Issuu on Google+

(

-

-

路C OIl QU(tng

-

,ov~

Ti:\.P CHi -

-

kho nhQC "

I-IOC

~-

1"

s6 93. THANG ,9-1969

,.


- -=- - -. -_--.,..-...-=......--1

,

1\

TAM St}!I 1\

"-

MQT THANH NIEN

ANH THU LANG THAN MEN, Cam but viet cho anh; thu th\fc toi khOng hiet viet gi. Anh d~t cho toi nhfrng van de qui lan, b5t toi tra 1M nhfrng cau hOi qui Slrc. Toi khOng phai 1?1 mQt nh?1 chuyen men ve giio dt,tc, tei chU'a ui gia ma ding khOng con qui tre, nOi dUng 1?1 con dBi chut long bOng. Tei chU'a dan than vao qui nhieu t{<kh nhi~m nhU'ng ding khOllg qui thO- 0', nghia Ii toi... 10' ltrng. lu~n

Dei khi toi co d9C nhfrng bii thao tren m~t bao ve cac van de thanh


6

DU'O'NG KIEN

nien, sinh vien, glao d1,1C... T oi ding dm thay d~i chut ban khoan. NhU'ng chi «doi chUtn toi d1iu dam l&.n tieng tuyen bo dieu gi. Anh n6i : «chung minh 1a thanh nien, la sinh vien. Du muon du khOng chUng minh cling m~~ nhien tham dl!, m~c nhien b! loi cuen vao guong may. Y thtrc thi song, khong y thtrc thi chet ... j)

C6Ie anh n6i dung. M9i chUng ta c6 m9t kh:iu hi~u ch~ng h~n khau hi~u cua anh : «Y thrrc th I song, kh6ng y thrrc thl cMt ». NhU'ng chfnh khau hi?u clla anh v1,1t lam

II

toi horng mango Toi la ai va toi c6 y thtrc dU'9'c gi '? C6 Ie toi ph.H tl! cMt van toi, tl! do hoi long minh. Toi la ;U '? Toi da lam gi'? Dang lam gi '? Se lam gi '? Toi Ythtrc ra sao va y thtrc ve nhfrng gi. Toi se mo m~n cau giai anh m9t ph~n m6n n9' !inh than. dap va hy vQng se

tra

Anh Lang O'i, the h? chUng ta sinh vao cac the Xuan Thull. Anh va toi, chung ta ngoi kiem qua khtr ,chung ta hoang het nh~n thay chUng ta da kha nhieu bat nga rna khi chUng ta (y trong ta ch~ng the nao tien doan dU'9'c. L&p moi vi nhfrng kinh nghi?m chua s6t, hoai nghi nhfrng gia tr! c6 tinh gi m~ song; hay khong ai c6 dti niem tin, chuan dM song ngoai n6i khic . di, lay lam yen <:,n t~m b9' nao d6 ...

<;6 m9t

ngU'Cri tre, thu th~t toi cam tbay h~ th~n khi d~t tin tU'&ng np>i chtlng toi ; ph6

\


7

TAM SLJ MOT THANH NIEN thac tU'O'ng lai

VaG

nhfrng ban tay clla cMng teL Ma ng&a

hal ban tay, binh tinh ngam nhln, toi chi thay nhfrllg ngon tay yeu auoi, khCY khq.o. N0 se l.lm gi cho tU'O'ng lal ? Chung tol . nhfrng ngU'CYi trc, co 16i hay khong c6 16i ? Tei se ke i<;li vo-i anh «Iich si'r" llhu'ng na111 nhfrng thing trong deri toi, khOng phai ae kho e khoang, rna: de anh tra ICYi dum toi ; toi co phili chiu tr<i.ch l1hi~m doi vo-i ban thatl va doi vo-i giai do~n Itch s& thuQC the h~ tOi, hay toi co the choi ttr nhfrllg teach nhi~m ay ? Toi ra aCYi cuoi nam 1939, gan mQt thing sau ngay . the chien thir hai bung no (y Au Chau. Di nhien toi cMng the biet gi ve nhfrng bien d9ng trong theri ky ay. Tuoi thO' au cua toi tU'O'ng doi em demo T~n mat toi khOng nhln thay nhfrng ngu'Cri chet d6i nam At D?u (vi toi (y Hue, S\f song c~ khac kho nhU'l1g khOng co aj chet doi), t~l1 m~t toi cling khOng th:iy dnh phi cO' Bong Minh oanh qc, dnh chien tranh du' dQ! to! chi GLt'9'C xem tr ~t1 maT! bQc I

~n

day, vai it nhieu tfnh ch.at tieu thuyh.

chfnh tri Thien Roa

'c

t~p

de

au tri khOn nh~n oinh tinh tr~ng theri bay gier. NgU'Cri Pbap, quan a9i

Tei ciing ch u'a

ayaam quan clla LU' Hin cling chi de i?i

nhfrn g hinh anh jer mer. Toi chi phan bi~t h9 bCri c~p mat xanh, cii m Ui 16 • b. •uan ph \1C vai than h kiem ciai the hay do an quan vai Iu . n bi gong ginh thea sau. Ie nhfrng hinh ll11h ay con tang

m

If 66

han d~p de cho

tuoi thO' , Ngay khing chien to an quac bung no toi ding mai


DUaNG KIEN 7 tuM GaU chlfa phai chiu d trng nhfrng kh1) C1.!C cua ngll'Cri I&n, c6 chang chi la nhli'ng thi~t thOi Ct'ta tu()i tjlO' : khOng Gll'gc nuang chieu, khong Gll'gc chO'i Gua thOa thich, - khong c6 nhieu qua hanh va quan ao G~p. Nhfrng dnh tim pha hii hUng , nhfrng Gem ch ~y lo;;tn hoi hi)p va 10 au chi de l;;ti trong tri nh& elta toi nhfrng anh tll'gng rat moo ho, neu khc,ng n6i Iii ch~ng con Ge I?-i bao nhieu dau vet! SO- di toi phai H Ie dai giong nhll' v~y 1a Ge lat nfra toi se chtrng minh : N6i ding chung toi, hay chung ta -anh va toi, Gll'gc dao luy~n trong chien tranh, la vo lY. Du cho co m9t so b~n hO'n chung ta dam ba tu()i, thCri ky d6 Mn ciing khOng nh~n thtrc Gll'gc gi nhieu hO'n chUng tao B&i v~y chung ta thi~t thoi vi chien tranh, ~1.! thi ~t thOi khOng hfru ich gi cho chung ta, hfru ich ve kinh nghi~m dau tranh, hfru ich ve phll'O'ng di~n tll' t ll'o-ng." Toi co G9C m9t vai tac pham noi ve the h~ C:ic tac gia, ho?c nhan danh minh, ho~c nhan lu~n,

qua quyet rang

cnung toi da trtro-ng thanh n dao \uy~n cua chien tranh, Va cac tic gia ay i ket lu~n m9t each gian di : chung toi phai ghe va' nh vic, va . lhUng toi se thanh cong, trach nhi~m Gei v&i giai cto~n ijch sir hi?n 4i ding nhll' tll'on a W. Toi nghi r~ng die gua guyet ay co phan sai nham g khOng trtro-ng thanh rna C0fi eo u6t chung toi cMn 1 chien tranh. Vi nhll'ng tro- ng;;ti cua chien

ung toi

khOn~

dll'gc hll'o-ng m9t nen giao d\1C day


TAM

SlJ' MOT THANH N fEN

9

du. Vi anh hll'o-n g cua chien tranh, nen kinh te suy Sl,1p khien cho nhfrng them khat v~t chat d ll manh l\fc Hun moam Itt'O'ng tri. Chien t ranh co the d:Jy chung ta hai dieu : MQt rat tot khien chung ta tro- nen nhfrng chien si qua cam, nhfrng anh hung bat ttr hay ban eho chung ta nhfrng bai hQc vo gia ve dan tQc, ve nhan 10~i, ve van minh ; mQt rat xau, bien chtmg ta thanh nhu'ng ke xao quy~t, ll'O'n hen thu do~n tr\1Y l~c ... May ai trong chung ta dam t\f hao 0- VaG trt.ro-ng h9'P th& nhat, hay chi co nhan v~t t ieu thuyet rna thOi.

J

..,

Anh Th& Lang, Hay t~m gac l~i van de nay, toi xin tiep t\1C trinh bay VO'l anh giai do~n hoi Cll' va di Cll', trong do-i tOi. Hoi Cll' ve Ha NQi nam 1948, tei tiep t\1C di hQc, dung hO'll phai noi toi b ~t oau oi hQc, hQc lap nam, V&i mQt hQc sinh lap nam, anh c6 b~t no pbai ph~n uat doi vai nhfrng tMng Hnh Tay trc hiep dong bao minh ngoai tbanh phO hay k~on,.g? TM th~t toi chi S9' t.\1i Tay dell gq.ch m?t, vi m~ toi thll'o-ng dQa : ÂŤTay den g~ch m~t an thit tre conÂť, COll ngo~d ra' to " lam thich thu, tuy c6 ooi chut s9' hai, reo ho va ch~y long nhong theo nhfrng thang Tay say. , eh9't thtrc gHk vi nhfrng tieng dq.i hac am i vang v911g ttf O'i xa, thi ciing khong vi the rna nhfrng giac rnO' d~p de et1a tuoi thO' phai d&t GOq.ll. T oi kh6ng biet gl ve cUQc khang chien cua toan dan. Toi ciing khong biet gi ve nhfrng bi~n thai C\fC ky nguy hi em

I


10

DUO'NG KIEN

eua eU9y khang chien ay. Nh[rng ngay g'~n

ky h i ~ p dinh Ge-

nE:\'e, tai co nghe col Ian 0- (i;'lu d6

2

ehfr «CQng san». Nhll'l1 g

toi lam gi eo du khii nilng de phan bi~t m9t deh te llhj q ·n:;

san va khang ehii n, C9ng san va Quae gi". ? Toi eh l bong b9t mQt thtr t\!' al hao r~ng; minh s~p th ~n;:; Tay, minh sap thang Tay ; ngU'ai mlnh nhO be nhll' v~ y ma d anh duoi dll'Q'c t hang Tay. to l&n dll'ang kia . B ay. chi 1a anh hll'Crng nhirng bai hQe Cr nha trtrang: tinh que hll'O'ng, long yeu nll'&e ... chI do. No eung tu'O'ng tt; nhll' s\!' cuang nhi?t « ling h9 119i nna)) trong nhfrng eUQe giao dau the thao quoe t eo Noi r~ng no chtrng to long ai quoe Mn co phlb qui ding! Rai hi?p dinh Geneve, rai toi co nghe n 61 d en vi tuyen 17, con song Ben Hai (hay Ben Hai ?), rai Ct19C.•cli Cll' ao ?t, roi toi eung di ell' . eung vo-i gia ciinh. !Hy 13 mQt eU9c phieu lll'lt it thieh tM , nhieu bap Hnh. Thi: gi&i ngll'an g m~\ eUQc ra eli dung

ke

m9t dung cam thin ph1,1e !

aa

cam ay.

lam nen

Than oi. toi cung l~

Heh sir dU'Q'e nam chau

Toi tiep t1,1c den tnrang. Toi cung th m d tJ nhfrng doi thay VaG nhfrng nam 1955, 1956. & tuoi d~y thl, ve phU'O'ng di?n sinh 1Y. a1 trong cht1bg ta cung dll' thtra stre song. Toi da tham dtJ VaG l:1hfrng doi thay ay nhU' m9t phU'O'ng ti~n de, giai. thoit cho StrC -:ong dtJ thtra. Neu no' e6 d mng m9t Y nghia cao d nao do, ri6 chi la m9t

ng~u nh~n

"

may man doi v&i toi.

"


TAM

St,r MOT THANH NIEN

11

Con ve h9c van, ve kien thu-c? Hi~n nay toi la sinh viâ&#x201A;Źn Ban Cao H9C cua tnrerng E>~i HQc, la ffii?t Lu~t S1.1' T~p St!. Toi c6 th~ va c6 quyen W had chang ? Th~t fa, toi

c6 quyen I~m. Cap hQC du clio phep toi, manh bang du bao dam cho toL Nh1.1'1lg rieng toi , tham tam toi, Sl! l1.1'cyng thi~n trung b inh cia toi, khOng cho phep. M1.1'eri may nam

mon moi tren ghe nh?! trtl'erng, den nay t~m theri co the buong cuon sach xuong, toi ngao ngan ch9't thay ding von li~ng

cua minh it qua, h anh Iy ctta minh nhlt qua rna con

d1.1'erng deri vtra mo- ra tf1.1'&C b1.1'&c chan thi hun hUt nhii'ng chong gai. Toi ttrng nghe n6i t&i nhi~m vt,1 cao quy cua glao dt,1c, n6 Ia b6 duoc soi sang tri tu? chUng ta, n6 g6p phan ,v&i thien nhien dao t~o chUng ta, ve C\lC bi? (la kien thu-c chuyen mon) va ve toan di~n (tu-c la con n gU'eri phe quat) . NhU'ng hinh nh1.1' tuoi hoa nien tuei d~p cua toi ch1.1'a tirng dU'9'c stra so~n de cham b6 cruoc ay va con ng1.1'eri tOi hi~n nay, n eu co phan nao d~c sac (nh1.1'ng cbac la khOng co) toi cling nghi nger khOng dam tin ding sO- di dU'9'c nh1.1' v~y Ia nher 0- giao dt,1c. Vi sao? C6 the vi Ieri cua t6i, vi toi kem thOng minh vi tOi 11.1'eri bieng. Nh1.1'ng n eu chi vi the thi phii ket lu~n them rang nhfrn g ky thi hoa{l toan vo feh, nhfrng bang

cap hoan. t.ean va gia trio Li~u

nrfrng ng1.1'Cri hfru trach ~e

giao d\1c c6 dam chap nh~n m9t tien de ma Slf suy dien hltP Iy phai nh1.1' v~y hay khOng ?


12 Neu khOng pMi chI vi the, thi con co nhfrng nguyen nhan nao khk nfra? Toi con 11ho' theri ky toi hQc trung hQc, oa ba Ein chU'O'ng trinh giao khoa thay dol. T6i nh& nhfrng gier sinh ho~t hi~u doan chi la nhfrng gier de chung toi nghich ng9'm va giao su' ph\1 trich cting hietl (ngam) nhU' v~y, m ~c nhien chap nh~n tinh cach giai tri (va ky lu~t) clla nhfrng gier ay, T01 cOn nh& chi mi?t thi'eu so (neu khOng n6i la chi mi?t, hai vi) giao SU' oU'9'C chUng toi kinh trQng, ve kha nang cung nhU' ve d~o Oll'C, con hau het la oe tai oe chUng toi che ri~u, la nguyen nhan oe chung toi h5n hQc, va dt nhien cac giao SU' ay cung chang thU'O'ng men gi chUng toi. Nam t6i hQc o~ nhi, mot giao SU' Vi~t Van aa n6i : « Toi la mi?t di may, thing thang oU'9'C bi? Quoc Gia Giao d\1c do dau de vao l&p phit thanh, C6 oau toi Cll' vi~c phit thanh, con ai nghe hay khong, toi khong

can biet ! » Va tit' oay, chUng toi thaj the danh tit' giao SU' b~ng danh tit' « cai may oU'9'C do dau » ! B~y nam den sach a Trung hQc , chUng toi chi thu th~p oU'9'C mi?t it khai ni~m mO' ho ve cac mon hQc. Bay 1a trU'erng h9'P clla cac hQc sinh sieng nang. Con ngohl ra tinh than clla chUng toi khong doi thay gi, tri oc clla chung toi chang rna mang bao nhieu. Toi thay tiec so dau vi o~i rna m9t dang 1a nha nU'o'c, mQt dang la gia cinh d~ vao cho glao sU'v . c sinh de hQ thanh hai thll' may: may phit

thanh va may ghi am !


13

TAM SV MOT THANH NIEN

Anh muCin di tim thu ph~m gay ra tinh tr~ng ay '? , Anh dirng tim trong dam Giao s1.1' va h9C sinh, chang ai c6 16i het. Toi da d1.1'Q'c b1.1'&c len bt,rc de giang d~y, toi ciing chi lam di may phit thanh. Toi khong the nem quyen ch1.1'o'ng trinh vao S9t rae, neu toi khOng muon ong hi?u trtrCY11g meri toi ra du-erng. L6i la l6i cua lanh d?o,

cua sv sai nh'§m tir dIn ban trong chr.rO'ng trlnh giao dllC, noi khac; do la w khUng hoang cO' diu, khBng phai chi la w khUng hoang thCri v~n. Chcra b~nh trong tim gan ma chi xoa nan ben ngoai, do la cach lam tien cua an'" lang vr.rcm. Ca nhcrng nha lanh d?o giao dllc cOng h9c cach cua anl1 lang vr.rcm hay sao? Stra d~i ch1.1'O'ng trinh giao khoa, them bat mon h9C, thay d~i the th&c thi Ctr .. . chi Ia stra ch11'a c:ii mai eua ngoi nha da m\1c nat, di nen da htl- hOng. TOi tMy ceng vi?e ay neu khOng hoan toan vo fch thi it ra ding khong x&ng dang vcYi nhi?m V\1 eua dip Ianh d~o toi eao. B&c dnh th~n tr9ng cUa ng1.1'Cri A. Bong doi khi Ii dieu dang quy, nh1.1'ng nhieu khi ia mQt nhU'C;Yc diem, nbat Ja trong tinh tqng bien eh'uyen eua the gi&i ngay nay, mQt s\r bien chuyen ct,re ky mau I~. Toi thiet t1.1'Crng chung ta phai ril bO dc thoi quen, phai dam tht,rc hanh nh11'ng thi nghi?m tao b?o. ChUng ta khOng nen dung hlnh dung .tir « vU'O'n minh », rna phai dung hai ch11'

«

v~n minh » de dj~n

ta

n6i dau dan trong

st,r dan b1.1'&c dau tren ay. Ban dau co the khOng thieu l1h11'n~ sai lam, eo the vap phai nhfrng trtrerng

hP,'p bat


DUaNG KIEN

14 kh3 cit;

li~tt,

nhtrng tho-i gian, kinh

nghi~m,

thi?n chi

giup chUng ta su.a chfra Ian Ian. Mi~n Ii co thl?n mi~n

la

se chf,

dam bat tay vao vl~c, dtrng ai quac ki~u Aristo-

g iton, rna ding dtrng n~i c& can phai th~n tr9ng hay

d~

16i cho hoan dnh. cho phtrO'ng ti~n ! Anh Thtr Lang. Toi da d6 hai Ian tu tai m9t

each twn tru.

Ke

ra

ciing lit m Qt dieu ky 1~, ky 1~ 0- ch6 toi khOng nger toi l~i c6 Uli ghi am. Len d?i hQc, toi dam dau vao Lu~t khoa trong khi toi d6 ban khoa hQc th\l'c nghi?m, thtro-ng gQi la b an V~n V~t. Ba nam 0- Ban Cit- Nhan, toi ghi am tai hO'n, khOe hO'n va nh& v~y toi l~i« vtrQ't vu man » mQt each kha twn tru . N oi dUtl g ra, t6i ding thau th~p dtrQ'c it nhieu kiifn tht&-c chuyen mono Nhtrng rieng ve phtrO'ng di~n ay no dIng Chll'Cl du, toi cam thay ro dieu nay

vi hi en

n ay hang ngay t6i phiii Xlr C\1vg phap lu~t, Xlr d\1ng kien thtrc chuyen mon cua tei. Ngoai ra, toi ngh! d ng d~i hQc chu'a lam trQn nhi~. m V\1 cua B?i hQc. Bieu nay han anh hieu ro hO'n toi vi toj thay nhjeu Ian anh de c~p t&i tren trang hao etta cac anh . Toi xin noi them r~ng Sinh vien mlnh rat thOng minh (toi v~n thanh th~t tin tt.r<yng r ~ng ngtro-i Viet . Nam C\l'C

ky thOng minh) nhtrllg n eu

S\f

thOng minh bI l~m d\1ng V30

nhirng trtfCrug h9'P thi~u ngay thang d~ khi~n chUng ta tto- n en nhfrng

ke xao quy~t. thU lQ·i. ChUng ta thu 19'i

tinh tr~ng ch~m ti en cua ntr& :: nM d~ tim

kiem nh'frng


T AM 51)' MOT THANH NIEN 19i 19C v~t chat j,hOng xtmg ding v&i khii nang. Chttng t a thu 19i

fo

chtre xa hQi I?c h~u ae bio v? cia vi cua ffiinh.

Cht'ltlg ta thtt l';ri che d9 gLH'> dl,tc day khiifm khuyet eie tim nhfrng 16 hong chui qua, dt nhi~ n nb chung ta

se

chui qaa QU'gc

khi an nh~m trong S\1' hU'aug th~. Chung ta

ua tiem vi, chung ta dang t:em vi. \

Toi khong phai 1:1 mQt ngu路(yj co 6c vien vong, thicu th1,l'c t'~, ~',htt trtrO'ng chtt!Jg ta ph~ti b ~ n qua!l nau ao vai, chan di dep cao su con ho. Toi khOllg bad giCr phit nh?l1 rang con ngtrCri co nhfrng n~tt

cau

can bin va van minh

V?t chat cang.ngay dl11g lam eho nhu

call

chung ta phan

h6a va phLt'C t ZlP them len. NhLrng c{jng chinh vi the ma cht'tng ta l ~i can g ph:h co g~ng th em l~n. Toi khOng b ao giCr dam trich ctf nh{j'ng

St,t'

hU'&ng th\t t h eo kha nang, toi

ch I phdn nan mtrc hU'ang th\t phi

1y

,

cua mQt so ngU'Cri

lU'Cri bien g. Tr .~ n

t ~r

con uU'Crllg d6, trong dm tq,ng d6, chung ta

lam suy giam h1'c lU'gng clla minh. Trilng mQt xa hOi..

dam Sinh vH~n, thanh nien ngoan ngoan m&i Ia cHeu acing I?, th e ma ngay nay n g.U'Cri ta l?i H1Y lam 1'1- khi thay Sinh vien C\fa qu~y! B 6 Ii ,16i Clla chtmg ta, b Cri vi chu.ng ta da t rtr &ng thanh, chung ta ph,ii bi ~t dbi hOi llhfrng quyen lQ'i chinh dang. KhO n g dM, d~ ai cho. N11U'ng chu!!g t 2. pnai, xtrng Gang ,vai chfnh ml11h

eta.

trU'(YC

het

Anh cho

toi biet T1)l1g H9i Sinh Vien la cai thf.tng r6ng. NhU'ng neu m 6i sinh vien , m6i Phan khoa, m6i Vi~n ... chUn g ta t:[lO


16 1'a

DUO"NG KIEN dtr9'~ nhfrng

eai thung « d~c ", di nhien cai thlJng

«

Tong

H9i " khOng th~ Clr ding mai, n6 phai « ai;lc n theo chung ta, neu khong muon hi dao thai. Cac h,C Itr9'ng xa h9i muon tien b9 phai c6 m9t d9ng CO'. T~i sao chttng ta cher d9'i ? T<;Ii sao cht1l1g ta khOng d~m lam m9t th& Oatt may. Anh Thlr Lan b, Trong phut hoc dong, co Ie toi

oa oi

qua tr&11.

Nhtrng toi con tl'E~, anh hay cho toi Ott'9'C hOc dong doi chut. Nhat la chung ta khong muon chef, chUng ta phc1i tim dU'ang song. Trong kinh te hQc, dc ly lu?n khtlC triet rot tia tir th1lc te chtrng minh r~ng cac quec gia tien tH:n, da ky ngM h6a, da phat trier matt han. Chung ta - cac quoc gia ch?m tien -

ty so pMt trien nett co gia tang ding

se gia tang rat ch?m. N ghia la, so s;;lnh m9t each ttrO'ng dei, cht1l1g ta cang ngay cang «yeu ») di, trong khi h9 cang ngay cang

«

m<;lnh

n.

Tai xin phep vi von mQt each gian

di han : chung ta nhtr nhfrng cay non mQc dtr&i gClC nhfrng cay co th\1 xum xoe che het ;;Inh sang mi;lt trCl'i. Vi the chung ta se com c5i m~ii neu khOng bii~t « h'tch minh ra tim mQt tia sang. Trong ttrO'n g lai , eac cUQc xam lang kinh te se thay the cho doan quan vi~n chinh bKng sung d<;ln the ky XIX. Toi khOng co tham v9ng lam m9t Ngur~n tr~erng TQ, nhtrllg toi co cam ttr&ng chung ta v~n con y nguyen tam tf<;lng cac quan l::J,i trieu dinh Hue thoi T1l Dlrc. Blra

he hi don dau con khOn han, chung ta da thua nhieu

~ao ch~ng

he

thay uoi !


17

TAM S1J MOT THANH NI~N

La mQt quoc gia ch~m tien, muon t1! ci'u chung ta phai co gang phi thtrcYng. pbai t~o otr9'C phep nhi?m mau -

khOng phai hoi thtr9'ng oe rna hOi kha nang, hOi

s\!, hy sinh vo ha h en. Chung ta oa co mQt phan 11aO ou-c tfnh 06 hay chtra. Chtra ! anh O'i ! chung ta chtra c6, Sinh vien chung ta chtra co ! Chac anh se hoi toi : t~i sao? cau hoi von v~n hai chii' , ro rang, gian di nhtr v~y rna cau tra 1M l~i phu-c t?P hQi phan. Anh con nho' tren dau 1a thtr toi da tran tinh r~ng cho den 19'54 va d may nam 'sau 06 toi la m9t thanh nien yeu dai, vo ttr. Toi ngam nhin lich sir veri c~p mat ngay tho'. Lich suo doi veri tOi 11htr m~t hu-c tranh vui c6, buon c6 dau kho c6, vinh quang cung co ! Cho oen hay gia, d9t nhien hi thoi thuc, chung ta Ian minh vao m9t CU9C tranh dan nguy l1an hQi phan rna tam hon chung ta, kinh nghi~m chung ta chilng gia d~n hO'n hao nhieu. Bich co day thep gai. chung ta co han tay chtra thanh chai. Bich nhtr nhfrng tr~n phong ha, chUng ta nhii'ng cay dnh trong trong ch~u. Toi xin xac dinh ngay, ojch day chÂŁng nhfrng lit khoi cQng, rna con la m9i ke tnu cua dan t9c, rn9i ke tnu cua dan cnu, cua tien b9. Va dich danh nhfrng ke do lit ai : lit d nhfrng ngU'ai xU'ng la h~n atrang, iit dong chi C'ia anh nfra oay ! Ngoiti ra, co m9t dieu chung ta kh3ng ~lt~l11h lai, nhtrflg v~n am tham t\f t~h~ :

cil!

hao gier n6i (y tinh th~


18

.'

DUO"NG KIEN

de

n ao, Cll' khan kheo mQt chut, chung ta c6 nhieu CO' hQi htriYng th\t. B ieu 06 aung, VI n6 , ot'in g qui nen kh6 long thuyet ph\tc OtrQ'c nhfrng ngtrai chit trtrO'l1g nhtr V?y tin vao mQt 1y ttriYng cao d nao , Nhat Ia the gi&i ngay nay nhfrng kC tiem quyen thtrang ng\ty trang Mng nhfrng 1y ttriYng, cho n en quan chung ngh; nga mQi th(r oU'Q'c gQl 1y ttriYng, ngoai 1y ttro-ng cam ao. MQt luang ttr ttriYng triet h9c ding khien cho chung ta thtrang xuyen mang mQt tam tr~mg buon chan. Phai n6i oay 1a mQt Sl! l~ch l?c quan tr<;lllg trong tam han thanh nien, ttrO'ng tl,r nhtr st,r hieu biet l~ch l?c ttr tu'iYng Uio Trang khien phit sinh ra nhfrng tro dong b6ng, me tin di doan. Thanh nien cung dang « len Gong» dtr&i danh nghia triet thuyet hi~n sinh. V&i m9t dim thanh nien dong o~ o va chin chu'ang nhtr V?y, toi e anh se bi « ctrM vao mUi » neu anh Cll' tiep t\1C co d9ng n.\o bon ph?n, nil.O nhi~m V~t, nao y thll'c !. ..~ Anh Thli- Lang than men, Toi , chUng toi, nhtr the day. Gii tri cu aa X\1P 00 roi, gii tri m&i ell ai gay dl!ng diu. Nhfrng ngtrM tm&c (tay toi coi nhtr anh ca, bay gio' toi d5 nghi nga. Chien tranh tim pha het, chUng toi lang thang tren bai d~t hoang. Chien tranh l?i tH~p dj~n, v&i nhCi-ng ke thil CI!C ky giao qU)l~t.

Ma cMng tOl thl, nhtr ::mh cia thay, co ha'i bQ

m~t

m~u thu~n: m9t bQ m~t ella tre thO', eo uQt vi chiE:n tranh,

nOB n&t trtr&c thai cu9c; m9t b9 m~t

gia nua, khang


19

TAM 511 MQT THANH NIEN

phai tht'r gia nua khan ngoan rna 1a tht'r gia nua din coi. Chung toi lam gi c6 tuoi tre, chUng toi bi ttr&C do~t tuoi tre. Ma lich sir thi v~n lam Ii, khoc li?t.

Chung to; phai clU'9'c hu1m Itly~n cI'e song, cle chien clatl, cle liim ngU'ai. E>ay 1a nhi?m V1,1 m&i cua giao d1,1c. Di nhien du-ng huan luy~n chung toi nhtr Hitler huan luy?n thanh nien E>t'rc, hay cung cap banh trang cho chung toi de chUng toi tt; kh&i hanh.

ChUng toi th?t bO' VO', bO' VO' den nao long vi tMy minh ... bO'vO' qua, den n6i khOng biet minh phai lam gi, c6 the lam gi. E>ay m&i Ia dieu mau thu~n C1,1'C ky phi ly ; chung ta c6 qua nhieu vi?c phai lam, rna chang ai lam gi hay lam cho ra hon. Chung toi khOng S9' trach nhi?m, chUng toi chi s9' bi ltrerng g~t. Chung toi s~n sang cam sung Mn ve phi a trtr&c, nhtrng phai bH:t minh Mn vao ai, va cho ai '? Anh Tht'r Lang, cMc anh e s9' giao d1,1c hQc dtrerng nhtr the se l~ch l~c. Muon bi?n h9 cho l?p trtr6tng cua toi, toi se phai quay tro- l<;1i van de lanh d?o. Phai lanh cI~o clung, nghia la phai c6 cM trU'ang clung, .phai thi hanh clung va pha; c6

can bp gioi.

Chinh tri dau phai la cai gi

ky xau

xa den neli ai ciing pbai ghe term, xa tanh. Chinh tri chi X;lU xa khi lanh d~o sai nham, ~h\1c vI! quyen 1<;>,i bat chinh cho m9 t

, ,~:

C,!C

., '

..


20

DUO"NG KIEN

ca nhan h;>.y mQt thih l so. Tlr ngan Xtr2, dinh nghia khoa chinh tri h9c 1a mu'u cau h?nh phuc cho xii h9i, fhH:t l~p mQt the thang bang hfru 11 eho llhfrng ttra n g quan trong xii hQi. Chinh tri kMng xau nhtrng 13'11 a? O ding alrng nham. B6 la a ieu ma toi <10 tr&c. Con neu rtf theo atrerng 10i gi03 0 d1;1C cil, Chltng ta se c6 hang tram nl7~lll c,hicc may ghi ~m . khOng dicc tai ma chet 1

Ch ~c chan

ke thU

G iao c1t;tc khOng phai la xa xi pham, giao dt;tc phai thlJ'c teo Gizo dl,lC s~j nham, chung ta khong chet nay se ch et mai, cMng t,1 khOng phai ky m?t tht'l' hoa u'&c Ghlp Than thi ciing se phM ky nhfrng hi ~p tr&c kinh te bat binh d~ng ! Anh Thlr bng than men, T 6i aa: ke l~ tnrcmg hQ'p ca 11han toi ae co cht'rng minh v&i <'nh r ~ ng

toi aa that

b~i. That b~i khOng pMi

vi s6

m~ 11h rna vi toi da: dtrQ'c gi:50 d\lC sai nh:tm . Mtreri may nam t reri a~n g d5ng tren ghe nha trtrerng ma nay toi ch~ng co gi trong tay, n go;!i ma y manh b ang kiem cam Trong ttrang 1ai n ell tat d chun g ta cung that b?i , manh bang cung se chang giup toi kif m cam nu-a. Blrng b?n be chung ta cung sa n1Y V30 trtrerng hQ'p ay, alrng de cac em

de

chung ta cling se nhu

v~y .

Anh hay noi len, anh phli noi len . Ngay nay trong m6i lanh VlJ'C thtrerng ngU'Cri ta khOng noi

/

aieu ngtreri

ta


21

TAM S11 MQT THANH NIEN

tin rna cling khOng tin dieu ngtreri ta nei. Nlmng <l nh hay thir nei len, biet cau s\!, chan thanh Call tH~ n ch ~n g la dau . moi nhfrng s\!, chan thanh ke tiep ! Toi khOng bi quan dau, xtra nay toi vlin tin ttr&ng dan t9c chung ta li m9t dan t9c anh dung, thanh nien chung ta thOng minh, khon ngoan tr~ng s?ch. Chung ta gan au yeu to ce thanh congo Chi con thieu m9t yeu to can ban. Thi~n chi? Co g~ng? f)o~n ket ? Lanh C?O ?

Y thtt'c? M9t

cO' h9i ? hay m9t phep l? ? Den day, toi xin nhtrerng phan anh ... B?n than men cua Anh


MOT CUOC DAN THAN

NHO"NG CAM GIAc CVA MOT ngU'Cri vtra ra khoi giU'Crng b~nh, bU'cYc nhCfng bU'cYc datt tien, mer tung c:inh \tra n~ng ngoili trCri th~t tU'O'i, gio ngoai

so,

trCri th ~ t m at, trCri th~t xanh. tieng ngU'Cri n6i th~t vui. NhCfng cam gi<k ay th~t nhieu, nhu'ng nhu' khong ro, uhtrng nhU' khOn g c6, nhU'ng nhU' ngU'Cri yeu du-ng trtrcYc mQt ngU'Cri yeti, cUQc song du'ng l~i, cao them len, rQng them ra. Say. Nhfrng

cam

ay c.hi c6

glac

chu- (( Say

a phi~11.,

ll,

the di~n til bang m9t

nhu' ngU'Cri ta say rU'gtt , say

say nhCfng chat kich thich ...


24

DU'CJNG KIEN

ToL chung ta, cac anh, cae b~n da say nhtr V?y khi anh sang d:iu tien cua ngay 2-1I -lg63 vira co ph&t Cr d ~ng kia chan trCri, hinh nhtr m&i chi Ii bong toi vira m&i dtr9'c pha loang th em ra.

Va hom nay, cach m~ng m&i vu-a tron hai ngay, toi ngoi viet l~i nhfrng giong nay, ma nhU' con phang pMt llU'O'ng vi ÂŤ Say Âť chU'a tan han. Da chill n am rOi, cai ngay btr&c chan xuong phi trtrC)'Dg T an SO'n Nhat tron g mQt chuyen di Ctr tbam d~m, toi hit mQt hO'i dai, khOng khi mien Nam khO, nang, lam cho than the ram ran mQt StrC song ph<li toat ra ngoai, pbai bien thanh hanh dQng, cit' chi, gao thet. l:iP..m nay toi ciing hit thCr mQt hO'i d~li, va cling d m thiy khong khi khO, nong, Hun cho than the ram ran nhtr V?y. Tir ngay sinh de, t at d chUng ta deu da dan than. Toi

dan than ra khoi b1;1ng my de dan than vao cU9c do-i, toi d~n th~n v10 cu$c

co

ctM d~ dl tim

s\!, s~l1g, !lty S~l1g th~t , co hinh hai cling nhU' khOng co hinh hai, Cr trong toi, Cr chung quanh toi, Cr b~n be toi, Cr anh em toi, Cr ngU'Cri yeu t6i, Cr trong d nhfrng cai gi tam thtrCrng nMt nhU' wm an, ao m~c, Cr giac ngu dang chan dang tay hon nhien cua tuoi thO' ... T6i da dan than de tim s\!' song, nhi.rng ngay trtr&c bU'&c chan, ciing s~n sang s\!' ch et. NhU'ng ngU'Cri dan than chi biet c:i i gi minh cher d9'i, khOng can biet cher d9'i minh ...

cai

gi


MOT CUOC DAN THAN Toi ghet qU;\ kh& va toi ghet d nhfrng tlfO'ng lai qua xa, toi chi biet nhL'rng gi dang co va chac chan se co. Tci dang co SlJ S\1P 00 m9t lau dai xay bang mau, ntr&e mat, nhfrng tieng than dai bi ph~n, st,r dau d&n qu?n len ttl' m6i phan eua CO" the. Toi chac chan se co m9t phan nhfrng phttt dau do-n eua dat ntro-c, n6i dau dan eua ba mtf sinh eon ma m9t gidO Str, th'5.y toi, da co di~n ta bang hai chfr « Giao Thtl'a ». Th~t v~y. chung ta se eon giao thtra ba tram sau mtrO'i lam ngay trong m9t nam, m9t tram nam trong m9t the kyo Nhfrng ba nltf va mo hOi, hai ban tay bam ch?t H1Y thanh gitrang, hai ham rang nghien ch?t VaG nhau qu?n len n6i dau dan cua st,r song. To quoc ehUng ta ttl' hang tram nam nay va con bao lau nfra, d~n eon cay len ttl'ng thtra rU9ng, mau con tham VaG ttl'ng g5c r~, nhfrng ngtrai nong dan con chet qua m9t st,r chet, vi st,r ehet thOng thtrang chi c6 'nghia ct..r&p mat st,r s5ng rna khong ct..r&p mat ly ~o cua SlJ song To quae chUng ta con quan qu~i dau dan, ehung ta phai V9i va dan than,.eho t&i bac gia ..

. Oi, Tt,r Do, co th~t mi th~t eo hay chang'? hay rni chi la In9t danh ttl' bia d?t clla m!?t ten hien triet ngu xu:in nao do'? Khong, toi da say. con say, thi ehae Mn Tt! Do co th~t, rna ke dau tlen that len hai tieng do h~n chi la rnQt s& gia ella Thtr9'ng De Gtr9'C phep truyen d~t clio loai /

ngtrCri.


26

DUO"NG KIEN

Em yeu quY路.路 ". Em con nha dem nao cnung ta ngo; tren ba; co, trrrac m~Jt la mfjt giong song. M{H va ; ann den tren song vo" ra tifng mann ro; 19 ; cnl,lm I~i, long Iann nnrr nna-ng con mat nao' tn ~t xa, thinh tboang khe cna p chap nhln ann va em.

Co mfjt mui hrrcmg nao th~t nn /f:, ntnh nhrr tif tit tren tra; cao, hlnh nhrr tif cuoi giong song, hay hlnn nhrr tir ngpn co ngay drrai chan em? ha y tir chinh toc em, thim th~ em, va ca tam han ngh/f:n ngao, bu vu va xao xuyen cua em ? Anh khong biet, anh khong muon biet.Anh chi biet co em ben anh trong phUt do, trong giay phUi do, trang khoang khac do, hay noi theo tieng nha Ph$t, trong sat-na nao do. Roi anh se mat em, hay em se mat anh, anh cOng khOng biet, anh cOng khOng muon biet. Em yeu quy, Anh khong tn~t nha nha-ng lai ann da noi. Hinh nnrr anh da noi den n quoc, den Danh dr,r. Jen B~n ph$n, Jen Ttnh yell N"oi xong anh I~ng im, d~ nghe ,m u ho nui xa tieng xe ch'}y, mu ho tren cao fieng gio lao xao tren cay; . mu ho ben anh ngay ben vai anh hui tha cua em khOng thanh tifng hui tha. Va anh nghe em no;, tieng noi khong thanh tifng lai noi. Htnh nhrr em noi den w cha d(J'i; hlnh nhrr em -noi den sr,r tin yeu. Anh den ven song chieu sang m(Jt nu-a m?/t em, m(Jt nu-a toc em, m(Jt nu-a .than th~ em. Anh hoang hOt 10 S(J'


MOT CUOC DAN THAN

27

chi con em mi5t ntfa, anh tham lam, anh muon hOijc con em tat Cil, ho?c khong con gi het. Nhll'ng anh th~t va 19, pha; /chong em'? Vi anh se con em, se con em tat ca, diJ hll' va co 99; anh ve. H~n em da doc Le Peseur d' Ame cua Andre Maurois. Ha; tam han thll'ang yeu nhau se quan qUit lay nhalf va bifng sang. Mauro;s co nhin tia sang cua Linh yeu, bang mpt tll'ang tll'9'ng khoa h9C. CMng din gl khoa hpc chUng ta cOng da ng ~p mal ng~p han ba; nhii'ng tia sang t'inh yeu. Anh cam an em da khOng khoc. Neu em khoc cMng h;~u anh lam cach nao an

ui

em. Nhll'ng anh biet nll'aC

mat cOng da chl'iy trong hon em va anh cMng th~ nao quen du'9'c n6i lijng Ie phi thll'iYng ay. Khi chung ta bd giong song, bd nhii'ng con mat xa xoi chap ~chap nhln chung ta d~ tra ve thanh phO, anh thU

th~t da dinh han em chiec han tlnh ai diiu tien. d~ neu «Ia ra» anh cOng con mang theo mi5t chiec han. Nhll'ng khOng hieu sao anh khong han em, co Ie anh e no se d~ 19i tren -\

moi em m(it dll' vi cay dang V8 xot xa ... Nhll'ng bay giiY, bay giiY. anh se cMng thU thfit nii'a, anh se •..

M~c du toi khOng ng~c nhien lam, vi no khOng holm

toan bat ngo- a6i veri toL Tei aa thtrc Str dan than rei. Cae b~n hfru quen biet

va khOng quen bH!t cua tei aa th\!'c s\!' dan than rei. Nhfrng ngt.ro-i b~n th~t than men aa nhat quyet mang


28

DLJ(}NG KIEN

h ~n

cUQc song vo gia cua mlnh danh doi lily T\f do, danh doi lay Danh d\1'. Nhfrng ngtrai b~n ay, co nl~ fr .lg ngtrai th~t gia, Ian loc den b?c phO' mai toc; co nhfrng ngtrai dang tuoi anh cung da nhieu Hin n em phiii nhfrng nbi chua cay, phan b9i; co nhfrng l1gtrai Ctl11g m9t the h ~ , tai da d~9'C nghe tiellg sung ttr P?C n99c cho tai S hort gun, chan da ch~y lo~n ttr dong bang cho tM ca0 nguyen; co nhfrng ngtr(yj con tri, qua tre, tIe den nbi nhfrng ngtrai ngo~i quoc quen song trong khung dnh chinh tri quoc gia h9 sung sa ng?c nhien cho ding nhfrng « c~u be )) ay dang Ie con din phai m~ d~n eli chO'i !

ca,

Tat d da ngtra m~t len , da dan btrac tai, khOng gi can chan h9 noi. - H9 doi gi the '? -

Song .

. - Thi h9 da ch~ng song do tr '? - Song, nhtrng con the tham hO'n d S\1' chet. Chung ta «6 Thien Btrang, Bia Ng1,1C va CU9C B(yj. Ke nao muon bien CU9C Bai thanh Thien Btrang, Iii khOng ttrerng. Ke nao muon bien CU9C f)ai thanh Bia ng1,1c la ke ph?m m9t trQ_ng t9i ghe term nhat doi vai nhan lo~i. ChUng toi gifr gin CU9C B(yj va bat ke ph~m t9i phai den t9i. Song, c6 nhfrng dieu ki~n de song. Chet, cung phai co nhfrng dreu ki~n de chet. ChUng toi sh sang chet de bao ton T& Quoc trong vinh d\1', de dc b~n, dc em, cac the h~ noi tiep nhau th\1'c hi~n sll song trong vinh dll· \

\


MQT CUQC DAN THAN -

-

I

Sung van no (tiy. Treri Saigon dem mang m9t van con sang loe len tia l&a, nhfrng m:H ng6i con tung len, nhfrng than ngU'erj chan m9t nO'i tay mot neo. V~n con c6 nhfrng ke mt! quang. EHeu dang buon nhat Ii den nay chung ta khong con du t en d~ d~t cho ke thu . NhU'ng d6 lit nhfrng vet thU'O'ng tat nhien etta cach m~ng, cua S\l' 19t xac d~ m9t quac gia vU'O'n len va trtro-ng tMnh. Sai gon dem mung m9t lit mot chien trtf.erng c6 bien gi&i ra r~t, bi en gi&i gifra Ie ph!li va tham vQng dien ro, gifra nhfrng ngU'c)'i di san hao hi~p va nhfrng con thu cung dU'&ng. N goi tren xe G. M. C. cung may anh em quan nhnn c6 nhi~m vt,t d~c bi~t, toi bang qua cac day phO Saigon ctem mung m9t. Ngoiti khu v\l'C tr~n ctanh con tiep di~n. tat d deu v~ng tanh khong m9t b6ng ng!.1'&i. NhU'ng mQi nha hai b en dU'erng v~n con anh aen" tat d mQi gia dinh con quay quan b en chiec may thu thanh a~ nghe tin each m~ng chien tMng. M9t oem rna mQi ngU'&i dan Vi ~t khOng ngl!, ngoi nhin vao b6ng dem de tim nnh sang. Ma anh sang da hi~n ra th~ t. r"rc ra den ch6i loa nhfrng ngU'&i quen d m~t, den ng9'P thO- d t am han. th6i bi quan cun g thO- phao va mim cU'&i, v~n ngtr&i keu rang r~c d~ dm th~y cai tM ctia s\r ch& d9'i moi m~t ch~y suat dQc sang IU'ng. B<iy gier sang ngay mung hai, khi may cht,tc thU'ac vuong d9C t~li cuai cung bj th,mh toano Trtmg TU' &ng DU'O'ng van Minh va cac tu'ang ta dau tien lanh d~o CU9 C

Ca

cach m'i-ng ch1;tp chung bu'c anh

ky

ni~m tmac toa nha


30

DU'O"NG KIEN

chinh cua b¢ T/)ng tham mU'u. Trung tU'&ng QU'a tay vuet mai t6c Ga Gi~m b~c) mim cU'ai v&i mQi ngtral, G~ 19 ham ding tren con c6 m6i m¢t chiec rang ctra. EHeu tr& treu c6 dnh each khOi h~1i lit tir chb cht,1p <inh trong ra mQ't vtran hoa l&n c6 mQt pho tU'Q'ng ban than clla nguyen T/)ng ThOng Ngo dinh Di~m G?t tren m¢t b~ cao. Toi vtra ctrai vtra n6i v6'i B?i Dy Kh., ngU'Cri du:Q'c

uy thac pMn

V\t

Sinh vien HQc sinh trong cUQc each

m~ng.

-

Kia G~li tty, sao

chU'a cho h? pho tU'Q'ng kia

xuong. B?i tty Kh. CU'Crl tMt tU'O'i. -

Bi GaU rna vQi, rai minh se th:1nh toan dan dan

di tan dch cth che QQ QQc titi. Toi gj~t minh. Cau n6i tuy gian

cli. nhU'ng G?t ra mQt

van de th~t l&n. « Roi minh se tl;1at;lh to:1n dan dan eai tan dch ctia chi: G9 c¢c titi)). Thanh toan roi,

di nhH~n la

khOng th~ tai di~n. Ctru eanh cua CU9C dch m~ ng la

0-

d6. Bao nhieu xU'O'ng mau bi hy sinh khOng ph iii chi

d~

thay the ngU'ai hU'o-ng thl;l, ma lit Ide xay dt)'ng it ra la nen tang cua m9t quoc gia dan chu, tren d6 kien truc eac toa lau d~li.

chung ta se

Pha d~, xay dt)'ng kh6. Kh6,

nhU'ng khOng phai lit khOng the. V&i di

a.it sin c6 cua

dch m?ng. chung ta phai day n6 di xa, oi den t~n cung:

de lit cong cu9c dan chU h6a Quec gia,


31

MOT CUOC DAN THAN

Treri eta sang r6 va c6 nhfrng tia nang dau tien ke den

lue d6,

CU9C

each m~ng

ua kh&i SI!

dtr<?,c

18

tieng .

• Tufln than men, Toi c6 th6i quen, c6 ai lu)i tham deu tra lai « nlllJ' thU'ang, nhU' thU'ang ... » mi;fc du c6 nhU' thU'cmg hay khong nhU' thU'ang. Hom nay d~ tra lai tl1l1' Tuan hoi tham 'ma toi nMn dU'9'c tir ngay 31-10-1963, toi cang xin n6i« NhU' thU'ang, nhU' thU'ang ... » M(Ji vi~c xli" ra a Saigon Mil Tuan da r6; cang nhU' nhieu Ian · toi da n6i vai Tuan, rang : vui W SU i' lu$nkhUc triet phi] h9'P vai cac w ki~n thlJ'c te, cuiic dao chlnh dU'ui h,nh th&c nay hay htnh th&c khac d~ I$t dlJ ollg Ngo d,nh Di~m se phai xliy ra. V, the toi da ... danh

vui nrieu ngU'ai va toi da thang cuiic

ca

A' " :. cU9C Ian. ca·

.1

Cach miJng da ~hanh cong vai day w kh6 nh(Jc, nhU'ng chUng ta chU'a c6 quyen ngM ngai. Th$t v$y, chU'a bao gia chung ta IiJi a vao m6t giai c!Oi;J1J lich Stf nghiem tr(Jng bang luc nay. Chung qIJanh chung fa day nhfrng ke thi] nglly hi~m: C'! th~ nhat la Ciing San. Ciing San khong nhfrng chi gioi chien tr$n, gioi dll klch, gioi chiu d{rng ma con gioi tl3 ch&c va tuyen truyen. C(jng San khong nhfrng chi chiem dat ma con chiem dan. Chong C~ng ballg giai phap quan slJ'thuan tuy toi e rang khong may hi~u qua. D~ chOng C(Jng chung ta 'Phai m(Jt chien IU'9'c doan ky va miit chien IU'9'c trU'ang kyo D.9an ky, d6 Iii d6 cong pha Mng

c9


32

DUO"NG KIEN

quan S(l'va tuyen tru yen be r!5ng. do fii xay d~rng m{jl che d(j dan cM II)' do va binn dยงng t1wc SI)', m9t chinn sflcn kinn te tnl)'c te dem h}i tb.inh Ylf9'ng va an ninh xa h9i cno m9i ca nhan ha y m(jt da so nao Ian lao nhat Ila, tuyen truy en be sau. DT nhien do chi la nho'ng net lan, th~t Mn la chi la y hen rieng cua toi. NhU'ng cia cham d&t m(jt che d{J d{3c tai roi, th, toi phai co quyen phfJt b:~u y kien rieng cLia toi, phai khOng Tuan ?

(

Van de th& hai la van de doan ket va khong khl chlnh trio Dlfai cM d!5 cO cua ong Di~m, "hong m(jt dang phai nao dlf9'c phep f:ofl t d9n9 ngoai dang cua ong . Tuy noi khOng co dang nao nfllfng thl)'c s~r Iri qua nhieu dang, tat nhien Iii no hOflt d(jng len lut. Nhlfn g hau he, cae dang deu qua yeu co nhieu dang khong qua ... mlfai dang vien. (Dieu nay Mn โ€ข ai cOng biet VI nhan nhieu Vl,l bi citra ra toa an Quan S~r ve t(ji phan nghich - ph an nghich doj vai rieng ong Di~m, dT nhien - co nfJlfn g dang tif ong D:Jng TrlfO'ng tai can b{3 cot can cOng nnlf Hong cot can quonh di quan fiji chi d(j nam bay nglfai! ). gO- dT xciy ra t)nh tr;;mg ay m6t phan VI bi cne d{3 cua Gng Di~m da n ap, nhlfng phan knac - q~an tr~mg nun - VI cae dcing no~c khong co cnu trlfO'ng , IWifc chu trlfO'ng Ii)c n ~u , hoijc cM trlfO'ng rat mO' ho (dT nhien toi khong yO' dOa ca nam, xin Tuan nha cno dieu do). Na y che d(j mai ph a; lam sao tro dtl9'c m9t bau khong khl chinn tri co-i mo- va thlcn hvp vai tnl)'c trf/nr] '


33

MOT CUOC DAN THAN

Se khOnq ai c!1f(ycdoc quyen lam chlnh trf nhlfng cOng khOng the chap nMn c!1f(yC tlnh tr;;lng c!a c!ang phi 19 nhlf v~y. Pnai lam sao tien tai che C!O Ilfang c!ang, cac c!ang nhd, Ie te , co llnf, cach anh hiJng ca nMn phai gia nh$p mift tr~n chung c!&ng ngoai cnanh quyen ho<}t c!ong Iwp pf,ap va on hoa. SV' c!oan ket ay doi hoi . mot W hieu biel va thOng cam xau xa ve quyen l(Yi quac gia, c!oi hoi chinn quyen mai biel tranh vet xe co. Oi nhien c!ay v§n chi la nhO'ng net c!<}i clfang va y kien rieng cua toi. Toi rat sung s.!!6-ng neu co a; khOng c!ong y. (

hai mlfai dong

)

Tuan thay khong, mot cuoc cach m<}ng c!au phai chi la who het khoai tra luc ban c!au. each m~lfIg la ca mpt cong trlnh t; m;, kien trl. Nglfai lam cach m~ng khong C!U kien tam se « buong ta y » ngay hay se 10' lam vo tao Tuan <}, th~t W toi khOng co « khieu » ve chlnh trf, toi chi muon c!1f(yC lam mpt nglfai cong dan c!an thuan nhlfng dung nghia, co du quyen I(yi va nghia VI) cua nglfai cqng dan clia bat cr qU&C gia tV' do nao, khat v(mg dan gian c!cn the ma to; v5n khOng biet toi co thV'c hi~n dLr(yc hay khOng ?

• Bay gio-, khi toi viet nhfrng giong nay, la dem mung ba q.ng mttng bon thang mU'Cri mQt, each Jll~l1g hO'n 48 tieng dong ho. Bern ve khuya khong l~nh

tam

nhU'ng-


,

34

DU'O"NG KIEN

ding d{dam cho da thit diu dang m9t cam giac gay gay. Thang nay mien da vao cuoi thu. Toi ch9't n ghe m9t

Bac

tieng Ii rt,tng th~t nh~ b en h e nM. Tieng wi nh~ nh11' chi la dlf am cua m9t tr~n Ii vang wi tren m9t via h e Ha nQi nao d6 vang v9ng qua may ngan cay so tM t~n m9t x6m lao d9ng Saigon. Long toi being mem l~i vi m9t dm giac x6t xi!. Toi ch11'a ttrng d11'9'c d~t chan len ber con song Ben HaL Nh11'ng chac chan con song ay cung hien lanh nh11' m9i con song khac cua dat n11'&c. Chac chan con song ben nay ber cung g9i m~l1 thuyen a~u ven ber ben kia. Chac chan nhfrng o em trang tam mit bang anh sang 1au lach ber b en kia cung lam rung d9ng cay co b er Mn nay. Chac chan nhfrng con d tung tang bO'i 19i khOng biet den ranh gi&i (y gifra ,giong song, phan chia b en nay la nhfrng ng11'eri Vi?t vung len xay dl,rng tl,f do, ben kin Ia hang cht,tc t ri~u cung lit ng11'Cri Vi?t quan qt1~i dlf&i ach n o 1~ CQng San. Chi c6 con ng11'eri v~ch mQt Hin sO'n gifra con cau Hien L11'O'ng. Chi c6 con ng11'c-i (y h ai b en ber lit xa nhau. V&i con mat clla m6i ng11'eri m6i ber, cung con n11'&c ay, ben nay la t\t' do b en kia la d9C tai , cung: vang trang ay, ben nay la 'anh sang ben kia lit Mng toL .. Va oem nay, b en tai toi con i am tieng d~i bac n~ , nO'i ia truy kich aich. Tron g b6ng toi c6 nhfrng ke aang nga g\1C, m~t up xuon g ciat, ch~ng bao gier con th;(y l?i anh m~t trCri, dt'.! '/&1 h ai con mat aa chet ...

â&#x20AC;˘


35

. MOT CUOC DAN THAN Em yeu dau,

.â&#x20AC;˘.. Li?u con song Ben Hcii va con song eua chUng ta - con song ma imh va em ngoi ben nhau mfit oem nao, anh g(Ji the, de nhat dinh chiem lam cua rieng ... cua chung ta - ' con song nao dai han con song nao? Con song nao rfing han con song nao ? NhJng chac chan cci hai COn song deu d13 ra bien, chac chan "htr the, phcH khong em? .... Em da n6i den SV'drri chao Tuy khong he n6i den llie tra ve, nhtrng anh da tra ve roi, da th~t $if tra ve roi, ben em ...

Saigon 3-II-Ig63

,

,

/

.

'


,

,

NGAY7THANG7

TRONG HAl MTJ'O"I sAu NAM qua, co Ie chU'a nam 11~10 toi ciU'9'c song dEtP nhU' nam I963 , Toi khOng co y dinh tim lq.i thai gian cia mat, nhU'ng trong m9t khoanh khac n ao do, S\1' hoi ni~m cung can thiet cho ke khOn cung g!fra giong cieri nhU'manh van can thiet cho ke khOn cung gifra dq.i dU'O'ng. ChU'a ciay hai nam qua, hlnh nhU' toi cia mat di nhieu l~m, nhieu hO'n d c6le la long ton kinh, tlnh thU'O'ng yeu vo vi 19'i va long' tin tU'Crng nhi~t thanh Cr tU'O'ng lai. NhU'ng toi U'&C mong toi


38

DU'O'NG KIEN

se khOng bao giCr mat dU'9'c long ton kinh con ngU'Cri mang cai ten hai chfr rna toi da het StrC nan n6t dU'&i nhfrng bai chinh d viet til' hoi l&p nhat: Nhat-Linh. Toi khOng ngCr, toi khOng bao giCr dam ngCr dng , co m9t ngay toi dU'9'c gi& tren tay ttrng trang giay t~p ho sO' th~t day to cao t9i tr?ng clla con ngU'Cri mang cai ten hai chfr Nhat-Linh ay. B6 1a nhfrng ngay cuoi thang sau va dau thang b~y nam 1963. Khong hi~u v&i dt,tng y gi, v&i st,t' tinh toan 19'i h?i nao, chinh quyen clla ong Ngo Binh Di?m quyet dinh dU'a ra tm&c Toa An Quan St,t' B?c Bi?t m9t~ nh6m chinh tri gia doi l~p tham gia vao cUQC dao chfnh ngay II-I 1-1960. Trong d6 c6 ghi ten : Nguy~n TU'Crng Tam, cai t en ba chfr rna toi khOng ton kinh va men yeu bang cM ten hai chfr Nhat-Linh. C6 Ie vi nhfrng 'n gay thO' au toi da dam chim vao the gi&i dc pham Nh~t Linh nhieu hO'n la dU'9'c biet t&i st,t' nghi?p each m?ng va chinh tri etta ngU'Cri dang vien Vi?t Quoc Nguy~n TrU'Crng Tam. Nhfrng n gay cuoi thang sau va dau thang bay nam 1963, khi mua mU'a da ch&m, khOng khi oi btrc mien Nam dang Ie diu di thi ngU'9'c l?i, da ng9t ng~t, n eu khOng n6i la bUng chay v&i CU9C dau tranh clla Ph~t Giao phat d9ng ttr cuoi thang nam va da bung chay th1,fc St,t' khi ngQn lira ttr nht,tc th~ clla Thu'9'ng TQa Quang Btrc dU'9'c cham len. C9 n g vao day, St,t' nham lin th~t may man cho To Quoc va th~t tai h?i cho che d9 Ngo Binh Di~m: quyet dinh dU'a ra xet xU- vt,t dolo chanh II-I I,

"


NGA.Y 7 THANG 7

39

Toi con nh& nhfrng cinh phu9'ng cuui mua con Him ta~ do tren may hang cay trong san tf?i Le Van Duy~t­ nO'i d~t tr~ sO- Toa An Quan SI.1' D~c Bi~t - ChUng toi """:' mQt b~n dong nghi~p va toi - cam cui d<)c v~ chep he, sO' cua « bI cio » mang ten Nguy~n Tuang Tam . TO' 19 Bien bon Canh Sat ngay 19-8-1961

.V.D, (1) Toi kh6ng bao gia trl!C tiep ho~c gian tiep tham dl! vao v~ muu toan dao chinh. ngay II-ll-1g60, V,D, Dem muM r~ng ngay 1 I-II-(g60 toi co nghe , nhieu tieng sung n() 0- hu&ng dong nha toi, nghia ia 0hu&ng Saigon, toi ng5' r~ng do la mQt CLlQC pha huy nhfrng bom d~n phe thai. - Sang ngay r r -1 r, con toi co ra duang, ve thu~t l~i cho toi r~ng quan dQi dang danh nhau t~i dinh DQc l~p. Tiep theo d6 vi nghe may thau thanh, .. (mQt do~n thu~t l~i tin ttrC qua etai Phat thanh Saigon, khOng cJn thih). . - Sang ngay r 2- 1 1, nguCri nhi toi mLla bao Saigon _ M&i d~ xem thi toi rat ng~c nhien thay co ten t6i trong cQt bao va l~i c6 ten ong Phan khac Sti-u, N guy~n xu an Chfr, Phan huy Quat, Ngu y~n dang Que.

ca

V. D. Trong cic ngay 1 r, 12 va 13 toi 0- nM, khong xe dich t&i dia di~m ,nao khac, khOng tiep xuc v&i ai. Dem 1'3 t01 co den nha so 58 Ly thai To tham m~ toi va ngu detn luon t~i day. (I) V.9. : Van dap, ' cong thlrC thU'O'ng dung trong cac bon kh6u cung.

bien


40

DU'O"NG KIEN

V.B. Nhtr toi toi khOng tiE!P xuc nhfrng ngtrCYi ten Nguy~n ttro-ng Ba,

da: khai, trong nhfrng ngay c6 bien co, v&i a1. Toi ding khOng bao gio- g~p Nguy~n oinh Nghi , Nguy~n Chii', Nguy~n thanh Vinh t~i nha teL

- T oi ding khOng bao gio- den nbi ong Phan khac St'ru va ding khOng nMn Ianh an hit va ph(j bien truyen dO'n. V.B . Toi dtr9'c biet ong Phan khac Si'ru til' nam 1951, khi tir Hong Kong ve, hoi d6 toi thue l~i m9t can nbi cua ong Si'ru. Toi thtro-ng o' Ba l~t nghi, khi ve Saigon chO'i c6 nghe be thu~t l~i ding c6 m9t nh6m nhan si 18 ngtro-j ket h9'P v&i nhau thanh m9t khOi doi l~p v&i chanh phU, ho'}.t d9ng va chu trtrO'ng xay d\1'ng, on hoa, nh6m nay c6 viet thtr gC'ri Tong thOng va pho bien ra cae bao d~ thinh cau Tong thong cho si'ra ~oi m9t vai sai lam v. v ...

b~n \

.

- KhoangtMng IO nam 1960, ang Phan kh~k Si'ru . va Tran van Van co cho toi xem bll'c thtr dieu tran cac ong ay ' gC'ri cho chanh phU. V.B. 'fai dtr9'c dtr9'c biet Bac S1 Phan quang Ban tu' 'khoJl11g 1945 - 1946. Hoi ay. V.B. Toi da: ngtrng m9i ho?t d9ng chanh tr~ tir 1948 va aa: c6 tuyen bO tren cac bao C'r Hong Kong, An d9 va Ha nQi. Vi v~Yt tai khong bao gio- thanh l~p ho~c thao lu~n v&i bat Cll' ai d~ thanh l~p « M~t Tr~n Quoc Dan Boan Ket ».


41

NGA Y 7 THANG 7

- Tuy nhien, toi n111n nh~n thinh thoang c6 tiep xuc veri eac nha each m~ng de thao lu~n ve chinh tri trQng mrerc nhU'ng khOng bao gi& thao lu~n nhfrng chu • tmO'ng b~o di)ng ho~c c6 tinh each khuynh dao chanh phu.

'Ie

Toi xin l~p l~i, ttr ngay toi trCr ve Vi~t Nam Ian ~au nay, toi khOng con tham gia vao dang phai nao va khOng bao gi6- co ho~t di)ng mU'u toan khuynh dao chanh phu. Tuy nhien,la ngU'&i cong dan quac gia va da gan nib dM ho~t d9ng cho ly tU'Crng, toi ciing mong moi t~i Vi~t Nam c6 mi)t khOng khi cCri mCr, dung hoa ve chanh tr! q~ mQi ho:;tt di)ng dU'Q'c cong khai h6a; on hoa va hQ'p phap ng6 hau CtrU van nu'erc nM khOi n~n Ci)ng san va tinh the kh6 khan hi?n nay. Kh6u cung dlf th6m Quon 5lf 99c Bi~t

Ti'r th& nh&t . .,i'r th& nh,.

Toi khOng tin cr d~o giio nao, c6 y dinh tu tien va y tham vQng ph it minh ra mi)t d~o giio meri, nhU'ng chU'a tim ra. Theo toi, tu tien la de long tran thU' thM, khOng vU'erng viu den tran t\1c. Tuy nhien, toi chU'a tim ra dau moi de ph it huy d~o giio cua,toi. Y tU'Crng tu tien cua toi d\ra nhieu vio d~o Lao, len cr tren rtrng va quen tran tt,tc, d~ tim S\1' thanh thO'i cho tam hon. Nhti'ng toi chi c6 y tU'cYng tu Hen rna thOi, chtr chU'a th\1'c hi~n dU'Q'c. Ve dang phii, tmtYc kia toi Ii Trung tt'O'ng Dy vi en Quoc Dan Bang

cr Ha n9i nam 1945-46. Tr\1 scr t~i

,

.l •

.


42

DU'O"NG KIEN

dtrerng Db hfru Vi, cac dong chi la Vii hong Khanh, Nghiem ke T(), ong HL. Luc nay VI~T NAM Quae DAN DANG va D~I VI~T thong nhat, co danh tit' mM la E>~I VI~T Quae DAN DANG nhu'ng danh tit' sau nay chi dung 0- trong ntro-c, chu' ngoq.i quoc vin gQi VI~T NAM Quae DAN DANG. Cac dong chi khac gom TrtrO'ng Tit' Anh, Pht}m nguyen Tanh, NgUY~ll tHEn HY路.. deu 0- nhom Dt}i Vl~t. Den nam 1945, co ong Nguy~~ Hai Than 0- Trung Hoa ve h9'P tic val chung toi va chong It}i Vi~t Minh. Vi~t Minh da giet clla chUng toi kha dong cac dong chi tr~)llg khoang nam 1946, sau khi ong Nguy~n Hai Than xuat ngot}i, mQt ngtrCri ht}n toi la dong chi trong VI~T NAM Quae DAN DANG la Khai Htrng Tran Khanh Gitr da hi Vi~t Minh 路 sat hq.i.

euoi nam 1946 VI~T NAM Quae DAN E>ANG hi Vi~t Minh khUng ho g~t gao. Trtrac do toi da sang Trung Hoa d~ v~n dQng vai Qu6c Dan Dang Trung Hoa xin giup d& vo khi. Toi sang Trung Hoa hai Ian tat d. MQt lan hoi nam 1941 ,.m(>t tin 1946, va 0- mbi Ian 4, 5 nam tat d.

(y Trung Hoa, toi 0- Quang CMu, Van Nam, Nam Kinh. Thtr9'ng Hai. Nam Kinh, to! g~p ong Nguy~n hai Than va d hai c6 g~p Thong che Ttro-ng Giai Th t}ch de xin giup d& vii khi nhtrng khong co ket qua.

er

'.


NGA Y 7 THf.NG 7

43

Sau d6 toi tra ve Quang CMu va sang Hong Kong l~p M~ T TRAN THONG NHAT TO AN QUOC bao gom ca~ d;;to giao nhU' Cao EHi, Hoa Hao va cae dang phai nhU' VI~T NAM Quae DAN BANG, QUOC GIA THANH NIEN BoAN BAc VI~T, M~ T TRAN DAN CHUNG (eua LU'u B{rc Trung) va VI~T NAM CACH M~NH BONG MINH HOI (eua Nguy~n hiii Than). M~t tr~n nay l~p t;;ti Hong Kong, hoi I947 l~p tfU'ang la ting h9 . Bao B;;ti ve mr&e de clieu dinh v&i Phap. Tuy nhien sau khi Bao B;;11 ky hi~p dinh H~ Long v&i Bollaert nen M;;it Tr~n phU nh~n, khOng eong nh~n Rio B?i la d?i bieu Quoc Gia Vi~t Nam va sau d6 ong Nguy~n hal. Than d(rng ra giai tan M~T TRAN THONG NHAT ToAN QUOC. Trong thai 1I:y nay, nh6m VI~T NAM QUOC DAN " BANG .quay ve cung co n9i b9, sau khi Vi~t Minh khting bo, a quoe ngo;;1i ding nhU' a quoe n9i. Khi Vi~t Minh len nam ehinh quyen, VI~T NAM QUOC DAN BANG bi tan ra ca, m9t so ch?y ra dU'9'c ngo;;ti quoc va ket h9'P l?i v&i nhau aThU'9'ng Hai de chinh don hang ngil. I

Qua nam 1748 Vil Hong Khanh pha roi n9i 'b9 Bang, tuyen b6 tach ra khOi nhOm ehUn~ toi va l~ thanh m9t nh6m rieng do Khanh chi d;;10. May Ian chung toi d\f dinh t1) eh(rc}n9i b9, do an ket v&i nh6m Vil Hong Khanh va dang B?i Vi~t nhU'ng cae d\f dinh nay deu that b?i, trong nU'o-c cilng nh~ ngoai nU'&e. Sau do l?i co m9t S\f ly tan nih la B?i Vi?t rut lui ra khoi VI~T NAM QUOC DAN BANG va l~p rieng nh6m B;;1i Vi~t Quoe Dan Bang do

.'


44

DUO'NG KIEN

Nguy~n Tan Hoan lanh d~o, gom co Nguy~n Hen Hy, Binh van Tung, Binh van L~c. Trong khi Vi~t Nam Quoc D an Bang khang c9ng tae v&i phe Rlo B~i thl nhom V u Hong Khanh va nhom B<;li Vi~t Quoc D an Bang l<;li h9'P tic v&i chinh phu Bao B <;l i. Luc nay Vi~t Nam Quoc Dan Bang chia lam hai phe, m9t phe cua Vu t 10ng Khanh, Xu an Tung va phe tai chi co m9t minh tai. Khi tei tr& ve Saigon nam 1951, tai co gi;lp l<;li m9t so anh em dong chi cula Xuan Tung, Lu?t SU' Nguy~n van Chan , Tru'O'ng Bao Soon, Nguy~n Thanh Vinh, TrU'O'ng Khinh T<;lo, Nguyen tien HY. Sau do tai c6 gi;lp Nguy~n Chii', Phan Binh Nghi. Tai khOng gi;lp Vu Binh Ly va khOng biet Ly thu9C nhom nao. Tai cling khOng biet Khuat Duy Hai la ai. Ngay ttf 1951 tai b~t dau quen Phan Khac Siru luc d6 lam Giam Boc Nha Canh Nang. TrU'&c ngay II-II tai co tiep xuc v&i cac ngll'Cri trong khOi TV DO TIEN BO cua Phan kh~c Siru, Tran van Van. Tai co gi;lp Nguy~n Xuat,l Chfr, Tran van Ly, Tran van Qne, Ho van Nh?t ... T6i c6 biet Tran van D6 nhU'ng sau tai khang gi;lp. Tai co gi;lp Lam van T et m9t Ian t~i nM y trU'o'c ngay dao chinh. Tai co biet Phan Huy Quat va thU'Crng lui t&i gi;lp Y vi y hay lui t&t chfra b~nh cho tai. Tai c6 g~p C\1 Ba Li~u m9.t Ian.


NGA Y

7

THANG 7

Toi c6 g~p Hoang cO' Binh va c6 quen y. Kh6u cung ngay 27-6¡62

Toi (y Hong Kong ttr I949 den 1951. Trong thai gianlY toi viet tieu thuyet de qua thi gia, nM toi (y V.N. gtri tien cho toi chi dung. Nam I948 khi em toi, Nguy~n Ttrang Long, dtrt m<i\ch mau chet. toi huon rau he, Quang Chau di Hong Kong (y. Sau M~t Tl?n Quoc Gia Thong nhat giai tan thi toi lanh d<i\o V. N .Q.D.B. (y hai ngo<i\i va theo doi tinh hinh (y quoc ne}i va viet tieu thuyet cho qua ngay thang. Nam I949 va I950 toi khOng hO<i\t de}ng chinh va luc nay Trung C9ng da tran xuong Hoa Nam. Qua nam 195I toi tr(y ve Hi! N9i

h~ng ti~n

tri

nha glri

sang. Vi nh& gia dinh va ch5n dai song (y que ngtrai, toi (y l<i\i Ha N9i ha thang, g~p dlt nhieu anh em V.N.Q.D.B nghe toi ve den tham toi nhtr Nguy~n Tien HY,. 'Nguy~n Chan, Xuan Tung. Luc nay Vu Hong Khanh da tach rai chung toi, va dtrng m9t phe rieng. Ba ngtr&i toi ke tren day (y Trung lJO'ng Bang Be} V.N.Q.D.B. Cac ngtrai nayyeu C;hl toi dtrng ra de thong nhat V.~ . Q.D.B. C6 nhieu nh6m nhtr Vii Hong Khanh, nh6m Phan Tram ttrc Nguy~n Tien Hy (dtrng dan me}t nh6m nhtrng vtra B~i Vi?t vtra V.N.Q.D.B) nh6m Xuan Tttng (c6 mot so dang vien nhtr Nguy~n van Chan, B~ch Van, Bb Binh B ?o hi giet nam 1954) con hiet roo

â&#x20AC;˘

nhfrng nh6m

Ie Ie

khk ma toi khOng

/


46

DUO"NG KIEN

Tuy nhien toi khOng nh~n Uri vi toi thay r~ng khOng du su-c lam vi~c n ay, con Sl! thong nh1lt V.N.Q.D.B. khong th~ thanh dtr7C trong giai do~n d6. Lttc nay V.N .Q.D .B. & Trung va Nam cling chtra lien l?c dU'9'C v&i toL B a'U thang ttr 1951 toi m&i vao Saigon v&i hai con toi la Thtr va Thiet con v(( toi thi ra vo Saigon luon. (y Saigon toi & nha ong Nguy~n Ttrcyng ThVY' Hfru lam thti ttr&ng.

Luc ay Tran van

N gtrM dau tien toi g?P luc nay la Phan Quang B~ng, dang vien Q .D.B . ngtrM Trung d?y h~. Tiep theo g?P Phan Ngo, d?i di~n dang 0- Quang Nam. Toi ding g?P Xuan Tun g vao Nam, d?y h9C va lam trtro.ng nh6m V.N .Q.D.B clla Xuan Tttng. Nh6m nay c6 TrtrO'ng Khanh T~o, Nguy~n Chfr, Hoang Ttrcyng, TrtrO'ng Rio SO'n , N guy~n Phtic Vinh L((i. Trong nh6m Phan N go c6 Ph?m Thai. Sau l~i g?P Vli Hong Kh<ln~ rp&V~ao Saigon, 1953, nMn chlrc bi? t rtro.ng thanh nii~ clla chinh P.h ti !am. Khoang ky hi~p djnh Geneve,toi sang Phap d~ chfra

b~nh. (y d6 khong ho?t di?ng gl. Khi ve Saigon toi len Bi L?t chO'i hoa lan, doi khi ding ve Saigon. Bau n am I959. TrtrO'ng Bao SO'n len Ba L?t .nhieu Ian de nghi toi ve Ianh d?o anh em & Saigon , I~p chi bi? d?c bi~t g9i Ii chi bi? Chan Htrng ma TrtrO'ng Bao SO'n la hi thtr. Chi bi? gom c6 Nguy~n Thanh Vinh, Nguy~n

..


NGA Y 7 THANG 7

47

Phuc Vinh L9'i, TrtrO'ng Khanh T~o gom 30 dang vi en nhtrng toi khOng nh~n 1ai vi d;;to ay toi dau yeu luon. TrtrO'ng Bao SO'n thtrang xuyen hao do dc ho~t dQng va-i toL Toi cung dtrgc biet Phan Ngo va Ph~m Thii ly khai o~n 600 ngtrCYi l~p chien khu tren ntti & Quang Nam de chong chanh phu nhtrng that b~i n en da ve quy thu~!1.

(y Saigon, nh6m Xuan Tung cling chia lam hai canh, mQt 1a Vii Hong Khanh va mQt la Ph an Ngo. Toi khong dtr9'c biet ro ve nh6m VIi Hong Khanh vi toi khOng h9'P tac. Boi va-i nh6m TrtrO'ng Bao SO'n, toi thtrang xuyen nMn dtr9'c tin ttrC, va khuyen nhU h9 ve dtrang loi chfnh tri, nhtrng toi khOng tham gia cling nhtr khOng Ianh d~o. N~m

1958, t6i c6 Hm ta Van H6a' Ngay Nay. Ta bao

chi c6 dnh each van ngh~ nhtrng cling Ii nO'i g~p gO- thtrang xUyt:n cua nhfrng ngtraj trong chi dang bQ d~c bi~t tren l~p trtrang van h6a. Theo TrU'O'ng Blo SO'n cao toi biet thi chi dang bQ d~c bi~t nay dtr9'c d"i thlnh Quoc Dan Xii, c6 dnh each cha d9'i va bat h9'P tac, anh em trong nh6m vin coi t6i nhtr ngtrai liinh d~o tinh than. Tuy nhien toi khOng chap nh~n va cling khong ttl- choi han. Toi de ra Iy thuyet Quoc Dan Xii, nghia 1;\ Dan Chu theo nhtr ki~u cua Phap, Xii HQi giong nhif Th\1Y Dien va L ~o BQng nhtr chu trtrO'ng ella Bang Lao BQng Anh .

.. .


48

DU'O"NG KIEN

MAT TR~N Quae DAN BoAN KET M~t tr~n nay do Nguy~n Ttr&ng T am chu trtrO'ng v&i stJ oong yetta Phan Khac Stru. M ~t tr~n bitt tru-&c ngay oao chinh nen tru-&c ngay 00 oJ: chttan bi truyen oO'n oe rai sang:ngay 11-11-1960. B-

Nhfrng nhan vien Ctta m~t tr?n bi bat satt ngay phan 10<;ln oett co nhfrng Mnh vi xam ph<;lm an ninh quoc gia m9t dch C1,1 the, va t9i tr<;lng ci1a h9 nhtr saLl : -.. 1) Bi can NGUYEN TUaNG TAM. Bu'o'ng stJ Ia ngtr&i sang l~p va 15nh 0<;1 0 m ~t t r?n nay. Y phU nh?n tat ca t9i tr~ ng cua y, nhtrng theo 1&i khai cua bi can khk nhtr Phan khac SiXu, Nguy~n thanh Vinh, Nguy~n Phttc Vinh L9'l thi chfnh dtrO' g StJ oJ: thao ra truyen oO'n cua M~t tr~n ttrb'O~ ~i{)' chieu nay IO-fI-Tg60, va 01i ra chI thi cho cae thtt9C h~ to ehtrc rai t ru yen oO'n va biett tinh. Truyen GO'n ciia M?t tr?n nay ra sam nhar vi oJ: Otr9'C y Chtt3n bt tu'trtr&c .

Tai phai thtt nh~n S\f mong mol khac khdi eh& ngay 7-7, kbOng phai li ngay ky n l~m Song that etta Ngo oinh Di~m, nhtrng la ngay rna con ngtrM mang ten hai chfr Nhat-Linh doi di~n v6i b~o quyen hoa trang dtr&i h9 ao ttr phap. Toi ngay mung 6 tol oi ngu so'm han thtr&ng

1~

oe


路NGA Y 7 THANG 7

49

sang mai c6 th~ thu-c d~y s&m t&i van phOng stra so:).n cong vi~c. Tei t r5n tr9c nghi t&i m9t ngtrai dang cao, gay mlii bu'&c di oec nghieng ngtrCri ve phia trtr&c. Ngtrai ay . _. th ~t gan tei va th~t ~a tei. Th~t gan tei biYi nhfrng xao xuyen clla toi tir mtr&i nam trtr&c, khi say me nhfrng tac pham nhtr Btr&tn Trang, DOq,n Tuy~t, L~nh Lung ... Nhfrng xao xuyen ay vin con trong tri 6c va da thit toi va toi muon n6i oen S\t' gan gUi trong y nghia 06. Nhtrng con ngtrai mang ten hai chfr Nhat- Linh ding th~t xa toi, biYi hO'n m9t phan ba the ky tul)i tac, biYi S\t' cao l&n ve gia tr!, danh V9ng va oia vi. 'roi trln tr9c, vira hoang mang vira sung str&ng, nghI ra,ng ngay mai toi OtrQ'c cung con ngtrai ay dtrng cung m9t hang g:).ch, ooi di~n v&i bq,o

Khoang hO'n mtro-i hai gio- oem, khi toi v ira thiep oi m9t gHic ngan, toi otrQ'c oanh thll'c o~ nh~n m9t hung tin: con ngtrCri mang ten hai chfr Nhat-Linh ail lia tran o~ oanh m9t oon quyet li~t bang chitlh mq,ng song clla minh vao che 09 b:).o tan. Trong m9t phut, tei khOllg 路kip xuc d911g llhtrllg tir phut d6 cho den ma sang, trong s\r yen tinh clla oem dai, tei thay long minh chung han xuong trong m9t nlii buon I? thtrang nhtrng oong thCri y chi sat l:).i; vtrO'n len va m:).nh me nhtr chtra tirng bao gio- toi co dtrQ'c. Bul)i sang, trCri trong mit. nang len kha s&m. Toi den Toa, co tim anh Nguy~n Ttro-ng Ba de hOi tham nhtrng 1


50

DtrCJNG KIEN

khOng g~p, Phong xU- dong ch~t, luc nhUc hien binh va m~t V\1 m~c thtrerng ph\lC. TOi trao d1)i vai cau th~t ngan v&i vai Gong nghi?p hOi tham tin ttrC chung quanh cai chet vi d?i ay. Toi khong kjp nghi lam sao m9i ngtrai c6 th~ biet tin nhanh nhtr the. fHeu kha bat nger Ia Iu~t Str Dinh Trinh Chinh ciing biet tin ngay ttl'toi hOm tru6'c va dtrerng nhtr anh con photocopie l'gay Gtr<;Yc ban di chuc chinh trj de chuyen cho cac thong tin vit!n ngo?i quoc. H? thong thOng tin trong cUQc v~n d9ng chOng chinh quyen Di?m qua th ~t da hii'u hi~u ngoli S\f mong tr6'c. B6 m~c S\f nao nhi?t chung quanh, toi dtrng (y hanh lang tren Hiu hai Toa An nhin sang cHnh Gia Long yang ve, Being dtrng toi mim ctreri mQt minh. Toi nghi den S\f ttrC gi~n va bOi roi ella ong Dl?m cung S\f kh6i hili clla mQt phien Toa xU- mQt ngtreri chet, mQt ngtrai cbet len an mQt ngtreri song. Con ngtrCri mang ten hai chii' Nhat-Linh trong suot eUQe dCri da khong lam dieu gi vo feh, ke d dieu rna thong thtl'erng con ngtreri khOng co cl1tyen lam, ta S\f ehet. I

Phien Toa khai m?c, Lu~t Str Dinh Trinh Chfnh tie:ta ra trtr6'e vanh mong ng\fa loan bao S\f yang m~t vinh vi~n eua than chU ong la bi cao Nguy~n Trtrerng Tam. MQt dch rat may Jl16e, Trung Ta llY vicn ehanh phil yeu cau lu~t Sl1' xuat trinh giay khai ttr. Lu~t Str Chinh mim etrCri xin khat vi bi cao mM til' tran mQt gier dem hom trtr6'e .

â&#x20AC;˘

Dtr6'i bang ghe hi cao, ve m~t cac dong chi ctia ngtreri


51 ang ten hai chfr ~hat-Linh tir cac dong chi lao thanh tr Ph~m dlnh Nghi, Nguy~n Chfr cho t&i cac dong chi trung han nhtr Trtrang Baa San, Nguy~n Thanh Vinh .. eu bang hoang va dau dan . Nhieu ngtfai cui c au tMt ~apl nhietl ngu'(yj n gu-ng len th~t cao , ttr&ng nhtr co th~

e

de

hin qua mai phap clnh tim thay m9t vern may trang 'ang troi ci, troi th~t xa. Toi rai pheng xU- khi vi en b,lC SIJ.' bat dau oQc ban cao r~ng hai mtrai trang danh may trong d6 c6 chirng mtr(yj ribng danh cho hi cao Nguy~n Ttro-ng Tam. Toi xuong , ng ht,rc thang, cui dau Vtr9't qua hai pho ttr<::ng Than 'ong

1y

hang dong den . Cii hai pho ttr9'ng deu im l~ng.

GHI CHU : tron) phon in nghieng Ie hi) so VI} . an Nhot Linh, nhiTng chiT y, te;, 16 van thfrc thong thlTong cuo Too An, khong co y khinh mi~t, tlTong dlTong vai nhan V9t dgi donh hE ngoi thfr bo ?ng oy, nglToi oy. Di nhien b~n d9C co quyen nghT rang Too An can phai thoy d6i van thfrc nhlTng a day vai trnh coch tei Ii~u, chung toi xin ghi 19i ,. nguyen t&c » cuo Too An Quan 51[ d9C bi~t dlTai che d9 cu.•


r

CHI~CCAU V A GIaNG SONG ,

,

-

A

.'

HANOI 632 km .. .DONG Hal 120km Vinh ... Dong HfJ 9 km ... Ha n{ji ... Dong H6-i .. Nhfrng C9t cay s6 lui dan ve phia sau, quoc 19 so I vU'oon mlnh ve hU'&ng bac, va chuyen xe kien nh~n bang qua nhfrng rUQng dong. thon x6m, dU'a toi ttr Quang Tri t&i Bong Ha, ttr Bong Ha t&i Trung LU'oong, gan hoon, gan nfra, gan mai giong song, chiec cau va gi&i tuyen nht}c nba eua dan tQc. Con dU'o-ng khOng dai, nhU'ng qt'c nhQc. Mien Trung von la hinh anh cua


54

DUaNG KIEN

n6i ct.rc nhQc l~ng Ie. Bay giCr dang la mua !ua thing nam, nhfrng thu-a rU9ng rna mo hOi da bH!n thanh h~t ngQc 10m dom nhtr nhfrng mimh v:H v\tn tren manh ao va. Bay d6 c6 nhfrng chiec cau nM va oay d6 nhfrng chiec cau nM Otrgc l6t bang nhfrng tam van t~m bg cung chiec bien cam ven cau : (( Cau nay bi Vi~t C¢ng pha ho~i ». Bay 00 c6 nhfrng than xom nM, oau thOn cang chung nhfrng tam bieu ngfr dan b1in~ coi : « CtrO'ng quyet bao v~ mua », « CtrO'ng quyet khOng oe Vl?t C9ng ctrap m9t h~t th6c »••• Bay d6 cO nhfrng con cit tr~ng noi len bat ngCr gifra mau xanh ua heo nhtrng day d6 ding d9t ng9t vtrO'n len nhfrng c\tm phi lao hen vfrng nhtr nhfrng hon oc dao bO' VO'. Tat d nhfrng gi ma thi giac tol c6 the ghi nMn l~hOng phai tat nhfrng gi ma toi muon biet. Toi kh6ng the nhin thay m9t qua min chOn . dtrai m~t otrCrng, nhfrng chHic ham sau m9t kh6m tre, qua l\!'u d~n dtrai chiec non up ven ru9ng ... Que htro'ng toi oay nhtrng c6 con la que htrO'ng toi ? RU9ng vtrCrn day nhtrng c6 con

ca

1a rUQng vtrCrn clla oong bao toi ? B,ong bao toi ke khau hi~ti

ctrO'ng quyet gifr mua nhtrng khi b6ng dem do xuong, khi ke tM hi?n ra, dong bao toi co the gifr Otrgc gi ke d slnh m~ng minh ? Chiec xe 00 treo len dec Ba Doc, vU'gt qua dm bien chi olnh khu Phi Quan St.r vai tat d

y nghia mia mai eua


CHIik

cAu VA GIONG S6NG

55

n6, bo con dU'erng dat do d~n vao qu~n Gio Linh roi dCi xuong qu~n Trung LU'O'ng, dO'n vi h~tnh chanh euoi cung eua mien Nam n\l'(ye Vi~t. Tir day toi b£t dau nhin thay d~y Trtrerng'SO'n bi eh~t khUc ph an chia cho hai mien, hai mau cer tU'O'ng ph an th<icn do va eU9c chien tranh bang nhfrng loa ph6ng thanh gao thet nhfrng leri nguyen rua bang cung m9t ngon ngfr. Treri hOm nay nhieu n£ng, lua reo th~t vui hai ben dU'erng. Dong bao 0- d~y cho- lua ve tren nhfrng xe cut kit bang g6,16 Mnh xe ding bang g6 nghien vao ehiec tr\1c deo tron yang len nh~ng am thanh eua mQt ban dan ea dO'n gian, hien hoa va day mo-i th~t 1a 1M thach do nh~n n~i v&i S\l' cam hern gLi q.o v~ng tir giong song ben kia nem vao long dat ben nay. Trong khOng khi dU'Q'e hit th~t sau vao buong phoi e6 mui 1ua chin, mui phan trau, mui co va d mui nhfrng kh6m hoa d~i yen dU'erng. Tren nhfrng dinh nui th~t xa, rna chac Mn tren b~tn do chiing nam (y ben kia gio-i tuyen, c6 nhling (Hm may d\1c. Neu chieu nay nhieu gi6, neu gi6 thu~n chieu hU'o-ng ve bien Nam, chung s€ mang theo m9t chUt lim U'o-t va biet dau cMng mQt cO'n mU'<l lam mem nhfrng thti-a rU9ng drng, lam trong m9t giong song hay lam day m9t m9t con l~ch. Nhfrng giQt llU'o-e d6 khOng eua chUng tao khOng cua ke thu chttng ta - vi n~frng dinh nui ben kia khong biet d6ng nhan hi~u vao chung Nhfrng gi9t nU'o-c d6 eua Treri, clla NgU'eri, va tren bet,


56

DU'O"NG KIEN

cua S\t' Song: S\t' song cua fHit, S\t' £ong cua Cay Co, SI! Song cua Con NgU'Cri co mr&c mat va n\1 cU'ai. Gifra tma. khi m~t trai t&i dung dinh dau, th ~ng dtrng ben tren giong song va chii~c cau in dtrng tren m~t nU'&c , toi dU'9'c d~t bU'&c chan t&i sat ba gi&i tuyen.

(y ch~n cau ben nay - va ch~c h~n ca chan cau ben kia - mQt chiec bien v&i giong chir : «Ranh gi&i quan Sl! t<.J.m thai». Toi dinh cU'Cri, nhU'ng mi~ng vtra hi ra thi mQt luong gio thoi thoc vao. Buong phoi, than the va khOi 6c nhao ra, hOc lira. Toi ngoi tren 00 co sat gibng song ciU'&i bong mat khOng du cia mQt cay phi lao nho. May tren trai troi im, ntl'&c chay im, chiec cau dtrng im, d dan bb an co dIng cir dQng trong Sl! im l~ng cua chUng. Neu ta co the nham mat l<.J.i yen ngu d9'i cha am di~u ca ciao trong mQt giac mO'. Neu ta co the nham mat l<.J.i tron trinh mau do nguyen rua cua mQt hi ca , cua nhfrng khlht hi~u ke dtrng net tren btrc tU'ang voi trang. Nhtl'ng mat toi phai mer vi ben ay cling la que hU'O'ng toi, phan que hU'O'ng doi cli~n khong mQt b6ng ngtl'ai, chi co b6ng mQt ten can bQ rna toi khOng muon gQi la ngtl'ai. Dtl'&i chan toi e6 m9t b\1i cay xau ho, mQt hinh anh gian cii biet may rna toi e6 the tim thay er bat ~tr mQt ba co nao .. f)ong 10<)i eua n6 Mn e6 nhieu tren ba co ben kia, tiong lO<.J.i eua no er nhfrng ven rUQng mien f)ong TMp, dong lo~i ctia no er ben ba ho True B~ch nhfrng


CHIEC CAD VA GI0r-;G' SONG

57

bu1)i chieu moo m9n~ nam xU'a. Nhfrng ngay thO' au toi thU'o-ng tinh nghich - lay tay _ khong bao gio- toi dung chan - Toi vin co thOi quen yeu quy Sl! e I? - lam cho n9 khep hai dnh li trong dang di?u xau ho dang yeu. ... VU'o-n

noang tfinn nO'

-

khep c!6i fa diu ...

Trinh nfr vin ~en day, vU'o-n hoang khOng thieu va nang vin s~n saag khep doi la rau. NhU'ng ban tay au yem trc d~i clla toi vo-i tam hon au yem tru- tinh clla Huy C~n khOng con nu-a, chi con ngan each va cam thu, khOng bCri tQi va khOng bCri Huy C~n, nhU'ng S1,1' earn thU vin het SlrC tl! nhien va thanh th~t. Toi khOng c6 y muon Mt chU'o-c thai dQ tho-i trang clla Sartre, nhU'ng khong ngan noi cam giac muon non mira vao Sl! phil phang va l~nh lung ella Sl! th~t. Tr~n m~t

nU'o-c Ian tan nhfrng con s6n~ mong, m¢t con chuon chuon nU'o-c mau eam do chao minh mal me duoi bat chiec b6ng ella n6. Con chu n chuon d~u l~i tren mQt chiec la mong la 1a tren m~t nU'o-c Tol e6 cai ao U'o-c manh li?t muon be l~i, b~ng hai dau goi, ngon tay tro va cM run run rlnh Mt eai duoi nho cong len, ,C\1P xuong. Va toi se tit~c re, Sl! tiee re cilng thfch thu , biet bao, khi hai ng6n tay gan den dfch thi linh dnh bao dQng cho COll con v~t be nM v\1 t bay i

ca

Nang th~t gat va cay phi lao chi cao qua hai tam tay vcYi khOng che ch& ch'o tOi. Toi tim den m9t fhiec 10 cot ella ngU'Q-i Phap be, 4i tit trU'o-c chien tranh, ngay

au


58

DtJ'O'NG KIEN

dtro-i cran cau. NO'i day la chb tru ngl,i eua gia dinh eua m(it nhan vi en c6 nhi~m vt,l tuan phong gio-i tuyen. Toi g?P 0- day m(it eanh tam cue. Trai, I~i cai khOng khi dat B~e xa vai gan gUi cua toi! May ngtrai, trong d6 e6 d. m9t ngtrai dan ba da dtrng tuoi, quay quan tren mQt tam pban. He;> d6n toi vo-i n1;1 ctrCri co-i mo-, co Ie vi each pht,lc stre eua toi mang theo ve nio nhi~t ctta thi thanh. M9t ngtrai dnh sit con tre, ehtra VQ' ehtra conn6i chuy~n Iau vo-i anh toi dtr<lc biet clieu d6 - tiep chtly~n teL Anh khOe m~nh va co m9t ve chat phic d~ thtrO'ng. Anh pht,le vt,l ben ba con song nay da hai nam, trtro-C 0ct'ra Tung vtra d<Si v~ day dtrQ'c bon thing.

- 6'

day c6 buon khong ang '?

- Buon chet dtrQ'c di. D?o nay trai n~ng con ~ den mua 'mtra, mtra ram mtra ri ea thing. buon den nhao d. ngtrai. - Gng c6 hay n6i chuy~n vo-i t1,1i kheng '? I~m.

can b(i

C(ing san

~

-

Co, thtrerng

-

N6 sang minh hay minh sang n6 '?

, -:- H~n c6 btru thiep thi man~ sang minh, minh c6 btru thiep thi mang sang han. Roi thinh thoang len cau n6i chuy~n khOng sao. -

Cic ong thtrerng n6i

chuy~n

gi vo-i chung n6 '?

:...- .Minh thi n,6i lung tung, ,c,on han thi h~n chi n6i

'

..


CHIEC CAD

59

VA GIONG SONG ,

ehuy~n ehinh tri, h£n tuyen truyen niinh khOng. BQn h£n n6i nhU' v~t, ttrC l£m. E>Qng m¢t tf Ii xa hQi - chit nghia, nhan dan v&i giai d(p eong nang.

-

ChUng no 1y 1u~n c6 vfrng khong

'?- _

,

- BQn han cung co dtra vfrng. nhU'ng cflng c6 du-a thU'Crng Elm. NhU'ng hlnh nhU' ph,ii trung ki~n l£m mM dU'Q'c ra day. -

The hQn han thU'ang chi trich minh nbfrng gi '?

Toi nh~n thay anh quen dung chii' « 'hQn Mn » d~ chi hQn can h¢ CQng sim nen toi ciing b1t chU'o-c anh.

- A, cai d6 hQn Mn khan l£m.

H~n thU'Crnl; n6i:

The tOt hoi anh hen anh co an may khOng '? Ben nay khOng c6 ai phai an may ai ca. Ben anh con ,hao nhieu ngU'ai d~p xich 10 '? The sao yin c6 rigtrM chO'i di m6i dem aang nghin h~c? Ben nay khong c6 ai dU'Q'c quyen ngoi cho ai d~p d. »

«

-

The cae ong

tra 1ai S20 ?

BQn toi hoi l~i hQn Mn : « The cac anh c6 cb£c khOng ai h6c 19t ai khong ? Can h¢ cae anh co dU'Q'c hU'<Yng nhieu quyen 1Q'i hO'n nong dan khong ,? T~i sao tiang vi en l~i dU'Q'c U'u dai hO'n ngU'ai khOng chiu vo dang » ? Nhfrng

gi hat cong hen toi con c6 the stra Ian Ian dU'Q'c. con hen anh tli dai Ilai kiep kiep dang de ' a,au de C() dan chung. Cll' the Wi toi dii nhau dang dai. BQn h~n hU'o-ng ghe l~m. - The c6 tan nao gay can khOng ong '? .


DUO'NG KIEN

60 -

Gay chu-, bQn toi rut sung ra dQa bQn han luon. BQ11 han chiu a ?

- Chiu chu- lam gi. BQn han SQ' trong buon CU'O'I lam. Beri vi bQn han SQ' thU'Q'ng cap nhU' CQP loi thoi la di nong trtrerng t~p ~he lien. C6 lib toi dam cho mQt thang can bQ may qua, n6 chI ch<;ly va la hoang len, khoai lam. -

Anh cU'eri thich thu, toi cling cU'ai. C6 bao gia bQn han 116i chuy~n gia dinh khong

ong? C6, nhU'ng chi khi nao du-ng mQt minh vai minh thOi. c6 them du-a nao tai 1;\ han im lien. TQi righi~p, co nhieu thang thich tam Sl! lam. ChI rieng diem d6 minh thay ben d6 song khOng n(5i.

- Tit khi minh oanh t<;lC Bac

Vi~tJ

bQn han co thay doi

thai dQ khOng ong ? - C6, bQn han c6 ve lanh d<;lm hO'n va minh cling it qua l<;li. Roi anh ke cho toi nghe canh dong bao minh ben ay tit it lau nay phai lam vi?c dem, bi bom tat nU'ac hay cay cay. Thinh thoang gifra cau n6i anh them vao hai chfr « tQi lam ». Anh ding con t9i lam « tQi lam 1) cho mQt hQc sinh vita vU'Q't tuyen bifa qua, vi dU'Q'c l~nh gQi di dan cong trong ba thang phai mang theo g<;lo de w tuc. Anh vai giQng thich th'u cai cam giac nhin cae may bay cua minh doi khi bay qua hU'ang Ben Hai di oanh kich Bac Yi~t va

ke


........

CHI:EC CAD VA GIONG SONG

Cl

anh trong (( t9i Etm » nhU'tlg (( huon CU'Crl l~m )} h9n can b9 ben kia nhan nhac ng\1Y trang tIm canh la d m len mii. .. Anh H cai vi ' d~ng chat ctta rU'<?,u bia Bong Thap ma t111nh thoang b9"n can bQ CQ'ng san mM anh m6i khi qua cau, aang den n6i khong cho dtrerng thi khOng tai nao uong dU'<?,c. . N6i chuy~n vai anh tal v~n Itin g nghe (Ui phat thanh cua mlnh vang vang tren dau va buon ctreri den chay ntro'c mat khi sau ban th6ng tin bu()i trlfa den phh nh~c em diu, ban Arrivederci ROnlo mO' m9ng, trfr tlnh nhtr thO bi trong di nang di) m9t loi khOi hM vo duyed l&a, gifra hai la.eer vl mOt giong song nh~n nh1;1c. Nhtrng S\l' khOi hai chtra tM bi blag khi loa ph6ng thanh dtrgc Mt sang ' dM Tt.r do vl ~ ~ L~- Thanh vang len vai ban ( C& sao em b~n '.

va

Toi d1;1i m~t h,t 1?W bay do mat va n6i vai ngtrM doi tho~i : - ChUng minh fb4 ~g hu ·h6a b9n C9ng san, chltng n6 !Ie su&t mtr&t ~ro", nhung ti11h cam uy mi roi den phai huang sung qul.Jt~ thai. xuong ntr&c. nhin "fCY th~m h~i. Tren ber (tan bo v~n nh~n n~i na;lco. mii)t" COll nghe 6ng muat too d~r ch~y Ion ton ben MII~J~e nha tranh, dan ga "'h~im ·· t'!tI';'·" mol.


62

DUO"NG KIEN

/Jam

Quang Tri 28 thang 4

1965

Lyem, Ly c6 nh a c6 Ian em hoi anh the nao la m9l bien qiai. Anh ira lai em m9t cach may m6c : bien giai la quy Ifac cua m{jl con nglrai ph an chia m9t lanh th(j, m9l d,ia giai ma nhii'ng nglfa i a hai ben khOng lh~ tv do VIf9't qua. I

Khong phJi dinh nqh7a ay !(hong dung, nhlfng ~hong dung Mn anh doi di~n vai con song chia doi dat nlfac chung ta. KhOng, Ly ai, day khOng pheii la bien giai tnl.rc Slf tham khOc cua CU9C chien tranh na.y. Bien giai ay a

mien dong lay Dong Thap , bien giai aya ven ba ru(jng kia, bien giai ay a con tim m8i nglfai, tir ng_lfai nang dan hien lanh den nhii'ng chien binh tien tuyen, bien giai fiy a Hoa thinh Don, MiJc tlf Khoa, Ba Ie, Bac Kinh ... Chung ta c6 mpt f(3 quoe knong bien giai vai rat nhie u bien giai, chung ta dan than vao m9t cu{jc chien tranh khOng bien giai vai d ay rยงy nhii'ng bien giai. Chao oi, cai Ilfai nh~n tan ac ay dang cnam n pe dpc vao ca tI,e ch(lf'Ig ta, va sv . chet ch ~ m cn{Jp qrc kM biel may ! Lyem,

Di dau, a dau , luc nao ann cOng nh a tai em. Tren chuyen xe do hlfan g ve mien B ac cua quoc 19 so t ann nhln c9t cijy so de : Ha npi 6 32km , anh nghT den Ap Thai m(Jng cua em ma mai han nt.ra nam nay em con tlla vai anh say me k~ I~i nhii'ng ky ni~m tna au cua em. Ly ai, vai anI, gia day vยงn con n~ng trlu t6c em, pnang

Ha tha

<.

.~-.-....- ,

.


t

63

pMt miJi tham ma em va am thanlr IcJnh 16t CU~ cau chuy~n con nhu- phang ph at clau clay. Tir ngay xa em, SV' xa cach tuy~t v9n9 va vo 19 nhu- ha; be}- song nay chi gam 8 nhjp call nhu-ng qua la mpt $V' xa c~cJ, -J5ng clIng, anh chi s6ng Mng ky ni f m, ky ni~/n say cI~m, c6-,hQt, /chOng phiH trQng qua khif, nga y trong j,i~n til; va cS tU'O'n4'a; niJ'a. Anh ao trac c6 em gan a.nh na; J~y J~ clr;a xe ciin9 anh nJi buon.l~ng Ie ben gibn!1 gay. Gibng sOng khOng khfJc gi giong song anh yeu fa (em c6 con nhu giong song clay nhii'ng quy~n lira av kh6ng h. Nhu-ng n8i ao u-ac cu~ anlr aQ u; bcy; mpt hy V9!!9 nao, VI gia clay giiJ'a giong sOng h'Jnh phuc cl6i anh . Em cia qua cau, ciA Cho anh vui cliJa cloi chtit. Tren cltrang tflY thoang trong mpt giaV xanh tu-ai lap lanh UlIII'n .-....ur., ..... clang xu6ng : khUc song

Ve ta; Qu;3ng 1 Til {an ngan ngo; nh?t mpt Anh mim cu-a; gan clro nhii'ng ng9n co /ich sUo. f Len gitrang cai tlrtf tllirg"'h~.fI).: ~a'路 nghi ngai va anh thiep ngu ciJng SI! diu em clem nay, cliJ la rieng em va


64

DU'O'NG KIEN

hsmh phUc rieng em路 Anh se d&ng b en Ie hat m(Jl ban t1nh

ca cua nhiin {o f/i, m(Jt nhan {O{l;

co nhO'ng chiec

cau

cua tat

ca

rna nhifng giong

, -~

',.

-

I

deu

m9i nglfui, khong rieng ai.

Thang

/

song

6-1965


TU '"

1\

DON NO

路RA '-

BAN ONG BANH

vo eong rai nghe sat t&i hat dt ca dtra dfrng ben Ie bi trtrcre mQt cae binh si My. l~i ben dtri'rng


of)

DUO"NG KIEN

a9'i xe. Min fl.() va h9 aa: ke otrng ben Ie mQt

V\l

ttr thu'O'ng H9 chi Ia nhfrng

khttng boo H9 ch i Ii n~n nhan tlnh

cCr ctta nhfrng ke pha ho~i. T at

ca

n ay.

b ~n

Ie C1l9C chi cn tranh (

Tat

.>

chung ta deu Gtrng

ca

chttng ta aeu hu-n g chiu nhfrng tae

h~i

bi

tbam ctia cUQc chien tranh nay. Nhtr g6i chat no aa: tlnh co' a~t 0- g6c atfCrng ay chtr khong a?t (y goe atrcmg kia, nhfrng ngtrCri b9 Mnh aa: tlnh cCr a9'i xe 0- goc atrCrng ay chtr khOng a9'i xe 0- g6c aU'Crng kia. CU9C chien aa: tlnh cCr di~n ra tren giai aat n ay Chtf khOng di~n ra tren giai oat khac ma khong c6 mQt 1y do O?C bi~t nao m?c du ngU'Cri ta oa: kie11 hanh m9t each gan nhtr ngu xuan ding nO'i 05y Ia giao oi~m cu::! Bong va Tay. r~ng manh oat nay c6 mQt gia tri chien 1U'9'c to lo'n, ding chUng ta Ia ti~n oon cua The giai T\f Do ... KhOn g, th~t ra chttng ta khOng tham d\l' d~ hao- v? mQt di gl ho~c chttng ta chi tham d\l' vat tfnh each ctrang b5ch va bi cU'ang bach phai bao ve m9t eai gi 06, rai m~c hhien chung ta 11hln nh~n nhU' chlnh chung ta' aa: w nguy?n th am d\f o~ b~lO v? mQt Iy ttro-ng cao d. \ KhOng, th~t ra chUng ta chi 1a nhfrvg ngtfCri au-np,: ben Ie m~c du hau hh nhu'ng 11gU'Cri trai tre nhU' chung ta da: khoac binh ph1,tc, oa: cam sung ban ve m9t hU'&ng nao d6. NhU'ng trong mot ngaYt. lllQt thang. mQt nam nett c6 m9t giay, m9t phu t , m9t ngay nao d6 chUng

ta chat!


67 thanh vai minh chung ta se t\1' hOi chU?g ta c6 t\1' nguy~n chang, chung ta c6 t\1' nguy~n O1Qt each t\1' do va sang suot chang, cU9C dau tranh nay la bieu . hi~u y chi chung cua m9t t?P the c6 quyen ~a c6 CO' hQi bieu 19 y chi cua minh chang ? N eu chUng ta s9' hai khong dam tra 1M d{rt khoat, it nhat la chUng ta ding da ban khoan, S\1' ban khoan it nhat cfing bay to O19t thii dQ nghi nger va khOn kho thay, neu chUng ta chI nghi nger ngU'Cri v9' chung thuy ngo?i tinh, neu chung ta chi nghi ngCr. O1Qt ngU'M b:;m than phan bQi, hÂŁn chung ta con cO' hQi de thoat khoi. (y day chUng ta khOng the tho at khoi, ho~c chi thoat khOi b~ng S\1' chet, chet trong ngCr V\1'C. Trong chinh chUng ta chi c6 mQt so nho tham d\1' th\1'c; S\1' : nhfrng nglrM cam sung de tra thU. Ho~c cha mt{ h9 da chet, ho~c V9' con hQ da: ch~t. ~ em be b:;m hQ dachet.

tra

Cfing co nhfrng ngU'M cam sung .~ tM S\1' bat congo. Tat d nhfrng ngU'Cri ay da tinh ngJ,1y~n trong t1! do nhU'ng hQ co tinh n guy~n trong sang su6t thang ? Thu h?n cfing gic>ng nhU' m9t coon dien d~i, nh&Qg ke , dien con dau ly chi va n6i cho cung con dau tit dp ~ HQ bi Mi thuc va CU'&ng bach bCri ph ~n n9. HQ bi giam clim tu t9i trong nhfi'ng dau d6'n vo xe tam

, than hQ. HQ co cam tU'o-ng hen nhat, phin b9i 'leu hQ trc>n ch~y. NhU'ng kh5n kho th,ay clio h¢, hQ bi& tl.m dau thu ph~m dich th\1'C de trut

n6i thu h~n. Chi con. thu ph~m


68

DUaNG KIEN

vo danh, trtrf tLl'9'ng, khong hlnh thu, nhtrng germ ghiec. nhtrng kinr di, nhtl'11g VQ tQi, Ia chien tranh. Va tat d chttng ta, d nhLi'ng H tham dt}' tht.l'c s\r l~ n nhu'ng ke tham d\r thO- 0' dht c)' tl'ong mQt CU9C chien nghi ngo-.Chtlng . ta nghi ngo- ngtro-i din dtro-ng, chUng ta nghi ngo- nhfrng ngtro-i di ben q.nh chung ta nghi ngo- nhfrng ngtrM gQi "

la ke thU trtrerc m~t . chung ta nghi ngo- nhLi'ng ngtro-i gQi la b~n h fru sau Itrng. ChUng ta nghi ngo- d chinh chun g ta, chung ta nghi ngo- ngay st}' song rna chtlng ta dang co. ChI co mQt dieu chilc chan, hien nhien khOng the nghi ngo- la n6i chet. NgU'c)'i ta thtrcmg noi trong cUQc chien nay khOng c6 tien tuyen V;l h~u phtrO'ng. fHy lil rnQt cUQc chien to an di?n. fHy 1a cUQc chien cua tat d m Qi n gU'o-i nhtrng chinh vi the day khong Ia cUQc ch ien .cua mQt ai, khOng rnQt ai co tdch nhi~m va vin theo 10i suy lu~n tuO'ng phan, tat d deu co trach nhi ~ m. Rut cve co h ai ket lu~n co the tri?t tieu l~n nhau, nhtr cQng mtro-i (+ 10) va trir mtro-i (-10) va ket qua lit so khOng. Do 1.'1 th\rc chat cua cUQc chien . t ranh nay. Nht'rng ngtro'i Bong dan khon kho song trong

ngheo nan va t~t h ?nh toi di dao dtro-ng va ngay di lap dtr'o-ng, hQ la hi can trtrerc TOl an Quan st}' Clla chttng ta ve t9i banh dQng phi roi CU?C t rt an . NhLi'ng ngtro-i d an ha huon ginh btn hU'n g h ang ng'ty giao thi?p veri nhi!ng ngu'o-j Hnh dong don t?-i m9t q.u~n ly.t hQ 1a t6.i nhan trtrerc Toa ~n Nhan dan ve t9i ho~t d9ng tinh hao cho dich.

,

-


69

St,l'

H9 da hi tu'&c do~t i1,t' ~.!~~路:~tu~C:lC song 1nQt each gan nhl!'

1nQt ai chiu tr,kh nhi~m ve 1nQt phan h~ tr9ng 11Mt eua dang xoa 1n& St,l' th~t, Va e6 hien nhien nhU'ng neu suy eMt SIf' th~t nao nfra. ~6 ngtl'&i se n6i <16 lit tranh nao. C6 Ie the, c6 Ie ding deu phi lY 路nhU' the.

cUQcchH:n tr~h nao

cUQc chien tranh nao ding nhU' the. H9 khOng dung

ve mQt

ben h9 deu 1a thU nghich liay Hay ctl' pnao kkh vao thanh thi cung trun~ linh nglfY, cung trung dan nglfY. M6i

,

d6 ph iii co 1nQt nhan hi~u, 1n~C k~ nhu路ng ngU'&i dec nhlln

thit. 1a :m11 em miu miL I n6i chung, cho anh J


70

DlJO'NG K1EN ,

vira til' tr~n. To Dinh St; oen cho t6i hay tin vao mQt bu1)i sang trCri dam mat.

i

Chung toi ra oau otro-ng mua mQt to- bao c6 dang phan trU clla mQt so anh em nha van (y Saigon, trong d6 c6 Le Tat Bieu, Uyen, Dieu oa cung toi chia xe nhfrng ngay Ct;C nhQc nO'i quan tru'o-ng, ngay Uyen oi Phan Thiet 06ng oon chUng toi da cung buon tlli cho so ph~n nhfrng th~ng ,cam but. Roi ngay Dieu len Lam Dong lanh mQt trung dQi Dia phU'O'ng Quan chung toi chia tay ma ch~ng biet n6i 'gi. Cung nbtr Dieu, nhtr toi, Uyen gay yeu cMng c6 chUt nao dang dap clla mQt ngtrCri chien binh. Hom hQp ban bien t~p Ian cuoi cung t~i TrU'o-ng BQ binh de lam to- hao cho TrU'o-ng, Uyen t&i ch~m, quan ao U'&t sung, m~t hO'i tai, anh cho biet anh vira di giay til' than ve. chung toi CU'Cri nhU'ng thtrO'ng nhau. I

Roi khOng ngo- ngay Uyen ra trU'o-ng la ngay chUng toi vinh bi~t. Toi chi oU'Q'c biet Uyen d6ng don (y Phan Thiet ma St;/ lien l~c gifra oon vi tinh chi c6 the bang trt;c tharig. Cho oen khi Uyen chet t6i m&i biet oi~ danh oo'n Uyen 06ng Ii Nora. Uyen oa lia bo cUQc oCri (y Nora, mQt oia danh xa l~ biet may tren oat nU'&c minh. Toi co mtro-ng ttrQ'rig mQt vung rirng cay trung di~p, mQt ngQn doi nho, mQt d~y nba ton, may chjec 10 cot .. , Toi co mU'o-ng ttrQ'ng bang ngay Uyen lam gi, nghi gi, viet gi '? Tai co miro-ng tU'Q'ng khi vien o:,!n ghim 'vao ngtrCri J


路 1-

TU TIEN DON NO-RA

71

Uyen, Uyen dau d&n ra sao? Toi bat hrc, toi kh6ng v&t vat dtrgc gi nhirng hinh anh c~oi cung cua Uyen, tOi khOng v&t vat dtrgc gi & cai chet cua Uyen, ngoai -S\f phi

lY路 Toi khOrig dam doi tra n6i r~ng nghe tin Uyen.chet toi da dau d&n nhu- mat mQt ngtrM rUQt thit, nhtrng chac chan 'toi cam ' thay cay dang l~ lung. Uyen da chet rei day, chet yen li;ing va l~nh lung nhtr the day, chet khi vira 26 tuoi v&i bon tic pham va nhieu trang giay viet gi&. TOi l~p di l~p l~i trong y nghi : Uyen chet rei day de tin cha,c r~ng Uyen chet th~t rei vi toi v~n hoai nghi sao Uyen c6 the chet nhtr the ? sao Uyen co the cbet nhtr the? Uyen chetr~i day 1 Sao l~i co the nhtr the?

- U,

Khong ai biet. Khong ai c6 the biet mQt clieu gi r6 rang, m~ch l~c ve mQt' S\f the dO'n gilm rna mu mo- nhtr v~y. Khong ai co the biet ke ke da: cam sung ban Uyeno ~an ciing khOng biet la han da ban Uven.

ca

min khOng sinh ra do-i de ban chet m9t ngtro-i hay nhieu ngtro-i. C6 the han ding eta chet rei va cung khOng biet t~i sao ban ban. Cung khOng ai biet vi sao ban chet. Uyen chh, han chet, the thOi, dO'n giant minh b~ch rna l~i roi ram vo nghia lJ.htr the? ' Chung ta & trong chii!n cUQc nhtrng chung ta (y ngoai cUQc chH:n. ChUng ta & gi ira dam dong h6n dQn xo day chern giet nhau nhtrng chUng ta biet r6 ch4ng ta

t


-'

DU'CJ'NG KIEN

72

khOng t\l' nhay vao dam dong ay. Ch~ng ta dQt nhien (y day nhU' mot ngU'CYi n5m ngo khi me,. mitt ch9't thay minh khOn~ con tren chiE:c giU'erng am cung nfra rna dang e,. gifra mQt dam dong cuong nQ. ChUng ta khong tim ra loi thoat va chi c6 mQt each thoat ly gia tra la ngi'ra m~t

nhin

treri xanh, Crr the

chUng ta bi xo day va ctr the chUng ta chet, 0- Nora hay o mQt dia danh nao khac, nghe thay Ian dau tien va Ian cuoi ~ung trong derL Til' ngay vao Hnh, toi bitt dau tham thia n6i chia ly bat nger, 09t ng9t v&i nhfrng ngU'eri b~n thU'erng g~p nhU'l1g neu g~p va neu chung song, du ng£n ngui, ding da ding nhau chia se kiep song m9t dch chan tbanh biet may. ChUng toi m&i hom qua da cung nhau an, ngu. ia. dai, chO'i dHfm, nhliy du ... Hom nay m9t thang chet di; h~ 199 bi Mn nat, b9 ph~n sinh d\1c rna m&i hOm qua h£ri vtra cung b~n be vic di tim cam giac. Cll' nghi den nhfrng. chi tiet v\1n v~t ay chUng ta thay deri song menh mong to l&n biet dU'erng nao va n6i chet dau dan buon tham biet dU'erng nao. Vtra m&i hOm qua ... nhfrng ngU'CYi b~n h£n n6i the nhU' ham ng\1 m9t dieu gi vo ly he~ sLi'c : vtra m&i , hom qua h£n con chO'i gai, uong 1'U'9'U, vang t\1C, chi'ri the ho~c au yem dU'a v9' con di chO'i pM ... phai, vtra m&i hOm qua ...

ChUng ta da song qua quen v&i n6i chet nen chUng ta khOng con thay kinh hoang nfra. D~eu khien chiing

ay


Tlr TIEN BON NO-RA ta pbai kinh hoang.. v&i nhfrng c~'Cbf~1 ta phai kinh hoang de du can dam kbang. NhU'ng chUng ta da quen ' vH!t mQt 1M phan trU, va dau Al)l-QOl"et bUCli sang. B?n be chung ta va cl co ich 19'i gi trong khi S1J' ra di phai danh thtrc' dtr9'c ItrO'ng , dtr9'c ngtreri trtr&c va ke sau lei t1~oat. Nhtrng da biet bao btl mQt khoang dat que htrO'ng trang be~ dang gia 200 dong. Toi khOng co <; dinh nhfrng khia q,nh bi tham tranh gan nhtr la dtrerng lei khCl m &i cho mQt xa hQi co khong the giai quyet Mng

73 chUng

tinh

chien tranh. Toi chi trich chinh sach giai quyet chien tranh. Toi n cua nhfrng ngtreri chi d~o: v, v~t

chat thi it nhat chUng ta ngtrCri thl it nhat chUng ta ngtrM llhtr V-Uyeno Neu


CON

GI Cr

cd Y VIET

van sau diy,

Ie tat chinh


76

DU'O'NG KIEN

minh. Khi con nho d;;J.i, hQn chUng toi oa hiet thet nhfrng tieng thet hai hung vi lira 0~1l. Khi ott l&n khOn , hQn chung toi oa chQ't thay minh bi xieng xich trong gong cum cua tho-i cUQc, trong nhfrng di~n bien ma nhfrn~ ngU'o-i c6 quyen giai thich gQi Ii Ie tat yeu cua Hch sir . Va bQn chUng toi ditbtr&c ai, tren con atro-ng kh1) nhQc, ma khong biet minh oi oau, t&i (tau, a~ dtrQ'C gi ngoai nhfrng khi~n ph~t

.

trut xuC;ng than xac, tam tri con me mUQi trong can ac m(ing ttr ngay mer mÂŁt lQt long. Tolstoi oa lu~n ve s~ tat yeu va t~ do cua nhfrng chuyen oong lich sir. KhOng c6 tat yeu va cung khong c6 t~ do trong nhfrng hanh vi c6 . ve tat yeu ho~c c6 dnh each t~ do nhieu nhat. Trong cu(ic each m~ng rna chung ta gQi la cu(ic each m~ng 1-11-1963 chung ta tin ding s~ S\1P 01) cua che 09 Ngo Binh Di~m la tat yeu va chung ta oa tham d~ vao CU9C b~o oQng ay m9t each hoan to1m t~ do. Nhtrng oen nay s~ tin ttrerng 3y gan nhtr ng& ngan m~c du cUQc v~n o(ing ay khOng phai 13 sai lam nhtrng m~c du v~y, n6 cung khong la tat yeu phai xay ra. Neu n6 khong xay ra thi n6 cung hoan toan hQ'p ly nhtr n6 da xay ra va chUng ta rung c6 nhfrng ly Ie vfrng chÂŁc khOng kern d~ ket lu~n rlng tat yeu n6 khOng th~ xay ra dtrQ'C. Con t~ do '? Chung ta c6 hoan toan ttr do khi tham gia vao mQt chuyen o(ing lich sir '? Chung ta c6 ho;m toan la no 1~ cua m(it hoan dnh lich sir -'? <;:6 Ie chungta khong er han ' m~t phia nao . trong hai c~c dOfln ,06. Nhirng thtrerng


77 do,

f)~ xet xt'r

gia thiet rang cae hi uQng eua minh. Gia khOng gia 'thiet nha xtr. N gU'Cri ta khOn, 'va khi 19t long mt;.

ho~e

~<l:K"'Jtu Phap, cae toa an phli

JI; do trong cae. hanh th!},e te nhU'ng neu ai e6 the bi xet c~p hay sat nhitn

phU'O'ng di~n : tQi :ie. yeu to tic uQng V30 eua ngU'Cri phin xet an nhae t&i

ban

trQm () banh mi,

4.\1

v~ tfU'o-ng hQ'p

tinh each hien

ngU'o-i phin xet quan ni~m 51}'

la hoan toan tt; u6 ma ehinh

chung toi n, b9n mQt the gi&i uay 1;\ hc;m luon oan


78

l'

trach than phien, dOi hOi ma khong bH:t dU'O'ng dau vai trach nhi~m, ganh V:lc ganh n~ng da danh s~n cho the h~ minh '? Hay gia thtr ding bbng du'ng b9n ch ung toi vai mQt tam tr~ng mai hang hai dam nMn vai tro da s~n mQt danh ttr hoa mi danh cho n6 : « nhfrng tac nhan 1ich Str!». Hay elf gia thtr nhU' v~y de tU'o-ng tU'gng xem giong 1ich Str se chuyen d¢ng ra sao'? Chac chan n6 se ,chuyen dQng nhU' n6 da chuyen dQng va con dang chuyen dQng, nhfrng « tac nhan » kia ch~ng qua chi 1a n~m bun mu5n chuyen hU'ang m9t giong song cuon cUQn chay. C6 nhfrng ke ttrng tU'<Yng minh 1a cHing Cll'll the, nhU'ng cUQC the du khong c6 nhfrng dang Clru the vin ton sinh nhU' v~y va du c6 nhfrng dang ctl'll the, v~n sa d9a nhU' v~y. Van de khOng phai 1a lam khic hO'n rna la - cong nh~n va song trong d6., Chung toi cong nh~n va song trong cUQc chien nay. , ChUng toi cam (s~ng ban, khOng W do ma cung khOng tat yeu phai ban che~ ' ~Qt ai. ChUng toi <Y trong dnh ngQ ay, dnh ng9 ca m sung va ban, khOng hieu va cung khOng the hieu vi saominh 0- trong dnh ngQ ay. ChUng toi dang (y trong d6, chUng tol phai hanh d9ng nhU' the, khong c6 mQt cich nao kh ic hO'n, tM thoi. Nhfrng ngU'CYi <Y m9t phia khac Mn cung 0- trong canh ng9 y Mt chung t6i, toi thanh tam tin tU'<Yng nhU' v~y. Nhfrng ky thu~t ' tuyen truyen tinh vi chi de an ui, d6 danh chUng toi phan nao, va chinh nhfrng ke tuyen truyen chUng toi mai 1a ke bi nhi~m dQc bCri Stf tne ho~c cua chinh minh. Con chUng t6i, chung wi hoan toan si ng suot nhin vac carih ng~ minh


7H de rna dua vui v&i .n6i ch'lt, d! rna reo hO ph\1 h9 a vcYi nhfrng Hi dang ttl' erng ' mlnh phit ng9n cO- chinh nghia, nhtr lIT tre tinh nghich phinw,.t m~t ngtro-i mat tri tan Mn lam hoang de, rtrcYc han.di-M!1l ph6 lam tro he. Nhtrng c6 Ie S\1' dua vui cua chung t&ihoi1hai qua nen dU'o-ng nhtr n6 c6 dU'9'm mQt ve bu~1,1 bl nlo

de.

qua di binh than. Vi . 路......."L路.,.,,''''"''''''' co llhfrng tieng ru oc nhfrng aul)i sang nhfrng dem trang phO U)' loet day cha mEt, nha Cll-a nhfrng t diem, day nh-li'Qjr~f# keo nhau dLlang he ~ay nhfrng fieng dQng tr\1Y l?c. 路C3.it. alltt

clla chUng tai, tren rihfrng rruii ngay nO"i nhfrng

nhfrll~

buti chilu khOng'tir chOi rn9t chUng taL N6 day Jap c'ai dam dong b&

bii

chiu,


/

80

DU'O'NG I<;IEN

phai Vtr<?'t qua, de t\1' ClrU n(3i minh. v&i cay thanh gia Mng g6 m\1c tren vai. V&i nhfrng Iy do tren, tei xin viet v~ toi, v~ ( bQn chUng toi Âť. Viet de lam gi ? - TOi cung khOng biet ro Hlm, nhtrng doi thoq.i v&i khoang trong doi khi

cung din

thiet nhtr doi tho<;ti v&i ngtrM yeu .

â&#x20AC;˘ Nhin I<;ti nhfrng gi

minh d5 viet, toi cam

thtrO'ng

cho chfnh minh. Neu gio- day toi con dtr<?,c chttt nao nhfrng xuc dQng chan thanh nhu' tei d5 co ? Trong vai ba nam qua tei d5 mat di nhi~u den the nhfrng ni~m tin ttro-ng nhtr khOng gi lay chuyen n(3i ? Toi da mat mat qua nhi~u khi dem ni~m tin vao canh b?c dM gian I~I1. s\t' thua 16 th~t kh6ng con ClrU van dtr<?,c nfra. C6 Ie chi con m9t deh vat vat Ii g<?,i I<;ti, Ia hoai ni~m nhfrng gi mll1h da c6. BiYi v~y, dang Ie c6 nhfrng clieu phai g~t be trong nhfrng gi thu g6p I<;ti trong t~p giay meng nay. nhlrng tei cia de nghi v&i chinh toi va gio- day xin v&i b<;tn ciQc, cho tei citr<?'c nhin l<;ti toan ".

v~n

nhfrng xuc

dqng, nhfrng tr&t mO' da troi sau vao b6ng toi l<;tnh leo etta thM gian eta mat.

Thang8-6g


,

HANH THI

/

.-


THai DUNG AN

NAN

Ngi'l vili mQt

Biet dau Hnh d$.y Thti-c trO' dem Lien mien lira d~n

Hay III cb~t Song than tui nhuc Thoi danh lily

Qua ngay do~n ~-"-''''_'''" ~ Ta

Duoi

Ciim guam L:h~t d~

Nira cho cUQc Nib cho VQ' tre mAy Ta, l1110i m¢ng

Co

sao

hen m<,>n rut

. ...


CON NCIIA-CHIEC TAU-VIEN f)~N Con ng~ra ch~y lheo chi~c tau chi~c tau ch~y theo dll'<Jng slit dtr<Jng sat ch~y theo trai dllt trai dllt ch~y theo m~t tnyi vien d~n ch~y theo con ngtfai dam van trai tim trai tim chay mall b~t cU'ai con nguai va vi~n d~n nga xu5ng thal1h Hi (rL1~ den ba;' leIi cbe kllU~t m~t Lral


BAI THa

eVA

NCU'Clf MAT TRf

Toi dii cau nguy~n nhieu cho hoa binh chiing dU'Q'c T6i dimh nguyen rila nhieu cue)c chi~n tranh kh~~p nhU'Q'c Min nl> nO'i dttu n&o ai bi~t dU'Q'c gifra iiha he) sinh, trU'O'ngbQc, nha thO' den chila, chQ' btia ... tit:ng phtit, tlln.g giO' - Min se n6, m~ O'i, min slip n~ t - Min se .n6, COB O'i, min slip tla! M~ dti-t lia hai chan con dau lia khoi .cl> gifra san trU'o'ng con hQc nO'i m~ ban rang ben c~nh ganh hang Ti~ng nB tung h6 v~n tll~ Vi~t Nam


M<)t tieng miD n6 mucyi Him tri¢u ngm')'i ben kia v6 tay honn h6 M9t tieng bom rai muc)'i Him tri¢u ngu'o'i ben nay v6 tay hoan h6 Tieng min Ifln tieng bom no ba muai tri¢u trang khao tay ran nlm song v6 Oi vui suang' chua Vi¢t Nam minh thong nhat Vi¢t Nam minh Bile Nam cung thi dua giet gii;ic Giet khong can nhin m~t chi g~o len: - may, Hi ke thli Hai ke th:il gQi chung ten nhau : Iii gj~c vong n6


Tai xin lam ngm')'i vong qU()C kl1U'a~ tt짜 Vi~t Nam dan chii ' ," khuac ttl' Vi~t Nam C(lng Hoa Tai xin nhapJtch Vi~t Nam - Vi~t Nam Tuo'i ,cu<'Yi hat bai quoc ca nao d6 bai qnoc 'ca dit em it dtu dang , bang can ca dao b'ay d;i~iitlo quan hQ Chao mung quae ella t6i ' eua m(lt ngm'yi mat tri,

to


HAy THAP DUM T01

-

Hay thlip dlllTI t6i que diem trong dem Him loi de thay mi;it em, ml;it anh, m~H ngm:ri t(>i 16i Hay thl:lp dum toi ngQl1 ne n tren nap quan Uti d~ thay ngm')'i yen kh6c dau mi;it vao vai Hay thl:lp dillTI toi ngQn oen dm'1 ng thanh pho d~ thl:iy bQn diem bO' vo' tren via he d~i 19 Hay thl:lp dillll toi ngoi sao tren dinh giao du'o'ng d~ thay Chlla toi cling khon khe> dan thU'o'l1'g Hay thlip dum toi ngQn hili dang trong dem ba~ to d~ nhfrng con tall l~c htr<Jilg sao tim ve h<)i ng<) \

Hay khec' di con hay kh6c oi em trong nhi!. h9 sinh bung tinh anh den thap sang cUQc d6'i rQn ra 'chU'a quen

I'


-' TRtN --HAl

CO AY

co co

Tren bai ay c6 ngQn rat xanh hon him chan ngtro'i con gtii h6n bim chan ngtl'o'i con trai bon bim chan tran truong lren bai dit xanh

co bai co ay

Tren c6 loai hoa x~u h6 ,k hep dtrai ban chan khep dmyi ban chan bon ban chao tran lren blii co rat xanh Tren bai co ay co nhfi:ng giQt strO'ng dQng tren nhilng 14 VO' dtrai him chAn vO' dtrai ban chAn bon him chan triin

.'


Tren bai co ay co hay chim se se bay til' him chan ngU'(ri con gai bay til' him chan nguO'i con trai bon bim chan tran truong tren bili co dlt xanh Tren hai co ay em mUQt nhu nhung co bim chan drra tre hai b~m chan tdin truong nho be tren bai co dit xanh


(

J

MOT HAl BA BONG HONG M<)t M<)t Rai Ba Cho

bong bong bong bong ngay

hong hong hong hong VtrQ't

cho ngay chQ ngay cho cho路l can , , oa

Nhlfng anh th:;tt ngbeo Khong 111ua nBi bOng Du chi 111<)t bong ' Dll chi 111<)t bong p Dll chi hai bong Dll chi ba bong.

lUll


NhU'ng anh co vU'('rn hong B~ng thO' anh dam bong quanh nam snot thang NhU'ug anh co Hnh yen trang sao tb.ap sang du chi 1a tinh yen loai san mO'l11Qug ban tn'ri nhU'ng anh co em yen gian co n1,l ' cU'Cri Gian co moi hon loai san moo ~Qng DmJi canh hong xanh moo hlQng cnQc dai Nen ann. Vifi.n vo Cllllg giau co Em yen anh o'i, Tinh yen anh Inonillon dung ngQ Nen ch~ng thien m~t trc)'i


BAJ CHO CON TRAJ ,

V~n th~y

mna bay ngoili tlly~n im V~n ngui kh6i thu()c th& trong dem Vftn nghe tim moi chlfa ngl'rng d;)p Vftn ngll trong han ngQn lira dien Con nhe con ngoan vui nhe con Dtt b<S xa xoi m~ moi mon Con nhc clferi ngoan con b<S nh6 Bo gifr mila xuan cho tUCli COD Bil ng6ng veri nhau

Ta danh an Ai b~g Cling thay bang

V~n

thay chim

V~n ngili

y

yfin nghe rcYi V~n chi n


3 BAI CHO TRUaNC BO BINH T{lng c6c b9n kh6a 2/68

BAr 1. -

TRU6'NG TOr

Trmyng t6i day C6 nhfrng hang bo han hai ben dtro'ng triii nhl!a Nhfrng hang bo han nlm hang nhan xanh ttro'i Nhu'ng chllm bo hon nhtr chilm nh8.n · que htro'ng Wi Nhtrng chang tho'm ngon nhu moi ngucl'i yeu thuo' ay

• Truo'ng toi day C6 nhfrng d&y nha tbi'ing Hl p Nhfrng hang nguCri thilng tllp Nhfrng tam hon tbiing tllp Nhung se gfty g{tp Rhi g~p nguCri tren Rhi g?P ke th1'1

,

"


Tnrcmg toi d~y C6 nhfrng day.ban trong nhfrng phong mang ten chfr F Nhu路ng day han _ nhfrng bai thO' - nhfrng hinh "e khoa than

-,

IRurllll

Trm'mg 'toi c6 nhfrng co nhfrng

)Jhong m31lg ten chfr F


Toi n6-i l(y.i em toi noi Ng~m ngui h:rcmg ti~c que huO'ng N~ll que huO'ng toi ch~ug c6 nhung trm'mg D{ty chung toi gi~t ngm'yi ch~ng dity yeu thuO'ng N~u que huO'ng toi chi c6 nhii'ng trmJng Cli!ng d{ty chung toi gi~t nguo'i chi d{ty yen thuo'ng Minh dat que huO'ng 20 nam chinh chien Teti ~fla c{tu be cap dip den trucm"g Ni~m vni nao cao vtit gifra bu()i sang mil suO'ng kbongph~' sang hom qua khong phai sang hom nay Sang ngay mai sttp tai

.,

\


BAI 2- eHO TRUONG \

.

BO BINH .

Oi nhfrng gi~c ngu blnh y~n trang-nhfrng K, nhfrng F nhfrog gillc ngu no nA k~ ben sung d~n nhfrng gUlC IDa' nhfiong ngAy h~n han nhfrng ngay tnrbng kern b~n Oi nhfrng K, luy~n vi~n ru toi em {t~n toi se dim 1 chQc thung "'......... .r,jI1II-Jj

Em hoi t6i thub ay, c6 thubay c6 khong

, kh6ng holt ching nC;

nga


Em hoi t6i thuo' Ill' c6 gi huon co nhfrng thllng ngmYi song nhu Iii chu9t thanh pho len (len chllng ra gifra l1ucmg chai chuot chung hat ngay ng6 ng6n ngfr lac loai oi lam sao khong huon nhu chi~c lon chu~n uy tren vai em dirng hoi toi se huon se ch~t se lam han sau reo cU'(yi me m~t tren trung ngh'ia daf gifra vii trm'mg dong CIa lii tan kh6a sinh nhay mua chung quanh ; T6i se Hun thO' nhu Nguyen Sa hay quen hay qllen hay quen nhfrng ngay da qua, nhfrng nam sap tui hay quen hay qu e n nhfrng til t9i hay qu en hay q uen tru<'Yng B¢ Binh lii huynh tnro'ng ngay ng6 bay quen hay quen nhtrng bong mai am ct~m kh6i nhang th<'Y h&y quen hay quen Hi chong t6i dang khinh dang ghet

â&#x20AC;˘ I

I


BAl 3.-- TRONG QUAN TRUONG

NGHE NHAC

TRJNH CONG

saN

Nhifng bubi chieu tr<Sn hQc Trang quan ca phe co Van Nghe nh~c Tr!nh cong SO'n tham thiet vo nglin' - Toi c6 dll ch~t cb~t

di tim n6i

ch~t


-Mt;C LTJC Tfun S1l

mQ-t _tltanh ~hl-e.:tl

M?(

5

_0

..,

dan than '

cuQc ,-

Ngay7. tharig 7 '

23

' l ..

· 37

,',

~,

'f

• 53

·r

, '65 (

Con dircYng kh~ MQ(:

,,

75 81


Duong Kien - Con Duong Kho Nhoc - Van Hoc 1969