten eåe lång x6m miSn Båe ('fuQ'e g<}i bång ti~ng n6m, xul1t phåt til­ eu6i th~ ky 19. Khi eåe nghia quån n6i len eh6ng Phåp, ('få dung nhung danh tu nåy ~ båo m~t. Nhu lång An Liem thi gQi lå lårig Rem, An Båi gQi lå lång Bui, An L~ lå U, C6 Khue lå Khu6e, Duyen Tl,le lå Tu~e, ThQ Cao lå Cau, Cao M~ lå lång Mo ... Ung An Licm e6 hinh th~ gi6ng nhu ehåu My hi~n gia. Nghia lå e6 hai phlin <'Il1t n6i lien nhau, o gilfa thåt l;,li glin nhu tåeh <'Ioi ra, ngån eåeh bai xå V;,ln Di, nen ehia låm hai th6n. Phlin ('fåt phia båe gQi lå Ban th6n (ti~ng n6m gQi lå th6n BO'n). Phlin <'låt phia nam e6 hinh tam giåe gQi lå Liem thon (ti~ng nom lå thon Rem). Liem th6n nåm såt ngay tå ng~n sorg Trå Ly, tu eåy s6 thtl- 10 ~n eåy s6 thtl- 13, tinh tu nO'i phåt xdt. S6ng Trå Ly lå mQt ehi hru eua sang H~ng nen nuoe sang lue

nao eting <'Iliy phil sa ('fo ngliu. D~n mua nuoe thuang dång eao, sinh ra va <'le ng~p ll,lt nen eåe lång xå ven <'le rÅt lå vl1t vå, kh6 sa vi eong tåe tri thuy. Trong lång e6 hai eåi e6ng lon tu song Trå Ly ~ dAn thuy nh~p ('fien, qua nhlfng eon sOng <'Iåo nho. Tuy nhien e6 mQt eåi o våi vi th~ sung y~u. dån lång ('få phåi ('fAp mQt khue <'le ehAn ngang mi~ng e6ng <'I~ huy bo, nguai lång thuang gQi lå e6ng Hoånh Tri~t. Thon Liem tuy ehi lå mQt thon eua xå An Liem r~ng lon, nhung e6 tu cåeh phåp nhån, nghia lå dån eu, <'IiSn <'lia vå eong quy, cåi gi dIng rieng bi~t Mt. Duy e6 hånh ehånh lå con ehung mQt vi ly tmong, con hQi ('f~ng ky ml,le eting rieng. ThOn Liem o våo mQtvi th! r{{t <'I~e bi~t, lå elJ"e nam eua huy~n Duyen Hå, e6 hinh tam giåe dåi, eåe. e\l thuang gQi lå hinh "('fuOi nheo", Phia båe giåp gioi xa V~n Di (c ung t6ng) vå hai xå Quån Xå, Nguyen Låm (thu~e phu Tien Hung, xua lå huy~n Thlin Khe). Nam giåp song Trå Ly må hlfu ng~n lå huy~n Thu Tri. DOng giåp xå ThQ VlJ"e (thuQe phu Tien Hung). Tåy giåp xå H~u Trung (eung t6ng). Theo eu6n gia phi con luu giu t~i nhå ong Ph~m Kiem Hång, thuang gQi lå ong Chånh Hång, e6 ghi: "Hoång Ph~m ngti nhån, <'Iåo eu . l~p nghi~p, t;,li An Liem, Thu Tri huy~n". Xua kia An Liem thuQe huy~n Thu Tri, ~n th&i Gia Long, Minh M~ng moi såt nh~p våo huy~n Duyen Hå, Phlin ('fåt nåy lue ('f6 con lå ('fdng khang mang qu~nh. Moi ('fliu ehi e6 nåm nguai thuQe hQ Hoång vå hQ Ph~m ~n ('fay l~p nghi~p. Hi~n nay tren eånh <'Idng lång, gQi lå <'Idng Nam Lai, eon hai ngoi me? t6. Tuy nhien ehi e6 ngoi mQ t6 hQ Ph~m lå <'IuQ'e xåy bång g;,leh vå <'lå råt kien e6, <'I~p <'le. Cc)n ngoi mQ t6 hQ Hoång ehi lå mQt eåi go lon o giua eånh ('fdng, khOng <'IuQ'e xåy eÅt gi ci. C6 le hQ Hoång ehung toi <'lå theo <'I~o Cong giåo nen sao lång vån ('fe tha k(nh t6 tien, ngay eå eu6n gia pM dIng bi mai mQt tu låu.

/

LAng Van 61


Våo (fliu th~ ky 19 (fi c6 nhieu nguai thuQc cåc chi tQc khåc cnn sinh s6ng I~p nghi~p. Tai thu&~g nghe ang ngol;li tOi k~ chuy~n: Trong thai ky CI,I c6 thån sinh ra ang ngol;li toi låm ly truang thl dån lång hiy con thua thot, rui)ng (fÅt ri)ng rii. Ai c6 v6n khai thåc (fuQ'c nhieu thi chi~m cu nhi!u, cnn nai rui)ng cua ang ngol;li tai c6 cå tråm mAu m~t (fi!n lien canh (fang sau chua. Sau (f6 dån s6 mai ngåy mi)t (fOng, nhÅt lå våo th&i ky IOl;ln II;lC, khi nguai Phåp moi toi (fO hQ. C6 l! mi)t phlin vi muu sinh, mi)t phlin vi phåi lånh nl;ln n~n trong lång (få xUÅt hi~n nhieu chi tQc khåc nhu hQ Da, hQ Nguy!n, hQ Dåm, hQ Mai, hQ Truang... C6 hQ lon toi glin

a

Limg Van 62

tråm nhån s6, c6 hQ nho nhÅt chi c6 hai nguai nhu hQ T;;a. Mai hQ qui tl,l våo mi)t khu x6m, vå c6 nhung (fia danh rÅt n~n tha, mi)c ml;lc nhu x6m B~n Dong, x6m cliu Deo, x6m cliu K~nh, x6m Chån Chilll, x6m RQc Chåy... D~n cu6i th~ ky 19, n!n båo hQ cua Phåp mi!n Båc lti cung c6 vung chAc n~n cåc nhå truyen giåo c6 th~ h.J'C rna mang. Ngu&i theo (fl;lo Cong giåo lti khå (f6ng n~n cåc CI,I lien nghi ~n cåch phån chia lång. DI;lO mQt d, lt&i mQt xå. Nhung nguo-i thea (fl;lo Cong giåo IÅY t~n d moi lå An L~p. Vi chu L~p ( il-) lå (fliu cua chu Li~m ( MJ). Nhung ng~t mQt nai lå dån cu (fang IAn Ii)n v&i nhau. ve hlnh

a

a

thuc thl An Up lå mQt xå ri~ng bi~t, c6 tu cåch phåp nhån. Nhung thl.j'c t~ thl con phåi chung (fl,lng v&i nhau nhieu. Cåc CI,I gQi lå "han cu, han canh". VI v~y må c6 gia (flnh Cong giåo IAn trong x6m khOng c6 lt~o, nguQ'c Il;li c6 vAi gia (flnh thea (f~o Ph~t Il;lj IAn trong x6m Cong giåo. Ll;li c6 nhllng thua rui)ng må cå hai xå cung c6 t~n trong sg ltia bl;l. C6 (fieu lå-Iång An L~p rÅt sung (f~o, Il;ii c6 nhieu gia (flnh sung lt~o han. Dån s6 våo (fliu th~ ky 20 (få I~n t&i glin mQt ngån vå c6 ba ngOi thånh ltuo-ng rQng I&n, khang trang. An L~p chia låm ba khu ri~ng bi~t, thea gia cu, gQi lå ba hQ ltl;lO: Tien Mon, Tåy Lång vå ~p

a

a


TrlJi. NgOi nhå tha hQ Tien MOn c1uQ'c hoån Hit våo nAm 1915 do Ong n~i toi låm c16c cOng xåy dk C6 th~ n6i ngOi nhå tha nåy lon VaD b~c nhÅt, nhl trong giåo ph~n Bui Chu thai c16, sau nha tM Phu Nhai. Nhå tha Tien MOn c1uQ'c ki~n truc tren m~t cåi nen caD hai thuac tåy, bAng c1A. Chung quanh bao­ loan, gQi nOm na la he nha tha, r~ng tai 5 thuac, c6 th~ c1i ki~u Båt C6ng c1uQ'c. Nhung cåy c~t g5 lim c1uang klnh l thuac ru&i, c1~t tren nhung tång c1å c6 b~ng caD ngang vai nguai lon. D~c bi~t lå m~t cåy . thåp chuong xåy nga.y gian cu6i nhå tha, caD 32 thuac tåy, cåch xa chu-ng 15 cåy s6 ciing c6 th~ nhln thity. Nhung c6 c1iSu t~ la tren thåp chi c6 m~t quå chuong ta nho xfu. C6 le vi lam xong nha tha, h~t tien. Mai ~n nåm 1933, vu-a ky ni~m 1900 nåm Chua chju ch~t, mai mua c1uQ'c ba quå chuong Tåy (c& Fa, La, Do). Sau c16 la ngOi nha tM hQ L~p . TrlJi, tha Thånh Phe-Ro c1uQ'c tåi thi~t VaD nåm 1932, cling khå lon. Thåp chuong thi ki~n truc theo ki~u c1Sn Thånh Phe-Ro a La Mli, c6 m~t buc tUQ'ng Thånh Phe-Ro caD 3 thuac tåy, tlJC c1ung VaD tuang, nhin vS huang nam trong rÅt uy nghi, vi c11Ji. Nha tha tQa llJc ngay såt ba c1e song Tra Ly nen ritt måt me, thich hQ'p cho cåc vj linh m\lC giå y~u vS c1åy tinh du&ng. Rieng nha th& hQ Tåy Lång thl nho hem so vai hai ngoi thånh c1uang tren, nhung llJi la ngOi thånh c1uang c6 kinh nhitt, vi mai c1h cå lang chi c6

a

mua thu khuya nhin Iriru /mh sao dem luång em I{lC gil1a coi Ih~m hoang vu cho anh gop l{li sa mu kil chung /Ong m91 mua Ihu cua minh.

hujmh lilu ng{ln

m~t nglH nhå tha nåy, vå lå m~t hQ "le" cua xu Ke Rien (ngay nay la xu Ouyen Ung). th~ h~ ong ba n~i t~i con phåi c1i l~ cåc ngay chu nh~t tlJi Ouyen Ung, cåch xa chu-ng 12, 13 cåy s6. Chi tu- khi khai cong dy cÅt nhå tha hQ Tien MOn mai c1uQ'c bi~t l~p lå m~t xu c1~0, nghia lå mai c6 m~t vj linh m\lc vS coi s6c. Cha giå Phli lå cha xu c1liu tien cua An L~p, k~ c16 la cha giåo Liem, cha gia Nghi~m, cha gia Nghj, cha gia Supg va cha Tu. Cha Tu la vj linh m\lC thu såu, va cling la vj linh m\lc cu6i cung, bo tr6n v6i chung toi vao Nam nåm 1954. An L~p c6 di~n tlch hO'n 300 mAu tåy, k~ cå cOng, tu c1iSn th6. Vao th~p nien cu6i thai Phåp thuQc, dån s6 c6 chu-ng 300 xuitt c1inh, tlnh cho nam gi6i, m5i nguai c1uQ'c cÅP, phåt c1~ng . c1Su la 3 såo 7 thuac ruQng cOng. Vi v~y luc c16 c6 mQt c1ua be trai nåo cai tru~ng la bi cåc ong gia mång: "Sao khong m~c qulin vao, ~ ha cåi ba såo båy ra th~ kia?" Ngoai ra c1a s6 dån trong lang con c6 tu c1iSn, tu th6 nua. M5i nguai it nhÅt cling c6 5, 7 sao ~ dy cÅy tr~ng trQt. Nguai giåu nhÅt t6ng la C\l ph6 t6ng Nguy~n vån Phuc, c6 t6i hO'n 300 mAu ta tu c1iSn, råi råc tren 7 phu, huy~n trong tinh Thåi Binh. Nguai giau k~ c16 lå Ong ngo~i toi, C\l hQ Dåm, ruQng tuy it hO'n, chi c6 chu-ng 100 mAu, nhung toan la m~t c1iSn, nhung cånh c1~ng trong xli hay cåc xli lån c~n. Sau lå ong n~i toi, chua c6 tai 100 rnA u, råi råc tren nh ung cånh c1~ng An Liem, ChQ' Kho, ThQ VtrC, thuQc phu Tien Hung. Tuy ru~ng c1Åt khong nhiSu, nhung c6 nghe låm thu6c danh ti~ng nen quy kim vå cua n6i khå hO'n ong ngo~i toi. Nguai lå mQt danh y n6i ti~ng c1li c1uQ'c thuang ham DiSu HQ. Nhung quan l~i miSn Båc h~i c16 nhu Hoång Cao Khåi, Hoang TrQng Ph\.l, Hoång Gia Duc hay Thån TrQng H~u c1Su c6 dung thu6c cua C\l. Ngoai nong nghi~p, lang toi con c6 mQt s6 lån gia c1lnh lam nghe d~t

a

a

a

a

våi. Nhung tÅrn våi do ph\! nu lang tOi sånxuÅt, rÅt lå trång va c1~p, nen n6i danh la våi lång Rem. Nha v~y må trong lång khong c6 mQt nguai nåo phåi hånh khÅt, cung låm lå c1i tha phuO'ng cliu thtrc thOi. An ~p cåch tinh ly Thåi Blnh 15 cåy s6, dQc theo ba song Trå Ly, nhung chi cåch tha.n h ph6 Nam Djnh c6 c1~ 10 cåy s6 c1uang chim bay, l~i lå m~t thånh ph6 lån nen nguai lång c1li keo nhau sang låm ån, ch~ng låm cong, keo xe; VQ' c1er, nuoi vu ... cho nguai tinh. "D~i pM do thien, ti~u phu do clin" må! C\I chu ti~m t~p hoå Vinh Nguyen va Vinh XuO'ng a ph6 Khåch lå mQt trong nhung ngu ai ly huO'ng rna tra nen giåu c6. Sau nay C\l c6 vS lang mua ru~ng c1Åt va xåy mQt ngoi bi~t thtr rÅt nguy nga, c1~ s~, theo cåu "phu quy quy c6 huO'ng". MÅY png thliy c1ja ly n6i lång tOi c6 cåi go "ch6 ChtrC nåm cO'm" nen khong låm ån gl c1uQ'c, chi c6 phAt Håo chu khOng phAt Vån hay VO. Nhung nguai mu6n lam ån phåt c1~t, phåi thoåt ly khoi lång. Cling theo hQ thi lang Nguyen Låm, a phia båc, hinh tron nhu mQt cåi tan, che cho lång toi, hiSm vi con c1uang tu- gifra lång Nguyen Låm ch~y thång ~n sau chua thon Liem lå cån tan, c1li bj gAy bai mQt cAi gi~ng truac ngoi mi~u th6 thlin a gifra c1uang, nO'i giAp ranh vai lång Quån Xå. Nguai ta n6i vi cåi gi~ng nåy må hai lång sinh ra 'u c1å. Theo c1ja ly, n~u cåi gi~ng c16 c1uQ'c c1ao thi se låm gAy cån tan, dån hai lang An Liem, An L~p se khOng c6 nguai c15 c1~t. Con n~u lÅp cåi gi~ng c16 l~i thl cå lång Quån Xå se phåt sinh phong cUi. Bai v;j.y cu ban ngåy m~t lang c1ao thi ban c1em mQt lang ra lÅp. Cu nhu vb mlii. Sau phåi trlnh' len quan huy~n phån xa. R6t cUQc Quån Xå chi c1uQ'c c1ao gi~ng tren phlin c1Åt cua mlnh. Th~t ra An L~p c6 nhiSu nhå giåu c6, khå giå, con vAn hQc thl rÅt u lå b~t båt. Tu- ngåy l~p xli chi c6 mQt ong Hoång giåp, må cling lå nguai tu- phuO'ng xa c1~n ng\l cu, r~i c1åu hoang giåp nhung l~i ch~t y~u nen

o

a

lAng Van 63


tuyet tlf. Ngåy nay chi con c6 mQt ngOi mQ, t1 U'qc an tång tren thu-a rUQng rQng mQt såo, ngay gi Ila lång, kh6ng a i t1uqc dm ph~m, gQi lå "cÅm dia" . Ngoåi ra, nguai lång chi hQc duqc <t!n nhÅt, nhi truang lå cling. Sau nay c6 våi ngU'ai c1~u <t!n tu tai lå h~t dÅt. Duy c6 Tru ang Ti~n D/(lt la t14u t1U'qc cu- nhån lu~t. Nha nho khi tMt v~n thuang sinh ra y~m th~ . C6 nguai må truang dl,iy hQc, c6 nguai quay ra hang ngang, nghia la lam t~ng, ly nen chånh ph6 tdng, bAt cu-u ph~m lang t6i thai nao cung c6. Con hang Va thi cung rÅt k hiem nhuqng, sau nay chi duqc <t!n cÅp tA la cling. Du y thai c1e I t h~ chi~n, c6 ml)t nguai c1i lfnh Phåp t1uqc thång cÅp hl,i si va duqc thuång håm ChAnh cu-u ph4m Quån c6ng. C6 mQt di!u rna kh6ng mÅY nguai b i~t , d 6 la lang t6i då nlly sinh mQt va t u&ng ch6ng PhAp rÅt oai dung, IAy lung. D6 la 6ng Th6ng linh T hanh. Ngua i dia phuO'ng t6i c6 bai ve:

Tren Irai co ong sao lua, vimg h(l gicfi co vua Ba Vimh B011, Rem co Thdng linh Thanh å limg Minh GiOm co anh QU{1n Tuang.

å

(

Nhl1ng 6ng gia, ba ca trong lång giåi thich rå ng: H6i cu6i th~ ky 19, vling tra i m i!n Båc xuAt hien m(lt ng6i sao ch~i rÅt vi d\li, trai dai nhu

mQt tårn c6t ngang tr&i, sång rlfc nhU' ånh trång suOng, hang thång trai m&i I~n. Bu~i t6i c6 th~ ån cam du&i ånh sao rna kh6ng phai den c1u6c. Con h/(l gi&i c6 vua Ba Vanh lå chi gi~c Phan BA Vanh. Cåu thu­ ba chi 6ng Th6ng linh Thanh lang t6i. 6ng Thanh kh6ng bi~t thuQc ch i tQc nao. Ngu&i ta chi bi~t lå ngu&i c6 sU-c khoe, can truang, muu luqc vå yeu nu&c. 6ng quy tl.l trai trAng trong lång ~ ch6ng PhAp. MQt h6m 6ng dang ng6i an cam chi~u å sån nhå, nghe ti~ng nh/(lc nglfa ctla quari linh Phåp di qua, 6ng li~n våc daa chl,iy ra, du-ng nåp å c~ng, rinh chem duqc dåu mQt ten linh Phåp. Th~ lå tu d6 ti~ng tårn 6ng lung IAy. Dån lang t6n 6ng lam th6ng linh dån quan, rÅt d6ng anh hling, hao kiet tu cåc vling lan c4n c1~n theo. 6ng dao håa c1åp luy ngay t/(li cAnh d6ng lang t6i, cAch ba s6ng Tra Ly chung 200 thu&c tåy. Ngay nay vAn con di tich chi~n håo quanh mQt thu-a rUQng hinh tron dQ han mQt siw, c6 nåm nhAnh håa toa ra nåm phia, nhu hinh mQt bån chån con chim. Ngu&i lang thu&ng gQi khu rUQng c16 la cAnh d6ng "Chan Chim". Ng6i mQ 6ng An, la than phl.l lu4t su Truang Ti~n D/(lt, duqc chc'>n cAt t/(li d6. Vao dåu th~p nien 1930, hQ Ti~n M6n m&i thanh I~p mQt khu nghia trang rQng I&n nen dån lang d~u cai

bai Il:lC bat cha co lang gilng con chim ng{1m cQng co kho bay qua dpu mai nhiJ co lang gilng IU ai hong Ioc ngoai hien loi thilmlhu o-ng mla vai nghieng m61 råi chilu nay lam Sl! rdi bai bilt lam sao gui mdy lai luO'ng Ill'.

lam nam trilu lAng Van 64

tång thån .nhån dem v~ d6. Khi dao (f~n ng6i ml) 6ng An, luc må nap quan ra, thÅY hinh hai vAn cdn y nguyen vå ben ngoai c6 ml)t I&p d!{t . måu ngå nhu såp ong b6 ch~t I!{y. M Qi nguai c1~u cho rång ng6i ml'> nay c1a duqc dÅt, nen vQi d6ng nåp quan tai Il,ii va IAp dÅt Y nhu cG . Quå nhien han 20 nam sau, Truang Ti~n D/(lt da c6 mQt thai ndi danh nhu c6n.' Vua la lu~t su . toa thuqng th~m Såi gon, vua la nghi si qu6c hl)i, Il,ii c6 nguai em thl.l phong linh ml.lc. T6i cho lå c6 dÅt cåt thl)t. Tu d6 t6i cång nghi <t!n cau sAm trong sAch Tå Ao c6 ghi: "D~ YtrO'ng nhÅt c1Ai, huyet tl,ii B6 La, thuQc An Liem, Thu Tri". B6 La lå khu VlfC lang t6i. Nghe n6i da c6 nhi~u thåy c1ia ly n~i danh ve day do la, tim ki~m må chua c1uqc. Kh6ng bi~t ke t6t phuc nao se tAng c1uqc ng6i huyet quy nay. N6i t6m l/(li, lang t6i lå mQt ng6i lång rAt be nho, l/(li å vao mQt dia th~ c1~c biet, va m&i me nila. Chi chua c1Ay 200 tu~i rna ngay nay da c6 tren mQt ngån nhån xUÅt, tuy nåm 1954 c1å bo långdi cu vao Nam gån mQt nU-a. Nguai An L~p c6 th~ n6i bay gia c6 m~t å khåp cAc nO'i tren th~ gi&i, nhung nhi~u nhÅt c6 le la tren dÅt My nay. Rieng dia h/(lt San Jose, t6i tinh c1a c6 t&i ca tram ngu&i c1ång huO'ng. An L~p luc nao cung hanh dien :va tlf hao lå då d6ng g6p cho GiAo hQi: l vi thAnh til c1~o, I vi giåm ml.lc va 8 vi linh ml.lc. D61å sa luqc khiem nhuqng v~ lang t6i. Ngay nay An qp chi con giu mQt dia vi nho be trong c1l,ii xå Bl,ich Dång rQng I&n, g6m tren 20 th6n xa cG, thul'>c nhl1ng phån c1!{t ctla hai huyen Duyen Hå va Tien Hung. Ten huyen m&i bay gia la D6ng Hung, lien hiep båi hai huyen D6ng Quan va Tien Hung. Gia c1ay s6ng trong thung lung Hoa Vang nay, m5i k~i chi~u xu6ng, nhin Anh trång vang tren nen tr&i xanh thåm, t6i l\li nh& <t!n hai cau thO' ctla Ly Bl,ich: "Cu dilu vQng minh nguyf/. De dilu Ill' c6 huO'ng". •


Duang V~

Que NQi:

Lo •

Giua

Le

NQi toi thu&ng hoi toi: - Bao gi& con ve thåm nQi? Un nao toi cling gai "§u gai tai va h~n I§n h~n Wa: ...:...- D~ con coi "a nQi. Toi "Qc thlly trong ånh måt nQi toi n5i buan nao "6. HAng nåm hai hå chåu vAn g~p nhau dSu d~n hai

l§n. MQt l§n khi såp TIt va mQt I§n khi qua mua nhan. Tnr6c TIt nQi mang len it don bånh tet va eling mot cau cli rich: ~ Må thAng Tlln Illy cung ong ba. Rai ba hu6ng ve t'Oi. cu&i. Nv cu&i d6 chi c6 ba chåu toi hi~u.

-'

Nguy~n

Mlly don bånh tet ba g6i cho rieng toi. C6 m6n nao toi thich rna ba khong bi~t! Toi o- v6i hå tu khi m6i sanh cho ~n tu6i di hQc m6i thea ba må t6i len Såi gon. Giua hai hå chåu då c6 nhiSu m6i dåy gån b6. Sau mua nhån. nQi l~i len nhå ba må t6i chai nå m ba bua nua thång. Un nao nQi cling mang mQt it tien len cho m~ toi. Khong llly. khong duQ'c: - Bay sao kh6-n6i quå, tao gia rai d~ tien lam chi! M6n tien nQi cho chåc khong 16& vlvu&n nhan cua nQi chi c6 såu cay.


Nhi~u I!n t6i th«y må t6i len len chui nuåc måt. NQi cho må tOi nhi~u han m6n ti~n nQi g6i trong mgy låp khån. Råi I!n nåo nQi cnng dgu khOng cho nguai nåo trong gia . etlnh t6i bi~t, giui våo tay t6i mQt it tien: - Con dim Igy mua såch. Cåi tMng le nåy nl)i låm cho ~n nåm 75, khi CQng sån chi~m mi~n Nam etuac våi thång thl nQi qua etai. M~ tOi vi~t cho t6i lå thu et!u tien k~ tu ngåy t6i vuqt bien, båo tin vua mån tang nQi. Kh6ng bi~t t6i nåm <Y etAu trong quång etai etla nQi, nhul'lg thai gian t6i s6ng vo-i nQi etå theo t6i c61e ~n h~t cUQc etai. HAng nåm t6i vin ve thåm nQi nhtlng ky he, <Y chai cho ~n khi g!n tlfu truang mO-i I~n Såi gon. V~ sau nåy khi t6i bAt et!u lån, vung que nQi kMng con an ninh, long t6i gAn ch~t våi que nhå nhtlng t6i kMng dåm v~ et6 ntla. T6i sq c6 mQt t6i nåoet6, mgy ten du klch ~n din tOi eti biet. TOi c6 hai etua em gåi. T\!i n6 c6 theo t6i ve nghi he hai, ba lÅn råi klt6ng ve nU-a. Que nQi kMng c6 gl hgp dAn et6i vo-i chung. Que nQi quå cAn c~i. Ki~n Hoå lå xu dua, nhU'ng qu~n M o Cåy, con etU'ang LQ Gitla nhå ctla nQi thl kh6ng c6 hång dU-a nåo. Ngoai thu cåt n6ng bong nhtlng bu6i trua mua h~ må etlhchi c6 th~ len nhu-ng \lp khoai ml, chung quarih nha chi c6 vai cay vu sU-a, nhtlng r~ng tre gia hay nhu-ng hång so etna bao bQc. Chung vin kh6ng th~ nao hi~u t~i sao t6i I~i thlch que nha ~n th~! Chung Ill-i cång kMng th~ hi~u khi tMy anh chung v~ etAy chi et~ trua trua nAm vAt veo tren canh nhån nhln nhu-ng con chim se nhåy 16c x6c tren sAn nhå tlm måi, chi ~ giup nQi len m'y \lp et't trång khoai, hay the o anh Chln con c6 Hai eti vet gi~ng IQ thien sau nhå, ho~c chi et~ ra nhu-ng thu-a rUQng tmo-c nhå nQi thå di~u; mQt et6i khi the o 6ng Båy eti r~p cu vå etem etem ngåi etQc m«y bQ truyen Tåu cho nl)i nghe. C6 nhi~u lÅn nQi vå t6i eti chua. Tren con etuang ete n6i IQ gitla vå IQ

lAng Von 66

ctå, thinh thoång nQi nhAc: "Håi nho con vAn thU'ang lAm etAm ch~y theo nQi trong nhtlng llin 6ng bå eti chua". NQi chi t6i ch~ nåy 6ng nQi phåi bång tOi l~n, ch~ kia Ong nQi cho t6i I~n vai. T6i kh6ng th~ nåo hlnh dung luc et6 tOi ra lam sao. Nhung tOi bi~t nQi thich hlnh ånh nay lAm, nQi cu nhAc eti nhAc Ill-i m~i khi c6 dip. C6 le qua et6, hlnh ånh 6ng nl)i t6i et4m net. Ng6i chua kh6ng lån lAm, nhung et~p c6 kinh nåm tren cto~n ctuang Il) etå tu- chq Mo Cåy I~n Tham. Chua nAm khu't sAu vao phla trong . con ctuang. Mu6n våo chUa phåi cti ngang mQt - eto~n etuang ct't cåt trAng min. Hai Mn etuang trång nhtlng b\!i dAm b1,lt vå nhtlng hång cau cao vut. Ngåy xua tOi thich nhgt lå luc tha th«n ben h6ng chua, ngåi tlfa ben g6c dU-a nhln hon giå san nho tren et~t tuqng Ph4t, phla duO-i etån cå IQi tung tång. Phia sau chua nhln ra cånh et~ng lua vå bliu trai xanh vo-i ml)t hång dU-a. T6i yeu cåi kMng khl yen tinh, trÅm m~c Nhtlng bu~i chi~u trai ch~ng vlI-ng, m~t trai vu-a khugt sau hång cAy ben kia sOng phia sau nhå nQi, khOng khi nhU' ngU'ng etQng I~i, chi con nghe ti~ng chim mu6ng bay ve t6 keu xao XIJC tren cAy dliu. D6 lå ml)t g6c c6 th1,l etung su-ng stlng tmo-c etlnh. CAy c6 tu- bao gia khOng ai bik Con ngOi etlnh bo hoang khOng thÅy ai lui tO-i, khOng khi ·c6 chut gl rna quåi, rung rqn . Thuang thU'ang tOi chi dåm ~n glin etlnh khi eti coi etå banh vo-i cha tOi. SAn banh nåm clI-nh hOng etlnh, cåch nhå nl)i hai cånh rUQng sAu. Låm sao t6i hi~u etuqc c6 ngåy t6i chi con c6 th~etung Mn nåy hång råo kem gai nhln sang Mn kia. Ben kia lå eto~n etU'ang len Tham, nai må t6i thuang theo cha t6i eti thåm bå con hay eti eau cå. Nai tOi vå thAng Khånh con chu Ba Quit ct~p xe etll-P ra glln tO-i eU-a s6ng C6 Chien. Nai c6thi~msåu, ngU'ai bll-n thAn cua må t6i nai que huang chång. Nai c6 anh Tårn Phåt hi~n hoa chU'a bi~t chi~u chi~u eti råi

'y..

truy~n etan ch6ng chinh phu. Nai yen nghi cua Ong nQi t6i . Nai t6i ph\! cha t6i dy ng6i ml) th4t ct~p cho 6ng nQi. Nhtlng I!n sau nåy con ve ct6 t6i chi bi~t d3i mAt nhln ml) 6ng nQi nåm khu«t sau hång kem gai dåy. Nåm sAp thi tu tåi lå Illn cu6i cung tOi v~ qu~ nha. V~ von v~n c6 mQt ngay. MQt chuy~n cti khOng dnh tmo-c. TOi con nhå, Mm et61a I~ Ph.t Dån. Ba tOi chi hoi t6i mQt · cAu I'y le vi Ong bi~t tmo-c cAu trå lai thU'ang lå tu- chOi cua tOi: - V~ thåm nQi kh6ng con? NhU'ng Illn nay t6i låm Ong ng~c nhien, tOi g.t ct!u mau I~. M~ tOi cån måi, bå sq. V~ sau nåy tOi cnng kh6ng hi~u t~i sao tOi ve thåm nQi I!n et6. C6 le vi hy vQng CQng sån ngung bAn trong ngåy PM-t Dån nhU' chung etå hua. C6 le vi cAu hoi hang nåm cua nQi. C6 le vi nhtlng cau tråch kheo cua cha tOi. Cnng c6 th~ lå tgt ci nhtlng ly do tren. Tren chuy~n xe eto A DOng: Såi gon - Ki~n Hoå chlJY ngangque m~, tOi thgy c.u Toan, c4u Dung etang lui cui ngoåi sAn. Nhå bå ngo~i t6i

tinh

vi~n

xli

Chu råp thuyin quo chiiu sQp t6i Dång hlnh em in mHt nin trui Va mai day U'u si/u co l(Ii Nghi theo anh, tinh chuy;n ngan khO'i. Anh quylt di, thuyin nhlJn viln xu Quylt tao phung tM giui tlf do Gåc ben long Ihan IhU'O'ng 6p li VU'Q't Irung dU'O'ng tung cånh U'uc mO' TMi l(lm bi?l, ban loy då v8y Dui chia xa bao neo san khe Ghi tay låi thoåt ngan song d~y HU'ung thuyin di dln coi trui mO'. Va mQt chiiu ben bu IQng gio Nhin phU'O'ng xo long nghi ngQ'; gi Vui nom Ihång dau nhoa IhU'O'ng nhu Gifll mU'a nghieng tht'Jm U'ul doi mi.

nguyln thu{m


I

nåm glin båc My Tho. Hai cha con t6i chi l <1i ngang, kh6ng ghe I~i. Que ngo,!i giau c6, nhung ngheo ky ni~m trong tOi. Qua s6ng Ham Lu6ng, dong s6ng nho ngan chau thånh tinh ' B~n Tre va · qu~n Mo Cay, cha t6i ghe vao quån chen anh chen t6i vai mÅy chu ba con. T6i len xe lam cua chu NåmSang ve xa Da Phuac HQi. Tu båc Ham Lu6ng ve qu~n Mo Cay khoang 10 cåy s6 <1uang · xe. Do~n <1uang ngån nhung dliy bÅt tråc. Chi~c xe lam ch~y xien qua xien I~i tren con duang loang 15 dÅu d~n bom. Ngang qua Xep, nhung can nha con chåy da. Chi~n tranh con quanh qu~n dau <16. Con r~ch nho nåm duai cliu Xep ngay xua hai cha con t6i tung di cau. Duang vång ngAt, chi c6 mot anh linh

nghia qulln I~t bang ben do ben trAng cho xe qua I~i cliu. Sau hang xucrng r~ng, duai ånh nång chang chang, må h6i må ke chay dai tren go må nhån nheo, nQi d6n t6i bång n\l cuai r~ng ny, giQng nQi I~c (ti: ­ - Men jYi, TÅn d6 ha con! T6i c6 thång b~n thån, hai (tua ngåi vai nhau nhieu nam truang trung hQc Hå NgQc C~n. Que nQi da t6i la que ngo~i cua n6. Hai (tua cung vao quån (tQi mQt luc. Ra truang t6i ve Kh6ng quan, n6 chQn ti~u khu Ki~n Hoa, ~ duQ'c v~ que ngo~i. Kh6ng bi~t n\l cuai cua ngo~i n6, khi n6 (t~t chån len them nha c6 bång n\l cuai cua nQi t6i khOng! Nhung ba thång sau khi ve ti~u (toån B~ch H5, ti~u doan lung danh di~t CQng Ki~n Hoa, n6

a

a

tu

tr~n.

Kh6ng hi~u cha t6i c6 bao nhi~u uac vQng trong (tai 6ng, nhung hai uac vQng 6ng d~t vao toi <1eu khOng thånh. Uac vQng thu nhÅt cua 6ng ciing lå niem ao uac mQt (tai cua t6i, 6ng mu6n toi hQc y khoa. Nåm mua he (to lua, xong chung chi dlf bi, mai th~p tho truac nguong cua y khoa, t6i bi dQng vien vao quån dQi. Sang ben nay t6i (tuQ'c cÅP hQc b5ng tra l~i (t~i hQc, vai (tieu ki~n: hQc ngånh gi ciing (tuQ'c, ngo~i tru y khoa, nganh nay(ta th~ngdu. T5t nghi~p b~c cu6i cung (t~i hQc, ki~m (tuQ'c vi~c låm xong, t6i ham ha vi~t thu v~ que nha håo tin vui. T6i chi nh~n mQt lå thu ngån cua m~ chuc mung. M~ t6i rÅt it vi~t thu. Muai mÅY nam qua, (tua em gåi ut thay gia dinh vi~t cho t6i. Tråi l~i, khi hay tin t6i såp lÅY VQ', ba t6i vi~t mQt lå thu th~t dåi, d~n do mQi (tieu, chi dAn mQi thu: låm gi thi . lam, dung quen t~p t\lC que nhå nghe con. Ly do gi 6ng mu6n t6i hQc y khoa, 6ng khOng n6i. Con t6i, t6i c6 mQt uac ao: khi (tÅt nuac kh6ng con b6ng qulln thu, t6i v~ que nQi rna phong m~ch, chåm s6c hå. c~n lång gieng ngheo que nhå.. Uac vQng thti' hai cua 6ng, t6i con nha ba t6i <1å n6i vai t6i, khi 6ng xlly mQ 6ng nQi: "Mai kia, ba se ~ hå. nQi nåm (tay, c~nh 6ngnQi. N~u sau nay ba mÅt (ti, n~u c6 th~ (tuqc, con rån mang ba ve que nhå. cho ba nåm c~nh ong bå nQi". NQi mÅt t~i que nha, cha toi <1a ~ 6ng bå nQi t6i nåm c~nh nhau. Mai (tay, nh~n (tuQ'c thu nhå, må t6i cho hay: ba toi (tå qua (tai. Håi c6t 6ng duQ'c hoa thieu vå ~ våo chua. Ca hai uac vQng da cha, (t~u lå uac vQng cua chinh t6i. Ca hai, toi (t~u khOng låm n5i. Hinh nhu trong (tai toi, toi kh6ng thlfc hi~n duQ'c nhung die u t6i · mong mu6n. Duang Sai gon - MoCåy, .v~ LQ Giua glin nhu v~y må håi c6t cha con ve khOng tai, con toi bi~t ~n bao gia! Hang kem gai ngåy xua chi che khuÅt mQ ong nQi, ngåy nay då råa trQn que hucrng toi. •

a

Lang Van 67


khoe suy y~u, c~n phåi tinh du6ng me)t th&i gian c6 th~ låm suy giåm ti~ng tAm cua Ong cOng nhu Sl!' htlu kh cua 6ng trong luc chfnh tru&ng dang s6i de)ng, trong luc nQi cåc måi c1ang thånh hlnh? Phåi cMng Ong khOng th~ chgp nh4,n SlT vi~c nåy vi 6ng cho rAng cue)c c1&i se hoån toån v6 nghia n~u khOng hoån thånh duqc chuO'ng trlnh cua 6ng? (COM~ENTAIRIES - Ong n6i rgt dung. Cling nhu I mQi ngu&i, tOi lå ngu&i c6 tham vQng, nhung c16 lå tham vQng låm nhung viec t6t. KhlS n~i hi~n nay t6i Ifl, i dau 6m dung våo th&i di~m (phong djch) quan trQng nhÅt cua me)t ngu&i låm chlnh tri. Chua luc nåo th&i ca Ifl,i t6t c1~p nhu luc nåy. Le di nhien dAu ai mu6n c1au 3m, nhung vi~c xåy ra khOng dung luc då låm tOi blTc be)i kh6 chju. T6i bi~t rAng nhu v*y chi LTS: Krishnamurti IQ mQt nho tU'

Ijch khåp th~ giåi, thAm vi~ng nhi!u _ låm t6i 6m <tau them thOi nhungt6i tU'cYng 1071 erla thi ky 20. 6ng då du qu6c gia, nghi~n cuu cåc k~ ho~ch kh6ng bi~t phåi låm gl han! Ngoåi Ijeh khilp nui tren thi giai dl diln cua nhi~u chinh phu. Sau khi ra t6i con me)t m6i lo ntla, khOng thuylt, ehl d8n eho m{Ji ngU'o-i eåeh nghien cuu ky cång, 6ng dA v~ch ra phåi vi lo cho gia c1lnh, gia c1lnh t6i tim vi ehinh minh dl gidi quyit eåe mQt chuO'ng trlnh rieng c6 th~ rÅt sung tuc, nhung t6i lo sq me)t kM khan erla h{J. Bai dU'ai day ghi mang Ifl,i nhi~u IQ'i kh cho que di~u må t6i kh6ng th~ n6i ra c1uQ'c. nh~n eUQe g~p ga gil1a ang va mQt

hu ang xu sa 6ng må 6ng dang - Phåi chAng Ong din.h n6i ~n ehlnh tri gia ndi tiing eua An DQ.

mu6n mang ra åp dlJng. Sl! SQ' ch~t? Ong n6i: - Dung c1Åy. Nhung dung han lå - Hi~n nay t6i kh6ng bi~t c6 th~ tOi sq ch~t må chua hoån tÅt duqc Ong ta lå mc)t nhå chlnh trj c6 . låm duQ'c viec d6 ntla kh6ng vi glin di~u tOi dl!' tfnh cho thi hånh. C61e dåy t6i kh6ng duQ'c khoe. Båc si n6i long mu6n låm nhtlng di!u thien. d6 lå n~i lo sq lån nhÅt cua t6i. T6i Ong tl!' cåm thÅy mlnh kh6ng gi6ng rAng t6i phåi nghi ngO'i, tinh duång kh6ng bi~t phåi låm th~ nåo! våi cåc chlnh khåch khåc vi 6ng ~ chu«n bi cho me)t cue)c giåi phAu - Theo nhu 6ng n6i thl lieu Sl! th~t tårn chu y ~n h~nh phUc cua quan trQng. TOi kh6ng th~ chÅp dau Om cua 6ng c6 ngån tro nhtlng dån chung. Ong cho bi~t 6ng h~t nh~n tinh tr~ng nåy. hO/lot de)ng cua Ong khOng? - Xin phep duQ'c hoi 6ng rAng, suc quan tårn ~n nhu c~u, suc - C6 chu, n~u khOng lå vai khoe ciing nhu Sl! phåt tri~n cua cåi gl cån tro viec Ong nghi ngO'i? chfnh thl t6i se bi bo quen ngay. . ngu&i dån. Di nhien 6ng lå ngu&i - T6i kh6ng chÅp nh~n tlnh N~u t6i khOng ti~p tlJC khuÅY de)ng c6 tham vQng, nhung hoi rAng tr~ng tro nen me)t ngu&i bÅt hrc, chfnh tru&ng thl c1Au c6 ai bi~t kh6ng du suc låm nhung vi~c mlnh trong d&i nåy mgy ai I~i kh6ng c6 ~n t6i. N~u t6i kh6ng tuyen bO nåy mu3n låm. TOi bi~t rAng mlnh då c6 tham vQng? Tham vQng lå dc)ng nQ tren m4t båo, kh6ng tlS chuc tulSi, suc khoe dA suy giåm nhi!u. nAng thuc d«y 6ng ho~t dc)rig, n~u nhtlng bulSi hQi thåo, di~n thuy~t, Di nhien t6i kh6ng th~ gitl vungcåi kh6ng 6ng se h.r&i bi~ng, kh6ng th~ kh6ng ch6ng dOi ngu&i nåy ngu&i då låm vi~c hång håi nhu xua ho~t dc)ng htlu hi~u cho nhtlng ly nQ thl ngu&i ta se quen t6i ngay, vå nhung n~u tO; nAm xu6ng thl cåi tuong cao d~p duQ'c. Ong ao uåc se nhtlng chuO'ng trlnh cua t6i se chuO'ng trinh tAm huy~t cua t6i se duQ'C blS nhiem låm be) truang hay khOng c6 hy vQng thånh tlTU, nhu kh6ng c6 ca he)i duqc thlTc thi. TOi it ra cling phåi lå chånh vAn phong v4,y lå rut lui khoi chlnh tru&ng rdL c1å nghe n6i nhi~u v~ Ong nen mu6n trong chlnh phu dang sAp duQ'c con gl! bån chuyen nåy våi 6ng. - N~u v*y vÅn d~ cling giån di thånh I~p. N~u tro thånh bl> - Phåi chAng vgn d~ kh6 khAn truang, nhtlng chuO'ng trlnh, k~ th6i. Me)t lå Ong vui long chÅp nh4n cua 6ng hi~n nay lå SlT blTc be)i kh6 ho~ch lån lao cua 6ng se c6 ca he)i Sl! th4t rAng 6ng phåi rut lui tinh chiu, bUt rut vi kh6ng th~ lån duqc duång mQt th&i gian ~ lo cho suc duQ'c mang ra thl!c hien. Ong lå di!u 6ng mu6n? Tlnh trfl,ng suc khoe cua mlnh. Hai lå 6ng cu ti~p ngu&i c6 ki~n vAn quång båc, dA du

Khi Nha Chfnh- Trj

Mu6n Lam Di~u Lanh

ON LIVING) Krishnamurti Nguyen Phong

Ung Van 68


Wc c6ng vi~c lam chinh tri vai tlnh trlJng dau 6m nghiem trQng nay. Neu thea cåch tht!- hai thi rai b~nh t~tcUng se lam hu hlJi den nhu-ng tham vQng cua 6ng nhung dai la the phåi kh6ng 6ng blJn? Chång bao gia nguai ta duqc di~u gi hoan toan vua y cå. T6i xin phep duqc hoi rAng, tlJi sao ang kh6ng chÅp nMn cåi di~u khOng th~ trånh duqc rna long kh6ng blfC bQi? Neu ct!­ kh6 chiu, kMng chÅp nh~n thi d§u 6c eua 6ng chi låm b~nh them n~ng rna th6i! ~ T6i biet v~y, nhung t6i kh6ng th~ chÅp nh~n Slf dau 6m nay. C61e t6i danh tiep tl}C c6ng vi~c ho;.tt

dQng hang ngay mQt cåch giai h;.tn.. . nhung neu nhu the thi kh6ng th~ du duqc. - Phåi chång 6ng cho rAng Slf hoan thanh tham vQng lam vi~c t6t cua ang lå con duang duy nhåt vå chi rieng 6ng mai c6 th~ hoan tåt . cåi chuong trinh vi d;.ti d6? Phåi chang chi rieng ang va ke ho~ch rna 6ng d~ nghj mai c6 th~ cuu van qu6c gia? Phåi cMng ang lå trung tårn cua cåi vi~c rna 6ng cho lå ich qu6c Iqi dån, 6ng la d§u m6i cua cåi c6ng vi~c må 6ng gQi la t6t lånh d6? Nåy 6ng b;.tn, thlfc ra 6ng nåo c6 luu tårn den nhu-ng di~u lånh cho

dån chung, 6ng chi luu tårn den nhu-ng c6ng vi~c do chinh tay 6ng lam rna thai. N6i mQt cåch khåc, mQi cang vi~c phåi do ang thu vai chinh thi mai c6 th~ gQi lå vi~c t6t duqc. Phåi chang 6ng mai lå quan trQng cht!- dåu phåi di~u t6t lånh cho dån chung? 6ng da dang hoå minh vai chuong trlnh ctla ang vå vai nhang di~u må 6ng gQi lå t6t lånh. 6ng cho rAng chi c6 Slf hoån thånh chuong trlnh ctla 6ng mai dem l;.ti h;.tnh phuc llm no cho toån dån. Chuong trinh cua 6ng c6 th~ råt hay, ke ho;.tch ctla 6ng c6 th~ duqc so;.tn thåo råt chu dåo va neu may mÅn thi n6 cUng c6 th~ mang l;.ti nhang di~u Iqi cho dån. Nhung 6ng con mu6n ten tutH mlnh duqc dang hoå vai cang vi~c d6 naa. Dai th~t l;.t lung phåi kh6ng 6ng? B~nh t~t båt nga da lam cån trO- Slf phåt • tri~n ten tut)i va Slf quan trQng ctla 6ng tren chinh tmang. Chinh cåi di~u nay da t;.to ra Slf xung dQt trong long 6ng cht!- dåu phåi la Slf thlfc tårn lo lång cho dån chung kMng nguai giup då! Neu 6ng mQt long vai dån vai ' nuac, thlfc Slf thuong yeu dån chung va kMng dÅm minh vao nhang c6ng vi~c c6 tinh cåch hai hqt ngoåi mi~ng thi tlf nhien di~u nåy se c6 .nhi~u hi~u quå quan trQn-g giup ich cho nguai dån. Nhung Slf th~t thl 6ng c6 thuong . yeu gi dån cMng dåu! Dån chung chi la cpng Cl} cho tham vQng va Slf khoe khoang ctla 6ng rna th6i. Låm vi~c t6t chi lå mQt con duang dAn den Slf vinh quang ctla cA nhån 6ng. T6i mong 6ng se kh6ng phi~n v~ . nhang lai n6i thång ctla toi. - Thua 6ng, qua tMt... 6ng da giåi thich rQ. rång nhang tårn Slf må t6i vAn giåu kin trong long. D6i khi ­ t6i cUng cåm thåy di~u nay nhung... chua dåm trlfc tiep giåp m~t vai n6. · Trong dåy long, t6i cUng åy nåy v~ hånh dQng etla minh nhung rai t6i van c6 tlnh quen n6 di. Lai n6i thanh th~t etla 6ng da giup t6i rÅt nhi~u. T6i hy vQng nha hi~u biet ro r~t vå nÅm vu-ng vån d~, t6i se giåi quyet duqc cåc m6i au lo hi~n nay cua tik • lAng Van' 69


Kham L6n Sai- Gan An Khe

(ti~p theo)

KHAMCONGNHÅTHUONG

vm CHUY~N

CON GlAN TRÅ THU! Trong thai gian ng6i tu Khåm Lån, tai khai bjnh xin (Ji nha thuO'ng ba I~n: mQt I~n sung ham va (Juqe gd-i xu6ng nåm nO'i Cabanon 2 våi bQn tu mi-nO', hai 14n xu6ng nåm nO'i khåm eong eua nhå thuO'ng vi bf,li xuQi. Nha thuO'ng eho tu nåm b~n trong vong thanh Khåm Lån, nO'i

ilmg Van 70

mQt khu VlTe ri~ng bi~t va re)ng lån, g~n våi b~n ngoai nhut. Qua mQt eU-a vom e6 song såt khoå, tai (JuO'e th~y ehu dAn vao cAn phong (Ji~u hanh ~ trlnh gil1y eho x~p khåm va vien x~p khåm n~y h&i If,li mQt I~n nila eho ky: "Tu ehånh tri a? Th~ thi khl>ng (Juqe nåm nO'i phong ehung (Jåy, rna phåi vao dåy khåm eong ngoai kia!". Cåi phong ehung e6 khoång ehung 50, 60 giuang binh, e6 eU-a såt khoå If,li, eung v6i phong (Ji~u hånh va phong bAng la bQ ph~n lån

eua khåm nhå thuO'ng. Nhung phong ehung ehi ~ eho tu thuang phl.lm va ån nh~ nåm (Ji~u tri thOi, vi n9'i l1y g~n våi bue tuang thl1p c6 giAng dAy (Ji~n eao th~ ngAn eåch hai th~ giåi:/tu hAm va tlT do. VAng tu b~n ngoai vao la ti~ng xe ce) chl.lY duåi (Juang, ti~ng CU"ai n6i xon xao eua khåeh be) hånh dl.lo ph6. T6i kh6ng bi~t phia ben ngoai ity la (Juang La Grandiere (Gia Long) d­ m~t tmåe hay (Juang Rue d'Espagne (U Thånh T6n) d- m~t sau. Nhung nhtlng ti~ng (JQng l1y


Di ti~u khong h~n eh~ låm, song sao nghe quA hÅp dAn vai than cting nen tren "gia ch6t" ~ d ung ph~n cA ch~u chim 16ng cua bQn tu phi~n ha a nh em phåi ng6i d~y chung ~6i, nh ut la d6i vai nhung ke chuy!n thung eho minh. S6ng t~p binh ho~ n. th~, ai cting e6 gå ng t~p nh ung th6i Vi lå tu chånh tri, bi li~t vao h~ng nguy hi~m nen t6i bi d u a rieng vao quen phu hqp vai mQi ngua i. T~ p day khåm cong chan såt ben cåi b\mg t6t, eAi bQng dåi t6t, eåeh tuang trong, xu6i theo 16i di vao. an nå m t6t y theo mQi nguai va låm Dåy lå nhung cåi khåm h~ p va dai, 'e ung mQt luqt, mQt lue. SAng sam, trtrae khi x~p khAm c6 s~p xi-mång cao tren hång, vua du cho nguai tu nåm xu6i cha n ra rna cua ehung mQt ti~ng d6ng. h6, ~ tra mQt chan vao cay såt to båt e~p-rån, tue la anh nåm dliu day cung tu dliu tuang nay tai dliu eong, da khua dQng vao cay såt tuang kia. Cong la cong cå nhan, c6 dAnh thuc mQj nguai eung ng6i d~y ehultn bi vi~e v~ sinh. Anh a eu6i khoå rna. M5i nguai bi cong mQt day eong,xoay chan eong I~i, d~p chan, ån t~i ch5, tieu ti~u t~ i ch5. chan kh6ng bi cong vao tuang, Khåm MQt toi ' a lli n dliu dai theo th~ ng6i chång hång ra giua 16i khoå ng 6, 7 thuac, dång le chi cong di, cltn th~n cui minh xu6ng, hai tay chu ng 10 tren 12 nguai la vua, song nang thung v~ sinh, rna nåp ra ~ llin l1y tu binh d6ng nen ep cå moi giåi quy~t bliu tam Sl!' trong thung tren 21 nguai. Cua såt bit bung, chi long bong nuac ti~u cua mQi nguai c6 mQt 15 dom nho, d6ng I~i thi hO'i til' dliu h6m tren gia. Vi~c lam phåi n6ng nhu hl!'c lUa. Cua khAm khoå th~n trQng, kh6ng ~ sut tay rO'i cå nga y cå dem, chi rna ra nhung thu ng dd lenh lAng xu6ng 16i di khi din thi~t nhu ~ ddi thung v~ sinh vao sAng va chieu, cilng la vi~c ' thanh tai ho~ s~c mili xu u~ cho cå dua thilng cO'm vao va 111y thung khAm thi kh6n! Chång nhung bi anh em si vå mAng nhi~c rna khi cua cO'm ra ngay hai bulk Ho~c rna cua khåm rna ra con bi x~p n~n vao dliu dua til ma i vao cong, rna cong thå våi cay ba-tråc trtra c khi rna cong t il da h~t binh ve solle, h o~c la dua chan ra cho di xåch nuac x6i rua xåc ch~t cua til vao nhå xåc! s~eh ch5 dO'. Giåi quy~t tr6ng b\mg Chfnh giua buc tuang giam vai xong, nguai tu ehuy~n tay bung s~p xi-mång la mQt 16i di hc;p vua thung cho nguai k~ ti~ p trtrac khi du mQt nguai di tu dliu day tren 111y IQn chi~u cu6n sån d~ qu~t cu6i day cong. NO'i cu6i day, duai 16i di la cåi thilng v~ sinh c6 nåp ngang cho s~ch . Kh6 ng c6 gil1y chui. Til' ehi~c ch i~u cua minh rut ra d~y. NO'i dliu day chan cong c6 khoång tr6ng nho ~ thung nuac vai cQng IAe, cu6n I~i cho gQn ~ u6ng. T hUng nuac u6ng nho, h~ til qu~t ngang, r6i bo vao thung. Rut låe chi~u cAch nao chi~u khong rAeh d6ng, nuac u6ng phåi h~.m ch~. Vå I~i, trong cånh s6ng ch~t chQi, tu nåt d~ khi h~t bjnh duqc gui trå v! tung l1y, tl1t cå mQi h~n ch~ d!u t6t! solle thi con cåp cAi chi~u ben nAch. H~n ch~ ulSng, h~n ch~ å n, h~n ch~ Cilng phåi t~p eAi h~u mon sao cho cå vi~c di tieu, di ti~u. Vi m5i lli n di khep kin, ,khoi tråy ch i~u, khoi tieu, di ti~u la khdy dQng h~t cå phi!n I\lY tren 15 miii nguai k~ ben. khAm nen m4c nhien c6 mi)t uac I~ å nO'i b6 bUQc va ch~t chQi, kh6ng ' lå mlH nguai trong khåm ehi e6 th~ khong nghi tren nhung cåi nho quy!n di tieu mQt llin mQt ngay, va mQn va t6i t~ nhu th~. Va vi~c giu trong eung mQt gia nhut dirih. N~u mlnh vuqt qua nhung kh6 kMn l1y e6 nguai bin h elin di tieu khong sao glin nhu I~ 16i xa giao, bi~t giu tu clim I~i duq e thi duqe hua ng ngo~i cAch minh. Thung v~ sinh su d\lng I~ nhung ciing ehi them mQt llin rna . tren nguai tu dliu day xong thi ~ tM i. N~u bi binh ki~t ly phåi giåi d uai dÅt, glin cu a vao. D~ngia, x~p quy~t nhieu lån, phåi xin t16i sang khåm rna eU-a våo c:1i~m danh, e6 khåm khåe ehuyen tri v~ binh l1y ! nguai tu lao cong nhå thuO'ng

a

a

vao bung di va diSi cho thung mai. KhAm I chi du ch5 p.hlSt khoång 12 ngu,ai, d~o l1y tu binh nhi!u, phåi eong tren 21 ngua i. Ch~t nich. KMng nåm duqc thång lung. Phåi nåm nghieng, co mi)t cha n I~i nhu cQn t6.m lu(>c. M ui hO'i ngu ai, mUI m6 h6i ehua let cang d~ dliu d(>c vom kh6ng khi khong ml1y gi rQng rai trong khAm. Chi mong cha tren khuya, ho~ may c6 våi ngQn gi6 nao phieu b~e qua 15 dom , la m loang chang bliu kh6ng khf n~ng ne, ngQt ng~t. Ban dem nåm co chan ngu, m6 h6i ehåy tran xulSng lung. Mu6n tra minh, hliu nhu lam cho cå day cong thuc gil1e d~ tra minh theo. D~o l1y toi nåm k~ ben thi si Bui Ai Qu6e. Qu6c lå m(>t tay me ngu, vAn kh6ng sao ngu thång giÅc va cu tra minh lu6n. T6i hån vai Qu6c: -CU theo mung nåy, hai dua mlnh kMng thång nåo ngu duq c h~t. Tha lua n phien nh~lU, mQt dua nå m thi mQt dua ng6i. Nhu v~y ch5 rQng ra, e6 th~ nå m thång lung ngu duqc. Qu6c hoi I~i: - Nhu ng d ua nao phien ba n ngåy, dua nao phien ban dem? Hay rut thåm? T6i båo: - Khoi c~n rut tham. Tao de nghi thl tao la nh phlin chju thi~t. Tao ng6i qua dem cho mliy nåm ngu dAy gil1c. Qu6c hoan nghinh cå hai tay. Båt dliu tu 8 gia t6i h6m l1y cho tren 6 gia sång h6m sa u, t6i ng6i ~ cho Qu6c nåm ngu thong thå. R6i tu 6 gia sång h6m l1y cho d~n 8 gia tlSi lå phien t6i duqc nåm. Tuy ngu ban ngay, kh6ng th~ thång giÅc mQt leo nhu phien dem, so ng cling dO' m~t. Kh6ng c6 d6 ng h6, chung t6i cå n cu theo ti~ ng tr6 ng va ti~ng chuong nO'i lliu gåc. C6 thue khuya mai lhl1u dem dai! T6i khoanh g6i ng6i trem thai gian. CU mua i lå m phut, b6n vQng gåe a b6 n g6e tuang tha nh dau len ti~ng bå~ hi~u lå )jnh canh vAn tinh tåo thuc gåc. Båt dliu xa ben trAi e6 ti~ng h6 vang vång: "Veil/eur un!" Lang Van 71


K~ et6 la nguai gae thu nhi o- eanh m~t ho ti!p thea : "Veil/eur deux!".

Ti!ng nghe ro, to va hung ha n. u ng ti~ p cua ngu ai !fnh na i vQng gae thu tu kh6ng et~n tai t6i vi qua xa, nhung t6i bi!t e6. VI n!u kh6ng, liay n~u ti~ng h6 kh6ng nlSi thea ngay ho ~e h6 kh6ng etu to, I~p tue e6 ngu ai O- lliu trlSng eti ~n ki~m soat t~n nai. Khi bISn nguai linh nai b6n vQng gae ung ti~ng xong, lliu trlSng thi tMng eti~m ba ti~ng et~ nai etai ehi huy trung uang bi!t muai lam phut eanh gae cltn m~t vua qua. Muai lam phut sau, Ill-i llin luq t b6n vQng gåc len ti!ng, va thay vi eti~m trlSng thilliu chu6ng go len ba ti!ng båo hi~u nua ti~ng etang ha etå qua su6n se. KhAc h,m canh chliy t6i ngai ~m ti~ng trlSng, ti~ng chu6ng. Dem cang ve khuya cang thanh vAng. Anh sang eten eti~n IQt qua vi sAt th6ng hai O- etliu tuang chi~u vao khåm m.,t thu anh sång etve rna, trAng b~ch mau nhå thuang, mau cua b~nh h0ll-n va eh!t ch6c. Nhung thAn xåc nAm sAp dai tmac mAt t6i, phåi cMng la nhung xac ch~t chua ch6n, hay etÅy la nhung etai slSng ma k~ nhu 'etå eh~t? Thinh thoå ng t6i etua tay len miii QulSc va ngua i k! ben, xem c6 con hai tho-! C6 h6m, trong cåi tich mich cua etem tm ang, t6i chqt tr6ng thl(y m~t sl!' slSng, m.,t sinh v~t ngo ngoe chll-Y qua ch~y Ill-i lang dng lam toi mung hum vi va etuqc m.,t m6 n giåi tri. DÅy la con gian eti ki~m an vao giua khuya. Con gian, ai cilng bi!t, la m<')t lo~i sAu bQ thu<')c b., cånh thång, to bAng ng6n tay cåi, cånh mau nAu s~m, thuang ki~m an etem va ban ogåy 40 våo ch~ kio. Loai giao sanh sån nhanh va nhieu, gi cung g~m .0hÅm, I~i bgo thiu vi hay chui ruc nai cac x6 k~t, clSng rånh. Ngoai etai, nha ai c6 nhieu gian rÅt bl!'c mlnh va phåi tim cach di~t tru. C6 nguai tin di etoan vao ngay hQi giån. KMng nhut etinh ngåy nåo. D.,t nhien chqt thÅY, phlin ohieu oai nhå b~p , giåo O- etAu bo ra I~n ngh~o eten etÅt, bay så cå VaD m~t Ti~ng

ilmg Van 72

'miii mlnh, nhu th~ tu dau ehung v~ mO- h<')i ... Vå nhu th~ lå etiem tlSt cho chu nhå, vi ngåy h6m sau se c6 m<')t m6n tien bÅt nga et~n! Con gian toi tr6ng thÅy O- khåm cong ohå thuang trong etem lty, chAc cMn ehå etem die u gl may ~n cho t6i, song t6i thÅy sao thAn thi!t I~! N6 la b~n trong etem khuya cua toi. Trong n6 chll-Y tai ch~y lui, hai rAu dåi cu ete)ng nhu nguai ta etånh tin hi~u bAng m~t må th4t vui måt! A, thl ra n6 di Um thuc an. Va thuc an kia rai! Mi)t vAt cam to bAng ng6n tay cåi ~. nai dliu dåy cong, h6i IQ cho n6 etÅY! Vao m~i bUa

thO' thl:lY

y

til tang toi phung didu cu(k tinh hang tro ttm tho- cu lO-i phon trU cho minh bi thU'O'ng nhU' tidng cu

tinh ph, em tu d9 xa ngU'o-i dung nhan btJng bidng lU'o-i khOng t1ilm trang, då dU'qi moi xoå ddu n~ cU'o-i.

ch8n dung em ve anh trong di/u Mng sdc mau SU'O'ng kMi

cUQc tinh dU'tYng mft moi chon dung cung hU' håo.

va

thanh

Rung thOng xanh Rung thOng xanh M9t con rc1n bflC u6n quanh lU'ng dåi MQt toi, dung gil1a ddt trO-i

BtJng tan thanh su6i gQi ngU'o-i - vo thanh

trdn mQng tu

cam chi~u, nguai c~p-rån nao nåm etau dåy cong cilng tho tay vao thung cam tmac nhut lå nåm vAt cam h6i 1<') cho giån, rai sau mai chia cam nhau An. Phåi h6i le) cho giån, bång kh6ng n6 khulty phå cå dem kh6ng ngu duqc. Dlty lå lai d~n do nhu th~ bån giao, gitla ngu ai lånh binh trO- ve salle vai nguai k~ nhi~m c;J.p-rAn. L~ h6i I., . lty c6 le c6 tu IAu rai, bAt etliu tu baD gia, va n!u khong c6 c"'c cam nQ thi giån qUÅY phå ra sao, kh6ngai bi~t . Cu khoång 10 gia khuya, con giån nh~n cua etut ÅY xUÅt hi~n, ch~y te ~o ch~ ~ dåoh vAt cam nhu mQi khi. N6 oh~n eua etut c6 ve hoan hi lAm. Hai rAu dåi nhip len xu6ng lia lia. N6 ke mi~ng Ill-i, hit hit ngui ngui xem cam c6 mai, c6 ngon chang. N6 cån mi~ngvåo nåm cam må anh c;J.p-rAn c6 Sr vAt ch~t,

trea mQt chut tinh bucm Ngay u do mdt trong mO- ph6 cu

Mdt xa ven troi [(lC mdy hang moy

Buim chOng chenh tren blfC cdp Ihu dai

DO-i chåy ngU'qc, tinh ta Iroi Iling dång

Moy ai moy, ndu chilu nay dung gio å va-i ta Ireo mQt cMt linh buån å va-i ta cho chilu sU'o-ng dm I(li Bong 16i vi, chOn vQi thoång Mng khuang. Chilu ph6 cu, chilu mU'a d;en mu Idp

Qudn qu{t chon ta, mO- mil cå dO-i la.

Em cung veiY, vo IU' ma åc nghirt,

Hoå thon mU'a lanh I(lnh thdm hån la.

Chilu 111 thu, ndng phai, hån tinh bOng Den thien tai, tinh cung lli Ihu dai Chon bU'a-c cheim, vu vo- long sU'o-ng kMi Budi ta vi tinh ndng nh(lt tren vai. Moy 0-; may, ndu chilu nay dung gio, Ngo gium la yen nghl mQt /6i vi Vi chdng le chung thon si/u viEn xu

HQc do; moy /Om lång tu xa que?

Ph6 cu o-i, chilu nay ta mu6n kMc å xu ngU'en nhin may I{lC lenh denh. Chilu menh mong, ngoi nha l{l, mQt mlnh Hoai c6 xu, dau long ten khåch tru.

le

th~y

vi


J,

UH lui. Gam, n6 nho con th~ må IOi nÅm cam d~ dång. Såu chån cua n6 lang xang båm <'låt <'l~ loi CI,lC cam <'li te te. Thåo nåo n6 khOng an khoe, tham nhl).n phlin cam to han than minh n6! Con giån IOi cam ~n diSc , <'lung cua s~p xi-mang, thå cho CI,lC cam mi thång xuiSng sån. Xong n6 chuc <'lliu xuiSng, lanh chanh ch~y dåi nO'i diSc <'lung slTng ~n duai sån, tha v"i c"'c cam ra ngåch cu-a, mlh hut. Phlin cam lo 16t cho giån, chi!u nåo cling c6, m~c dliu cå khåm khOng måy thich. Cho ~n m"t horn, khOng bi~t I~ gi, cam tu c6 phlin thuc an ngon han binh thu&ng. CO'In chua <'lua våo khåm, mai ~ b~n ngoåi cu-a <'l6ng kin, anh em trong khåm <'la <'lånh hai <'luQ'c mui gia vi I~, bl,lng a6i c~n cåo, them nh~u ' nuac mi~ng! D~n khi cam <'lua våo, anh c~p-rån y theo thu&ng I~, cho tay våo thung cam vå vi~c <'lliu ti~n anh låm lå nÅm låy phlin cam giån. Nhung anh c6 ve nglin ngu, <'lua mÅt nhin qua anh em m"t IUQ't. KhOng ai båo ai, tåt cå m~c nhi~n <'lang y. "Vi~c gi phåi h6i

Ic)? Cam ngon th~ kia, ngu&i an khong <'lu, hu6ng lå th! cho cOn trung! Con giån n6 c6 låm gi <'låu må 'phåi ng6i tu, so sånh <'luQ'c vai chung minh? Cho n6 nhjn an m"t bu~i, chå sao! Båt quå hÅn qu{{y r6i ti xiu, ai bj hån quåy rån må chju! C6 phåi v~y heo, cåc ngu&i anh em minh?" Tåt cå <'l!u <'l~ng y. T~i sao phåi cho giån an khi må ta an thi~u? , M"t nAm cam to bång ng6n tay cåi It y , tuy chå lå bao, n!u c6 chia <'leu m6i ngu&i cling chi <'luQ'c th~m våi h~t, song phåi phi m"t cåch vO ly, ai chju n~i? Toi lå ng'!&i chung ki!n hång <'l~m SlT sinh ho~t cua con giån nh~n l~ <'lut, nghi ngay ~n n6i hoang mang ngO' ngåc cua n6 khi khOng <'luQ'c nh~n phlin, nhung tOi nghi ~n cåi b",ng eua tOi clin no truac <'la, <'lånh "hy sinh" n6 m"t <'l~m cling chå sao! Quå nhi~n <'l~m <'l6 con giån ra tim cam khOng thlty, ngO' ngåc ch~y SI,lC s~o chung quanh. Du&ng nhu n6 khOng tin lå måy ngu&i tu ngang nhi~n truåt phlin cua n6. N6 lang xang, vung vA.ng ch~y ki~m. N6 treo qua cåc <'låu trQc, ghl: dom ben 16

' gQi em Ta gQi em vl trong gidc mo-

Hån hoang ta tråi nhung mong chu

Clmh xu8n IflC giD sao khtlng tdn?

DI tui cung dan, le y tho-.

Ta v6n g{>i em, dem m~i dem

TM gian say gidc ngu em dlm

Rieng minh ta ng6ng trong thao thuc'

Mcjt thoang binh minh rlfc bong em.

Ta måi gQi em nhu ke say

chun åo ånh dlmg xiem bay

6 hay, nhung tu'ung om nguui ng9c

Sao chl lim suo-ng nhf Mng tay?

Ch~p

Ta se gQi em tdn mdy trui?

Cho viing trang rf:lng, månh sao ro-i

Cho m{iy xu6ng thdp lam chiin g6i,

1inh Ifli g~p tinh trong mdt moi.

b.h./.

tai, hl: nhin b~n mAt, 16 <'låu våo cå 16 mlii. N 6 bo q ua thån th~, ruc våo b~n nåch, chun lon xu6ng hång, låm cho ngu&i <'lang y~n giåc phåi gi~t minh thuc d~y, kh6 chjuvå ClTa qu~y luOn. D~m horn åy khOng ai ngu y~n ntSi vai con giån vå <'låm ra h6i hl).n vi~c låm ban chieu. C6 anh H~ng, con m"t <'l6c phu su, dong d3i TOn Quang O- tinh R~ch Giå, khOng hi~u bjnh gi må gM 10- cung minh, ml,lt mu <'lliy cå ngu&i ~n n6i khOng th~ ~ nguy~n ng6n tay våd bitt cu ch6 nåo tren da må nO'i <'l6 khong c6 ml,lt. Anh I~i 'kh6 ngu. Trong khi m~ giltc, rui gi~t minh <'l"ng chån cong m"t cåi lå måu tuon <'lo cong, anh Om chån ren si!t mai. Khuya hOrn åy, anh vua d6 <'luQ'c giåc ngu ch~p ch&n, con giån bO ki~m an qua lUQ't tr~n thån th~ anh. N6 <'lånh hai thl{y mui mu. Khong c6 cam trAng xO'i, n6 t~m g~m nhåm ti måy ghe cua anh v~y! N6 mi~t theo anh. H!t bo tr~n trån I~i bo xu6ng ctS, xu6ng tay, xu6ng chån. NO'i nåo cling c6 thu cho n6 xO'i! Nhi!u nhut lå nO'i chån cong cua anh. Khoi phåi ki~m chåc loi thOi, våt vå. Måy ghe cå gie, n6 tha h~ cAn, rut, kl:o, IOi. .. Anh Hang vua thiu thiu, chQ't bi <'lau thåu måy xanh, anh vO tinh gi~t chån theo phån ung tlT nhi~n. Våy ghe xu&i I~n, måu tuOn dåm de. Anh H~ng chi c6 nuac Om chån må kh6c! Anh cam h~n con giån åc on kia. Anh O­ tu, bj cai tu hånh h~ quå <'l6i, th~ må con giån chång thuO'ng tinh, cling a dua vai ke thu ham h~i anh mla sao! Anh I~p tårn di~t tru con giån. Anh låy cåi qulin Cl,lt 16t <'låu nåm <'lÅP xu6ng hai chån cong vå nåm im giuO'ng My cha. Con giån tham lam kia, nhu tui tham kh6ng <'låy cua con ngu&i, <'lå c!n bao nhi~u måy gM cua anh r~i må chua chju thoi. N6 l~i bo I~n minh anh, ch~y lung tung, tim nhfrng nO'i c6 mu nhi!u. Såu chan cua n6 c6 nhi!u gai con, c~ s~t so~t tr~n måy ghe. Anh <'lau bu6t nhu thQ clTc hinh, song rån båm gan chju <'llTng, giå be} <'lang an giåc. Anh cha n6 bo I~n <1!n nglTc, lien vung tay <'l~p chåt me}t

ilmg Van 73


cåi, vå sin 4å thua thAng xOng len chå nåt xåc ch~t con giån cho 4å mr! Di~t tru xong con giån qUÅY r6i, anh Hc5ng yen chl d6 I~i giÅc ngu. Nhung anh khOng de xåc ch~t con giån toå ra mi)t cåi mui ta khOng ngU-i thÅY nhung loåi giån å xa mÅY cilng cåm thOng. Th~ lå khoång muo-i låm phut sau, khOng bi~t giån å 4'u, nO'i ng3 ngåch nåo cua nhå tu, keo ~n lil luqt. Chung tO-i ån trtro-ng 4i~u tra. Vå chung tÅn cOng anh Hc5ng tO-i tÅp. Trong s6 hAm m6t nguo-i trong khåm, chl c6 anh Hc5ng bi giån cAn trong 4em Åy thOi. Anh ngc5i d~y, hai tay xua 4u~i, thinh thoång cMn cong gi~t 4au thÅu gan rui)t, då kh6c då cuo-i! CMng tOi phåi thuc d~y, 4u~i ti~p giån gium anh vå båo: "Dung gi~t cMng. CMng ch~t, khct mui, b4y giån s6ng cua cå Khåm Lo-n kco c:l!n, t\li mlnh d~ chung bi ng~p luOn!" Nguo-i vå giån quln nhau ~n sang, gian mO-i chiu rut! D~n bu~i cO'm chi~u, khOng ai båo ai, 4~u nh6n tay våo thung cO'm IÅy ra mi)t cMt cO'm h6i li) giån. Cvc cO'm

to bAng ng6n cMn cåi, song anh Hc5ng con dIn th~n hO'n, nh6n tay våo thung lÅY tMm mi)t it bo ph4n cho giån. Giån c6 cua 4ut, ~ yen cho tu ngu, khOng qUÅy r6i nlfa! NhO'n ky nAm khåm cong lin 4liu vi b~i mi)t chån vå ti@u ra 40 nhu måu, tOi hi@u tMm 4uqc v~ hai nhå su tre cilng lå can ph~m chånh trj . Tuy cung å salle 3. tOi chua c6 djp bi~t nhi~u v~ hQ. Mi)t nguo-i å ben kia song sAt, con mi)t nguo-i khOng thlch giao thi~p vo-i chung tOi. NM su khOng thlch tMn c~n Åy lå su Thi~n Chi~u, nhå su Ci)ng sån. Luc ÅY anh lå ~p-rAn khåm cong, nhung c6 l6i s6ng rieng bi~t, khOng hoå hqp vo-i b~n tu chung khåm. Khåm nho vå ch~t, mQi nguo-i 4~u chju ph~n nAm cp mAm, song anh thl khOng, chi~m IÅy ch6 ri)ng å 4liu dåy cong, nAm tUng lU'ng ngu. Anh em phån bi, anh båo ngay: "D6 lå t~i mÅY anh ngu, khOng bi~t tranh c:lÅu! TOi å trtro-C cåc anh, nAm ri)ng råi quen rc5i. T~i cåc anh bjnh nhi~u, xu6ng c:lOng, choån nhi~u ch6 nen ch~t. Cåc anh phåi tranh c:lÅu cho x~p khåm giam nO'i khåc, ri)ng rAi

lam sao åln mQng cho em Dai khOng xanh ndi may trai DI em tudi nho lam ngu-ai bOng khuang Toi xin lam la mua xuan Cho em xanh lt;zi coi long nam xu-a Dai khOng thOnh mQng baD gia Tu em tudi nho ngong cha chiem bao Toi xin lam anh trang sao Cho em gidc mQng ngay nao då qua Dai khOng phång pMt hu-ang hoa DI em tudi nho håt ca rQn rang Toi xin lam gi{Jt su-ang tcm Cho hoa la co nhf nhang toå hu-ang Dai khOng /O coi thien du-ang Ngu-ai em tudi nho bilt bu6n trdn gian Ldy dau cUQc s6ng blnh an Mo xin din mQng cho em bOy gia

ngu an LAng Van 74

hO'n. Mlnh lå tu, phåi bi~t quy!n IQ'i cua mlnh th~ nao. T~i sao x~p khåm c6quyen cp tu nAm ch~t må mÅy anh cilng chiu, kh6ng bi~t tranh c:lÅu cho quyen IQ'i cua min hr' Nha sU' Thi~n Chi~u con tre, c:I~p trai, ho~t båt. Anh me chu nghia Ci)ng sån, cho rAng chi c6 Ci)ng sån mai th4'c hi~n c:lU'Q'c th~ gi&i c:ll.\i 4c5ng, lå chu trtrO'ng Ni~t bån C4'C Il.\c tl.\i th~ cua nhå Ph~t! ThU'o-ng khi sau bua cO'm, anh nAm phU'(fn bl.lng, thao thao bÅt tuy~t n6i v~ 41.\0 phåp cua anh, v~ nhlfng chuy~n nåm chåu b6n b@, m6i m6i c:I~u thÅu c:låo, rånh r~. M6i bu~i sång, tOi c:lU'Q'c må cong, c:li len phong y tå chlch thu6c. Thinh thoång tOi c6 c:lem v~ khåm c:lU'Q'c mi)t, hai mgu tån thu6c lå. Su Thi~n Chi~u båo: - Nh~t låm gi cho chung khinh! TOi cilng nhln nh~n quå c6 th~: - Chung giam nhOt ta, tU'o-c bo tÅt cå t4' do, c:lU'a ~n thi~u th6n vå them thuc5ng 4u thu. TOi nh~t tån thu6c lå, c6 4ua thOng cåm, c6 4ua khinh chu-i. NhU'ng tOi kh~ng khinh tOi, vi tOi nh~t tån thu6c kh6ng phåi ~ cho tOi hut. TOi c6 bi~t hut thuOc lå 4åu! T6i nh~t cho anh em hut. TrOng thÅY ve sung sU'o-ng cua anh em, t6i håi long rc5i. Trong tu, con nhi@u ngU'o-i låm nhlfng vi~c 4ång khinh hO'n cåi vi~c c:li nh~t tån thu6c. Anh su Ci)ng sån cuo-i, båo: ~ Våo tu må khOng bi~t bo 4i nhlfng th6i quen ben ngoåi! NhU' tOi, bao giO- må tbem nh~t tån thuOc! NAm k~ ben tOi lå nhå sU' kh6ng Ci)ng sån, cÅt ti~ng cU'o-i kMy: - Dl.\o huynh khOng nh~t tån thu6c lå vi 41.\0 huynh Om ke ke bich thuOc lå vå g6i quå cln-tin ben ngU'o-i, c6 cho ai chut gl c:lAu? Cå khåm kh6ng thu6c hut, m.,t minh 41.\0 huynh nAm gåc treo cMn hut thu6c phi phå, låm dån ghi@n ngåp tr~t quai Mm! Trong khåm c6 ngU'o-i nut lå mlnh m«y chAn tay, khOng ån c:lU'Q'c 415 bi@n, 41.\0 huynh c6 thjt chå bOng, c6 t6p rna, c6 c:lU'o-ng tån... 41.\0 huynh c6 cho ai


ehut nåo? D~o huynh xung lå ti~n

bl?, lå CQng sån, saoeon bo bo v~t

tu ri~ng?

Su Thi~n Chi~u tånh tlnh vui ve,

eåi må v&i mQi nguo-i, song nhut

thi~t dung ai dl?ng ~n quyen Iqi

. eua anh, quå di.n-tin vå thu6e la cua anh. DÅy lå do tien cua tin då Thu Due, HiSe MOn gåi våo eua rOn ~ "th4y" bi~n di.n-tin, "th4y" båi duång tÅrn tMn "hoång phåp" eua \ "th4y". LÅY cua ba tånh gom g6p cho mlnh må ehia eho ke khåe, long "thliy" sao nå! Thliy eAi hAng låm, sui ei bQt mep, eAi tr~t duo-ng rliy, trOi bång ly l!, ciSt sao gilf quyen tu ht'fu eua thliy må bQn "dan ngheo" nhu ehung tOi khOng M quyen dom ng6 ~n. Th4y IÅY eua th4y ehia cho ehung tOi tue lå låm trai ehu nghia. CQng sin lå gom eua chung råi phån ehia e6ng bAng, quy~t khOng ~ ehum gåi y l~i. Chung tOi ngoåi eai qu4n råch vå chi~e chi~u r~p ra, e6 cOng hay eua gl d6ng g6p våo må doi ehia e6m k~o vå thu6e la eua thliy? .. sau nåy, nhån xem ml?t tåi li~u ve Båe Vi~t, tOi thÅy c6 thuqng to~ Thi~n Chi~u, vi lånh d~o ,e ao c'p eua Ph3t giao, khOng bi~t c6 phåi lå nhå su Thi~n Chi~u nåy khOng? Ch6ng d6i v&i nhå su CI?ng sin må tu bån Åy e6 nhå su CMu Tårn Chi~u å Vinh HI?i. Nhå su nliy giSc Bl1-c Li~u, etlng bi båt ve qu6e SI(. Anh nho nguo-i, thÅp lun vå iSm y~u, ehån tay khång khiu, long khOng, IOng lå d4y minh, ci ~n tr~n m~t. Tu&ng s6 båo anh c6 hliu tu&ng, tu&ng khi. Anh v\lng ve, ån n6i 10i thOi. Mai khi mu6n phåt bi~u dieu gi, bQn x~p khåm hay mång anh: "1m di, tMng khH" Quå th4t anh c6 nhieu net giiSng khi vi tay dåi ~n g6i. Ngoåi dO-i, n~u anh e~o råu h&t t6c thuo-ng thl ehåe trOng thÅy ba-t xÅu nguo-i... Anh tu thea phåi dliu då, tue thliy chua må ~ t6e. TOi thuå nho hay xem truyen Tåu, thÅy phlin dOng dliu då lå su h~ mang n~n it c6 eåm tinh v&i nM su xÅu trai c6 tua-ng ta kh6 coi ÅY· , So va-i su Thien Chi~u, su Chåu

ve

Tårn Chi~u nhu ml?tcon chim cu dung b~n chim phuQ'ng hoång. M~t ngu&i thanh lich, di~n trai; ml?t nguo-i C\lC mich, thO la. MQt ngu&i må mi~ng ra lå nghe thanh th6t, nh~ nhång vå c6 suc dAn d\l d~c bi~t; ml?t nguo-i n6i ra C\lt ngun, V\lng ve n~u khOng låm thfnh giå chån ghet thi ding khOng ai thlch nghe. Nhung e6 mQt hOrn tOi rna-i bi~t minh da danh gia sai su Chåu Tårn Chi~u. Cau n6i eua e~ nMn: Chcf xem m~t. Mt hlnh dong rÅt 'd ung vå lå mQt båi hQc nha- dO-i cho tOi. HOrn ÅY, do ml?t nguy~n do nåo d6, hai nhå su tranh lu~n ve Ph~t phap. Bån ve cai tårn, su Chåu Tam Chi~u to ra hOl1-t håt khac thuo-ng, khOng nhuo-ng su Thien Chi~u. Hai nguo-i deu uy~n bae. DI1-0 {{y tOi chua bi~t gi ve Ph4t giao, song nghe hai nM su tranh lu~n suiSt m{{y ti~ng d"ng hå, tOi nh~n thÅY su Tårn Chi~u låm phen d"n su Thi~n Chi~u våo nht'fng cau hoi h6c hi~m khi~n su Thien Chi~u phåi giå liSi ng\lY bien, eai bu&ng ~ thoat. I Su Tårn Chi~u bi~t xem chi tay, thu&ng xem tay eho mQi ngu&i trong kham. Su Thi~n Chi~u biu mOi, eh~ dÅy lå tro di doan m~ tin re tien. Trong khåm, chång thi~u chi nguo-i bi~t xem tua-ng s6, tu vi, xem ehi tay, doan v~n m~nh. v.v.. Khi c6 ngu&i anh em nåo såp ra toå, hQ tI( dl)ng ~n xem tay, xem tu&ng, doan v~n ml1-ng ~ nång då tinh thlin. Ph4n dOng deu c6 thl(c hQc m&i ra ung tai vi hQ dåu c6t ki~m tien må clin dl(a tårn ly, (foan mo. HQ eung khOng elin I&i khen vi khi bi k~u an r"i, tu c6 an å nO'i khåe, dåu c6 trå vesal/ecu ~ båo hQ xem dung hay sa i? Su Tam Chi~u clim tay tOi må båo: - Anh tuång bi tu n~ng, th~t ra khOng phåi. Nåm nåm lå cung, khOng khl5 sai. Anh c6 bi~t tl1-i sao khOng? TOi khOng tin I&i su CMu Tårn Chi~u, song nghe n6i th~ cung hy vQng. Trua-c khi ra toå, tOi c6 gåi mQt bue thu cho vi~n Chånh thltm Toå An Binh Phap å Såi gon, nhin

nh~n

mQi vi~c do tOi gay ra, n~u toå tQi, eu k~t tQi ml)t minh tOi, tha nhlfng b~n dång huO'ng eua tOi. Anh em trong khåm nghi rång tOi s! bi k~t an ri~ng. Su Tårn Chi~u qui qu~t båo rång khOng. T\li sao? Vi tOi nh& am phu&c cua Ong ,bå. Su ehi nO'i mQt chi tay cua tOi må båo: - Må må 6ng bå anh cÅt k~ ben ml)t ki~ng chua. Ki~ng chUa {{y c6 eai gi~ng nua-c, gi~ng nu&e c6 lu"ng nua-e nglim ån våo mi> Ong bå anh. Khi nghe su Tårn Chi~u n6i, tOi m&i nh& l~i phla sau d{{t "th~ mQ" gia dinh t6i e6 ml?t cO' så tho­ phuqng thuo-ng d6ng cua må tOi cu ngå lå mQt dinh lång. Vå quå trong vuOng råa c6 mQt gi~ng nu&c, mai trua mua xoåi tOi hay ru dam b~n nho våo d{{t th~ mQ ån xoåi s6ng ehÅm nu&c måm duo-ng xong m&i ehui råo tre gai sang b~n l{y mue nu&c u6ng vå x6i rua ehån bun. KhOng hi~u vi sao su Tårn Chi~u nhin våo chi tay tOi må bi~t ~n dÅt "th~ mQ", ~n ngOi chua, ~n gi~ng nu&c? L~i con båo e6 du&ng nu:&c nglim ehåy tu gi~ng mra-c ~n mQ Ong bå tOi cåeh khoång våi tråm thu&c? Su Tam Chi~u con båo thCm: - Chua d6 tM Quan Th~ Am Bå tat. DO-i anh nhO- Ph~t Bå phu hQ, nen nhieu phen g~p nguy hi~m tuo-ng ch~t t&i nO'i må l\li thoåt hi~m mQt caeh ky 111-! TOi ban tin hån nghi, khOng hi~u cån cu våo dau må nM su dåm quå , quy~t ~n th~. TOi e6 hQc qua ehut . It ve cach xem tu&ng s6 vå chi tay , ~ it bi llim nguo-i d6i tho~i. Vå cting då rÅt nhieu ngu&i chuyen nghi~p xem tua-ng vå ehi tay eho tOi, ai cling båo toi nhO- våo åm duc, song c6 ai n6i ro ng\lch nguån mQt caeh kh6 tin nhu su Tam Chi~u v~y dau? Khong ngO- rång nM su c6 hliu tu&ng ÅY I~i n6i rÅt dung, dung ~n cå mAy ch\lc nåm ve sau. TOi chi bi ToåAn Binh Phåp keu 5 nåm tu vå 10 nåm bi~t xu. Theo th&i binh, nguo-i til sau khi mAn h~n tu xong, nhå c4m quyen chi djnh nO'i bi~t xu cho ~n khi h~t h~n biet xu m&i k~t

lAng Van 75


duQ'c tra ve nguyen quån. T6i bi keu ån tu vao tho-i lo~n, an bi~t xu s~ thi hanh nO'i C6n dåo. Nhung theo lO-i su Tårn Chi~u, t6i chång nhifng kMng h~t h~n tu, n6i chi ~n nhifng nåm bi~t xu? Ban dAu, tOi cang tin su Tårn Chi~u n6i voi tinh eaeh an uio Nhung dAn dAn lO-i tien doån thÅY dung hAu h~t. T6i bi day ra C6n dåo va suyt eh~t nhieu phen tren dåo. D~n nåm 1945 duQ'c tra ve dÅt lien va eang tråi qua tråm ngan IAn thoat eh~t trong gang tÅe. C6 dOi ba phen t6ig~p dip tra ve tinh nha, ~n vi~ng I~y ml5 må Ong ba thl mi~ng dÅt "thlS m"" dA bi eÅt lam hai, m"t phhn lam nghia trangquån d"i, m"t phAn bi dAn ehi!m eÅt nha eh\ ehua mÅY nÅm m" gia dlnh th6i. TOi buoc sang ng6i ehua phia sau, quå thtt ehua tho- Quan TM Am BI5 tåt, m~t tien nhln ra con duo-ng khåc rna hl5i nhO tOi kMng quan tAm nen eu ng~ dÅY la dlnh lang. Cho ~n nåm 1983, khi nha nuoe XA h"i Chu nghia eua C"ng sån vl$ thAn ra linh dån ehung phåi dao ml5 cuOe må Ong ba, cha m~ len ~ trå dÅt cho nha nuoe, tOi mai ro thlJ'e mue d~ ehinh xae eua lO-i tien doån ve s6 m~ng tOi cua su TAm

a

a

Chi~u.

Nåm ÅY t6i bi binh te thÅp, kMng ngl5i xe do ve tinh Kien Giang qua su6t eUQc hånh trlnh vÅt vå bAng ehi~e xe do elS la si, måy m6e khOng båo dåm, thuo-ng nAm 'panh" dQe duO-ngo Ti~n n"i thay m4t gia dlnh, ve tinh hOt e6t. Khi dao må, ti~n nc)i thuo-ng nghe tOi thutt ehuy~n nen ~ y nhln k~. Quå th$.t ehinh mÅt ti~n nQi trOng thÅY quan tai dA mile va SQ dAu IAu eua ba n"i t6i IAn tron trong m"i nuoe trao tran. VI e6 khi tråi IQt vao, mQi nuoe mai trao m~nh nhu th~! Han 40 nåm, låi tien doån eua su Tårn Chi~u ~n khi ÅY mai thf(y dung vO eung. Ro rang c6 mlj.ch nuoe til' gi~ng ehua Quån Th~ Am ehåy mQi vao m" 6ng ba tOi, nhung tmoe kia su TAm Chi~u nhln bAng con mÅt nao rna thÅy dUQ'e? Va dA bao nhieu tang thuO'ng bi!n dlSi, mQi nuoe

th~

lAng Van 76 .

vin con cn!n h6m Åy. Un thu hai tOi tro xu6ng khåm cong chAn vi bi te xu"i ehAn va cånh tay ben m~t. Lue Åy khåm I quå dOng nguåi, tOi dUQ'e dua sang nAm nO'i khåm 2nho hcm va khoi bi eong, nhå linh båe si. Trong khåm

ehi e6 mQt tll mi-nO' khoång 18 tulSi, bi binh ho lao, gAy com, 6'm hen, xem ehung kh6 s6ng. Bua sam sang thu båy e6 thit heo kho voi nuoe mu6i. M~i nguåi tll dUQ'e hai mi~ng thit heo mong va dai dc) hai 16ng tay. Ga: tll mi-nO' n6i voi tOi:


"Em såp ch~t anh~. Em xin anh cho em them ti cam, ti thit. Ån I~n cu6i cung ~ tu giå cUQc t1&i tu t<)i kh~ låm anh ai!" Totcho hån them nua . nåm cam vå trQn ph~n thit cua tOi. Ån xong, hån nåm phU'an bl}ng tron vo ra, thd- l ~ch. D~ n chin gi& t6i, ngU'&i ta l~i khieng quang våo s~p xi-mang mQt anh tu, båo lå tU'ang cU'ap Blnh Xuyen vua t1U'q'c b6t lInh kin Catina t chuyi!n sang Kha m Lan. Minh ma:y anh t1~y mau me chU'a raa s~ch . Anh ta nåm thiem th i~p , ~n giua khuya bllng keu r6ng len mlly ti~ng thåm thi~t r<5i d I.!'ng ngU' &i len, lQn t1liu xu6ng d U'ai s~ p må ch~t. MQt chån anh con måc trong cong, ngU'&i anh g~p cup ben 16i t1i. Toi len ti~ng gQi x~ p kha m, x~p kham 1& t1i, khong md- ca a t1U'a xac a nh ni ngoåi. T o i nghi n~u ~ ch& ~n sa~g, xac anh cung t10' nh U' t h~, lå m sao t1erncho n ! Phåi t1a a nh d~y, nåm trd- l~i tren s~p xi-mang ' cho t1ång hoång. NhU'ng toi bi te bÆj'f. stic m<)t mlnh låm khl>ng nlSi. Cåt ti~ng gQi gå tu mi-nO', gå cling t1å c h~t r<5i! Toi t1å nh mQt mlnh hi hl}c keo, t1a:y xac c h~t l~ n h ngåt cua a nh cU'ap Binh Xuyen kia len cho nåm ngay ngån tren s~p. Dem horn lly, mQt mlnh toi nåm giua hai xac ch~t trong khåm h~p n~ng ne mui ta khi, long bi quan, s~u t håm khl>n cung! Ki! nhU' hai ke åy t1li ra t1i ~ dtit nq' tu, con mlnh r<5i se ra sao, chll'ng nåo tai phien vå khi t1i c6 t1U'q'c yen lånh? D~n sang horn sau, . x~p kham md- cua ~ t1U'a hai xac ch~t ra ngoåi, t1<5ng th&i cho toi trd­ sang khåm cong s6 I vi kham åy vil-a tr6ng måy chll. Un åy toi t1U'q'c quen vai anh DlI van C6, gQi lå TU' C6. Anh TU' C6 ngU'&i d- tinh My, gia nh~p t1ång Huynh Long. Anh lå thliy thu6c Nam, c6 bi~t chUt It bua LlI Ban. Anh n6i t1U'q'c ti~ng Phåp, ti~ng Mien, ti~ng Nh~t. Anh bi b6t . Catinat tra tÅn då man, k~p t1i~n våo dU'O'ng v~t. Khi chuyi!n sang Khå m Lan, chll bi t1i~n gi~t con Id­ 16i, anh khong dam an ca bi~n hay måm. Nhung h6m c6 thlic an t1Qc

vå thit bo ram m~n. Oi, kh6 ng bi~t ' M<)t horn, c6 anh til trq' y giup ' ngU'&i hoi tham ai må bi~t t1U'q'c vi~.c d- phong bang t1em cho toi mQt nhung thu rÅt clin dung cua ngU'&i khuc I~p xU'd-ng nho bång ng6n tay til! NgU'&i båo t6i: "Må b i~t con ut. Anh til nliy, tmac kia, h<5i con khong hut thu6c nen khl>ng mua ngoåi t1&i, tung låm y tå dU'ai quyen t1em våo". Bå c6 de t1åu thu6c lå lå cua nghiem phl}, cach hai mU'O'i m6n rÅt clin cho til, thi~u gi con nam tmac. T6i mlli ngåy t1i len t1U'q'c chu thi~u thu6c lå lå khong! phong bang ~ chich thu6c, tro TQi nghi~p måy ngU'&i b~n tu cua ~huy~n vai anh trq' y. Anh hoi tham toi ch& c6 thu6c lå hut! Vien x~p g6c gac gia t1inh toi, nh~n lå quen. chånh khi hoi bi~t t1U'q'c t1ieu khong Anh t1U'q'c ngU'&i quen cho cåy I~p vui åy, lien keo ngan bån vi~t låy xU'd-ng, nhin an t1em bi~u tOi. T6i I~i · mQt g6i thu6c Melia vång trao cho hi~n cho anh TU' C6 vi tQi nghi~p t6i vå khuyen m~ tai gd-i them tien . ånh an kham khlS. nO'i caa r6n ~ ky phåt can-tin toi Cling våo ngay luc lly, mAu thån c6 thu6c la. ~ t6i til- Kien Giang len Såi gon, t1U'q'c G6i thu6c Melia vAng t1em ve ~n våo Khåm Lan t ham toi cach t1~c khåm cong I lå mQt t1ieu mll-ng ra bi~t. Våo khoå ng I gi& tma, van lan lao cua cå thåy anh em chung phong x~p chanh c6 giåy t10i khi~n kham. T6i kh6ng bi~t hut thu6c, t6i vua kinh ng~c vil-a lo Sq' kh6ng giao cho anh T U' C6 chia phlin cho bi~t c6 chuy~n du nåo ~n cho . anh em. Toi låy c6m k~o ra båy ti~c . minh! Khi bU'ac chån våo phong lien hoan . Til- t16, anh TU' C6 vå mQt x~p chånh, mQt ngo~i I~ hi~m c6, t6i s6 b~n thån cua t6Lc6 them chut it båt ng& trong thåy thån huyen thit kho kh6 b<5i dU'ang våo nhung t1ung t1Åy må cu nga lå chiem bao. bua cam. Anh TU' C6 mau lå nh cac M~ t6i nhin toi, nU'a c måt tu6n ~t thU'O'ng, ban t1em kh6ng suyt rong. Long m~ nåo kh6ng x6t xa soa ren si~t nu a. Anh rung (fui, t1au t1an khi trong t håy t1ua con ngåm Kieu cho chung toi nghe. Khi minh thU'O'ng yeu t1ang trong tlnh ~n t1o~ n Tu Håi båo vai Thuy tr~ng the thåm! Dliu trQc 16c, thån Kieu: th~ cao gliy, chi mij,c m<)t chi~c xi-lip _ Mtlt l&i t1ii bilt di n ta. xanh may vå viu vå chån t1i xich Muon chung nghin tu cung la co xl}i... G~p ho rn nay t1åy, r<5i con nhau. t1U'q'c g~p nua chång? Anh t1åc y, nåm tay ,t oi ngåm I~i Vien x~p chånh n6i våi I&i trån mQt llin nua, nhU' mQt l&i hua h~n. an m~ tai lå t6i bibinh te nhuc, chi Toi chi mi m cU'&i ch i~u l~, nh~n låy nåm nhå thU'O'ng it låu khåc khoi l&i hua se trå a n cho vui long b~n . binh. Y bU'ac ra ngoåi, ~ cho m~ T oi nåo nghi ~n mQt ngåy nåo t16 con t6i tI.!' do n6i chuy~n vai nhau se muon chung nghin tuvai anh TU' khoång 10 phut. Vå t~i van phOng C6. NgU'&i cilng chung cånh khlS, x~p chanh, chinh måt t6i trang thÅY Sl.!' t U'O'ng thån tU'O'ng åi lå le thU'&ng phla sau bån giåy cua y ta, treo nO'i thOi. T oi nhin phlin, chia sat cho tU'&ng hai cåy t1~i t1ao gac treo cac b~n chut it, t1åu dam k~ ån nhau, tuy lå v~t clS ngo~n thud- xU'a nghia gl! T6i khang de mQtnam ~ I~i, song ånh thep ben sang loug sau, khi ra å C6n (fåo, t6i t1å dung lanh må ta nhin våo dU'&ng nhU' hai cåu Kieu åy ~ nhåc nhO. tinh nghe tanh tanh mili måu . ve sau nghia tmac kia. Dåy lå khi anh TU' nliy, t6i t1Qc quyi!n Sai gan nam xua C6, bi t1åy ra så t16n cui Chu<5ng Bo cua nhå SU'U tlim vå khåo clS VU'O'ng khlS c4'c tU'ång khOng s6ng nlSi, H<5ng S~n, mai bi~t xU'a kia, tmac chq't t1U'q'c phån t1Qi Nh4't BISn gQi khi c6 måy chem, tå t1ao ch~t thu ra låm thang ng6n, t4' do sung cåp tu t<)i bång hai cåy t1ao dåi åy! SU'o-ng v6 cung. M~ tai t1em cho t6i cåc lo~i c6m S6 lå d- Can (fåo, mQt h6m nQ c6 k~o vå hai gåo dua bl.!' t1l.!'ng thit heo hai chi~n h~m Nh~t ghe våo vinh vå

l1y, anh chi an cam I~t .

Lang Van 77


eho mQt phån rt()i Bnh Nh~t rtc) 30 t~n l~n ki~m soat rtåi truyen tin eua Phåp tr~n nui CbUa. PhAn rt()i Åy do m()t chdn uy Nh~t ehi huy må bQn Unh Nh~t gQi lå Tåi-eh~. D~n ngåy 3.9.45, phAn rt()i Nh4t rtåo ehånh, tU'o-e khl gio-i rt,i rtc)i Unh Phåp phong thu C6n rtåo vå nMn vi~n eanh gåe khåm rtU'ång C6n San. Vi~n Tåi-eh~ din dung mc)t ngU'åi tu Vi~t bi~t n6i ti~ng Nh~t låm th6ng ng6n, m~e dllu å phAn rtc)i e6 mc)t gA thOng ng6n ngU'åi NMt n6i rtU'q'e Phåp ngu. Nhå th~ anh TU' C6 måi tåeh råi khoi SlJ' quån eh~ khle nghi~t cua nhå tu, thu mc)t vai tro quan trQng tr~n rtåo. Lue Åy t6i vua thoåt khoi nO'i bi~t giam Chu~ng CQP, ve Khåm 2 nhå thU'O'ng, å nO'i phong chlla binh li~t va ia. T6i g~p anh giåo Th6, c~p­ rAn så rt6n eui Chu~ng Bo, k~ la anh TU' C6 e6 ~n thåm anh ~ trå nghia. T6i nhå anh giåo Th6, khi g~p TU' C6, ngAm dum hai eAu thO' Kieu: "M~t 101 di! bilt din ta, Mur5n chung nghin tu- cung la c6 nhau". T6i chi nhå th~, kh6ng n6i tlJ,i sao ei. It IAu sau, anh giåo Th6 . g~p TU' C6, lien båo: "C6 mc)t ng1.l'åi nhå tOi ngAm hai eAu Kieu eho anh nghe". Va anh giåo TM ngAm hai eAu thO' Åy. Anh TU' c!6 vc)i hoi: "C6 phåi la anh TI DU'q'e rOi, tOi e6 eåeh keo ånh ve å ehung vo-i tOi". Cilng nhO'n lue quAn rte)i Nh.,t mu6n tlm hi~u eåe rtång phåi qu6e gia, vian rtc)i hai sao Sato ph\! tråeh ve ehånh tri, båo anh TU' C6 ehQn mai rtång phåi hai ngU'åi, rut ve å dAy nha sau dinh. Anh TU' C6 bi~n t~n t6i trao eho rtOi Sato. TM lå mOt bu6i sång nQ, eånh eua sAt to tU'ång nO'i Khåm 2 må rc)ng ra eho vian rtc)i Sato rti våi vi~n x~p khåm Tåy våo tIm tOi. DÅY la do anh TU' C6 e«n th"n rtA d~n y phåi våo t4n khåm tlm t6i, rtung nhå ~n bureau effectif, e s! kMng bao giå g~p t6i. Vi~n rt()i Sato rtU'a t6i ra khoi khåm, ra dÅu hoi tOi e6 be) qulln åo trAng nhU' mÅY ngU'åi tu åo trAng ma y trOng thÅy låm vi~e .nO'i vAn phong khOng? T 6i chi eho y bi~t phåi ~n xin t,i bureau effectif

lAng Vdn 78 .

e6 nO'i phåt qulln åo cho tU. D~n nO'i, bQn Ce)ng sån lam thU' ky å rtÅY I,i ehi sang vAn phong giåm rt6c binh vi~n. Thi~u tå giåm rt6e, mc)t båe si t4n tåm va nhO'n åi, c6 vi~e rti ving. ThU' ky vAn phong lå Nguy~n vAn Trung båo phåi ehå. D()i Sato e6 eOng vi~e khåe phåi lo, d~n t6i ng~i ehå trU'åe eua. TOi chå mAi ~n 12 giå, kh6ng rtU'q'c g~p båe si Rosez, må etlng khOng tr6ng thÅy rt()i Sato quay trå I,i nhU' rtA hua. nn Trung båo t6i: - DA h~t giå låm vi~e r~i, thAng Nh4t kMng trå l,i rtåu. Anh trå ve khåmrti. . TOi båo ngU'åi Nh4t rtA rut t6i ra, t6i phåi ng~i rtAyehå. Trung lie rtllu, ch~ gi!u rAng ehå v()i ham. nn rtc)i Nh.,t vao khåm keo tOi rti, ehU'a he xUÅt trlnh mc)t giÅy ~å gl båo IAnh t6i eå. T6i vAn lå t~n tu å så ehi t~n, rtAu elin thl bi sai phåi ~n. HAn IIJ,nh lung dAt tOi trå ve khåm 2. T6i nhU' con ehim vua s61~ng I,i bi mAe bAy, sa trå l,i IU'åi sAt bit Mng. Llln nåy lå ehAe ch~t tMi! S! kh6ng con ai bi~t t6i å rtåu nila! DAu sau nlly, vi~n rte)i Nh"t e6 cllm giÅY tå ~n tlm t6i thl s6 tu eua t6i ehi lå s6 rtlnh båi cua mOt te)i ph/l.m vua bi b,o binh må mÅt! Anh TU' C6 mu6n giup tOi ma I,i h,i tOi. Vian rtOi NMt kia ngu ngå quå, nåo bi~t rtåu ~n long d, thAm rtOe eua mOt s6 tu nhAn, cOng rtlu trQe åo xanh, etlng thAn tr6i buOe tu rtåy nhU'ng kheo «n b6ng cai tu hAm h,i ngU'åi bÅt rtOng chånh ki~n! Phen nåy t6i sa våo tay bQn chung, e6 rtåi nåo cMng ehiu' bu6ng tha! Quå th4t t6i hOm ÅY, t~n Trung vå tan Danh rti våi me)t gA nQ lå c4p­ rAn så DÅt d6c ~n b~n ngoåi song sAt, chao hoi t6i. Hai tan ÅY An cln giåi thi~u t6i våi c~p-rAn DÅt d6e, båo tOi lå ngU'åi b,n t6t, sau nlly t6i g~p chuy~n gl thl rån giup rtå' cho. T6i etlng vui v~ bitt tay tan c~p-rAn nQ må long lo Au, buOn chån. NhU' th~ lå ngåy mai t6i e6 giÅY ra Khåm nha thU'O'ng ~ ve så DÅt d6c lå mOt så nguy hi~m ch~t ngU'åi. Vå do Sil chi!u c6 cua gA c~p-rAn tay sai bQn COng sån nQ må s6 tu cua toi s! bi

g,ch x6a trong s6 nhA tu m()t cåch bÅt minh! Tho,t rtlu, khi chung t6i måi bi rtåy ra C6n rtåo, vAn con ngåy thO' tin tU'ång b\!ng ngU'åi nhU' b\!ng ta, rtU'q'c ngU'åi phe COng san niem nå rt6n ti!p vå giåi thi~u våi chu så, . våi c~p-rAn thl cho lå may mAn lAm. Nåo dl: rtAu rtÅY lå ban ån tu hlnh! Chinh t~n Nguy~n vAn Trung vA Trlln NgQc Danh rtA giåi thi~u . Ong giåo sU' Trlln Thånh Huln cho c~p­ rAn khåm cÅm e6 ma 6ng Huln phåi ch~t mÅy thång sau! Tmåc kia; khi con å Khåm Lån, bQn chung rtA bao phen ng~i li~n hoan vo-i chung tOi ~ cd vo chieu bAi chung dU'a ra: Qu6c COng lian minh! NgU'åi qu6c gia vA cc)ng sån phåi li~n k~t ch~t ch!, cung såt cånh nhau ~ cuu nU'o-e. Oi tlnh rtOng chl, rtOng tu m~n nOng, thAm thi~t bi~t bao! Chung phåi lAm th! vi å Khåm Lo-n, phe Ce)ng lA thi~u s6. NhU'ng khi ra C6n dao, hQ rtOng han, c6 th~ IllC nup b6ng eai tu, nan trå m~t, båo: Tran rtao chi c6 qtau rto, kh6ng mau vång. NgU'åi qu6c gia mu6n yan thAn tra nq' tu, phåi nhue)m rto! KhOng lå COng san tuc lå ke thu, kh6ng c6 khåe, cOng kh6ng rtU'q'c IU'ng chung!... Su6t rtem ÅY, tOi ng~i tlJ'a IU'ng ben song sAt, kh6ng chq'p mAt! M,ng s6ng cua t6i rOi rtAy ehi COn dnh tung ngåy! D!n sång, chu rtOi 19 ph\! tråch tr4t til trong khåm gQi tOi ~n bao chdn bi len rtU'ång ve så sau khi cam sång. Cam å Khåm 2 dQn rÅt såm, m~H 9 giå sång rtA In rOi. T6i å salle li~t va ia, th4t ra chU'a h!t binh må phåi tra ve så the o 16i trung phl)t cua nhå tu. 4i thay vI ve så cO, t6i phåi ~n så måi xa x6i, nguy hi~m! T 6i kh6ng tM nuOt trOi cam. K~ ben, bQn tu salle ia rtang giånh ln, binh sAp ch!t ~n nO'i cång ' gianh An tq'n!, go rtOa len rtlu trQe etla nhau keu IOp b6p! M.t ngU'oi nao cilng chln vlln nhU' qua bU'åi ung, mAt tum hup glln nhU' kMng tr6ng thÅy rtU'ong rti må sAp ehun våo bao bång ba nue)t r~i, song vAn tranh s6ng quy~t li~t ben thung


cam vung vai. Nhin hQ r6i gAm ~n minh th~t tui! Tai bi te xu~i, ehua ~n nl)i nhu hQ, rna phåi <1i trtrae la sao? Lå vi hai ga eåu h6n su giå <1a tim ~n ta1, giai thi~u v~ eåi måy ehem it khi sai tr~t! Thliy <1~i 19 <1å ~n ben, thue h6i tai eåp chi~u ra e/Sng. Cling vua . may, et)ng chlnh l:.ti må ra va vien <1~i Sato buae vao, dåo dåe nhin sau lan måt ki~ng e~n. Quå th~t y la euu tinh <1~n nhåm lue! Tai v/?i len ti~ng va eh:.ty ~n y. Th~ la tai <1uqe thea g6t y ra khoi khåm, trtrae e~p måt cam tue da bQn eai tu vå bQn

Trung, Danh! Tai <1uqe <1ua v~ dinh giåm <16e khåm <1u&ng va eling lå ehua t~ qulin <1åo Can Nan, lue l1y <1a thanh tt)ng hanh dinh eua phån <1/?i 30 linh Nh~t. D/?i Sato gQi anh Tu C6 len van phong eua y ~ eung tai tro ehuy~n. Y båo vai anh Tu C6 la Mm qua y e6 ehuy~n <1i gllp, bo quen toi nai van phong giåm <16e binh vien. D~n t6i, y thao thue mai vi y eling mang måt ki~ng e~n, trang thl1y nai .khåm giam ttang ngu&i ngQt ng:.tt, Y nghi ~n tai phåi s6ng trong eånh l1y ehlle nhue <1liu ehiu

ph~n ta tdm Chi tang bang ai say ai tfnh? . Tinh tri am ai vinh Y thO'. Thuyln xua dau tå mit mu Ngim nom ghi t{lC trong chu nguui xua.

Lang se tMt tiln dua bang b{ln

Lf chan hoa giay phllt bi~t ly.

NJi lang ke cf nguui di,

Nhilng dang thien cåm mai ghi trang IOng.

Nguui d- l{li ngay mang dem dqi,

Khuc ta lang tram m6i ngdn ngang.

Vi dau nen nJi be bang,

Nguui di Mt h{mh nga ngang ud-c mO'.

Bao mO' ud-c taD phung mQt chen,

Ruqu mlm mo; trang rd-t tMm tay.

Que huang thoåt duqc viing Idy,

Bo cau mang dqi, trang diJy ngåt huang.

Bu-ng nhip s6ng, tding yun y nud-c,

Khuc hoan ca trui ddl tung bU-ngo

G~p nhau lay ndm, quang lung

Ngud-c nhin may r(jng cu vang tung bay.

Non song Vift thOnh do'ng m(jt day,

DO{ln 10' tinh rao r{lt huO'ng que.

Nguui di giil vrn cau tM,

'Tinh que ud-p m~t, tinh the vrn toan.

Nay nguui d- siJu Iran g6i m(jng,

Ky nifm xua can d(jng ben lang.

Can truung nh~n gånh xilng gong,

Ciing vi gi~c dJ nao lang chia ly.

Vi gi~c dJ nguui danh ly xli, .

Vuqt trung duang sang dil thet giJm.

Ly huO'ng ch6c da baD niim,

Xat que tui ph~n, ta tdm danh IMi.

vift linh

khang nt)i. Vi th~ sång l:.ti, y vao khåm sam ~ dm tai. Th~t la vua lue! N~u y ~n tre m/?t ti, toi <1å len <1u&ng <1i så va phåi-ml1t tich luan! Duyen ca nao khi~n vien <1/?i NMt <1i tim tai sam? Y khOng elin bia ehuyen thao thue nha ~n toi eling mang måt ki~ng e~n nhu y. Tai bdng nha ~n I&i tien <1oån s6 m~nh cua Sl! Chåu Tårn Chi~u håi toi con å Khåm Lan, båo tai luon luan <1uqe Ph~t Ba euu m:.tng, phåi chang <1ung khang sai? Nai phong lam vi~c eua vien tt/?i Sato, tai <1uqe mai hut thu6e lå Esquire nguyen g6i, ttuqe an <1u&ng eåt, u6ng tra tau thl1m giQng, ttuqc khuy~n khich ngåi tI.!' do b~t tl.!'a lung va gåe trea ehån tren ehi~e gh~ bånh bQc da r/?ng råi: Tue lå ttuqe s6ng tI.!' do vai quy~n lam ngu&i. Khong con tåi di!n cånh tu tQi <1i ~n <1åu dIng co ' rum ngu&i, ngåi ttåu eling ngåi <1l1t må tim nai x6 k~t nao it ehoån chl) nhl1t, vå con ngu&i chi lå mQt s6 <1inh bAi, khong con mang ten hQ cha m~tt~t eho! Tai å ben anh Tu C6 eho ~n ngay Con <1åo tt) chuc an mung ngAy tI.!' do va tt~c I~p cua nuac Viet Nam do uy vien cang eån cua chånh phu Trlin TrQng Kim lå båe si Trlin Tl1n Phåt tu ttl1t li~n ra dl.!' vA ban b6 linh ph6ng thich' ttliu tien 123 chånh tri ph:.tm qu6c gia. Trong cånh lao tu kht) så, tai thu&ng ngåm hai cåu tha cua nhA chl si Phan BQi Chåu ~ nung nÅu long: Vi phJng duo-ng d01 bdng phång cå; anh hung lift nil dl han ai? Khåm <1u&ng <16i vai toi la lo nung thep. Lua giA ehung nåo sån xullt thep t6t nhi~u ehung nl1y. Song ngu&i e6 tårn tri t6t d ung thep Ay låm nhung måy m6c ich Iq-i eho SI.!' van minh ti~n b~ vA mang no 11m, h:.t nh phuc ~n cho dån t/?c, <1l1t nuac, eho nhan lo:.ti. Tråi l:.ti, ngu&i C/?ng sån dung thep l1y t:.to nen nhung k~m k~p, sung 6ng, nhung ehi~n e\l tinh vi ~ gi~t h:.ti ttång håo, <1årig lo:.ti... (con I ky nua)

Lang Van 79


(ti~p

theol

RQA vO DON CRt

QIIANG Tu. Tinh .

(ph6ng-tac)

Ulng Vdn 80

D~n Mitsumine c6 nuOi me)t dån ch6 chu-ng hai ch\lc con ~ båo v~ kho tång c~ ngo~n. Chung hung åc vO cung, nghe n6i pha gilSng ch6 mi~n båc våiloåi sO'n c'u vung hoang -dja Chichibu nen chju duQ'c I~nh vå rÅt dai slk Dån ch6 thuang thå rOng, S\lC s~o khÅp nO'i, , xOng cå våo tr~i cua nOngphudU'åi chån nui phå phåch vå båt gia suc In thjt. NhU'ng CU' dån khOng dåm .de)ng ~n. HQ coi chung lå nhtlng sinh v~t do thlln linh sai khi~n ~ giåm he) tåi sån cua d!n nen chi bi~t dl(ng råo cao ~ ngln ch~n. Dån ch6 duQ'c giao cho me)t lio trång thu h~. Lio tu6i chu-ng nlm mU'O'i, m~t hO'i rc5, tuy ph\lc suc tU'O'm tÅt, åo måu då, qulin gai b6 ch~n nhU'ng In n6i 115 ming, di~u be) hung Mng chång thua gi dån sO'n cltu. Dem hånh I~, di tulln, lio dAn thea me)t con ch6 10ng den to nhU' con be con. Con ch6 quå th4t dtl tQ'n. Di ben lio, n6 cu hl(c len glin nhU' luc nåo cang chi mulSn ch'~m tåi cÅn nguai. Tuy khoe må lio phåi clS gång måi ghim IlJi dU'Q'c, sQ'i dåy xfch clng thång tudong chu-ng mulSn dut. Con v4t ghe gåm quå, chång ai dåm ~n -glin. May må nguai gitl ch6 dAnn6 xa xa do vong ' ngoåi nen cang khOng gåy nAo 10fl.n gi m'y. Dang di, bc5ng lio du-ng bU'åc, lånh xa dAm dOng r~i suyt ch6 I'n våo m~t dU'ang r~. ~n nm c6 våi quån nho lin mÅY cin leu gc5 måi dl(ng, blly bån lea tea nhtlng dC5 t~ tl( ho~c ky v~t thO 50' bing tre cho khåch th4P phuO'ng, lio di ch4m Ifl.i dua mÅt nhin cAc bång hi~u. KhAch c1i thU'a, phlin lån c6 m~t do dåm I~ tren d!n. Den n6n cang båt sång, ti~ng cU'ai n6i ~n åo chi con ving vång. Ben glSc cåy, m~t c~p VQ' chdng giå ngdi quanh ngQn lua chåm chu n'u m6n in t6i trong chi~c n~i d't. Mui d4u do lin våi mui kh6i eui con tU'O'i blSc len hÅe vå hO'i ngQt. TMy con ' cM ti~n ~n


ben, nguoi vq sq hai nep vao ben sqi dåy xleh, suyt con vi1.t rl>i hoi ml)t cåu sång: --'- Quån tra ml} O-k6 O- phia nao? - D~, dAng kia. Truac quån c6 tre o Il>ng den. Vil-a chi, nguoi chl>ng vil-a keo v~t åo che nglfc. Chång cam an rna cilng chång hoi gi them, låo xAm xAm dAn ch6 di såu vao con duong tlSi. D~n ml)t cån nha ga ngheo nån, truac cua trea hai cåy den Il>ng d~ blSn chu "Thanh San lu di~m" nhung m"t cåy då tåt n~n, lao buac vaD: - Chu quån dåu? Ngl>i ngu g~t ben qu§y, dua h§u gåi gi~t mlnh tinh giÅc, d\!i måt. Nhin nguoi va v~t, ca hai d~u c6 dång hung du nhu quy åm ty, n6sq hai liu lu&i: ' . - D~ ... d~ ... - D~ cåi gi? Ta hoi chu nguai dåu? Chua hoan hl>n, dua be sl}P xulSng I~y. Vil-a luc åy, O-k6 buac vao. M\! gia di nhi~u. Son phån 'kh6ng che duqc Mt cåc n~p nhån tren m~t. C~p 16ng may gia t6 d~m, ve caD gh .chån t6c va bl) y ph\!c diem dua khi~n O-k6 tr6ng gilSng nhu m"t dao thuO'ng tren sån khåu tu~ng N6. Nhin khåch, m\! reD len: - Al Chu låo gia! Qua v~y, lao chinh lå Chu K~ Phong TÅt D~t, nguoi thq ren O­ x6m Ujii då c6 I§n Th~ch D~t Lang tha ch~t. Chinh låo då ch~ ra thi~t­ liem-clu, ml)t thu va .khi c<S quåi glIm c6 qua c§u såt m6c vao sqi dåy xich cung vai cåy g~y ngå~ dåu kin m(>t lu&i daa cong va c6 rång cua nhu lu&i li~m. Chu Tåt D~t da dung thu va kh! c<S quåi nay nhi~u I§n gi~t h~i nhung khåch bl) hanh xem ra c6 måu m~t chång may I~c duong våo x6m låo 0-. Nhung sau thåy ngh~ d~o t~c chång ki~m duqc baD nhieu, må ngh~ thq ren luO'ng thi~n thl kh6ng du nu6i slSng vq con nen lao giai ngh~, lang b~t ~n vung Edo nåy tim k~ khåc sinh nhai. Djp may, c6 nguoi gi&i thi~u vao lam O­ ~n Mitsumine, Nho tai su d\!ns ch~ng. Uo dåt ch6 gii1.t m~nh I

m6n va kh! c<S quåi thi~t-liem-c§u, lao thång bQn c6n dl> ~n cu&p phå va til- d6 giu chuc truo-ng toån an ninh phong v~, kem them vi~c chån dån ch6 du. - Chu lao gia ~n c6 vi~c gi th~? O-k6 hoi. . - Båo ml)t tin quan trQng. O-ko h~ thÅp giQng: - C6 dung n6 kh6ng? - Dleh thj! May må rn\! nhin ra . n6 sam. - Båy gio phai lam gl? Tåt D~t kh6ng dåp. Uo vlSn it n6i vå c~n th~n nen hoi Ill-i, lung 10': - Hl> Djnh dåu? - Kh6ng bi~t. Mai v~! chåc O­ nha trong. MI} quay sang con h§u: - LII-i ngu phai kh6ng? - DII-, dåu c6. - Ta kh6ng båo nguai. Ta hoi 6ng chu kia! - Ong chu? Vång, 6ng chu ngu trong nhå. O-k6 I§u b§u: - Dl> An hil-i! Ngay I~ ngay I~c, chång ~ y ~n vi~c gi ca! Chi ruqu vai ngu. Thåo nao cua hång~ chO'~ chong. N 6i dOll-n, xåm dm buac ~n sau tÅrn binh phong, keo tul)t chån cua ml)t nguoi dang nåm tren chi~c gh~ dai g§n d6. - Nåy d~y di! Ngu gi ngu låm th~!

Bj dånh thuc thinh linh, nguoi dang ngu nhom d~y, måt håp My: - Gi th~? O-k6 lui Ill-l, ngll-c nhien, do~n cuoi len sAng s~c: - Troi ai, ta I§m rl>i! Ta tuo-ng thång ch~ng troi dånh chu! 'rÅm chån råt xulSng chån gh~. Nguoi kia nh~t len trum kin m~t, sua I~i chi~c g6i ga rl>i ngu ti~p. Ben c~nh cha ga nåm, IAn 16c m"t cåi båt vai d6i dila, såt tuong dlfng ml)t d6i dep co loang I<S bun, m"t tui hanh trang b~c ph~ch, m"t cåi n6n nan cil va cåy g~y tre lan da len nuac b6ng loång. - Chåc la kMch trQ? Dua h§u gåi dåp: - DII-. Ong khåch chi du tien trå

tian cam nen xm ngu nho, mai di sam. Chu TÅt DII-t ghe tai m\! thi th§m: - Con ch6 nåy kanh cang d~ gåy chu y. D~ ta mang n6 va, låt nua trO­ Ill-i. M\! gQi chl>ng m\! d~y. O-k6 g~t. Dqi cho Chu TÅt D~t ra khoi cua, m\! mai bu&c vao phong. Hl> Dinh da tinh giåc nhung con nåm nån tren chi~u. Cilng nhu d O-k6, th<Yi gian da in len th~ chÅt vå tinh th§n Hl> Djnh nhung ~t tan phå cang ngay cang ro net. Qua nhiau nAm clfC nhQc vå sa dOIl-, nhåt la sau I§n thoåt eh~t tren d~i Hoa Da, dl> dång tan rå, ga trO- thanh m"t Uio gia b~e nhuqc, nhut nhåt, kh6ng con chut phong dl) nao eua ml)t ki~m si tru&c dåy duqe coi nh u ruong e"t eua phåi Hoa San. Thu

lAng Van 81

"


vui duy nhl1t cua gå båy gia lå ngåy ba bua nrqu r~i ngu vui. MQi vi~c ph6 m~c O-kO lo li~u. Ltf (fi~m ngheo nån cua vq ch<'ing gA mO. ra ki~m t~n (fe) nh~t mlH nåm me)t suy tån trOng tMy. H<'i Djnh khOng nga gA (fang buåc theo v~t chån cua MAn Hå Chf vå chAng bao gia q uan tam xem mlnh hi~n (fang <y nl1c thang nåo cua Sl1 tlVY Il,lc. H('; Djnh tung chån buåc ra, chån xieu v~o vå quin åo x6c x~ch. Gå ~n ben vl,li nuåc. Nhln dång khom khom cua ch(';ng, mIl O-kO nhlS nuåc bQt. GA muc me)t gåo nuåc (fly u6ng ung l1C r<'ii (f15 cha con Il,li len (fiu, dung tay m.t vu6t t6c. Nuåc Il,lnh låm gil tinh tåo (fOi chut. - Nåy H('; Djnh! May cho Ong låm (fl1y! Bila nay må con la cå <y quån nrqu thl ch~t mÅt xåc r(';i! H('; Djnh cau m.t: - N6i cåi gl? - TOi n6i tu gia Ong phåi c'n th~n. Ong bi~t thAng Th,ch Kinh Tu hi~n (fang <y vung nåy khOng? M.t H<'i Djnh ngh~t ra:

- Th~ A? M\I trOng thÅY hån å?

- Phåi. May må tOi nhln thl1y vå

båo cho Chu K~ Phong bi~t. Chut mla lilo tro. ll,li. H('; Djnh thu nguai r(';i buåc ve)i våo phong. Qua m.t vq, gil n6i nho: - Khe kh! chu. Våo dåy, n6i gl thl n6i. - Tåt den di. Dung ~ n6 bi~t mlnh mO. quån <y dåy. - Xl! Ong thl nhåt nhu cåy ngay. Djnh tr6n trong bu(';ng ei dai sao? - rh~ mIl khOng nhå chuy~n xåy ra tren d(';i HoA DaA?ThAngÅy nguy hi~m låm, mlnh suyt cMt thieu vA tay n6. - Nhå chu sao khOng. Nhung vi~c gl rna sq quå th~? Day la co he)i t6t mlnh trå cåi h~n d6. L,i con m6i thu mOn phåi. ' M\I khfch them: ' - ang lå nguai cua Hoa Son. N6 tån såt cå tOng mOn, ~n thång be con cung gi~t. må Ong khOng c6 phån ung gi. KhOng bi~t nh\!c! LAng Van 82

Th~t ra khi cue)c giao chi~n gilla Hoa Son va Th,ch Dl,lt Lang xåy ra duåi g6c cl5 tung mÅY nåm truåc, H('; Djnh khOng c6 m~t. Nhung duqc tin chuo.ng mOn cung bao anh em d(';ng dl,lo ch~t thåm khlSc, gå åy nåy vO cung vå IÅy låm hIS th~n då hen nhåt bo di. Mc)t lin, lua (fuqc Thl,lch Dl,lt Lang våo trong tlJ,i cån nhå sanchua thu6c <y d<'ii Hoå Da, tuy khOng phåi hoån toAn chi vi m\!c (ffch trå h~n cho mOn phåi, gå dA hy vQng di~t duqc ke thu khOng dc)i trai chung l1y. Nhung Th,ch DlJ,t Lang khtmg måc bAy. KhOng nhllng th~, hån con qu~t nguqc I,i, tr6i vq ch(';ng gil vao g6c cåy r(';i nl5i lua thieu s6ng. "ThAng d6 ghe gåm quå!" H('; Djnh nghi thim. Bån nång tham s6ng sq ch~t cua gA nlSi d~y cAng låm gå them khiEp nhuqc. - å HoA Da, bång dång nhieu må con khOng lAm gl duqc. Hu6ng chi bay gia chi COn ta våi m\l! - Sao I,i chi con Ong våi tOi? Uo Chu KE Phong cung h4n n6 khOng kem, c6 'th~ hqp tåc våi ta duqc! O-kO ben dem chuy~n ThlJ,ch DlJ,t Lang gi~t em Chu K~ Phong TÅt DlJ,t lå Chu K~ Phong Thu M,ch tren d(';i Ibuki ra k~ cho H('; f>jnh nghe. Gå mung låm, vi khOng nhtfng UIo bi~t su d\lng thuin th\lc thu vCl khl cl5 quåi thiEt-liem-ciu rnA COn dung diu bQn tuin v~ ntfa. ' Be nAo cung trllng c4,y vao låo duqc rÅt nhieu. - Hay låm! V4,y m\l dA båo våi IAo chua? - Di nhien lA r(';i. - Uo n6i sa01 - Chut ntfa tro. IlJ,i! H('; Djnh b6ng gi4t minh. Gå dua måt ra nhå ngoai nhin kb ngu tren gh~ dåi r(';i hoi nho vq: - Ai thE? , - Khåch trQ! - Båo n6 db di di! a-kli gQi dua hiu gåi ~n dånh thUc khåch, mai ra khoi quån. Tuy 14m Mm phån d{Si nhtrng ngtrai khåch trQ cung khOng nåi <y IlJ,i, ~hoan thai deo hånh trang, cim g4y

buåc ra cua. V6c gå thO k~ch nhung dång di mem mlJ,i må vllng vAng, kh4c våi dångdÅp cua phin dllng khåch hånh huongthuangthåy. O-kli hoi thåc måc, hoi con hiu v~ s6 tien com. ThÅy n6i khåch då trå du, m\l bo qua khOng ly ~n nila, dOl;\n båo n6 tåt den va d6ng cua quAn. Chung nu~a dem, Chu K~ Phong , TÅt DlJ,t tro. IlJ,i, mang theo mc)t bQc våi dai. O-ka ra mO. cua dAn vao. Uo thåo dep ng(';i ben H('; Djnh. Khay nrqu då dQn sin. Cå ba yen I.ng mc)t luc duang nhu con nglJ,i ngung chua bi~t m,o. diu th~ nao. HQ u6ng ruqu h~t dia nåy ~n dia khåc. Måi sau, 6-kll måi hoi: - Låo c6 k~ hOlJ,ch gi chua? - H(';i t6i di tuin, ta nghe n6 n6i våi me)t dua nho sAng mai chung våo h~u di~n. CU ph\lc <y dQc duang, th~ nåo ~ung gi~t (fuqc n6. - CM c6 ta våi låo sq khOng (fu suc! Chu TÅt DlJ,t cuai ghe rqn, quå quy~t:

I

- CU tin ta. N6 khOng thoåt duqc (fau! R(';i thÅp giQng: - Ta dil båo ml1y dua tMn tln cim giåo dåi nÅp <y ven su6i. DOlJ,n hÅt håm ve phla H<'i Djnh: - Con lilo huynh dung cåi nåy! Chu TÅt DlJ,t mO. bQc våi IÅy ra cåy sung hoå mai dua cho gå: - ThÅY n6 thi bån ngay. BQn ta s! nhl1t te xllng vao, n6 c6 muai chån cung cMng thoåt duqc. H('; Djnh mung rlY d4,p tay xu6ng chi~u:

- HoAn håo quå! Phen nay thAng ÅY ~n s6 r6i! TÅt DlJ,t cuai henh h~ch, khllng dqi mai, chla dia ~ H('; Djnh r6t them ruqu. Ng6i k~ ben, O-kli g6p y. Cå ba chåu diu vao nhau thi thim bAn bl,lc måi ~n khuya måi giåi tån. Tinh strong hllm sau, bQn H('; Djnh (fil te tl1U ben ba su6i. TrAng hlJ, huyen lo lung tren lung, ben clJ,nh ngai sao mai con IÅp lånh


trong b~u tr&i mlfc loång. Ven nui, strong phu mO- mO-, rung cåy chd dåm . ch~ nhat ,. . I~nh b~nh tr~n bi~n khO'i. TÅt Dl.lt gQi thue)c hl/o: - Anh em du m~t ca chua? - Du. - Bao nhi~u? - Muai ba. Uio cåt d~t: - Thång Y Låm din b3n dua b3 tri dQc theo ba duang, sau tang då lon dAng kia. S6 con Il/oi nÅp vao cåc b\!i cåy truoc m~t. Giåo d~t nåm duoi dÅt cho khoi le) hlnh tich. H~ nghe ti~ng sung niS la nhÅt t~ x6ng ra dåm ch~t n6, cha d~ n6 thoåt. MQi nguai g~t d~u y k~ tan ra, thoång cåi då mÅt hut. - Con H~ låo huynh! Xem Il/oi m~i thu6c sungdung ~ 'mo Nl/op dl/on sAn di, nÅp O- tri~n d6c cao nay, thÅy n6 thi hån Ii~n, ch~m la kh6n dÅy. Doan rut thi~t-li~m-c~u ra, Uio men theo ba duang, tlm chd nÅp kin dåo ng~i dqi. , Binh minh 16 dl.lng. Ba cfInh nui Kumotori, Shiraiwa va Myoho då båt d~u in hinh ro r~t tr~n n~n trai ung, h~ng buiSi som. Canh tri huy hoang nhu tranh ve. Vuqn hu trong tan cåy, chirp vil cånh rai uS, canh lå rung dQng xao Xl/oC khi~n kh6ng kh! sinh de)ng hån. Con duang d3c hi~n ra la rna, ngoån ngoeo nhu giai l\!a, me)t d~u mÅt hut trong suO'ng. D~u kia, til' duoi chån nui di I~n, th~y tro Thl/och Dl/ot Lang thong dong buoc. ThÅY m~t trai vua he, Hl/oO Nhi~n xoe tay ra d6n. Nhifng ke tay n6 h~ng rlfC I~n duoi ånh duO'ng quang. Hl/oo Nhi~n cuo-i thich thu: - Th~y ai! Måu con dåy nay. Do nbli ånh måt trai! Thl/och Dl/ot ~ng g~t d~u: - Phai. Th~n Thåi DuO'ng la tiS ehung ta, tlf ngan xua truy~n hu~t IlfC cho dån te)c Nh~t va se con truy~n mai cho ~n nhung dai sau. Con phai nho th~ moi duqc! Li~n tuo-ng ~n y nghia bai I~ ca, H~o Nhi~n nghe vång vång til' nhung tung måy ngG sÅc tr~n cao,

mua aem . dem qua. Mua. Th~t khOng ngO­ mua rung mai ng6i. Mua mO- den khuya

mua hien nuo-c d8m dilm dia

mua toi thuc d~y mQt he mua mua ...

mua bulJn vm nhling eau thO'

/Ong kMng mu6n th6t. chång cho- cr1ng tuanl

lau ro"; dm gi{lt tram phuong

thO' phO'i nt1ng rå sao can dem qua?

dem qua mua truo-c hien nhO

hien sau bidt c6 mua sa lang nguo-i?

nhO- gi n6i l{l lung tMi

/am nhu mua chl rieng trm cua ail

mua ndm tren nam ng6n tay

toi dua len ngt1m mua bay l{lnh lung

mua dan trdi mQt con sang

que huong dIJu nhf hO-i dang nuo-c xuoi...

'" van ,., lA!! tran

vQng xu6ng ti~t di~u th~n bi, trang nghi~m cua khue nh~c t~ d~n. Cam de)ng, n6 nguoe nhln th~y, thÅy trong I&i d~y eua su ph\! c6 me)t cåi gi thi~ng li~ng nhu ehinh d6 la nhung I&i truy~n dl/oy eua th~n linh. N6 nåm ch~t tay th~y, long tran ng~p bi~t an va t6n kinh. D~n lung chung nui, Th~eh D~t Lang nh~n thlly O- ben du&ng, nhi~u chd co bi dim nåt. Trlfc giåc Mo cho bi~t e6 s\[ ehång lanh, hån I~p tue 6m d~ d~ nhay vao b\!i r~m. Ngay lue d6, sung niS cMt chua vang de)ng ca khu rung. Vuqn k~u, chim d~p cånh bay tån lo~n, mui thu6c sung kbet I~t. Nhifng ti~ng tbet xung tr~n "Gi~t! Gi~t!" de)i vao våeh då tu phia, kh6ng con phån bi~t duqc O- dåu va cua ai nua. Binh minh ehua rl/ong hån. Lin trong b6ng t6i cua nhung tang quåi th~eh, th~y tro Th~eh Dl/ot Lang nep minh th~t såt vao me)t h6e då n6ng. Chd nup ch~t h~p, Thl/och D~t Lang kh6ng rut duqc ki~m. Hån ghe tai d~ d~, thi th~m: - Nåm im, e6 bi dim I~n cling dung...

- Ui cha! C6 nguai! Me)t ngQn giåo dåm toi, gi6 rit nghe 'vu". KMng kip trånh, Th~ch D~t Lang båt lu6n ngQn giåo gi~t eh~ch sang b~n d~ng thai ph6ng euoc då me)t phåt nhu trai giång v~ phia truo-c. Me)t ti~ng "hlf", t~n . c~m giåo tung I~n, d~u d~p vao då gily danh d~ch. Chi ba buoc, Th~ch D~t Lang da ra khoi chd nllp, song ki~m tu6t tr§n, måt diS lua. . De)t nhien e6 ti~ng thet dau don niSi d~y O- duoi Iling. Th~ch D~t Lang ng~c nhien kMng hi~u ehuy~n gi va lee <1ieh bao nhieu nguai. Hån chua xullt thu, kh6ng hi~u sao l~i c6 ti~ng thet? Hay ehung såt h~i lin nhau nhu da xay ra truoc kia O- d~ng co Hannya? Th~ch D~t Lang b3i r6i, nhung ve)i g~t di ngay nhifng suy lu~n vl> feh. R6i tri la ch~t! Hån c'n trQng di chuy~n ~n g~n me)t g3c ciS th\!, Iqi d\mg g3c cåy to ~ dcY m~t sau. - Cåc nguai la ai? Mu3n gi? Ch3n trang nghiem, ta kMng mu6n c6 dIS måu, nhung n~u kh6ng khai ro danh tinh ho~e rut lui thi dung

ilmg Van 83


tråch ta tån åc. Dåp lai eanh eåo eua Thl;leh D<,lt Lang, ba b6ng c1en dim truang thuO"ng hien ra, eh~m eh~p ti~n ve phla hån. Cå ba c1eu m~e tAng båo mau vo då, qdn khAn bit m~t vå qulin da b6 chh. Chung khong n6i lai nåo, mOi thuO"ng ehia ve phla truåc, buåc nhifng buåc trlim trQng. Hai b6ng c1en khåc su ki~m, tån ra hai ~n tå hifu, xem chung mu6n vay Th~ch D~t Lang våo giifa. Vua luc ÅY tu h6c c1å, H~o Nhi~n thlnh Ilnh ch~y V\lt ra, thea sau lå m4)t b6ng c1en khåc c1u~i rÅt gÅp. ThÅY c1å c1~ lam nguy, Th~ch D~t Lang thet m4)t ti~ng long trai lo c1Åt, c1~p chan våo g6c cay muqn c1å nhåy tåi nhu chim cAt bAt måi. Ki~m quang loe sång, chån chua ch~m c1Åt, thu cÅP t~n kia c1å IAn long 16c tr~n c1åm lo~n th~ch. Nhln c1ich thu ra tay quå nhanh va dOng månh, bc;m m~c tång båo sq håi khlfng I(l.i. Nhung chl trong thai gian ngAn, chung I~i hång håi clim thuO"ng ph6ng tåi. Slf c1\1ng c1e) minh li~t tlfa hai ngQn cuång phong nhung o c1åy khOng c61å mi cånh gAy må chl c6 måu bån tung toe. Th~ch D~t Lang xUÅt chi~u thlin t6c, tro nguqc luoi ki~m, tien c1u-t phång ba c1liu ngQn thuO"ng chia ve phla hAn, råi song ki~m ph6i hqp, li~n ti~p c1åm chem nhanh, gQn nhu nguai ch~t chu6i. Cå ba g\lc ngi khOng kip k~u m4)t ti~ng, c1ua mÅt nua c1liu, c1ua thung b\lng. Hai t~n con I~i kinh håi t4)t c1i), chem b4y våi chi~u råi he nhau thåo ch~y. Vua say måu, vua cho t\li nåy la quån cuang c1~0 c16n c1uang cuåp ngu&i luO"ng thien, Th(l.ch D~t Langquy~trataytrukhu. Hån c1u~i theo. Chi chåp måt, cå hai c1å hån Ila khoi xåc. Måu phun loang c10 m~t c1u&ng, bån våo m~t Th~ch D(l.t Lang lÅm tÅrn. Hån c1ua tay g(l.t. Thlnh Ilnh ti~ng kim khl ch~tn nhau låch cåch, råi m4)t quå cliu såt tung ra qdn ngay IÅY thanh tru ang ki~m cua hån. Phån ung tlf nhi~n khi~n Th(l.ch DlJt Lang giif ch~t

Ung Van 84

chuoi ki!m. Quay I~i, be) m~t ra hoa cua m<)t ke hin vå vC}m va hien ra cåch hån chung hO"n mQt truqng. Tay tråi gå clim eay g~y ngån bu<)c sqi xlch såt c6 quå cliu c1ang qdn Il{y ki~m ThC}ch D~t Lang; tay phai: mQt thu vo khl ky di hlnh luoi liem. Ga cu&i gån: - Suc sinh hQ ThC}ch! Phen nåy ta m6c b\lng nguO"i ~ trå thli cho em ta! Out I&i, cåy liem nhåm c8 Th~ch D~t Lang ph6ng tåi. Trong nMy måt, Th~ch DC}t Lang y thuc ngay c1uqc Slf Iqi hC}i cua m6n vo khl c~ quåi thi!t-li~m­ cliu. Thl ra t~n nåy lå Chu K~ Phong TÅt DC}t! May sao, tay tråi Mn con thanh c10an ki!m. Ben trlim mlnh xu6ng, c1ua mOi ki~m thång våo b\lng c1ich thU. Kinh hoang, ga thq ren thu liem ve, c6 sucgi~t truang ki~m cua ThC}ch DC}t Lang chu khong dåm ~n glin hån nifa. ThC}ch DC}t Lang nghi thlim, n~u khOng dung song ki~m thl luc nåy chåc hån c1a ml{t m~ng råi! Hai c1ich thu van nhau, ke liem ngu ai ki~m c1am b~n tå, m6c Mn hifu chi bång m4)t tay, dm nhuqc c1i~m cua nhau må tieu diet. Trong khi c16 ca hai c1eu v4n d\lng h~t cOng h.rc gi~t vo khi cua nhau, nhÅt lå TÅt D~t. C8 gå blJnh ra, gån n8i phång to nhu chi~c c10a, gå keo m(l.nh dåy xlch nhung gi~t c1uqc vo khl khoi tay Th(l.ch DC}t Lang chång phai d~ dång gl. CUQc giao tranh då man mQt cåch khåc thuang. VO khl c1å c8 quåi må nhifng chieu thuc cOng ky I~ khOng ra le 16i gl, du ngu&i c6 kinh nghi~m ve vo hQc cOng kh6 må c10ån c1uqc k~t qua ra sao, ai thAng ai b~i. Th(l.ch D~t Lang c1å ph(l.m våo hai llim lai: Thu nhÅt, chi~n c1Åu o cha trong khi khOng bi~t ro s6 c1ich quån lå bao nhieu, thånh ra c6 tM bi t~p h~u d~ dång trong luc c1ang b~n giao tranh o m~t truåc. Thu­ hai, SO" sdt ~ bi tÅn cOng bÅt nga, vi vh thanh truang ki~m, m6n va khl sinh tu cua hÅn, tro thånh vO d\lng.

Bang am thanh tilim cua m<)t giQng c1ån 6ng cÅt len, thån m~t: - Th<,lch c1<,li hiep! C6 t(l.i h~ o phia nåy! KhOng bi~t ai n6i, nhung bÅt lu~n lå ai, ngu&i n6i cau ÅY phai lå bAng hifu. Th<,lch D<,lt Lang cam thl{y nhu cl{t c1l1qc gånh n~ng. Nhln n\l cuai åc c1Qc tren khuon m~t c1Am må hOi cua Chu K! PhongTl{t D~t, hån thl{y ngay 16i thoåt: hy sinh thanh truang ki~m ~ c1o(l.t l<,li th~ c6ng chåp nhoång hån vAn thuang åp d\lng. Th(l.ch D(l.t Lang mim cuai. Hån cha cO" h4)i. Phla ben kia, n\l cu&i tr~n mOi TÅt D<,lt cOng khOng tÅt. Låo bi!t khoå c1l1qc ki~m cua Th<,lch D~t Lang lå c1å thÅng c1uqc nua phlin, låm v6 hi~u Slf di c1<)ng thlin t6c cua hÅn. Nhung låo con mu6n hO"n th! nifa: c1O(l.t ki~m cua c1jch thu. Lio v~n toån cOng IlfC keosqi dåy xlch, xlch thång cång nhu sÅp c1ut. B~ng "phlft" m<)t cåi, Th(l.ch DC}t Lang thlnh Ilnh bu6ng tay, ca qua cliu vå sqi day xich khOng gi klm giif, qu~t nguqc I(l.i qdn våo mlnh TÅt D~t. Lio ml{t c1å ngå ngua.

Anh ~n chao loi dl hifi hu-ung.

Ngay mai v~ I(li chdn dau thu-ung

Moi run. milng noi khOng ra ti/ng.

Hai dua nhin nhau. 'I ng~p ngung.

Ti n(ln cudi mua. oi dUn dau.

Iinh thu-cmg nhfln 10(1; hil tu Idu.

Bay tro phfln bilt va thanh I(JC

NhiIn nay. nhiin n(J khllc gi nhau?

Trdm ngu-Di thanh l(Jc. rat cd Irdm.

ttY g;dy raI milng cu-Di khan.

Hai lilng Ilf do thanh m(ing do.

Mdt I1 nh(lt nhoa m5i uc oan.

C~m

Anh v~ tru-ac nhe. to; v~ sau

Nao co ai Ihu-ung ph~n mlnh d8u.

Thoi danh chdp nh~n IhOn d~y dO(l

Tr(li fU anh nhe. hfn g~p nhau.

dan ha


Th~eh D~t Lang ehi <1qi c6 th~! Nhanh nhU' cAt, hån ehåm t&i, dAm ehån len tay e§m liem eua liio; mili (foån ki~m thQe såu vao eiS hQng (fua nguqe len ~n 6e. T1{t eå ehi trong eh&p måt. Måt Chu K~ Phong mO- loitrong, mau O- miii va mi~ng ua ra. Uio giAy vai eai, (fo~ri nåm ngay (fa nhu khue gl>. Th~eh D~t Lang lui I~i, tay con dm (foån ki~,m vÅy mau ~n t~n ehu6i. Sau hån, Låm BAng (fa (fung (f6 tlf bao giO-. Th~eh D~t Lang tr6 måt nhin ehang hi~p si (fÅt Kiso, nguo-i ba nam trtr&e (fa ~ I~i mQt ky ni~m kh6 quen bång true e6n tren ngl.!'e hån, V6e dang th6 k~eh eua anh ehang nay <16 i v&i Th~eh D~t Lang bÅy giO- th~t kh6ng gi (fIfP han. Cåy true e6n vAn nåm trong tay Låm BAng, (f§u e6n v1{y måu. Hån mung ra: - Th ra ti~ng n6i lue nay la ti~ng eua eåe h~ (f1{y! Xin v~n t~! - C6 gi rna (f~i hi~p phåi b~n tårn! Do~n eui xu6ng ben xåe Chu K~ Phong T1{t D~t, Låm BAng e§m eåy thi~t-liem-diu len xem, n6i lång: - Th~t la thu vo khi quåi di! N~u

t~i h~ bi t1{n e6ng bAng thu nay,

ehåe

eh~t

råi!

Th~eh D~t Lang g~t (f§u: - Nguy hi~m th~t! Trtr&e

(fåy, (fa e6 dip (fuqe eoi vq ten nåy bi~u di~n. Nhung eoi la mQt viee rna eh6ng l~i n6 I~i la viee khåe. Do~n 'ehui ki~m tra våo baD, Th~eh D~t Lang hoi: - Sao eåe h~ bi~t t~i h~ å (fåy må ti~p euu? - Ciing lå ngllu nhien, Nhån qua (fia phuang nay, nghe n6i (fen Mitsumine mO- h<')i, t~i h~ ~n nghi ehån O- hl quan Thanh San, tinh cO­ nghe (fuqe ehuyen åm mUQi eua vq ehang ehu quån toa r4p v&i mÅy k~ khåe mai phl}e åm sat m<')t khåeh hanh huang, ben thea doi. Kh6ng ngO- n~n nhån l~i ehinh la (f~i hiep. Låm BAng n6i ~n (f1{y, låe (f§u: - ThOi buiSi nhi~u nhuang, gi~e w&p lQng hånh quå! - Cae h~ bi~tvqehangehu quån lå ai kh6ng? - Kh6ng. Nhung nguo-i ehang ehinh lå ten bån sung hoå mai. T~i h~ (fa (f4p eh~t ngay sau khi ten (f6 bån phat sung (f§u tien. Th~eh D~t Lang eung Låm BAng t~i h~

ra I~t xåe ten dim sung. Thi ra lj\ Ha 'Dinh! Th~eh D~t Lang bÅy giO- mai va le, kh6ng ngO- Ha Dinh ehua eh~t sau vl} hoå thieu <1åi Hoa Da. Uy nåy tuy kh6ng trl.!'e ti~p gi~t ga, hån linh eåm m6i thu eua Hoa San phåi <16i v&i hån vAn ehua dut. - Cåe h~ bi~t ehung baD nhieu c1ua kh6ng? - Kh6ng bi~t e6 (fua nåo ch~y thoat ehång, rieng t~i h~ (fa gi~t tårn (fua, k~ eå ten ehu quån. SI.!'C nh& ~n H~o Nhieh, Th~eh I D~t Lang hoi: - T~i h~ <::6 mQt ti~u (fa (fi theo, kh6ng bi~t giO- nåy n6 tr6n (fau? - A, e6 mQt thAng be ehung muo-i b6n, muo-i låm tr6n trong h6e (få. T~i h~ båo n6 trea len eåy eho (fuqe an toån han. Phåi n6 cMng? - Chåe n6 (f1{y. Ben båe loa tay gQi. Låt sau H~o Nhien eh~y t&i, tuy kh6ng con sq håi nhung net m~t vAn (fuqm ve lo au. Th1{y su phl} binh yen, n6 mung ra hoi han tio tit. Cå ba thep ehån nhau xu6ng su6i gQt h~t v~t måu bån vao qu§n åo. Th~eh D~t Lang thu hai (fuqe thanh trtro-ng ki~m bi vång mÅt lue nay. ThÅY luai ki~m vAn con nguyen khong sut me, hån g4t gu: - Ki~m t6t th~t! Vuang Chinh quå e6 måt tinh (fO-i. Th~t lå båo ki~m!

4i hoi thåm gia eånh Låm BAng, mai ro Låm !ao bå (fa quy tien, Låm BAng dIng bo nghS nong, bån trang tr~i (fi giang ha hanh hiep. Chuy~n ehua van, b~ng nghe ti~ng ngl.!'a hi vang. MQt (foån tu§n eånh giåo dai, giåp såt, e6 eå hoå mai va eung no, r§n r§n (fiS d6e vay eh~t 11{y ba nguo-i. - Ba ten nay, ten nao la Th~eh D~t Lang? - Chfnh ta! - Båt tr6i n6 l~i. Cå ba sung s6t. M~e .dliu phån (f6i, Th~eh D~t Lang eting bi tr6i go nhu b6 eui vat len lung ngl.!'a tåi (fi, song ki~m bi (fo~t mat. . (con

ti~p)

lAng Van 85


(ti~p

huy~n-thu~t

va

cac d{lo-si tay-t{lng

.lij.! Mystiques et magiciens du Thibet

Alexandra David Neel

Nguyen Phong ph6ng-tåc

lAng Van 86

theol

Ngl1ai TAy phl1O'ng quen nåo nhi~t chAc chAn kh6ng th! hi!u

etuqc thu vui thhm kfn cua nhllng nguai lånh mlnh ch6n cO t;ch hoang vu. Trong cånh yen tinh cua nui rung, ngu&i tu tha h(5 thi~n et;nh, quån tuong, di du6ng tinh thlin, hote nghien eU-u kinh såeh. MOt ngu&i blnh thu&ng khi th«y nhllng hang etOng heo lånh, am th«t dy c't 50' såi, s! cho rAng ngu&i tu d~i d~t, h.ra chQn mOt l6i s6ng ltng l!, chån chu&ng, nhung voi ngu&i etA quy!t ehf eliu giåi thoåt thl l,i khåc. Tuy s6ng trong eånh t;ch m;eh ltng l! nhung hQ khOng bao gi& rlH rånh. Vl måi me thi~n etinh må hQ quen cå thai gian, kMng bi!t etem ngåy. Vl måi dm toi, suy nghi~m nhllng l! huy~n vi må hQ khOng th«y bu(5n chån hay le loi. Nhi~u ngu&i khi buoc våo etOng etå, etua tay keo tÅm li!p che cua hang l,i lå long hQ etA rOn len mOt ni~m an llJc tuy~t vai. Nhi~u ngu&i etu-ng tren dtnh nui nhln tuy!t mi lÅp kfn l6i eti, lÅy låm thoåi måi vl trong mua etOng giå ret s! chång clm ai c1!n låm r<)n hQ nila. Nhllng ngu&i 'n mlnh tinh tu th4'c hånh nhi~u phuO'ng phåp khåc nhau, tuy cOng phu hånh trl eå nhAn må chu-ng etAe. MOt ngu&i blnh thu&ng kh6 c6 th! bi!t etuqc khå nång hay hånh etOng cua cåc b4-c tu ehu-ng nåy. Voi ngu&i tu thl chu-ng etAc kh6ng phåi lå mOt nhln hi~u, mOt eti~u gl et! et,t c1!n, et! so etAe, vl n~u con thÅY c6 quå vi et! ehu-ng, con thÅY e6 danh hi~u et! xung thl con eMp truoe, må etA c6 ehÅp våo nhllng hu danh nhu v4y thl etAu th! gQi lå ehu-ng etAc etuqc nila. Do et6 nhllng ngu&i chlfng etAc thu&ng giå ngAy giå d,i, khOng thich ti!p xuc vm ai c6 th! låm qu«y etOng 54' thanh tu cua hQ. Trong khi nhllng ngu&i chua h~ chu-ng etAc gl h~t thll,i khoa truang lim i v~ eåc et,o quå må hQ etA et,t etuqe. Phlin lon cåe phåp su, phu thtiy, thily phåp... et~u thuOc lo,i sau. So dl hQ låm vb cllng vlly do ngh~ nghi~p. Cång quång cåo khoa truang cång


e6 nhi~u tin d6 ~n nhO- hQ tru ta, ehua' b~nh, ban phep lanh, phAt bua ngåLv,v ... MQt trong nhung ti~u ehu~n d~ phan bi~t eAe b~« chan tu d~o h~nh vai nhung thanh phlin giå m~o bip dO-i nay la vi~e xem xet eAe danh hi~u, tuae vi rna hQ tI.!' khoAe l~n minh. Trong tho-i gian du hånh qua Tåy T~ng; toi lta e6 dip ti~p xue vai nhi~u b~e tu ehung, nhung nguo-i ti~u bi~u eho truy8n th6ng tam linh xu nåy. T6i ghi nh~n phuang phAp tu hånh eua hQ nhu sau. Phlin lan nhung vi ~n tu thuo-ng hånh tri phuang phAp ni~m h~ng danh ehu Ph~t. HQ e6 th~ t\lng ni~m bAng lO-i, bång tam, hoij.e kem theo eAe nghi thue I~ bAi. HQ h~t lang tri ni~m lt~m ngåy kMng bi~t m~t, eho lt~n khi nhåt tam båt lo~n. Tmae ban tho-, hQ thånh tam quy I~y hång ngån llin m~i ngåy. CAeh I~ I~y eua hQ råt e6ng phu vå thånh kinh, r~p ltliu sAt ltåt, du~i thång tay ehan. Nhi8u nguo-i I~y ~n n~i trAn n6i I~n mQt eAi buau lan r6i lau ngay thanh ehai. NhO- SI.!' thånh kinh vå e6ng phu hånh I~ må hQ ltåe dinh vå tri hu~ phAt sinh. MQt vi ~n tu eho bi~t phAp m6n ni~m Ph~t tuy giån di nhung råt rQng sau, khong th~ nghi bån. Di~u quan trQng nhåt lA SI.!' ehi thAnh tha thi~t thi mai e6 eåm ung, mai e6 ltuqe Iqi feh. N~u tr~ nåi, bi~ng luo-i hay nghi ngO­ kh6ng bi~t quy kinh thi kh6ng nhung e6ng phu lta v6 ieh må con t~o nhung quå bAo kh6ng t6t v~ sau. Khi t6i ltij.t eau hoi t~i sao I~i phåi I~ l~y quA nhi~u nhu th~, vi nåy trå lO-i rång~n nhu ltue Di Lij.e tuy såp thAnh Ph~t må ngåy lt~m eon phåi sAu tbd-' l~ I~y, cliu h~t s~ch v6 minh, hu3ng chi hång ph~m phu nghi~p ll.!'e sau dåy thi bi~t th~ nåo eho ltu duqe. Ngoai danh hi~u ehu Ph~t, nhi~u / nguo-i con ehi tårn ni~m thlin ehu. Cåu thlin chu ph6 thcSng nbåt lå "Om Mani Padme Hum", dieh sAt nghia lå "ngQe sAng trong hoa sen". MQt s6 hQe giå Tåy phuang thi~u

kien thuc v~ van hoå va tin nguang xu nåy, eho rång eau cM kMng e6

nghia gi, hoij.e e6 nguo-i nhu linh m\le Hue. vå Gabel eho rång ehu "Om" e6 nghia la "Amen". N~u nghi~n euu kho tång kinh sAeh Tay T~ng th! c6 ~n cå trAm eu6n sAeh lu~n v~ eau ehu nåy, lt6 lå ehua k~ sAeh vo- eua An DQ eiing e6 ~ri hång ngå~ eu6n sAeh bån lu~n v~ e6ng nång eua ehu "Om". Tr~n nguy~n tåe, thlin chu kh6ng ltuqc phi~n dieh hay giåi thfeh. Nguy~n tåe tri cM lå phåi ehi tam thånh y låm sao eho tam minh kh~ hqp ltuqe vai ehån tam eua ehu Ph~t må ltuqe eåm ung. Tuy nhien eau thlin ehu sAu ehu "Om Mani Padme Hum" quA th6ng d\lng, I~i e6 eong nAng vo eung mliu nhi~m nen lta ltuqe nhi~u nguo-i lu~n giåi. Theo eh~ t6i bi~t thi e61e ltay lå mQt trong s6 råt it thlin ehu ltuqe giåi thfeh, phien dieh. CAe danh su Tåy T~ng eho bi~t eau' ehu nåy e6 råt nhi~u nghia ly mliu nhi~m bi m~t, kh6ng ai c6 th~ hi~u h~t ltuqc n~n nguo-i ta chi e6 th~ giåi thieh thea SI.!' hi~u bi~t rieng eua hQ må th6i. · MQt s6 nguo-i eho rång "Om" lå huy~n am sAng t~o kh6ng th~ giåi thfeh hay nghi bån: Nguo-i khAe l~i n6i rång am thanh etla ehu "Om" la nhung ti~ng keu du euu eua ehung sinh ltang ltau kh6, ehinh vi v~y må ehu B~ TAt, ehu Ph~t thuang x6t n~n xuåt hi~n, ltem giAo phAp ra truy~n d~y ~ euu vat ehung sinh. "Mani" e6 nghia la ngQe quy hay tri tu~. "Padme" e6 nghia lå hoa sen hay tu bi. Mu6n thoAt khoi vang luan h6i kh6 ltau phåi bi~t phAt tri~n tri tu~, \li ehi e6 tri tu~ mai dem I~i SI.!' hi~u bi~t mQt eAeh ehinh xAe, nhu th~t. G,6 nhin ro rang mQi v~t thi mai bi~t ltau lå th~t, ltau lå giå, ~ bi~t tim ltuo-ng giåi thoAt. Nhung e6 tri tu~ vh ehua ltu rna phåi phAt tri~n eå lang tu bi nua, vi thi~u tu bi thi nguo-i tu ltam ra kh6 khan, khåe kh6, ehAn ngAn th~ gian, khai tam phan bi~t r~i bi vuang måe. Vi~n ngQc sAng clin e6 b()ng sen lta låy, ehe cha, th! mai vuan l~n khoi viing bun va ehi~u sång khåp ncri l1uqc. Do 116 tu bi va tri tu~ lå hai ltue t1nh elin phåi e6.

"Hum" e6 nghia la phAt lang eao . thuqng hay phAt nguyen euO'ng quy~t phAt tri~n hai due tinh n6i tr~n ~ ltuae thoAt khoi luan h(si sinh tu-. Thiy slj" ltau kh6 -eua th~ gian, nguo-i tu phåi bi~t tu hanh, phAt tri~n tri tu~ va tu bi ~ giåi thoAt eho minh vå eho nguo-i khAc. C6 nguo-i khOng thea Y'nghia må phan bi~t rång sAu ehu lt6 tuqng tmng eho sAu neo luan h~i. "Om" tuang ung vai eoi trO-i, "Ma" vai A Tu La, "Ni" v&i nguo-i, "Pad" v&i sue sinh, "Me" vai ng~ quy, vå "Hum" vai dia ng\le. NhO- tri t\lng sAu ehu thlin ehu lt6 må nguo-i ta lu6n lu6n y thue ltuqe sAu neo iuan h(si ~ må trAnh. Mu6n trAnh kh6ng sinh våo sAu neo nåy thi • kh6ng gi t6t han lå tri ni~ri1 danh hi~u ltue PMt A Di Då ~ ltuqe sinh sang eoi Tay phuang CI.!'C l~e (Nub Dewa Chen). Do lt6 ngoåi vi~e tri t\lng eau ehu nåy, hQ can tri t\lng them h(sng danh ltue A Di Då nua. N guo-i khAe I~i giåi thich rång "Padme" tuqng tmng eho th~ giai v6 minh hay dia ng\le (Samsara), "Mani" tuqng tmng eho coi Ni~t Bån (Nirvana). Ciing nhu vi~n ngQc quy nåm trong ltoA hoa sen thi Ni~t Bån th~t ra kMng O- .ltau xa må ehinh lå th~ giai v6 minh nåy. Khi con me ltåm thi n6 la coi vo minh nhung khi tinh ngQ thi n6 lå Ni~t Bån. Mu6n ehuy~n me khåi nM kh6ng gi quy han la giu gln gi&i h~nh, tri t\lng eau chu nåy vl n6 la båi ehu linh thieng nhåt, c6 c6ng nAng mliu nhi~m nbåt. Hånh tri båi ehu nay ~n mue nbåt tam båt lo~n thi chåc chån se ltuqe giåi thoAt. Ngoai vi~e tri t\lng thlin ehu hay danh hi~u ehu Ph~t, mQt s6 tu si . con ehuyen tam thi~n ltinh, tha hit theo cAe phuang phåp khi c6ng. HQ hit vao rÅt sau, ltua hai tha xu6ng b\lng r(si dung suc m~nh ychi dAn n6 lti khåp minh. NhO- bi~t quAn tuo-ng våo hai tha rna hQ d~t ltuqc nhi~u e6ng phu ltij.c bi~t khAe thuo-ng. Da s6 nhung tu si toi gij.p deu e6 than h!nh khoe . m~nh, euo-ng trAng, m~t miii tuai tinh

ilmg Van 87


h6ng håo, cu chi luc nAo dIng trang nghitm. Tuy nhien nguo-i ny n.ng phån bi~t rj(t r~ phuong phåp khl c~ng vA c~ng phu thi~n etjnh. Khl c~ng chi lå mi)t phuong phåp ~ etjnh tåm vA chlnh d\lng c~ng etjnh tåm mai lA mllc etlch chlnh cua thi~n etjnh. Theo cåc tu sl nay thl . "hoi tha chi lå mi)t con nglTa t6t, nhung tåm con nguo-i mai lå ke cucJi nglTa". Mi)t khi ki!m soåt etuQ'c tAm thl mai c6 etjnh må chi c6 etjnh r6i thl tri hu~ mai phåt sinh.

Mi)t s6 tu si con tOop luyen thea phuong phåp "K.yilkhors" hay lOop etån k~t l{n. C6 nhi~u cåch lO-p etan khåc nhau, m~i nguo-i tuy trlnh eti), cAn co ma 14p etan tu tOop. Da s6 nguo-i tu thea 16i nay phai c6 th~y huang dIn, phai trai qua cåc cui)c eti~m et,o et4e bi~t, va phai c6 tha IlTc ti~p dIn thl mai mong thAnh c~ng. K.yilkhors la mi)t quan niem rl{t kh6 giai thlch, n6 c6 th! lå ml)t buc tranh v~ tren gigy, tren Illa h04c

*,-.fJ:~-K IJ ~4~ ~ ~

Jf ).~}\ .A..~

j.f J~'t ~ ry····· -,,'00'. ~ h~ t'jil• 1'\.,1

~#) ~~

thu sile Thu Thu Thu Thu

bkh nhu h~ thuy thanh tlf van SO'1I hoang hien phong cuc b{lch nguyft yen sUO'1lg.

caD tieu

LOng Vdn 88

khAc tren etA. D6i khi n6 con lå nhllng hon etA etuQ'c sÅp x~p thanh mi)t hlnh tron h04c la nhllrig lå cO-, hhang eten såp et4t thea phuong huang, vj tri nMt etjnh. C6 khi nguo-i ta con v~ len ca san nha, vAch tuo-ng, vAch etA nila. CAch thi~t 14p etan trang h~t suc chi ti~t va ti mi, mQi cu chi et~u phai kem thea mi)t cAu th~n cM, khi v~ phai t4p trung tu tuang vao tung n~t, tung mau dC, tung chi ti~t, khOng etuQ'c sai . tr4t vi etan trang tlT n6 etA co nhung thin IlTc t6i )jnh, c6 th! chieu cam nhllng tha IlTc ti~p dIn. Ml)t etan trang thiet 14p du thi s~ kh~ng c6 c6ng ~ieu gl h~t, do et6 viec 14p etan la ca mQt c~ng phu, etoi hoi phai c6 thiy cM dIn va mQt thcYi gian tu t4p rgt IAu. T~i etA c6 djp quan sAt nhung hlnh v~ dy. Th~ng thuo-pg hQ et~u v~ nhllng canh gi ai cUa chu Ph.t. Trung tAm buc tranh v~ ml)t vj Ph.t hay Bc'5 Tåt vai nhllng chi tiet, m4u sÅc nMt etjnh. Chi ti~t nay thuo-ng Igy ra nhung bQ kinh h04c etuQ'c vj thiy huang dIn truy~n trao cho. Nguo-i tu phåi bi~t cåch v~ låm sao cho nh4p tAm, ~ sao ~ khi nhÅm mÅt I,i thl cåi hlnh anh th~ giai et6 vIn hien ra r~ r~t truac rott vai tung ehi ti~t thl mai la etung. Truae khi buac vao etan, nguo-i tu phii bi~t eåch k~t giai, tuAn thea esc nghi quSl nhu trong kinh ehi d,y. HQ phåi giu gin thcYi khoA nMt etjnh khOng etuQ'c sai tr.t. Sau et6 hQ t.P trung tinh thin vao bue v~, mieng niem chAn ng~n, tay bÅt ln quy~t va quån tuang vao cåi the gioi et6. Theo y t~i, e61~ nhung buc v~ chi la et6i tUQ'ng ~ hQ t.P trung tu tuang, giu eho tAm y tuong th~ng, nMt tAm bgt lo,n. D6i voi nhUng nguo-i etA e6 etjnh thl kh~ng eln phai c6 nhung bue v! hay etan trang nua. HQ chi cln t,o trong tAm mQt etan trang, mQt hlnh anh, r6i ehu tAm vao et6. M4e du Mc v~ c6 rÅt nhi~u chi tiet voi trO-i, thln, quy, v"t, B6 TAt h04e Thitn Long Båt BQ, nhung chfnh giua lu~n lu~n la mQt vj PhO-t. Phuong phAp quån tuang vao buc v! thuo-ng bÅt etku

tu


bAng vi~e ehu tårn vao hinh ånh nai trung tårn, roi ehuy~n dlin dlin lan qua nhung hinh ånh k~ ben, eu th~ , lan ri)ng toan th~ bue ve. Khi c1a c1i h~t mQt vong, hQ l~i quån tuong rAng cåc hinh ånh kia dlin dlin hoa nh~p vao trung tårn eho c1~n eu6i eung ehi con hinh ånh m~t vi Ph~t rna thoi. Sau eung ehinh eåi hinh ånh o trung tårn nay ding tan bi~n dlin, lue c1liu-tu hai chån, len ~n minh va eu6i eung tÅt eå c1l!u tieu dung h~t. C6 nguai quån tuong , vao mQt c10å sen, c10å sen tu du&i bun nho len, no rQng. Tren mlli eånh hoa c6 mQt vi Bo Tåt, ehlnh giua (lAi sen e6 mQt vi Ph~t. Hoa sen eu tM nd- rQng lan dlin khåp nai v&i hAng ha sa s6 Bo Tåt, lan tran khåp muai phuang. Sau (l6 hoa sen tu tu thu nho l~i, cåe cånh hoa el,lp våo ehi con mQt vi Ph~t c1ung tren hoa sen håo quang sång eh6i. Cu6i eung hoa sen tu tu tan bi~n ehi con (li~m sång uyen nguyen, (li~m sång nåy cling tan bi~n chi con di~u åm vang vQng khåp nai. Kh6ng phåi ai cling quån tuong ve eånh gi&i chu Ph~t ho~e eåc b6ng hoa sen. C6 nguai quån tuong ve nhung S4' vo thuang, vo nga ho~e phong eånh ehung quanh, mQt giong su6i, mQt eåi eåy.v.v ... M(H vi l~t rna cho bi~t 6ng quan såt cånh rung tm&e cua hang th~t ky, nho ro tung 'eåi cåy, tung ngQn co, tung hon (lå, tu luc binh minh eho ~n bu<>i hoång hon. Sau c16 6ng giu nguyen hinh ånh (l6 trong tårn khåm låm (ll! ml,lc quån tuong. Ngay ngay 6ng nghi~m l~i tung ehi ti~.t eua eånh rung (l6, tung eåi cåy, tung cånh lå. Luc bu<>i sång thi canh rung ra sao, luc chieu t6i thi hinh ånh c16 nhu th~ nåo, eu th~ cho ~n khi hinh ånh (l6 tMt c1ung nhu ben ngoåL Sau khi tråc nghi~m ~ bi~t ro rAng orig e6 th~ ghi nh~n "bue tranh trong tårn" th~t (lung v&i hinh ånh ben ngoåi, ong ben khoi s4' quån tuong rAng n~u mQt eåi lå rai rl,lng thi hinh ånh d6 ra sao, n~u cånh dy gAy (li thi hinh

anh se tr& n~n th~ nao. et\' th~ lo~i suy dlin dlin nhung d6i tuqng eua

mQt hinh 'ånh nao (l6. Nhung n~u tårn ehua (linh, tri tu~ chua c6 thi kh6ng th~ quån chi~u duqc. N~u cu quån chi~u thi chi la mQt s4' tuong tuqng, mQt s4' t4' ky åm thi, khong dung v&i nguyen tåc phåp mon nay. Dån tQc Tåy T~ng v6n c6 6c khoi , hai nen da c6 rÅt nhil!u chuy~n k~ ve nhang lo~i nguai "c1i c1uang tAt" Åy nhu sau: C6 mQt thanh nien ~n cliu d~o t~o". C6 ngu ai ehQn mQt eåi eåy nhu v&i mQt l~t rna 'n tu. Vi tMy d~y dl! ml,le ~ quan tuong. HQ t~p anh dQc kinh thi anh n6i lA dai qua trung tu tuong quan såt th~t ky khong th~ thuQc du,qc, d~y tri chu thån eåy, r~ eåy, eAnh la, hoa anh cling n6i la råe r6i quå kh6ng c1Qc c1uqc. Cho (le ml,lc quån tuong quå.v.v ... HQ phåi quån tuongrång hQ chinh lå di cåy (l6, quån lam sao thi de ml,lC gi anh cling khong hi~u. ~ hQ kinh nghi~m (luqc s4' s6ng Sau cung vi thliy ben hoi: "Anh lam nghl! gi?". Thanh nien cho bi~t anh cua cåy, eåm thÅy nh4'a cåy tu r~ låm nghe chan bo. Vi thliy ben n6i: truyl!n len canh, dAn di ~n eåc "Th~ thi cu quån tuong ~n nhung m~eh lå, hÅp thl,l anh sång thåi con bo la (luqc". Thanh nien lim duang.v.v... Sau khi da "tro thanh cåi eåy" thi hQ quan nguqc l~i vl! ~n mQt c1Qng c1å, ngay (lem quån hinh ånh nguai dang ngoi tm&c cåi tuong ~n con bo. Sau mQt thai eåy (l6 nhu mi)t d6i tuqng, thån gian, vi thliy ~n tham tro. Nghe hinh nguai d6 ra sao, m~t mili th~ ti~ng thliy gQi, anh l~t (l~t ehui tu nAo, s4' s6ng di chuy~n theo nhung trong hang ra, nhung VI t~p trung lån hai tho dAn di ra sao.v.v ... Cu tinh thlin vao nhung con bo nhil!u th~ hQ ehuy~n c1i tu (l6i tuqng nay quå nen anh tuong minh la mQt con qua mQt (l6i tuqng' khåc ~ thÅY bO. Cu-a hang h~p chi vua v~n mQt rAng kh6ng e6 mQt s4' gi la "th~t" nguai chui lQt chu "mi)t con bo'~ thi ' eå, rna tÅt cå chi la "huy~n". kh6ng th~ chui qua c1uqc. Anh keu C6 hang tram phuang phap tu la: "Thliy ai, con kh6ng ra c1uqc! hånh, tl,lng kinh, tri chil, thien dinh, Cu-a hang ch~t quå lam vu&ng e~p quån tuong khåe nhau nhung du sung cua con roi!". Mi)t nguai khåe ~n hQc d~o v&i theo phuang phåp nao, nguyen tåe ehung la lam sao giu eho ba nghi~p mQt vi thliy. Vi nay d~y tro phåi bi~t cung kfnh,l~ phep, nho an thliy,luc TMn, Kh'u, Y duqc thanh tinh ~ tie u tru vQng tuong, dong thai nao eling ghi khåc hinh ånh thliy dung nang l4'c eua thlin chu hay tren dliu. Anh nay tim ~n mi)t danh hi~u ehu Ph~t, ~ phå tan di)ng (lå ngay (lem tu luy~n theo nghi~p l4'c hliu giåi thoåt. (lung phuang phåp "chu dåu nghia Nhu t6i (la trinh My, "con (l6""quån tuong rAng vi thliy (lang duang tåt" la mi)t con (luang ngu y ngo i tren dliu minh. Horn d6 ra su6i hi~m. Phåi la nguai c6 tårn thånh muc nu&c bi tmqt chån te ngå, anh euang quy~t, dling cåm vA c6 tri tu~ la len: "Kh<> roi, t6i danh rot thliy nhu th~ nao thi mai mong thanh toi xu6ng su6i mÅt roi!" Doi khi e6ng. Di nhien vAn c6 nhung nguai nguai ta con k~ them rAng: Vai nam vao rung nui o 'n, tuån theo cae sau anh c1~n tham thliy, thÅy anh di phuang phåp k~ tren nhung thi~u dung kh6 khan, c<> fI.!t hån xu~ng, ' tri tu~ nen thuang bi chu&ng ng~i. 16m khom mai mai di duac mot Thi dl,l nhu phuang phåp tu quån bu&c; vi thliy hoi vi sao. Ånh t~å ehi~u, su dl,lng tÅt eå tri tu~ eua lai: "T~i thliy n~ng quå, cu ngoi mlnh (l~t (lll'qc trong luc dinh tårn hoai tren (lliu toi thi låm sao toi di ~ chi~u soi vao mQt (ll! ml,lc hay nhanh c1uqc!"

Mc tranh trong tårn eho d~n khi cånh rung (l6 tu tu bi~n mÅt chi con mQt båi dÅt hoang, roi ong' quån tuong n~u nhung tång då, nhung go dÅt eling mÅt (li thi con l~i gi, cho ~n khi cåi hinh ånh d6 hoån,toån bi~n mÅt khong con l~i gi nua. Nguyen ly cua phuang phåp quån 'tuong nåy lA t~p trung tu tuong ~ nghi~m rAng "tÅt eå deu do tårn

ilmg Van 89


Ml)t vi phAp su dQ,Y hQc tro luc nao eUng phåi trlni~m t~n tu<5i eua 6ng vå quan tuo-ng rång fmg dang ng~i trong dilu eua hQ thl 6ng måi ban phep lånh cho hQ duqe. Trong s6 hQc tro c6 ml)t thi~u nu rÅt kMn ngoan, da s6 eac nhAn v~t kMn ngoan trong truy!n thuy~t Tåy TII-ng <t!u la nhung thi~u nu. Khi vi phAp su gQi hQc tro ~n ~ th«m xet trlnh dl) tu luy~n cua hQ, 6ng hoi: "CAc nguai c6 nhÅc d~n t~n tuiSi ta hång ngåy vå luon lu6n ghi khAc hlnh ånh cua ta trong <t§u 6c cAc nguai kh6ng?". Khi ~n c6 hQc tro nQ thl c6 nåy trå låi: "LUc dliu toi ~ 6ng trong dilu nhung 6ng ån nhi!u, nguåi m~p qua lam t6i bi nhuc d§u, v! sau toi ben bO ong xu6ng <tÅt vå chui våo ng~i trong dliu 6ng". · Nhung nguåi s6ng du m\lC, råy dAy mai <t6, rÅt thfch quAy qulin b~n d6ng hra, nghe cåc b6 Hio ~~ v! cac . giai thoQ,i cua Milarepa, Naropa, h04c cac cau chuy~n kh6i håi nhu tr~n.

Ml)t s6 nguåi di thAc mÅc ve cac cånh giåi må nhung nguåi khi thi!n dinh thuång hay tMy. Cac vi . phap su, phu thuy cUng thuång d! c~p nhung coi giåi d4c bi~t må hQ c6 th~ xuÅt h~n, xUÅt via ~n d6

tha mua thu tli giua rung phuong bdc mua thu tram sdc mau huong mua thu tidt nuo-c v4n tlo måu thuong tlau. . mua thu nhu thdp lua tren rUng phong b{lt ngim lang ta cOng chay tlo bao mua thu tha huong nh~t dam chile la thu tung len trO-; tl4y gi6 mua thu ai mua thu tlem tdi chi ttm ua mang vi chi s4u. nhO-.

nguyln van ngf/C lAng Van 90

nhung cac danh su Tåy TQ,ng må toi då g4p IQ,i to ra rÅt de d4t. HQ cho rång nguåi ta di ph6ng <tQ,i n6 I~n, c6 ml)t n6i thanh m~t tråm, ve våi ra nhung cånh khong <tung våi s4' th~t.

MQt truang lio cho bitt . n6i kh6ng <tung S4' th4t lå vi phQ,m giåi vQng ngu, mQt tQi rÅt n4ng, con han t~i tr~m cÅP, u6ng ruqu hay ta dåm. Vi nåy cho rång vi~c d! c~p nhung cånh giåi ky IQ" mliu nhi~m c6 th~ lam cho nguåi khac sinh nghi, kMng tin h04c la d4'a vao <t6 ~ dem xi~m, pha hOQ.i Ph4t phap. Do d6 ml)t nguåi tu hånh chån chfnh phåi bi~t giu im 14ng, tu ch6i kh6ng d! c4p ~n nMng <ti!u nåy. MQt vi Itn tu khåc cho bi~t du c6 thÅY båt ky cånh giåi nåo chång nua cUng phåi bi~t gill sao cho tAm kh6ng vQngdl)ng, g4p Ph~t hi~n ra cUng kh6ng vui mung, g4p rna di ~n cUng kh6ng SQ' Mi, vi cac tuång Mu vi d!u kh6ng c6 th~t. Ml)t vi khac n6i rAng: "C6 hay kh6ng c6 nhllng coi giåi d6 cUng nhu tin hay kh6ng tin thl cUng ching giup ta ti~n them buåc nao tr~n duång tu hQc". Chi tru ml)t s6 rÅt It c6 <tu nghi hrc, can <tårn dm hån våo nai hoang vAng tu hånh må kh6ng tråi qua ml)t thåi ky ren luy~n nåo. Da s6 thuång bÅt d§u vi~c tu hånh trong ml)t tu vi~n truåc khi <tuQ'c phep nh4p thÅt Itn tu. T6i <til c6 dip quan sat nhung nguåi nåy thl!'c hanh vi~c ng~i y~n 14ng, nh4p thi!n tinh tAm. D~ tranh dnh trQ.ng ngu g~t, hQ thuång dQi tr~n dliu ml)t cåy den nho bAng sap. N~u ng~i y~n, cåy den se kh6ng diS. Con ngoåi ra, bÅt cu ml)t cu dl)ng nåo cung c6 th~ lam cåy <ten mÅt thAng bAng va mi ngay xu6ng dÅt. M~i sang, ml)t vi IQ.t rna se <ti ki~m soat eh~ ng~i xem ai e6 v~t sap r·a i råt ehung quanh va ai con giu duQ'c eåy <ten di cha y h~t ~ap tren dliu. Ml)t h6m vi nay thÅy mQt mOn sinh ng~i thi!n nhung khOng (fQi den rna ~ cåy den b~n cQ.nh. Anh nay n6i rAng: "Con <tl)i den eå d~m cho ~n khi n6 ehAy h~t sap måi d4t xu6ng (fAy". Vi IQ,t rna

IAe d§u quåt: "M~t khi <tA nh4p thi~n r~i thllam sao mi bitt eåy (fen h~t sap rna d4t xu6ng dÅt?" Ml)t s6 tu vi~n thay th~ eAy den bAng m~t ly nuåe (f§y. N~u ao nguåi nao bi uåt la hQ (fi ng~i khong ngay ngÅn, ho~e eu (fQng trong lue hånh thi!n. Vi IQ.t rna trong eoi thi!n <tuång eho bi~t vi~e ng~i y~n t~p trung tu tuang rÅt quan trQng. N~u dliu 6e vQng (fl)ng, suy nghi m6ng lung thll~p tue thån th~ se bi ånh huang va rung dQng theo ngay. Nguåi ta e6 th~ xet (foan eOng phu t4p trung tu tuang .qua eac eu ehi nho nh~t nay. T6i (fi ' nghe k~ ml)t eu~e thu thaeh trlnh dl) d4'a tr~n tieu ehu«n nay nhu sau: M6n sinh <tuQ'e I~nh ~n thåm mQt truang lio trong tu vi~n . Vi nay kh6ng ti~p hQ ngay rna bÅt hQ phåi ng~i eh& truåe eua. Trong khi ehå (fQ'i, hQ duqe yeu c§u <tQi ly nuåc (fliy tren <tliu nhu lue hånh thi!n. Ngu&i nåo khOng kien nhln ng~i IAu ~ tAm vQng (fQng thl ly nuåc se <tiS ngay. Ngu&i nåo vUQ't qua thu thaeh, ng<5i yen rna ly nuåe kh6ng d6 thl vi truang lio cho gQi nguåi b~p mang thue ån di ngang. Ngu&i dliu b~p se c6 tlnh ~ eho anh nay nhln thÅy nhung m6n ån trlnh bay hÅp din våi mui vi tham lung. Nguåi nåo con <tl)ng tårn thl ly nuåe cung d6 tran ra ngay. N~u vUQ't qua duqc thu thaeh nay, vi truang lilo se cho ml)t våi (f~ tu cua Ong giå bl) (fi ngang, len ti~ng khen nguåi nay c6 cOng phu tu hånh tuy~t di~u, c6 (finh 14'c yling vang. N~u nghe låi khen t4ng må niSi tAm vQng dl)ng thl ly nuåe cUng se (f6 ngay. Thu thach cu6i cung lå vi truang lio ~ cho ml)t våi thi~u nll t6 son di~m phÅn gill vå di I~, dung giln (f6 n6i cAc chuy~n phong tlnh khieu khleh. N~u nguåi nåy kh6ng t~p trung duqe tu tuang nlla thlly nuåc cUng se diS. Chi nhling nguåi vin ngl5i yen I~ng, mAt nhln, tai nghe, mili ngui nhung long kh6ng vQng <tQng måi duQ'c vi truang lio gQi våo chung nh4n cho. (con I ky nua)


x~p al capone m Trua-ng San

(ti~p

Le Xuan Nhj

theo)

Hai thliy tro David Yale (få buo-c ra khoi van phong råi må Luciano vAn chua dam nhåc may li!n gQi cho Capone. N6 cha cho ~n khi nhin thåy ro rång chi~c Limousine do ~abri lai til- til- lan banh mO-i khoa ctla van phong l~i vå nhåc may len. Cu (fliu tien n6 gQi v~ cho vq minh <te ," xin phep" v~ tr~. GQi xong cu (f6, Luciano båc may len quay s6 ctla Capone. Nhung quay (fuqc ntla chll-ng, Luciano l~i (f.1i }r, gac (fi~n tho~i len gia tnt l~i. Kh6ng th~ tin tUcYng måy cai (fu&ng dåy (fi~n tho~i nåy (fuqc. N6 lå cai "hQp tin tuc" ctla bao nhieu ngu&i, til- cånh sat lien bang cho ~n ke thu. Ngay cå anh em trong nhå cling khoai nghe len t!i~n thol.\i <te xem thti n6 c6 am muu gi kh6ng.

Luciano (fQi mli, dåt thång c~n v~ ra tim mQt tr~m (fi~n tho~i (fliu (fu&ng gQi v~ cho Capone. May qua, n6 con cY nhå. Nghe cai giQng kh6ng (fuqc binh tinh ctla Luciano, Capone (fang nåm våt chån len gh~ bånh b~ng nh.1m d~y li~n. C6 chuy~n lo-n råi. X~p ngoåc tay ra dåu cho thång Frank chu~n bi iSng nghe ph\l råi hoi: - Du m~, n6 chua ch~t p'håi kh6ng? - Chua, n6 con siSng nhan! Måy n6i (fung! Capone cu&i. Cå thånh phiS Chicago khi~p sq n\l cu&i nåy ctla gå. N\I cu&i bi m~t kh6 hi~u ctla m(>t ke chO'i c& Ill-ng danh bi~t (fich thu cua minh <tang <ti tr~t mQt mr6c. Nuo-c c& k~ lå ctla gå. Tinh

m~ng thång Kabri vå ngai vång cua David Yale nåm gQn trong tay hai tl1liy tro Al Capone... - Måy (få h~t nghi ng& chua? Båy gi& mai thåy taD n6i <tung phåi kh6ng? - Al Capone, taD xin cui <tliu. Tao chju måy. - Good! Nhifng buac k~ ti~p quan trQng kh6ngkem. Måy gQi cho taD tu (fåu? - Tr~m (fi~n tho~i c6ng c(>ng. Mlnh c6 th~ n6i chuy~n (fuqc. - TiSt! Måy nghe cho kY. Trtrac h~t, måy phåi ran siSng låm sao cho giong thång... Luciano th&i blnh. MQi chuy~n (fi <tung vå gi& giåc phåi gitl Y nhu ett Måy låm (fuqc khong? - Al, taD du gl ciing lå mQt 6ng trum cY (fåy. - Xong råi, ti~p (f6 måy phåi låm nhu vliy ... nhu vliy ... Luciano nghe tO-i (fåu lå thåy ngai vång ctla U nione Sicilia ne ... glin tai 46. Cha Capone n6i xong, Luciano hoi: - Con gi nfra khong? - Con. Ran chu~n bi mQt bQ (få cho (f~p (f~ m~c ngåy låm I~ (fang quang... Capone n6i dut cåu, cu&i sång s~c råi cup may. Frank ngåi im nhin qua ctla s~ khach s~n xuiSng (fu&ng. X~p mlnh tinh hay qua, li~u vi~c nhu thlin. Ai må ng& thång Kabri l~i nghi ra (fuqc eai tro eho Kabri giå (fi khO'i khO'i <te lua thien h~ nhu th~ kia! N~u mlnh (ti thea thång Raceo thl ehåe gi& nåy eling (få xong råi. Nghi tai Racco, Frank thåy hlnh nhu c6 cai gl kh6ng dn... Sang nay n6 (få gQi (fi~n tho~i v~ khåeh s~n n6i chuy~n thång vai Raceo. Thång em nh~n (fuqc l~nh, d~ lien håi trong may. Frank khong bi~t t~i sao n6 n6i mQi ehuy~n (f~u ngon lånh må nghe hinh nhu c6 cai gl hO'i båt thu&ng trong giQng n6i ctla n6, mQt cai gl kh6 hi~u låm. Hoi (fi hoi I~i triåy llin, thång (fån em vAn trå lai chång c6 gl cå! Frank gac (fi~n tho~i, long vAn kh6ng h~t ng& VlTC•••

Th~t

ra, cling giong nhu ,AI .lAng Van 91


Capone, khi Frank Nitti må då nghi nga chuyen gi r<>i thi it c6 khi tr~t. Luc n6i chuyen vo-i ong ph\l tå qua dien tho~i, giQng thång Racco nghe c6 cåi gi kMng <1n lå bai vi n6 dang bj m">t hQng sung ti~u lien den thui lui chia thAng våo con mÅt ben tråi. Sau khi An sång xong, ba thAng dao phu thu cua Capone nhU' thU'ang le tra ve phong minh ~ cha chi thj mO-i cua Frank Nitti. Dem qua thuc trÅng mQt d~m ~ ph\lc kich thAng Kabri n~n dua nao ciing cåm thÅY met moi, mÅt do ngAu va thAn th~ rå rai. D6ng cua phODg I~i, chung n6 vu-a cai quAn åo tinh bay len giU'ang nAm nghi cho I~i suc thi tu- trong cAu tieu nhåy ra hai thAng m~t måy b~m trqn v&i hai cAu ti~u lien den thui lui tren tay. DAu c6 dua nao xoay sa gi kjp. Ba dua chi c6 mlnh thAng Kent con dÅt cAy Colt. 45 trong b\lng nhU'ng bQn thkh khåch nåy rånh nghe quå, Kent chU'a kjp lam gi thl då An nguyen mQt cåi bång sung nhU' trai giång vao gitfa m~t. Trong luc n6 lao dao, thAng kia thu~n då tho tay ra gitTt luon cAy sung cua n6 nhet våo c~p quAn mlnh. S!n chAn, thång con I~i m6c m">t då nhU' trai giång vao gitfa h~ bQ thAng dan em s6 mQt cua Racco. Kent ro-t xu6ng san nAm ren ri m">t luc sau mO-i bo d~y dU'qc. Hai thAng I~ m~t hånh dQng An kho-p, nhjp nhang va thien nghe quå, lam nhU' chung då thl.!"c t~p hang ngay v~y. Th! lå ba thångdao phu thu h~ng nhÅt cua Capone mO-i våi ti~ng

. d()ng h() tmo-c con cAm sung bÅn

gi!t ngU'ai ta rÅt lå hung hån vå

thien nghe, bAy gia då bi cong tay

bÅt ng()i x!p hång dU'o-i sån khåch

s~n, ngoan ngoån vå bÅt Il.!"c nhU'

nhtfng tay chai h~ng bet. Cånh thuatr~n nåo cling th~t dau long! Hai thAng thkh khåch keo hai cåi gh! nghenh ngang ng()i xu6ng trU'o-c m~t chung n6. Mc)t thAng vu-a ng~m di!u xi-gå trong mieng, vu-a n~ng niu cåy Tommy gun vu-a n6i: LAng Van 92

- Tvi bay a Chicago xuiSng ddy ch4c chU'a bi!t t\li tao, ~ tao di m">t dU'ang tI.!" gio-i thieu: Ten tao lå Mark, tI.!" Mark lien thanh vi tao c6 th~ dung Tommy gun hån ro-t mc)t con chim dang bay tren trai chlnh xåc nhU' ngU'ai ta m<>i lua di~u thu6c. ThAng nåo mu6n thu tåi bÅn cua tao thi cu viec. B~n tao dåy lå Carlos, tI.!" Carlos ngl.!"a dien vi hay n<1i can dien Mt tU. C6 m">t viec ntfa rÅt quan trQng må tao tU'ang ciing nen n6i cho t\li måy bi~t lu6n, lå hai dua tao deu lå dån em tln egn cua dån anh Kabri ... Må chung måy c6 bi!t Kabri lå ai kMng kia? Hå... hA ... Nghe tO-i ten Kabri, ba dån em cua Frank thÅy rung mlnh ran gåy. Ke thÅY I~nh minh nhÅt lå Racco. Thi ra nhlfng gi n610 sq h()i nåy deu dung. - NhAn dip nAy, tao ciing muiSn k~ cho t\li måy nghe m">t chuyen vui khåc ntfa ve thAng Frank cAm. Chlnh thAng Frank cAm, dån anh t\li måy, tay sung s6 mQt eua AI Capone ngon lånh dåu khong bi!t, nhU'ng ve tO-i ddy thi xem ehut ntfa bj t\li tao gi~t ch!t r<>i. N~u horn d6 khong nha hai thAng cånh såt phå dåm nua chu-ng thi thAn th~ n6 då cAn n~ng han nha m">t ky-Io d~n chi trong thAn th~ ... Hi hi... De nhÅt !tao phu thu cua Capone gi må da ~e, da han cut. Tao khong hi~u chung måy Chicago låm An vA !tånh !tÅrn ra sao v&i m">t thAng !tao phu thu cå eho-n nhU' vh låm ph\l tå. N6i cho chung måy bi!t, dAn Ntfu Uo-c t\li tao tr~n nåy kMng thlin thånh gi nhU'ng tåi nghe cCY!t6 thi chi !tU'qc gitf chue... lau xe. Tao nghi n6 ehi e6 eåi tai m6e hc)p qu~t m()i xi-gå eho x!p lå mau tMi, cM rut sung con eh~m lÅm. Ch~m vo cung. N!u kMng nha may mÅn thl n6 !tå ch~t våo tay t\li tao r()i. NhU'ng n6 chi may mÅn !tU'qe mQt llin thoi. .. N6i xong, hai thAng nhin nhau r()i nhe rAng ra eU'ai. ThAng kia gia hai ng6n tay ra b6p b6p trong gi6, phl,l ho~: - Du m~, chi mQt ehut xiu nhU'

a

a

vliy ntfa lå n6 h!t e!ai ... NgU'oi ta !tan Frank. cAm giang ha IAy Iu-ng s6 m">t, ai c6 nga ve tO-i Ntfu Uo-e thi tr6n ehui triSn nhui nhU' m">t con ehuQt. Hå hå ... tao om cAy ti~u lien bU'o-c våo phong n·6, thÅY n6 nAm co rum ngU'ai I~i trong !tårn ehAn nem må tQi nghiep. Dång I~ lå tao pha eh!t cha n6 ngay r()i, nhU'ng tao mu6n nhin . thÅY m">t thAng Iu-ng danh giang ha nhU' Frank cAm phån ung ra sao trong gidy phut eu6i eung cua cUQe !t&i n6... Xåi x~ chui bO-i mc)t hai eho mo-ng mi~ng, Carlos gåc eAy Tommy gun len våch, m6c mc)t di~u thu6e ra måi lua. N6 venh vang ngai xoåi chAn thoåi måi må khong sq bQn tu nhAn nhåy ra ch\lp sung vi !tua nao eling bj eong våo 6ng sAt lo mai eua phong ngu. 6ng sÅt to glin 5 inches, thAng nåo må gil.!"t ra eho n<1i! DAn giang hd cua th~p nien 20 chi khoåi ehai cong sAt. Thång Mark b~ng !tung d~y, m6e ra mQt cåi !tien tra e6 sqi dAy cÅm !tien a mc)t !tliu, !tU'a len eao eho mQi ngU'C)'i nhin thÅY rdi ch~m råi n6i ti!p: - Nhieu !t6 lå Itu cho phAn gio-i thieu rdi. BAy gia t\li minh bÅt !tAu låm viee. Tmo-c.b!t, t\li minh lå dAn giang hd vo-i nhau, chung may chAc bi~t lu~t chai, !tu-ng ~ tao phåi n~ng tay. f tao mu6n n6i lå tao hoi tO-i !tAu, t\li måy trå lai ngon lånh tO-i !t6. TlJi måy chÅc bi~t cåi tao !tang cAm trong tay lå cåi gi. Cåi nåy gQi lå !tien tra, cÅm !tiem våo, bo vo ly nU'o-c chu-ng 2 phut lå nU'o-c trong ly soi len sung sl,le li!n. N6ng lÅm. N!u tao hoi må chung måy khong trå lai !tång hoång, tao s~ nhet cåi !tien tra nåy vo... mieng t\li may rdi IÅY bAng keo dån mieng I~i, cåm !tien våo. Tao båo !tårn mieng cua ehung måy eling s~ s6i len sung s\le y nhU' nU'o-e soi v~y ... Ba thAng dån em cua Frank Nitti run len tu-ng can theo tu-ng I&i n6i cua thAng Mark. Dan em Kabri quå e6 nhi!u trO tra tÅn ky I~. Nhin be:> !tie u eua n6 thi bi!t n6 n6i lå n6låm. Ch!t chung n6 khong sq nhU'ng eh!t ki~u .. ng~m eåi !tien tra trong


mi~ng thl kinh khung quå. Racco khong hi~u n6 eta nhet cåi eti~n trO­ nåy vo mi~ng bao nhi~u thång r~i! Mark ti~p: - A, chut xlu m1a thl tao qu~n. Tao xin ngo laikhen ngqi V\! ph\!c kfch et()c etåo cua chung måy sång horn nay. T\!i måy låm et~p quå, ngay ~n etån anh Kabri må con phåi khen lå chung måy bi~t chQn chlS ph\!c klch vå bi~t ra tay etung gia. Dån anh båo n~u chi~c x.e et6 do etån anh låi thl chåc cilng ch~t r~i. .. Chung n6 I~i om b\!ng cuai I~n sång s~c. Racco khong thf{y sq hai låm khi bi chung n6 phl.}c' kfch båt trQn ~, nhung n6 bung m()t ti~ng chtH th~ khi nghe thång Mark ti~t I(). V~y lå bao nhi~u c~ng trinh coi. nhu troi s~ng h~t! Chung n6 eta IQt våo bAy cua Kabri r~i! Thång Kabri quå th~t gh~ go-m han nguai ta nghi. Ba thång thq gi~t nguai chuy~n nghi~p cua Capone eta bi lua nhu nhung etua con nit. Nghe ti~ng chtH th~ cua Racco, Mark bi~t y, nhln n61åc etliu, ngung cuai: - Du m~, tuc låm hå? .. . Ha ha ha, t\!i måy O- Chicago chåc kh6ng bi~t nhi~u v~ etån anh Kabri . Dån anh etåu c6 bao gia eti khoi khoi nhu v~ycho t\!i måyt~p bån! Mu6n choi etån anh Kabri, it nhÅt t\!i måy cling phåi etem I~n etåy ca mQt tram etua. Nhung truo-c h~t, phåi buo-c / qua xåc hai etua tao eta... Må th6i, chuy~n eta qua r~i, My gia tao phåi

vi~c. H6m nay tao con nhi~u. chuy~n phåi låm ... Dung luc et6, eti~n tho~i trong

båt tay våo

phong reo vang. Mark ch\!p ngay cåy Tommy gun ke våo etliu Racco, nhån nhu: - Måy bi~t phåi n6i nhung gl r~i. H~ tao må nghe etuqc mQt tl.~ng kh~ng vua tai, ng6n tay tao xi~t co li~n. Måy .su dl.}ng ii~u . lien quen

nen chåc ding bi~t suc tån pM cua n6. Nhu ~ ph\! them, Carlos rut ra m()t con daa gAm luai mong dlnh, k~ ngay våo clin c~ tMng Racco: - Må måy c6 mu6n x~ b~y cilng kh6ng etuqc. Tao cua nh~ mQt cåi thl cu6ng hQng måy etut låm et6i li~n.

Racco nu6t nuo-c mi~ng, g3t etliu mQt cåi. Carlos nhf{c eti~n tho~i etua cho Racco. N6 trå lai etung nhu y Mark mu6n.

r~i.

Frank I~ng I()n trong måy: - Måy båo sa01 Tao vua mO-i n6i chuy~n vm n6 cåch etåy 2 phut må! ~ Thua ~ng, ~ t~i thu I~i m()t llin nua coi sao. Frank ki~n nhAn cha etqi. MQt låt, vien thu ky th6ng båp: - T6i etil c6 gång nhung kh6ng etuqc. N~u 6ng ~ I~i s6 eti~n tho~i, t~i se cho nguai I~n phong ki~m _ soåt r~i gQi I~i cho 6ng bi~t. - s6 c ... Tao cha O- etliu dåy nåy, . måy I~n phong ki~m soåt r~i n6i cho tao bi~t Ii~n. Bi~t li~n, nghe ro kh6ng? Dliu dåy etång kia vAn cåi giQng lich SI!, blnh tinh chuyen nghi~p cua thu ky khåch s~n: - Thua 6ng, t~i rf{t If{y låm ti~c kh6ng giup etuqc ~ng. CMng t6i b~n

låm.

- B3n c... Måy v~nh tai må nghe cho ky nhung gl tao såp n6i ctlly, vi n6 c6 lien quan ~n ... m~ng s6ng Gåc eti~n tho~i len giå, Frank hoi cua p1åy. Ten tao lå Frank, Frank Capone: Nitti, måy c6 bao gia nghe tO-i cåi - X~p ai, toi thÅy hinh nhu ten nåy chua? giQng n6i thång Racco c6 cåi gl Nghe tai et6, Capone Ii~n bf{m nghe kh6ng ~n ... våo tay thång etån em. Frank bi~t - Cåi tao lo nhÅt kh~ng hi~u minh Ifj lai, n6i lu6n: chung n6 c6 bi~t lå Kabri con s6ng - ...Tao gQi til' Florida v~ ... kh6ng. N~u chung n6 bi~t thl kh6ng . - D~ thua6ng, ten Frank iht ~n nlSi nåo. N~u khong thi chung nhi~u nguai c6, t6i nghe rÅt n6 eta IQt bAy r~i . Måy gQi I~i thu thuang, con Nitti thLchua. coi. Frank I()n ti~t etÅm m,nh tay xu6ng m~t bån nghe ~n rlm mQt Frank gQi I~i vå vien thu ky cho cåi: bi~t phOng Racco kh6ng trå lai - Måy ngu nhu bO. Måy se h6i cii~n tho~i nua. Frank tåi m~t. V3Y lå c6 chuy~n Io-n etung nhu n6 nghi h~n con I;l ... - Thua 6ng, chung t6i rÅt IÅY låm ti~c ... Frank låc etliu: - V~y måy c6 bao gia ngbe ~n cåi ten AI Capone chua? åll'i ai - DI;l, Capone thl c6 nghe ... chut chut. . Chul lang IhO' d{li v8n chu - T6t! V~y måy ~nh tai ra m()t ' NgU'ui sao l{lc mai gitla mua Ira), gian . llin nua må nghe cho ky etåy. Tao lå Bong loi xieu I?ch beri d/mg ph\! tå cua x~p AI Capone. Tao Nua ho), sU'O'ng khoi da loang khdp rOl mu6n måy ch~y I~n phong et6 go DQ'i ai m(jl Iho/mg moi cU'ui cua vå coi thu chung n6 etang låm gi Mo di di mai chU'a rui Mn xU'a! tren et6 xong r~i n6i cho tao bi~t Ii~n. Tao cha. hoang vi?t thi - DI;l thua 6ng ph\! tå cua AI ' Llmg Van 93


Capone, chUng tc'>i mu6n. giup c'>ng lÅm nhung hi~n gi& chung tc'>i råt b~n, mong c'>ng thc'>ng cåm... Frank dÅm m~nh tay xu6ng bån m~t lin mla~ - Måy nghe tao n6i dåy . Tao lå Frank, Frank Nitti, tao nlSi ti!ng... gi!t nguoi khc'>ng bao gio phåi suy nghi lin thu hai. N!u måy kMng nghe loi, tao s~ tO-i d6 bÅt chung måy quay nguoi våo tu&ng r6i bån ch!t tung dua mot, måy nghe ro chua? Frank Nitti tu nho tO-i lo-n c6 cåi t~t chi thlch gi!t ngu&i, khc'>ng thlch n6i n~n å Chicago, bÅt ky lo-n nho h! ai nghe duQ'c cåu d6 thl t6c gåy s~ dlfng nguQ'c l~n . Nhung dÅt nåy khc'>ng phåi lå Chicago n~n thi~n h~ dånh giå n6 nh~ quå . Th4ng thu ky ngåy thO' nåy c6 coi nhung loi hung th§n Fran k ra gi dAu! GiQngtrå loi cua n6 vAn kh6ng h! c6 chut SQ' hai, vAn blnh tinh nhAn nhl,lc dung di~u thu ky n6i chuyen vo-i khåch hång kh6 tlnh . Hlnh nhu khåch hang n~i 'k hung I~n phåt ngon b~y b~ lå chuyen xåy ra rÅt thuong å cåi khåch s~n sang trQng nåy . - Thua c'>ng toi nghe ro nhung gl c'>ng n6i nhung hien gio chung t6i b~n låm. Toi hua s~ cho ngu&i ki!m vå gQi I~i cho ong n!u 6ng cho toi bi!t s6 (fien tho~i. Frank låc dltu, tuc mu6n sui bQt mep, hai håm rAng nghi!n ch~t thi~u di!u mu6n gåy JuOn cå håm. Tu luc (fi giang h6 tO-i gio, Iltn d§u ti~n n6 g~p m~t thlng thu ky khåch s~n dåm cung (f§u nhu vh. Th6ng thuong thl n6 chi clin quåc måc mQt cåi lå tÅt cå nhån vi~n trong khåch s~n, tu6ng quån ly xu6ng tO-i thlng b6i co gio I~n må ch~y ~ låm vui Jong n6. Kh6ng bi!t låm sao hO'n , culSi cung Frank (fånh nulSt gi~n hoi: - DuQ'c, v~y t~n måy lå gi, låt nua tao gQi I~i. - Khoi c§n ten . Ong cu gQi tO-i dAy thi th! nåe cung g~p chung tc'>i. BÅt ky nguoi nåo trong chung t6i cung giup (fuQ'c ong h!t. Chåo ong, chUc Ong mQt ngåy th~t (f~p. Sau cau (f6, thång thu ky gåc

Ung Van 94

måy cåi c~ch . Frank gi~n (f!n tåi må cuu! Thu hai, dån em måy Io-n di . rlli, chUng n6 c6 (fu khå nAng ~ tlf NU-a ti!ng sau, n6 gQi l~i vå duQ'c ve. Cu ~ yen cho chung n6 låm cho bi!t lå nAm (fua chung n6 då roi nhung chuyen gi phåi låm. N!u phong. NhÅt djnh lå c6 chuy~n phåi ch!t, ~ cho chUng n6 ch!t nhu chång lånh r6i, Frank n~i (fi~n I~n: nh ung chi!n si Mafia. CU coi nhu lå - T~i sao I~i 5 dua? tao vo-i måy kh6ng c6 m~t å (fåy . - Th ua ong hQ å (fåy c6 4 nguoi, . v~y . Mlnh (få Iu-a duQ'c bQn Unione danh såch con ghi ro rång (fåy må. tO-i gi& phut nåy, (fo~n (fu&ng chi - Dung. V~y t~i sao c6 tO-i 5 con m~t quång ngån, c§n phåi th4n nguoi (fi ra? trQng må di cho trQn. Vien thu ky å ben kia (f§u dAy Frank sISt ru~t: giO' hai tay I~n tr&i låm nhu g~p - Minh len (fåy da mÅY tu§n r6i. phåi m~t c'>ng khåch Mt binh X!p tlnh chu-ng nåe cho th§y tro David Yale vå Kabri ve ch§u troi? thuong, hoi nhung cAu ky qu~c: - Thua Ong, toi chi c6 th~ n6i - Blnh tinh chut måy! Con (fu&ng minh da glin tO-i (flch, (fUng cho c'>ng bi!t nhtlng gi tOi thÅY thoi . C6 khi nguoi ta våo 4 ngu&i må (fi n6ng nåy må hu chuyen lån. Måy ra 6, 7, 8 nguoi lå chuyen thuong. quen båi hQc nh4p mon tao thuong B~n be cua hQ, dån låm An vo-i hQ, d~y chUng måy rlli sao? MulSn chi~n låm sao toi bi!t duQ'c! Nhung thua thÅng phåi bi!t cM. Nhung tao c6 ong, 4 hay 5 khong phåi lå chuy~n th~ n6i lå minh se trå ve Chicago cua t6i. T6i (få clS gång h!t suc ~ trong vong kh6ng tO-i mQt tulin giup c'>ng r6i. Xin chåo 6ng, chuc nua ... 6ng mQt ngåy th~t (f~p. Sau cåu n6i, x!p ven m6i l~n cu&i Thång thu ky kh6n n~n I~i gåc mQt phåt. Nl,I cuoi kh6ng ra ti!ng måy cåi c~ch. "Chuc Ong mot ngåy nhung rÅt sång khoåi. Nhu thuong th~t d~p". D~p cåi må cha måy! Tao le, Capone ll1y ng6n tay go go våo må vo- duQ'c måy thl tao bArn xAc trAn mlnh . Cåi (fliu nåy må (fa tlnh måy ra! Frank I«m b«m chu-i the råi thl it khi nåe tr4t. ngå ngu&i ra sau, nhÅm måt suy ThÅY x!p cuoi, Frank kMng bi!t nghi. N6 cåm thl1y bÅt IlfC. N!u n6i gl cung nhe rAng cuoi theo, nhung nl,l cuoi cua n6 meo (fi thÅY khong k~t cåi Vl,l phåi «n m~t, chi c§n giåt cåy Colt.45 våo ngu&i lå ro. Frank c6 th~ låm hång trAm th4ng nhu cåi thång thu ky kh6n n~n vu-a T6i horn d6, hai thliy tro Capone r6i phåi quy xu6ng dÅt må li!m g6t dang ng6i cui (fliu two-c tÅrn hån giåy n6. (f6, bang c6 ti!ng chån nguoi ch~y Tu (f6, Frank khong con li~n I~c rlim rlim trong hånh lang. Kh6ngai duQ'c vo-i ml1y thång dån em da båi ai, hai nguoi (fua måt nhln minh nua... nhau . Båy gio, nghe th4ng Luciano xåc Ti!ng chån nguai cång luc cång nh~n lå Kabri con slSng, nai lo SQ' I~i glin. Du m~ kh6ng bi!t bQn nåy lå ai trå ve trong d§u 6c Frank . Thång nhung giua (fem horn må chll-Y åo Kabri khong ch!t thi mÅy thång em åo nhu v~y thi c6 chuyen Io-n r6i! L~ mlnh phåi ch~t! Chung n6 chua nhu måy, Frank Nitti bay ra cha phåi lå (flSi thu cua con cåo giå nåy. cOng tåe tho tay tÅt (fen rlli m6e cåy Frank låc d§u ml1y cåi, hoi Capone: Colt.45 eh~y tO-i dung sAt hen eU-a - X!p, minh (få bi!t v~y r6i båy ra våo . gio (fi cuu bQn Racco (fuqc khong? Lanh l~ ehång kem (fån em, Capone låc d§u: Capone cung tO-i sAt b~n cu-a s~. - Kh6ng. Truo-c h!t, d!n gia SlfC nhO- ra lå mlnh khong c6 m~t phut nåy thi tl,li n6 (fi mÅt tieu r6i, tÅc såt trong tay, ga mo mAm trong ho~c c6 ch!t thl cung då ch!t r6i, c6 b6ng tlSi trå I~i giuong ~ tlm eAy mu6ncuucungkh6ngb~tchanåo m~t

• • •


sting. Vil-a mo mlm tim sting Capone vil-a lAng nghe ti~ng ehan eh",y tren hånh lang vå suy nghi. Ch",y åo åo th\le m",ng ehång eoi ai ra gi th~ kia thi it nhÅt phåi lå 5, 6 thAng e6 sung iSng trong tay. QuAi l"" tiSi r6i, ai I",i xdng xAo dm sung iSng len c1ay låm gi? Truo-e h~t, bQn Unione c1au dAm åo åo nhu th~. N~u ehung n6 bi~t minh O- c1ay thi giO- nåy hai c1ua c1a lå hai eAi xAe khdng h6n til- lau r6i. V~y bQn nåy lå ai? Th6i r6i, ehi e6 eånh sAt Nuu Uo-c mO-i låm an ki~u nåy. Nghi ~n c16 lå Capone thÅy thÅt kinh r\lng rO-i, m6 h6i trAn toAt ra. Ngay lue åy, c1ung nhu Sl!" lo SQ" ctla Capone, ti~ng chan rlim rlim Chl1-Y ~n ngay eU-a phong ctla ga thi im b~t. KhiSn n",n, ti~ng ehan vil-a ngll-ng thi c1a nghe thÅY ti~ng c1~p

eU-a lim lim, du dc}i. CAnh eU-a phong rung len tll-ng h6i. Capone IAe c1liu. XUÅt than til- Nuu Uo-c, ga bi~t, chi c6 eånh sAt Nuu Uo-c mO-i gic}ng cu-a ki~u mÅt d",y nåy. Ph\l hOI1- vo-i nhung ti~ng c1~p cu-a c16, mc}t giQng n6i vQng våo, nghe rÅt uy nghi, quy~t li~t: - Cånh sAt, cånh sAt. MO- cu-a, mO- eU-a gÅp... . Gilfa nhlfng ti~ng c1c}ng gÅp rut c1liy Ap Il!"c c16, Frank c1ung nep sAt nguo-i våo tuo-ng, mlm mdi cho­ c1Q"i. Tien su cha cAi c1Åt nU-u Uo-e nåy hlnh kh6ng hQ"p vo-i thliy tro mlnh, llin nåo xuiSng c1ay cling e6 ehuy~n. Un nåo eling c1\1ng c1e} vo-i cånh sAt. Frank n6i nho vo-i Capone: - X~p leo qua cu-a st1 dQt c1i~ ~ mlnh tdi cY c1ay cling c1uqe. Capone suy nghi dU- dc}i. Truo-e

h~t, du mQi Sl!" ki~n cho thÅY bQn . nåy c1ung lå cånh sAt thi~t, nhung c1a nghi vå quy quy~t nhu Capone thi cling phåi suy nghi I~i. X~p nhO­ ~n euc}e thåm sAt våo ngåy I~ thAnh Valnentine do thång Frank ehi huy nam nåo. Thi 6 thAng bj bAn eh~t tuai c16, e6 thAngnåo ngO- c1uQ"c Frank lå cånh sAt giå? Giang h6 han nhau O- nhu-ng c10n hu hu th~t th~t nhu v~y. Ai dAm båo thång Kabri kh6ng bi~t sAng eh~ ra nhu-ng tro nåy ~ c1ua thliy tro x~p våo bly? N~u ehung n6 lå eånh sAt giå thl euc}c c1o-i etla hai thliy tro ~n c1ay lå h~t. Nhung nghi ky I",i, cu nghe cAch hånh c1c}ng åo åo th~ kia thl nhÅt c1jnh chung n6 phåi lå cånh ~At thi~t. Capone dut khoAt nghi v~y. Minh c1au c6 låm gi må phåi SQ" cånh sAt kia? Tuy nhien, sinh ra vå Io-n len O- c1ay, Capone bi~t lå vo-i cånh sAt NU-u Uo-c, du mlnh kMng låm gi nen tQi nhung n~u nhin eAi bån m~t minh må thÅy khdng ua, chung n6 chång ngliD ng~i ki~m mQt cAi cO- nåo c16 ~ gie}ng våi bQ"p tai r6i cong c1liu mlnh c1em v! ty ... Nghi ~n c1åy, Capone tAi m~t. Chuy~n bj eau luu våo ty ng61 våi ti~ng c16ng h6 chång am nhAm gl c1iSi vo-i ga. Th~t ra, lau låu gå eling , muiSn våo ng6i trong ty eånh sAt våi giO- c16ng h6 cho ehung n6 hoi eung. Thu lAm! Tru6c h~t, ga tim I~i c1uQ"c eåm giAc etla nhu-ng ngåy con hån vi. Thu hai, m5i llin Capone bu6c våo ty eånh såt vå ... trO- ra thi ten tut1i 1I1-i nt1i them mc)t ehut xlu. N6 t~o trong long nguo-i ta hinh ånh Capone lå mQt tM anh hung bÅt khå xam ph~m eua gio-i binh dan. BAo ehi eå th~ gio-i se eh",y hinh x~p tren trang nhÅt våi ngåy kem theo nhu-ng båi ph6ng Sl!" tuo-ng tUQ"ng dåi le the. Nhung trong truo-ng hQ"p nåy thi kh6ng th~ c1uQ"e. Ch~t chAe! Ly do c1an giån lå nguyen bang tham muu etla thAng Kabri eho ~n giO- nåy vAn con c1inh ninh lå Capone c1ang ng6i eau cA O- Miami. N~u ehi!u nay giO- tO- bAo ra må thÅy hinh ånh thliy . tro Capone ng6i lu lu ... hai c1iSng

Ung Van 95 .


trong ty cånh såt Nlfu Dac thi Kabri chåc phål te xlu xu6ng n~n nhå. Te xong, khi Mng dh, di nhi~n n6 se b6c Iti~n thol),i I~n It~ ra cåi I~nh tu- hlnh cho hai nguai . Capone lch6ng I~ gl Nuu Dac vå Unione Siciliane. C6 th~, hai thhy tro se bj bArn xåc truac khi ra khoi ty cånh såt. ChO'i tai cung vå chO'i tån bl),o nhu Kabri thl chua chåc n6 . It3 nha Itåm tu trong It6 ra tay. C6 th~ n6 se cho mQt thhy ItQi Nlfu Dac chfnh hi~u t&i t~n xå lim m6c sung ra bån ch~t tuO'i hai nguai rai binh thån Iti ra, bi~n mÅt dl),ng... Khong ai bi~t Kabri nhi!u bAng Capone . Nhung mlnh c6 th~ nåo bo Itån em rna Iti trong truang hqp nåy kh6ng? N~u lå ngay xua thl Capone kh6ng "ai nao bo chl),y nhung hoån

A'

uat Thdng con muo-i såu ,udi

Troi gi{ll a phuung nao?

Nguo-i vq chua h~ cuåi.

linh denh dO-i xanh xao.

Nhl1ng vdt hdn ruåm måu.

Ni~m qu6c nh/:4c them sau.

Muo-i såu ndm då thdu.

U udt gui vl dau? .

Trdm con song ra biln. Biln nao va song nao? Nua ngay lon cu9c chidn. Ngan nam nåt biln dau. Ngay den. thång tu cMt. Nuåc chång a cung non Xuan qua mua dong Mt. Con cu6c d{l heo han. Dua nhau hå cdn ruqu. Tiln nhau gi{Jt ddng mO-i. Chen Ihl chua u6ng c{ln. Chen h~n då mlm moi... Ta v~ tay lam gi6 Nguo-j d6t bla len tro-;. Hoå lhan loa; quy do. Æm l m(jt n/:4 CUo-;.

nguyln huy phuo-c ilmg Van 96

cånh nåy kh6 khAn quå. Cång suy nghi cang thÅy... tjt ngoi. Bo chl),y thi kh6ng phåi lå Capone må lY Il),i thl ch~t chåc. Ch~t mQt trAm ph4n tråm. Hay lå mQt hai ba tung cu-a chl),y ra? Capone låc "hu. C6 gioi låm thl cting chi bån g~c "uqc mÅy thAng nhung chua chåc "3 thoåt ra khoi khåch Sl),n. Cånh såt Nuu Dac la cånh såt c6 kinh nghi~m bån nhau v&i dån Mafia nhi!u nhÅt. Kh6ng th~ coi thuang chung n6 "uqc. Tl!' nhi~n, nhlfng hinh ånh cua thAng Rusky, thAng O'Bannon, ngåi chu tjch Yale vå ngay cå thAng c&m li~n bang Ness chl),y th~t nhanh trong tri g3. Than ai, k~ hOl),ch nhu v~y, nu&c ca ngon nhu v~y må rai cu6i cung

"anh chju b6 tay chi vi mÅY thAng cånh såt v& vltn! CUQc "ai sao c6 nhung cu bÅt nga kh6ng ai c6 th~ Itoån tru&c "uqc! Ti~i1g giQng cu-a lim hm ti~p t~c vQng vao. ThAng Frank Il),i gi~c: - X~p dQt "i, ~ minh tOi lY Il),i "<Si ph6 v&i chung n6. Lo gi, thua keo nåy minh båy keo khåc. Capone ghi nh~n mQt Iti!u lå thång ". tu- cua minh ngon th~t, chång hIS danh ,,~ nhÅt "ao phu thu cua Capone chut nåo . Nhung tQi nghi~p cho n6, n6 "åu bi~t rAng n~u thua keo nåy rai thi chång con keo nåo khåc nua må båy. M~i thång nåm yen mQt chli trong nghia "ja du&i ba thuac "Åt thl bay cåi ch6 gi? Nhung rai Capone bling c6 rriQt quy~t "jnh. Chua chåc chung n6 "3 ki~m mlnh. L& chung n6 "i... Il),c "uong thi sa o? CU vi~c rna cu-a ra coi thu- chung mu6n gi "3 rai se tuy ca ung bi~n. X~p t&i chli c6ng tåc tho tay b~t "en len rai ch~m rai tra v~ ng3 nguai ngai xu6ng gh~: - Tao nghi ky rai! N~u thua thi hai "ua mlnh se thua lu6n m(it Ih, n~u ch~t thi tao se ch~t chung vai måy. Tao kh6ng "i Itåu h~t. Han nua, måy I&n len a "åy cting nhu tao, chåc bi~t cånh såt Nuu D&c må! N~u chung n6 "a: "~n "åy båt minh thi nhÅt "jnh phåi bi~t mlnh lå ai, suc mÅY må chung n6 ~ tr6ng mÅY cånh cu-a sl5 cho minh dQt. Frank låc "liu: - V~y x~p mu6n tai låm gl? - Såch c6 vi~t mQt cåu nhu th~ nåy, lå khi mlnh kh6ng bi~t phåi låm gl thl cåch t6t nhÅt lå Mng låm gi h~t. - Dung låm gi h~t? X~p thÅY chung n6 såp tOng cu-a våo Itåy rai! Nhu ~ chung minh cho nhlfng "i!u thång Frank vua n6i, ti~ng la het tu phia ngoåi IlJi vang len: "CAnh såt, cånh såt... Chung måy "a bj våy kin rai, Itung ch6ng Cl!'. Kh6n han thi ngoan ngo3n tung thång mQt bu&c ra "åy, giO' hai tay len khoi "hu... " Capone nhån milt båo Frank:


- May tim eåeh eau gi& vai t~i n6 ~ .tao suy nghI mQt giai phåp eoi ... Rån eau gi&, n6i gi efing c:tuqe. Dung c:t~ ehUng n6 ~p vao la m~t låm! Frank y lai, hoi vQng ra: - Ml{y thliy mu6n ki~m ai? . - Ki~m thång... ong e6 nQi måy. Du m~ c:tung c6 bay c:t~t eau gi&. T~i taD ki~m ai khong phai lå ehuy~n elia may. Du m~ e6 rna eU-a ra hay khong thi n6i ... - Toi la ngu&i lam an luO'ng thi~n, an n6i ljeh S4' vai ml{y thliy må ml{y thliy tra lai nghe ... ky quå! Toi du sao efing lå mQt eong dan luO'ng thi~n ... - LuO'ng thi~n hay khong rna eU-a ra lå taD bi~t li~n. Du m\! rna eU-a ra, taD khong mu6n pha eåi eU-a c:t~p nhu th~ nay elia khåeh sl).n. - Duqe, ml{y thliy låm ehuy~n nhå nuae, mu6n xong våo nhå toi efing c:tuqe, toi se rna eU-a, nhung ml{y thliy phai eho eoi tråt toa ån tmae. Hi~n phåp Hoa ky quy c:tjnh nhu v~y må. May thliy låm an nhet n6 qua khe eU-a eho toi ... GiQng n6i eåu kinh tu phia ngoåi el{t len: - Tråt. .. eåi i1it tao! Hi~n phåp eåi e~e eti't! Du m\! taD turn c:tuqe måy thi taD nhet eåi bQ hi~n phåp Hoa ky våo mi~ng måy ... Bdng e6 mQt giQng' n6i khåe xen vao, tuy e6 ve "hi~u bi~t" han ehut xiu nhung vån xl{e lao c:tung c:ti~u eanh såt Nuu U ae: - Trat ha? Måy mu6n n6i lu~t taD n6i lu~t eho måy nghe. Du m~ lu~t s6 ... elia ti~u bang Nuu Uae eho phep eanh såt e6 quy~n xong våo bat ky ehd eu tru nao eho muan tung ngay trong thånh ph6 .~ kham xet. Khåeh Sl:\n lå ehd cu tru eho muan tung ngay. Du m~ eåt nghla ro rang nhu vh rai, måy hi~u ehua? Nåo, bay gi&e6 ehju rna eU-a ra khOng hay lå t~i taD phai t6ng eU-a xong våo? Tao eling n6i eho . may bi~t la n~u t~i taD må phai bung eU-a våo thi måy phai bai thu&ng thi~t hl).i eho khåeh sl).n c:tl{y nh~! N~ng låm ehu khong phai nhif c:tau! Lu~t elia ti~u bang Nuu Uae

c:t6! Cåi giQng tti'e t6i lue nåy ehen våo: - Lu~t eling eho' phep eanh såt e6 quy~n c:t~p eh~t m~ thång nao dam tri hoån eong vi~e elia nhan vien eong 14'e. Du m~ måy låm kh6 t~i taD v~y, låt nua taD turn c:tuqe måy thi taD phai go-i måy vo nhå thuO'ng ... 'BQn nåy c:tung lå eanh sat th~t rai! Frank bi~t eanh sat Nuu Uae, ehung n6 khong dQa su6ng c:tau! Nhung Frank c:tau phai lå thång d~ an hi~p. N6 binh than nhet sungvao nåeh, giQng van buang binh nhung låm ra ve ngQt ngåo nhu con nhå luO'ng thi~n ehinh hi~u, kh6ng he e6 ehut åe cam hay sq s~t: - May thliy thong cam. T~i tai tu nO'i xa tai nen kh6ng bi~t eåi lu~t

. nay. May thliy phai ehju kh6...

ehti'ng minh eåi lu~t c:t6 cho tai mai

c:tuqe. - CIlti'ng minh e. tao. Måy e6 rna khong thi n6i. Tao eho mQt phut må khong rna lå ehung taD xang våo .. Lue c:t6 t~i måy c:tung e6 traeh eanh såt sao n~ng tay n~ng ehan vai t~i måy! Ti~p theo, nhung ti~ng c:t~p eU-a Il).'i vang len rlim rlim. Frank quay lui nhin Capone hoi y ki~n. Capone nay gi& ngai nghe thång c:tan em c:t6i c:tap vai eanh sat qua eånh eU-a nhung van ehua nghla ra c:tuqe mQt k~ nåo h~t. Tm&ng hqp kh~n cap th~ nåy thl e6 thånh tu tr&i xu6ng efing phai ehju. Capone hoi: - Bao ehung n6 eh& ehut xiu, minh phai gQi hoi lu~t su c:ta rai mai rna c:tuqe. - N~u ehung n6 tong eU-a vao thi sao? - N~u n6 tong eU-a thl rna ra eho ehung n6 våo. Ngay lue ay, ben ngoåi, tl).i hånh lang khaeh sl).n xuat hi~n hai ngu&i an m~e rat sang trQng c:ti mau nhu ehl).y len eliu thang ehinh. Thoång mQt eåi, hai ngu&i c:ta leo len h~t eliu thang thti' nhat. Hai ngu&i nay an m~esang trQng qua ehung, åo bånh-ta c:tåt ti~n, c:tliu c:t<}i mil eoi

gi6ng nhu hai tay gang-ta thuqng th~ng elia xa Mi Mafia lue ay. Dåm eanh såt c:tang c:t4p eU-a eu eua vai Capone thay v4Y li~n hoang h6t dung tay xoay ngu&i Il).i sån sang ti'ng ph6 vai tinh t~ mai. BQn nåo c:tåy? Phe n6 ~n ti~p vi~n ehang? Khang ai båo ai, mQi ngu&i c:t~u c:t~t tay len bå sung c:t~ ehu~n bj rut. chi elin thay mQt trong hai c:tti'a e6 hAnh c:tQng gi kha nghi la may con eh61u-a se nhay ra khoi bao, niS li~n. Kh6ng ~ eho hai thång phå c:tåm leo len kip h~t eliu thang thti' nhi, vien tmang toån eanh såt vd vai bao mQt nhån vien elia mlnh: - Måy tai eh4n hai thångkia, . hoi eoi ehung n6 lå ai, e6 thli sung trong ngu&i khOng. Nh6 lå c:tung bao gi& ~ eho ehung n6 bån tmae. Dung lo gl ca, t~i tao a c:tåy y~m trq eho måy. Thliyeånh såt c:tuqe ehi c:tinh, run run m6e sung ra elim tay, ti~n tai eh4n hai ang khaeh Il). Il).i vua kip khi ehung n6 leo h~t eliu thang thti' hai, tai c:tliu hånh lang. Hån ehua kip rna mi~ng hoi thl mQt trong hai ngu&i c:tå m6e ra eai the hånh S4' e6 con dau elia tiSng nha ngån kh6 c:ten thui lui vai eåi hinh con ehim to tiS

b3: - Eliot Ness, Federal Agent! Chu keu tmo-ng toån elia ehu ra tai n6i ehuy~n ehut eoi! Vien eånh såt ehua kip trå I&i c:ta nghe anh ehang to con vai hAng ria mep ben el).nh ciing c:t~y tai mQt eåi the gi6ng y nhu v4Y vå n6i lu6n, giQng a ~ nghe th4t la oai v~: - Con tao, Gary Malone, eling Federal Agent luan! Nhung n6i eho måy bi~t, tmae khi lam thång "Fed", taD eling lå cam nhu måy, nhung må lå cam Chicago. Chu måy eat cha n6 con eh61u-a våo baD eho taD gium mQt eåi! Du m~ elim sung må run run nhu v4Y d~ bi cuap co bat tu- låm! Khuon m~t hung du elia hai anh e6m lien bang låm thliy c:tQi Nuu Uac eh&i v&i. NgU'&i O- c:tau, an cåi gi må du tqn nhU' th~ nay! Dan Federal e6 khåe! Thliy cånh såt ngoan ngoån nhet sung våo bao, rai \

lAng Van 97


mau mån quay lui bAo cAo vai tnrang toAn lam nhu con <1ung <16 IAu th~m mc)~ chut nifa thl s! bj lin <1on v~y. Ness va Malone nhln nhau, <1ung y~n cha <1Q'i. Khi nguai tnrang toAn ti~n (f~n, Ness W giai thi~u I§n nifa rdi ke tai hån hoi nho: - Ong ki~m ai trong phOng nay v~y? . Thl!'c ra, Ness va Malone (fA bArn cung bQn Capone tu luc hai thAy tro n6 <14t chAn I~n Nl1u Uac. MulSn bi~t nhifng gl xåy ra Nifu U&c khOng kh6 låm. M6i ngay m(H IAn, Capone hay Frank <1eu gQi <1i~n tho~i ve Guzick ~ IÅY tin tuc va ra chi thj. CAi <1i~n tho~i cua thAng Guzick luOn luOn <1uqc Tom "bAm cung" qua cAi vi!n vQng klnh n~n nhifng gi chung n6 trao (fISi v&i nhau, chi vai ch~c phut.sau la Ness bi~t h~t. Di nhi~n, Tom chi thOng djch <1uQ'c nhifng gi Guzick n6i qua lån mOi mÅp mAy. Con Capone n6i gi trong ISng nghe hån khOng th~ nghe <1uQ'c. Nhung tlnh Guzick vlSn c'n th~n, ai n6i gl hån cilng I~p I~i ro rang ~ ghi vao sIS. Nhieu khi mc)t cAi <1ja chi, mc)t sIS <1i~n tho~i hån con I~p I~i hai ba I§n cho chÅc lin. Con nhå... quån ly rna! Ness va Malone c6 <1u tin tuc tlnh bAo ~ bArn cung va bArn ky Capone ~n <1c), khAch s~n rna hai nguai a cGng khOng xa khAch s~n hai th§y tro Capone cu ng~ baD xa. Ness mulSn a gin <1~ lå' c6 chuy~n gi, chi c§n bång qua <1uang la g4p chung n6 ngay. Chieu nay, tin thAng Kabri bj bån ch~t tuO'i luc sAng truyen <1i khÅp Nifu Uac mau nhu mc)t cO'n mua rao \lP xu/Sng thanh ph6. TÅt cå mQi nguai, tu th§y cånh sAt cho t&i nhifng tay anh chj, cAc em gAi lang chO'i... ai ai cilng nhln thiy ånh cAi xAc thAng khlSng Id b~ b~t mAu nAm trong xe. N6 ch~t tMt rdi! Da sIS tho phao nhe nhom. Cånh sAt thi båt <1i mQt mlSi lo trong gan ruc)t. Dån anh chj thi tu- nay <1å' phåi nghi ~n mc)t tay sung muu mO quy q uy~t. CAc em gAi lang chO'i la mung nhÅt. Con quy khAt måu (fA

a

Ung Van 98

gieo kinh hoang khåp Nifu Uac mÅY ch~c nåm qua ma chua ai tru <1uQ'c (fli tro v! (fja ng~c. T~ O'n Chua, culSi cung thi cåi thAng b~o dAm bÅt trj nay cilng phåi <1en tc)i ... GilSng nhu Capone, cå Ness lin Malone <1!u bi~t chuy~n thAng Kabri bi <1an em Capone bÅn ch~t ch\ la tin vit. Cå' nhu thAng Racco lam sao tri nlSi Kabri? Nhung tin n6 ch~t ch~y kh4p nO'i tr~n m4t bAo la dÅu hi~u cua mc)t Sl!' båt <1§u. Unione Sicilianne tu (fAy se cMng con nhu xua nifa. Hai nguai (fang con ngdi pMn tlch tlnh hlnh thl cånh cua phong bj <1~p §m §m.Ness vua cua ra thi cånh sAt ~p vao l~c soAt. DA tung båt cu&p aNifu Uac mc)t thai gian, Ness hi~u ro "phong t~c" nO'i nay. Nifu U&c lå thånh ph6 duy nhÅt cua My cim nguai ta mang sung. HOi <16ng thånh phlS cilng c6 nhifng cAi lu~t... rit cc)ng sån nhu cho phep nhAn vi~n cOng Il!'c <1uQ'c toan quy!n khAm xet khOng cAn trAt cua toå a nhifng khåch s~n, khu giåi trI. Nhung cånh sAt It khi hanh xtf quyen nAy. HQ chi åp d~ng khi sÅP sua c6 mc)t bi~n clS nao <16. Dua mÅY cåi the hånh Sl!' cho cånh sAt coi xong, Ness hoi nguai chi huy: - T~i sao I~i c6 cåi mAn~p vao phang nguai ta I~c soAt bÅt tu nhu th~ nåy? C6 chuy~n gl xåy ra sau khi thAng Kabri båri ch~t phåi kh6ng? Nguai truang toån (fA tung bi~t ti~ng Ness ngAy xua, trå lai bAng mc)t giQng klnh n~ <14c bi~t: - Thua Ong Ness, chung t<'>i <1uqc I~nh I~c soAt tÅt cå nhifng nO'i c6 nhifng nguai c6 ve khå nghi tung phuO'ng xa xulSng ~ tim mQt nguai. Nguai <16 lå ai, <1Qc båo sAng nay chåc miy Ong bi~t rdi. - Capone? - D~ thua phåi, Capone. Chung tOi <1ang (fi ki~m thAng Capone. D~i uy MaxelI <1A ngu-i <1uqc mui cua hai thAng lin cu&p nåy a Nl1u U&c. Nghe tai <16, Ness tåi m4t. ChAng kh6ng I~ gl anh chång <1~i uy MaxelI nåy. N6 ån luO'ngthångcua Unione. Hdi xua con Nifu U&c,

mo

a

Ness (fA tfnh bung n6 (fi miy 14n nhung chua c6 dip. C6 thÅng MaxelI nhung tay vao thl cåi mlJng cua Capone coi nhu xong. Trong khi <16, chua mQt ai, k~ cå cånh sAt vå t~i Unione bi~t chuy~n thAng Capone hi~n <1ang c6 m4t a Nifu Uac. N~u ~ cånh sAt $.p vao bÅt n6 thl baD nhi~u k~ ho~ch cua n6 coi nhu tan thAnh mAy kh6i h~t. KhOng bi~t «hung thAng Capone con kh6 slSng ~ må v! Chicago, n6i gi tai chuy~n khAc. Chång hoi lien: - Miy Ong hanh quAn khAch slJn Ambassador chua? CAi lic (f§u cua th§y <1c)i Nifu U&c lam Ness con c6 chut hy vQng: Thua Ong Ness, toAn tOi khOng ph~ trAch ch6 <16. Vu-a nghe xong, Ness cung Malone chlng ai håo ai xo vc)i hai chi~c banh tO rdi ch/loy nbu bay ra khoi phong tru&c nMng c4p mAt nglJC nhi~n cua cåc th4y <1e)i <1ia phuO'ng, qu~n ei vi~c <16ng eU-a. Cå hai <1eu bi~t ro Sl!' thanh hay b~i cua Capone giAy phut nay tuy thue)c vao... c4p gio cua hai nguai. N~u ~ cho chung n6 cong <1Au thAng Capone <1i thl mQi chuy~n coi nhu hong bet. May quå, gAn sAt b~n n~n chi thoAng me)t cAi lA hai Ong cam li~n bang <1A ch~y t&i nO'i vA kip nhin thÅy bQn cånh såt (fia phuO'ng <1ang <1~p eU-a phOng Capone rim r§m... KhAc v&i th4y <1e)i truang toAn kia, th§y <1c)i nay chua he g4p Ness nhung nhin thÅY be) tjch ngon lånh cua Ness va Malone, thAy <1e)i cilng phåi gi~t minh: - Thua... chung t<'>i ki~m thAng Capone. - Ai båo Ong v~y? - L~nh cua <1lJi uy MaxelI. Ness nghi~m net m4t: - Kh<'>ng c6 Capone nao trong phong <16 h~t, chi c6 hai y~u nhAn må chung tOi <1uqc I~nh Hoa Thjnh DlSn phåi båa v~. Ong cho toAn cua Ong rut li~n I~p tuc cho tOi. Nghe xong cåu (f6, mc)t ve ng~c nhi~n xUÅt hi~n tr~n khuOn m4t thly <1c)i Nifu Uac. Hai thAng li~n bang nay Am muu gl <1Ay? CAi tro

a

a

a


canh såt an ti~n ~ båo v~ thliy ehu Mafia xåy ra hång ngåy, nhung thu&ng ehi nhung anh eo-m <tia phuong mO-i låm, it khi nåo thÅy dan li~n bang l~i tho tay nMn ti~n ... Thliy eui <tliu suy nghI ti~p. Chung n6 <ta la nh~n ti~n rai må mlnh eu m<]t ml.!'e låm tO-i thl eling k~t eho ehung n6. Cånh såt it khi nåo <ti phå b~ nai com etla nhau. Tuy kh6ng phå, nhung n~u ehung n6 mu6n minh ngung ehuyen <tang låm trong khu vl.!'e trAeh nhi~m etla minh thl eling phåi bi~t <ti~u ~å ehia ehAe ehut it ehu! Ngu&i an com ke an ehAo lå le thu&ng trong xa h<]i må! Thliy <tQi nglin ngU- ki~m mQt eåu n6i "båt mC'li" nhung nghi ehua ra. Thliy ben nhun vai:

- Nhung t6i <ta <tuqe l~nh ...

Thliy ehua kip n6i h~t eau <ta

thÅY ngl.!'e minh bi hai bån tay eung nhu thep nguQi etla thång li~n bang to con ehl,lp eung, gid- hlSng len khoi sån nM. Thliy <tQi n~ng han 200 eån. beo phi nhu v~y må bi n6 nhÅe l~n d~ dång nhu ngu&i ta nang m<)t ehut be hai tulSi thi phåi bi~t sue m~nh etla n6. Malone glim l~n : - :M~ cha eAi thAng eanh sAt Nuu Uo-e eung <tliu måe djeh nåy! Måy m~e <ta eanh sAt bao nhi~u nam an hi~p ngu&i khAe quen rC'li, tud-ng an hi~p bQn li~n bang ehung tao <tuqe å? Ong Ness <ta n6i nhu vb rai måy e6 ehiu nghe kh6ng? Tao låm eånh sAt tr~n hai ehl,le nam, tao bi~t måy <tang nghi gi trong eAi . <tliu... eh6 <te eua måy. Måy nghitl,li tao an ti~n eua ehung n6 phåi kh6ng? Du m~ eåi quån eånh såt th6i tha nåy, Nuu Uo-e tan nåt, . Chicago eling tan nAt ehi vi ehung måy. Båy gi& tao hoi måy e6 ehiu rut mÅy thAng eånh såt th6i tha etla måy v~ liEn hay kh6ng thi n6i, <tu-ng båy <t~t låm kh6 d~ ~ ki~m ti~n! Du m~ tao eho mQt phut må ehung n6 kh6ng rut <ti h~t thi tao quang eAi thåy etla mlnh xu6ng eliu thang li~n. Måy bi~t . sue tao må, tao quang måy nhu ngu&i ta li~ng mQt tråi· banh v~y ... Nhin thÅY 6ng x~p mlnh <tuong

tu dfl thu ca TrU'Ong An nhdt philn nguYft V{ln hQ tidD Y thanh Thu phong xuy bdt t~n Tdng thj Ngflc Quan tinh Ha nh~t binh Ho ler LU'O'rIg nhOn båi viln chinh.

ly

b{lch

bai ca mua thu ctla tu dfl TrU'ung An mQt vung nguyft Tilng tI~p 00 muon nhil Gio thu khOng ngung thdi 1inh Ng{Jc Quan thilt tha Ngay nao gi~c Ho dift LU'cmg nhOn khoi tli xa.

kinh tan

djch

kh6ng bi mQt ngu&i l~ m~t nh~e blSng len khoi khoi vå xi vå tån t~ nhu v~y, måy thliy eånh såt con l~i Ii~n eh~y nhu bay tO-i våy quanh ba ngu&i. Våy nhung kh6ng ai dAm e6 . phån ung vi thåy m~t måy hai thAng l~ m~t nåy hung du quA, nhÅt lå eAi thAng to con e6 håm råu mep. N6 hung du vå m~nh b~o nhu mQt eon bo m<)ng. Thliy <tQi trud-ng toAn etla N uu Uo-e hai cMn kh6ng ehåm <tuqe m~t <tåt, thÅy <tån em eh~y tO-i Ii~n h6t hoång nan ni: - Thua 6ng, 6ng... lien bang, ehung mlnh du gi eling lå nhån vi~n e6ng ll.!'e vo-i nhau, låm kh6 nhau låm gl? Thl ra <tåy lå hai nhan vi~n etla "The Fed". MÅY thliy cånh sAt nghe v~y li~n nO-i JOng vong våy. Malone <tua hai tay thAng l~n tr&i, nhÅe blSng thliy <tQi I~n rai <t~t ngQt bu6ng tay ra cho eAi tMy n~ng han 200 cån ro-t xu6ng sån nhå

nghe ~n uynh mQt phAt: - Cut cha t\li måy <ti. Un sao bQn tao e6 nh& eAi gl thi rAn låm eho I~ gium, Ill-ng qu~ng lå tao eong <tliu <tem <ti h~t. Du-ng tud-ng tl,li måy e6 nhå tu con cMng tao kh6ng e6. Nhå tu etla ehinh phtl lien bang con ngon gÅp mÅy llin eAi nhå tu VO­ vlln etla ehung måy. Chång ai båo ai, mAy thliy <tQi Hu du keo ilhau bo xu6ng eliu thang <ti mQt nuo-e mAt dll-ng. Di ~ trAnh .cho xa cAi thAng cånh sAt mÅt d~y nåy. Th~ lå lue <ti våo thl Mng hung hIS hIS, v~y må lue rut <ti thi tiu nghiu nhu eh6 bi eåt tai duO-i e~p måt hung du etla thliy <tQi Gary Malone. Cha eho toAn eanh såt <tia phuong rut lui xong lå Ness vå Malone eGng phu )jnh li~ncAp kY. <tay lau quA thAng Capone nhln <tuqe m~t thi eGng hu chuy~n lO-no Trong phong, . hai thliy tro Malone lue Ay <tang ngai meo m~t ehua bi~t phåi låm gi thl b~ng nghe

a

Lang Van .99


nhu phla ngoAi co gllc)n xc)n xåy ra. Hai ngu ai nhln nhau nua hy vQng nua thåc mAc. Ti!ng d4p cua im b~t.

Ngdi cM mc)t luc vAn kMng nghe thÅy gl, Capone ch~y tO-i cua nhln qua l~ quan såt, net m~t b~ng tuO'i I~n: - Chung no di h!t rdi! Frank dang åp tai vAo cua nghe ngong, n6i: - Nily gio tai co nghe duQ'c mc)t giQng n6i phla ngoAi co ve hai quen quen, kh6ng bi!t lA ai. Capone cuoi: - MAy chi duQ'c cåi gioi tuång tUQ'ng... Ti!ng dn åo ben ngoAi nho dhn, nho dAn rdi mÅt luan. Capone vAn chua tin lAm, må he cua nhln ra ngoAi . ChUng no di th4t rdi. X!p con nghe cå ti!ng xe cånh såt rd måy å duO-i nhA. Hu via! Capone nhin Frank thå phAo nh~ nh5m: , - KMng ngo cåi mån lu4t su v4Y må duQ'c vi~c. Frank nhun vai: - X!p bi~t cånh såt N au u O-C, chung no c6 SQ' gl lu4t su! Thång d~ tu n6i dung. BQn dAu trAu nAy c6 sq gllu4t su, nhung gil kh6ng ki!m ra duQ'c mc)t ly do nAo ~ giåi thlch cho cåi chuy~n rut lui bÅt tu nAy, ben noi: - C6 th~ lAm! Bi~t dAu chung chung no g5 lAm cua cling n~n. Capone mdi m(\t di~u xi-gA, nhå khoi ra mc)t cåch sång khoåi: - Noi th4t vo-i mAy, mÅy ch\lc nam nay di giang hd, ddy lå lAn dJiu ti~n tao bi~t sq cånh såt... Hut h~t di~u thu6c, Frank hoi: - Chung nåo thl mlnh bAt dAu thit thång Kabri duqc? Capone nhin ra cua sd, trå lai lung 10': - VÅn de nAy tuy thuc)c vAo chuy~n khi nAo thl bAy s~p. - BAy s4p? - 0', tao va thång Luciano dil x~p cho n6 m(\t cåi bAy. Cu thea tlnh hlnh nay rna suy lu4n thl bAy chic c6 Il cling se s~p nay mai. May cu binh tinh di, khi nåo c6 mc)t cu iling Van 100

di~n tho~i

cua mc)t con nho t~n lå Mary gQi tO-i d{ly ki~m "ong s6 m(\t", do la luc bAy da: s4p. Capone d\li di~u xl-gå, cuoi: - Luc d6 minh se chugn bi sung 6ng ~ di bAt cQP...

• • •

Hai ngåy sau khi g~p ga vo-i Kabri, Luciano gQi di~n tho~i cho n6 tMng båo m(\t tin tuc quan trQng: No ddng y giup m(\t tay dua Capone vao bAy. Kabri cAm 6ng n6i, nhe rång cud-i he he: - Tao bi~t ngåy lA th~ nAo may cling ddng y rna! Ra quån cA ph~ Ia:o Nick gÅp, tao din g~p måy ~ bAn th~m.

Nua ti~ng sau, hai dua dil ngdi trong ti~m cA ph~ cua lilo Nick. Quån an nåy la quån nha. Gi6ng nhu nhl1ng thång s6ng bAng nghe gi~t ngu ai, Kabri kMng bao gio coi thuong nhang ch~ no hay lui tO-i. Da s6 nhl1ng thång s6ng cu(\c dd-i nhu no thud-ng k~t lieu cuc)c Mi IAy lung cua mlnh å cåc nhå hang, luc dang thuång thuc nhl1ng bl1a ån. Kabri hi~u r5 chuy~n nåy n~n no chQn hra nhå hang k5' va cung. ChAng nhang vb, gi6ng nhu AI Capone, n6 con gåi ngud-i v6 låm bdi, lAm quån ly ~ nAm chAc an ninh. Kabri thlch quån cua lilo Nick vi ngoai chuy~n nÅu ån khoåi kh«u va


c6 nguai nhå giu h~t nhu ng vi~c l~t v~t trong quån ra, n6 con b i~t h~t nhu ng <1uang <1i nu&c bu &c cua q uån . Cåch dåy måy na m, Kabri <1å c6 sång ki~n cho låm mc)t cånh cu-a bi m~t sau q u§y ru q u. Chi c§ n chui ra sau, dlty cåi giå c6 treo måy chai ruqu sang mQt ben lå se nhin ~håy mQt hånh lang tlSi thui an thong sang mc)t can phOng. Trong can pho ng n ho nåy lå mQt c§u thang t ron iSc dAn len tre n m c)t can phong khåc hoån toån cåch bi~t v&i th~ gi&i be n ngoåi. Dån an h chj o <1åy <1ån Ka bri c6 tåi xuå t quy nh~ p th§n cling lå n ha boi cånh cu-a bi m~t nåy. Bi m~t ~n nili, o Nuu D &c chi c6 Kabri b i~t chuy~ n nåy, ngay cå Luciano vå måy thång <1ån em thån tin nhåt cling khong bi~t <1uqc.

Ka bri måi <1i~u thulSc: - Rdi, båy gia måy n6i taD nghe co i måy se låm cåch nåo ~ mai n6 len Nuu D&c? Luciano nhun vai: - T hi nh u måy <1S nghj, taD se n6i lå Dav'id Ya le muiSn g~p n6. Kabri vil tay xuiSng bån nghe ~ n r§m mQt phåt, lAc <1§u: . - Måy c6 khung khong? Trong hoån cånh nå y, måy tuong thång Ca pone chju x uiSng <1åy å? - Thi måy n6i ta D lå b~n n6 må. Ka bri lAc <1§u : - T hång <16 <1a nghi vå khon nhu quY. Tao bi~t n6 hu ng cu o C hicago, n6 c6 sq ch6 gi ngåi chu tich må phåi nghe lai ~ bo vS ttåy. D~p chuy~n d6 di, Øu måy v&i n6lå b~n thån thi~t nhung måy n6i v~y n6 khOng v~ <1åu. Luciano thåy lånh I~nhg n<ri gåy. Ra lå thång <1å t~ cling rånh Capo ne I h<rn n6 nghi. Chå ng nhung rånh, n6 con bi~t cå <1uang <1i nu&c bu&c cua Capone. - V~y taD phåi n6i sao mai m6c n6 len <'låy <1uqc? - Måy bi~t thång Capone, ciing nhu må y, cling nhu ta o, chi c6 cåi m ui kim ti~n ma i loi keo <1uqc. Kabri nhin sang bån ben c~nh , n<ri c6 hai thång c~n v~ ruQt <'l ang

ngåi cha I~nh , håt <1§U mc)t cåi: - May ch<}.y ra ngoåi xe l1{y cåi s<r <'lå xåy c1{t ml1y cåi khåch s~n ben New Jersey cho tao. Hai thång c~n v~ dQt <'li, Kabri ti~p:

- Ngåi chu tich <1ang c6 mc)t chu<rng trinh xåy d t ml)t khu thu<rng xå vi<1~ i gåm <1li thu-: khåch s~n, nhå hång, khu giåi tri, <'lånh b~c, ti~m t~p hoA... <Y ben New Jersey. Luciano tron mAt: - Chu<rng trlnh nåy ' c6 th~t khong? T~i sao taD khong bi~t? Kabri <'lua tay nh~n tåm ho~ <1<> cua thång <1ån em vua <'lem t&i, tråi n6 ra tre n bån: - Lå m sao måy bi~t <1uqc vi tl,li taD <'lang thåo chu <rng trinh vå l~p k~ ho~ch. Khi c6 x o ng k~ ho~ch, di nhien måy se <1uqc gQi hun viSn. Måy thl1y ttåy, vi <1~i nh u th~ nåy.. . Dlf tru kinh phi xåy cl1t lå 50 tri~u <'lo-la. NQi mi~ng <1åt nåy khong cli ng <1å <1ång giå g§n 50 tri~u. Xåy cåt xo ng, giå t ri cua n6 c6 th~ len ~ n 300 tri~u. Måy n6i v&i n6, ngåi chu tich Yale c§n ngu ai hun v6 n, ti~n bo ra mc)t chi c chån thåu v§ gåp nam trong vong våi nam .. . 300 tri~u <1o-la ! Con s6 låm Luciano ch6ng m~t. Ml)t d lf ån vi <1~i nhu v~ y må kh6 ng them n6i cho minh bi~t thi mlnh cång c6 them ly do chinh <1ång ~ cho ngåi chu tich <'li tåu su6t. Lucian o låm be) thAc mAc: - Chung quanh <16 chung n6 cling c6 t h i~u gi nhung khu t hu<rng xå, låm sao taD thuy~t p hl,lc <'luqc thång Capone lå khu thu<rng xå nåy se c6 giå nhåt? Kabri cuai: - T~i vi khi khu thu<rng xå cua taD mQc len thi måy khu thu<rng xå khåc ho~c se <16ng cu-a ho~c se chåy r\li thånh than h~t! Måy bi~t lu~t ch<ri må! Thi ra v~y, Luciano g~t gu. - Måy cu xåch cåi ho~ <'lå nåy xulSng Miam i cho n6 coi, n6i cho n6 b i~t nhung Iqi h~i. Tao bi~t n6 <'lang ch&i v&i vi lu~t cåm ruqu sAp bi qulSc hl)i bai bo, <1ang ch~y xit cut trong quån ~ ki~m chil l~m an

mai, 'nghe t&i dlf ån nåy lå n6 se nhåo ra ch\lp li!n.. . Dung lå thång nåy <'ligiåy trong . b\lng Capone. - Råi sao nua? ;- Chung n6 x uoi tai råi, måy se dAt n6 len <'låy ~ qua n såt cha xåy cåt... - Råi sao nu a? Kabri cuai: - Måy bi~t råi! BQn thq n! chung n6 vua <1åo xong ml1y cåi m6ng ~ chultn bi <11S xi-mang. Cåi thu<rng xå nåy låm an se phåt ghe lAm vi c6 xåc ch~t hai th§y tro thång Capone nåm du&i <'låy... hi.. hi... L~i giQng cuai b~nh ho~n c6 huu da thång <'lå t~. Luciano vulSt m~t: . - Tao chi sq khong lua <'luqc n6. ,Måy bi~t thång Capone <1i <1au cling <'lem theo hång tå c~n v~. Tao d At n6 len <'l6, <1ån em cua måy bu I~i thi thång ch~t tru&c h~t phåi lå tao . Måy c6 nghi t&i vån <1~ nåy chua? Ka bri cuai: - Måy luc nåy sao tinh toån cltn th~n quå v4Y? G iå råi sq ch~t phåi khong? - Måy trå la i <1i. Ta o låm sao thoåt khoi tay n6 <1uqc? - N6 c6 <'lem theo hång tå c~n v~ cling khong thoåt khoi tay tao . - Dång y v&i måy lå n6 khong t hoåt khoi tay måy nhung tao låm sao thoåt khoi tay n6 <1uq c? Ka bri di~m mc)t n\l cuai bl hi~m . Luciano nlSi khung len: - Måy mu3n bån taD cho n6 luon phåi kho ng, t hå ng kh3n n~n? N~u måy kho ng trå la i <1uqc thi.d~p <1i, coi nhu taD k hong c6 nhung tay våo cåi V\l nåy. Ka b ri <1ua ta y vu6 t nglfc Luciano: - Tu tu, <1ung c6 n6ng! Måy lå ml)t ong trum ngon lånh nhåt Nuu D&c, a i dåm bån måy... - V4Y t hi sao, n6i nghe coi. . Kabri k! tai Lucia no thu thi me)t luc. N6i xong, hai <'lua nhin nhau cuaÅ khoåi trå. Nhung cåi khoåi trå trong n\l cuai ctla Luciano c6 pha lAn chut kinh ng~c ... (con ti~p)

Ung Van JOl


aUT CHI

ph..,-trach

Ml!l' "D~l' Gid Thdl' Mdl''' dU'Q'c ma dl bpn d(Jl' nlu ra nhling nghi 1I0n III m(Ji IlInh IIlfC: lI11n h(J('. ngh~ IhuPI. khoa h(Jc. xlI h~i. chlnh Irj. Il. Il.. VI khuon khd hpn hfP ('ua mQI lilu mW. xi" lIui Itmg hpn ('hl mJi liln hoi 1.1/ da 3 cåu. Da lp. But Chi phI! Iroe-h.

ÅNH.•• THUV-M4,C Hoi: I.-N~u t6i kh6ng lAm, tranh "thuy m~c" lå tranh v! bAng mlfC tåu. Gån c!Ay, c!Qc båo, th'y c6 ngU'ai dung chu "anh thuy m~cH, phai chång lo~i anh nåy cOng v! bAng mlfC tåu? . 2.- f -nghia cAu "tlå; If son hO" ra sao, c6 phai lå, c!~i l«y nU'åc non må dong l~ chay? 3.-Trong t4p san Vdn But c6 eAu thO' "Huf xua eh';e eIm håi vdn", tåc-gia chU-thlch "Hu~ lå TO Hu~." TOi nhå hlnh nhO' tlch TO Hu~ chuc c«m h~i vån lå ngu ai c!ån bå co ch~ng c!i Unh xa nhå, sin bå co tåi thi-vån, ben d~t båi thO' tren g«m, than-thå canh nhå c!O'n-chi~c. Bai thO' nay theo 16i h~i vAn, c!Qc xuOi c!Qc nguqc gl C(lng c6 nghia h~t. TO Hu~ dAng månh g«m len vua. Vua xem cam-c!~ng, mi!n llnh cho ch~ng bå v~ c!oan-t\l. Kh6ng bi~t c6 ph ai tlch nåy khOng?

Truong Vdn D~n Montreal lAng Vdn J02

Dåp: 1.- Ong hi~u c!ung. Tranh thuy-m4c lå tranh v! bAng mlfc tåu, Thuy lå nU'åc, m(Je lå mlfc. Lo~i tranh nåy chl c6 hai sÅc chlnh lA c!en vå trång, nhung tuy theo c!~ pha gifra mlfc vå nuåc, ho~-si con su­ d\lng c!uqc nhi~u sAc xåm. Nguai nao c!6 dung chu "anh... thuy-m4c", co l! mu6n noi tåi lo~i anh ngh~.thu4t c!en trAng. Ånh c!en trAng thl cu n6i lå anh c!en trAng, anh mau thl gQi lå anh mau, thi~t tU'ång cha cAn "n6i chu" låm chi! 2.-CAu tlåi If son-ha co y:nghia chuc-t\lng "non sOng c!ai c!ai ben vung." Dåi • c!Ay la cåi tbåt lU'ng, khOng phai tlå; "la tI~i. Llmlå hon c!å måi, khOng phai If ~ lå nU'åc mAt. Son lå Thåi-sO'n; ha la Hoang-hå (la tråi nai va con sOng lån cua Trung-hoa). Nguyen cAu th~-b~i nåy lå Holmg-ha nhu tlåi, Thåi-scm nhu If, quOe di vinh ninh vien e~p mieu duf. Nghia lå: (Cho du) sOng Hoång (co) nho (lfi) nhU' sqi dAy thAt lung, nui Thåi (c6 b~ c!i) trOng nhO' hon c!å mai, nuåc nhå vin vung b~n cho ~n c!ai con c!ai chåu. 3.-0ng nhå c!ung Slf tlch TO Hu~. Tuy-nhien, con m~t tlch nua cOng gin gi6ng nhU' v4Y. Theotlch sau, thl TO Hu~, tlf NhU'qc Lan, sinh våo c!ai Tin, ngU'ai Thl Blnh. TO Hu~ c6 tai vån-chU'O'ng, nhU'ng k~m nhan-sÅc. Ch~ng bå la D4u Thao cuåi them hb thi~p va la-la vq chlnh. TO Hu~ låm m~t bai thO' theo 16i h~i-vån, trao cho ch6ng. D4u Thao c!Qc tMy bai thO' lai-I! uy~n-chu~n nhung tlnh y bi-4åt nen cam-c!~ng, trå I~i thAn åi våi ba nhO' xua.

CAO ull VI tåc-giå b4n cOng-tåc xa, dåi "Chinh khåch", t~m giån-ctofn m~t ky, xin t~ I~i cung qul c!~c-gia.

truy~n

TU THU Hoi: Sau khi c!Qc cu6n Ducmg mdy qua x'; tuylt do Ung Vån xdt-ban, chung tOi co y dm mua cu6n Til thu (Tibertian Book o/the Dead-:-Bardo Thodol) et! nghien­ cuu them nhung khOng tim c!uqc. NhO- Ung VAn chl-dln eåeh mua såeh nay. Ong Tuf Huynh N. Hollywood, CA, Dåp: Cu6n nay c!i c!uqc djch sang Anh-vån nhi~u lin. Ban djch måi nMt, va co l! d! hi~u nMt, cua Franeesca Fremantie vå ChoS}'am Trungpa bien-so,n, do nhå Shambhala Publication xdt-ban. Giå såch 9,95 mSl-kim, c!ja-chi Iien­ I,e: P.O. Box 308 Boston, MA 02117-0308, USA; c!i~n-tho~i: (617) 424-0228, Order No 0740. (Minh

Tdm)*

Dlf;c PHVC NHU THI Hoi: Trong Båt-nhif tdm klnh, tOi thuang tbåc-mAc cAu "di~c ph\lc nhO' thj" nbåc c!i nbÅe Ifi nhieu 14n ma tOi khOng rO nghIa, xin giai-c!åp cho.

Hoang Dlnh Nguyen Montreal Dåp: CAu nåy c6 tM t~m djch lå "cOng I~i nhO' th~." Båt nhif t8m klnh dung b6n chu "di~c ph\lc nhU' thj" et! khoi phai nbÅc I~i nhung chu c!l in å phin tren, ngoai ra khOng c6 nghia gl khåc. (Minh

T8m)

TV

QUI V

Hoi: 1.-Cu6i bai kinh Ph4t nao cOng co eAu "tlf qui y", nhO':

"n, qui Y Ph~t, tlucmg nguyln chung-sanh, thl giåi tI{li tI(lO, phåt v~ thuqng t8m. "Tl{ qui y Phåp, tluong nguyln chung-sanh, th8m nh~p kinh t{lng, tri hul nhu hål. "Tl{ qul y Tang, tluong nguyln ehung-sanh, thOng ly tI{li ehung, nh';t thilt v~ ng{li. " • Minh TAm lå låc giå cAc cu6n TIm PhQt do d8u va DU'Ong tu kMng hai.


CAu "tlf qui y" nåy e6 nghia gl?

nåo hqp duyan thl hi~n thån. C6 vi H)NH-ÅNH

mai dåy hi~n thån t~i Tåy-ban-nha. MOT NGUm DI

2.-Ta thuong dQe såeh thÅy eåe Sa-di eåe ngåi thuong tra 1/1.i Ti~p suc båe But Chl, trå lO-i vi eao tång Tåy-t~ng khi såp mÅt Tåy-t/l.ng vi d6 e6 nhieu nhån­ thåe-måe eua bå Nguy~n Kim Oanh deu nguy~n se trcY l/l.i Tåy-t/l.ng ~ duyan rång-bu~e, con nhieu vi~e ve dieh-pMm Hinh-dnh mQt ngu01 ti~p-t\1e duong tu vå dån-dåt eåe d~ låm ehua hoån-tÅt. Cåe ngåi e6 loi 4i (tran s6 tån-nian 91). Nguyan bån tu cY Tåy-t/l.ng. Cåc vi lå nhung nguy~n trcY l~i ~ ti~p-tl.le tu-hånh eu6n nåy lå Beloved lnjidel eua nguoi tu-hånh chån-chinh, e6 loi vå dAn-dåt nguo-i khåc ti~n . tu. Sheilah Graham, bån Vi~t vån eua nguy~n trcY l/l.i ~ giup th~-gian, Ngoåi ra, eåe ngåi con e6 th~ phån Vil Hung. (Khanh Phan, Milpitas) nhung t~i sao vAn con chu-trQng thån ra nhieu thån-hlnh khåp nO'i, våo dån t~c Tåy-t/l.ng må kMng ehu khOng phåi ehi e6 m~t thån­ nguy~n di bÅt cu nO'i nåo? D6 c6 DAu VUA hlnh d6 må th6i. C6 eåu, e6 thinh lå dung v&i tinh-thån d/l.i thua khl"lng, bå-tåt c6 ~n, nhung v&i mc}t thån­ Hoi: R~ vua gQi lå pho-må, th~ hay ehi lå m~t tl"lng? hlnh må nguoi dO-i khOng bi~t lå dåu vua gQi lå gl? 3.-Trong kinh, Ph3t thuong n6i bå-tåt dÅy th6i. Hang Linh "nlu co thi?n nam tu, thi?n nu Con eåe eao-tång Tåy-t~ng Melbourne, Vc nhdn... ", tue lå eå nam-lAn nlf deu nguy~n trcY lllli Tåy-t~ng, cGng tu duqe nhu nhau; nhung eGng c6 Dåp: Tuy theo tri~u-d~i, dåu vua khOng ngoåi long vi tha, tuy dJyan n6i thån nguoi nu l"l-truqc. Xin cho thuang duqc phong låm qu~n­ h6a d~, ehu kh6ng sai-h~.e tinh-thån bi~t t~i sao thån nguoi nlf 1l1-i l"l­ ehua (nhu con gåi eåe d~i thån tuae . d~i thua. truqc, vå nguoi nu tu th~ nåa, e6 vuO'ng), e~ng-nuO'ng (nhu con 3.-Cåeh dåy 3.000 nåm, ' xå-h~i bång nam giai kMng? quan d~i thån), vå gQi lå hoång tue. trQng nam khinh nu. Due Phåt då Duong Ng9c Hu? . x6a bo mQi giai-cÅp, chung~t"e, Alaska . nam nU:, de eao binh-dång, ai eGng SSS? , , e6 ph~t-tånh, ai eGng e6 khå-nång Dåp: L-Ba cAu "tlf qui y Ph~t, Hoi: I.-XuÅt-xu eua dÅu .dång . thånh Ph3t, nhi~u nguo-i nu då tlf qui y Phåp, tlf qui y TAng" cY eu6i ($) til' dåu må ra? " •. ehung quå, nhu bå Ma-Ha-Ba-Xå­ båi båi kin~, y mu6n n6i: sau khi då 2. XuÅt xu ehu "dollar" ti dåu? Ba-D~, bå Mallika, bå KM-Ma. t\1ng kinh råi, hi~u y kinh råi, nguoi 3.-Nghe n6i t~i Gia-nå-dÆ!i, tien . t\1ng kinh phåt th~, nguy~n quay ve. Trong kinh Phap-hoa, Long nu giÅY do tu-nhån in truae vå xåi v&i (con gåi loåi rång) eGng duqe thQ nuO'ng-tlfa vai Ph~t, Phåp, TAng nhau, sau d6 m&i e6 ti~n do ehinh­ ky tliånh Ph~t. Bå Thång-Man, con thuong hång hi~n-cMn trong tårn phu in, kMng bi~t e6 dung kh6ng? gåi vua Ba-Tu-N~e, vå bå M~t-Lqi, mlnh. Le Trinh eGng duqe thQ ky thånh Ph3t. . Chlf "tl," trong nh6m ehu "tlf Mississauga qui y" rlh quan-trQng. Tlf mlnh qui Nhung lO-i n6i ngl1'oi nu l"l-truqe, y v&i tam båo v6n c6 sKn trong tårn nghi~p-nå.ng, ... d~u lå chÅp-tru&e, Dåp: I.-Nguån g6e dÅu dång mlnh. Kh~ng nhung quay ve vai thi~n-c~n, kh6ng hqp v&i tinh-thån , ($) phåt-xuÅt til dång ti~n Tåy-ban­ tam båo eua mlnh, må con nguy~n ph6ng-khoång eua d~i thua. nha. C6 hai cåeh giåi-thich: cho eå ehung-sinh eGng bi~t tlf quay Trong kinh e6 eåu "chuyln nu - Tho/l.t dåu, dÅu hi~u nåy gi6ng ve nuO'ng-tlfa v&i tam båo e6 sKn thlmh nam': lå n6i ehuy~n tam ehu nhu ehu S, tuqng trung cho 56 8 trong tårn ehung-sinh. Hay quay ve khOng phåi ehuy~n thdn. Chuy~n vcy, tue "nhung månh eua 56 8", e6 dm Ph~t, Phåp, Tång vå nuO'ng­ tåm-tinh ' uy-mi, tlnh-cåm nh~­ giå tri bång 8 reals (dO'n 'vi tien t~ tlfa vai Ph~t, Phåp, Tång trong tårn nMng hay xue-d{>ng (thuo-ng e6 eua Tåy ban nha thoi xua). Tho-i minh, kMng eh phåi dm ki~m dåu nguoi nu) thånh tåm-tinh dGng­ l~p-qu6e etla My, ehu S vAn duqe xa-x~i. eåni, m~nh-me, eung-rån (thuo-ng dung låm ky-hi~u ehl dång ti~n , 2.---'Cåe vi eao tång tu-hånh . thÅy nguoi nam) ~ quy~t ehi ti~n T~y-~an-nha. Nåm ' 1730, xUcYng ehung-quå thuong phåt tårn bå-de, tu. duc tl~n M!-tåy-eO' ve tharri hai th4'e-hånh bå-tåt' d/l.o, låm vi~e lqi Con n6i thån nguoi nu 6-truO'e v~eh dQc tran ehu S, låm dÅu hi~u tha, euu-d~ ehung-sinh mu~n loåi thl khang dung, vl thån nåo eGng do eho ti~n M~, vå " dån dån n~i~u mrae khOng d ung nghi. Loåi nåo eGng tu d~i (dÅt, nu6e, gi6; lUa) . t~o dung låm ky-hi~u ehl tien-t~ nuae euu, nO'i nåo eGng hi~n thån, må eåe thånh, n,m eGng nhu nu, gi6ng y hQ (thi-dl.l: US$, duqe hi~u nhu vi bå-tåt thucYng phån thån kMp nhu nhau, e6 khåe lå cha deo USD, tue US dollar). muoi phuO'ng th~-giai, khl"lng nghi~p n~ng hay nh~ må th6i. Ai tu phån-bi~t qu6e-gia, ehung-t~e, du nÅY ehung, ai t"i nÅY mang, nam nu - DÅu $ vai hai v~eh dQe tran ehu duyan lå d~, e6 diu lå ung. nhu nhau, kh6ng phån-bi~t. (Minh S, do nguai My th&i l~p qu6c vi~t Cåe vi cao tång .Tåy-t~ng tuy no-i Tam). tåt tu "Spanish Dollar", tho~t dåu

a

a

a

a

a

a

lAng Van 103

"


lå SP, sau vi!t gQn I~i lå ehii' S våi ha i v~e h dQe. 2.- Ch ii' "dollar" bat ngubn tu ehu Due uThaler". Thal nghia lA thung-lilng. Thaler lA t~n gQi 4bng tien c1ue t~i thung-lilng St. Joachim O- Bohemia nåm 1519. Tråi qua nhieu th&i-c1~i, Thaler t1uqe c1Qe thAnh daler, r6i dalar. Due m åi dung ehu dalar ehi c1an-vi tien-t~ tu nåm 1873, trong khi eh u dalar "xuÅt duang" sang chAu My, vA Hoa-ky c1A ehinh-thue dung ehii' 'dollar ~ ehi c1an-vi tien­ t~ tu 1792, vA Gia-nå-c1~i eling c1i truåe Due ml)t bu&e, dung ehii' dollar tu 1858 . 3.-Dung. To tien giÅy ehlnh­ thue c1au-tien etla ehlnh-phu Gia­ nå-c1~i in nåm 1870. Nila th!-ky tru&e c16, ngAn-hAng tu Montreal (I4p nåm 1817) c1A phåt-hAnh to giÅy b~e do hQ in ra. Nåm 1934, ngAn-hAng Gia-nA-c1~i (Bank of Canada) m&i c1uqe thAnh-14p; vA t&i 1849, vi~e luu-hånh tien-t~ eua ngAn-hAng t u Montreal måi bi c1lnh-ehi, thay bang tien do ngAn­ hAng Gia-nA-c1l,li in; vå t&i 1870, måi e6 t ien do ehlnh-phu in .

vA Osaka/ Kobe/ Kyoto (Nh~t­ ban): 17 tri~u . 2.-Toronto vA ngo~i-o , våi 4,1 tri~u dAn, c1ung vAo h~ng tM 27 tren th!-gi&i ve c10ng dAn. 3.-Tång dAn nhanh nhÅt trong vong 16 nåm nay lA Hån-thAnh (tång 4,4 14n); Sao Paulo (tång gÅp ba); (tång 2,8 lan); Bombay (tång 2,4 lan); Toronto (tång gÅp c10i).

MA y THU THANH M~NH

OÅNG "REFORM"

Hoi: Xin ehi eho toi ml)t hi~u måy radio th4t ml,lnh vå thong­ dt,mg c1~ bat c1uqe eåe c1åi th4t xa . Ph{lm van Hiln Bramp/on Dåp: M~nh vA thong-dl,mg, ong e6 th~ mua ehi!e Sony ICF-760 1 (12 bands).

Hoi: Chåu ehån ca ba c1ang T4'­ do, Bao-thu vA TAn dAn-ehu (eu a Gia-nå-c1Q,i) quå r6i. Chåu nghe n6i e6 c1ang Cåi-eåeh (Reform) m&i ra, c1uqeung-hl) låm. Chåu mulSn Iien­ Il,le ~ tim hi!u, xin båe eho xin c1ia­ ehi eua hQ. Andre Dang Montreal

THÅNH-PH6 OONG DÅN

Dåp: Chåu e6 th! li~n-ll,le våi Ong "chua c1ang", lA: Peter Manning . Reform Party of Canada 1122 4th St. S. W . Suite 820 Calgary, AB T2R IMI

Hoi: I.-Hi~n nay thånh-phlS nåo c10ng dAn nhÅt tr~n th!-gi&i? 2.-Toronto dUng hQ,ng mÅY? 3.-ThAnh-phlS nAo tAng dAn-sIS nhanh nhÅt (dnh trong vong 10 hay 20 nåm nay thOi)? Nghiem Thj Anh Toron/o Dåp: I. -Dong dAn nhÅt hi~n nay lå Tokyo/Yokohama (Nh4t­ bån), v&i 30 trieu nguai. K! c16 lA Mexico City, 22 tri~u nguai; Sao Paulo: 19 tri~ u; Nuu-uåe: 18 trieu

Umg Van /04

NÅM eHÅU Ø6N

øt

Hoi: Toi vAn nghe mQi nguai n6i lå "nåm ehAu bISn b~". Gan c1Ay eåe con toi Il,li båo rAng tren th!-gi&i e6 7 ehAu ehu khong phai 5, kh6ng bi!t e6 c1ung kh6ng? Nguyln Thj Manh Ca1ifr;>rnia Dåp: Dung, theo quan-ni~m måi, tråi c1Åt g6m 7 c1l,li-ll,le, k~ theo thu-tlJ' I&n nho, gbm: - A-ehåu - Phi-ehAu My ehåu - Nam MyehAu - Nam-clJ'e chAu (Antaretica) - Åu-ehAu - D~i-duang ehåu (Oe-chåu).

-Mc

OtN NGH) TRUe MAI

Hoi: Xua nay, eAu Kiiu Tå; s;nh chua dU-I hUO'fIg lhi Lilm IMn Iråu ngl!a din nghi true rna;

ehåm-ehi, gQi nganh

t~n

"Tåi Sinh" thl n6 .

toi vAn hi!u lå "d li e6 trai qua c1!n sau eling khong quen lai the nguyen O- ki!p nAy, vA nguy~n lAm thAn trAu ng4'a c1en nghia eho tinh­ nhån, n!u kh6ng c1uqe IÅy nhau." M&i c1Ay lue con O- Viet-nam, c1Qe båo Van-h{Jc eua HA-nl)i, t6i thÅY e6 nguai giåi-thleh khåe, båo rAng hai ehii' "Tåi Sinh" vA "True Mai" phåi vi!t hoa, vi lA ten ri~ng eua hai nguai. Båo nAy k! eAu ehuyen rang, xua e6 hai nguai bl,ln lA Tåi Sinh vå True Mai ehai thAn våi nhau. Tåi Sinh nha vå True Mai rÅt nhieu, e6 n6i rAng "ki!p nAy mA kh6ng c1åp c1uqe nghia nAy, ki~p sau nguyen sinh lAm trAu ng4'a eho bl,ln ~ trå an ." Quå th~t, ehua tra c1uqe nq, Tåi Sinh ehång may lAm benh qua c1ai . It IAu sau, trAu nhA True Mai sinh c1uqe con nghe, tr~n trån e6 hai xoåy 16ng m1,lang-tuqng nhu ehii' "True Mai". Con nghe nAy I&n len khoe m~nh I~ thuang, lAm vi~e rÅt ehåm ehi, gQi t~n "Tåi Sinh" thi n6 ngånh Il,li. True Mai eho rAng c16 lA h6n da bl,ln mlnh c1au thai låm trAu ~ trå nq, nen eAt nguai ehåm-nom con trAu tll-t!, khOng båt cåy bua nua. N!u tin theo S4' giåi-thleh eua båo Van-h{Jc HA-nl)i, thi eAu h,le­ båt tr~n c1Ay e6 nghia lå "lai the eua Tåi Sinh ehua dut nen ehAng sinh lAm trAu ~ trå nghia eho True Mai." ki~p

Xin båe But Chi gcY rlSi h~ eho ve hai ehu Utrue mai" rae-rlSi nAy. Hoang Bien Nien Mon/real Dåp: Tnr&e h!t, xin nh~t ra eåe ehii' then-ehlSt låm kh6 d~ 6ng bl,ln trong eAu lt.1e-båt c1au-ti~n: "Tåi sinh", "låm thån trAu nglJ'a" vA "true mai." Ve c1i!n-tleh Tåi Sinh vå True Mai (lå hai nguai), BC ehua c1uqe nghe qua baD gia. L",e Il,li eåc to Van-h{Jc HA-n'Qi, c1uqe bi!t tåe-giå (Tran NgQe Chuy)ehi neu ra vÅn-c1e Tåi Sinh, True Mai nhu ml)t nghi­ vÅn ehua c1uqe giåi-toa (tåe-gia eho· bi!t lA nghe phl,l-thAn k! nhu v~y, nhung ehua tra-euu c1uqe). V~y xin


t~m gåe giå-thuy~t nåy vå xem I~i eåe di~n-e6 khåe. Hai ehu "tai-sinh", the o thi~n y, duqe dung theo s\!' tieh TmO'ng sinh trong Lieu trai ch{. Såeh k~ rång ehång TmO'ng vå ngu&i eon gåi nu&e L3 yeu nhau. Sau ngu&i eon gåi lam b~nh, tm&e khi eh~t tr6i eho bi~t se dliu thai våo nhå khåe å Ha-båe, nhu ehång vAn eon yeu thl mu&i låm nåm sau xin d~n hoi vt Dung mu&i låm nåm sau, TmO'ng sinh mang sinh I~ ~n hoi vq, ngu&i eon gåi khong nh& d~qe m~t ehång nen tu--eh6i. Sau khi TmO'ng sinh ng&-ngång di mftt, nång m&i nh& ra, uftt len må eh~t. Tuy eh~t nhung hc5n khong tan, nång bao mQng eho TmO'ng sinh eaeh gQi hc5n. Chång theo d6 må . låm, ngu&i eon gåi· s6ng hl-i va k~t thånh vq ehc5ng nhu tm&e. Nhu v~y, ehu "tåi-sinh" å eau nåy e6 th~ hi~u lå "s6ng l~i"; hay "ki~p sau" nhu "lai sinh." Nh6m ehu "låm than trau ngtra" nåm trong eau th~ trai bift holm III h{iu lhOc sinh vi ngu-u må (nq khong trå duqe, ki~p sau se sin~ låm than trau ng\!,a ~ keo eåy trå nq). Hai ehu kh6 nhåt trong eau nåy lå "true mai." Theo såeh Lu-ong ban thu vii tuy hUI, e6 mQt doi trai gåi ngo~n eånh tren b& dlim å Long mon, tinh Quång-dong. Hai ngu&i elim hai thanh true nem xu6ng dlim, n6i rång: "hai thanh true 'nåy må khep I~i v&i nhau thl hai dua se nen nghia vq ehc5ng." Quå-nhien hai thanh true khep I~i v&i nhau, vå hai ngu&i thånh vq ehc5ng. Tu- d6, ngu&i ta d~t ten eåi dlim d6 lå D~ phl:l dlim (nghia lå dam fJanh cUQc du-qe vq), vå gQi eay true mQe ben b& lå Mai true (eåy true låm mai m6i). Theo di~n tren day, thl"true mai" lå nghia vq ehc5ng, khång-khlt, ben eh~t.

Cilng e6 ngu&i hi~u "true mai" lå eay true vå efty mai, dung ehi eon trai, con gåi con nho tuiSi (xanh t6t nhu true, mai trong mua dong), theo thO' eua Ly B~eh: LAng kx Irue må lai

Nhilu sang IQng thanh mai nghia lå: ehång 1fty t~anh true låm ng\!,a eu&i eh~y quanh giu&ng dua-nghjeh v&i mai xanh.

Rieng ehu "mai", e6 hai thu mai: - mai mc)t lo~i tre, thån rÅt to vå eung, mQe th!ng, mQe nhieu å thuqng-du Båe Vi~t, dung låm eQt buc5m. Trong ea-dao e6 nhåe t&i lo~i "mai" nåy: Mang mai ndu v6i ga do'ng Choi nhau mQI ehuy~n xem eho'ng vi ai. vå trong eau thO': Mi?ng an mang true mang mai. Nhiing giang cung nU-a /dy ai b{ln eung. (Llnh IhU) Cling e6 ngu&i ehorång "mai" con lå eay buO'ng (lc5-o), tMn eao to nhu tre, ruQt r3ng nhu true, lå rÅt to, dung g6i bånh, hoa gi6ng nhu bong lau nhung dåj hO'n, dung låm ehiSi, gQi lå ehiSi bong mai. - mai lå eay mO', gc5mb~eh mai, hc5ng mai vå hoång mai, nå våo eu6i dong, gi6 I~nh, trong khi mQi loåi hoa khåe ehua kjp nå, nen duqe vi v&i ti~t thåo etla ngu&i quan-tu, ho~e vi v&i ngu&i thi d3. C6 ngu&i eho true (eay true) vå mai (tre) di ehung v&i nhau ~ to s\!, h3 tuO'ng, nang-d&, nuO'ng ttra. C6 ngu&i eho true (true) vå mai (hoa mai) di v&i nhau ~ låm bi~u­ tuqng eho nam nu.

Xet qua eåe di~m tren, BC vAn thfty hi.~u theo eåeh eua ong, nhu tren, hqp ly hO'n h~t.

TINH GlO

ni-vI

Hoi: Xin vui long eho bi~t, mu6n IÅy s6 tu-vi eho tre sinh ben tr&i tay nåy thl ngay thång nåm sinh phåi eån-eu vao dau d~ I~p lå s6? C6 ngu&i n6i, ehi elin theo gi& t~i nO'i sinh, eon ngåy khong thay-diSi. C6 ngu&i n6i, giu gi& sinh, con ngay tinh ra am-Ijeh , eQng them ho~e b&t di mQt ngay, tuy theo nO'i sinhnåm å ben phåi hay ben tråi tuy~n gi& Greenwich. Nguyln Van Quang Toronto

Dåp: Mu6n låy s6 tu-vi eho tre sinh å ngo~i-qu6e, phåi tuy theo mui gi& etla nO'i sinh rna tinh I~i . Uy vj-tri eua nu&e Vi~t-nam tren hlnh-th~ tråi dja-cliu låm ehu~n, nu&e nåo nåm ben phåi YN (tu- ngoåi nhin våo, tue lå ben phia dong) lå cQng; nguqe I~i, ben tråi (phia tå y) lå tru. Thi-dl:l: · Dua tre sinh ra å Phåp, lue 10 gi& sång, thi trU- di 7 gi&, con I~i 3 gi& sång, eung ngåy. · Dua tre sinhra å California, lue 2 gi& sång, thi eQng them 9 gi& nua, thånh ra Il gi& tma. · Dua tre sinh ra å Toronto (eung mui gi& v&i Quebee, Nuu-u&e, thu­ do Hoa-thjnh-d6n, Florida, ..), IÅY gi& sinh eQng them 12 gi& nua. Luu y: - K~ tu- ngåy 1.1.1960, ehinh-phu d~ nhåt CQng-hoa ra I~nh v~n dc5ng hc5 nhanh them I gi&. L~nh nåyeho t&i nay ehua thay-<1iSi, nen ai sinh sau ngåy 1.1.1960, phåi trU- di I gi&. - Cåe nu&e Tay-phuO'ng hliu h~t deu e6 l~ them mQt gi& våo mua l~nh. N~u tre sinh trong th&i-gian them giv, tm&e khi tlnh ra gi& Vi~t­ nam, phåi trU- tm&e I gi&. N~u sinh vao mua Åm, eu the o gi& ÅY må tlnh ra gi& Vi~t-nam . - T~i mui gi& Toronto (dIng nhu Nuu-u&e, Florida,..), n~u sinh lue 12 gi& tma, lue diSi ra gi& VN, sau khi eQng them 12 gi& nua, då lån qua ngåy horn sau eua am-lieh. Thl-dl:l, sinh sau 12 gi& tma ngåy 30.9.1991 , tue 23 thång Tårn nåm Tan M ui. CQng tMm 12 gi& nua, se thånh ra gi& Ti eua ngåy 24 thång Tårn ta. N~u sinh tm&e 12 gi& tma, vAn con thuQe ve ngåy 23 thang Tårn. Tren day lå eaeh tinh nghiem ra rÅt ehinh-xåe, tai da åp-dl:lng eåeh nåy 16 nåm nay khong bi sai-I~e. (Nguyln Van Y)·

• Tuc ClfU d~i-tå Nguy~n Van Y, mQt hQc-giå chuyen chiem-nghi~m tlr-vi danh ti~ng cr vung thu-do Hoa-thjnh­ d6n, Hoa-kY.

Ung Van 105


MuLind (uDiXOm

L~I CHuvf;N RÅ U K!M

Toa-soll-n nh4n duqc thu råy-rå cua mc)t dc)c-giå, O- mien Nam Cali. Thu ky ten tÅt lå TLV vå kh6ng ghi dja-ch1 hOi båa, n~n coi nhu n4c­ danh. Khi gui thu n4c danh, nguai gui dA tlT coi nh~ mlnh; trå lai thu n4c danh cilng giOng nhu d~c-tholl-i trong b6ng tOi, låm-nhåm kh6 nghe, n~n MO cM nhåc Ill-i våi d0ll-n chinh. Thu c6 d0ll-n rAng; "LQu r(J;, Ung Vdn, trong mlo4c Di/u Ung Cudi Xom, loi ong Nguyln Cao Ky ra 41 chdm-bilm cho vui. Trong sd 84, dIng l(li m9t Ii/n mla l6i ong Ky ra lam tro dua. DiI co m9t sd ngu01 båo Ung V4n la båo cua tMng ThifU. " MO kh6ng bao gia mang nguai khåc ra chlm-bi~ni "cho vui." C6 nhllng hånh-dc)ng 10-bjch, tlT n6 dA 10-bjch, chAng cån phåi chlm-bi~m nlla. Thf-dlJ nhu chuy~n Ong Cao Ky ('tung gilla nhå tha vil-a r~n-rång doi bÅn b~ dåu ke nåo tO 6ng di d~m v6i V~m, vil-a tuy~n-bO v6i båo-chi rAng "CS n6 muOn t6i· ve lÅm." M6i dly, tr~n 50 84 (trang 13),

Ung V4n 106

DOng-båo ti-n,n con bj giam tu O­ cåc tr,i thl khåc. Cåi cånh "trO- ve qu~ cO" cua hQ n6 nh~ch-nhåc, thi~u-nAo, the-thåm, måu chan nu6c mÅt. Ben nåy phån dit tlT-<lo thl c6 cong sO tårn si~t hAn c~ tay, c6 dui cui ' d4p sung mlnh m'y, c6 xe bit-bung ngc)p tho- dua ra phi­ tmang; sang b~n kia thllå d~m den thlm-thAm mit-mung, sau våi ngåy tll-m-tru O- nhå ti~p-ct6n ~ nghe dQa-dAm du dieu, rOi thl phieu gi,t ve dlu, nåo ai bi~t duqc! Trong khi th~-gi6i tlT-do dang de dlu åp buc, tlm du cåch dån nhin di-dln kinh-t~ ~ d~ be giåi-giao nguai ti-n,n cho CSVN; trong khi cc)ng-dOng ngu ai Vi~t tOn bao c6ng suc ~ giåi nguy, cuu giup, båo-v~ chlnh-nghia cua hång trim ngån dOng-bao ruc)t thit con k~t trong cåc trll-i tu ti-n,n, thl mc)t vi ClTU ph6 t~ng-thOng, elTU thu-tu6ng nhu 6ng NguyAn Cao Ky I,nh-Iung tuy~n-bO v6i båo-chf H uong-cång lAng Vdn c6 nhåc t6i tu6ng Ky rAng hQ-tue dOng-båo 6ng-"ra trong mc)t do,n tin. Nguy~n Mm di vl dai sOng kh6-khln, vl mi~ng 9.7, Ong tu6ng ghe ngang qua com manh åo." Huong-cång, tuy~n-bO v6i båo-chi . Xet ra, ehAng ai "16i 6ng Ky ra dja-phuong rAng 6ng "kh6ng låm tro dUa", rna chlnh 6ng Ky dA mong-muOn gl hon lå duqc trO- ve 16i ly-tuo-ng tlT-<lo va SlT an-nguy qu~ cO" vå nMn m,nh rAng "nguai cua hång trim ngan thuyen-nh4n tj-n,n VN n~n tlT nguy~n hOi­ VN ra må gi~n ehoi. huong." Ong b,n TLV cu mc)t 4ieu "Ong Lang Vdn ch\ tuang-thu.t Nguy~n Cao KY", hai dieu "Ong nMng gl dl duqc ding tr~n ta Nguy~n Cao Ky", trong khi gQi South China Morning Post, kh6ng nguai khåc lå "thAng Thi~u", ehAng pM-blnh cAu nåo, dånh quyen ph~­ h6a ra l,y Ong t6i O- b\li nay sao! phån cho dc)c-giå. Le ra ngu ai thu.t tin nen n6i rO hon, Ong Ky "kMng mong-muOn gl D0II-n thu k~, Ong b,n TLV n6i hon lå duqc trO- ve qu~ cO", vl cåi ve chuy~n nh,c Trjnh C6ng Son, cåch "trO- ve qu~ cO" cua 6ng n6 c4t-vÅn rAng MO che nh,c TCS vl khåc v6i · cåi cånh "trO- ve qu~ cO" TCS thea CS, nhu v.y "nlu Ph(lm cua nhllng nguoi ti-nll-n bi cu~ng­ Duy, Ngo ThIo4Y Mien thea CS thi båch hOi-huong. chung ta sl co thåi-d~ nhu thl nao Tru6c dly, 6ng tlT mi~ng giåi­ vm nhiJng bån llnh-Ca, Mdt thich cåch "trO- ve" cua 6ng la "xin Bilc?"? l,i dit Khånh-duong, trOng khoai ThlTc ra, Ph,m Duy, Ng6 Th\lY sAn va vui thu vm dåm ba nång Mi~n hay ai khåc cOng v4Y thOi. håu." Xin v6i ai, xin O- dlu th16ng Kh! nhAm mÅt lti mc)t phut va tu6ng kMng n6i. tuo-ng-tuqng xem (tuo-ng-tuqng "TrO- ve qu~ cO" må thong-<long tMi). N!u sau 1975, n~u Ph,m Duy com no bo cu~i nhu v4Y, con cåy O- l,i Såi-gon vå vi~t tr~n cåc båo n6 cOng ham, n6i chi ai. trong nu6c rAng "toi 4iJ tru vl vm


nhan-diin tu nam 1968" nhu TCS dfl; cua chUng no. trong khi do. vi~t; n~u Ph;.\m Duyvi~t Bai ca ' phdn lån chung no chl Ja nhung dudng tau th6ng-nhdt v6i nhiI'ng thdng ciJng-sdn tra hinh. hay miJt lil lai le nhu "xoa Mt nhung ngay t6i­ coi cqng-sdn Ja b6 de. Doi , hoi tam. don imh sao vang lang Iqng ... " chinh-quy~n Hang-kong phdi gidi­ quydt mQ; vdn-d~ la mQt do; ho; tre nhu TCS da låm; n~u Ph;.\m Duy I;.\i vi~t nh;.\c "em ra di nu; nay v8n con. va khOng nh~n-dinh ro vdn-dl. ' tM•... " ~ g;.\t-gAm dang-båo; rai Chdc lang My gi<} sang mdt raI" , sau <16 Ph;.\m D\1Y <1uqc sang Lien­ DQC Kong <1o;.\n van cua 6ng b~n, quå tMt, Mo c6 "sang mAt" ra. s6 dtr h<>i-nghj åm-nh;.\c, duqc sang Paris tuyen-truyen cho ch~-d<>, Kh6ng phåi sång mAt ~ thåy 60.000 dang-båo rUQt thjt O­ xong ngoan-ngoan trO- ve, nhu TCS Huang-cång "phdn lån la nhung da di vå da ve, ... n~u nhiI'ng chuy~n thd,ng cqng-sdn tra hinh': lå "mQt lil tuo-ng-tuqng tren dåy bi~n thånh coi cqng-sdn la b6 de", må "sang Str th4t, thi trong giai-do;.\n tranI:t­ mAt" ~ thÅy rång, sau 16 nåm luu­ chÅp gay-go v&i CS tung hai tho­ nåy, Mo cling se kh6ng giiI' duqc vong, vAn c61ce dui mu kh6ng nMn ra duqc ai thil, ai b;.\n. nhiI'ng rung-d<>ng cli khi nghe nh~c NhiI'ng d6i tay clia nguai lång Ph~m Duy. Khi ÅY, båi Tinh-ca (vå kh6ng mO- n/Si canh clla long khep m~t ngån båi khac) ciing se chi con ch~t cua 6ng b;.\n TLV. NhiI'ng lå mQt hai tho- dåi, chan-nån, buan ti~ng keu thuang khAc-khoåi tu thuang, m~n ti~c, gi4n han... ben kia d~i duang vQng ve kh6ng Cho ~n khi tån cu<>c, cac nh;.\c­ pMm gia-tri cua nhiI'ng nguai du suc låm rung-d<>ng trai tim 6ng. pieu kh6 hi~u lå trong khi 6ng trong cu~c, du ben nåy hay ben kia, se duqc chÅp-nh4n, nhung båy gia b~n len 'an dang-båo tj-n~n ' t~i Huang-cång "v8n Jam Il tua-ng­ thi kh6ng. nirm bac Ha vi-dfl; cua chung no" Trong giai-do;.\n nåy, n~u c6 m<>t (trong khi hQ kh6ng he låm), thi ti~ng nh~c nåo cao han ti~ng kh6c dang-thai 6ng b~n vAn 6m cung lÅy cua luu dån, ti~ng nh;.\c d6 phåi th~­ th~n-tuqng cån-bQvan-h6a c<>ng­ hi~n khat-vQng ttr-do dån-chu, c6 sån lå TCS. Sao l~i c6 chuy~n tråi khå-nång x6a s~ch nhå til, xieng g6ng, bang sung, ~ xåy-dtrng m<>t ctra nhu v4Y? nu&c Vi~t-nam m&i, yen vui; phu­ Ong b~n kh6ng phån-bi~t n/Si cuang. giiI'a b~o-quyen c<>ng-sån vå cac n~n-nhån cua chung; nhung vAn can-dåm "khuyen båo": "Chung ta • do;.\n thu cuoi, 6ng b;.\n TLV ch6ng Cqng nhung cilng nen xer Ifli "r~y-rå" Ung Van ve chuy~n tj-n;.\n cai cach chung ta ch6ng Cqng. y Huang-cång:. Ong b;.\n vi~t, KhOng kheo chung ta l{li ch6ng Lang Van gåo-thet khan c/S, trach­ Cqng theo kilu cqng-sdn ch6ng cu chinh-quyen Hang-kong. "Ung qu6c-gia thi hong kilul" khOng bilt rdng trong cai dam ti­ Nåy 6ng b~n, Mo xin 6ng b;.\n n{ln di-tdn chidn-thu~t do. chUng no ehep l~i eåu tren, vå dån ngay tru&c v8n lam Il tucmg n;rm bilc Ha vi­ bån vi~t cua ong b~n, nen chång!

eta

a

DilnDiln LTS.-IAng V4n xin mcJ ml!C "Diln-mm" 4i qui vi dt)c-giå va bdng-hUu gop y vI mt)1 v4n-t!1 Iien-quon t1In nguUl Vi?t. Nhrirng y-kiln neu,o trang ml!C nay khång nh4t thilt phdi trong-hw quon-dilm va l~p-trU'Ong nJa tu bOa. 8/Ji gul cha "Diln-Dan" xin vilt ngdn. g(m va dlfdqc ,tren mqt m~t gi4y. xin gui k~m th~o ten tudi, dio-ch1; dirn-tho{1i nguUl vilt. Toa­ sO(ln sl glu kfn, nlu co IUI yeu-<,iJu.

,LM

CHVY~N GIAO-LUV

Cuoi tu§n rai, c6 anh b~n nhå van tu My sang chai. Tho~t d§u t6i kh6ng djnh tranh eai v&i anh ta ve chuy~n "chinh trj-van hQe", nhung kh6ng th~ trånh duqc. Anh ta cho t6i lå nguai "chong CQng CtrC doan", må kh6ng nhin thÅy nhiI'ng di~m ctrc-doan cua chinh hQ. Tranh-lu4n qua l~i mQt d~i, t6i c6 cåm-tuo-ng hQ dang-h6a t6i v&i Ung Van. Nhung t6i n6i cho hQ bi~t rAng, t6i chi lå m<>t d<>c-giå thu~n-tuy. Quan-di~m "Chinh trj -van-hQc" cua Lang Van tuang-<1oi g§n-glii v&i t6i nhÅt, vå t6i chi tin ehuy~n "giao-luu" lå tMt, m<>t khi HQi Nhå Van ben nhå cho phep anh b;.\n nhå van cua toi in vå phåt-hånh m<>t cuon sach clia anh ta (kh6ng e~n nQi-dung eh6ng CQng) t~i Vi~t-nam, nhu v4Y m&i dung nghia v&i "giao-luu" thtrC-str. "Giao-luu" mQt chieu, ·t6i kh6ng chai! Du sao, chung t6i tranh-lu4n rÅt dång-hoång, vui-ve. T6i kh6ng tue gi4n hay cåm tMy btrc'~b<>i gi cå, chi buan ghe-g&m, vå ttr hoi t~i sao hQ I~i d~ thay-d/Si t&i nhu v4Y, nhU' trO­ bån tay, nhu quay m<>t g&c 180 d<>. Dieu dau long thu hai lå hQ eho t6i cåm-giåc, vi~c "chong CQng" hi~n nay giong nhu mQt... cai tQi. Ngay tru&c,. chung ta ehi c6 hai thånh-ph~n, chong ho~c theo

Ung Van 107

(


C~ng,båy gi& ngu&i ta chia thånh­ phån ch6ng C~ng ra nhi~u 10Q.i: lung-khung, on-hoa, clTc-<1oan; vå ngay ei nhllng ngu&i c.,ng-sån Iy­ tuang ellng duqc gQi lå ... chlSng C~ng n6t. Toi ellng c6 n6i cho anh ban nhå vin cua toi nghe cim nghT c~a toi, nhung chåc hQ khOng ~ y gl dAu, vl toi c6 cåm-tuong nhu mlnh dA n6i chuyen v&i m~t bU-c tu&ng, hay v&i m~t chi~c m~t n, vo cåm-giåc!. ..

Nguyln NgQc Paris THEO VOl HIT BA

MlA

Bån v~ vAn nghe thl da phln nhllng vån nghe si c6 ten tu~i thu&ng khong tlSt nghi~p tm&ng d,i hQC hay trung hQc v~ ngånh cua hQ, må thu&ng do cåi nghi~p, ho~c do m.,t sU-c m,nh tAm thu-c nåo d6 thuc d'y ~ tra thånh vin ngh~ si. Vi d\l nhu cåc nhå vin Nguy~n Hi~n U, Blnh Nguyen L~c, DoAn QulSc SS' ra d&i khOng phåi lå vin sl, nhung cåc vi nay vi~t rÅt d~pva chllng chlJc. Cåc nhå tha Vil Hoang Chuang, Dinh Hung ra d&i deu khOng c6 chu dich lam thi si, nhung hai nha tha nåy dA g6p våo kho tang vin chuang Vi~t Nam'nhllng ång tha rÅt chåi chulSt, nU-c na, tUng hoa. PhQ.m Duy dA khong tlSt nghi~p tQ.i m~t nh,c vien (conservatoire}nao cå, nhung nh,c cua PhlJm Duy dl lam say me it nhÅt cilng hai ba th~ he Vi~t Nam. N6i ve ti~u thuy~t, thlda phln ti~u thuy~t tlT n6 dA khong th4t m~t trim phln trim, rna la do SlT tuang tuqng, ngAu hu-ng hay thien tai d!n båy, tårn muai phln trAm va tAm y eua ngu&i vi!t mÅm mulSi vao hai, ba muai phln trAm ~ tåc pMm c6 phlin lAm ly thlSng thi!t va hÅp din ngu&i dQe. V&i y ni~m d6, chung toi dA tlm dQc Tilu thuylt va d~v&i m~t tinh thln vo tu, g~t bo ra ngoai mQi tlnh ti!t duqc tåc giå t$O dlTng (du quå IlS) thea khuon mlu cua tm&ng d~y vi!t vAn må Duang Thu Huang dA hQc, v&i hy vQng tlm

a

Ung Van J08

duQ'c ni~t cMt gl tuang tlT nhu nh6m NhAn VAn Giai Ph'm. Nhung toi dA thÅt vQng. Cu6n Ti/u thuylt va d~ khong c6 giå tri vAn chuang, n6 thi~u giå tri nhAn bån vl khOng nhÅc gl t&i vin de quyen slSng vå cong phåp qulSc t!, n6 thi~u thlSn nhAn tht Qua TI/u thuylt va di, ngu&i dQc chi thÅY eMm gi~t, sÅt måu vå m~t cåi "khåi hoån mon" åo tuang khåe sAu våo tAm tri tåc giå. TOi thÅY tru&ng d~y vi!t vAn cua C.,ng sån chl dåD tlJO duqc cåc thq vi~t, vi nhu con nglTa th~ bi chu che mÅt bAng hai mi~ng da I&n, chl nhln thÅy khoång h~p cua con du&ng tru&c m~t, d6 lå chinh såch cua Dång va nha nu&e. Ngoai ra khOng bi~t gl d!n th~ giai ben ngoåL Chfnh såch cua dång CSVN lå ehfnh såch ngu xu'n theo voi hit

bamla. Theo voi hit bA mia llin thu- nhit lå viee COng sin r4p khuOn chfnh såeh eåi cåch ru~ng dÅt eua Trung c~ng ~ åp d\lng våo Viet Nam våo cåc nlm 19S6, 19S7. Nhu dc5ng bao ci nu&e deu dA bi~t, eånh tuqng dÅu tlS khung khi~p dA di~n ra, dly t& tlS ehu, con tlS cha m~. Hang trAm ngån ngu&i c6 eong v&i Dång dA bi tlS vå gi~t oan. V &i kMu hi~u "tlS nhieu huang nhi~u", bQn vO I,i len nÅm gill cåc chu-c ~ nhu chu tich xA, tmang ty cOng an. V&i båi hQc ån gian n6i dlSi rna duqc huang I~c, bQn vO I,i nay con I~ng hanh han xua. ThÅy long dAn clm phln ngut tr&i, ~ xoa diu, Hc5 Chi Minh v& vit len ti~ng xin I~i va cho Tm&ng Chinh, Hoang QulSc Vi~t, U VAn Luang ra khoi B~ Chinh Tri. Nhung Sll bÅt cOng thlSi nåt dA hÅt dliu låm rlla nåt xA h.,i mien BÅc VN til' d6. Theo voi hit bA mia Iln thu- hai lå vi~c åp d\lng chfnh såch "d~i m&i" thea guang Nga til' 1986 t&i nay. Nhung sau glinnåm nåm d~i m&i, tien CSVN m~t ngåy m~t xulSng giå thåm hQ.i chua tung thÅY trong lich su VN. Dc5ng bao trong nu&c cång d6i råch them. Hång trieu thanh nien n~p dan tranh nhau dåm ba ngån ch~ di lao d<)ng t~i DOng Ål...

Nhieu ngu&i dl phåi thlSt len n~u c.,t den c6 chAn, n6 cung clS vuqt bien ~ lånh xa bQn qui do. ve m~t såch båo, chung ta thÅY e6 nhllng khuon m~t m&i xUÅt hien nhu Duang Thu Huang, Trlin M~nh Håo. Chung ta thu tlm hi~u bQn nåy qua Duang Thu Huang: Trong truy~n Nhling bOng b4n ly (1977), DTH dA ulSn ngoi but ~ tå xA h<)i mi~n BAe nhu m~t cånh thien du&ng: "Chj sdng å- m;~n Båc.

nai kMng co m(jl tM Ivc den td; nao ItJn t(li ill uy hilp h(lnh phUc con ngu-ui. kMng co m(jt buc tu-ung nao nao ngan trå-con du-Ung di ilIn cu(jc sdng chan thvc': Khi vl~t tåe ph'm nay, DTH dA 30 tul1i, bå ta dA c6 dly du ki~n thu-c nh4n xet long dån vå d&i s6ng til' nOng thon d!n thånh thi. Nhung sau khi c6 ehinh såch "cai tr6i" til' nlm 1986, trong T;/u Ihuyll va d~, DTH IQ-i tå xA h.,i mien BÅc nhu m<)t dia ng\lc: "Chu-a thu; nao dåm hao ly mdt tu- coch nhu- the}; nay. The}; xu-a cu mu-u; ngu-u; la phå; co båy lom ngu-ui la con nho IU Il. co I1 nghia. Mudn lam bQy cung' con SQ' nht.lc. B8y giu. da phdn la bQn kMng co cu-ang Ihu-Ung d(lo ly. HQ hQc luQn ly Moc U. Cu-up vu-Un. cu-up ru(jng ngu-u; la cung la theo soch Moc. L()t qudn VQ' ngu-ui la mo ngu cung la Iq; ich cua ddu Iranh gia; cdp" (tr. 118). Phåi chAng CSVN, trong hoan eånh cung du&ng, dA cho DTH d6ng vai tro chlSng dlSi cu<)i ~ giii toå long cong phln cua dAn chung va phåt giåc nhllng ngu&i chlSng dlSi thllc Sll ~ dån åp bÅt b&. Ngoåi ra, viec låm cua DTH khi vi!t cåe culSn Nhling thiln du-Ung mu. mn kia bu åo vQng. TI/u Ihuyll va d~... dA lå nhllng viec thua, vl rAng DTH chi trich nhllng Sll vi~e dA qua khOng con ånh huang tu-c th&i nila. TI/u Ihuyll va d~ då kich chi~n tranh khi chi~n tranh dA k!t thuc IS nlm tm&c. Trong khi hång v~n quån CS dang chi~n dÅu m~t eåch vO chinh nghia tQ-i Campuchia thl khOng c6 m<)t ti~ng n6i, m.,t dong chll nåo len ti~ng phån khång! Th4t lå vO


eung mia mai. Ta thåy ngay muu <1a elia <1ång CS lå nhåm ehieu d\! nguai nh~ d~, eå tin. Han mla DTH vAn khång <1jnh y thj lå nguai e"ng sån ehån ehlnh. Duai ng6i bUt eua DTH trong Ti~u thuylt va t1~, nguai dån thu"e mien nam vi tuy~n 17 ehi lå con s6 khong. Du DTH e6 bi båt th~t thi <1åy eling nåm trong ehlnh såeh eua CS nhåm dån ml}t vå trån ap mQi S\.f eh6ng <16i quå <1a e6 th~ dAn tai nhung h~u quå kh6 luang. Chung ta sein sang e6 vo va h~u thuAn nhung nguai eh6ng <16i th\.fe S\.f eh~ <1" CS <1"e tai hi~n nay rna khong phån bi~t ngu ai <16 o- eh~ <1" nao. Nhung tmae khi h~u thuAn, ehung ta elin nh~n di~n <16i di~n m"t eåeh thåu <1åo. Du CS e6 giO- tro gi ra nua, muu <1a elia ehung eling khong qua <1uqe måt ehung ta, nhung nguai <1a e6 kinh nghi~m xuang måu trong eu"e ehi~n do ehung gåy ra eho dån t"e. Gia cåo ehung elia ch~ <1" CSVN ehi la vån <1~ thai gian<1~m tung ngay, tung thång. Nhung ehung nao <1ång CS con tan t~i tren <1åt nuae thån yeu eua ehUng ta, ngay <16 ehung ta con phåi sång su6t <1e eao eånh giae, nhåt la d6i vai såeh Iuqe "Uy eU-u eånh bi~n minh eho phuang ti~n" rna ehung vAn åp d\!ng tu xua tai nay. D6i vai eu6n TTVD, eå nhån DTH khOng <1ånh tråeh vi y thj vi~t theo <1an <1~t hang. y thj eilng khOng <1ång <1uqe phia qu6e gia benh v\.fe. Dieu <1ång n6i O­ <1åy la VO- tuang "V o <1e" <1a <1uqe CS dan x~p tinh vi. Cu6n såeh <1uqe vi~t xong trong thång 12.90. DTH bj båtvao thång 4.91. Chung tung nguCSn tin la eu6n såeh nay <1uqe len lut gui ra ngoai. Cåe man quång eåo rlim rl) ilay lan nhu m"t eåi <1liu voi, nhung k~t quå l~i nho be nhu m"t eåi duoiehu"t ghe 10- trong thanh ph6. Cåi <1u6i ehul)t nåy la k~t quå hanh <1Qng ph6i hqp giua b" måy tuyen ,t ruyen elia CS eung mQt nh6m nguai ån cam qu6C"gia tha rna CS, <16n gi6 trO- ca, khong bi~t liem si la gi. Uio Ngoan Dang Connecticut, USA

NH~N DU'Q'C,

GIOI-THleU

TRtN NlH THANH T~p tha thai-th~ elia Ph~m Quang Trinh, bia Nguy!n TrQng Tuae, tåe-giå xuåt-bån. T~p tha day 84 trang, khong d~ giå. Lien-I~e dja-ehi tren.

NqMAU Tuy~n t~p 9 truy~n ngån Ph~m Quang Trinh, trinh-bay tåm-tr~ng dan-Ren vå n5i uåt-u-e elia nguai dån trong eh~-<1Q e"ng-sån. Såeh day 182 trang giå 10 my­ kim. Lien-l~e <1ja-ehi tren.

CHItU PH6 MÅ Y IltM VItT-NAM (VIETNAM: NIGHTMARE WAR)

T~p tha elia Tu~ Nga, vai tha giao-eåm elia Quy Huang, Vån' Nuang, Uy~n Huang, Trung Quang va Phuang Ha, Hang True xuåt-bån. Tu~ Nga ten th~t Trlin Thj Nga, sinh nåm 1936 t~i phti Tu-san, Båe­ ninh. Ba lam tha tu nåm 17 tu6i, hQi-vien Thi-<1an Quynh Dao, Sai­ gon, hi~n s6ng eung gia-<1inh t~i Båe California, Hoa-kY. Chi~u ph6 may lå t~p tha thu- ba , elia ba, sau Su6i trlim tu (1982) va May huang (1987). Såeh day 174 trang, giå 12 my­ kim. Lien-l~e: NgQe Phuqng, 1727­ 24th Avenue, Oakland, CA 94601, USA.

Tuy~n t~p tha song-ngu Vi~t­ Anh elia Minh Vien, tåe-giå xuåt­ bån. Minh Vien ten th~t Nguy!n Minh Vien, sinh nåm 1940 t~i Båe-ninh, di-eu vao Nam nåm 1954, e\.fu giåo­ ehu-e, e\.fu quån-nhån, h"i-vien Vån But Vi~t-Nam tu 1965, hi~n tj-n~n . t~i Hoa-kY. Minh Vien e6 tha in tu 1965 t~i Såi-:-gon, eåe t~p , t~p Trang (Vil Hoang Chuang <1e t\.fa), Tha Minh Vien (Sai-gon~ 1970). T~i håi-ngo~i, ong <1a in eåe t~p Mua xanh (Hoa-ky, 1988), VIt thuang Sai-gon (Hoa-ky 1990). IlÅNG HUåNG Dem Virt-nam tmae <1åy <1a in Båo eua H<}i Chuyen-Gia Vi~t­ nåm 1988, vua <1uqC tåi-bån trong Nam, do phån h<}i t~i Nh~t-bån thång 9 vua qua. ' th\.fe-hi~n, s6 l, ra måt thång T~p tha day 232 trang, giå 10 my­ 9.1991. Båo kh6 7" xlI", in d~p, kim, khOng in <1ja-ehi nhå xuåt­ nhi~u bai vo-. bån. Giå båo: 9 my-kim (1200 yen). Lien-l~e: 3-20-10-103 Chuo Ohta­ NGUO'I CAN-BO ku, Tokyo 143, Japan.

CACH-M~NG Tai-li~u nh~n-<1jnh, <1ue-k~t va huån-luy~n elia Ph~m Quang Trinh

do tåe-giå xuåt-bån. Såeh day 220 trang, gam 12 ehuang, trinh-bay vi~e <1ao-Iuy~n eån-bQ qu6e-gia. Lien-l~e: Chi Thåo, P.O. Box 3087, San Jose, CA 95116, USA.

SUONG CHItU THU IlQNG T~p tha elia Hu~ Thu, H.T: Kelton xuåt-bån. Tha Hu~ Thu kheo, uat va lang­ m~n. T~p tha day 120 trang kh6 lan khong <1e giå. Lien-l~e: H.T. Kelton, 548 Bryan Ave., Sunnyvale, CA 94086, USA.

limg Van 109


BAI DU TRI NRÅN Duat Glil Vin-Hpe ·Nlh~-Thu.t 1991

• (t/lp theo)

• VAN: (Sd diIu la m6-s6 bai, s6 Ihu hai la m6-s6 låc-gid)

O/8-Kilp nguui Irong thUi (071, Darmstadt, Duc)

O19- viI IhfO (078, San Pablo, Hoa-ky)

020-Chum hoa trdng (082, Dorchester, Hoa-ky)

021-Nhzmg ngay dy kMng con nua (086, Duc)

022-M~1 chuyln di (088, Victoria, VC-d,i-Iqi)

023-Ngo~c kep (088, Victoria, Vc-t1,i-lqi)

024- VQ' loi (089, St. Paul, Hoa-ky)

02S-Mf con (089, St. Paul, Hoa-ky)

026-l1nh d{Jng-chf (090, Bidong, Ml-lai)

028-Chrl-nghia Måc (091, Shatin, H\lang-cång)

029-Nguu; chll sau cung (094, Vitry/Seine, Phåp)

030-Mdnh dui tim I(li (097, Garges-Ies-Gonesse, Phåp)

031-Anh toi (097, Garges-Ies-Gonesse, Phåp)

032-Nhzmg tia ndng cu6i-cung (098, Voehrenbach, Duc)

033-Gi6-birt d{Jng-ch( H{J (099, Vc-t1,i-lqi)

034- Trong hihh I(li "ho- dln nguUi (099, Lidcombe, Vc-dlJi­

Iqi)

03S-G~p-gå (} HuO'ng-18m (100, San Francisco, Hoa-ky)

036-Nguui khåch cudi cung (100, San Francisco, Hoa-ky)

037-M~t tho/mg hucmg xua (100, San Francisco, Hoa-ky)

THV: I I42-Nho- em (069, Båo-gia-Iqi) I I43-Nu6i tilc (069, Båo-gia-Iqi) I I44-Nguyln Nguy~n (069, Båo-gia-Iqi) 114S-l1nh doan-Mt (070, Calgary, Gia-nl-d,i) I I46-KMn td Hung-vuO'ng (070, Calgary, Gia-nl-d,i) 1147- Vua hi s8n-kMu (070, Calgary, Gia-nil-dlJi) I I 48-Ngay giD lem (072, Ivry/Seine, Phåp) 1149-Nl non (072, Ivry/Seine, Phåp) I ISO-NhO' mf (072, Ivry/Seine, Phåp) IISI-Nhdn gui (073, Nh~t-bån) IIS2-&0 giu d~m net linh xu8n (074, Leandro, Hoa-ky) IIS3-Ngay ser d/mh (074, San Leandro, Hoa-ky) IIS4-Hai mui thO' Mc kh6 qu~n (074, Leandro, Hoa-ky) IIS7-Nguu; (} d8u (07S, Phin-Ian) I1 S8-N.flJc-lu day-do(l (07S, Phin-Ian) IIS9-Muu; ndm tinh It} (07S, Phin-Ian) 1160-Khai bUt xu8n Tan Mui /99/ (076, TX, Hoa-ky) 1161-Muu; cM muu; thuO'ng (076, Houston, Hoa-ky) 1162-Dan ong (076, Houston, Hoa-ky) 1163-M~ng trdng, hoai nguu; (071, Sunnyvale, Hoa-ky) I I64-Em O'i sao n6n cu nghi~ng (079, Toronto, Gia-nl-t1,i) 116S- Thuyin trdng (079, Toronto, Gia-nl-dIJi) I 166-l1nh (079, Toronto, Gia-nl-dIJi) 1167-Nhung lå thu cho mf (080, Muenchen, nDuc) 1168- ThO' tlf thu tinh (081, Leutenbach, Due) 1l69-l.(ly mf (081, Leutenbach, Duc) 1l70-Con thuyin ngoai song (081, Leutenbach, DU-c) 1171-Nung chl (083, Sungei Besi, Ml-lai) I I 72-KMng quen (083, Sungei Besi, Mil-lai) 1l73-Ddi mm (083, Sungei Besi, Ml-lai) 1l74-C6 thl (084, Oakland, Hoa-ky)

Ung Vdn J10

Il7S-Tilng dan tranh crla em (08S, Pari~, Phåp)

1171-Lui mf d(ly (091, Shatin, Hllang-cång) .

1178- Virt-nam, td-qudc toi (091, Shatin, H \lang-cång)

I I79-Td-qu6c nhu mf hiin (091, Shatin, Hllang-cång)

1180-l1m tlf do (092, Galang, Nam-d\lang)

1181-Toi ra di (092, Galang, Nam-dllang)

I I 82-Gidc mO' (092, Galang, Nam-d\lang)

1183-Dau khd thi~ng-Ii~ng (093, Whitehead, Hllang-cång)

I I 84-Nguy?n uo-c (093, Whitehead, H\lang-cång)

118S-Nguui va cdnh (093, Whitehead, H\lang-cång)

1186~Minh ThlclY (09S, Paris, Phåp)

I I 87-Tucmg-tu (09S, Paris, Phåp)

1188- Doi Iu; vm hoa su trdng (096, Calgary, Gia-nil-dlJi)

.

I I 89-Dua tiln (098, Voehrenbach, Duc) 1190-Tiing dan anh (098, Voehrenbach, Duc)

1191-1.Ong chilu (098, Voehrenbach, DU-c)

1192- Virt-Nam C~ng-Hoa (101, Worcester, Hoa-ky)

1193-Th~t glJn (101, Worcester, Hoa-ky)

I I94-Mau qua (101, Worcester, Hoa-ky) .

119S-Dau IOng kl (} nguui di (102, AL, Hoa-ky)

I I96-Muu; bdy ngan tmm nhung coi long (102, Alabama,

Hoa-ky)

I I97-DfP hao-quang Thuqng-di (102, Alabama, Hoa-ky)

1198-Ung Vdn td-chuc Vdn-hQc ngh?-thu6t (103, Phåp)

I I99-Gi&' qudc td Hung-vucmg (103, Phåp)

1200- Vui vi II td (103, Ermont, Phåp) (con I/Ip)

HltN-KIM vA T!NG-PHÅM NHJ\.N Duqc (Ung Vdn nh~n duQ'c cåc Slf ung-M sau d8y, xin Irang-lrQng cdm 1(1 quf d{Jng-nghi?p, 8n-nh8n, th8n-hz1u va d~c-gid): - TOa-solJn tIJP-chl Tlf Chu (Nh4t-bån) ............. 200 gia-kim

- Toa-soIJn Vt'Jn-Nghr Tre (Duc) ......................... 3 nAm båo

- Nh4t-båo Chi~u DuO'ng ......... SO culSn Hoang-dl n~i kinh

- H~i Cao-ni!n VN Toronto .............................. 100 gia-kim

- Nhå vAn Nguy!n Nghia (Toronto) ......... 10 culSn Chu cMt

- Nhå vAn Nguy!n Trung Tårn (Toronto). IS culSn Vii mon

- Nhå vAn Di~u Tin (Cali) .... lO cu6n Tr~n bU kinh An H(I

- Nhå vAn Anh VAn (Cali) ....................... 10 culSn Lum tinh

- Thi-si Nguy!n-duc BIJt-ngån (AB) .... 10 culSn Tu- gi6 ngay

- Thi-si Hoåi Vi~t (Phåp) .......... S culSn Ung xua pM ca 2

- NhIJc-sl Mai DAng (Toronto) .......................... 100 gia-kim

- Thi-si Hu~ Thu (San Jose) ............................ 10 cu6n såch

- Thi-si Bå Dinh & Thuy Trang ........ 10 t~p tha NgQI ngao

n&'inho' - D~c~giå DT, Montr~al .................................... 100 gia-kim

- D~c-giå U VAn ThAn (Phåp) .......... 1 nAm båo Ung Vdn

- D~c-giå H~ Thj Thåo (Santa Ana) ................... SO m9-kim

- D~c-giå Nguy!n H~ng VAn (Toronto) .............. 2S gia-kim

- D~c-giå Trin Hllng (Nh4t) ............................... 10.OOO yen

THONG-BÅO

GIA·H~N NH~N BAI Dl! THI D~ cu~c thi tham d6ng-dåo va håo-hu-ng, ban t~-chu-c Giåi VAn-HQc Nghe-Thu~t Ung VAn

1991 gia h/Jn nh4n bai them 30 ngay nila. H/Jn ch6t

n~4n

30.11.1991

bai:


MUA BAO DÅI H~N nbanb.

re . nbi~u quy~n-lQ'i kbac

PHltU MUA BAo DAl H.4,N HO. chll 161. Itn: ................................................. ................... ................ .

Dia-chi: .................................................. ............ ......... .............................

I.-Mua båo dai hl/n: D~-giå mua båo dåi hlln nh"n d"Q'c båo gui v! I.n nhå. d"Q'c bål 10% khi mua såch do Ung Vlln phål-hånh. Xin di~n phi~u mua båo. gui k~m ngån. b"u. chi-phiEu v~ 10a-Sol/n. D~-giå I~i Gia-nA-dl/i Irå bAng gia-kim. D~-giå lI/i Hoa-ky Irå bAng my-kim. D~-giå <I- cåc n"o:c khåc xin gui bAng b"u-phiEu (mandal; postal money order mua I,i b"u-di~n. Irå bAng gia-kim) ho.c ngAn-phiEu qu6c-IE (inler­ nalional money-~rder. Irå bAng mS'-kim). Mu6n Irå bAng chi-phiEu li!n dia­ ph"ang, xin d! I~n ng"åi dl/i -di~n Ung Vlln lI/i dia-ph"ang vå gui v! dia-ch' Ii~n-h~. Trong Imång-hQ'p nå y. xin Iheo giå båo dl linh ra li~n dia-ph"ang.

Mua ..: ................ nAm. tu s6 .................. .k~m chi-phiEu ............................

Chi-phi~u

xin de: MUng VAn". dia-chi <I- Irang I

(DUng ehi-phi/u: gm thU' IhU'cmg. n~n m~1: xin glli bdo-ddm).

PHItU T~NG BAo

GlA BAO DAl H~N (mOI nlm Il s6, kf' ei sil Xuln)

TOi mu6n mua .................. nAm båo. k~ Iu. s6: ........................................ .

~ I~ngcho:

........................................................................................... ..

Båo gui trong nOi-dia ·Gia-nll-d,i .... 40 gia-kim. them $2.8 GST

Dia-chi: .. ................. ................ ................. ....... ...... .. ............ .................... .

Hoa-ky: .......... ........ ........ d"ång bO 45 my-kim/måy bay ·50 my-kim

Cåc n"åc khåc: ............ .... d"ång Iholy 45 my-kim (ho.c 54 gia-kim)

måy bay: 75 my-kim (hotc 90 gia-kim) Niu trd Mng Ii~n 4ja-phU'ung, g.}i v~ eik vlln-phOng Ung Vlln lI/i dja­ Xin ghi: .. Do .... ...... ................... ..... " ............ " ...... ........ " .................. I~ng ..

phU'tmg, xin Iheo giå sau (s6 di/u la giå båo dU'cmg IhrJy, s6sau la giå båo må.v bay): Olh 80/ /JO dut· miJ; Hoa-Ian 90/150 guldm; NhQI 7000/12 Kem Iheo "ly lå chi-phi~u : ...." .........S. ,,~ vå gui : "Ung VAn"

000 .vm; Ph6p 270/450 quan; Ve 65/110 ric kim.

Qul vi s~ nh.n d"Q'c s6 bAo dliu-lien khoång Iu. 41ulln (nEu mua båo gui bAng måy bay) låi 81ulln (d"ång IhuY. bO) sa u ngåy d41 mua. Sau Ihåi-hl/n nåy, nEu khOng nh.n d"Q'c båo, xin cho 10a-SOl/n bi~1 ~ xem lI/i. M3i dOc-giå dAi hl/n ~ 06 mOI ml-s6 rieng, in <I- hång "lIu nhlln dia-chi ngoai phong bl gui båo, xin qul vi eAl nhAn nåy ~ dånh, khi clIn giao-dich våi loa­ SOl/n (khi~u-nl/i, gia-hl/n båo, mua såch, d~i dia-chi, v. v.) xin gui k~m ~ Irånh nhllm-IAn. MlI-s6 nåy glim hai nh6m s6: nh6m s6 IhIt nhllt lå mA-s6 dOc-giå. kMng bao giå Ihay-d~i; nMm s6 Ihu hai lå hl/n bAo cola qul vi. ThI-dl,l: 4536­ 100. Qui DOc-giå måi, ho.cdOc-giå cil vu.alåi hl/n. xin vui long ki~m-soål nh6m s6 nåy vå Ih6nl-båo npr cho 10a-sol/n moi Sl( sai 561, n~u c6.

. 2.- odi dja-t'hl: M3i khi d~i dia-chi. xin håo ngay cho 16a-sol/n ~ Irånh m'l bAo. T6a-sol/n kMng gui bu cåc 56 bi Irå v!. Khi båo dia-chi måi. xin cho bi~1 mil-s6 dOc-giå, hotc It nh'I , phii c6 dia-ch' ca.

J. - Mua båv ('a: Giå båo cil bAng giå båo hi~n hånh. BI/n "oc mu6n mua IU. s6 I. xin glli li!n cho 8 nlm båo . Toa-sol/n ~ gui mOI lue IU. 56 I cho låi s6 måi nh'I, sau "6 sl gtH hång Ihång cho dEn khi h~1 hl/n.

4.-BDi dling håv: Båi gui cho Ung Vlln xin "u.ng gui cho båo kMc vå ng"Q'c lI/i. Ngol/i Iru. lin­ IUC vå mOI 56 v'n-d! c6 linh-cåch kh4n-cip hay "iu-Iranh. 168-S01/n khOng "'ng båi trung. Båi gui "lng xin "ånh måy, ho.c chep lay IhGI r(l-rång. Båi kMng "Ang khOng lrå I,i du co k~m lem . Qul vi c6 båi "Ang båo ~ nh.n ""Q'c båo bi~u. nhu.n bul hay quA vAn-nghe. I~y muc "O "6ng-g6p.

VAN-PHONG "LANG VAN" DIA-PH110NG: VP "LANG VÅN" Au ClIA.u : Association Cullurelle Loi 1901 . D(li-dirn I(li Anh-qu6c:

LAng V6n (Village Ulleraire): Hoåi Chåu

B~ch Thåi Hå 19 Abdale Rd.

7 B-I rue de Relhondes . London W 12 7ER

Engla nd 95100 Argenteuil, France DT: 34-10-26-46 VP "LANG VÅN" uc-cHAu: . D(li-dirn I(li Duc-qu6c: Ngo Vi~t Dung Postfach 104122 4600 Dortmund I Germany

DT: 656-949 . D(li-dirn /(li Hva-Ian: HI5· Thj Chi~n Lijister 77.

1628 Am-Hoom-NH

Holland

DT: 02290-31666

Phl/m Quang Ngoc P.O. Box 198 Lakemba, NSW 2195 Auslralia OT: (02) 758-2JJI

VP LANG VÅN A CHAu:

Da

Thong Minh

T 140 Tokyo-To

Shinagawa-Ku

Yashio 5-12-69-115

Japan DT: (03) 799-1763

GlA BItU QUANG-CAO

TREN AN-BÅN CANADA: Bia sau (hai måu):....... ... ...... ........... ............. 300.00 gia-kim .

Bla trong (ImO-c, ho~c sau); ........................ 200.00 gia-kim

Co hai lo~i quång-cåo Iren Ung Vlin: quång-cAo qu6c-I~ ("i khåp nai. k~ ci Trang-trong; ...... ... ...... . ,..... ...... ....... .......... .. ... 120.00 gia-kim

Toronlo) vA quång-cao "ia-ph"ang (T,o ronlo). Giå bi~u åp-dl,lng chung cho Nua trang: ..... ........................ .... ................. .. 80.00 gia-kim

quång-cAo vA chuc I\lng cA nhån (chuc mu.ng. chia bu lin. cAo-ph6 ... ) Iren 'n-bån 1/3 trang: ........ .. ................ .................... ........ 60.00 gia-kim

qu6c-I~ nh" sau: lIrang 2OOS; 1/ 2lrang IlOS; 1/4lrang (16i-lhi~u): 60S. Cac ca­ sa ngoåi Toronlo. xin gui chi-phi~u Hm Iheo mAu quång-cåo. T6a-sol/n se g,H 1/4 trang: ........... ................. ........ .... ... ........... 40.00 gia-kim

14ng iå båo c6 "Ang mAu quång-cåo hay chuc I\lng. 1/8 trang: .............................................. ........ 25.00 gia-kim

6.-Bån qu.v~n: DANG DAl H~N GlA D~C-BI~T

5. - Qudng-c6o:

co

Til ei båi va. Iran/' ånh. '1uång-cåo " Ang Iren Ung Vlln IhuOc quyen s<l--hllu cola Ungvan of Canada Inc. Quyen nAy 41 d"Q'c "Ang bl/ ""ang nhi~n lI/i Th,,­ Vi~n Qu6c-Gia Gia-nl-d,i. HOi Båo-V~ Tåc-Quye'n Hoa-KYv" T~· Chtfc Dlng­ BO Tåc-Quy~n Qu6c-~ (ICPA). Mu6n trlch dång, xin lien-I,t: Inråc våi lOa.' so~n Ung Vlln vA phåi d"Q'c Ihoa-Ihu4n bång Ih".

TREN AN BÅN QU6C-Tl(GO'M CÅ CANA DA) Nguy~n Irang trong:....................................... .. 200 my-kim

N,}a trang: ..... ........ .......... : ............... ............ ... 110 my-kim

1/4 trang (t6i-thi~u), .............. .......... .................. 60 my-kim

lAng Van II J


nhdn tin tj-n{ln (I~-p hf: 10 my kim; mi~n-phf cho c:I~ ng-bå o tl.l i eåe trl.li)

Cqu SVSQ NGUytN PHVC A N, G29, mu6n bi~t tin cåc bl.ln c:I~ng kh6a a khåp nO'i, xin lien-ll.lc c:lia-ehi: Boat GA 111/123, Pula u Galang Camp, Puskopal Arma bal, P.O. Box 7, Tanjung Pinang2911 2, Indo nesia. Tim bl.l n NGUylN KY KHUONG tn.r&c hQc Trlin Hllng Dl.lo, Då-l,t (70-75) vå Bui Thj Xuan (76-77), c:linh-cll tl.li Duc. Xin lien-II.lC: HOANG THAI TUt, 102 Joanna Cr., Thornhill, 0ntario L4J 5E9, Canada.

vO THI NGQC LINn vå con lå Huynh Vil Nhll Tran, ~n Gia-na­ c:I,i nåm 1981, a Montreal, nay a c:l au , lien-ll.lc HUYNH v ÅN D UqC, 84 Valanee St., Oxley, Queensland 4075, Australia, DT: 0 11-617-375-5271. H UYNH THI PHUONG NGA (Ak a Dung), HUYNH THI PHU ONG MAI, tn.r&c a s6 53 Duy Tan, qu~n I, c:li thea thånh­ phlin con lai My h~i thång 3.89, nay hai bl.ln a c:lau, thll ve: LAM L1lu NGA, MC: 475038, ID: 164606, Camp Sungei Besi, MRCS/TMS, Kuala Lumpur, Malaysia.

a

PH~M sl CHltN tn.r&c Såi­ gon , nay a: House 2E5, PST: 3381, Section "O", Phanat Nikhom, P.O. Box 18, Chonburi 20140, Thailand, mu6n tim eåe bl.ln: Hoang Lån, Linh, LQc (tn.r&c Thi-nghe, u6n t6c, sang My nåm 1988); ThQ (thq u6n t6c, tn.r&c a CIl-xå Båc Håi, sang My trong thanh-phlin HO); Ma i A nh, Mai Lan (a Phåp, m&i

a

LOng Van l J2

sang

My

5.91); Nguy!n Thj Tårn, Vån Båo (tn.r&c do Thåi­ kan, sang My 1988); Btii Vån Thanh, c6 em la TrQng Tn.r&c (a Ba Ria, sang My 1984); Thåo, Thll (tn.r&c å Sai-gon, ti~m bånh Nguy~n NgQ, sang Tåy Duc nåm 1989); Phi Di~p, Thåo Uyen (tn.r&e a Tån-c:linh, ti~m vang Kim NgQc, sang Duc 1987). R1h mong tin . Nguy~n

TRAN QUANG, r~ ti~m vang Kim Trang, Ca-mau va NGuytN HltN TUONG, vq la Dao, tn.r&c d- thi-tu Cåi Keo, Nåm Cån, Ca­ mau, hi~n a My, xin lien-I,c: LI: HOANG MINH, MC: 377006, ID: 161945, CaQlp Sungei Besia, Kuala Lumpur, Malaysia.

(ti~m

bånh Quang Vinh. ngå ba ang PHONG, s6i con. Xin Iien-l~c: NINH NGQC TiNH, PST 1576 House 22C35, Seetion "O", Panat Nikhom, P.O. Box 18 Chonburi 20140, Thailand. Tim anh LI: ANH TUAN, con 6ng Le Vån Ty, tm&c a trl.li eåi-t!).o Thanh-eltm, Thanh-h6a, dllqe thå thång 12,1987, nåm 1988 0305/12 Nguyen TrQng Tuy~n, qu~n Phu­ nhu~n, Såi-gon, nghe n6i c:lå c:li OD P, hi~n c:lau, lien-ll.lc LI: Hc}NG SON, No: 45070, VRD: 367/89, Hut 6B, Detention Centre, Seetion 3, Whitehead, Shatin; Hongkong.

T~),

a

D!NG TV LUONG, bUt hi~u Tul{n Quynh, hi~n trl.li Palawan, MUm EM, tn.r&e a Cåi X~p, L(\ mong nh~n dllqe sq giup-c:liY eua Ti~u, qu~n Duc Hm, tinh Sa-dec, eåe b!).n eil. Xin thll cho: D!NG TV du-hQc tn.r&c 1975, c6 cha la tu~si, LUONG, P .S. #4322, P.F.A.C., anh ru(\t la Tjnh, c6 ehåu la S&m, #5300, Palawan, Philippines. Lå, SO'n, Khen, S\I, Que, Kheo, Tim b!).n NGO sl HA tm&c a 72 Mau, Me, Thll, Bi~t, Hai Chet, cliu Dl{t, Nga Quyen, Håi-phong, Nåm Sinh, Ba De, .. va chj la Sltm, vllqt bien nåm 1985 eting gia-4inh, trll&e 1975 la vq My, sau 1975 c6 ve nay a c:lau, xin lien ll.lc NGO THt thåm gia-4inh, k~t l~i, råi VIlqt CUONG, VRD: 246/88, No23712, bien; nh~n c:lllqc tin nay xin lien l~c: Seetion 7, Whitehead Detention . LI: VÅN PHt)NG MC:548005, ID: Centre, Shatin, N.T., Hongkong. 168483, Camp Sungei Besi, Kuala · Lumpur, Malaysia. Tim m~ NGUytN THI CHUNG sinh nåm 1954, Il{y chång My c:len VUONG KINH KHA que Clin­ sinh ra tai, giao cho anh H6a c:lem thO', c:ljnh-cll Gia-nå-c:ll.li, xin lien­ ve Cltm-giang nu6i, sau c:l6 dem hai l~e: NGO CONG HUNG, MC: chi tai vao Sai-gon r~i sang .Phåp 557028, Pulau Bidong Camp, (1). Ba con c6 båc ai bi~t m~ tai, xin Malaysia. nhån h(\ cho t6i la NGuytN VÅN TUytN, Cl o Thanh Luong, 103 NGUytN VÅN CU()NG, tn.r&c a s6 65/6 c:l1l&ng s6 Il, phll&ng 18, Speicher Dr., Annapolis, MD 21401, U.S.A. qu~n Tan-binh, Sai-gon, c:li nåm 1989, LI: MINH HÅl (lai My) c:li HOANG THI KIM HUt, 32 nåm 1990, sang Bataan, Phi-lu~t­ tan, xin lien-ll.lc: QUACH DUC tulSi, chång VIlqt bien ml{t-tich nåm 1987, hi~n cting con trai 8 tulSi dang Qu6c, 140 Tokyo-To ­ s6ng tr~i Phanat Nikhom, cha Shinagawa-Ku Yashio 3.2.1 djnh-cll tl.li Gia-nå-d!).i. U&c mong Kokusai-Kyuen, Senta, Japan. c:lllqc m<'>t vi an-nhån Gia-na-d~i NINH NGQC TiNH, tn.r&c 1975 nh~n båo-trq va giup-c:liY cho eu<,>c sinh-ho~t t!).i thi~u-c:loan HIl&ng­ s6ng eua hai m~ con nO'i xli lfl. que c:l1.l0 Nguy~n Khåc Tq, c:l1.l0 Xuan­ ngll&i. Lien-I!).c: Hoang Thj Kim hoa, chau Gia-c:ljnh, mu6n bi~t tin Hu~, PST 10.553, House K#77, Transit Center, P.O. Box 18, thi~u-tmang VUONG VÅN THU, va cåc b!).n CU()NG (ti~m vang Phanat Nikhom, Chonburi 20140, Kim Tåm, ngå ba ang TI.l), MINH Thailand.

a

a

a


låm nhjp c§u 6 thuac khOng?

ThlfDi Tin Lai•

Canada

1

NHU NGAN, Ottawa.-NH (fa hoi hQ em, nhung khfmg ai bi~t (lia chi ca quannåy. Em thu gQi t~ng (fåi Ottawa (613-555-1212), hoi xin s5 (li~n tho~i eua I.O.M., ho~c "Ottawa for Comparison." Thu xem.

Nguyen Hu-ang ph(J-tr(u'h Thi Si MINH VItN, Hoa kY.­ Cam an 6ng cho såch. Uin sau, xin in (fja chi nha xuåt ban våo t~p såch ~ d~ lien l~c. Klnh. NGO THt CUO'NG, Hllo-ng eång.-Da nhAn tin hQ chåu. Chu NHN c6 luc d~y O- tnrang Hån Thuyen, Tåy ninh, kh6ng phai Hai phong. Chåu c6 long tuo-ng nh&. th§y cu, lå (fi~u hay. Chuc chåu gl}p nhi~u may mån, thoAt khoi canh til tj n~n vå hoån thånh tårn nguy~n. Nh. van NGUYtN TU, De.-Da nh~n (fuqc båi mai. S~ gui båo (f~u cho anh. Gi~n ai må dQn nhå len tai t~n St. James v~y? Nh. vin HoAI CHAU, Luin (lon.- V~ vån (f~ chQn djch truy~n Vi~t nam ra Anh van, NH (fång y vai 6ng lå hay "båt (l§u bAng cåc tåc gia ti~n chi~n tnrac (la", 6ng se (la r5i tri han vi chuy~ri chlnh trj trong giai (fo~n tranh t6i tranh sång hi~n nay. Kinh. Nhlle si LlNH PHUO'NG, Florida.-Xin cu ti~p t\lC nhu v~y. Cam an Slf ti~p suc cua chj. Horn O­ Toronto, ti~c lå kh6ng c6 djp n6i chuy~n nhi~u. TMn. .I NGUYtN CHI, Gatineau.­ Kh6ng thåy thu va buu phi~u (mandat) (f~t mua bang, xin vui long xem l~i. DO KIM KHANH, Bidong.­ Em vi~t "gia (fåy thanh lQc, til (fåy kh6ng c6 nghia gi ca, (fai em (la hi~n dång eho ngh~ thu~t" khi~n NH bAng khuång. V~y thi vi~t. Vi~t O- (fao, vi~t O- xu tlf do mai sau hay vi~t tren que huang ng",e tu n~u. chång may bj buc thoåi, ding lå vi~t . Mi~n lå (lua (luqc (lai s5ng våo van chuO'ng. Tr6ng tin em, vå chue may mAn.

Thi si D~NG THI Qut PHUQ'NG, B1.-Hc phltm (f§u tay må Mi 3,4kg th! cling c6 hai hai. .. nl}ng ky, nhung khi~n nång tha dQt lang, kh6ng mu5n san xuåt nifa th! cung hai quå. Båy gia må chue "m~ tron con vu6ng", hi~u theo hinh th~ hQe, thi c6 ve ... h~i nhau quå, "(lai-et" m~t lAm. M~ thanh manh, con roi roi lå vua! TMn. NGUYtN H., Oslo.-B~n (loån (fung råi (f6. Djnh "dQa" ehång mQt keo chai th! chång gQi ~n, thanh minh thanh nga lå måt (fja chi chu nåo c6 dåm quen nguai xua. Båy gia b~n dnh sao (fåy? C6 e§n NH

~

TRAM LUO'NG, Florida.-Em nen gui theo buu (fi~n, (fuang bQ (surface) v~ hQp thu cua toa so~n. Cu ~ nguyen thung 20 cu6n nhu . v~y, dån them th~t nhi~u bang keo trong chung quanh thung (mua tape~gun må dung). N~u c§n, nen cQt them giåy ehung quanh cho khoi va thung (nhån vien buu (fi~n quang m~nh tay lAm). Dqt (l§u gui 3 thung th6i cho (fa vÅt va. Khi såch g§n h~t, N H se båo em bi~t ~ gui them. Chue em vui m~nh, sång tåc (f~u. Mong c6 djp gl}p. TMn. Nh. nh~n

vaOI

(luqe

vO NAM, Due.-Da truy~n

mai, cam an

~ IJ,~ttl~ ~Yeu Nhau, Xan• Nhif T~g Qua Cho Nhau. ! GIANG-SINH, NÅM Mål, T~T NGUY~N DAN,

T ÅNG QuA GI THANH-LJCH, TRANG-NHA NHAT,

DUNG DuqC TRQN NÅM, GIV DUqC TRQN Dal?

., .._.æ.

- MOT NÅM (12 s6) BAo

~-EEs .. ~ EE il fE s:;"""­ _._.-.._-.-.._-. ' - -"-"-

T()A-SO~N sE

_.~

---

-=~

eHi CAN DltN vA Glh

PHItu T~NG BAO

<1 TRANG · 111

LAM CHU-TOAN MOI VI~C CHO Qut VJ

Lang Van 113


anh. Chua nh~n duqe thu eua Vi@n Giåe, dang eho-. Chue anh vui.

~PHiJ

LUU LAO THAI, troyes.-Båo tin eho lao thåi ... mu-ng, sang nåm, ehua håt bai Qui khu lai IU duqe dåu, ehi eoi ehu-ng dau 6m vao thång 2 va thång 8, e6 th~ e6 tang. Phåi toi nåm 61 thl d/1oi, ti~u hll-n trung phung, lao thåi thåi moi e6 th~ "ra di". BAng nhu thoåt duqe nåm nay, thl t&i nåm 73, NgQe HoAng moi giO s~. Uo thåi thåi n@n nghe lO-i huynh. truang Hoang Båo Vi~t, giii' thån tåm thanh tjnh, trånh giao du voi bQn ta ma thl d/1oi h/1on o eung nO bQe moi bot du. TMn.

NGUylN TUAN, Seattle.­ Dung d!y Tu!n /1on, co cong mai sill co ngay n~n kim. It nh!t, cOng giup mlnh khåi quen chu Vi~t, dliu 6c xoay ehuy~n nhanh ho-n, måt nhln Sll vi~c tinh ho-n, tay vi!t thulin thl,lc ho-n. D6, chlnh lA chuyen "nen kim". MAi m~i mQt cåy but, ma ra

duqe ei mQt b6 kim. lO-i to rdi, sao l/1oi kh6ng mAi! Con baD gia thl"nen kim", con tuy tai nång vA cåi duyen cua mlnh. Thån. Nh. vin NGO DU TRUNG, Houston.-Toa so~n t'ng anh tien euoe gtli thung såeh !y, khOng phåi bdi hoAn. Dil gtli båo cho Ong b/1on anh oLisle. B!pd6ngy, hOm nAo se mua but, ve eho anh mQt cåi tri~n d~ mang di khåe. GQi lA "b!p m~p", vi B!p m~p nh!t... toa SO/1on. TMn. QUACH THt VÅN, Bramalea. Cåc bai tho- dll thi eua b/1on khOng e6 tlla, khOng x!p våo danh-såeh båi dll thi duqe. Xin chep l/1oi, ghi them tlla va gtli l/1oi. HOA SON.-Båi dll thi eua b/1on khOng c6 phong-bl nhå dån kln, ghi ten th~t vå dja-chi tåe-giå. Xin gtli l/1oi dliy-du eåe båi, kem t@n va dja­ ehi mQt trong phong-bl dån kln, n!u mu6n ti!p-tl,lc dll. Anh

Lt DINH

THONG,

Parls.-DA nh~n duqe bai etla anh, dang dQe, se cO gAng e6 thu g6p y. V! eåe båi vi!t sau nAy, xin anh tuy nghi ehQn de-tAi. Lang Van sau nåy råt It khi låm 56 ehu-de (ehuy~n phlin nay cho Van Xå), nhung vAn c6 khuynh huong såp x!p bAi-va thea mua, thea l!: xuån, h/1o, thu, dOng, I~ Vu-Ian, Giång sinh, TIt Nguyen-dån, I~ Hai BA, I~ Ph~t-dån, t!t Trung-thu, V.V. Kinh. Ong D(} MÅ Y GlO, Hoa­ ky.-C6 ngu&i b/1on phuo-ng xa vi!t thu k~ chuy~n h6i COn nhå, bå vo­ tlnh k!t b~n tåm-thu voi mQt anh dllC rlla giå gåi vi!t thu, "chjchjem em" voi bå, sau khåm phå Sll thllC, thåt-vQng quå d~i. Nguo-i b/1on åy båo rAng, ra håi­ ngo/1oi, dQc tho- vA xem hUt-tll eua ong d6, sao thåy giOng y ehang nhu bå chj vån-ngh~ thuo nao, vA nha NH mo cUQc di!u-tra hQ. Ong d6 n!u quå la trang håo vi~t (thay vi hdo han), I~p tue vi!t bån tll khai, gtli ve ... toa-so~n ~ NH ... li~u.

Såp phåt-hanh:

cAY

CO

VIl:T-NAM (I)

PH~M HOANG HO

Quyen I (ghm 2 t~p) day 1263 trang, st m6-tå 3570 loai elia tO~1n c6i Vi~tnam, tll eac loai Khuy~t-th\1e-v~t (6-rbng, Rang-d~i), u)a-tu (Th<'lng DaJ~t), cac loai Song-tu-di~p eanh-roi, tll NgQe-lan, Mång-cau, qua eae loai Xa-e6-ehe, Ram, Bl,lp, K~ .. d~n hQ D~u (Måe-eo, Sa-dua). M6i laai deu dU<)c minh-hQa va m6-tå d~~~tinh ehtnh va e6ng-d1,1ng, tll loai khong nen dl,lng den nhu Måt-meo, nen h6n nhIJ Sung, HIJ(1ng, chung ehan g6i hång ngay rna kh6ng biet nhu Gon, o noi heo lånh nhIJ Th6ng:-nuoe, hay gan ta d~n ga kh6ng ra nhu Ke, loai thom nhIJ Sll, C6ng-ehua, thui nhIJ Tr6m h6i, hay vlla thom viJa thui nhu Sau-rieng vv.. & VY .. Giå m6i t~p: 35 my-kim, hay 40 giakim.

Se ban ~i cåc nha såch lon va t~i Umg-vån, Ottawa

Tai Hoa-Icy se hån t~i Q"Ul VI. d ~I. l'Y St;,;;. l'A l . . It;n- ~e Båe-si

Ph~m-vån

Hoang 9625 Bolsa Avenue Westminter, CA 92683

DT: (714) 531.8711

lAng Van 114

):>.

Ve

Ph~m-thi B~ch-nga

29 Palmerston Mont-Royal, Que. H3P lVI Canada DT va Fax: (514) 737.2142


Thi-si NHU CHI, Houston.­ gui såch cho NhU' Chi. Luc nay im hai I~ng ti~ng du hå? Be) bi 6ng x~ ... be but hå? Thån. D~

NGQC KHOI, Paris.-Cung 40ån la bai f)~m nghe MT noi chuy?n thO' lang thang tren Van la ngoai ehu y cua tåc-giå; va hi~u rång "vang sa o" trong bai la "thu vang lam sao", kh6ng phåi lå "sa o vång." vAn thea doi tung bU'&c 4i cua cåc b~n ben 46; va thich Slf cltn . trQng, thång bAng cua anh. Mong c6 dip g~p I~i. Nhi såeh LAM SON, Ve.-VAn chU'a nh~n 4U'Q'c 4ia chi nhå såch ~ gui båo cho qui vi, nen du 4~ . nh~n 4U'Q'c ngån phi~u, NH vAn chU'a I~nh tien ra. Quf b~n 4Qc t~i vung Brisbane, Queensland, n~u bi~t nha såch nåy, xin vui long nh4n he). Da t~. PHUONG DItN TLN, MA.-Båi thO' thu tU' (Chung nhan) bi lo~i vi 4å quå gi&i h~n ba båi dlf thi. Xin båo tin b~n ro. HOANG TItN PHUONG,

Dg.e.-B~n gui t&i 27 bai dlf thi, trong khi th~ I~ chi nh~n c6 3. Toa­ so~n 1l1y ba båi 4åu, va lo~i cåc bAi con I~i.

h~n

Mc)t c1c)e-gii a- Montreal.-Be) Tam qu6c chf (4 cu6n) va Chu Tu c~u giå t6ng ce)ng lå 86 gia-kim. Giå nåy bao gåm cå cU'&c phi IAn thu~ dich-v~t (T,PS). De)c giå dai

Thi-si PHAN THINH, Monterey.-Båi Ao våi but IOng anh 4Qc thl1y tren båo Cali, hoan toan ngoai y mu6n cua toa-so~n (vå,c6 th~, tåc giå). Thån kfnh.

Ung Van 4U'Q'c båt 10%.

C\I !,TK, Ermont, Ph'p.-C\I tuy 4~ 83, nhU'ng tr6ng chu vi~t con ro rang, cung cåt, ch4c chÅn con ti~p t\lC sång tåc 4U'qc ' it nhl1t 20 Ona Lt D1NH CUONG, Galang.-Cåm an SlfhQ'p-tåc bai . nåm nua. Da chuy~n cåc båi cua C\l va- cua 6ng, vå hoan-h6 tinh-thlin vao hå sa dlf thi. Kfnh. cU'O'ng-quy~t kh6ng chl1p-nh~n Anh NGUYtN TV THANH, ce)ng-sån. Kfnh. Thii-Ian.-Mung anh 4a nh~n 4U'Q'c såch, kh6ng cån phåi vi~t thU' VQK, Mi-Iai.-NH ,cung rgt eim an rieng ai, 46 lå quå cua toå ng~c nhien nhU' em, khOng hi~u sao so~n. D~ chuy~n y-ki~n cua anh cho thU'-vi~n Mi truo-ng a- tr~i Sungei B~p. Chuc anh may mån. Besi I~i c6 cå båo Thanh-ni~n. LM NGUYtN DUC H4.U, Nhan-dan, Cong-an cua CSVN. Thii-Ian.- Toa-so~n xin gång h~t Dång bao ti-n~n lieu ch~t vU'Q't sU-c ~ giup 4ang-båo ben l1y, m~c bien sang t~n M~ lai, 4åu phåi ~ 4i du ngU'o-i it; thU'o-ng phåi "phån-tån tim 4Qc cåc tO- båo tuyen-truyen 46. mong" ~ lo nhieu m~t. NH se lien­ Xin He)i Hang Cung (MRCS), I~c He)i Cha M~ NuOi, nhO- tim he) vi Cao uy Ti n~n, ban 4~i-di~n tr~i vA ån nMn l1y. Ngoåi ra, toa-so~n cåc ca quan thi~n nguy~n ki~m 4ang tim cåch lien-l~c v&i LM Trlin soåt I~i cho, va nen dung 4ang tien Xuån Låm ~ 4lty m~nh vi~c cuu trq vao m\lc 4ich IU'O'ng thi~n chuy~n såch båo sang cåc tr~i a­ han lå tuyen tru yen ce)ng-sån cho Thåi. Kinh. nhung ngU'o-i lånh n~n ce)ng-sån.

Trtm-trQng klnh mai quf dQc-gid va than-hau dIn dl{ Sinh-ho(lt van-ngh~ ra mAt t,p truy~n

"NGUm DÅN BÅ DI BEN TOI"

tae-phdm thu /9 erla NGUyiN NGQC NG-4.N, do lAng Van xu6t-bdn

Th~

. Ti~ng <tAn:'

Thi~n Nga (duong-eim)

Thi~n Nga (tranh eim) Hi~u, Nguyen Th~ Minh (vi-eim)

VAn, TrAm Anh,

Nguyen DAc

L~i Vii Hån DuO'ng (keyboards) XuAn HoAng, Truong Viin Tuy~n (tAy-ban-eim)

. Cåe giQng ca: DoAn Chlnh, Hoång Kim Uy~n, Nguy~n NgQc, Thanh Hå, Thanh HAng, Duo-ng Minh Hoång Tdin Van Dilng vå Thåi Hoa D~c-bi;t:

ph4n ph(l-dlln cua ca-si

NGUYtN NGQC TRQNG

tu CaJifomla, Boa-ly

· Dia-<ti~m:

Universite de Montreal Faeulte de Musique

SaIle B-421 200 Vincent D. Indy, Metro Edouard Mont Petit · 7 giO- tiSi Thtl- Båy

16.11.1991 · Di~n-tho~i Ii~n-l~c:

(514) 737-4760

(416) 247-4165

Ung Van Il5


Anh NGUYtN Qu6c TR1,J, Sildu.-DA gu-i m~i It "thulSc men" sang anh, mong so-m nh~n duqc . Kfnh. VÅN UONG KHÅNH LINH, Thil-Ian.-Såch AI Capone, culSn I vå Il, gu-i båo dåm bång måy bay sang Thåi mlh 50 my-kim (ho~c 60 gia-kim), k~ cå ti~n såch IAn cuo-c phi. Em nha tMn nhAn t~i Hoa-ky ho~c Gia-nA-d\l.i gu-i chi phi~u ve lång, ti~n hO'n cå. DO KIM KHÅNH, Bldong.­ DA nh~n duqc bAi mO-i. Chuc anh len duang di Kuala Lumpur blnh an. Bia DUONG KIM PHUQ'NG, PQ.-DA xin he) bA bån Anh vån cua lA thu cho con gåi. Xin gång cha. Kfnh. VlNH HAo, CA.-Båo duang thuy di Honolulu 45 my-kim mc)t nåm. DA gu-i båo cho b~n em. ThAn.

Onl NGuYtN TRQNG HOANG, Florida.-Ong B,ch Thåi HA, nguai cuaD~i hQc Chi~n tranh Chlnh tri Då I,t, b~n clS tri cua Ong, vå B,ch Thåi Hå Ulng Vdn dung lA m~t nguai. ve dja chi, xin xem å trang III (Vån phong Lång Vån Åu-chAu). Chuc Ong so-m nlSi l\l.i lien I\l.C vo-i nguai xua. Klnh.

"cung c6 I~p-tru&ng dut-khoåt 41 khOng lam nguo-i diJn thdt-v{mg" nhu em mong. DA gu-i bu sIS 85 cho em.

Anh TRAN DUC D()NG, Bidonl.-DA nMn duqc thu anh. Li~u mA de xen. Bån ml g6i Igy tien mua tem lå chuy~n kMng nen. Chi khi nAo dlSi dja chi vl dai tr~i, My båo cho toa-so\l.n. M6i lan nh4n båo I~i vi~t thu cåm O'n, NH nghi tO-i suc-khoe cua anh, dAm ra åy nåy kMng yen. Klnh.

DIIM HONG, Knoxville.­ Dung dÅY, nåm tO-i nen chu4n bi so-m hO'n, vå tlS-cMc vAo dip l! ~ keo dåi thai gian tr,i them mc)t ngåy 0I1a. Ong B!p båo, n!u sang nåm chua v~ Vi~t nam tlf do duqc thll,i xulSng sinh ho~t vo-i cåc b,n tre mÅy ngåy nifa. TMn.

Ona DO PHUOC, Florlda.­ Quå th~t toa so~n c6 nh4,n duqc chi phi~u mua båo cua Ong, dA vO sIS, lAnh tien xong r~i. Vå quå th4t NH kMng gu-i sIS 85 cho Ong, vl trong thu Ong kMng ghi ro mua tu sIS nA6, nen NH gu-i tu sIS mO-i nhgt.

Anh HO CONG-TAM, MA.­ Dil duqc dQc bAi thO' NST trå dila anh ve "tc}i" dA dåm kheu cånh ngl,ly hoa. Dung bu~n. Nguai ta tlf xung lA "phuqng-hoång", c6 gl hay ho dAu! Phuqng lå con tr6ng. hoang lå con måi. Cåi Ong NST nAy

eHue MUNG Bae-si DU

Anh LI: MINH TUAN, Anaheim.-KhOng phåi dieu I~ cua Vån But VNHN chi cho lAm chu tich mc}t nhi~m ky, må lå di~u I~ cua... gia-dlnh hQ Nguy!n. NH cilng mong ban chl{p hAnh mO-i

pHAN UU

Qu6c TRUNG

DA KHAI-TRUaNG PHONG M~CH

Duqc tin

bu~n,

ngay 1.10.1991

t~i:

C\I NGUY!N VÅN XUNG

Dionysius str. 107-109 4150 Krefeid W. Germany

thAn phl,l hQa si Nguy!n D~ng, dA tu trin ngåy 9 thång 9 nåm 1991 t,i Can ThO', Vi~t Nam, huång thQ 82 tulSi.

Gt! ChiJu Hdi Dung (Sydney)

Gt! Um Kiln Duc (Melbourne)

Gt! Nguyln Van Phuc (Montreal)

Gt! Du Qu6c Thdng (Bonn)

va cåc anh chi em.

Ung Van 116

Xin thånh kfnh chia bu~n cung anh chi NGUVtN D~NG, kfnh chuc huO'ng Mn båc so-m ve mi~n ClfC-l,c. Nguyen Hu-cmg & Nguyln Huu Nghia


h6a ra lå nguo-i... luong tlnh, <14'C cåi lQn xQn nen tå huu kh6 pMn. Thi ra th~ <1gy! C\I LANG-NHAN, Anh­ qu6c.-NH <1a b6-tuc cåe <1o~n do e\1 yeu-e!u, danh khi in såeh. Da gui bi~u cåc quy!n C\1 hoi. B~p xin. C\1 m~t tÅrn ånh ~ hru våo t4p ånh eua lang, rgt mong c1uqe c1åp ung. Klnh.

BAI NH~N DUqC

Tranh: Ba Bui, Nguy~n Hua PhuO'ng (3).

C~m

VAN: Xuån Tuo-e, D~o Tårn, Ph~m M~nh Tu~,

BAI sE DANG

Phan Hoan Sinh,

D~ Kim Khånh, Ngo Nguyen Dung

V AN: Trang tren song Hång, Chuyen ben ban <1i~m tårn (NNO), Nguo-i c1an ong ben e~nh (ST), Ba nang dåu tre (HTA), Thu vui vuo-n rUQng mi~n Nam (XT).

(2), Vii Nam, Hi5 Tmo-ng An, Song Thao, Nguy~n Due TUÅn, Nguy~n Quang Ph\1c, Nguy~n Tu, Tmang H<5ng San, L~ Dinh CuO'ng, Phan Hoan Sinh.

THO': Lua t4' do (LHS), Nhung ngay im b6ng (PT), Chi uo-e <1o-i sau, Cån an HuO'ng Giang, MQt phi~n Duo-ng thi (TV L), Mua thu va em (TMT), Mua xuån (CHN), VAn con c16 dem dai (VG), Ngay tr& l~i phong m6 (DN), HuO'ng mua (VN), Lu~n qu5n ben toi (KC), Dem vo eung, MQng (TAM), Mua thu thu ... (NCC), Xin hay ehuy~n eung, GiQg l~ eung thuO'ng, NhO­ Quång Nam (HKO), Khi mua c1ong­ v~, Rung xua, Khuya O- b~n bus.. , Tu v~, Chi~u O- eång: .. (NT).

THO': Nguy~n Tu (18), Nguy~n Bå Vinh (3), Låm Håo Vi (3), Ong DINH HUYNH, Cali.- V~ Nguy~n Cong Chinh (4), Le Huynh vgn c1~ qu6c ca, theo thi~n 'J, ehi (5), Tdin van X6p (2), Le Binh (3), nen mang ra ban cai mQt khi da d~p Bui Cong, Tmang Ai Minh (6), xong eQngsån, tåi I~p tll do dån nu Du, D~ Kim Khånh (10), Khåi ehu. D6 eling la mQt eåeh ~ trånh Chinh, Vån NuO'ng (2), Tr!n VÅn ehia sue, ehia tri trong giai-do~n L~ (8), Hoai Niem Tu (4), Då Thåo, nay. Kinh. V~n Giå, Cao Hoang Nhån, Nguy~n Van T~, Ph~m van CuO'ng (3), Le Oil Su, Phu Sa, Viet BAO BI TRÅ vt

PhuO'ng, Tr!n MQng Tu, Nguyen Nguy~n Van Ha, Toronto.

H., Hoång Kim Dung (3), Hue Thu (3), Phan Thjnh, U Hi5ng San (2), Xin lien-fflC dl c~p-nh~1 dia-chr . Vii Minh HuO'ng, Nguy~n Thuy . mm. loa-sofln khOng gui bu cac s6 Quyen (2).

TRA'NH: Ba Bui, Cllm Ph uO'ng (I).

bao bi Ird vi. ,

Nguy~n Hua

'"\00..

CAO PHO Xin th6ng-båo eung quy~n-thuQc va bAng-huu, m~, ba nQi va ba elS cua chung t6i la:

Cv Bå NGUytN DÅNG TH! BON phap danh TAM vt; <1a ve v&i td tien ngay 18 thång 9 nam 1991, nhAm ngay Il thång Tårn nam Tån Mui, t<!-i Hu~, Viet-Nam, hud-ng thQ 81 tudi. Tang gia <16ng khåp båo. Nguyln Nguyln Nguyln Nguyln Nguyln

Duc Duc Duc Duc Duc

Chfnh, vq, cac con, chau Cung, VQ', cac con, chau Ctumg, vq va cac con B(lt Ngan, VQ' va cac con Kim Long va con.

CHIA BUON Nh~n <1uqe

tin bu6n,

C\I Ba NGuytN DÅNG THJ BON phåp danh TAM

vt

då qua dO-i ngay 18 thång 9 nam 1991 Viet-Nam, huo-ng thQ 81 tu6i,

t~i Hu~,

Xin thånh-kinh phån-uu eung b~n thO' NGUY~N DUC BI\.T NGAN eung qul tang­ quy~n.

GB Nguyln Van Ba, B(Jch Mai GB lAm Hao Dang GB Ph(Jm Thang Gia-dinh Hoang Du Th~y OB Nguyen Nghia GB Phan Ni Tl1n GB Nguyln Ng(Jc Ng(Jn GB Nguyln Trung Tam OB Nguyln Duc TUng GB Thai Tu H(Jp Nguyen HuO'ng & Nguy.ln HtJu Nghia

Limg Van 117

;'


CAO~PHO

(THAY-THt THI~P TANG) Chung toi dau-dån båo tin bu(sn cung than-bång quy~n-thuQc, '

Ong THANH-Lql PHAN VAN L~I

li

da m~nh-chung ngåy l thång 10 nåm 1991, tuc ngåy 24 thång 8 nåm Tan Mui t~i Montreal, Canada, huang thQ 71 tu<Si. L! an-tång då duQ'c cu-hånh ngåy thu båy 5 thång 10 nam 1991. Vl! . Trznmg ml Thli ml Thli nu Truång nam Thli nu Thli nam Thli nam Thli nam

: : : : : : : : :

;

BQ quå-phlcl Phan Vd'; L{zi, khue-danh S~m Thi Sau

Phan Phan Phan Phan Phan Phan Phan Phan

Thanh Trang, chiJng Trucmg Tri va va cac con Thi Holmg- Trang, chiJng LAm Quang Khåi va cac con Thi ThrJy Trang, chiJng Nguyln Ba Dinh va cac con Thanh TUng, Vl! Huynh Thi Phuqng Thanh Trua-c, chiJng Nguyln Vdn Ng{Jc Thanh va con Thanh D{lt, Vl! Phan Thi Thanh Thanh Chf, Vl! Chliu Thi Xuan Mai va Lac con Thanh Quang.

I

TANG-GlA DONG KHAP B.40

CHIA BU ON Nh~n (fuQ'c tin bu6n,

CHIA BUON DuQ'c tin mUQn

Onl THANH LQ'I PHAN VÅN L~I thån-phl.l eua b/(ln tha Thuy Trang, nh/(lc­ m!u cua anh Truo:ng Tri va vA thi-hifu . N guy~n Så Dinh, (fa qua (fai ngay 1.10.1991 t~i Montreal, Gia-na-(f~i, hud-ng thQ 71 tu6i Xin thånh kinh chia bu6n cung cåc b/(ln TRANG & D1NH, anh chj TRUaNG TRI vO va quy tang-quy~n. Gd Nguyln Ng{Jc Ng{ln Gd Nguyen Nghia Gd Nguyln Trung TlJm Gd Phan Ni T6n Nguyen Hucmg & Nguyln Huu Nghia

LAng Van 1/8

C\I Bai Maria PHUNG THI CHUC thån-m!u nha van NGUY~N NGQC NGt\N (fa t~-th~ t/(li Sai-gon ngay 20.8.1991, Thanh-th~t

chia bu(5n cung anh chj Nguy~n NgQc Ng/(ln va tang-quy~n. VQ' ch{Jng lJIJc-sy TRAN CAO TRANG (Montreal)

l!


CHIA BUON

Duqe tin buån:

Ong NGVYEN VAN HV~EN than-phl} Anh NGUY~N TRUNG HI~U (Montreal)

da

th~t-IQe

ngay mång l thång tu nam Tan Mui, tue 14 thång 5 nam 1991, t~i Thu-thua, Long-an, Vi~t-nam. Thanh th~t ehia bu6n eung anh ehi N guy~n Trung Hi~u va tang-guy~n.

C~u-nguy~n huO'ng-hån Cl}

sam tieu-dieu mi~n C4'e-l~e.

- OB. Doim Van Bich (Montreal)

- Ba Nguyln Thj Giao (Montreal)

- OB. Nguyln Thanh B{lch (Montreal)

- OB. Le Hiiu Nghia (Montreal)

- OB. Le Van Chau (Montreal)

- OB. Nguyln Nhzrt Thang (Montreal)

- OB. Truong Thanh Son (Montreal)

- OB. Hujmh Cong An (Montreal)

- Ong Hujmh Ng9c Tr9ng (Montreal)

- ang Nguyln Hiiu Nguyen (Montreal)

- OB. Ton-thdt Luu (Montreal)

- OB. Ngo Thanh Håi (Ottawa)

- OB. Nguyln Ky Tam (Ottawa)

- OB. Ngo Qu6c Dung (Ottawa)

- OB. Ly Minh Phuo-c (Ottawa)

- OB. Nguyln Van Ti1t (Toron'to)

- OB. Nguyln Huu Himg (Toronto)

- -OBo Nguyln Van V9ng (Toronto)

- OB. Phan Qu6c Hung (Toronto)

lilng Van l i9


3 6 '2 -~'iP'~

,.

/

r.'~ ._"""

I

No Fault Insurance - No Problem

Hay gQi : EXELCAR 367-8333 & Fax.: 367-5977

Downtown Location

133 Tecumseth Street Toronto, Ontano. M6J 2H2

CHUYEN LAM DONG, SON, SUA ~I NHLJ Mål Ofn '161 Excelcar Canada Inc. ale Btn SI dUQC:

o

O O.EN

DU LO~I XE Au, MY, NHAT

Låm toan bO thu tIJe våi b«t ky hAng båo hlÅm nilo. Keo xe 24 hrs miAn-phl; ~inh giå sua ehl1a miAn-phl

FREE P/CK-UP DEL/VERY 24 HRS

T-1N NHA

vål EXCELC~R CANADA Inc" QUY B~N Si: HoAN JOAf':J HAI LONG HON BAO GlO HET

I

TAN TAM PHl)C Vl) DE VUI LONG KHAcH DEN VUA LONG KHAcH Ol • Chuyen-nghi~pstia-chifa Frame vå Unit Body vo-i dån keo ttSi-tån vå chinh-xåc nhk • Cho muqn xe mi~n-phi trong lue su-a-chifa, toån xe Brand new 1991: Toyota Corolla, Chevrolet Cavalier. . • H~-th6ng pha san bång computer, san Sikkens (<1uQ'c dung cho BMW, Mercedes) c(mg v&i tÅt cå kinh-nghi~m sån c6 tren cåc lo~i xe dåt tien Åu-chåu. Phong san downdraft t6i-tån nhÅt hi~n nay. Excelcar cung chu-nhån s! låm cho xe b~n trå l~i hoån-håo nhu original.

• Free deductible cho b~n UP TO $500 (tuy tmong-hqp), t1~c-bi~t dånh cho xe khOng c6 båo­ hi~m .

• MutSn co mQt nu-ac san th,t mua HE 91, mal cåc b,ln fin val Excelcar, tjing FREE san ch6na set, bat 15~ cho vi~c tu-biS, san sU-a. • Th~t lå vinh-dl!' cho Excelcar, k~ tO- thång 2.1991, c6 Sl!' hqp-tåc cua anh Andy-Le Anh, nguyen lå Office Manager cua cåc Body Shop lo-n nhÅt Toronto.

DOWNTOWN LOCATION OUCCD

Umg Vån 120

EMERGENCY g9i LEE-TRAN ANDY - LE ANH

!

,


Bii phat-hanh khdp no-i:

THl1- nI. CHI-PHI~U:

LANG VAN

P.O. 80x 310, Station "W"

Toronto, Ont. M6M 589 Canada

Tel. (416) 249-4195


Lang Van 87 - 11.1991  

? -. Gia 7 my-kim (8 gia-kim / 55 quan / 9 Lie-kim) ilmg Van P.O. Box 3UJ,.Station "W" Ånh bia: Thu mUQn cua U; Quang Xuån l

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you