Page 1


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

คูมือผูรับการฝก 0920162070803 สาขาชางเชื่อมแม็กระดับ 3

ชุดการฝกตามความสามารถ (CBT)

โมดูลการฝกที่ 2 09207220 การใชเครื่องมือวัด เครื่องมือทั่วไป และเครื่องมือกล

กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

คํา นํา

คูมือผูรับการฝก สาขาชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3 โมดูล 2 การใชเครื่องมือวัด เครื่องมือทั่วไป และเครื่องมือกล ฉบับนี้ เปนสวนหนึ่งของหลักสูตรฝกอบรมฝมือแรงงานตามความสามารถ (Competency Based Training : CBT) ซึ่งพัฒนาขึ้นเพื่อใชเปน เอกสารประกอบการจัดการฝกอบรมกับชุดการฝกตามความสามารถ โดยไดดําเนินการภายใตโครงการพัฒนาระบบฝกและชุด การฝกตามความสามารถเพื่อการพัฒนาฝมือแรงงาน ดวยระบบการฝกตามความสามารถ (Competency Based Workforce Skill Training System) พ.ศ. 2560 โดยมีวัตถุประสงคเพื่อใหผูรับการฝกไดใชเปนเครื่องมือในการฝกอบรมใหเปนไปตาม หลักสูตร กลาวคือ หลังเรียนจบโมดูลการฝก ผูรับการฝกสามารถปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือวัด เครื่องมือทั่วไป และเครื่องมือกลไดอยางถูกตอง ระบบการฝกอบรมตามความสามารถเปนระบบการฝกอบรมที่สงเสริมใหผูรับการฝกอบรมสามารถฝกฝนเรียนรู ไดตามพื้นฐานความสามารถของตนในเวลาที่มีความสะดวก โดยเนนในเรื่องของการสงมอบการฝกอบรมที่หลากหลาย ไปใหแกผูรับการฝกอบรม และตองการใหผูรับการฝกอบรมเกิดการเรียนรูดวยตนเอง การฝกปฏิบัติจะดําเนินการในรูปแบบ Learning by Doing และเนนผลลัพธการฝกอบรมในการที่ทําใหผูรับการฝกอบรมมีความสามารถในการปฏิบัติงานตามที่ ตลาดแรงงานตองการ โดยยึดความสามารถของผูรับการฝกเปนหลัก การฝกอบรมในระบบดังกลาว จึงเปนรูปแบบการฝกอบรม ที่ ส ามารถรองรั บ การพั ฒ นารายบุ ค คลได เ ป น อย า งดี นอกจากนี้ เนื้ อ หาวิ ช าในหลั ก สู ต รการฝก ตามความสามารถ (Competency Based Curriculum : CBC) ซึ่งไดจากการวิเคราะหงานอาชีพ (Job Analysis) ในแตละสาขาอาชีพ จะถูก กําหนดเปนรายการความสามารถหรือ สมรรถนะ (Competency) ที่ผูรับ การฝก อบรมจําเปนตอ งใชในการปฏิบัติงาน และสอดคลองกับความตองการของสถานประกอบกิจการและภาคอุตสาหกรรม ซึ่งผูรับการฝกจะตองเรียนรูและฝกฝน จนกวาจะสามารถปฏิบัติเองได ตามมาตรฐานที่กําหนดในแตละรายการความสามารถ ทั้งนี้ การสงมอบการฝก สามารถ ดําเนินการไดทั้งรูปแบบการเรียนรูผา นสือ่ สิ่งพิมพ (Paper Based) และผานสื่อคอมพิวเตอร (Computer Based) โดยผูรบั การฝก สามารถเรียนรูไดดวยตนเอง (Self-Learning) ที่บานหรือที่ทํางาน และเขารับการฝกภาคปฏิบัติตามความพรอม ตามความสะดวก ของตน หรือตามแผนการฝก หรือตามตารางการนัดหมาย การฝกหรือทดสอบประเมินผลความรูความสามารถกับหนวยฝก โดยมีครูฝกหรือผูสอนคอยใหคําปรึกษา แนะนําและจัดเตรียมการฝกภาคปฏิบัติ รวมถึงจัดเตรียมและดําเนินการทดสอบ ประเมินผลในลัก ษณะตาง ๆ อันจะทําใหสามารถเพิ่มจํานวนผูรับการฝกไดมากยิ่งขึ้น ชวยประหยัดเวลาในการเดินทาง และประหยัดงบประมาณคาใชจายในการพัฒนาฝมือแรงงานใหแกกําลังแรงงานในระยะยาว จึงถือเปนรูปแบบการฝกที่มี ความสําคัญตอการพัฒนาฝมือแรงงาน ทั้งในปจจุบันและอนาคต ซึ่งหากมีการนําระบบการฝกอบรมตามความสามารถมาใช ในการพัฒนาฝมือแรงงาน จะชวยทําใหประชาชน ผูใชแรงงานผูวางงาน นักเรียน นักศึกษา และผูประกอบอาชีพอิสระ สามารถเขาถึงการฝกอบรมเพื่อพัฒนาตนเองไดอยางสะดวก และไดรับประโยชนอยางทั่วถึงมากยิ่งขึ้น กรมพัฒนาฝมือแรงงาน

ก กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

เรื่อง

สารบั ญ

หนา

คํานํา

สารบัญ ขอแนะนําสําหรับผูรับการฝก

ข 1

โมดูลการฝกที่ 2 09207220 การใชเครื่องมือวัด เครื่องมือทั่วไป และเครื่องมือกล หัวขอวิชาที่ 1 0920722001 การใชเครื่องมือวัด หัวขอวิชาที่ 2 0920722002 การใชเครื่องมือทั่วไป

16 43

หัวขอวิชาที่ 3 0920722003 การใชเครื่องมือกล คณะผูจัดทําโครงการ

85 118

ข กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขอแนะนําสําหรับผูรับการฝก ขอแนะนําสําหรับผูร ับการฝก คือ คําอธิบายเกี่ยวกับรายละเอียดของคูมือ และขั้นตอนการเขารับการฝก ซึ่งมีอยูดวยกัน 2 ขอ ดังนี้

1. รายละเอียดของคูมือ 1.1 โมดูลการฝก / หัวขอวิชา หมายถึง โมดูลการฝกที่ครูฝกตองจัดการฝกอบรม โดยภายในโมดูลจะประกอบไปดวย หัวขอ วิชาที่ ผู รั บการฝ กต อ งเรี ยนรู และฝก ฝน ซึ่ง มีร หัสโมดูลและรหัสหัวขอวิชาเปนตัวกําหนดความสามารถ ที่ตอ งเรียนรู 1.2 ระยะเวลาการฝก หมายถึง จํานวนชั่วโมงในการฝกอบรม เพื่อใหบรรลุตามวัตถุประสงคของแตละโมดูล 1.3 ระบบการฝกตามความสามารถ (CBT) หมายถึง ระบบการฝกที่เ กิดจากการนําความรู ทัก ษะ ความสามารถ (Competency) ที่จําเปนสําหรับการทํางานมาเปนฐาน (Based) ของการจัดฝกอบรม หรือนํามากําหนดเปนเนือ้ หา (Content) และเกณฑก ารประเมินการฝก อบรม ทําใหผูรับ การฝก อบรมมีความสามารถ (Competency) ตามเกณฑมาตรฐานที่กําหนด และตามความสามารถในการเรียนรูของผูรับการฝกเปนหลัก 1.4 ชุดการฝก หมายถึง สื่อสิ่งพิมพ และสื่ออิเล็กทรอนิกส ใชสําหรับเปนอุปกรณชวยฝก โดยแตละโมดูลประกอบดวย คูมือครูฝก คูมือผูรับการฝก คูมือประเมิน สื่อวีดิทัศน 1.5 ระบบจัดการฝกดวยคอมพิวเตอร (Computer Managed Instruction : CMI) หมายถึง การนําระบบคอมพิวเตอร และเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งใชในการจัดการเรียนรูและฝกอบรม เชน ระบบรับสมัครออนไลน ระบบลงทะเบียน เขารับ การฝก อบรมออนไลน ระบบการฝก อบรมภาคทฤษฎีผานอุป กรณอิเ ล็ก ทรอนิก สห รือ อุป กรณสื่อสาร แบบพกพา การทดสอบออนไลน การบันทึกผลการฝกอัตโนมัติ และการออกใบวุฒิบัตรอิเล็กทรอนิกส เปนตน โดยการเข า ใช ง านระบบ แบ ง ส ว นการใชง านตามความรับ ผิดชอบของผูมีสว นไดสวนเสียดัง ภาพในหนา 2 ซึ่ง รายละเอียดการใชงานของผูเขารับการฝกสามารถดูไดจากลิงค mlearning.dsd.go.th/download/files/trainee.pdf

1 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

.

2 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2. วิธีการใชงานระบบการฝกตามความสามารถ (CBT) วิธีการใชงานระบบการฝกตามความสามารถ (CBT) ในคูมือผูรับการฝก จะเริ่มตนที่ ค. ผังการฝกอบรม เพื่อให สอดคลองกับการนําคูมือผูรับการฝกไปใช จึงละเวน ก. ผังการจัดเตรียมระบบ และ ข. ผังการเปดรับสมัครและคัดเลือก ผูรับการฝก ค. ผังการฝกอบรม

3 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

คําอธิบาย 1. การฝกอบรม 1.1 ผูรับการฝก ทําความเขาใจการฝกอบรมในระบบ CBT ซึ่งสามารถฝกอบรมได 3 รูปแบบ คือ 1.1.1 การฝกอบรมดวยการสงมอบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) 1.1.2 การฝกอบรมที่ศูนยฝกอบรม (Offline) 1.1.3 การฝกอบรมดวยสื่อในระบบออนไลน (Online) โดยในแตละรูปแบบจะมีรายละเอียดแตกตางกัน ดังนี้ 1.1.1 การฝกอบรมดวยการสงมอบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) คือ การฝก อบรมที่ผูรับ การฝก เรียนรูภาคทฤษฎี (ดานความรู) ดวยตนเอง โดยครูฝก เปนผูสงมอบ คูมือผูรับการฝกที่พิมพจากสื่ออิเล็กทรอนิกส (.pdf) และวีดิทัศน (DVD) แกผูรับการฝก และฝก ภาคปฏิบัติ (ดานทักษะ) ที่ศูนยฝกอบรม การฝกภาคทฤษฎี - ผูรับการฝกเรียนรูภาคทฤษฎีดวยตนเอง โดยใชคูมือผูรับการฝกที่พิมพจากสื่ออิเล็กทรอนิกส (. pdf) และวีดิทัศน (DVD) ที่ครูฝกสงมอบให การประเมินผลภาคทฤษฎี 1) ผูรับการฝกทําแบบทดสอบกอนฝก (Pre-Test) ลงในกระดาษคําตอบ แลวสงกระดาษคําตอบ ใหครูฝก เพื่อตรวจและประเมินผล 2) ครูฝกประเมินแบบทดสอบกอนฝก - ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมี สิ ท ธิ์ ข อเขา รับ การฝก ภาคปฏิบัติ (ถา มี) หรือ เขา รับ การฝก ในโมดูล ถัดไป หรือเขารับการฝกในโมดูลที่ครูฝกกําหนดได - ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหครูฝกมอบหมายใหผูรับการฝกศึกษาเนื้อหา จากสื่อดวยตนเองจนเขาใจ จึงทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) 3) ผูรับการฝกทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) ลงในกระดาษคําตอบ แลวสงใหครูฝกตรวจ และประเมินผล โดยใชหลักเกณฑเดียวกับการประเมินแบบทดสอบกอนฝก 1.1.2 การฝกอบรมที่ศูนยฝกอบรม (Offline) คือ การฝกอบรมที่ผูรับการฝกเรียนรูภาคทฤษฎีจากครูฝก และฝกภาคปฏิบัติที่ศูนยฝกอบรม การฝกภาคทฤษฎี ­ ผูรับการฝกเรียนรูภาคทฤษฎีจากครูฝกโดยใชสื่อสิ่งพิมพจากสื่ออิเล็กทรอนิกส (.pdf) และวีดิทัศน (DVD) ที่ศูนยฝกอบรม 4 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

การประเมินผลภาคทฤษฎี 1) ผูรับการฝกทําแบบทดสอบกอนฝก (Pre-Test) ลงในกระดาษคําตอบ แลวสงกระดาษคําตอบ ใหครูฝกตรวจและประเมินผล 2) ครูฝกประเมินแบบทดสอบกอนฝก - ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร ผูรับการฝกจะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝกภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไป หรือเขารับการฝกในโมดูลที่ครูฝกกําหนดได - ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหผูรับการฝกศึกษาเนื้อหาจากสื่อดวยตนเอง จนเขาใจ จึงทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) 3) ผูรับการฝกทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) ลงในกระดาษคําตอบ แลวสงใหครูฝกตรวจ และประเมินผล โดยใชหลักเกณฑเดียวกับการประเมินแบบทดสอบกอนฝก 1.1.3 การฝกอบรมดวยสื่อในระบบออนไลน (Online) คือ การฝกอบรมที่ผูรับการฝกเรียนรูภาคทฤษฎีดวยตนเองผานระบบจัดการฝกดวยคอมพิวเตอร หรือ CMI โดยใชคูมือผูรับการฝกที่เปนสื่อออนไลนในแอปพลิเคชัน DSD m-Learning และฝกภาคปฏิบัติที่ศูนยฝกอบรม วิธีดาวนโหลดแอปพลิเคชัน DSD m-Learning ­ ผู รั บ การฝกดาวน โหลดแอปพลิเคชัน DSD m-Learning ซึ่ง วิธีก ารดาวนโหลดแอปพลิเคชัน สามารถแบงออกเปน 2 ชองทางตามแตละระบบปฏิบัติการ คือ 1) ผูรับการฝกที่ใชเครื่องมือสื่อสารอิเล็กทรอนิกส ระบบปฏิบัติการ iOS คนหา แอปพลิเคชัน DSD m-Learning ใน App Store จากนั้นกดดาวนโหลด เพื่อติดตั้งบนเครื่องมือสื่อสาร และเขาใชงานโดยกรอก Username และ Password ตามที่เคยลงทะเบียนไว 2) ผูรับการฝกที่ใชเครื่องมือสื่อสารอิเล็กทรอนิกส ระบบปฏิบัติการ Android คนหาแอป พลิเคชัน DSD m-Learning ใน Google Play Store จากนั้นกดดาวนโหลด เพื่อติดตั้ง บนเครื่องมือสื่อสาร และเขาใชงานโดยกรอก Username และ Password ตามที่เคย ลงทะเบียนไว การฝกภาคทฤษฎี ­ ผูรับการฝกเรียนรูภาคทฤษฎีดวยตนเอง จากคูมือผูรับการฝก ซึ่งเปนสื่อออนไลนบนแอปพลิเคชัน DSD m-Learning การประเมินผลภาคทฤษฎี 1) ผูรับการฝกทําแบบทดสอบกอนฝก (Pre-Test) ลงในแอปพลิเคชัน โดยระบบจะตรวจและประเมินผล อัตโนมัติ

5 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

- ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร ผูรับการฝกจะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝกภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไป หรือเขารับการฝกในโมดูลที่ครูฝกกําหนดได - ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหผูรับการฝกศึกษาเนื้อหาจากสื่อดวยตนเอง จนเขาใจแลวจึงทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) 2) ผูรับการฝกทําแบบทดสอบหลังฝก โดยใชหลักเกณฑเดียวกับการประเมินแบบทดสอบกอนฝก 1.2 ครูฝกชี้แจงรูปแบบการฝกอบรมทั้ง 3 รูปแบบแกผูรบั การฝก เพื่อทําการตกลงรูปแบบการฝกอบรมรวมกับผูรบั การ ฝก โดยใหผรู ับการฝกเลือกวิธีที่สะดวก 1.3 ครูฝกวางแผนการฝกตลอดหลักสูตรรวมกันกับผูรบั การฝก 2. อุปกรณชวยฝกและชองทางการเขาถึงอุปกรณชวยฝก ผูรับการฝกสามารถเลือกใชอุปกรณชวยฝกได 2 รูปแบบ คือ รูปแบบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) และรูปแบบระบบจัดการฝก ดวยคอมพิวเตอร หรือ CMI (Online) โดยมีชองทางการเขาถึงอุปกรณชวยฝกแตละรูปแบบแตกตางกัน ดังนี้ 2.1 รูปแบบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝก เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมิน เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (DVD) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ 2.2 รูปแบบระบบจัดการฝกดวยคอมพิวเตอร หรือ CMI (Online) ดังนี้ - คูมือผูรับการฝกรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมินรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (Online) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ 3. การวัดและประเมินผล 3.1 การประเมินผลภาคทฤษฎี (ดานความรู) ประเมินผลจากแบบทดสอบภาคทฤษฎีกอนฝก และแบบทดสอบภาคทฤษฎีหลังฝก โดยกําหนดเกณฑการใหคะแนน และการระบุความสามารถดานความรู ดังนี้ เกณฑการใหคะแนน ภาคทฤษฎี ตั้งแตรอยละ 70 ขึ้นไป ต่ํากวารอยละ 70

เกณฑการประเมิน ความสามารถ ผาน (C) ไมผาน (NYC) 6

กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ผูรับการฝกจะไดรับการประเมินผลการฝกจากครูฝก โดยจะตองสามารถปฏิบัติตามความสามารถในแตละโมดูลนั้น ๆ ไดตาม เกณฑที่กําหนด จึงจะถือวาผานการฝกโมดูลนั้น และเมื่อผานการฝกครบทุกโมดูล จึงจะถือวาฝกครบชุดการฝกนั้น ๆ แลว 4. เงื่อนไขการผานการฝก ผูรับการฝกที่จะผานโมดูลการฝก ตองไดรับคารอยละของคะแนนการทดสอบหลังฝก ภาคทฤษฏี คะแนนรวมไมต่ํากวารอยละ 70 ภาคปฏิบัติ คะแนนรวมไมต่ํากวารอยละ 70 โดยคะแนนรวมจะถูกนํามาคิดแบงเปนสัดสวน ภาคทฤษฏี คิดเปนรอยละ 20 ภาคปฏิบัติ คิดเปนรอยละ 80 เมื่อนําคะแนนมารวมกัน ผูรับการฝกจะตองไดไมต่ํากวารอยละ 70 จึงจะผานเกณฑ ทั้งนี้ ผูรับการฝกจะตองทําคะแนนผานเกณฑทั้งภาคทฤษฏีและภาคปฏิบัติ จึงจะผานโมดูลการฝก

7 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ง. ผังการขึ้นทะเบียนผูสําเร็จการฝก

8 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

คําอธิบาย 1. ผูรบั การฝกขอหนังสือรับรองหรือวุฒิบัตร 2. เจาหนาที่ตรวจสอบโมดูลการฝกที่ผูรับการฝกแตละคนผานครบตามเงื่อนไขหลักสูตรหรือไม ผานระบบ 2.1 ถาครบ ใหสําเร็จการฝกในหลักสูตรอยางสมบูรณ ซึ่งสามารถออกวุฒิบัตรแกผรู ับการฝกไดตามขั้นตอน ดังนี้ 2.1.1 เจาหนาที่ออกวุฒิบัตรตัวจริง 2.1.2 เจาหนาที่ออกวุฒิบัตรดิจิทลั ผานระบบ 2.1.3 ผูรบั การฝกดาวนโหลดวุฒบิ ัตรดิจิทลั ผานระบบ 2.2 ถาไมครบ จะไมจ บหลัก สูตรแตไดรับการรับ รองความสามารถบางโมดูลในรายการโมดูลที่สําเร็จเทานั้น ซึ่งสามารถออกใบรับรองแกผูรับการฝกไดตามขั้นตอน ดังนี้ 2.2.1 เจาหนาที่ออกหนังสือรับรองตัวจริงเฉพาะโมดูลที่ผาน 2.2.2 เจาหนาที่ออกหนังสือรับรองดิจิทลั ผานระบบ 2.2.3 ผูรบั การฝกดาวนโหลดหนังสือรับรองดิจทิ ัลผานระบบ

9 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

รายละเอียดหลักสูตร หลักสูตรฝกอบรมฝมือแรงงานตามความสามารถ สาขาชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3 กรมพัฒนาฝมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน

รหัสหลักสูตร 0920162070803

1. ขอบเขตของหลักสูตร หลักสูตรนี้พฒ ั นาขึ้นใหครอบคลุมดานความรู ทักษะ และเจตคติแกผูรบั การฝกในสาขาชางเชื่อมแม็ก เพื่อใหมีความรู ความสามารถและทัศนคติตามมาตรฐานฝมอื แรงงานแหงชาติ สาขาชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3 ดังนี้ 1.1 มีความรูเกี่ยวกับความปลอดภัยทั่วไปในพื้นทีป่ ฏิบัติงานและความปลอดภัยในการเชื่อมและตัด 1.2 มีความรูและสามารถใชเครื่องมือวัด เครื่องมือทั่วไป และเครื่องมือกล 1.3 มีความรูเกี่ยวกับการใชเครื่องเชื่อม วงจรไฟฟา และเทคนิคการเชื่อม 1.4 มีความรูเกี่ยวกับสมบัติและความสามารถเชื่อมไดของโลหะ 1.5 มีความรูเกี่ยวกับการเลือกใชลวดเชื่อมและแกสปกปอง 1.6 มีความรูเกี่ยวกับขอกําหนดกรรมวิธีการเชื่อม 1.7 มีความรูเกี่ยวกับคณิตศาสตรประยุกตและวิทยาศาสตรเบื้องตนที่สัมพันธกบั งานเชื่อม 1.8 มีความรูและสามารถตรวจสอบและคุณภาพของงานเชื่อม 1.9 มีความรูเกี่ยวกับทอและอุปกรณประกอบทอ 1.10 มีความรูเกี่ยวกับทัศนคติในการประกอบอาชีพชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3 1.11 สามารถปฏิบัติการเชื่อมแม็กเหล็กกลาคารบอนรอยเชื่อมตอชนทอ ตําแหนงทาเชื่อม D150PH และ H-L045 2. ระยะเวลาการฝก ผูรับการฝกจะไดรับการฝกในภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ โดยสถาบันพัฒนาฝมือแรงงาน หรือสํานักงานพัฒนาฝมือ แรงงานที่เปนหนวยฝกตามความสามารถใชระยะเวลาในการฝก 70 ชั่วโมง เนื่องจากเปนการฝกทีข่ ึ้นอยูกับพื้นฐานความรู ทักษะ ความสามารถและความพรอมของผูรับการฝกแตละคน มีผลให ผูรับการฝกจบการฝกไมพรอมกัน สามารถจบกอนหรือเกินระยะเวลาที่กําหนดไวในหลักสูตรได หนวยฝกจึงตองบริหาร ระยะเวลาในการฝกใหเหมาะสมตามความจําเปน ทั้งนี้ใหอยูในดุลยพินิจของผูอํานวยการสภาบันพัฒนาฝมือแรงงาน หรือผูอํานวยการสํานักงานฝมือแรงงานที่เปนหนวยฝกตามความสามารถจะเห็นสมควร

10 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3. หนวยความสามารถและโมดูลการฝก จํานวนหนวยความสามารถ 11 หนวย จํานวนโมดูลการฝก 11 โมดูล 4. วุฒิบัตร 4.1 ชื่อเต็ม : วุฒิบัตรพัฒนาฝมือแรงงาน สาขาชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3 4.2 ชื่อยอ : วพร. ชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3 4.3 ผูรับการฝกที่ผานการประเมินผลหรือผานการฝกครบทุกหนวยความสามารถ จะไดรับวุฒิบัตร วพร. ชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3

11 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

รายละเอียดโมดูลการฝกที่ 2 1. ชื่อหลักสูตร

รหัสหลักสูตร 0920162070803 2. ชื่อโมดูลการฝก การใชเครื่องมือวัด เครื่องมือทั่วไป และเครื่องมือกล รหัสโมดูลการฝก 09207220 3. ระยะเวลาการฝก รวม 12 ชั่วโมง ทฤษฎี 3 ชั่วโมง ปฏิบัติ 9 ชั่วโมง 4. ขอบเขตของหนวย หนวยการฝกนี้ พัฒนาขึ้นใหครอบคลุมดานความรู ทักษะ และเจตคติแกผูรับการฝก เพื่อให การฝก มีความสามารถ ดังนี้ 1. นําเครื่องมือรางแบบ เชน สายวัดระยะ ฉาก บรรทัดเหล็ก เวอรเนียคาลิปเปอร โปรแทรกเตอร ระดับน้ํา และบรรทัดออนไปใชไดอยางถูกตอง 2. นําเครื่องมือวัดอุณหภูมิ เชน ที่วัดอุณหภูมิแบบสัมผัส (Contact Pyrometer) ชอลกวัดอุณหภูมิ สีวัดอุณหภูมิ และเทอรโมคัปเปลไปใชไดอยางถูกตอง 3. นําอุปกรณการวัดแนวเชื่อม ไดแก เกจวัด แวนขยาย ไฟฉาย กระจกเงา ไปใชไดอยางถูกตอง 4. นําการดูแลและบํารุงรักษาเครือ่ งมือวัดไปใชไดอยางถูกตอง 5. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือวัดไดอยางถูกตอง 6. นําคีม คีมล็อก แคลมป ปากกา การใชตะไบและเลื่อยมือ การใชคอนและสกัดไปใช ไดอยางถูกตอง 7. นําดอกสวานและเครื่องเจาะ การใชประแจแบบตาง ๆ การใชชะแลง ลิ่ม และแมแรงยกของ การใชแปรงลวดไปใชไดอยางถูกตอง 8. นําหินเจียระไนมือ (Hand Grinder) ไปใชไดอยางถูกตอง 9. นําการดูแลและบํารุงรักษาเครือ่ งมือทั่วไปไปใชไดอยางถูกตอง 10. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือทั่วไปไดอยางถูกตอง 11. นําเครื่องเจียระไนไปใชไดอยางถูกตอง 12. นําเครื่องขัดผิวโลหะไปใชไดอยางถูกตอง 13. นําเครื่องอัดไฮดรอลิกสไปใชไดอยางถูกตอง 14. นําเครื่องทดสอบการดัดงอไปใชไดอยางถูกตอง 15. นําเครื่องตัดชิ้นงานและเครื่องเลือ่ ยไปใชไดอยางถูกตอง 16. นําอุปกรณจับยึดไปใชไดอยางถูกตอง 17. นําเครื่องดูดควันไปใชไดอยางถูกตอง 18. นําการดูแลและบํารุงรักษาเครื่องมือกลไปใชไดอยางถูกตอง 19. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือกลไดอยางถูกตอง สาขาชางเชื่อมแม็ก ระดับ 3

12 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

5. พื้นฐาน ความสามารถของ ผูรับการฝก

ผูสมัครเขารับการฝกตองมีคุณสมบัติ ดังตอไปนี้ 1. มีความรูพื้นฐานในสาขาชางเชื่อมแม็ก 2. ผูรับการฝกผานระดับ 2 มาแลว 3. ผูรับการฝกผานโมดูลที่ 1 มาแลว 6. ผลลัพธการเรียนรู : เมื่อสําเร็จการฝกในโมดูลนี้แลวผูรับการฝกสามารถปฏิบัติงานโดยมีความรูความสามารถและใช ระยะเวลาฝก ดังนี้ ระยะเวลาฝก (ชั่วโมง : นาที) ผลลัพธการเรียนรู ชื่อหัวขอวิชา ทฤษฎี ปฏิบัติ รวม 1. นําเครื่องมือรางแบบ เชน หัวขอที่ 1 : การใชเครื่องมือวัด 1:00 3:00 4:00 สายวัดระยะ ฉาก บรรทัด เหล็ก เวอรเนียคาลิปเปอร โปรแทรกเตอร ระดับน้ําและ บรรทัดออนไปใช ไดอยางถูกตอง 2. นําเครื่องมือวัดอุณหภูมิ เชน ที่วัดอุณหภูมิแบบสัมผัส (Contact Pyrometer) ชอลกวัดอุณหภูมิ สีวัดอุณหภูมิ และเทอรโมคัปเปล ไปใชไดอยางถูกตอง 3. นําอุปกรณการวัดแนวเชื่อม ไดแก เกจวัด แวนขยาย ไฟฉาย กระจกเงา ไปใช ไดอยางถูกตอง 4. นํ า การดู แ ลและบํ า รุง รั ก ษา เครื่องมือวัดไปใช ไดอยางถูกตอง 5. ปฏิบัติการใชและบํารุงรัก ษา เครื่องมือวัดไดอยางถูกตอง

13 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

6. นําคีม คีมล็อก แคลมป หัวขอที่ 2 : การใชเครื่องมือทั่วไป ปากกา การใชตะไบและ เลื่อยมือ การใชคอนและสกัด ไปใชไดอยางถูกตอง 7. นําดอกสวานและเครือ่ งเจาะ การใชประแจแบบตาง ๆ การใชชะแลง ลิ่ม และ แมแรงยกของ การใช แปรงลวดไปใชไดอยางถูกตอง 8. นําหินเจียระไนมือ (Hand Grinder) ไปใชไดอยางถูกตอง 9. นําการดูแลและบํารุงรักษา เครื่องมือไปใชไดอยางถูกตอง 10. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษา เครื่องมือทั่วไป ไดอยางถูกตอง 11. นําเครื่องเจียระไนไปใช หัวขอที่ 3 : การใชเครื่องมือกล ไดอยางถูกตอง 12. นําเครื่องขัดผิวโลหะไปใช ไดอยางถูกตอง 13. นําเครื่องอัดไฮดรอลิกส ไปใชไดอยางถูกตอง 14. นําเครื่องทดสอบการดัดงอ ไปใชไดอยางถูกตอง 15. นําเครื่องตัดชิ้นงานและ เครื่องเลื่อยไปใชไดอยางถูกตอง 16. นําอุปกรณจับยึดไปใช ไดอยางถูกตอง 17. นําเครื่องดูดควันไปใช ไดอยางถูกตอง

14 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

1:00

3:00

4:00

1:00

3:00

4:00


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

18. นํ า การดู แ ลและบํ า รุง รั ก ษา เครื่องมือกลไปใช ไดอยางถูกตอง 19. ปฏิบัติการใชและบํารุงรัก ษา เครื่องมือกลไดอยางถูกตอง รวมทั้งสิ้น

3:00

15 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

9:00

12:00


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

รายละเอียดหัวขอวิชาที่ 1

0920722001 การใชเครื่องมือวัด (ใบแนะนํา) 1. ผลลัพธการเรียนรู 1. นําเครื่องมือรางแบบ เชน สายวัดระยะ ฉาก บรรทัดเหล็ก เวอรเนียคาลิปเปอร โปรแทรกเตอร ระดับน้ํา และบรรทัดออน ไปใชไดอยางถูกตอง 2. นําเครื่อ งมือวั ดอุ ณหภู มิ เช น ที่ วัดอุ ณหภูมิแบบสัมผัส (Contact Pyrometer) ชอลก วัดอุณหภูมิ สีวัดอุณหภูมิ และเทอรโมคัปเปลไปใชไดอยางถูกตอง 3. นําอุปกรณการวัดแนวเชื่อม ไดแก เกจวัด แวนขยาย ไฟฉาย กระจกเงา ไปใชไดอยางถูกตอง 4. นําการดูแลและบํารุงรักษาเครือ่ งมือวัดไปใชไดอยางถูกตอง 5. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือวัดไดอยางถูกตอง

2. หัวขอสําคัญ 1. 2. 3. 4.

เครื่องมือรางแบบ เครื่องมือวัดอุณหภูมิ อุปกรณการวัดแนวเชื่อม การดูแลและบํารุงรักษาเครื่องมือวัด

3. วิธีการฝกอบรม การฝกอบรมสามารถเลือกได 3 รูปแบบ คือ 1) การฝกอบรมดวยการสงมอบสื่อสิ่งพิมพ 2) การฝกอบรมที่ศูนยฝกอบรม 3) การฝกอบรมดวยสื่อในระบบออนไลน ดังรายละเอียดในขอแนะนําสําหรับผูรับการฝก

4. อุปกรณชวยฝก อุปกรณชวยฝกสามารถเลือกใชงานได 2 รูปแบบ คือ 1. รูปแบบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝก เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมิน เพื่อใชในการทดสอบ 16 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

- สื่อวีดิทัศน (DVD) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ 2. รูปแบบอิเล็กทรอนิกส (Online) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝกรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมินรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (Online) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ

5. การรับการฝกอบรม 1. ผูรับการฝกทําแบบทดสอบกอนฝก (Post-Test) แลวสงใหครูฝกหรือระบบประเมินผลตามวิธีที่เลือกฝกอบรม 1.1 ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝก ภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไป หรือเขารับการฝกในโมดูลที่ครูฝกกําหนดได 1.2 ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหผรู ับการฝกเขาฝกอบรมภาคทฤษฎี 2. การฝกอบรมภาคทฤษฎี ใหผูรับการฝกศึกษาคูมือผูรับการฝก และฝกหัดทําใบทดสอบทายหัวขอวิชา 3. เมื่อผูรับการฝกศึกษาคูมือผูรับการฝกประจําโมดูลนั้นเขาใจแลว ใหทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) แลวสงให ครูฝกหรือระบบประเมินผลเชนเดียวกับแบบทดสอบกอนฝก 4. การฝกอบรมภาคปฏิบัติ ผูรับการฝกอานและทําความเขาใจกับใบงาน ใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน และเกณฑการวัด และประเมินผลงาน 5. ผูรับการฝกเขารับการฝกที่ศูนยฝกอบรมที่ลงทะเบียนหรือจองไว 6. ผูรับการฝกอานระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับความปลอดภัยในการฝกของหนวยฝก 7. ผูรับการฝกฟงคําชี้แจงลําดับการปฏิบัติงานตามใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน 8. ผูรับการฝกปฏิบัติงานตามใบงาน แลวสงใหครูฝกตรวจประเมินผล 9. ผูรับการฝกที่คะแนนผลงานผานเกณฑรอยละ 70 สามารถขอทดสอบเพื่อจบโมดูลที่ฝกกับครูฝก

6. การวัดผล 1. ผูรบั การฝกสงแบบทดสอบกอนฝก ใหครูฝกหรือระบบประเมินผลภาคทฤษฎีตามวิธีที่เลือกฝกอบรม 1.1 ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝก ภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไปได 1.2 ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหครูฝก มอบหมายใหผรู ับการฝกศึกษาเนื้อหาจากสื่อดวยตนเองจนเขาใจ จึงทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) 2. ผูรบั การฝกสงแบบทดสอบหลังฝก ใหครูฝกหรือระบบประเมินผลภาคทฤษฎี โดยใชหลักเกณฑเดียวกับการประเมิน แบบทดสอบกอนฝก

17 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3. ผูรับการฝกสงผลงานในการฝกภาคปฏิบัติใหครูฝก ตรวจประเมินผลงานของผูร ับการฝก โดยตองผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จึงจะมีสิทธิ์เขารับการฝกในโมดูลถัดไป หรือ เขารับการฝก ในโมดูล ที่ครูฝกกําหนดได

7. บรรณานุกรม กรมพัฒนาฝมือแรงงาน. 2558. คูมือเตรียมทดสอบมาตรฐานฝมือแรงงานแหงชาติ กลุมสาขาอาชีพชางอุตสาหการ สาขาอาชีพชางเชื่อมทิก ระดับ ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : www.dsd.go.th/standard/Region/ Download_Doc/9666 กรมพัฒนาฝมือแรงงาน. 2558. คูมือเตรียมทดสอบมาตรฐานฝมือแรงงานแหงชาติ กลุมสาขาอาชีพชางอุตสาหการ สาขาอาชีพชางเชื่อมแม็ก ระดับ ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.dsd.go.th/standard/Region/ Doc_ShowDetails/6196 กรมพัฒ นาพลัง งานทดแทนและอนุ รั ก ษ พ ลั ง งาน กระทรวงพลัง งาน. 2555. เครื่องมือตรวจวัด ดา นเครื่ องกล. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : https://ienergyguru.com/2015/09/เครื่องมือวัด-เครื่องกล/ กรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย. 2551. มาตรฐานการตรวจสอบรอยเชื่อม โครงเหล็กรูปพรรณดวย วิธีการทดสอบแบบไมทําลาย. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : www.dpt.go.th/sesb/images/stories/pdf /standard/02.pdf บริษัท โปรโทรนิกส อินเตอรเทรด จํากัด. 2558. การดูแลรักษาเครื่องมือวัดและเทคนิคการดูแลเครื่องมือวัดแบบงาย ๆ . [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : https://www.ponpe.com/tech/258-การดูแลรักษาเครื่องมือวัดและเทคนิค การดูแลเครื่องมือวัดแบบงาย ๆ .html บริษัท เลกะ คอรปอเรชั่น จํากัด. 2559. การอานคาจากเวอรเนียคาลิปเปอรแบบอนาล็อก. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : https://legatool.com/wp/2753/ บริษัท สุพรีมไลนส จํากัด. ม.ป.ป. เทอรโมคัปเปล. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.เทอรโมคัปเปล.com/26เทอรโมคัปเปล-thermocouple.html ห า งหุ น ส ว นจํ า กั ด โกลบอล เอเชี ย เทค ซั พ พลาย. 2558. ชอล ค วั ด อุ ณ หภู มิ . [ออนไลน ] . เข า ถึ ง ได จ าก : http://www.gatsupplyasia.com/product/ชอลควัดอุณหภูมิ/4 เอิบ อักษรทอง. 2560. งานฝกฝมือเบื้องตน. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.hanpho.ac.th/aerb/งานฝก ฝมือเบื้องตน/เครื่องมือวัดประเภท.html 48

48

18 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบขอมูล หัวขอวิชาที่ 1 การใชเครือ่ งมือวัด เครื่องมือวัด เปนเครื่องมือที่ใชสําหรับการวัดซึ่งมีจุดประสงคในการใชแตกตางกัน จึงแบงไดเปนหลายประเภทดังนี้ 1. เครื่องมือรางแบบ 1.1 บรรทัด ใชเปนเครือ่ งมือวัดบอกขนาดความกวาง ความยาว หรือความสูง และเปนเครื่องมือรางแบบ ใชขีดเสน โดยการวางบนชิ้นงาน ซึ่งแบงตามลักษณะการใชงานดังนี้ 1) บรรทัดเหล็ก ใชสําหรับทาบเพื่อ ขีดเสนตรงและแสดงคาการวัด ทําจากสเตนเลส จึง มีความทนทาน และไมเปนสนิม

ภาพที่ 1.1 บรรทัดเหล็ก 2) บรรทัดวัดเสนรอบวง ใชสําหรับบอกคาความยาวเสนรอบวงเมื่อทราบคาเสนผานศูนยกลาง ทําใหทราบคาได โดยไมตองคํานวณ

ภาพที่ 1.2 บรรทัดวัดเสนรอบวง 3) บรรทัดชนิดออน มีลักษณะการทํางานแบบเดียวกับบรรทัดเหล็ก แตวัสดุที่ใชทําเปนพลาสติก หรือ PVC ซึ่งสามารถออนตัวได

ภาพที่ 1.3 บรรทัดชนิดออน วิธีการใชงาน 1) ใหปลายดานหนึ่งของสิง่ ของทีจ่ ะวัดตรงกับตําแหนง 0 ของสเกลบรรทัด 2) หาคาสเกลบรรทัดทีป่ ลายอีกดานหนึง่ ของสิ่งที่ถูกวัด 19 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3) อานคาสเกลบนบรรทัด วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังจากใชงานแลวควรทําความสะอาดทุกครัง้ กอนนําไปเก็บ 1.2 ตลับเมตร ใชสําหรับวัดชิ้นงาน วัดความโตของรู วางแนวเสน ตรวจสอบขนาดความถูกตอง สามารถวัดงานโคงได เพราะมีสมบัติพิเศษที่มีความออนตัว ทําจากเหล็กสปริงบางแบน สวนปลายจะมีตะขอสําหรับเกี่ยวขอบงาน และมีตัว กดล็อกปองกันไมใหแถบวัดเขาไปในตลับขณะวัด

ภาพที่ 1.4 ตลับเมตร วิธีการใชงาน 1) มือหนึ่งจับปลายเทปแลวดึงออกจากตลับ 2) ใชขอปลายเทปเกี่ยวชิ้นงานที่ตรงและไดฉาก 3) ทําเครื่องหมายระยะตามที่ตองการ 4) วัดขนาดโดยการอานคา วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) ระวังและรักษาขอเกี่ยวปลายเทปไมใหหัก 2) เมื่อจะปลอยเสนเทปตองคอย ๆ ผอน เพราะถาปลอยเร็วเกินไปปลายขอเกี่ยวอาจชํารุดเสียหายได 3) ทําความสะอาดหลังเลิกใชงานแลวเก็บใหเปนระเบียบ 1.3 ฉาก เปนอุปกรณสําหรับใชรางแบบ หรือใชวัดขนาดไดหลากหลาย ซึ่งแบงตามการใชงานไดดังนี้ 1) ฉากเหล็ก ใชสําหรับรางแบบโดยใชมุมฉากของฉากเหล็กเปนจุดเริ่มตนในการรางแบบ หรือใชสําหรับ รางเสนตัดชิ้นงานที่เปนแผนโลหะ ซึ่งจะตองทํามุม 90 องศาเสมอ

ภาพที่ 1.5 ฉากเหล็ก 20 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2) ชุดฉากผสม (Combination Square Set) เปนเครื่องมือที่สามารถใชวัดขนาดไดหลากหลาย โดยสามารถ วัดมุมขนาดตาง ๆ ได มีระดับน้ําเพื่อวัดระดับชิ้นงานในแนวระนาบ และหาจุดศูนยกลางของชิ้นงานได โดยประกอบดวยสวนสําคัญ 4 สวน คือ - บรรทัดเหล็ก (Steel Ruler) มีลักษณะเหมือนบรรทัดเหล็กทั่วไป แตจะมีความหนามากกวา และมีรองสําหรับเลื่อนหัววัดมุมฉาก หัวปรับมุม และหัวหาศูนยกลาง - หัววัดมุมฉาก (Square Head) ใชสําหรับวัดมุมฉาก และวัดมุม 45 องศา มีระดับน้ําสําหรับ วัดระดับชิ้นงานในแนวระนาบ หัววัดมุมฉากจะประกอบกับบรรทัดเหล็กขันล็อกดวย Knurled Nut - หัวปรับมุม (Protractor Head) ใชสําหรับวัดมุมตาง ๆ ที่นอกเหนือจาก 45 องศา และ 90 องศา เพราะเมื่อประกบบรรทัดแลวสามารถหมุนปรับมุมตั้งแต 0 - 180 องศา เพื่อวัดองศาไดตามตองการ - หัวหาศูนยกลาง (Centre Head) ใชสําหรับแบงครึ่งวงกลม และหาจุดศูนยกลางมีรูปรางตัววี (V) ใชงานโดยประกอบเขากับบรรทัดแลวนําชิ้นงานมาวางในรองตัววีขีด 1 ครั้ง จะไดเสนแบ ง ครึ่ ง วงกลม ถ า เลื่ อ นหมุ น ไปตํา แหน ง ใหม แ ล ว ขี ด อี ก 1 ครั้ ง จุ ด ตั ด ที่ เ กิ ด ขึ้ น จะเปน จุด ศู นย ก ลางที่ ตอ งการ

ภาพที่ 1.6 ชุดฉากผสม วิธีการใชงาน 1) วางฉากทาบลงบนผิวหนาชิ้นงาน ใหขอบของเหล็กฉากแตะชิดกับขอบชิ้นงาน 2) สังเกตวา ชิ้นงานที่ตองการวัดไดมุมฉากหรือไม ขอควรระวัง 1) ไมควรเก็บรวมกับเครื่องมืออื่น โดยเฉพาะเครื่องมือที่มีคมตัด 2) หามใชฉากวัดความเรียบของผิวงานดิบ หรือผิวงานที่หยาบไมไดลบคม 21 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3) เมื่อตองการเปลี่ยนจุดตรวจสอบ ใหยกฉากขึ้นจนพนผิวงานกอน อยาลากฉากเพราะจะทําใหฉากชํารุด 4) ในการใชฉากจะตองมีความระมัดระวัง อยาใหหลนตกพื้น วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) วางฉากลงบนโตะปฏิบัติงานเบา ๆ อยางระมัดระวังเมื่อนําฉากเหล็กไปใช 2) ไมควรนําฉากเหล็กไปใชงานลักษณะอื่น นอกจากการวัด ขีดเสน ตรวจสอบมุม วัดขนาดความยาวชิ้นงาน 3) ไมควรใชฉากในการดัน ยกเวนการทําเพื่อดัดฉากใหได 90 องศา 4) ทําความสะอาดฉากใหปราศจากฝุนและทราย กอนเช็ดดวยน้ํามันเครื่องเพื่อกันสนิม 5) ไมใชดามฉากเคาะหรือตอกแทนคอน 6) ระวังไมใหฉากตกลงพื้น เพราะจะทําใหฉากคลาดเคลื่อนจากความเที่ยงตรง 7) เก็บฉากไวในที่เรียบ ไมวางทับซอนกับเครื่องมือชนิดอื่น 1.4 เวอรเนียคาลิปเปอร ใชในการวัดความยาว ความกวาง หรือความลึก เชน การวัดความหนาของเเผนเหล็ก การวัด ความกวางของนอตสกรู การวัดความลึกของรู เปนตน โดยมีการออกแบบตามหลักการทํางานเเละการนําไปใชงาน ดังนี้ 1) เวอรเนียคาลิปเปอรเเบบแอนะล็อก จะมีการอานคาตามสเกลที่ปรากฎบนตัวเครื่อง ซึ่งการอานคอนขางยาก และจะตองใชทกั ษะในการอาน

ภาพที่ 1.7 เวอรเนียคาลิปเปอรเเบบแอนะล็อก 2) เวอรเนียคาลิปเปอรเเบบดิจิทัล ถูกออกเเบบมาใหมีการอานคาไดงายผานหนาจอเเสดงผลแบบดิจิทัล บนตัวเครื่อง

ภาพที่ 1.8 เวอรเนียคาลิปเปอรเเบบดิจิทัล 22 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีการใชงาน การอานคาของเวอรเนียคาลิปเปอร ถาใหตําแหนงของเลข 0 บนสเกลเลื่อนอยูระหวาง 20 กับ 21 และ บนสเกลเลื่อนกับสเกลหลักตรงกันที่ตําแหนง 50 จะอานได 20.50 มิลลิเมตร ขอควรระวังในการใชงานเวอรเนียคาลิปเปอร 1) ตองลบคมชิ้นงานและทําความสะอาดชิ้นงานทุกครัง้ กอนทําการวัดคา 2) หามวัดชิ้นงานในขณะที่ชิ้นงานมีการเคลือ่ นที่ 3) หามวัดชิ้นงานในขณะที่ชิ้นงานมีอุณหภูมทิ ี่สงู อยู 4) ตรวจสอบความสมบูรณของปากวัดกอนการใชงาน 5) อยาลากปากวัดไปมาบนชิ้นงาน จะทําใหปากวัดเกิดการสึกได การบํารุงรักษาเวอรเนียคาลิปเปอร 1) ไมควรเก็บเวอรเนียคาลิปเปอรใหอยูในที่อุณหภูมิสงู เกินไป หรืออุณหภูมิต่ําเกินไป 2) วางเวอรเนียคาลิปเปอรบนผา หรือแผนไม 3) ทําความสะอาดและทาน้ํามันกันสนิมทุกครัง้ หลังจากเลิกใชงาน 4) ถาปากวัดนอกหรือในของเครื่องเกิดรอยบิ่น ใหทําการขัดดวยหินน้ํามันละเอียด 1.5 โปรแทรกเตอรวัดมุม เปนเครื่องมือวัดแบบละเอียด ใชสําหรับวัดขนาดของมุมที่เกิดขึ้นบนชิ้นงาน วัดระยะทาง กําหนดมุม รวมไปถึงการสรางมุมตามแบบทีต่ องการ ใบวัดมุมของโปรแทรกเตอรชนิดนี้จะสามารถวัดขนาดของมุม ไดตั้งแต 0 - 180 องศา จึงเหมาะสําหรับการวัดชิ้นงานตาง ๆ เชน วัดมุมของมีดกลึงและมีดใส การรางเสนแบงมุม บนโลหะแผน เปนตน

ภาพที่ 1.9 โปรแทรกเตอรวัดมุม วิธีการใชงาน 1) วางใบวัดมุมเขากับชิ้นงาน โดยใหจุดกึ่งกลางของใบวัดมุมตรงกับยอดมุมที่ตองการวัด ดังภาพ

23 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 1.10 วางใบวัดมุมของโปรแทรกเตอรวัดมุมเขากับชิ้นงาน 2) หมุนกานใบวัดมุมแนบกับชิ้นงาน 3) หมุนสกรูปรับล็อกใหแนน เพือ่ ปองกันการคลาดเคลื่อนของคาที่วัดได 4) อานคาสเกล โดยเริ่มจากเสนศูนยองศาของดานที่กานใบวัดมุม แนบกับชิ้นงานไปจนถึง ขีดชี้ตําแหนง ที่ปลายยอดแขนวัดตรงกับเสนแบงองศา จากภาพจะเห็นวา มุมของชิ้นงานที่วัดไดมีขนาด 120 องศา

ภาพที่ 1.11 หมุนกานใบวัดมุมแนบกับชิ้นงาน และอานคาสเกล 24 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีการดูแลและบํารุงรักษาโปรแทรกเตอรวัดมุม หลังการใชงานใหเช็ดทําความสะอาด แลวทาดวยน้ํามันกันสนิมบาง ๆ และเก็บใสซองหรือกลองใหเรียบรอย ขอควรระวังในการใชงานโปรแทรกเตอรวัดมุม 1) ระวังอยาใหโปรแทรกเตอรวัดมุมตก 2) ชิ้นงานที่นํามาวัดจะตองลบครีบคมกอนทุกครั้ง 3) ระวังอยาใหปลายตะขอของกานใบวัดมุมบิดงอ 4) ขณะใชงานสกรูปรับล็อก จะตองปรับใหกานใบวัดมุมหมุนดวยความฝดที่เหมาะสม 5) หามวัดชิ้นงานที่รอ น และในขณะที่ชิ้นงานกําลังหมุน 6) ใบวัดมุมและกานใบวัดมุมจะตองประกบแนบสนิทกับชิ้นงาน 1.6 เหล็กขีด เปนเหล็กที่ใชขีดทําเครื่องหมายลงบนผิวหนาของวัสดุ ทําดวยแทงเหล็กชุบแข็ง โดยผานการชุบแข็ง สูงขึ้นมาประมาณ 2 นิ้ว ปลายแหลมของเหล็กขีด มีมุม 15 - 20 องศา เหล็กขีดสวนใหญมีความยาว 6 นิ้วถึง 10 นิ้ว ซึ่งมีการออกแบบไวหลายแบบตามลักษณะของการใชงาน

ภาพที่ 1.12 เหล็กขีดชนิดตาง ๆ วิธีการใชงาน 1) กอนใชงานตรวจสอบปลายใหแหลมอยูเ สมอ 2) ยึดหรือวางชิ้นงานใหมั่นคง กอนนําเหล็กขีดทําเครื่องหมายบนชิ้นงาน 3) ใชเหล็กขีดรางแบบบนชิ้นงานตามแบบที่ตองการ เพื่อความแมนยําควรใชงานรวมกับฉากหรือบรรทัด วิธีการดูแลและบํารุงรักษาเหล็กขีด หลังการใชงานใหเช็ดทําความสะอาด แลวทาดวยน้ํามันกันสนิมบาง ๆ และเก็บใสซองหรือกลองใหเรียบรอย ขอควรระวังในการใชงานเหล็กขีด 1) ตองใหปลายของเหล็กขีดแหลมอยูเสมอ 2) หามใชเหล็กขีดในขณะที่ชิ้นงานมีการเคลื่อนที่ หรือในขณะที่ชิ้นงานมีอุณหภูมทิ ี่สงู

25 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

1.7 วงเวียน เปนเครื่องมือที่ใชในการถอดแบบ เขียนสวนโคงและวงกลม ตัววงเวียนทําดวยเหล็กแข็ง ปลายของวงเวียน จะต อ งแหลมคมและสามารถปรับ ขนาดขาวงเวี ย นได ต ามความกว า งของวงเวี ยน วงเวี ย นมี อ ยู ห ลายชนิด เพื่อใหเหมาะสมกับการนําไปใชงาน

ภาพที่ 1.13 วงเวียนชนิดตาง ๆ วิธีการใชงาน 1) กอนใชงานตรวจสอบปลายใหแหลมอยูเ สมอ 2) ยึดหรือวางชิ้นงานใหมั่นคง กอนใชวงเวียนขีดบนชิ้นงาน 3) ใชขาดานหนึ่งของวงเวียนยึดที่จุดศูนยกลาง ปรับความกวางของขาวงเวียนใหไดตามแบบที่ตองการ กอนที่จะลากเสนโคง วาดวงกลม หรือถอดแบบชิ้นงาน วิธีการดูแลและบํารุงรักษาวงเวียน หลังการใชงานใหเช็ดทําความสะอาด แลวทาดวยน้ํามันกันสนิมบาง ๆ และเก็บใสซองหรือกลองใหเรียบรอย ขอควรระวังในการใชงานวงเวียน 1) ตองใหปลายของวงเวียนแหลมอยูเ สมอ 2) หามใชวงเวียนในขณะที่ชิ้นงานมีการเคลื่อนที่ 3) ระวังอยาทําวงเวียนตก เพราะอาจทําใหวงเวียนคดงอ 1.8 เหล็กตอกรางแบบและเหล็กตอกนําศูนย 1) เหล็กตอกรางแบบ ทําจากเหล็กกลาคารบอนที่ผานการชุบแข็งแลว ใชสําหรับตอกเพื่อทําเครื่องหมาย ถายแบบจากงานที่เขียนบนกระดาษเขียนแบบลงบนแผนโลหะ เพื่อใหเกิดจุดหรือรอยลึกบนแผนโลหะ ตามลัก ษณะรูป รา ง ชิ้น งาน หรือ ตอกเพื่อ ใชเ ปน จุด ศูน ยก ลางในการเขีย นสว นโคง ดว ยวงเวียน ลักษณะปลายแหลมเปนมุม 50 - 60 องศา

26 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 1.14 เหล็กตอกรางแบบ 2) เหล็กตอกนําศูนย มีลักษณะคลายกับเหล็กตอกรางแบบ แตตางกันที่รูปรางของมุมสวนปลายสําหรับ ตอกบนแผนงานจะทํามุม 90 องศา ใชทําเครื่องหมายสําหรับงานเจาะดวยดอกสวาน

ภาพที่ 1.15 เหล็กตอกนําศูนย วิธีการใชงาน 1) ทําการรางแบบเพือ่ หาตําแหนงในการตอกลงบนชิ้นงาน 2) จรดปลายเหล็กตอกที่ตําแหนงที่รางไว โดยเอียงเล็กนอยเพือ่ ใหมองเห็นปลาย 3) คอย ๆ ตั้งเหล็กตอกขึ้นจนตั้งฉากกับชิ้นงาน แลวใชคอนตอกเบา ๆ ทีป่ ลายดานบน 4) เมื่อไดตําแหนงที่ตองการแลว ใหวางปลายเหล็กตอกไวที่ตําแหนงเดิม แลวตอกใหแรงอีกครั้ง เพื่อความชัดเจน ของตําแหนง ขอควรระวังในการใชงานเหล็กตอกรางแบบและเหล็กตอกนําศูนย 1) กอนใชงานตรวจสอบปลายใหแหลมอยูเ สมอ 2) ควรใชคอนตอกเบา ๆ กอน เพื่อใหสามารถแกไขไดเมื่อตอกไมตรงตําแหนงที่ตองการ 3) หามใชเหล็กตอก ตอกชิ้นงานในขณะที่ชิ้นงานมีการเคลื่อนที่ วิธีการดูแลและบํารุงรักษาเหล็กตอกรางแบบและเหล็กตอกนําศูนย หลังใชงานเหล็กตอกทั้งสองแบบเสร็จแลว ใหทําความสะอาดทั่วตัวเหล็กตอก หลังจากนั้นชโลมน้ํามันบาง ๆ แลวเก็บใสกลองเพื่อปองกันไมใหปลายเกิดความเสียหายจากการตกหลนได

27 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

1.9 ระดับน้ํา ใชสําหรับวัดพื้นผิววาไดระดับหรือไม โดยมีหลอดแกว 3 หลอดวางไวตั้งฉากกัน และทแยงมุม 45 องศา วัสดุทํามาจากอะลูมิเนียมหรือพลาสติก ยาวประมาณหนึ่งศอก มีชองใส ๆ หลายชอง แตละชองจะมีหลอดแกว ที่มีของเหลวมีสีอยูขางใน ในของเหลวจะมีฟองอากาศขนาดเทาเมล็ดถั่ว เมื่อลองขยับระดับน้ําดู จะสังเกตเห็นวา ฟองอากาศนั้นจะเคลื่อนที่ไปดวย ซึ่งระดับน้ํานั้นมีอยูหลายขนาด โดยสวนใหญใ ชข นาด 2 ฟุต (60 เซนติเ มตร) ขนาด 4 ฟุต (1.2 เมตร) หรือขนาด 6 ฟุต (1.8 เมตร) สําหรับประตูและหนาตาง โดยระดับน้ําจะมีตาวัว (แปน วงกลม) ใชแสดงทิศทางของการเอียง

ภาพที่ 1.16 ระดับน้ํา วิธีการใชงาน ใหสังเกตที่ระดับน้ํา โดยมีหลอดแกวที่ใชวัดระดับในแนวราบ และหลอดแกวที่ใชวัดระดับในแนวดิ่ง วาง ระดับน้ําลงบนพื้นผิวที่ตองการตรวจสอบแลวสังเกตฟองอากาศ ถาฟองอากาศลอยไปอยูที่ตรงกลางของหลอดแกว แสดงวา พื้นไดระดับในแนวราบแลว แตถาฟองอากาศไมอยูตรงกลาง แสดงวา พื้นเอียงไปดานใดดานหนึ่ง ถาตองการรูวาพื้นเอียงทางใดและเอียงมากแคไหน ใหลองยกปลายของระดับน้ําขึ้นดานหนึ่ง แลวสังเกตวา ฟองอากาศเลื่อ นไปทางไหน เมื่อ ฟองอากาศอยูตรงกลาง จะเห็นวามีชอ งวางระหวางพื้นกับขอบของระดับ ผูปฏิบัติงานจะทราบไดวา พื้นเอียงมากเทาไร หากพื้ นได ระดั บแนวราบแลว ให ห มุนระดับน้ําไปที่ 90 องศา แลวตรวจดูอีกครั้ง โดยพื้นที่ไดระดับนั้น ฟองอากาศจะตองอยูตรงกลางหลอดแกวเสมอ ไมวาจะหมุนระดับน้ําไปทางใดก็ตาม วิธีการดูแลและบํารุงรักษา ควรถือดวยความระมัดระวังไมทําใหตกหลน เพราะจะทําใหลูกปดน้ําเสียหายและทําการวัดระดับไมได

28 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2. เครื่องมือวัดอุณหภูมิ 2.1 เครื่องวัดอุณหภูมิแบบสัมผัส เปนเครื่องมือที่ใชตรวจวัดอุณหภูมิของพื้นผิวในระยะไกล ซึ่งตรวจวัดไดจากการแผรังสี ของสเปกตรัม เหมาะสําหรับกับการวัดอุณหภูมิของวัตถุที่เคลื่อนที่ได หรือพื้นผิวที่ไมสามารถสัมผัสได

ภาพที่ 1.17 เครื่องวัดอุณหภูมิแบบสัมผัส 2.2 ชอลกวัดอุณหภูมิ หรือสีวัดอุณหภูมิ ใชสําหรับตรวจสอบอุณหภูมิในชวงอุนเครื่องกอนเริ่มกระบวนการ หรือหลัง เสร็จสิ้นกระบวนการ โดยใชชอลกแตะลงบนพื้นผิวที่มีอุณหภูมิสูงตามที่กําหนด เนื้อชอลกจะละลายสามารถขีดเขียน เปนเครื่องหมายบนพื้นผิวโลหะได

ภาพที่ 1.18 ชอลกวัดอุณหภูมิ 2.3 เทอรโมคัปเปล ใชสําหรับวัดอุณหภูมิ โดยใชหลักการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิหรือความรอน เปนแรงเคลื่อนไฟฟ า ซึ่งประกอบดวย ลวดโลหะตัวนํา 2 ชนิดที่แตกตางกันทางโครงสรางของอะตอม ปลายขางหนึ่งเปนจุดวัดอุณหภูมิ (Measuring Point หรือ Hot Junction : T1) และจะมีปลายอีกขางหนึ่งของลวดโลหะปลอยวางเปนจุดอางอิง (Cold Junction : T2) นําปลายทั้ง 2 เชื่อมเขาดวยกัน หากจุดวัดอุณหภูมิและจุดอางอิงมีอุณหภูมิตางกันจะทําให มีการนํากระแสในวงจรเทอรโมคัปเปลทั้งสองขาง เมื่อตอเขากับจอแสดงผลก็จะสามารถแสดงอุณหภูมิได

ภาพที่ 1.19 เทอรโมคัปเปล 29 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขอควรระวัง 1) ศึกษาวิธีใชเครื่องมือวัดใหเขาใจ 2) ตองเลือกใชใหถูกกับชนิดและประเภทของการวัด วิธีการดูแลและบํารุงรักษาเครื่องมือวัด เครื่องมือวัดเมือ่ ใชงานเสร็จแลว ผูปฏิบัติงานตองดูแลรักษาใหถูกวิธีซึ่งมีขั้นตอนงาย ๆ ดังนี้ 1) ทําความสะอาดชิ้นงาน โดยขจัดสิ่งสกปรก และเศษผงออกใหหมดกอนวัดงาน 2) กอนทําการวัดทุกครั้ง ควรปรับตั้งยานการวัดใหถูกตองเสมอ 3) เครื่องวัดที่ใชไฟฟา หามใหเครื่องวัดสัมผัสน้ําหรือไดรับความรอนมากเกินไป 4) ถาหากไมไดใชเครื่องวัดเปนเวลานาน ควรถอดแบตเตอรี่ออก 5) ไมควรใชเครื่องมือวัดผิดประเภท 3. อุปกรณการวัดแนวเชื่อม 3.1 เครื่องมือและอุปกรณขยายภาพ เชน แวนขยาย มีสวนประกอบเปนเลนสรปู แบบตาง ๆ ใชในการตรวจสอบรอยเชือ่ ม ดวยสายตา ชวยขยายภาพใหใหญขึ้น 3.2 เครื่องมือและอุปกรณสองสวา ง ชวยเพิ่ม ความสวางในบริเ วณตรวจสอบงานเชื่อ มที่มีแสงสวางไมเ พียงพอ โดยอุปกรณที่ใชไดแก ไฟฉาย หลอดไฟฟลูออเรสเซนต ซึ่งเกิดความรอนและเงานอยกวาหลอดไสหรือหลอดไฟรุนใหม ที่สามารถปรับความเขมของแสงได 3.3 เครื่องมือและอุปกรณวัดคา ใชสําหรับตรวจวัดขนาดความกวาง ความนูนของแนวเชื่อม การหลอมลึกและจุดบกพรอง ซึ่งเครื่องมือวัดมีทั้งวัดหยาบและวัดละเอียด ไดแก 1) เวอรเนียวัดแนวเชื่อม ใชสําหรับวัดแนวเชื่อมตามมาตรฐานที่กําหนด เชน ความกวางแนวเชื่อมตอชน แนวเชื่อมตอตัวที และวัดความสูง ความกวางของแนวซึมลึกงานเชื่อมตอชน 2) บรรทัด ใชสําหรับวัดขนาดความกวางของแนวเชื่อม และแนวซึมลึกรอยตอบากหนางาน ขนาดของ ขอบกพรองตาง ๆ โดยใชรวมกับอุปกรณวัดชนิดอื่น ๆ 3) เกจวัดแนวเชื่อม ใชสําหรับการวัดความกวาง ความสูง แนวซึมลึก ความลึกรอยตอมุมองศา ทั้งงานเชื่อมตอชน และงานเชื่อมตอตัวที 3.4 เครื่องมือและอุปกรณบันทึกขอมูล ใชบันทึกผลการตรวจสอบ เพื่อเปนหลักฐานยืนยันผลการตรวจสอบ เชน การบันทึกเอกสาร เครื่องบันทึกเสียง กลองถายรูป เปนตน 30 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3.5 เครื่องมือและอุปกรณตรวจสอบอื่น ๆ คือ เครื่อ งมือ และอุป กรณชวยตรวจสอบสายตาที่อ อกแบบใชง าน พิเ ศษเฉพาะ เปนกลุม เครื่อ งมือ ที่ใชตรวจสอบในรูห รือ ทอ ที่ม องดวยตาเปลาไมเ ห็น ไดแก กลอ งบอรสโคป เครื่องมือวัดปริมาณเฟอรไรท เครื่องมือชวยขยายตรวจดูโครงสราง เปนตน

ภาพที่ 1.20 อุปกรณการวัดแนวเชื่อม วิธีการใชงาน ในการตรวจสอบแบบพินิจ จําเปนตองใชอุปกรณหลายชนิดในการชวยตรวจสอบ - ใชเวอรเนียหรือเกจวัดแนวเชื่อมในการวัดความกวาง ความสูง แนวซึมลึก ความลึกรอยตอ และมุมองศา - ใชไฟฉาย เพื่อเพิ่มความสวางในบริเวณตรวจสอบงานเชื่อมที่มีแสงสวางไมเพียงพอ - ในกรณีที่จุดบกพรองมีขนาดเล็ก จําเปนตองใชแวนขยายหรือกลองบอรสโคปเขามาชวย

ภาพที่ 1.21 การตรวจสอบแนวเชือ่ มดวยเกจวัดแนวเชื่อม แบบ Automatic Weld Gauge

31 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 1.22 การตรวจสอบแนวเชื่อมดวยเกจวัดแนวเชื่อม แบบ Bridge Cam Weld Gauge ขอควรระวัง ไมควรนําเครื่องมือไปใชผิดประเภท เชน การวัดความยาวของชิ้นงานควรใชบรรทัด ไมควรนําเกจวัดชิ้นงาน มาใช อาจทําใหเกิดความเสียหายได เปนตน วิธีการดูแลและบํารุงรักษา อุปกรณที่ทําจากโลหะ เชน เวอรเนียคาลิปเปอร เกจวัดแนวเชื่อม ใหทําความสะอาดดวยผาชุบน้ําแลวเช็ดให แหง เพื่อยืดอายุการใชงาน สําหรับอุปกรณอื่น ๆ เชน ไฟฉาย กลองถายรูป ควรตรวจสอบใหสภาพพรอมใชง าน ตลอดเวลา

32 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบทดสอบ คําชี้แจง ใหผรู ับการฝกทําเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคําตอบขอที่ถูกทีส่ ุดเพียงขอเดียว 1. ในชุดฉากผสม หัววัดมุมฉาก (Square Head) และหัวปรับมุม (Protractor Head) ใชงานตางกันอยางไร ก. หัววัดมุมฉากใชวัดมุม 45 และ 90 องศา แตสําหรับหัวปรับมุมใชวัดมุมที่นอกเหนือจากมุม 45 และ 90 องศา ข. หัววัดมุมฉากใชวัดเฉพาะมุม 90 องศา แตสําหรับหัวปรับมุมใชวัดมุม 45 องศา ค. หัววัดมุมฉากใชวัดมุม 75 องศา และ 90 องศา แตสําหรับหัวปรับมุมใชวัดมุมที่นอกเหนือจากมุม 45 องศา ง. หัววัดมุมฉากใชวัดเฉพาะมุม 90 องศา แตสําหรับหัวปรับมุมใชวัดมุม 75 องศา 2. ในงานวัดแนวเชื่อม ถาชางตองการวัดความกวาง ความสูง แนวซึมลึก และความลึกรอยตอมุมองศา อุปกรณใดเหมาะสม ที่สุด ก. เวอรเนียวัดแนวเชื่อม ข. ระดับน้ําวัดแนวเชื่อม ค. เกจวัดแนวเชื่อม ง. บรรทัดวัดแนวเชื่อม 3. นักวิจัยตองการวัดอุณหภูมิของวัตถุทเี่ คลื่อนที่ และอยูในระยะไกล เครื่องมือชนิดใดที่นักวิจัยควรนําไปใช ก. เทอรโมคัปเปล ข. เครื่องมือวัดอุณหภูมิแบบสัมผัส ค. ชอลกวัดอุณหภูมิ ง. เวอรเนียคาลิปเปอร 4. ขอใด ไมใช การดูแลรักษาอุปกรณฉากเหล็ก และชุดฉากผสม ที่ถูกตอง ก. ทําความสะอาดไมใหมีฝุน และทรายเกาะ ข. เช็ดดวยน้ํามันเครื่องเพื่อกันสนิมหลังจากเลิกใชงาน ค. เก็บอุปกรณฉากในพื้นที่เรียบ ไมวางทับซอน ง. ดามของฉากสามารถใชเคาะหรือตอกแทนคอนได

33 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

กระดาษคําตอบ ขอ

1 2 3 4

34 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบงาน ใบงานที่ 1.1 การใชเครื่องมือวัด 1. วัตถุประสงคเชิงพฤติกรรม - ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือวัดไดอยางถูกตอง

2. ระยะเวลาการฝกปฏิบตั ิงาน - ระยะเวลาการฝกปฏิบัติงาน รวม 3 ชั่วโมง

3. คําชี้แจง ใหผูรบั การฝกใชอปุ กรณวัดขนาดแนวเชื่อมของชิน้ งานตอไปนี้ แลวบันทึกผลลงในตารางบันทึกผล

ชิ้นงานเชื่อมตอชน

ชิ้นงานเชื่อมตอตัวที ตารางบันทึกผล

1) ชิ้นงานเชื่อมตอชน ขนาด (มิลลิเมตร)

บริเวณที่วัด

ชิ้นที่ 1

ชิ้นที่ 2

ชิ้นที่ 3

ความยาวแนวเชื่อม (Weld Length)

................ ................ ................

ความกวางแนวเชื่อม (Weld Cap Width) - สูงสุด

................ ................ ................

- ต่ําสุด

................ ................ ................

ความนูนแนวเชื่อม (Excess Cap Height) - สูงสุด - ต่าํ สุด

................ ................ ................ ................ ................ ................ 35 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขนาด (มิลลิเมตร)

บริเวณที่วัด

ชิ้นที่ 1

ความกวางแนวราก (Root Bead Width) - สูงสุด

ชิ้นที่ 2

ชิ้นที่ 3

................ ................ ................

- ต่ําสุด

................ ................ ................

ความนูนแนวราก (Excess Root Penetration) - สูงสุด - ต่าํ สุด

................ ................ ................ ................ ................ ................

2) ชิ้นงานเชื่อมตอตัวที ขนาด (มิลลิเมตร)

บริเวณที่วัด

ชิ้นที่ 1

ความยาวแนวเชื่อม (Weld Length)

ชิ้นที่ 2

ชิ้นที่ 3

................ ................ ................

ความยาวของขาแนวเชื่อม (Leg) - L1 - L2

................ ................ ................ ................ ................ ................

ระยะคอแนวเชื่อม (Throat)

................ ................ ................

ผิวแนวเชื่อมนูนหรือผิวแนวเชื่อมเวา (Convexity or Concavity)

36 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

................ ................ ................


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน ใบขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ 1.1 การใชเครื่องมือวัด 1. การเตรียมการ 1.1 รับฟงคําสั่งจากครูฝก พรอมรับใบงาน 1.2 การเตรียมสถานที่ 1. ตรวจสอบสภาพพื้นที่ปฏิบัติงาน ไมใหมีอุปกรณอื่น ๆ ที่ไมเกี่ยวของ หรือวัสดุอันตรายอยูบริเวณพื้นที่ปฏิบัติงาน 2. ดูแลไมใหบุคคลที่ไมเกี่ยวของเขามาในบริเวณปฏิบัติงาน 3. เตรียมชุดปฐมพยาบาลเพื่อใชในกรณีฉุกเฉิน 1.3 การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณตอผูรับการฝก 1 คน 1. เกจวัดแนวเชื่อม แบบ Automatic Weld Gauge

จํานวน 1 อัน

2. เกจวัดแนวเชื่อม แบบ Bridge Cam Weld Gauge 3. บรรทัดเหล็ก

จํานวน 1 อัน จํานวน 1 อัน

4. แปรงลวด 5. เวอรเนียคาลิปเปอร 1.4 การเตรียมวัสดุตอผูรับการฝก 1 คน

จํานวน 1 ดาม จํานวน 1 อัน

1. ชิ้นงานเชื่อมตอชน 2. ชิน้ งานเชื่อมตอตัวที

จํานวน 3 ชิ้น จํานวน 3 ชิ้น

3. ผาทําความสะอาด

จํานวน 1 ผืน

37 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2. ลําดับการปฏิบตั ิงาน การใชเครื่องมือวัด ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1. เตรียมเครื่องมือและวัสดุ

คําอธิบาย

ขอควรระวัง

เตรี ยมเครื่ องมื อและอุ ปกรณ วั ดแนวเชื่ อม ควรเลือกใชเครื่องมือวัด และตัวอยางชิ้นงานเชื่อม ใหตรงกับวัตถุประสงค ของการใชงาน

Automatic Weld Gauge Bridge Cam Weld Gauge เกจวัดแนวเชื่อม

บรรทัดเหล็ก

แปรงลวด

เวอรเนียคาลิปเปอร

ผาทําความสะอาด

ชิ้นงานเชื่อมตอชน ชิ้นงานเชื่อมตอตัวที ตัวอยางชิ้นงานเชื่อม

2. ทําความสะอาดชิ้นงาน

ทําความสะอาดชิ้นงานเชื่อ ม โดยขัดดวย แปรงลวดแลวเช็ดดวยผาสะอาด

3. วัดความยาวแนวเชื่อม

ชิ้นงานเชื่อมตอชน

ตรวจสอบสเกลและ

วัดความยาวแนวเชื่อม (Weld Length) ดวย อานคาสเกลใหถูก ตอ ง บรรทัดเหล็ก เ พื่ อ ป อ ง กั น ค า ที่ ได คลาดเคลื่อน

38 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 4. วัดความกวางแนวเชื่อม

คําอธิบาย ใชเวอรเนียคาลิปเปอรวัดความกวางแนว

ขอควรระวัง หาจุ ดที่ มี ความกว าง

เชื่อม (Weld Cap Width) โดยวัดทั้งจุดสูงสุด ต่ํ า สุ ด และสู ง สุ ด ของ และจุดต่ําสุด แนวเชื่อมใหถูกตอง 5. วัดความนูนแนวเชื่อม

วัดความนูนแนวเชื่อม (Excess Cap Height) ศึก ษาวิธีก ารใช เกจวัด ที่จุดสูง สุด และจุดต่ําสุด ดวยเกจวัดแนว แนวเชื่ อ ม แบบ Bridge เชื่อม แบบ Bridge Cam Weld Gauge

Cam Weld Gauge ก อ น

วัดชิ้นงาน 6. วัดความกวางแนวราก

วั ด ความกว า งของแนวราก ( Root Bead หาจุดที่มีความกวางแนว Width) ที่ จุ ด สู ง สุ ด และจุ ด ต่ํ า สุ ด โดยใช รากต่ําสุด และสูงสุดของ

เวอรเนียคาลิปเปอร 7. วัดความนูนแนวราก

แนวเชื่อมใหถูกตอง

วั ด ค ว า ม นู น แ น ว ร า ก ( Excess Root หาจุ ดที่ มี ความนู นแนว Penetration) ที่ จุ ดสู งสุ ด และจุ ดต่ํ าสุ ด ด วย รากต่ําสุด และสูงสุดของ

เกจวั ด แนวเชื่ อ ม แบบ Bridge Cam Weld แนวเชื่อมใหถูกตอง Gauge

8. บันทึกผลลงในตารางบันทึกผล

วัดขนาดของชิ้นงานใหครบทั้ง 3 ชิ้น แลว ตรวจสอบความถูกตอง บันทึกผลลงในตารางบันทึกผล ของคาที่อา นได กอนสง ตรวจ

9. วัดความยาวแนวเชื่อม

ชิ้นงานเชื่อมตอตัวที

ตรวจสอบสเกลและ

วัดความยาวแนวเชื่อมดวยบรรทัดเหล็ก

อานคาสเกลใหถูก ตอ ง เ พื่ อ ป อ ง กั น ค า ที่ ได คลาดเคลื่อน

39 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 10. วัดขนาดขาแนวเชื่อม

คําอธิบาย ใชเกจวัดแนวเชื่อม แบบ Automatic

ขอควรระวัง ศึกษาวิธีการใช เกจวัด

Weld Gauge วัดขนาดขาแนวเชื่อม (Leg) แนวเชื่อม แบบ Automatic Weld โดยวัดทั้ง L 1 และ L 2 ดังภาพ Gauge กอนวัดชิ้นงาน

11. วัดระยะคอแนวเชือ่ ม

วัดระยะคอแนวเชื่อม (Throat) โดยใชเกจ ศึ ก ษาวิ ธี ก ารใช เ กจวัด วั ด แนวเชื่ อ ม แบบ Bridge Cam Weld แนวเชื่ อ ม แบบ Bridge Gauge

Cam Weld Gauge แ ละ

อานคาสเกลใหถูกตอง 12. วัดขนาดผิวแนวเชื่อม

วัดขนาดของผิวแนวเชื่อมนูนหรือผิวแนว

ศึกษาวิธีการใชเกจวัด

เชื่อมเวา (Convexity or Concavity) โดย แนวเชื่อม แบบ Automatic Weld ใชเกจวัดแนวเชื่อม แบบ Automatic Weld Gauge

13. บันทึกผลลงในตาราง

Gauge กอนวัดชิ้นงาน

วัดขนาดของชิ้นงานเชื่อมใหครบทั้ง 3 ชิ้น ตรวจสอบความถูกตอง แลวบันทึกผลลงในตารางบันทึกผล

40 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

ของคาที่อา นได กอนสง ตรวจ


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบใหคะแนนการตรวจสอบ ลําดับที่ 1

รายการประเมิน การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณ

เกณฑการใหคะแนน

คะแนนเต็ม

เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุที่เกี่ยวของไดถูกตอง ครบถวน ให 2 คะแนน

2

เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุที่เกี่ยวของไดถูกตอง แตไมครบถวน ให 1 คะแนน เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุที่เกี่ยวของไมถูกตอง ให 0 คะแนน 2

ชิ้นงานเชื่อมตอชน - การวัดความยาวแนวเชื่อม (Weld Length)

วัดความยาวแนวเชื่อมไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดความยาวแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดความกวางแนวเชื่อม (Weld Cap Width)

วัดความกวางแนวเชื่อมไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดความกวางแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดความนูนแนวเชื่อม (Excess Cap Height)

วัดความนูนแนวเชื่อมไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดความนูนแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดความกวางแนวราก (Root Bead Width)

วัดความกวางแนวรากไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน

3

วัดความกวางแนวรากไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดความนูนแนวราก (Excess Root Penetration)

วัดความนูนแนวรากไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดความนูนแนวรากไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

ชิ้นงานเชื่อมตอตัวที

วัดความยาวแนวเชื่อมไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดความยาวแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดขนาดขาแนวเชื่อม (Leg)

วัดขนาดขาแนวเชื่อมไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดขนาดขอแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดระยะคอแนวเชื่อม (Throat)

วัดระยะคอแนวเชื่อมไดถูกตอง ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดระยะคอแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

3

- การวัดขนาดผิวแนวเชื่อมนูนหรือผิวแนวเชื่อมเวา

วัดความนูนหรือความเวาแนวเชื่อมไดถูกตอง

3

- ความยาวแนวเชื่อม (Weld Length)

ใหชิ้นละ 1 คะแนน วัดความนูนหรือความเวาของแนวเชื่อมไมถูกตอง ใหชิ้นละ 0 คะแนน

(Convexityor Concavity)

4

เก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ไดถูกตอง ครบถวน ให 2 คะแนน เก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ไดถูกตอง

การจัดเก็บเครื่องมือและอุปกรณ

2

แตไมครบถวน ให 1 คะแนน ไมเก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ ให 0 คะแนน คะแนนเต็ม

31

41 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

คะแนนที่ได


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

หมายเหตุ หากผูเขารับการฝกไดรับคะแนน 22 คะแนนขึ้นไป (คะแนนมากกวาหรือเทากับรอยละ 70) ใหผูเขารับการฝก ขอเขารับการทดสอบภาคปฏิบัติได

42 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

รายละเอียดหัวขอวิชาที่ 2

0920722002 การใชเครื่องมือทั่วไป (ใบแนะนํา) 1. ผลลัพธการเรียนรู 1. นําคีม คีมล็อก แคลมป ปากกา การใชตะไบและเลื่อยมือ การใชคอนและสกัดไปใชไดอยางถูกตอง 2. นําดอกสวานและเครื่องเจาะ การใชประแจแบบตาง ๆ การใชชะแลง ลิ่ม และแมแรงยกของ การใชแปรงลวด ไปใชไดอยางถูกตอง 3. นําหินเจียระไนมือ (Hand Grinder) ไปใชไดอยางถูกตอง 4. นําการดูแลและบํารุงรักษาเครือ่ งมือทั่วไปไปใชไดอยางถูกตอง 5. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือทั่วไปไดอยางถูกตอง

2. หัวขอสําคัญ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

คีม คีมล็อก แคลมป ปากกา ตะไบและเลื่อยมือ คอนและสกัด ดอกสวานและเครื่องเจาะ ประแจ ชะแลง ลิ่ม และแมแรงยกของ แปรงลวด หินเจียระไนมือ (Hand Grinder) การดูแลและบํารุงรักษาเครื่องมือ

3. วิธีการฝกอบรม การฝกอบรมสามารถเลือกได 3 รูปแบบ คือ 1) การฝกอบรมดวยการสงมอบสื่อสิ่งพิมพ 2) การฝกอบรมที่ศูนยฝกอบรม 3) การฝกอบรมดวยสื่อในระบบออนไลน ดังรายละเอียดในขอแนะนําสําหรับผูรับการฝก

43 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

4. อุปกรณชวยฝก อุปกรณชวยฝกสามารถเลือกใชงานได 2 รูปแบบ คือ 1. รูปแบบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝก เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมิน เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (DVD) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ 2. รูปแบบอิเล็กทรอนิกส (Online) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝกรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมินรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (Online) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ

5. การรับการฝกอบรม 1. ผูรับการฝกทําแบบทดสอบกอนฝก (Post-Test) แลวสงใหครูฝกหรือระบบประเมินผลตามวิธีที่เลือกฝกอบรม 1.1 ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝก ภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไป หรือเขารับการฝกในโมดูลที่ครูฝกกําหนดได 1.2 ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหผรู ับการฝกเขาฝกอบรมภาคทฤษฎี 2. การฝกอบรมภาคทฤษฎี ใหผูรับการฝกศึกษาคูมือผูรับการฝก และฝกหัดทําใบทดสอบทายหัวขอวิชา 3. เมื่อผูรับการฝกศึกษาคูมือผูรับการฝกประจําโมดูลนั้นเขาใจแลว ใหทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) แลวสงให ครูฝกหรือระบบประเมินผลเชนเดียวกับแบบทดสอบกอนฝก 4. การฝกอบรมภาคปฏิบัติ ผูรับการฝกอานและทําความเขาใจกับใบงาน ใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน และเกณฑการวัด และประเมินผลงาน 5. ผูรับการฝกเขารับการฝกที่ศูนยฝกอบรมที่ลงทะเบียนหรือจองไว 6. ผูรับการฝกอานระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับความปลอดภัยในการฝกของหนวยฝก 7. ผูรับการฝกฟงคําชี้แจงลําดับการปฏิบัติงานตามใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน 8. ผูรับการฝกปฏิบัติงานตามใบงาน แลวสงใหครูฝกตรวจประเมินผล 9. ผูรับการฝกที่คะแนนผลงานผานเกณฑรอยละ 70 สามารถขอทดสอบเพื่อจบโมดูลที่ฝกกับครูฝก

6. การวัดผล 1. ผูรบั การฝกสงแบบทดสอบกอนฝก ใหครูฝกหรือระบบประเมินผลภาคทฤษฎีตามวิธีที่เลือกฝกอบรม 1.1 ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝก ภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไปได 44 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

1.2 ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหครูฝก มอบหมายใหผรู ับการฝกศึกษาเนื้อหาจากสื่อดวยตนเองจนเขาใจ จึงทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) 2. ผูรบั การฝกสงแบบทดสอบหลังฝก ใหครูฝกหรือระบบประเมินผลภาคทฤษฎี โดยใชหลักเกณฑเดียวกับการประเมิน แบบทดสอบกอนฝก 3. ผูรบั การฝกสงผลงานในการฝกภาคปฏิบัติใหครูฝก ตรวจประเมินผลงานของผูรบั การฝก โดยตองผานเกณฑรอ ยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จึงจะมีสิท ธิ์เ ขารับการฝก ในโมดูล ถัดไป หรือเขารับ การฝก ในโมดูล ที่ครูฝกกําหนดได

7. บรรณานุกรม กรมพัฒนาฝมือแรงงาน. 2558. คูมือเตรียมทดสอบมาตรฐานฝมือแรงงานแหงชาติ กลุมสาขาอาชีพชางอุตสาหการ สาขาอาชีพชางเชื่อมทิก ระดับ ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : www.dsd.go.th/standard/Region/ Download_Doc/9666 กรมพัฒนาฝมือแรงงาน. 2558. คูมือเตรียมทดสอบมาตรฐานฝมือแรงงานแหงชาติ กลุมสาขาอาชีพชางอุตสาหการ สาขาอาชีพชางเชื่อมแม็ก ระดับ ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.dsd.go.th/standard/Region/ Doc_ShowDetails/6196 กฤษณะ ทางสกุล, ปยะพงษ บางสรอย, สุรัตน คําภูเมือง, อนิวัฒน ไชยาผาม, อภิสิทธิ์ มูลเอก และอัครดล หอชัย. ม.ป.ป. เครื่ อ งเจาะ. [ออนไลน ] . เข า ถึ ง ได จ าก : https://sites.google.com/site/krrmwithikarphlitt/neuxhasara/bth-thi-3-kheruxng-ceaa บริษัท ปูนซิเมนตไทย จํากัด. 2558. ศัพทคนสรางบาน ลูกหมู. [Online].Available : http://www.scgbuilding materials.com/th/LivingIdea/NewBuild/Grinder.aspx วสวัชร นาคเขียว และ อนิรุท ไชยจารุวนิช. 2559. บทที่ 5 เครื่องเจาะและงานเจาะรู. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://ie.eng.cmu.ac.th/IE2014/elearnings/2016_08/195/บทที่5%20เครื่องเจาะและงานเจาะรู.pdf ศูนยวิทยาศาสตรเพื่อการศึกษาขอนแกน กระทรวงศึกษาธิการ. 2554. เครื่องผอนแรง. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.kksci.com/E-Book/pdf/5.pdf

45 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบขอมูล หัวขอวิชาที่ 2 การใชเครือ่ งมือทั่วไป 1. คีม เครื่องมือที่ใชสําหรับการจับยึด พับ ดัด ตัด วัสดุชิ้นงาน โดยคีมจะมีรูปรางและลักษณะแตกตางกันไปตามการใชงาน ดังนี้ 1.1 คีมปากขยาย (Slip Joint Plier) คือ คีมที่ปากคีมมีลักษณะโคงมน สามารถขยายออก หรือลดใหแคบลงได เหมาะสําหรับใชในงานเครื่องกลหรือเครื่องยนต 1.2 คีมล็อก (Vise Grip Pliers) คือ คีมที่ไดรับการออกแบบมาเปนพิเศษ ปลายดามจะมีสกรูปรับ เพื่อใชปรับขนาด ความกวางของปากคีมใหเหมาะสมกับชิ้นงาน เหมาะสําหรับใชจับหรือบีบชิ้นงานที่ตองการความแนนมาก

ภาพที่ 2.1 คีมปากขยาย

ภาพที่ 2.2 คีมล็อก

วิธีการใชงาน 1) เลือกใชคีมใหเหมาะสมกับงาน 2) ฟนและปากของคีมตองอยูในสภาพพรอมใชงาน 3) การจับ คีม ควรใหดามคีม อยูร ะหวางปลายนิ้วทั้ง 4 และใชอุง มือ กับ นิ้วหัวแมมือ กดดามคีม อีกดาน เพื่อใหมีกําลังในการจับหรือตัด ขอควรระวัง 1) ไมควรใชคีมตัดโลหะหรือชิ้นงานที่มีขนาดใหญหรือแข็งเกินไป 2) ไมควรใชคีมขันหรือคลายหัวนอตกับสกรู เพราะอาจทําใหเกิดความเสียหายได วิธีการดูแลและบํารุงรักษาคีม เช็ดทําความสะอาดแลวหยดน้ํามันที่จุดหมุน และชโลมน้ํามันหลังการใชงาน

46 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2. แคลมป (Clamp) แคลมปเ ปนอุปกรณที่มีความสําคัญในการประกอบ ชวยจับ ชิ้นงานในขณะสรางชิ้นงาน ยึดของสองสิ่งเขาดวยกัน ดวยแรงบีบเขาหรือดันออก เพื่อปองกันไมใหเกิดการเคลื่อนไหว รวมถึงการบีบชิ้นงานไวดวยกันในขณะติดกาวหรือประกอบ ทําใหทํางานไดอ ยางสะดวก รวดเร็ว ปลอดภัยมากขึ้น ซึ่งตางจากปากกาจับ ชิ้นงานที่ใชในการยึดจับ ชิ้ นงานไวกับ โตะ ในขณะสรางชิ้นงาน แคลมปมีหลายประเภทขึ้นอยูกับประสิทธิภาพและรูปแบบการใชงาน ไดแก 2.1 สปริงแคลมป (Spring Clamp) มีลักษณะคลายไมหนีบที่มีสปริงตัวใหญอยูภายใน ซึ่งมีอยูสองแบบหลัก ๆ คือ แบบที่ทําจากโลหะ และแบบที่ทําจากพลาสติก ขอดีของสปริงแคลมป ใชงานงาย และราคาถูก สวนขอเสียคือ ไมสามารถกําหนดแรงบีบ แรงหนีบจับชิ้นงานได ตองขึ้นอยูกับความแข็งของสปริงเทานั้นตางจากแคลมปแบบอื่น

ภาพที่ 2.3 สปริงแคลมปที่ทําจากโลหะ

ภาพที่ 2.4 สปริงแคลมปที่ทําจากพลาสติก

ตอมาไดมีการพัฒนาสปริงแคลมปใหใชงายขึ้น และสามารถกําหนดแรงบีบได โดยมีชื่อวา สปริงแคลมป ระบบเฟอง (Ratcheting Spring Clamp) โดยที่แคลมปชนิดนี้จะมีสปริงที่ไมแข็งมากในการกางปากแคลมปอ อก เวลาใชจ ะใชแรงมือบีบดามจับเพื่อ ใหแคลมปบีบชิ้นงานดวยแรงบีบ ตามความเหมาะสม โดยกลไก Ratchet Spring Clamp จะปองกันไมใหแคลมปกางออกจนกวาจะปลดล็อกกลไกนั้น

ภาพที่ 2.5 สปริงแคลมประบบเฟอง

47 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2.2 ซีแคลมป (C-Clamp) มีโครงเปนรูปตัวซี ใชระบบมือหมุนเกลียวในการสรางแรงบีบ เหมาะสําหรับการทํางาน เล็ก ๆ นอย ๆ ซีแคลมปที่ดีควรมีสวนที่สัมผัสกับชิ้นงานที่เรียบอยางสม่ําเสมอ ขอเสีย ของซีแคลมป ปรับ ขนาดความกวางของการบีบชิ้นงานยาก เนื่อ งจากจําเปนตองคอ ย ๆ หมุนเกลียว จนกวาจะมีที่กวางพอสําหรับใสชิ้นงาน แลวจึงคอย ๆ หมุนเกลียวกลับเพื่อบีบชิ้นงาน แตสําหรับควิกซีแคลมป (Quick C-Clamp) มีลักษณะพิเศษคือ มีกลไกในการยึดจับเกลียวที่เพิ่มปุมกดเพื่อเลื่อนปรับขนาดไดโดยไมตอ ง คอย ๆ หมุนเกลียว จึงชวยในการทํางานไดเร็วขึ้น

ภาพที่ 2.6 ซีแคลมปรปู ตัวซี

ภาพที่ 2.7 แคลมปแบบมีสองแขน และหุม พลาสติกบริเวณที่สัมผัสกับชิ้นงาน

ภาพที่ 2.8 ควิกซีแคลมป/บารแคลมป

48 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2.3 เอฟแคลมป (F-Clamp) เปนแคลมปที่มีรูปรางเหมือนตัวเอฟ โดยที่มีแขนขางหนึ่งสามารถเลื่อนไปมาได ขณะที่ อีกขางยึดติดอยูกับที่ สามารถเลื่อนปรับขนาดไดอยางรวดเร็ว ใชไดกับวัตถุขนาดเล็กไปจนถึงขนาดใหญ เอฟแคลมป มีอยู 3 ประเภท คือ เอฟแคลมปแบบแยกประกอบ เอฟแคลมปแบบโครงทําจากโลหะชิ้นเดียว และเอฟแคลมป แบบยาว ขอดีของเอฟแคลมป สามารถเลื่อนปรับขนาดไดอยางรวดเร็ว โดยสามารถเลื่อนแขนขางหนึ่งใหพอดีกับชิ้นงาน แลวเมื่อ เริ่ ม ออกแรงบีบ ชิ้ นงานแขนข างที่เ คลื่อนไหวจะเอียงเล็ก นอ ย และขัดกับ แกนของแคลมป จนทําให เคลื่อนไหวตอไมไดในที่สุด อีกทั้งมีใหเลือกหลากหลายขนาดทั้งความยาวของแกน และความยาวของแขน ซึ่งเปน ที่นิยมในปจจุปน

ภาพที่ 2.9 เอฟแคลมปแบบแยกประกอบ

ภาพที่ 2.10 เอฟแคลมปแบบโครงทําจากโลหะชิ้นเดียว

ภาพที่ 2.11 เอฟแคลมปแบบยาว 2.4 สปดแคลมป/ควิกแคลมป (Speed Clamp/Quick Clamp) มีลักษณะแขนคลายเอฟแคลมปคือ มีแขนขางหนึ่ง ที่สามารถเคลื่อนที่ได และมีไกสําหรับใชมือบีบเพื่อใหแคลมปบบี ชิ้นงานแนนขึ้นเรื่อย ๆ และมีปุมไกเล็ก ๆ สําหรับ คลายล็อกเพื่อเลื่อนแขนไป ขอดีของสปดแคลมป/ควิกแคลมป คือ ความเร็ว ซึ่งทําใหประหยัดเวลาและสะดวกสบายในการใชงาน 49 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 2.12 สปดแคลมป 2.5 แคนททวิสทแคลมป (Kant-Twist Clamp) เปนเแคลมปที่มักใชในงานเหล็กและงานอุตสาหกรรมเปนหลัก ดวยโครงสรางการออกแบบที่รวมกําลังของเกลียวแบบซีแคลมปกับการใชห ลัก การคานดีด คานงัด จึง ทําให แคนททวิสทแคลมปใหแรงบีบที่เยอะกวาซีแคลมป สวนที่สัมผัสชิ้นงานทําจากทองแดง ซึ่งเปนโลหะที่คอนขางออน จึงไมทําใหเกิดรอยบนชิ้นงานโลหะ แตการใชงานคอนขางชาเพราะเปนระบบเกลียวมือหมุน

ภาพที่ 2.13 แคนททวิสทแคลมป 2.6 แคลมปทอ (Pipe Clamp) เปนแคลมปที่จับชิ้นงานไดหลากหลายขนาดที่สุด เพราะสามารถเลือกความยาวของ แคลมปไดดวยการเลือกความยาวของทอ เพราะแคลมปทอออกแบบมาใหสามารถใสประกอบกับทอเหล็กขนาด 3/4 นิ้ว หรือ 1/2 นิ้ว แตทั้งนี้ก็ขึ้นอยูกับแตละรุน ขอดีของแคลมปทอ คือ สามารถเลือกทอใหเหมาะกับงานที่ตองการทํา สวนขอเสียของแคลมปทอ คือ มีพื้นที่ สัมผัสชิ้นงานนอย ทําใหบีบชิ้นงานไดแคขอบเทานั้น

ภาพที่ 2.14 แคลมปทอ 50 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2.7 แคลมปอัดไม/ปากกาอัดไม/แมแ รงอัดไม (T Bar Clamp/I Bar Clamp) เปนแคลมปที่แขนคอ นขางสั้น สวนใหญแคลมปชนิดนี้จะใชในการเพลาะไม แตก็สามารถใชในการประกอบชิ้นงานได โดยจะวางแคลมปไวบนพื้น หรือ บนโต ะ แล ววางชิ้ นงานไว บ นแคลมป เนื่อ งจากแคลมปชนิดนี้ทําจากเหล็ก ที่ห นาและมีน้ําหนัก จึง ยาก ตอการยกขึ้นมาบีบชิ้นงาน T Bar Clamp และ I Bar Clamp มีลักษณะการใชงานที่เหมือนกัน จะแตกตางกัน ที่รูปรางหนาตัดของแทงเหล็กเทานั้น ขอดีของแคลมปอัดไม คือ ราคาที่คอนขางถูกเมื่อเทียบกับขนาดความยาวที่มีใหเลือกตั้งแต 3, 4, 5, 6, 7 ถึง 8 ฟุต สวนขอเสียคือ มีน้ําหนักมาก ทําใหเอาออกมาใชและจัดเก็บไดยาก

T Bar Clamp

I Bar Clamp

ภาพที่ 2.15 แคลมปอัดไม/ปากกาอัดไม/แมแรงอัดไม 2.8 แคลมปขนาน (Parallel Clamp) เปนแคลมปที่สามารถปรับขนาดระหวางแขนไดงาย มีพื้นที่สัมผัสชิ้นงานมาก และทํามุม 90° กับแกน เหมาะกับงานประกอบชิ้นงานที่ตองการความแมนยํา แตไมเหมาะกับการใชยึดจับชิ้นงาน ที่มีขนาดเล็ก นอกจากนั้นยังมีการกระจัดแรงบีบอยางสม่ําเสมอทั่วพื้นที่สัมผัสชิ้นงาน และมีใหเลือกหลายขนาด ขอเสีย ของแคลมป ข นาน คื อ มี ขนาดแขนจับ ที่ใหญไมเ หมาะกับการใชยึดจับชิ้นงานเล็ก ๆ หรือ จับ ชิ้นงาน ในขั้นตอนขึ้นรูป เหมาะกับการใชในขั้นตอนประกอบงานเปนหลัก และมีร าคาคอ นขางสูงซึ่งในปจจุบันยังไม เปนที่นิยม

ภาพที่ 2.16 แคลมปขนาน 2.9 แคลมปเขามุม (Mitre Clamp) แคลมปเขามุมเปนแคลมปที่มีการใชงานคอนขางเฉพาะเจาะจง ใชในการประกอบงาน ที่เขามุมและไมสามารถใชแคลมปชนิดอื่น ๆ ได แตสามารถทําไดเฉพาะมุม 90° เทานั้น ขอดีของแคลมปเขามุม คือ ทําใหการเขามุมงายขึ้น ขอเสีย คือ สามารถเขาไดเฉพาะมุม 90° เทานั้น 51 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 2.17 แคลมปเขามุม 2.10 แคลมปส ายรัด (Band Clamp) เปนแคลมปที่ใชแรงดึง จากเชือกในการรัดชิ้นงานใหติดกัน โดยมีแผนรอง ที่ มักจะทําจากพลาสติกหรือโลหะรองรับในบริเวณมุมตาง ๆ บนชิ้นงานที่ถูกรัดดวยสายรัด เพื่อปองกันการเกิดรอย จากการถูกรัด ซึ่งเปนอีกวิธีในการประกอบหรือยึดติดชิ้นงานที่เขามุม แตมีความยืดหยุนในการใชงานมากกวา แคลมปเ ข ามุม เนื่ อ งจากสามารถใช กับ มุม ที่ไมใ ช 90° ได เพราะฉะนั้นจะเปนกรอบสามเหลี่ยม หาเหลี่ยม หกเหลี่ยม ก็สามารถใชได โดยกลไกการเพิ่มแรงบีบจะมีสองแบบที่นิยมใช คือ แบบใชกลไกเฟอง ซึ่งมีสปริงสับ ทําใหหมุนไปไดทางเดียว หรือ Ratchet แบบที่ใชกับสายรัดของหลังรถกระบะ และแบบที่ใชกลไกเกลียวหมุน จับชิ้นงานไวเพื่อดึงสายรัดใหแนน ดังภาพที่ 2.18 ขอดีของแคลมปสายรัด คือ มีความยืดหยุนในการใชงาน แตในความยืดหยุนก็มีขอจํากัด คือ ตองใชแคลมปสายรัด รัดรอบชิ้นงานเทานั้น

ภาพที่ 2.18 แคลมปสายรัด 2.11 แคลมปนก (Toggle Clamp) เปนแคลมปที่ใชสําหรับการยึดชิ้นงานใหติดกับโตะ หรือจิ๊กดวยสกรูที่ติดแคลมปนก เอาไว ดัง ภาพที่ 2.19 สวนใหญนิยมใชในขั้นตอนการขึ้นรูป มากกวาการประกอบ ถือ วาเปนเครื่อ งมือสําคัญ ในการสรางจิ๊กอีกชนิดหนึ่ง นอกจากนี้ แคลมปนกยังมีใหเลือกหลากหลายแบบ

52 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 2.19 แคลมปนก วิธีการใชแคลมป 1) แคลมปตองอยูในแนวขนานกับชิ้นงาน 2) หาเศษกระดาษวางระหวางแคลมปกับชิ้นงาน เพื่อปองกันการเคลื่อนที่ของแคลมป และปองกันรอย บนชิ้นงาน 3) Stud (T-Bolt) และนอตรูปตัวที (T-Slot Nut) ตองอยูใกลชิ้นงาน และ Step Block ควรอยูใกล Stud เพราะจะชวยใหจบั ชิ้นงานแข็งแรง มั่นคง แตถา Stud อยูหางจากชิ้นงานเวลาเจาะงานแคลมปจะเคลื่อนที่ได

ภาพที่ 2.20 วิธีการใชแคลมป ขอควรระวังในการใชแคลมป 1) ตองระวังสลักเกลียวปรับ อยาจับยึดใกลแนวเชื่อม เพราะจะทําใหสะเก็ดโลหะเชื่อมกระเด็นติดอยูกับเกลียว แลวทําใหสลักเกลียวปรับเสีย ขันจับยึดชิ้นงานไดยาก และทําใหแคลมปชํารุดเสียหาย 2) ถาเกลียวปรับแคลมปโกงงอ ไมควรใชคอนเคาะดัด 3) การปรับแคลมปใหแนน ไมควรใชทอเหล็กตอแขนหมุน เพราะจะทําใหเกลียวปรับชํารุด หรือตัวแคลมปเสียรูป วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) หนาสัมผัสจับงานใหเรียบอยูเ สมอ 2) เกลียวทาจาระบีเสมอ 3) อยาใชแรงอัดมากเกินไป เพราะจะทําใหหัก 53 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

4) ไมใชรองรับในการทุบเหล็กหรือตะปู 5) ตองทําความสะอาด และหยอดน้ํามันกันสนิมอยูเ สมอ 3. ปากกาจับชิ้นงาน (Bench Vise) ปากกาจับชิ้นงาน หรือปากกาจับงาน เปนเครื่องมือชางชนิดหนึ่งที่ใชสําหรับประกอบชิ้นงาน ใชในการจับ ยึด บีบ อัด ชิ้นงาน ใหแนนเพื่อสะดวกตอการปฏิบัติงานอื่น ๆ เชน ใชจับไม โลหะ พลาสติก ฯลฯ เพื่อใชในการตัด เจาะ ตอก ขัด หรือตะไบ และเปนอุปกรณที่มีน้ําหนักพอสมควร

ภาพที่ 2.21 ปากกาจับชิ้นงาน วิธีใชปากกาจับชิ้นงาน 1) เปดปากกาออกใหกวางกวาขนาดของชิ้นงาน 2) วางชิน้ งานไวระหวางกลาง และหมุนดามเพื่อใหขาหนีบเลือ่ นเขามาจับชิ้นงาน 3) ปรับตําแหนงของชิ้นงาน 4) ขันดามใหแนน เพื่อใหสวนของขาหนีบบีบชิ้นงานแลวลองโยกชิ้นงาน ถายังขยับใหขันจนกวาจะแนน ขอควรระวังในการใชปากกาจับชิ้นงาน ไมจับชิ้นงานครัง้ ละหลายชิ้น เพื่อปองกันการเกิดอันตรายกับเครื่องจักรและผูปฏิบัติงาน วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) ไมใชปากการองรับเหล็กเพื่อทุบ จะทําใหปากกาแตกหักไดงา ย 2) ทําความสะอาดทุกสวนของปากกาจับชิ้นงาน หลังจากทําความสะอาดปากกาจับชิ้นงานเสร็จ ใหชโลมดวย น้ํามันเพื่อปองกันสนิม 3) เมื่อเลิกใชงานควรขันปากกาเขาไปใหชิด

54 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

4. ตะไบและเลื่อยมือ 4.1 ตะไบ เปนเครื่องมือที่ทําจากเหล็กแข็ง ใชในการขัดตกแตงผิว หรือปาดหนาชิ้นงานที่ตองการขจัดเนื้อโลหะทิ้งไป ตะไบมีรูปรางลักษณะหลายแบบและหลายขนาด

ภาพที่ 2.22 ตะไบ 1) ลักษณะและรูปรางของตะไบ ตะไบมีหลากหลายแบบแตที่นิยมและใชกันเปนประจําสวนใหญจะพิจารณา จากหนาตัดของตัวตะไบ

ภาพที่ 2.23 ลักษณะของตะไบ 2) ชนิดของฟนตะไบ หรือคมตัดตะไบ มีอยู 4 ลักษณะ ดังนี้ - ลักษณะคมตัดเดี่ยว (Single Cut) จะเปนลักษณะรองฟนมีแถวเดียวซึ่งจะทํามุมกับแนวยาว ของหนาตะไบ

ภาพที่ 2.24 ตะไบลักษณะคมตัดเดี่ยว 55 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

- ลักษณะคมตัดคู (Doub Cut) จะแตกตางกับลักษณะคมตัดเดี่ยวคือ รองฟนจะตัดกัน ปลายคมตัด จะมียอดแหลมสามารถตัดเฉือนวัสดุไดดีกวา

ภาพที่ 2.25 ตะไบลักษณะคมตัดคู - ลักษณะคมตัดหยาบ (Rasp Cut) ลักษณะของฟนจะเปนยอดแหลม คลายฟนของเครื่องมือชาง สําหรับตกแตงไม ที่เรียกวา “บุง” คมตัดชนิดนี้ใชแตงวัสดุออน เชน อะลูมิเนียม เพื่อทําเปน รูปรางของงานที่ตองการในขั้นตนไดเปนอยางดี

ภาพที่ 2.26 ตะไบลักษณะคมตัดหยาบ - ลั ก ษณะคมตั ดเป นรู ป โคง (Curved Cut) ลัก ษณะของฟนชนิดนี้ จะเปนรูป โคง มีร ะยะหาง ระหวางฟนมาก เวลาใชงานเศษวัสดุจะไมติดรองฟน เหมาะสําหรับทํางานตกแตง วัสดุนี้มีลักษณะ โคงนูนซึ่งสะดวกกวาแบบอื่น

ภาพที่ 2.27 ตะไบลักษณะคมตัดเปนรูปโคง วิธีการใชงาน เพื่อใหไดผิวงานที่มีคุณภาพและขนาดตามที่ตองการ ผูป ฏิบตั ิควรมีขั้นตอนการตะไบงานที่ถูกตองดังนี้ 1) ใชมือขางที่ถนัดจับที่ดามตะไบ และใชมืออีกขางหนึ่งจับที่ปลายตะไบ 56 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2) วางตะไบบนชิ้นงาน จากนั้นดันตะไบไปดานหนาพรอมออกแรงกดใหพอดี เมื่อดันไปจนสุดใหดึงกลับมาทีเ่ ดิม และทําซ้ําไปเรื่อย ๆ จนไดผิวงานตามที่ตองการ ขอควรระวังในการใชตะไบ 1) ขณะตะไบชิ้นงาน ไมควรใชมือไปสัมผัสผิวหนางาน 2) หามใชตะไบที่ไมมีดาม 3) ถาตะไบหลวม อาจจะหลุดจากกั่นตะไบและกระแทกเทา ซึ่งจะทําใหเกิดอันตรายได 4) หามใชกั่นตะไบไปเผารอนเพื่อสอดดามตะไบเด็ดขาด เพราะจะทําใหดามหลวมและหลุดงาย 5) ไมควรตะไบงานที่กําลังรอนอยู เพราะจะทําใหฟนตะไบทูเร็ว การจัดเก็บบํารุงรักษาตะไบ 1) ตรวจดูความเรียบรอยของตะไบกอนเก็บเขาที่ 2) หลังการใชงานชโลมน้ํามันตะไบกอนเก็บเขาที่เก็บ 3) ไมควรวางตะไบทับกัน เพราะจะทําใหคมตะไบสึกหรองาย 4.2 เลื่อยมือ เปนเลื่อยที่ใชในงานโลหะเปนสวนใหญ มีสวนประกอบ คือ โครงเลื่อยและใบเลื่อย โครงเลื่อยเปนโครง เหล็กมีดามจับ สวนใบเลื่อยทําดวยเหล็กกลา ฟนเลื่อยมีทั้งชนิดละเอียดและหยาบ

ภาพที่ 2.28 เลื่อยมือ วิธีใชงาน 1) ประกอบใบเลื่อยเขากับโครงเลื่อย โดยตองขันใบเลือ่ ยใหตึงและตรง 2) มุมลิ่มของฟนเลื่อยตองชี้ไปทางดานหนา เพื่อใหเลื่อยตัดชิ้นงานได เพราะถาประกอบผิดการเลื่อยจะไมเกิดผล 3) ถาตองการตัดในทางลึก ควรปรับใบเลื่อยใหหมุนไป 90 ° 4) ขณะทําการเลื่อยใหใบเลื่อยเอียงกมลงเล็กนอย 5) ในการเลื่อยใหดงึ ระยะชักใหยาวสุดใบเลื่อย ถาชักไมสม่ําเสมอจะทําใหฟนเลื่อยหักไดงาย ขอควรระวังในการใชเลื่อย 1) อยาปลอยใหใบเลื่อยเปยกน้ํา 57 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2) เก็บไวในที่แหง 3) การแตงฟนเลื่อยพยายามใหฟนเลื่อยไดรูปเดิมทุกครัง้ 4) อยาวางเลื่อยใหถูกแดดรอน วิธีการดูแลและบํารุงรักษาเลื่อย 1) หลังจากการใชงานใหคลายใบเลื่อยออกเล็กนอย เพื่อยืดอายุใบเลื่อยใหใชงานไดนานขึ้น 2) ใชแปรงปดทําความสะอาดทุกสวน แลวทาดวยน้ํามัน กอนนําไปเก็บไวในที่เก็บ 5. กรรไกร กรรไกร เปนเครื่องมือที่ใชตัดวัสดุที่เปนแผนหรือเปนเสน ชิ้นงานที่ตัดดวยกรรไกรจะมีขอบเรียบกวาตัดดวยการสกัด กรรไกรที่ใชในงานเชื่อมสําหรับตัดแผนโลหะ มีหลายชนิดดังนี้ 1) กรรไกรตัดตรง (Straight Snips) เปนกรรไกรชนิดที่มีการตัดขวางของคมตัดเปนแนวเสนตรง ใชสําหรับ งานตัดโลหะตามแนวเสนตรงเทานั้น 2) กรรไกรตัดโคง (Circle Snips) เปนกรรไกรชนิดที่มีการตัดขวางของคมตัดเปนสวนโคง เหมาะสําหรับ งานตัดโลหะในแนวเสนโคง 3) กรรไกรแบบผสม (Combination Snips) เปนกรรไกรที่สามารถตัดชิ้นงานไดทั้งแนวเสนตรงและแนวเสนโคง

ภาพที่ 2.29 กรรไกรตัดตรง

ภาพที่ 2.30 กรรไกรตัดโคง

ภาพที่ 2.31 กรรไกรแบบผสม 4) กรรไกรอะเวียชัน (Aviation Snips) เปนกรรไกรที่นิยมใชม ากในงานเชื่อ ม มีลัก ษณะของคมตั ด เรี ย ว เหมาะสําหรับตัดโลหะแผนที่เปนมุมฉากเล็ก ๆ วงกลมเล็ก และตัดเสนตรงซิกแซ็ก กรรไกรอะเวียชันมี 3 แบบ ไดแก กรรไกรตัดซาย กรรไกรตัดตรง และกรรไกรตัดขวา เพื่อจําไดงายจะจําแนกดวยสี ดังภาพที่ 2.32

58 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ดามสีเขียว : ตัดซาย

ดามสีเหลือง : ตัดตรง

ดามสีแดง : ตัดขวา ภาพที่ 2.32 กรรไกรอะเวียชัน วิธีใชงาน 1) กอนใชกรรไกรตัดชิ้นงาน ควรตรวจสอบสลักเกลียวที่ขันยึดใบตัดทั้งสองวาแนนหรือไม 2) รางแบบบนชิ้นงานที่จะทําการตัด 3) วางแผนการตัดโดยพิจารณาวาจะตัดสวนใดกอน 4) ขณะทําการตัดชิ้นงาน ควรใหใบตัดของกรรไกรตั้งไดฉากกับแผนชิ้นงานเสมอ 5) ถาเปนการตัดวงกลมหรือเหลี่ยมบนแผนชิ้นงาน ควรเจาะรูบนแผนชิ้นงานกอน 6) ตัดชิ้นงานโดยเลือกชนิดของกรรไกรใหเหมาะสมกับลักษณะของงานที่ตัด ขอควรระวัง 1) เลือกใชกรรไกรใหเหมาะสมกับงานที่ตองการตัด 2) ไมใชกรรไกรตัดโลหะที่มีความแข็งและหนาเกินไป จะทําใหใบตัดกรรไกรบิ่น 3) ในการตัดดวยกรรไกร ควรใชมือบีบเทานั้น อยาใชคอนทุบหรือเทาเหยียบ 4) เมื่อใชกรรไกรกับงานประเภทหนึ่งแลว ไมควรนํามาใชกับงานประเภทอื่น ๆ อีก เพราะอาจทําใหคมของกรรไกร มีประสิทธิภาพลดลงได 5) ไมควรใชกรรไกรทํางานแทนคีมตัดหรือคีมดัด เชน ใชในการตัดลวด หรือตัดหัวหมุดย้ํา เปนตน 6) อยาใชคมปากของกรรไกรแทนเหล็กขูด เพราะอาจทําใหคมปากของกรรไกรเสียหายได วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) ควรหยอดน้ํามันหลอลื่นบริเวณจุดหมุนอยูเสมอ 2) หลังการใชงานกรรไกรทุกครั้ง ใหชโลมน้ํามันหลอลื่นบาง ๆ เพื่อปองกันสนิม และไมควรเก็บกรรไกรปนกับ เครื่องมือที่มีคมชนิดอื่น ๆ

59 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

6. คอนและสกัด 6.1 คอน เปนเครื่องมือประเภทตอก มีหลายชนิดขึ้นอยูกับความเหมาะสมของการใชงาน ดังนี้ 1) คอนหงอน สวนใหญใชกับงานชางไม มีสวนประกอบ 2 สวน คือ สวนหัวคอนและดามคอ นทําหนาที่ ตอกและถอนตะปู

ภาพที่ 2.33 คอนหงอน 2) คอนหัวแบนและคอนหัวกลม ใชกับงานโลหะในการตอก ทุบ เคาะโลหะใหเปนรูปทรงตามตองการ

ภาพที่ 2.34 คอนหัวแบน

ภาพที่ 2.35 คอนหัวกลม

3) คอนเล็ก มีรูปรางเล็กน้ําหนักเบา ใชในงานตอกเข็มขัดรัดสายไฟฟา และงานไฟฟาทั่วไป

ภาพที่ 2.36 คอนเล็ก 4) คอนเคาะสแลกชางเชื่อม มีคมที่หัวทั้ง 2 ดาน ดานหนึ่งมีลักษณะคมแบนและอีกดานหนึ่งเปนคมเรียว ใชสําหรับเคาะสแลกหรือสะเก็ดเชื่อมออกจากผิวหนาแนวเชื่อม อาจใชดามไมหรือดามเหล็กก็ได

ภาพที่ 2.37 คอนเคาะสแลกชางเชื่อม

60 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

5) คอนพลาสติก สวนหัวคอนทําจากพลาสติก ใชกับงานตีหรือเคาะแตงชิ้นงานที่เปนวัสดุออน และโลหะแผน เพื่อดัดขึ้นรูปและทําใหชิ้นงานเรียบ

ภาพที่ 2.38 คอนพลาสติก 6) คอนพะเนิน หรือคอนปอนด เปนคอนที่ใชกับงานหนัก และตองใชแรงในการเหวี่ยงมาก ซึ่งบางครั้งอาจตอง ใชสองมือชวยตีเหวี่ยง ตัวหัวคอนเปนแทงสี่เหลี่ยม หนาคอนจะโคงนูนเล็กนอยเหมือนกันทั้งสองดาน ใชในงานตีเหล็ก งานสะกัด หรืองานรื้อหรือทําลายสิ่งกอสราง

ภาพที่ 2.39 คอนพะเนิน วิธีใชงาน 1) กอนนําคอนไปใชงานทุกครั้ง ตองตรวจสอบใหแนใจวาหัวคอนยึดแนนกับดาม 2) เลือกใชคอนใหเหมาะสมกับการใชงาน 3) กอนนําคอนไปใชงานทุกครั้ง ตองเช็ดทําความสะอาดใหปราศจากน้ํามันหรือจาระบี 4) ในขณะใชงานตองจับดามคอนใหแนน ปองกันไมใหคอนหลุดมือ 5) วางหนาคอนลงบนหัวตะปูหรืออุปกรณที่จะตอก และตอกใหเต็มหนาคอน 6) การจับดามคอนควรจับใหหางจากปลายขึ้นมาประมาณ 3 สวน 4 ของดามคอน 7) ในขณะใชงานไมควรจับสวนปลายสุดของดามคอน เพราะจะทําใหขาดความแมนยํา และคอนอาจจะหลุดมือได 8) ในขณะใชงานควรยืนในทาที่มั่นคง มือ ชวงแขน และไหลตองมีความสมดุลกัน ขอควรระวัง 1) รักษาหัวคอนใหเรียบสม่ําเสมอกัน 2) อยาใชคอนงัดเกินกําลัง เพราะจะทําใหดามหักได 3) คอนที่ชํารุดหามใช 4) ขณะใชคอนตอกชิ้นงาน ควรระวังไมใหคอนตอกโดนมือ 61 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีการดูแลและบํารุงรักษาคอน 1) กอนการใชงานควรตรวจสอบความเรียบรอยของตัวดามและหัวคอนใหแนน และแข็งแรง 2) ถอนตะปูดวยความระมัดระวัง 3) หลังจากใชงานควรทําความสะอาดและเก็บเขาที่ใหเรียบรอย 6.2 สกัด เปนเครื่องมือที่ใชสําหรับตัดโลหะที่มีความหนาใหขาดออกจากกัน

ภาพที่ 2.40 สกัด วิธีใชเหล็กสกัด การใชเหล็กสกัดในการตัดวัสดุตาง ๆ จะตองทําดวยมือเทานั้น 1) ใชมือที่ถนัดจับดามคอน สวนมืออีกขางกําตรงลําตัวสกัดไวใหแนน 2) ออกแรงตี โดยคมสกัดจะตองอยูตําแหนงแนวเสนที่ตองการสกัด ขอควรระวัง 1) ขณะออกแรงตี สายตาควรมองที่คมสกัด ไมควรมองทีห่ ัวสกัดเพราะคอนอาจจะตีไปโดนมือได 2) ขณะปฏิบัติงานควรสวมแวนนิรภัย เพือ่ ปองกันเศษโลหะกระเด็นเขาตา การใชและดูแลรักษาเหล็กสกัด 1) การจับและตอกสกัดดวยคอนควรระมัดระวัง เพราะอาจเกิดอันตรายได 2) เลือกใชเหล็กสกัดและคอนที่ใชใหเหมาะสมกับงานที่ปฏิบัติ 3) ทาดวยน้ํามันเครื่อง เพื่อรักษาสกัดไมใหเปนสนิม 4) เก็บใสกลองเพื่อรักษาความชื้นและเพือ่ ปองกันสนิม 7. ดอกสวานและเครื่องเจาะ 7.1 ดอกสวานเปนเครื่องมือตัด ที่ใชในการตัดเฉือนวัสดุงานใหเปนรูกลม ซึ่งดอกสวานมีอยูดวยกันหลายชนิด ไดแก 1) ดอกสวานคมตัดเลื้อย (Twist Drills) เปนดอกสวานที่นิยมใชกันมากที่สุดในงานโลหะ ลักษณะคมตัด ของดอกสวานชนิดนี้จะเอียงทํามุมกับแนวแกนของดอกสวาน โดยแบงออกเปน 4 ชนิด ดังนี้ - ชนิด 2 คมตัด (Two Cutting Lips) ดอกสวานชนิดนี้ใชสําหรับงานเจาะรูบนชิ้นงานโลหะ 62 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

- ชนิด 3 คมตัด (Three Cutting Lips) ดอกสวานชนิดนี้นิยมใชสําหรับเจาะขยายรูบนชิ้นงานหลอ (Core Holes) ขอดีของดอกสวานชนิด 3 คมตัด คือ สามารถตัดเฉือนเศษวัสดุงานออกไดรวดเร็ว ใหความเที่ยงตรงของขนาดและตําแหนงของรูเจาะ และใหผิวสําเร็จเรียบกวาดอกสวานชนิด 2 คมตัด - ชนิด 4 คมตัด (Four Cutting Lips) ดอกสวานชนิดนี้มีลักษณะการใชงานเหมือนกับดอกสวาน ชนิด 3 คมตัด - ชนิดมีรูน้ํามัน (Oil Hold Twist Drills) ดอกสวานชนิดนี้จะมีรูน้ํามันอยูภายในแกนดอกสวาน โดยน้ํามันหลอลื่นจะถูกสงเขารูน้ํามันของดอกสวานผานทางเพลาหมุนหลักของเครื่อง จากนั้น น้ํามันจะไหลตามรูไปยังคมตัดของดอกสวาน ดอกสวานชนิดนี้ปกติจะใชกับเครื่องมือกลที่ใช เจาะรูบนชิ้นงานดวยอัตราการผลิตสูง

ภาพที่ 2.41 ดอกสวานคมตัดเลื้อย 2) ดอกสวานรองตรง (Straight Fluted or Farmer Drills) ดอกสวานชนิดนี้จะมีคมตัดตรงตามแนวแกน ของดอกสวาน นิยมใชสําหรับ เจาะรูบ นชิ้นงานที่ทําจากทองเหลือ ง ทองแดง โลหะออ นชนิดอื่น ๆ และชิ้นงานโลหะบาง ๆ 3) ดอกสว านแบบพลั่ว (Spade Drills) ดอกสวานชนิด นี้ใชสําหรับ เจาะรูข นาดใหญ ตั้ง แตขนาดเสน ผานศูนยกลาง 25.4 ถึง 127 มิลลิเมตร (1 ถึง 5 นิ้ว) คมตัดของดอกสวานชนิดนี้มีลักษณะเปนแผนแบน สามารถถอดเปลี่ยนไดโดยมีสกรูยึดอยูที่ตัวดอกสวาน

ภาพที่ 2.42 ดอกสวานรองตรง

ภาพที่ 2.43 ดอกสวานแบบพลั่ว 63 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีใชงาน 1) ใหดอกสวานยึดอยูกบั เดือยดานหนึ่งของสวาน 2) เปดสวิตชของสวาน ดอกสวานจะถูกกดลงไปบนวัสดุแลวหมุน ทําใหปลายดอกสวานสามารถตัดเจาะวัสดุ กําจัดเศษวัสดุระหวางการเจาะหรือทํางานเปนตัวสูบอนุภาคเล็ก ๆ ได ขอควรระวัง 1) เลือกใชใหถูกชนิดและลักษณะของงาน 2) ใสดอกสวานใหตรงและแนนกอนการใชงาน 3) ควรพักระหวางการเจาะ อยาใหดอกสวานรอนเกินไป วิธีการดูแลและบํารุงรักษา เมื่อใชแลวตองทําความสะอาดและใชน้ํามันชโลมกอนจึงเก็บ อยาปลอยทิ้งไวใหเกิดสนิม 7.2 เครื่องเจาะ เปนเครื่องมือที่ใชเจาะรู มีหลายประเภทดังนี้ 1) เครื่องเจาะตั้งโตะ (Bench-model Sensitive Drilling Machine) เปนเครื่องเจาะขนาดเล็กเจาะรูขนาด ไมเกิน 13 มิลลิเมตร มีความเร็วรอบสูง ใชเจาะงานที่มีขนาดรูเล็ก ๆ การสงกําลังโดยทั่วไปจะใชสายพาน และปรับความเร็วรอบดวยลอสายพาน 2-3 ขั้น 2) เครื่องเจาะตั้งพื้น (Plan Vertical Spindle Drilling Machine) เปนเครื่องเจาะขนาดใหญ และเจาะรู บนชิ้นงานที่มีขนาดใหญ เจาะรูไดตั้งแตขนาดเล็กจนถึงขนาดใหญสุดเทาที่ดอกสวานมี และใชงานอื่น ๆ ไดอ ยางกวางขวาง การสง กําลัง ปกติจะใชชุดเฟอ งทด จึง สามารถปรับความเร็วรอบไดห ลายระดับ และรับแรงบิดไดสูง 3) เครื่องเจาะรัศมี (Radial Drilling Machine) เปนเครื่องเจาะขนาดใหญและเจาะรูบนชิ้นงานที่มีขนาด ใหญกวาเครื่องเจาะตั้งพื้น โดยที่หัวจับดอกสวานจะเลื่อนไป-มาบนแขนเจาะ (Arm) จึงสามารถเจาะงาน ไดทุกตําแหนง โดยติดตั้งงานอยูกับที่ การสงกําลังปกติจะใชชุดเฟองทด 4) เครื่องเจาะหลายหัว (Multiple-spindle or Gang-type Drilling Machine) เปนเครื่องเจาะที่ออกแบบมา สําหรับการทํางานอุตสาหกรรมโดยเฉพาะ เครื่องเจาะจะมีหลายหัวจับ ดังนั้นจึงสามารถจับ ดอกสวาน ไดหลายขนาด หรือจับเครื่องมือตัดอื่น ๆ เชน รีมเมอร หรือหัวจับทําเกลียวใน จึงทํางานไดอยางรวดเร็ว 5) เครื่อ งเจาะแนวนอน (Horizontal Drilling Machine) เปนเครื่อ งเจาะที่อ อกแบบมาเพื่อ ใหสามารถ ทํางานไดหลายลักษณะ ทั้งการเจาะรู การควานรู การกัด และการกลึง มักพบในโรงงานอุตสาหกรรม ขนาดใหญ 64 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

6) เครื่องมอเตอรสวานมือ (Motor Hand Drill) เปนเครื่องเจาะที่พกพาสะดวก ใชเจาะชิ้นงานที่ไมสามารถ นําขึ้นเจาะบนแทนเจาะได ใชพ ลัง งานไฟฟาขับ ใหม อเตอรห มุน ในการใชง านอาจนําไปจับ เขากับ แทนเจาะตั้งโตะหรือแทนเจาะแบบพกพา และสามารถปรับความเร็วรอบชาหรือเร็วไดดวย

ภาพที่ 2.44 เครื่องเจาะตั้งโตะ

ภาพที่ 2.47 เครื่องเจาะหลายหัว

ภาพที่ 2.45 เครื่องเจาะตั้งพื้น

ภาพที่ 2.48 เครื่องเจาะแนวนอน

ภาพที่ 2.46 เครือ่ งเจาะรัศมี

ภาพที่ 2.49 เครื่องมอเตอรสวานมือ

วิธีใชงาน 1) ศึกษาวิธีการใชเครื่องเจาะใหเขาใจ กอนปฏิบัติงาน 2) นําชิ้นงานมารางแบบใหไดแบบที่ถูกตอง และใชเหล็กนําศูนยตอกนํา 3) นําชิ้นงานมาจับยึดบนเครือ่ งเจาะใหแนน 4) นําดอกสวานที่ตองการเจาะจับยึดกับเครื่องเจาะ 5) ปรับระยะหางระหวางชิ้นงานกับปลายดอกสวานใหตรงตําแหนง 6) ปรับความเร็วรอบใหเหมาะสมกับขนาดของดอกสวาน ขอควรระวัง 1) กอนใชเครื่องเจาะทุกครั้งตองตรวจดูความพรอมของเครือ่ งเสมอ 2) การจับยึดชิ้นงานจะตองจับยึดใหแนนและจับใหถูกวิธี 3) ศึกษาขัน้ ตอน วิธีการใช และวิธีการทํางานของเครื่องใหถูกตอง 4) ตองแตงกายใหรัดกุม และสวมแวนนิรภัยเพื่อความปลอดภัย

65 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีการดูแลและบํารุงรักษา จะใชหลักการเดียวกันไมวาจะเปนเครื่องเจาะชนิดใดก็ตาม แตตางกันตรงจุดบํารุงรักษาจะมากนอยแตกตางกันไป ซึ่งวิธีการดูแลและบํารุงรักษามีดังนี้ 1) จะตองตรวจสอบระบบไฟฟาใหอยูในสภาพที่สมบูรณตลอดเวลา เมื่ออุปกรณไฟฟาชํารุดจะตองซอมแซม และเปลี่ยนทันที 2) ตองตรวจสอบชิ้นสวนตาง ๆ ของเครื่องใหพรอมใชงานตลอดเวลา 3) กอนใชงานตองหยดน้ํามันหลอลื่นในสวนที่เคลื่อนที่ 4) หลังเลิกใชงานจะตองทําความสะอาดและชโลมดวยน้ํามัน 8. ประแจ ประแจ คือ เครื่องมือที่ใชสําหรับจับ ยึด ขันหรือคลายเกลียวอุปกรณ เชน นอต สกรู สลักเกลียว เปนตน เปนอุปกรณ ประเภทที่ตองใชกําลังแรงบิด ซึ่งประแจสามารถแบงออกได 3 ชนิด คือ 1) ประแจชนิดปากปรับ ได (Adjustable Wrenches) คือ ประแจที่สามารถปรับขนาดความกวางของปาก ไดตามความตองการเพื่อใหเหมาะสมกับหนางาน เชน ประแจเลื่อน ประแจคอมา เปนตน 2) ประแจชนิดปากปรับไมได (Nonadjustable Wrenches) คือ ประแจที่ไมสามารถปรับความกวางของปากได เชน ประแจปากตาย ประแจแหวน ประแจรวม เปนตน 3) ประแจชนิดพิเศษ (Special Screw Wrenches) คือ ประแจที่ไดรับ การออกแบบมา สําหรับ การใชงาน เฉพาะจุด เชน ประแจบล็อก ประแจแอล เปนตน

ภาพที่ 2.50 ประแจเลื่อน

ภาพที่ 2.51 ประแจชนิดปากตาย

ภาพที่ 2.52 ประแจแอล

วิธีใชงาน 1) เลือกใชประแจที่มีขนาดของปากและความยาวของดามที่เหมาะสมกับงานที่ใช ไมควรตอดามใหยาวกวาปกติ 2) ปากของประแจตองไมชํารุด เชน สึกหรอ ถางออก หรือราว 3) เมือ่ สวมใสประแจเขากับหัวนอตหรือหัวสกรูแลว ปากของประแจตองแนนพอดีและคลุมเต็มหัวนอต 4) การจับประแจสําหรับผูถนัดมือขวา ใหใชมือขวาจับปลายประแจ สวนมือซายหาที่ยึดใหมั่นคง รางกายตองอยู ในสภาพมั่นคงและสมดุล 66 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

5) การขันประแจไมวาจะเปนขันใหแนนหรือคลาย ตองใชวิธีดึงเขาหาตัวเสมอ และเตรียมพรอมสําหรับปากประแจ หลุดขณะขันดวย 6) ควรเลือกใชประแจชนิดปากปรับไมไดกอน เชน ประแจแหวน หรือประแจปากตาย ถาประแจเหลานี้ใชไมได ใหเลือกใชประแจชนิดปากปรับไดแทน เชน ประแจเลื่อน เปนตน 7) การใชประแจชนิดปากปรับได เชน ประแจเลื่อนหรือประแจจับแปป ตองใหปากดานที่เลื่อนไดอยูติดกับ ผูใชเสมอ 8) การใชประแจชนิดปากปรับได ตองปรับปากประแจใหแนนกับหัวนอตกอน จึงคอยออกแรงขัน 9) ปากและดามของประแจ ตองแหงปราศจากน้ํามันหรือจาระบี 10) การขันนอตหรือสกรูที่อยูในที่แคบหรือลึก ใหใชประแจบล็อก เพราะปากของประแจบล็อกจะยาว สามารถ สอดเขาไปในรูที่คับแคบได 11) ขณะขัน ประแจตองอยูระนาบเดียวกันกับหัวนอตหรือหัวสกรู 12) ไมควรใชประแจชนิดปากปรับไดกับหัวนอตหรือสกรูที่จะนํากลับมาใชอีก เพราะหัวนอตหรือสกรูจะเสียรูป ขอควรระวัง 1) ไมใชประแจตอกหรือตีแทนคอน 2) หลีกเลี่ยงการใชประแจที่มีขนาดใหญกวาสกรูหรือนอต 3) ใชประแจใหเหมาะสมกับลักษณะงาน และรองของนอตสกรู วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) ทําความสะอาดหลังเลิกใชงาน 2) การเก็บประแจ ควรใชวิธีแขวนไวกับผนังหรือใสกลองเก็บประแจโดยเฉพาะ และควรเก็บไวในที่แหงไมมี น้ํามันหรือจาระบี 9. ชะแลง ลิ่ม และแมแรงยกของ 9.1 ชะแลง มีหลักการทํางานเปนไปตามหลักคานดีด คานงัด วัสดุในการทําชะแลงสวนใหญมาจากเหล็ก หรือไทเทเนียม

ภาพที่ 2.53 ชะแลง 67 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีการใชงาน สอดปลายของชะแลงใตวัตถุที่ตองการยกขึ้น จากนั้นออกแรงกดที่อีกดานหนึ่งจะสามารถยกสิ่งของขึ้นมาได ตามหลักของคานดีด คานงัด ขอควรระวัง 1) ควรเลือกขนาดของชะแลงใหเหมาะสมกับงาน 2) หากนําไปงัดกับวัตถุที่มีขนาดใหญเกินไป อาจเกิดการแตกหักซึ่งกอใหเกิดอันตรายกับชีวิตได วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังจากใชงานใหลางทําความสะอาด เช็ดใหแหง และชโลมน้ํามันเพื่อปองกันการเกิดสนิม 9.2 ลิ่ม เปนวัตถุแข็งตันซึ่งปลายดานหนึ่งมีลักษณะแบนหรือแหลม สวนอีกดานหนึ่งเปนหนาเรียบ ใชหลักการพื้นเอียง ในการทํางาน ซึ่งการไดเปรียบเชิงกลขึ้นอยูกับสัดสวนของความยาวและความกวางของตัวลิ่ม ถาลิ่มมีความกวางมาก จะตองใชแรงมากกวาลิ่มที่มีความกวางนอย

ภาพที่ 2.54 ลิ่ม วิธีการใชงาน เมือ่ ตองการแยกของสองสิ่งออกจากกันใหใชแรงตอกลิ่มลงไปในวัตถุ ลิ่มจะแทรกลงไปในวัตถุใหแยกออกจากกัน ขอควรระวัง 1) ควรเลือกขนาดของลิม่ ใหเหมาะสมกับงาน 2) หากนําไปงัดกับวัตถุที่มีขนาดใหญเกินไป อาจเกิดการแตกหักซึ่งกอใหเกิดอันตรายกับชีวิตได วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังใชงานแลวใหทําความสะอาดแลวเช็ดใหแหง และเก็บเขาที่ใหเรียบรอยเพื่อยืดอายุการใชงาน 10. แมแรง แมแรง คือ เครื่องมือที่มีหนาที่ในการเพิ่มแรงยก เพื่อชวยอํานวยความสะดวกในการซอมบํารุงสวนตาง ๆ ซึ่งแมแรง จะแบงออกเปน 2 ชนิดหลัก ๆ ดวยกัน

68 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

10.1 แมแรงระบบไฮดรอลิกส คือ เครื่องมือยกขนาดกลาง แตสามารถยกชิ้นงานที่มีน้ําหนักมากได หากใชยกชิ้นงาน ที่มีน้ําหนักมากเกินไป น้ํามันไฮดรอลิกสอาจจะรั่วไหลออกมาได

ภาพที่ 2.55 แมแรงระบบไฮดรอลิกส 10.2 แมแ รงระบบกลไก คือ เครื่อ งมือยกขนาดพกพา สามารถยกชิ้นงานไดสูงตามความยาวของแกนทีส่ รางเอาไว แตแมแรงชนิดนี้จะมีขาเดียว หากยกน้ําหนักที่มากเกินไป อาจกอใหเกิดอันตรายไดงาย

ภาพที่ 2.56 แมแรงระบบกลไก วิธีการใชงาน 1) กอนยกชิ้นงานตองตรวจสอบใหแนใจวา สอดแมแรงเขาไปถูกตําแหนงหรือไม 2) ตรวจสอบใหมั่นใจวา หากยกชิ้นงานขึ้นแลวจะไมเคลื่อนที่หรือรวงลงจากแมแรง ขอควรระวัง 1) ตรวจสอบตําแหนงของแมแรงใหถกู ตองเพื่อปองกันชิ้นงานเคลื่อนที่ 2) ไมควรขึ้นแมแรงคางไวเปนระยะเวลานาน หากจําเปนควรหาขาค้ํายันมารองรับอีกชั้น 3) หากจะใชฐานรองแมแรงใหคํานึงถึงน้ําหนักของสิ่งของทีจ่ ะยกเปนสําคัญ วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังการใชงานทุกครั้ง ควรตรวจสอบวากระบอกสูบมีการรั่วไหลของน้ํามันหรือไม หากพบรอยรั่วใหดําเนินการ ซอมแซมแกไข จากนั้นใหเช็ดทําความสะอาด และเก็บเขาที่ใหเรียบรอย

69 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

11. แปรงลวด ทําจากเสนลวดมัดเปนกลุมเรียงเปนแถวตั้งแตสองแถวขึ้นไปอยูบนดามไม ใชสําหรับทําความสะอาดแนวเชื่อม เพื่อไมให ชิ้นงานเกิดสนิม มีทั้งชนิดเสนลวดที่ทําจากเหล็ก ทองเหลือง หรือสเตนเลส ขึ้นอยูกับวัสดุแนวเชื่อมที่จะทําการขัด

ภาพที่ 2.57 แปรงลวด วิธีใชงาน ใชขัดเพื่อตกแตงและทําความสะอาดชิ้นงานเชื่อม ขอควรระวัง 1) ควรเลือกขนาดใหเหมาะสมกับการใชงาน 2) เก็บใหพนมือเด็กและบริเวณที่ติดไฟงาย 3) ในขณะที่ใชงานควรสวมอุปกรณปองกัน เชน ถุงมือหนัง หนากากกรองฝุน เปนตน วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังการใชงานควรลางทําความสะอาดเพื่อขจัดเศษสิ่งสกปรกออกไปใหหมด 12. เครื่องเจีย (Hand Grinder) เครื่องเจีย เปนเครื่องมือที่ใชสําหรับนําวัสดุสวนเกินออกจากชิ้นงาน เพื่อใหไดผิวงานละเอียด เพิ่มความเรียบมันวาว และใชในการลับคม ซึ่งตัวเครื่องจะประกอบดวย 2 สวน คือ 1) สวนดามจับ เพื่อถือใชงาน จะเชื่อมตอกับสายไฟ มีสวิตชสําหรับปด - เปด รวมถึงควบคุมความแรงของเครื่อง 2) สวนมอเตอร เชื่อมตอกับใบตัดหรือใบเจียมีรูปรางกลม แบน และบาง ตัวใบหมุนรอบจัดตามกําลังวัตตไฟฟา ของเครื่อง ซึ่งมีความเร็วมากพอสําหรับการเจียหรือตัดวัสดุประเภทตาง ๆ เชน เหล็ก พีวีซี กระเบื้องเซรามิก หิน เปนตน ใบตัดและใบเจียสามารถถอดเปลี่ยนได โดยลักษณะของขอบใบ และผิวสัมผัสจะมีความแตกตางกัน เพื่อใหเหมาะสมกับวัสดุและวัตถุประสงคของการใชงาน เชน ใบเจียเหล็ก ใบเจียสเตนเลส ใบเจียปูน ใบขัด ใบผา ใบปดหางเปย เปนตน

70 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 2.58 เครื่องเจีย วิธีการใชงานเครื่องเจีย 1) สวมอุปกรณปอ งกันใบหนาและดวงตา รวมทัง้ อุปกรณปอ งกันหูขณะใชงาน 2) สวิตชตองอยูในตําแหนงปดกอนเสียบปลั๊กเขากับแหลงจายไฟ 3) ปรับทายืนใหเหมาะสมและสมดุลตลอดเวลา 4) ตรวจสอบวาเครือ่ งมือตัดคมและสะอาด พรอมทัง้ ตรวจสอบวาใบเจียมีสภาพพรอมใชงาน 5) ใชแผนและตัวปองกันสําหรับงานที่แนะนําเทานั้น 6) การถือเครื่องเจีย ใหใชมือขางหนึ่งจับที่ตัวเครื่อง และมืออีกขางจับรอบดามจับใหมั่นคง 7) ปรับตําแหนงตัวปองกันใหจานตัดหันออกจากตัวมากทีส่ ุด 8) ในการเจีย ใหถือเครือ่ งเจียทํามุมประมาณ 20 - 30 องศา

ภาพที่ 2.59 ถือเครื่องเจียทํามุมประมาณ 20 - 30 องศา 9) หลังใชงาน ใหปดสวิตชแลวจึงถอดปลั๊ก ขอควรระวัง 1) ไมใชงานใกลสารไวไฟ หรือบริเวณที่ติดไฟงาย 2) ควรระวังสะเก็ดไฟจากการเจียงานกระเด็นถูกสายไฟของเครื่องจักร การเก็บรักษาเครื่องเจีย ควรเก็บรักษาใหไมโดนน้ํามัน น้ํา ฝุนละออง และไมควรใหหินเจียสัมผัสโดยตรงกับความรอน 71 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบทดสอบ คําชี้แจง ใหผรู ับการฝกทําเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคําตอบขอที่ถูกทีส่ ุดเพียงขอเดียว 1. ขอใดคือวิธีการขันประแจที่ถูกตอง ก. ประแจชนิดปากปรับได ผูใชตองใหปากดานที่เลื่อนไดหางจากตัวผูใชเสมอ ข. ปากและดามของประแจตองมีน้ํามัน หรือจาระบีหลอลื่นตลอดเวลา ค. การขันประแจใหแนน หรือคลายเกลียวอุปกรณ ตองใชวิธีดึงเขาหาตัวเสมอ ง. ประแจบล็อกไมเหมาะกับงานที่ตองการขันสกรูในที่แคบหรือลึก 2. ถาตองการตัดแผนกระเบือ้ งเซรามิก เพื่อมาตกแตงภายในบานใหมีผิวงานละเอียด และพื้นเรียบมันวาว จะเลือกใช

เครื่องมือชนิดใด ก. เหล็กสกัดและแปรงลวด ข. ดอกสวานคมตัดเลื้อย ค. ตะไบและเลือ่ ยมือ ง. เครื่องหินเจียระไนมือ 3. สกรูปรับของคีมล็อกมีขอดีอยางไร

ก. สามารถปรับขนาดความกวางใหเหมาะสมกับชิ้นงานได ข. ทําใหจบั ไดถนัดมือชึ้น ค. สามารถปรับใหน้ําหนักในการจับชิ้นงานเบาลงได ง. ชวยเพิ่มแรงบิดชิ้นงานไดงายขึ้น 4. วิธีที่ถูกตองในการเก็บรักษาเหล็กสกัดคือขอใด

ก. ควรเก็บรักษาโดยใชวิธีแขวนกับผนังจะปลอดภัยที่สุด ข. ควรเก็บใสกลองเพื่อรักษาความชื้นและปองกันสนิม ค. ไมควรทาดวยน้ํามันเครื่องที่เหล็กสกัด เพราะจะทําใหเกิดสนิม ง. ขณะออกแรงตี มือขางหนึ่งควรกําทีป่ ลายสกัดอยางหลวม

72 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

กระดาษคําตอบ ขอ

1 2 3 4

73 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบงาน ใบงานที่ 2.1 การใชเครื่องมือทั่วไป 1. วัตถุประสงคเชิงพฤติกรรม 1. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือทั่วไปไดอยางถูกตอง 2. ปฏิบัติงานโดยคํานึงถึงความปลอดภัย

2. ระยะเวลาการฝกปฏิบตั ิงาน - ระยะเวลาการฝกปฏิบัติงาน รวม 3 ชั่วโมง

3. คําชี้แจง ใหผูรบั การฝกปฏิบัติงานตอไปนี้ 1. จงใชเลื่อยมือตัดชิ้นงานใหไดขนาดตามแบบทีก่ ําหนด

ภาพที่ 1 แบบชิ้นงานเลื่อย 2. จงรางแบบลงบนชิ้นงาน พรอมทัง้ ตอกนําศูนยในตําแหนงทีต่ องการเจาะรู ตามแบบราง

ภาพที่ 2 แบบชิ้นงานเจาะ 74 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3. สกัดชิ้นงานใหไดตามแบบทีก่ ําหนด

ภาพที่ 3 แบบชิ้นงานหลังจากทําการสกัด

75 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน ใบขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ 2.1 การใชเครื่องมือทั่วไป 1. การเตรียมการ 1.1 การเตรียมอุปกรณปองกันสวนบุคคล สวมใสอปุ กรณปองกันอันตรายสวนบุคคลกอนเริม่ ปฏิบัตงิ าน ไดแก - ถุงมือผา - แวนตานิรภัย - รองเทานิรภัย - ชุดปฏิบัติการชาง 1.2 รับฟงคําสั่งจากครูฝก พรอมรับใบงาน 1.3 การเตรียมสถานที่ 1. ตรวจสอบสภาพพื้นที่ปฏิบัติงาน ไมใหมีอุปกรณอื่น ๆ ที่ไมเกี่ยวของ หรือวัสดุอันตราย อยูบริเวณพื้นที่ปฏิบัติงาน 2. ดูแลไมใหบุคคลที่ไมเกี่ยวของเขามาในบริเวณปฏิบัติงาน 3. เตรียมชุดปฐมพยาบาลเพื่อใชในกรณีฉุกเฉิน 4. ผูรบั การฝกตองเรียนรูวิธีการปฐมพยาบาลเบือ้ งตน ในกรณีเกิดอุบัติเหตุขณะปฏิบัตงิ าน 5. รับทราบจุดที่ตั้งของอุปกรณชวยเหลือในกรณีฉุกเฉินตาง ๆ รวมถึงวิธีการใชอุปกรณเหลานั้น 1.4 การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณตอผูรับการฝก 1 คน 1. เลื่อยมือ จํานวน 1 อัน 2. เครื่องเจาะชนิดตั้งโตะ 3. คอนหัวกลม 4. ฉาก

จํานวน 1 เครื่อง จํานวน 1 อัน จํานวน 1 อัน

5. ซีแคลมป 6. ดอกสวานขนาด 5 มิลลิเมตร

จํานวน 1 ตัว จํานวน 1 ดอก

7. ตะไบหยาบ 12 นิ้ว 8. บรรทัดเหล็ก

จํานวน 1 ดาม จํานวน 1 อัน

9. ปากกาจับชิ้นงาน 10. ไมรองชิ้นงาน

จํานวน 1 ตัว จํานวน 1 ชิ้น 76 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

11. สกัด 12. เหล็กขีด

จํานวน 1 อัน จํานวน 1 อัน

13. เหล็กตอกนําศูนย 1.5 การเตรียมวัสดุตอผูรับการฝก 1 คน 1. แบบชิ้นงาน

จํานวน 1 อัน จํานวน 1 ชุด

2. เหล็กฉาก ขนาด 65 x 65 x 5 มิลลิเมตร

จํานวน 1 เสน

77 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2. ลําดับการปฏิบตั ิงาน การใชเครื่องมือกล ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1. เครื่องมือและวัสดุ

เลื่อยมือ

คําอธิบาย เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุ

ซีแคลมป

แนน

ฉาก

ดอกสวานขนาด 5 มิลลิเมตร

ตะไบหยาบ 12 นิ้ว

บรรทัดเหล็ก

ปากกาจับชิ้นงาน

ไมรองชิ้นงาน

สกัด

เหล็กขีด เหล็กตอกนําศูนย

แบบชิ้นงานเลื่อย

ตรวจสอบความพรอม ของเครื่องมือกอน ปฏิบัติงาน และควรขัน ใบเลือ่ ยกับโครงเลือ่ ยให

เครื่องเจาะตัง้ โตะ

คอนหัวกลม

ขอควรระวัง

แบบชิ้นงานเจาะ

78 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

แบบชิ้นงานสกัด

คําอธิบาย

ขอควรระวัง

เหล็กฉากขนาด 65×65×5 มม.

2. วัดเหล็กฉากใหไดขนาด 102 มิลลิเมตร

วัดขนาดและรางแบบเหล็กฉากใหมีความ ไม ค วรทําเครื่อ งมือ ตก ยาว 102 มิลลิเมตร เพราะอาจทํ า ให ชํารุด เสียหาย

3. ตัดเหล็กฉากขนาด 102 มิลลิเมตร ดวยเลื่อยมือ ล็ อ กชิ้ น งานเข า กั บ ปากกาจับ ชิ้ น งาน ใช ตรวจสอบทิศทางของ เลื ่อ ยมือ ตัด เหล็ก ฉากใหม ีค วามยาว ฟนใบเลื่อยใหถูกตอง 102 มิลลิเมตร

และควรอยูนอกเสนราง แบบ เพื่อใหไดความ ยาวตามที่กําหนด

4. ตะไบขอบใหเหลือความยาว 100 มิลลิเมตร

ตะไบขอบชิ้ น งานให มี ค วามยาว 100 ขณะตะไบ ควรตรวจสอบ มิลลิเมตร และตะไบพื้นผิวทั้งสองดานใหมี ขนาดของชิ้ น งานเปน ความราบเรียบ พรอมทั้งตรวจสอบชิ้นงาน ระยะ และตรวจสอบ ใหไดฉาก

79 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

ชิ้ น งานให ไ ด ฉ ากทั้ ง 2 ดาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 5. รางแบบเจาะ

คําอธิบาย รางแบบเจาะ ตามแบบที่กําหนดให

ขอควรระวัง ไมควรทําเครื่องมือราง แบบตก เพราะอาจทํา ใหชํารุด เสียหาย

6. ตอกนําศูนย

ตอกนําศูนย ณ ตําแหนงจุดตัด

ขณะตอกนํ า ศู น ย ค วร ตอกอยางระมัดระวัง

7. วางชิ้นงานบนเครื่องเจาะ

นําชิ้นงานฉากประกบกับ ทอ นไม วางบน ควรล็อ กชิ้นงานดวย แทนเจาะ แลวล็อกดวยซีแคลมป ซีแ คลมป ใ ห แ น น ก อ น ทําการเจาะ เพราะอาจ ทําใหชิ้นงานเคลื่อ นตั ว ได เ ป น สาเหตุ ใ ห ด อก สวานหัก

8. เจาะรูขนาด 5 มิลลิเมตร

ใช เ ครื่ อ งเจาะชนิ ด ตั้ ง โต ะ เจาะรูข นาด 5 ปรับความเร็วรอบเครื่อง มิลลิเมตร ในตําแหนงที่ตอกนําศูนยไว

80 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

เจาะให เหมาะสมกั บ ขนาดดอกสวาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 9. เลื่อยชิ้นงานจนถึงแนวสกัด

คําอธิบาย

ขอควรระวัง

ล็อ กชิ้นงานที่เ จาะแลว เขากับ ปากกาจับ ควรยึ ด ชิ้ น งานให แน น ชิ้นงาน แลวใชเลื่อยมือเลื่อยชิ้นงานจนถึง เพื่ อป องกันการการไถล แนวสกัด ของชิน้ งาน

10. สกัดชิ้นงาน

สกั ด ชิ้ น งานโดยวางเหล็ ก สกั ด ไว บ ริ เ วณ ขณะ ทํ า ก า ร ส กั ดให กึ่ง กลางของวงกลมที่เ จาะ ใชคอ นตอกที่ ระมัดระวังเพราะอาจเกิด อุบัตเิ หตุได และควรเอียง ดามสกัดใหชิ้นงานขาดตลอดแนว สกัดเล็กนอยเพื่อใหสกัด ไดงายขึ้น

11. ชิ้นงานหลังการสกัด

สกัดจนไดชิ้นงาน ดังภาพ

เริ่มสกัดจากขอบชิ้นงาน เขามาตรงกลาง

12. ตะไบลบรอยสกัด

ตะไบลบรอยสกัดใหเ รียบเสมอกันตลอด ขณะ ต ะ ไบ ควร ล็ อ ก แนว และตะไบปรับขนาดใหตรงตามแบบที่ ชิ้ น งานกั บ ปากกาจั บ กําหนด ชิ้ น ง า น แ ล ะ ค ว ร ตรวจสอบขนาดของ ชิ้ น งานเป น ระยะ เพื่อ ปองกันความผิดพลาด

81 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 13. ตรวจสอบชิ้นงาน

คําอธิบาย ตรวจสอบความถูกตองของชิ้นงาน แลวสง ตรวจ

82 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

ขอควรระวัง


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบใหคะแนนการตรวจสอบ ลําดับที่ 1

รายการประเมิน การสวมอุปกรณปองกันอันตราย

เกณฑการใหคะแนน สวมใสอุปกรณปองกันอันตรายไดถูกตอง ครบถวน ให 3 คะแนน

คะแนนเต็ม 3

สวมใสอุปกรณปองกันอันตรายขาดไป 1 ชิ้น ให 2 คะแนน สวมใสอุปกรณปองกันอันตรายขาดไปมากกวา 1 ชิ้น ให 1 คะแนน ไมสวมใสอุปกรณปองกันอันตราย ให 0 คะแนน 2

การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณ

เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุที่เกี่ยวของไดถูกต อง

2

ครบถวน ให 2 คะแนน เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุที่เกี่ยวของไดถูกต อง แตไมครบถวน ให 1 คะแนน เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุที่เกี่ยวของไมถูกต อง ให 0 คะแนน 3

การเลื่อยชิ้นงานดวยเลื่อยมือ

เลื่อยไดความยาวตามแบบที่กําหนดและคลาดเคลื่ อน ไมเกิน ±1 มิลลิเมตร ให 4 คะแนน เลื่อยคลาดเคลื่อน ± 2 มิลลิเมตร ให 2 คะแนน

4

เลื่อยคลาดเคลื่อนมากกวา ±2 มิลลิเมตร ให 0 คะแนน 4

การตะไบขอบชิ้นงาน

ตะไบขอบชิ้ น งานทั้ ง 2 ด า น ให มี ค วามยาวตามที่

4

กําหนด ให 4 คะแนน ตะไบขอบชิ้ น งานทั้ ง 2 ด า น คลาดเคลื่ อ น ±1 มิลลิเมตร ให 2 คะแนน ตะไบขอบชิ้นงานทั้ง 2 ดาน คลาดเคลื่อนมากกวา ±1 มิลลิเมตร ให 0 คะแนน 5

การรางแบบเจาะ

รางแบบถูกตอง ให 2 คะแนน

2

รางแบบผิดพลาด 1 ตําแหนง ให 1 คะแนน รางแบบผิดพลาดมากกวา 1 ตําแหนง ให 0 คะแนน 6

การตอกนําศูนย

ตอกนําศูนยถูกตอง ทุกตําแหนง ให 2 คะแนน

2

ตอกนําศูนยผิดพลาด ให 0 คะแนน 7

การเจาะรูชิ้นงานดวยเครื่องเจาะชนิดตั้งโตะ

เจาะรูชิ้นงานถูกตอง ทุกตําแหนง ให 3 คะแนน เจาะรูชิ้นงานผิดพลาด 1 ตําแหนง ให 2 คะแนน เจาะรูชิ้นงานผิดพลาดมากกวา 1 ตําแหนง หรือดอก สวานหักขณะเจาะ ให 0 คะแนน

83 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

3

คะแนนที่ได


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2 ลําดับที่ 8

รายการประเมิน การล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน

เกณฑการใหคะแนน

คะแนนเต็ม

มีการล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน ให 1 คะแนน ไมมีการล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน

1

คะแนนที่ได

ให 0 คะแนน 9

การเลื่อยชิ้นงานจนถึงแนวสกัด

เลื่อยชิ้นงานไดอยางถูกตอง ให 2 คะแนน

2

เลื่อยชิ้นงานไมถูกตอง/ใบเลื่อยหัก ให 0 คะแนน 10

การสกัดชิ้นงาน

ใชสกัดและคอนไดอยางถูกตอง ให 2 คะแนน ใชสกัดและคอนไมถูกตอง ให 0 คะแนน

2

11

การตะไบรอยสกัดและตะไบปรับขนาดชิ้นงาน

ตะไบชิ้นงานเรียบรอย ให 3 คะแนน ตะไบชิ้นงานไมเรียบรอย ให 0 คะแนน

3

12

พฤติกรรมขณะปฏิบัติงานและความปลอดภัย

ขณะปฏิบัติงานคํานึงถึงความปลอดภัย ให 2 คะแนน

2

ขณะปฏิบัติงานไมคํานึงถึงความปลอดภัย ให 0 คะแนน 13

ทําความสะอาดเครื่องมือและอุปกรณ

ทําความสะอาดเครื่องมือ อุปกรณ และพื้นที่ปฏิบัติงาน

3

ไดถูกตอง ครบถวน และสะอาดเรียบรอย ให 3 คะแนน ทําความสะอาดเครื่องมือ อุปกรณ และพื้นที่ปฏิบัติงาน ไดถูกตอง ครบถวน แตไมสะอาดเรียบรอย ให 1 คะแนน ไม ทํ า ความสะอาดเครื่ อ งมื อ อุ ป กรณ และพื้ น ที่ ปฏิบัติงานให 0 คะแนน 14

การจัดเก็บเครื่องมือและอุปกรณ

เก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ไดถูกตอง ครบถวน ให 2 คะแนน

2

เก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ไดถูกตอง แตไมครบถวน ให 1 คะแนน ไมเก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ ให 0 คะแนน คะแนนเต็ม

35

หมายเหตุ หากผูเขารับการฝกไดรับคะแนน 25 คะแนนขึ้นไป (คะแนนมากกวาหรือเทากับรอยละ 70) ใหผูเขารับการฝก ขอเขารับการทดสอบภาคปฏิบัติได

84 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

รายละเอียดหัวขอวิชาที่ 3

0920722003 การใชเครื่องมือกล (ใบแนะนํา) 1. ผลลัพธการเรียนรู 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

นําเครื่องเจียระไนไปใชไดอยางถูกตอง นําเครื่องขัดผิวโลหะไปใชไดอยางถูกตอง นําเครื่องอัดไฮดรอลิกสไปใชไดอยางถูกตอง นําเครื่องทดสอบการดัดงอไปใชไดอยางถูกตอง นําเครื่องตัดชิ้นงานและเครื่องเลือ่ ยไปใชไดอยางถูกตอง นําอุปกรณจับยึดไปใชไดอยางถูกตอง นําเครื่องดูดควันไปใชไดอยางถูกตอง นําการดูแลและบํารุงรักษาเครือ่ งมือกลไปใชไดอยางถูกตอง ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือกลไดอยางถูกตอง

2. หัวขอสําคัญ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

เครื่องเจียระไน เครื่องขัดผิวโลหะ เครื่องอัดไฮดรอลิกส เครื่องทดสอบการดัดงอ เครื่องตัดชิ้นงานและเครื่องเลื่อย อุปกรณจับยึด เครื่องดูดควัน การดูแลและบํารุงรักษาเครื่องมือกล

3. วิธีการฝกอบรม การฝกอบรมสามารถเลือกได 3 รูปแบบ คือ 1) การฝกอบรมดวยการสงมอบสื่อสิ่งพิมพ 2) การฝกอบรมที่ศูนยฝกอบรม 3) การฝกอบรมดวยสื่อในระบบออนไลน ดังรายละเอียดในขอแนะนําสําหรับผูรับการฝก 85 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

4. อุปกรณชวยฝก อุปกรณชวยฝกสามารถเลือกใชงานได 2 รูปแบบ คือ 1. รูปแบบสื่อสิ่งพิมพ (Offline) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝก เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมิน เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (DVD) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ 2. รูปแบบอิเล็กทรอนิกส (Online) ประกอบดวย - คูมือผูรับการฝกรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ - คูมือการประเมินรูปแบบเอกสารอิเล็กทรอนิกส (.pdf) เพื่อใชในการทดสอบ - สื่อวีดิทัศน (Online) เพื่อประกอบการศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติ

5. การรับการฝกอบรม 1. ผูรับการฝกทําแบบทดสอบกอนฝก (Post-Test) แลวสงใหครูฝกหรือระบบประเมินผลตามวิธีที่เลือกฝกอบรม 1.1 ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝก ภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไป หรือเขารับการฝกในโมดูลที่ครูฝกกําหนดได 1.2 ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหผรู ับการฝกเขาฝกอบรมภาคทฤษฎี 2. การฝกอบรมภาคทฤษฎี ใหผูรับการฝกศึกษาคูมือผูรับการฝก และฝกหัดทําใบทดสอบทายหัวขอวิชา 3. เมื่อผูรับการฝกศึกษาคูมือผูรับการฝกประจําโมดูลนั้นเขาใจแลว ใหทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) แลวสงให ครูฝกหรือระบบประเมินผลเชนเดียวกับแบบทดสอบกอนฝก 4. การฝกอบรมภาคปฏิบัติ ผูรับการฝกอานและทําความเขาใจกับใบงาน ใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน และเกณฑการวัด และประเมินผลงาน 5. ผูรับการฝกเขารับการฝกที่ศูนยฝกอบรมที่ลงทะเบียนหรือจองไว 6. ผูรับการฝกอานระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับความปลอดภัยในการฝกของหนวยฝก 7. ผูรับการฝกฟงคําชี้แจงลําดับการปฏิบัติงานตามใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน 8. ผูรับการฝกปฏิบัติงานตามใบงาน แลวสงใหครูฝกตรวจประเมินผล 9. ผูรับการฝกที่คะแนนผลงานผานเกณฑรอยละ 70 สามารถขอทดสอบเพื่อจบโมดูลที่ฝกกับครูฝก

6. การวัดผล 1. ผูรบั การฝกสงแบบทดสอบกอนฝก ใหครูฝกหรือระบบประเมินผลภาคทฤษฎีตามวิธีที่เลือกฝกอบรม 1.1 ถาผลการประเมินผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จะมีสิทธิ์ขอเขารับการฝก ภาคปฏิบัติ (ถามี) หรือเขารับการฝกในโมดูลถัดไปได 86 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

1.2 ถาผลการประเมินต่ํากวารอยละ 70 ใหครูฝก มอบหมายใหผรู ับการฝกศึกษาเนื้อหาจากสื่อดวยตนเองจนเขาใจ จึงทําแบบทดสอบหลังฝก (Post-Test) 2. ผูรบั การฝกสงแบบทดสอบหลังฝก ใหครูฝกหรือระบบประเมินผลภาคทฤษฎี โดยใชหลักเกณฑเดียวกับการประเมิน แบบทดสอบกอนฝก 3. ผูรับการฝกสงผลงานในการฝกภาคปฏิบัติใหครูฝกตรวจประเมินผลงานของผูร ับการฝก โดยตองผานเกณฑรอยละ 70 ตามที่กําหนดในเอกสารโครงรางหลักสูตร จึงจะมีสิท ธิ์เ ขารับการฝก ในโมดูล ถัดไป หรือเขารับ การฝก ในโมดูล ที่ครูฝก กําหนดได

7. บรรณานุกรม กรมพัฒนาฝมือแรงงาน. 2558. คูมือเตรียมทดสอบมาตรฐานฝมือแรงงานแหงชาติ กลุมสาขาอาชีพชางอุตสาหการ สาขาอาชีพชางเชื่อมทิก ระดับ ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : www.dsd.go.th/standard/Region/ Download_Doc/9666 กรมพัฒนาฝมือแรงงาน. 2558. คูมือเตรียมทดสอบมาตรฐานฝมือแรงงานแหงชาติ กลุมสาขาอาชีพชางอุตสาหการ สาขาอาชีพชางเชื่อมแม็ก ระดับ ๑. ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.dsd.go.th/standard/ Region/Doc_ShowDetails/6196 บริษัท นรินทรอินสทรูเมนท จํากัด. 2553. Universal Testing Machine คูมือการใชงาน. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.narin.co.th/Data%20sheet/INSTRUCTION%20MANUAL(Thai)%20TS501-100.pdf พงษศักดิ์ คําเปลว. 2554. การแตงหนาลอหินเจียระไน. ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.rtc.ac.th/ www_km/03/0318/036_2-2554.pdf ศูนยเทคโนโลยีโลหะและวัสดุแหงชาติ. 2557. การทดสอบการดัดโคง ๑. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : https://www. mtec.or.th/mcu/phml/index.php/th/2014-09-12-03-39-42/18-bending-test

87 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบขอมูล หัวขอวิชาที่ 3 การใชเครือ่ งมือกล 1. เครื่องเจีย เครื่องเจียลับคมตัด เปนเครื่องมือกลพื้นฐานชนิดหนึ่งที่มปี ระโยชนมาก สามารถทํางานไดอยางกวางขวาง เชน ใชสําหรับ ลับคมตัดตาง ๆ ของเครื่องมือตัด ซึ่งไดแก มีดกลึง มีดไส ดอกสวาน และยังสามารถเจียตกแตงชิ้นงานตาง ๆ ไดโดยคํานึงถึง เรื่องความปลอดภัย 1.1 ชนิดของเครื่องเจีย ลับคมตัด เครื่อ งเจียลับคมตัดโดยทั่วไป แบงออกเปน 2 ชนิด คือ เครื่อ งเจียแบบตั้งโตะ และเครื่องเจียแบบตั้งพื้น ดังนี้ - เครื่อ งเจียแบบตั้ง โตะ (Bench Grinding) เครื่อ งเจียชนิดนี้จ ะยึดติดอยูก ับ โตะ เพื่อ เพิ่ม ความสูง และความสะดวกในการใชงาน - เครื่องเจียแบบตั้งพื้น (Floor Grinding) เปนเครื่องเจียลับคมตัดที่มีขนาดใหญกวาแบบตั้งโตะ มีสวน ที่เปนฐานเครื่องเพื่อใชยึดติดกับพื้น ทําใหเครื่องเจียมีความมั่นคงแข็งแรงกวาเครื่องเจียแบบตั้งโตะ

ภาพที่ 3.1 เครื่องเจียแบบตั้งโตะ

ภาพที่ 3.2 เครื่องเจียแบบตั้งพื้น

วิธีการใชงาน 1) ศึกษาหลักการใช วิธีการ และเตรียมเครื่องมือใหพรอมกอนปฏิบัติงาน 2) ตรวจสอบความพรอมและความเรียบรอยของเครื่องเจียลับคมตัด 3) เปดสวิตชการทํางานของเครือ่ ง 4) ทําการลับมีดตัดหรือชิ้นงานอยางถูกวิธี 5) เมือ่ ใชงานเสร็จปดสวิตชและทําความสะอาดใหเรียบรอย

88 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขอควรระวัง ขณะใชเครื่องอาจจะมีผงเศษเหล็ก เศษหินกระเด็นเขาตา หรือนิ้วมือถูกลอหินเจียตัดขาดและไฟฟาดูดได เพื่อความปลอดภัยในการใชเครื่องผูใชมีวิธีปฏิบัติดังนี้ 1) ตรวจสอบความพรอมของเครื่องเจียทุกครั้งกอนใชงาน 2) แตงกายใหรัดกุม และสวมแวนปองกันสายตาทุกครั้งกอนใช 3) ตองปรับระยะหางแทนรองรับงาน ประมาณ 3 มิลลิเมตร 4) เมือ่ เกิดรอยบิ่น ใหทําการแตงลอหินเจียใหม 5) หามใชผาจับเครื่องมือหรือชิ้นงานขณะใชเครื่อง เพราะผาอาจจะติดเขาไปในลอแลวเกิดอันตรายได 6) ตองติดตั้งสายดินเพื่อปองกันไฟฟาดูด วิธีการดูแลและบํารุงรักษา เพื่อใหอายุการใชงานไดยาวนาน มีวิธีการดูแลและบํารุงรักษาดังนี้ 1) ตรวจสอบความเรียบรอยของเครื่องใหพรอมใชงานเสมอ 2) กรณีลอหินเจียมีรอยราวหรือไมมีคม ใหปรับแตงหนาหินใหม 3) ตรวจสอบระยะหางของแทนรองรับงานเปนประจํา 4) หลังเลิกใชงาน ควรปดสวิตชและทําความสะอาดทุกครัง้ 2. เครื่องขัดผิวโลหะ เปนเครื่องขัดเงาโลหะกอนที่จะนําชิ้นงานไปทําการกัดลาย (Etching) หลักการและอุปกรณของการขัดเงาคลายกับ การขัดหยาบโดยจะใชจานหมุนอัตโนมัติ เพียงแตขนาดของอนุภาคสารขัดถูจะเล็กกวา ซึ่งอุปกรณในการขัดเงา มีดังนี้ 2.1 ผาขัด ผาขัดที่ใชกับการขัดเงาเปนผาโพลีเอสเตอร มีลักษณะคลายผากํามะหยี่ขนสั้น มีทั้งชนิดที่ติดกาวสําเร็จรูปดานหลัง และชนิดไมติดกาว เวลาใชงานจะแตมดวยผงขัดชนิดที่เปนครีม หรือฉีดดวยผงขัดที่แขวนลอยในน้ํา แขวนลอยในน้ํามัน ผาขัดชนิดที่มีกาวอยูดานหลัง เปนชนิดที่ไวใชกับผงขัดเพชร 2.2 สารขัดเงา สารขัดเงามีทั้งที่เปนผงขัดเพชรอะลูมินาความละเอียดตั้งแต 6 ไมโครเมตร ไปจนถึง 0.25 ไมโครเมตร เวลาแตม ผงขัดหรือฉีดผงขัดลงบนผาควรจะฉีดเปนจุดตามตําแหนง 3, 6, 9 และ 12 นาฬิกาบนแนวเสนรอบวงของการหมุนเดียวกัน ถาเปนชนิดขัดแหง จะขัดโดยไมตองใชน้ํามันหรือสารหลอลื่น สวนการขัดเปยก ตองใชน้ํา หรือน้ํามันชวยในการหลอลื่น 89 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 3.3 เครื่องขัดผิวโลหะ วิธีการใชงาน ใชหลักการเดียวกับการขัดดวยกระดาษทรายโดยใชจานหมุนอัตโนมัติ กรณีที่ใชมือจับชิ้นงานควรจับใหแนน ความเร็วของจานหมุนที่เหมาะสมควรเปนระดับความเร็ว (จํานวนรอบ/นาที) ที่เ ร็วพอที่จะทําใหเกิดการขัดสี เปดผิวหนาโลหะได แตตองไมเร็วเกินไปจนกระทั่งผูขัดไมสามารถจับชิ้นงานไดอยางถนัด โดยทั่วไปความเร็วในการหมุนจะอยูในชวง 150 - 300 รอบ/นาที ขณะขัดจึงตองมีการใชน้ําเปนสารหลอเย็น และหลอลื่น เพื่อใหเศษโลหะหลุดจากผิวหนาชิ้นงาน และชวยรักษาอุณหภูมิชิ้นงานไมใหรอนขึ้น เวลาในการขัดควรอยูระหวาง 30 - 90 วินาที เพราะการขัดนานเกินไปจะทําใหชิ้นงานเกิดรอยเปนสะเก็ดดาว ชิ้นงานที่ขัดเงาแลวจะตองใสเหมือนกระจกเพื่อที่จะสามารถนําไปกัดลายดวยสารละลายกรดตาง ๆ ได สิ่งสําคัญใน การขัดเงาคือ การทําความสะอาด เนื่องจากผิวหนาชิ้นงานที่ผานการขัดเงาจะมันวาวมาก จึงควรทําความสะอาดดวย การสั ่น ในเครื ่อ งสั ่น (Ultrasonic Cleaning Machine) ทุก ครั้ ง ก อ นที่ จ ะเปลี่ย นเบอรผ งขั ด ที่ ล ะเอี ยดขึ้น เนื่องจากอนุภาคสารขัดเงาที่ตกคางที่ชิ้นงานจะทําใหชิ้นงานเกิดรอยที่ผิวหนาได ขอควรระวัง 1) ขณะทํางานไมควรใหมือ หรืออวัยวะสวนหนึ่งสวนใดของรางกายสัมผัสกับจานขัด 2) ในการขัดชิ้นงานใหกดชิ้นงานเพียงเบา ๆ 3) การขัดชิ้นงานขนาดเล็กใหใชอุปกรณจบั ยึดชิ้นงานแทนการใชมือ 4) ใหสวมกระบังปองกันใบหนาหรือแวนนิรภัยทุกครั้งเมื่อขัดดวยเครื่องขัดกระดาษทรายแบบจาน โดยเฉพาะอยางยิง่ เมื่อขัดชิ้นงานที่เปนโลหะ วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังการขัดงานทุกครั้งควรทําความสะอาดจานหมุน โดยเฉพาะการใชกระดาษทรายประเภทที่ติดดวยกาว สวนการเก็บกระดาษทรายที่เปนแบบมีกาวและไมมีกาวควรจะเก็บในที่แหง เพราะความชื้นจะทําใหประสิทธิภาพ ของกาวลดลง และควรวางในแนวราบเพื่อไมใหงอ นอกจากนี้เมื่อเปลี่ยนเบอรละเอียดขึ้นจะตองเปลี่ยนผาขัดทุกครั้ง และผาขัดที่ใชควรแยกตามชิ้นงานโลหะที่ขัด 90 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3. เครื่องอัดไฮดรอลิกส เครื่องอัดไฮดรอลิกส มีอีกชื่อหนึ่งวา เครื่องจักรกลไฮดรอลิกส เปนเครื่องทุนแรงที่ตองใชแรงในการกดและอัด เพื่ออัด ชิ้นงานเขาหรือดันชิ้นงานออก

ภาพที่ 3.4 เครื่องอัดไฮดรอลิกส วิธีการใชงาน 1) กอนใชงานทุกครั้งตองตรวจสอบเครื่องอัดไฮดรอลิกสใหอยูในสภาพพรอมใชงาน 2) ทําการติดตั้งกระบอกสูบไฮดรอลิกสไวใตชิ้นงานที่ตองการอัดหรือถอด 3) เลือ่ นแปนล็อกชิ้นงานใหสนิทเขากับตําแหนงที่ตองการ 4) ปดวาลวน้ํามันไหลกลับใหสนิท 5) ทําการโยกปมดวยมือโยก เพื่อใหกระบอกสูบไฮดรอลิกสดันชิ้นงานขึ้น 6) เมื่อดันชิ้นงานออกเรียบรอยแลว ใหคอย ๆ เปดวาลว เพื่อใหน้ํามันไหลลงสูดานลางของกระบอกสูบ ขอควรระวัง ไมควรยืนอยูตรงหนาของแทนอัด เพื่อปองกันไมใหสงิ่ ของกระเด็นใสในเวลาโยก วิธีการดูแลและบํารุงรักษาเครื่องอัดไฮดรอลิกส หลังการใชงานเครื่องอัดไฮดรอลิกสทุกครั้ง ควรตรวจสอบวากระบอกสูบมีการรั่วไหลของน้ํามันหรือไม หากพบ รอยรั่วใหดําเนินการซอมแซมทันที จากนั้นใหลางทําความสะอาดกอนนําไปเก็บเขาที่ใหเรียบรอย

91 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

4. เครื่องทดสอบการดัดงอ 4.1 อุปกรณและเครื่องมือในการทําการทดสอบการดัดโคง อุปกรณและเครื่องมือในการทําการทดสอบการดัดโคงนั้นไมมีขอกําหนดที่ตายตัว เนื่องจากการทดสอบไมซับซอน และไมตองการความละเอียดของเครื่องมือ เพียงแคสามารถทําการดัดโคงชิ้นทดสอบดวยรัศมีตาง ๆ ตามที่กําหนดไว หรือดัดโคงไปดวยมุม (Bending Angle) ที่ตองการ โดยทั่วไปเครื่องมือและอุปกรณตาง ๆ ที่ใชในการทดสอบการดัดโคง เชน Pin Roller และ Mandrel นั้นควรจะมีความยาวยาวกวาความกวางของชิ้นทดสอบ และจะตองมีความแข็งแรง และแข็งเกร็ง ทนตอการแปรรูปและการสึกหรอในระหวางทําการดัดโคงได

ภาพที่ 3.5 อุปกรณ และเครื่องมือในการทําการทดสอบการดัดโคงแบบตาง ๆ

92 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีใชงาน การทดสอบการดัดโคงมีหลายวิธี ซึ่ง หลัก การในการทดสอบที่เหมือ นกันแตแตกตางกันในรายละเอียด โดยวิธีทดสอบการดัดโคงที่นิยมใชมี 3 วิธี ดังนี้ 1) แบบ Pressing Bend

ภาพที่ 3.6 การทดสอบการดัดโคงแบบ Pressing Bend ทดสอบทําโดยนําชิ้นทดสอบมาวางบนตัวฐานรอง ซึ่งควรจะเปนทรงกระบอกที่มีรัศมีความโคงไมต่ํากวา 10 มิลลิเมตร แลวคอย ๆ เพิ่มแรงในการกดที่จุดกึ่งกลางของชิ้นงานทดสอบ เพื่อทําการดัดโคง ชิ้ นงาน ซึ่งระยะหางระหวางฐานรองที่ใชในการทดสอบ = 2r + 3t โดยที่ r คือ รัศมีก ารดัดโคง และ t คือ ความหนา หรือ เสนผานศูนยกลางของชิ้นทดสอบ สวนปลาย ของ Mandrel จะตองเปนทรงกระบอก ที่มีรัศมีความโคงเทากับรัศมีการดัดโคงที่ตองการจะทําการทดสอบ 2) แบบ Winding Bend

ภาพที่ 3.7 การทดสอบการดัดโคงแบบ Winding Bend ทดสอบโดยคอย ๆ เพิ่มแรงที่ใชในการมวนชิ้นทดสอบรอบ ๆ Mandrel ตามที่กําหนดไว โดยกดยึดปลาย ดานหนึ่งของชิ้นทดสอบไว และทําการดัดโคงที่ปลายอีกดานหนึ่ง

93 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3) แบบ V-block Bend

ภาพที่ 3.8 การทดสอบการดัดโคงแบบ V-block Bend ทดสอบโดยนําชิ้นทดสอบมาวางอยูบนฐานรูปตัววี แลวคอย ๆ เพิ่มแรงกดผาน Mandrel ลงตรงกลาง ของชิ้นงานทดสอบ เพื่อทําการดัดโคงชิ้นงานใหไดตามที่กําหนดไว ขอควรระวัง 1) อยาสัมผัสกับสายไฟเมือ่ มือเปยก 2) หลีกเลี่ยงการติดตั้งในสถานที่ ทีเ่ ครื่องทดสอบไดรับแสงแดดโดยตรง 3) อยาใชอุปกรณในบรรยากาศที่ไวไฟ 4) จับชิ้นงานใหแนนกอนทําการดัดโคง 5) ใหชิ้นงานที่อยูในอุณหภูมปิ กติ วิธีบํารุงและดูแลรักษา 1) ทําความสะอาดตัวเครือ่ งดวยผาหรือฟองน้ําดวยน้ํายาทําความสะอาดที่เปนกลาง 2) ทําความสะอาดชิ้นสวนและอุปกรณประกอบดวยฟองน้ําหรือผานุมเปยก 3) เช็ดทําความสะอาดดวยผาแหงอีกครั้ง 4) จัดเก็บเครื่องมือและอุปกรณดวยวิธีการที่เหมาะสมและเก็บในที่ที่ปลอดภัย 5) ชโลมน้ํามันกอนจัดเก็บ

94 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

5. เครื่องตัดชิ้นงานและเครื่องเลื่อย 5.1 เครื่องเลื่อยกล (Sawing Machine) เปนเครื่องมือใชสําหรับงานเลื่อยชิ้นงานอุตสาหกรรม ที่มีชิ้นงานจํานวนมากทั้งชิ้นงานขนาดเล็ก และขนาดใหญ ซึ่งเครื่องเลื่อยกลแบงออกเปนประเภทใหญ ๆ ไดดังนี้ 5.1.1 เครื่องเลื่อยชัก (Power Hack Saw) เครื่องเลื่อยแบบชักเปนที่นิยมใชกันอยางแพรหลายในการเลื่อย ตัดวัส ดุง านใหไดขนาดและความยาวตามความตอ งการ ระบบการขับเคลื่อ นใบเลื่อ ยใชสงกําลังดวย มอเตอร แลว ใชเฟองเปนตัวกลับทิศทาง และใชหลักการของขอเหวี่ยงเปนตัวขับเคลื่อนใหใบเลื่อย เคลื่อนที่กลับไป - มา ในแนวเสนตรงอยางตอเนื่อง ทําใหใบเลื่อยสามารถตัดงานได

ภาพที่ 3.9 เครื่องเลื่อยชัก วิธีการใชเครื่องเลื่อยชัก 1) ตรวจสอบความพรอมของเครื่องเลื่อยชักและอุปกรณอยูเ สมอ 2) ผูปฏิบัตงิ านตองมีการตรวจความพรอมทัง้ รางกายและสภาพจิตใจ 3) เปดสวิตชเมนใหญใหกระแสไฟฟาเขาเครือ่ งเลื่อยชัก 4) ยกโครงเลือ่ ยคางไว กอนที่จะทําการตัด 5) บีบจับชิ้นงานดวยปากกาจับงานไมตองแนน เพื่อใหสามารถเลื่อนปรับชิ้นงานได 6) ปรับโครงเลื่อยลง โดยใหฟนของใบเลื่อยหางจากชิ้นงานประมาณ 10 มิลลิเมตร 7) ตั้งระยะความยาวของชิ้นงานโดยใชบรรทัดเหล็กวัดขนาด 8) บีบจับชิ้นงานดวยปากกาจับงานใหแนน 9) ปรับแขนตัง้ ระยะใหยาวเทากับความยาวของชิ้นงาน 95 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

10) เปดสวิตชเดินเครื่องเลื่อยชัก 11) คอย ๆ ปรับระบบปอนตัดไฮดรอลิกสเพื่อใหโครงเลื่อยเลื่อนลงชา ๆ 12) ปรับทอน้ําหลอเย็นใหน้ําฉีดตรงคลองเลื่อย เพือ่ ชวยระบายความรอน 13) รอจนกวาเลื่อยตัดชิ้นงานขาด ขอควรระวังเครื่องเลื่อยชัก 1) กอนใชเครื่องเลื่อยชักทุกครั้ง ตองตรวจสอบความพรอมของเครื่องเสมอ 2) บีบปากกาจับชิ้นงานใหแนนกอนเปดสวิตชเครื่องทํางาน 3) หามตัดชิ้นงานที่มีความยาวนอยกวาปากของปากกาจับงาน เพราะจะทําใหใบเลื่อยหัก 4) เมือ่ ตองการตัดชิ้นงานยาว ๆ ควรมีฐานมารองรับชิ้นงานทุกครั้ง 5) กอนเปดสวิตชเดินเครือ่ ง ตองยกใบเลื่อยใหหางจากชิ้นงานประมาณ 10 มิลลิเมตร 6) การปอนตัดดวยระบบไฮดรอลิกสมากเกินไปจะทําใหใบเลื่อยหัก 7) เหล็กหลอ ทองเหลือง ทองแดง และอะลูมเิ นียมควรหลอเย็นใหถูกประเภท 8) ไมควรกมหนาเขาใกลโครงเลื่อยชักขณะจะเปดสวิตชเดินเครือ่ งเลื่อยทํางาน 9) ขณะเครื่องเลือ่ ยชักกําลังตัดชิ้นงานหามหมุนถอยปากกาจับงานออกเปนอันขาด วิธีการดูแลและบํารุงรักษา เพื่อยืดอายุการใชงานใหยาวนาน จะตองมีวิธีการดูแลและบํารุงรักษาเครื่อง ดังนี้ 1) กอนใชงานเครื่องเลื่อยชักทุกครั้งควรหยอดน้ํามันหลอลื่นบริเวณจุดที่เคลื่อนที่ 2) หลังเลิกใชงานทุกครั้งควรทําความสะอาด และใชผาคลุมเครื่องปองกันฝุนละออง 3) ควรเปลีย่ นน้ําหลอเย็นทุก ๆ สัปดาห 4) ตรวจสอบกระบอกสูบน้ํามันไฮดรอลิกสไมใหรั่วซึม 5) ตรวจสอบ สายพาน มูเ ลย เฟองทด และปม น้ําหลอเย็นเพื่อใหใชงานไดตลอด 5.1.2 เครื ่อ งเลื ่อ ยสายพานแนวนอน (Horizontal Band Saw) เปน เครื ่อ งเลื ่อ ยที ่ม ีใ บเลื่อ ยยาว ติดตอกันเปนวงกลม การเคลื่อนที่ของใบเลื่อยมีลกั ษณะการสงกําลังดวยสายพานคือ มีลอขับและลอตาม ทําใหคมตัดของใบเลื่อยสามารถเลื่อยตัดงานไดตลอดทั้งใบ การปอนตัดงานใชระบบไฮดรอลิกสควบคุม ความตึงของใบเลื่อย ปรับ ดวยมือ หมุนหรือ ใชไฮดรอลิก สป รับ ระยะหางของลอ มีโ ครงสรางแข็งแรง ตัวเครื่องสามารถติดตั้งไดกับพื้นโรงงาน

96 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 3.10 เครื่องเลื่อยสายพานแนวนอน 5.1.3 เครื่องเลื่อยสายพานแนวตั้ง (Vertical Band Saw) เครื่องเลื่อยสายพานแนวตั้งเปนเครื่องเลื่อยที่ มีใบเลื่อยเปนแบบสายพานแนวตั้ง ซึ่ง จะหมุนตัดชิ้นงานอยางตอเนื่อง ใชตัดงานเบาไดทุกชนิด เชน ตัดเหล็กแบน เหล็กบางใหขาด หรือตัดเปนรูปทรงตาง ๆ ซึ่งเครื่องเลื่อยชนิดอื่น ๆ ไมสามารถทําได

ภาพที่ 3.11 เครื่องเลื่อยสายพานแนวตั้ง เครื่องเลื่อยสายพานแตกตางจากเครื่องเลื่อยชัก ที่สามารถตัดชิ้นงานไดตอเนื่อง ในขณะที่เครื่องเลื่อยชัก ทําหนาที่ตัดงานเฉพาะชวงชักตัดเทานั้น และยังใชประโยชนของใบเลื่อยในชวงจํากัด กลาวคือ จะใชประโยชน เฉพาะสวนกลางของใบเลื่อยไดเทานั้น ใบเลื่อ ยสายพานจะมีความหนานอ ยกวาใบเลื่อ ยชนิดอื่น จึง ทําให มีก ารสูญ เสียวัส ดุนอ ยกวาเลื่อย สายพานแนวตั้ง ลักษณะเดนในการทํางานคลายกับ งานฉลุดวยมือ ซึ่งจะไมพบในเครื่อ งเลื่อยโลหะชนิด อื่น เชน ตัดชิ้นงานเปนรูปทรงเรขาคณิต 97 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

วิธีการใชงาน 1) ตรวจสอบความตึงของใบเลื่อย และเลือกใชใบเลื่อยใหเหมาะกับขนาดชิ้นงาน 2) ตรวจสอบสายพาน ความเร็วในการตัดใหเหมาะสมกับการใชงาน 3) ตรวจสอบลูกกลิ้งประคองใหใบเลื่อยอยูชิดกับชิ้นงาน 4) วัดชิ้นงานใหไดขนาดตามที่ตองการ แลวปรับระยะตัดชิ้นงาน 5) ยกฝาครอบขึ้นแลวตรวจสอบไฮดรอลิกส เพื่อปรับความเร็วในการตัดชิ้นงาน 6) เปดสวิตชเครือ่ งและวาลวน้ํามันหลอเย็น 7) ปดสวิตชเพื่อทดสอบการหยุดทํางานของเครื่อง แลวเปดเครือ่ งอีกครัง้ 8) หมุนสวิตช Emergency ตามทางลูกศรเล็กนอยเพื่อเปดเครือ่ งไดปกติ 9) ปรับไฮดรอลิกสเพื่อกําหนด FEED การตัดชิ้นงาน โดยการปรับวาลวละเอียด 10) ทดลองตัดชิ้นงานแลวล็อกวาลว และเปด Ball valve แทนในการตัดงานชิ้นตอไป 11) เมื่อชิ้นงานขาด Cover กด Limit สวิตชเครื่องเลือ่ ยจะหยุดทํางาน 12) หลังใชงานเสร็จควรลดความตึงใบเลื่อย เพื่อเพิ่มอายุการใชงาน ขอควรระวัง 1) ติดตั้งสายดินเพื่อปองกันอันตรายจากไฟดูด 2) ปดฝาครอบใบเลื่อยและพูลเลยทุกครั้งเมื่อตัดงาน 3) กอ นปรับ ใบเลื่อยใหตึง ตอ งปรับแบริ่งประคองเลื่อยใหหางกันประมาณความหนาใบเลื่อย 0.1 - 0.2 มิลลิเมตร จากนั้นทดลองเลื่อนใบเลื่อยผานแบริ่งเพื่อไมใหฝด แลวคอยปรับใบเลื่อย ใหตึงพอเหมาะ วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) เช็คระดับน้ํามันเกียรและชุดเฟองทดทุก 6 เดือน 2) ตรวจความตึงสายพาน รอยแตกทุก 6 เดือน 3) กอนใชงานทุกครัง้ ตองตรวจสภาพแบริ่งประคองใบเลือ่ ยไมใหหลวมหรือแนนเกินไป 4) ถาแบริ่งประคองใบเลื่อยแตกหรือติด ใหเปลี่ยนใบใหมทันที 5) ตรวจสอบการรั่วซึมของน้ํามันไฮดรอลิกสที่ชุดกระบอกไฮดรอลิกส 6) ตรวจสอบน้ําหลอเย็นสัปดาหละ 1 ครั้ง หรือถามีกลิ่นเหม็นควรเปลี่ยนใหมทันที

98 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

5.1.4 เครื่องเลื่อยวงเดือน (Circular Saw or Radius Saw) เครื่องเลื่อยวงเดือนเปนเครื่องเลื่อยที่ใบเลื่อย เปนวงกลม มีฟนรอบ ๆ วง สามารถตัดชิ้นงานไดอยางตอเนื่อง มักเปนชิ้นงานบาง ๆ เชน อะลูมิเนียม สามารถตัดงานไดทั้งลักษณะตรงและเอียงเปนมุม

ภาพที่ 3.12 เครื่องเลื่อยวงเดือน วิธีการใชงาน 1) กอนปรับเปลี่ยนหรือปรับตัง้ ขนาดใบเลื่อย จะตองมั่นใจวาเครื่องปดอยูเสมอ 2) การยืนควรยืนอยูขางใดขางหนึ่งของแนวใบเลือ่ ย เพื่อปองกันอันตรายหากใบเลื่อยหลุด 3) ใชที่ครอบใบเลือ่ ยทุกครัง้ ทีม่ ีการตัด 4) คอย ๆ เลื่อนใบเลือ่ ยเพื่อตัดตามรอยที่กําหนดไว 5) เมื่ อ ป ดเครื่ อ งแล วใบเลื่อ ยยังไมหยุด หามหยุดใบเลื่อ ยดวยการนําไมไปใสห รือ มือ ไปสัมผัส ใบเลื่อย หามทําความสะอาดแทนเลื่อยดวยมือเปลา ควรใชแปรงปดหรือลมเปา ขอควรระวังในการใชเลื่อยวงเดือน 1) ควรใสฝาครอบใบเลือ่ ยเสมอ 2) อยาออกแรงควบคุมตัดเกิน 3) กอนชิ้นงานจะขาด ใชแรงควบคุมตัดเพียงเล็กนอยพอ 4) หมัน่ ตรวจการแตกราวของใบเลือ่ ยหรือการยึดติดคมเลื่อย วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) ทําความสะอาดเครื่องและใบเลือ่ ยใหปราศจากเศษวัสดุ 2) ตรวจสอบความผิดปกติของเครื่องเปนประจําหลังใชงาน 99 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

6. อุปกรณจับยึด อุป กรณจับยึด คื อ ชิ้ นส วนของจิ๊ ก หรือ ฟก เจอร มีห นาที่ในการจับยึดชิ้นงาน โดยจะยึดจับชิ้นงานใหติดแนนอยูกับ โครงสรางลําตัวของจิ๊กหรือฟกเจอร เพื่อทําใหชิ้นงานอยูในตําแหนงที่ตองการอยางมั่นคงเมื่อมีการปาดผิวชิ้นงาน 6.1 อุปกรณนําเจาะและจับงาน อุปกรณนําเจาะและจับงานแบงออกเปน 2 ชนิด คือ จิ๊ก และฟกเจอร ดังนี้ 1) จิ๊ก (Jig) คือ อุปกรณกําหนดตําแหนงจับยึดชิ้นงาน และเปนตัวนําทางของเครื่องมือตัด (Cutting Tools) โดยทั่วไปนิยมใชในการเจาะรู หรือควานรู จิ๊กจะมีปลอกนําทางอัดติดแนนอยูเสมอ ปลอกนําทางนี้ ทําดวยเหล็กพิเศษที่ผานการชุบแข็งมาแลว และเปนตัวที่ใชสําหรับนําทางในการเจาะรูของดอกสวาน และเครื่องมือตัดอื่น ๆ

ภาพที่ 3.13 จิ๊ก 2) ฟกเจอร (Fixture) เปนเครื่องมือสําหรับการผลิตที่ใชในการกําหนดตําแหนงยึดจับ และรองรับชิ้นงาน ใหอยูคงที่ขณะเครื่องจักรทํางาน และอาจมีแทงตั้งระยะสําหรับตั้งระยะของเครื่องมือตัดประกอบอยู สวนใหญจะใชกับงานไส งานกัด และงานเจียระไน

100 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 3.14 ฟกเจอร ขอควรระวัง จิ๊ก และฟก เจอรถูก ออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อ ใหเ หมาะสมกับ ชิ้นงานนั้น ผูป ฏิบัติง านไมควรนําไปใช อยางผิดประเภทเพื่อยืดอายุการใชงาน วิธีการดูแลและบํารุงรักษา หลังจากใชงาน ควรทําความสะอาดและตรวจสอบชิ้นสวนใหมีสภาพดี พรอมใชงานเสมอ 7. เครื่องดูดควัน เครื่องดูดควัน เปนอุปกรณที่ใชดูดฝุนและควันไอเชื่อม เพื่อลดผลกระทบตอสุขภาพของชางเชื่อม ทําใหสถานที่ทํางาน ปลอดภัยมากยิ่งขึ้น ซึ่งเครื่องดูดควันมีหลายลักษณะเพื่อใหเลือกใชตามความเหมาะสม ดังตอไปนี้ 1) หัวเชื่อมที่มีชุดดูดควันประกอบ ใชสําหรับดูดสารพิษตรงจุดที่ทําการเชื่อมซึ่งเปนวิธีที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด 2) ทอดูดติดบนเครื่องมือ ใชสําหรับดักจับฝุนละออง และอนุภาคที่มีความเขมขนสูงในโรงงานเชื่อม 3) แขนดูดควันเชื่อม ใชดูดจับควันจากแหลงกําเนิดของควันเชื่อม กอนที่จะเขาสูระบบหายใจของชางเชื่อม 4) พัดลมและเครื่องเปาลม ใชสําหรับเคลื่อ นยายอากาศที่ปนเปอนฝุนละออง แกส พิษผานตัวกรองออกไป ทําความสะอาด ทําใหพื้นที่ปฏิบัติงานมีอากาศที่บริสุทธิ์

101 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ภาพที่ 3.15 หัวเชื่อมที่มีชุดดูดควัน

ภาพที่ 3.16 ทอดูดติดบนเครื่องมือ

ภาพที่ 3.17 แขนดูดควันเชื่อม

ภาพที่ 3.18 พัดลมและเครื่องเปาลม

วิธีใชงาน 1) ปรับตําแหนงแขนดูดควันเชื่อมใหตรงกับบริเวณทีจ่ ะทําการเชื่อม 2) เปดสวิตชการใชงาน เครื่องดูดควันจะดูดควันหรือไอเชื่อมเขาไป 3) เมื่อหยุดใช ใหปดสวิตชหลังใชงานทุกครั้ง ขอควรระวัง 1) ควรติดตั้งเครื่องดูดควันใหอยูในตําแหนงที่เหมาะสม ไมอยูใกลวัตถุไวไฟ หรือบริเวณที่มีความชื้น 2) ขณะทําการเชื่อมควรระวังไมใหสะเก็ดไปโดนสายไฟของเครื่องดูดควัน เพราะอาจเกิดอันตรายถึงชีวิตได วิธีการดูแลและบํารุงรักษา 1) ตรวจสอบเครื่องมือตามรอบที่ผผู ลิตแนะนําเพื่อปองกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น 2) หมั่นสังเกตความเปลี่ยนแปลงของเครือ่ งมือกล 3) ทําความสะอาดและเปลี่ยนเครื่องมือเมื่อมีการเสื่อมสภาพ 4) ปรับแตงเครื่องจักรกลใหถูกตองตามคาเริม่ ตน 5) ควรใชเครื่องมือกลตามกําลังความสามารถ และใชอยางทะนุถนอม 6) บันทึกขอมูลในการตรวจสอบหรือซอมแซม เพื่อใชอางอิงในครั้งตอไป

102 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบทดสอบ คําชี้แจง ใหผรู ับการฝกทําเครื่องหมาย x ลงในกระดาษคําตอบขอที่ถูกทีส่ ุดเพียงขอเดียว 1. ขอใดแสดงการเจาะรูดวยดอกสวาน มีความปลอดภัยมากทีส่ ุด

ก.

ค.

ข.

ง.

2. หากตอ งการเจียตกแตง ชิ้นงานขนาดใหญใหส วยงาม โดยใชเ ครื่อ งเจียที่มั่นคงแข็ง แรงและมีฐ านยึดติดกับ พื้น ได ควรเลือกใชเครื่องมือกลชนิดใด

ก.

ค.

ข.

ง.

103 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

3. เหตุผลที่ตอ งใชน้ําเปนสารหลอเย็น ขณะใชเครื่องขัดผิวโลหะคือขอใด ก. เพื่อไมใหเศษโลหะหลุดจากผิวหนาชิ้นงาน และรักษาอุณหภูมิชิ้นงานไมใหรอ นขึ้น ข. เพื่อใหเศษโลหะหลุดจากผิวหนาชิ้นงาน และรักษาอุณหภูมชิ ิ้นงานไมใหรอนขึ้น ค. เพื่อรักษาผิวหนาชิ้นงานใหสวยงาม และรักษาอุณหภูมิชิ้นงานใหต่ํากวาศูนยองศาเสมอ ง. เพื่อรักษาเครื่องขัดผิวโลหะใหใชงานไดนาน และรักษาอุณหภูมิชิ้นงานใหต่ํากวาศูนยองศาเสมอ 4. โรงงานอุตสาหกรรมรถยนตแหงหนึ่ง ตองการซื้อเครื่องมือทุน แรงทีส่ ามารถใชอัด หรือถอดชิ้นสวนตาง ๆ ไดดี โรงงาน แหงนี้ควรซื้อเครื่องมือในขอใดเพื่อใหตรงกับวัตถุประสงค ก. เครื่องอัดไฮดรอลิกส ข. เครื่องเลือ่ ยชัก ค. เครือ่ งขัดผิวโลหะ ง. ฟกเจอร 5. ถาตองการดัดโคงแบบมวนชิ้นงานทดสอบรอบ ๆ Mandrel ควรใชการทดสอบวิธีใดที่เหมาะสมที่สุด ก. แบบ Pressing Bend ข. แบบ V-block Bend ค. แบบ Winding Bend ง. แบบ Tool Bending 6. ขอใดเปนวิธีการใชเครื่องเลื่อยชัก ไมถูกตอง ก. เปดสวิตชเมนใหญใหกระแสไฟฟาเขาเครือ่ งเลื่อยชัก ข. ตองตัดชิ้นงานใหเสร็จกอนแลวจึงยกโครงเลื่อยคางขึ้นไว ค. บีบจับชิ้นงานดวยปากกาจับงานไมตองแนน เพื่อใหสามารถเลื่อนปรับชิ้นงานได ง. ปรับแขนตัง้ ระยะใหยาวเทากับความยาวของชิ้นงาน

104 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

7. วิธีใชอุปกรณนําเจาะและจับงานที่ถูกตองคือขอใด ก. ใชจิ๊กมากําหนดตําแหนงยึดจับและใชขัดผิวชิ้นงานได ข. ใชจิ๊กเปนตัวนําทางของเครื่องมือตัดและใชดักฝุนผิวชิ้นงานได ค. ใชฟกเจอรกําหนดตําแหนงยึดจับใหแนนอนและใชขัดเงาชิ้นงานได ง. ใชฟก เจอรกําหนดตําแหนงยึดจับใหแนนอนและใชรวมกับงานเจียระไนได 8. ขอใด ไมใช การใชเครื่องดูดควันที่ถูกตอง ก. ปรับตําแหนงของแขนดูดควันเชื่อมใหต่ํากวาบริเวณที่จะทําการเชื่อม ข. ทอดูดติดบนเครื่องมือ ใชสําหรับดักจับฝุนละออง และอนุภาคที่มีความเขมขนสูง ค. พัดลม และเครื่องเปาลม ใชสําหรับเคลื่อนยายอากาศทีป่ นเปอนฝุนละออง ง. หัวเชื่อมทีม่ ีชุดดูดควันประกอบ ใชสําหรับดูดสารพิษตรงจุดที่ทําการเชื่อม 9. ทานจะเลือกปฏิบัติตามขอใด ถาตองการบํารุงรักษาเครื่องมือกลใหใชไดนาน ก. การเก็บกระดาษทรายแบบมีกาว และไมมีกาว ควรเก็บไวในที่ชื้นเสมอ ข. หลังใชเครื่องอัดไฮดรอลิกส ตองตรวจเช็คแปนล็อกวามีน้ํามันรั่วไหลออกมาหรือไมทุกครัง้ ค. ถาลอหินเจียมีรอยราวหรือไมมีคม ใหปรับแตงหนาหินใหมได ง. ควรเปลี่ยนน้ําหลอเย็นของเครื่องเลื่อยชักเปนประจําทุกเดือน

105 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

กระดาษคําตอบ ขอ

1 2 3 4 5 6 7 8 9

106 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบงาน ใบงานที่ 3.1 การใชเครื่องมือกล 1. วัตถุประสงคเชิงพฤติกรรม 1. ปฏิบัติการใชและบํารุงรักษาเครื่องมือทั่วไปไดอยางถูกตอง 2. ปฏิบตั ิงานโดยคํานึงถึงความปลอดภัย

2. ระยะเวลาการฝกปฏิบตั ิงาน - ระยะเวลาการฝกปฏิบัติงาน รวม 3 ชั่วโมง

3. คําชี้แจง ใหผูรบั การฝกทําหัวคอน จากแบบทีก่ ําหนดใหตอไปนี้

ภาพแบบหัวคอน

107 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบขั้นตอนการปฏิบัติงาน ใบขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ 3.1 การใชเครื่องมือกล 1. การเตรียมการ 1.1 การเตรียมอุปกรณปองกันสวนบุคคล สวมใสอปุ กรณปองกันอันตรายสวนบุคคลกอนเริม่ ปฏิบัตงิ าน ไดแก - ถุงมือผา - แวนตานิรภัย - รองเทานิรภัย - ชุดปฏิบัติการชาง 1.2 รับฟงคําสั่งจากครูฝก พรอมรับใบงาน 1.3 การเตรียมสถานที่ 1. ตรวจสอบสภาพพื้นที่ปฏิบัติงาน ไมใหมีอุปกรณอื่น ๆ ที่ไมเกี่ยวของ หรือวัสดุอันตราย อยูบริเวณพื้นที่ปฏิบัติงาน 2. ดูแลไมใหบุคคลที่ไมเกี่ยวของเขามาในบริเวณปฏิบัติงาน 3. เตรียมชุดปฐมพยาบาลเพื่อใชในกรณีฉุกเฉิน 4. ผูรบั การฝกตองเรียนรูวิธีการปฐมพยาบาลเบือ้ งตน ในกรณีเกิดอุบัติเหตุขณะปฏิบัตงิ าน 5. รับทราบจุดที่ตั้งของอุปกรณชวยเหลือในกรณีฉุกเฉินตาง ๆ รวมถึงวิธีการใชอุปกรณเหลานั้น 1.4 การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณตอผูรับการฝก 1 คน 1. คอนหัวกลม จํานวน 1 อัน 2. เครื่องเจาะชนิดตั้งโตะ 3. เครือ่ งเลือ่ ยชัก 4. ฉาก

จํานวน 1 เครื่อง จํานวน 1 เครื่อง จํานวน 1 อัน

5. ดอกตาป M10 × 1.5 6. ดอกสวานขนาด 5 มิลลิเมตร

จํานวน 1 ดอก จํานวน 1 ดอก

7. ดอกสวานขนาด 8.5 มิลลิเมตร 8. ดามตาป

จํานวน 1 ดอก จํานวน 1 อัน

9. ตะไบละเอียด 6 นิ้ว 10. ตะไบหยาบ 12 นิ้ว

จํานวน 1 ดาม จํานวน 1 ดาม 108 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

11. บรรทัดเหล็ก 12. ปากกาจับชิ้นงาน

จํานวน 1 อัน จํานวน 1 ตัว

13. เลื่อยมือ 14. เหล็กขีด 15. เหล็กตอกนําศูนย

จํานวน 1 อัน จํานวน 1 อัน จํานวน 1 อัน

1.5 การเตรียมวัสดุตอผูรับการฝก 1 คน 1. แบบชิ้นงาน

จํานวน 1 ชุด

2. ผาทําความสะอาด จํานวน 1 ผืน 3. เหล็กสีเ่ หลี่ยมตัน ขนาด 19 x 19 มิลลิเมตร จํานวน 1 เสน

109 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

2. ลําดับการปฏิบตั ิงาน การใชเครื่องมือกล ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

คําอธิบาย

1. เครื่องมือและวัสดุ

เตรียมเครื่องมือ อุปกรณ และวัสดุ

ขอควรระวัง ตรวจสอบความ พรอมของเครื่องมือ กอนปฏิบัติงาน และ ควรขันใบเลื่อยกับ

เครื่องเลื่อยชัก เครื่องเจาะตัง้ โตะ

เลื่อยมือ

โครงเลื่อยใหแนน

คอนหัวกลม

ฉาก ดอกตาป M10 × 1.5 ดอกสวานขนาด 5 มิลลิเมตร

ตะไบหยาบ 12 นิ้ว

บรรทัดเหล็ก เหล็กขีด

ดามตาป ดอกสวานขนาด 8.5 มิลลิเมตร

ตะไบละเอียด 6 นิ้ว

ปากกาจับชิ้นงาน เหล็กตอกนําศูนย

แบบหัวคอน

110 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

คําอธิบาย

ขอควรระวัง

เหล็กสี่เหลี่ยมตัน ขนาด 19 x 19 มม.

2. ตัดเหล็กใหมีขนาด 19 × 19 × 105 มิลลิเมตร

ตั ด เหล็ ก สี่ เ หลี่ ย มตั น ขนาด 19 × 19 ใบเลือ่ ยควรอยูนอก มิลลิเมตร ยาว 105 มิลลิเมตร โดยใชเครื่อง เสนรางแบบ เพื่อให เลื่อยชัก

3. ตะไบชิ้นงานใหมีขนาด 18 × 18 × 103 มิลลิเมตร

ไดความยาวตามที่ กําหนด

ใชตะไบหยาบ 12 นิ้ว ตะไบชิ้นงานใหได ขณะตะไบ ควร ขนาด 18 × 18 มิ ล ลิ เ มตร ยาว 103 ตรวจสอบขนาดของ มิลลิเมตร ใหมีความราบเรียบ และวัดให ชิ้นงานเปนระยะ และ

4. รางแบบเจาะ

ไดฉาก

ตรวจสอบชิ้นงานให ไดฉากทุกดาน

รางแบบเจาะตามแบบที่กําหนด

ไมควรทําเครื่องมือ รางแบบตก เพราะ อาจทําใหชํารุด เสียหาย

5. ตอกนําศูนยชิ้นงาน

ตอกนําศูนย ณ ตําแหนงจุดตัด

111 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

ขณะตอกนําศูนยควร ตอกอยางระมัดระวัง


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6. ล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน

คําอธิบาย

ขอควรระวัง

ล็อ กชิ ้น งานเขา กับ ปากกาจับ ชิ้น งาน ควรล็ อ กชิ้ น งานให วางบนเครื่องเจาะตั้งโตะ

แนนกอนทําการเจาะ เ พ ร า ะ อ า จ ทํ า ใ ห ชิ้ น งานเคลื่ อ นตั ว ได เป น สาเหตุ ใ ห ด อก สวานหัก

7. เจาะรู ณ ตําแหนงที่ตอกนําศูนย

ใชดอกสวานขนาด 5 มิลลิเมตร เจาะรู ณ ปรั บความเร็ วรอบ ตํ า แหน ง ที่ ไ ด ตอกนํ า ศู นย ไ ว แล ว เจาะ เครือ่ งเจาะใหเหมาะสม ด อ ก ส ว า น ข น า ด 8 . 5 มิ ล ลิ เ ม ต ร กับขนาดดอกสวาน ตามลําดับ

8. ใสดอกตาปลงไปในรู วัดใหตั้งฉากกับชิ้นงาน

นําชิ้นงานที่เจาะเสร็จ ล็อกกับปากกาจับ ควรยึดชิ้นงานใหแนน ชิ้นงาน ใชดอกตาป M10 × 1.5 ใสลงไป เพื่อปองกันการการไถล ในรู แลวใชฉากวัดใหดอกตาปตั้งฉากกับ ของชิ้นงาน ชิ้นงาน

9. ประกอบดามตาปเขากับดอกตาป

นําดามตาปประกอบเขากับดอกตาป โดย ยึ ด ด า มต า ปเข า กั บ หมุนใหแนน ดอกตาปใหแนน

112 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 10. หมุนดามตาปเพื่อทําเกลียวใน

คําอธิบาย

ขอควรระวัง

หมุ น ด า มต า ปเพื่อ ทํา เกลีย วใน ควรให ขณะหมุ น ดอกต า ป ดอกตาปตั้งฉากกับชิ้นงานตลอดการหมุน ควรหยอดน้ํ ามัน เพื่อ ชวยใหหมุนงาย ระบาย เศษของชิ้ นงานที่อาจ ติดเขาไปในเกลียวของ ดอกตาป และปองกัน ดอกตาปหัก

11. ดอกตาปทะลุอีกดานของชิ้นงาน

หมุนจนดอกตาปทะลุอีกดานของชิ้นงาน ควรตรวจสอบความ สมบู ร ณ ข องเกลี ย ว พรอมทั้งเช็ดทําความ สะอาดชิ้นงาน

12. รางแบบเพื่อตัดพื้นเอียงตรงหางคอน

รางแบบตามที่กําหนด เพื่อตัดพื้นผิวเอียง ในการร า งแบบเพื่ อ ตรงหางคอน ตั ด พื้ น ผิ ว เอี ย งตรง หางคอ น จะตอ งราง ให เ หลื อ ส ว นมุ ม ไว เพื่ อให ได ขนาดตามที่ กําหนด

13. เลื่อยสวนเกินออก

ใชเลื่อยมือเลื่อยสวนเกินออก ไดชิ้นงาน ล็ อ กชิ้ น งานเข า กั บ ดังภาพ

113 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

ปากกาจับ ชิ้นงานให แนนกอนเลื่อย


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 14. ตะไบใหไดขนาด และลบปลายคอน

คําอธิบาย

ตะไบแนวเลื่อยใหเรียบ และไดขนาดตาม ขณะตะไบควรล็ อ ก แบบที่รางไว พรอมทั้งลบมุมปลายคอน

15. ตะไบลบมุมหัวคอนทั้ง 4 ดาน

ขอควรระวัง ชิ้นงานกับ ปากกาจับ ชิ้ น ง า น แ ล ะ ค ว ร

ตรวจสอบขนาดของ ชิ้นงานเปนระยะ เพื่อ ลบมุมหัวคอนใหมีขนาด 2 × 45˚ ทั้ง 4 ปองกันความผิดพลาด ด า น ตามแบบที่ กํ า หนด โดยใช ต ะไบ ละเอียด 6 นิ้ว

16. ตะไบลบเหลี่ยมชิ้นงาน

ตะไบลบเหลี่ยมชิ้นงาน ใหไดตามแบบ

17. ตรวจสอบความถูกตอง

ตรวจสอบความถูกตองของชิ้นงาน กอน สงตรวจ

114 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

ใบใหคะแนนการตรวจสอบ ลําดับที่ 1

รายการประเมิน การสวมอุปกรณปองกันอันตราย

เกณฑการใหคะแนน สวมใสอุปกรณปองกันอันตรายไดถูกตอง ครบถวน ให 3 คะแนน

คะแนนเต็ม 3

สวมใสอุปกรณปองกันอันตรายขาดไป 1 ชิ้น ให 2 คะแนน สวมใสอุปกรณปองกันอันตรายขาดไปมากกวา 1 ชิ้น ให 1 คะแนน ไมสวมใสอุปกรณปองกันอันตราย ให 0 คะแนน 2

การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณ

เตรี ย มเครื่ อ งมื อ อุ ป กรณ และวั ส ดุ ที่ เ กี่ ย วข อ งได

2

ถูกตอง ครบถวน ให 2 คะแนน เตรี ย มเครื่ อ งมื อ อุ ป กรณ และวั ส ดุ ที่ เ กี่ ย วข อ งได ถูกตอง แตไมครบถวน ให 1 คะแนน เตรี ย มเครื่ อ งมื อ อุ ป กรณ และวั ส ดุ ที่ เ กี่ ย วข อ งไม ถูกตอง ให 0 คะแนน 3

การเลื่อยชิ้นงานดวยเลื่อยชัก

เลื่อยไดความยาวตามแบบที่กําหนดและคลาดเคลื่ อน ไมเกิน ±1 มิลลิเมตร ให 4 คะแนน เลื่อยคลาดเคลื่อน ± 2 มิลลิเมตร ให 2 คะแนน

4

เลื่อยคลาดเคลื่อนมากกวา ±2 มิลลิเมตร ให 0 คะแนน 4

การตะไบขอบชิ้นงาน

ตะไบขอบชิ้ น งานทั้ ง 2 ด า น ให มี ค วามยาวตามที่

4

กําหนด ให 4 คะแนน ตะไบขอบชิ้ น งานทั้ ง 2 ด า น คลาดเคลื่ อ น ±1 มิลลิเมตร ให 2 คะแนน ตะไบขอบชิ้นงานทั้ง 2 ดาน คลาดเคลื่อนมากกวา ±1 มิลลิเมตร ให 0 คะแนน 5

การรางแบบเจาะ

รางแบบถูกตอง ให 1 คะแนน

1

รางแบบผิดพลาด ให 0 คะแนน 6

การตอกนําศูนย

ตอกนําศูนยถูกตอง ให 1 คะแนน ตอกนําศูนยผิดพลาด ให 0 คะแนน

1

7

การล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน

มีการล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน ให 1 คะแนน ไมมีการล็อกชิ้นงานกับปากกาจับชิ้นงาน

1

ให 0 คะแนน

115 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

คะแนนที่ได


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2 ลําดับที่ 8

รายการประเมิน การเจาะรูชิ้นงานดวยเครื่องเจาะชนิดตั้งโตะ

เกณฑการใหคะแนน ใชดอกสวานเจาะรูชิ้นงานถูกตอง ทั้ง 2 ดอก ให 3 คะแนน

คะแนนเต็ม 3

ใชดอกสวานเจาะรูชิ้นงานถูกตอง เพียงดอกเดียว ให 2 คะแนน ใชดอกสวานเจาะรูชิ้นงานผิดพลาด หรือดอกสวานหัก ขณะเจาะ ให 0 คะแนน 9

การตาปชิ้นงาน

ตาปชิ้นงานถูกตอง ชิ้นงานสมบูรณ ให 4 คะแนน

4

ต า ปชิ้ น งานถู ก ต อ ง ชิ้ น งานสมบู ร ณ แต ข าดบาง ขั้นตอน ให 3 คะแนน ตาปชิ้นงานถูกตอง แตชิ้นงานไมสมบูรณ ให 1 คะแนน ตาปชิ้นงานผิดพลาด และชิ้นงานไมสมบูรณ ให 0 คะแนน 10

การรางแบบเพื่อตัดเอียง

รางแบบถูกตอง ให 1 คะแนน รางแบบผิดพลาด ให 0 คะแนน

1

11

การเลื่อยสวนเกินโดยใชเลื่อยมือ

เลื่อยชิ้นงานไดอยางถูกตอง ให 2 คะแนน

2

เลื่อยชิ้นงานไมถูกตอง/ใบเลื่อยหัก ให 0 คะแนน 12

การตะไบปรับขนาดชิ้นงาน และลบปลายคอน

ตะไบชิ้นงานเรียบรอย ให 3 คะแนน ตะไบชิ้นงานไมเรียบรอย ให 0 คะแนน

3

13

การตะไบลบมุมหัวคอน

ตะไบลบมุมหัวคอนถูกตอง ครบถวนทั้ง 4 ดาน ให 4 คะแนน ตะไบลบมุมหัวคอนผิดพลาด 1 ตําแหนง

4

ให 3 คะแนน ตะไบลบมุมหัวคอนผิดพลาด 2 ตําแหนง ให 2 คะแนน ตะไบลบมุมหัวคอนผิดพลาดมากกวา 2 ตําแหนง ให 0 คะแนน 14

พฤติกรรมขณะปฏิบัติงานและความปลอดภัย

ขณะปฏิบัติงานคํานึงถึงความปลอดภัย ให 2 คะแนน

2

ขณะปฏิบัติงานไมคํานึงถึงความปลอดภัย ให 0 คะแนน 15

ทําความสะอาดเครื่องมือและอุปกรณ

ทําความสะอาดเครื่องมือ อุปกรณ และพื้นที่ปฏิบัติงาน ไดถูกตอง ครบถวน และสะอาดเรียบรอย ให 3 คะแนน ทําความสะอาดเครื่องมือ อุปกรณ และพื้นที่ปฏิบัติงาน ไดถูกตอง ครบถวน แตไมสะอาดเรียบรอย ให 1 คะแนน ไม ทํ า ความสะอาดเครื่ อ งมื อ อุ ป กรณ และพื้ น ที่ ปฏิบัติงานให 0 คะแนน

116 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

3

คะแนนที่ได


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2 ลําดับที่ 16

รายการประเมิน การจัดเก็บเครื่องมือและอุปกรณ

เกณฑการใหคะแนน เก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ไดถูกตอง ครบถวน ให 2 คะแนน

คะแนนเต็ม

คะแนนที่ได

2

เก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ไดถูกตอง แตไมครบถวน ให 1 คะแนน ไมเก็บเครื่องมือและอุปกรณเขาที่ ให 0 คะแนน คะแนนเต็ม

40

หมายเหตุ หากผูเขารับการฝกไดรับคะแนน 28 คะแนนขึ้นไป (คะแนนมากกวาหรือเทากับรอยละ 70) ใหผูเขารับการฝก ขอเขารับการทดสอบภาคปฏิบัติได

117 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

คณะผูจัดทําโครงการ คณะผูบริหาร 1. นายสุทธิ 2. นางถวิล 3. นายธวัช

สุโกศล

อธิบดีกรมพัฒนาฝมือแรงงาน

เพิ่มเพียรสิน เบญจาทิกลุ

รองอธิบดีกรมพัฒนาฝมือแรงงาน รองอธิบดีกรมพัฒนาฝมือแรงงาน

4. นายสุรพล พลอยสุข 5. วาที่รอยตรี สมศักดิ์ พรหมดํา

รองอธิบดีกรมพัฒนาฝมือแรงงาน ผูอํานวยการสํานักพัฒนาผูฝ กและเทคโนโลยีการฝก

6. นางเพ็ญประภา 7. นายวัชรพงษ

ศิริรัตน มุขเชิด

ผูอํานวยการกลุมงานพัฒนาระบบการฝก ผูอํานวยการสํานักงานรับรองความรูความสามารถ

คณะที่ปรึกษาโครงการ 1. ผศ. ดร. มนตรี

คําเงิน

ภาควิชาวิศวกรรมโทรคมนาคม คณะวิศวกรรมศาสตร

สุนทรกนกพงศ

สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟาสื่อสาร คณะครุศาสตรอุตสาหกรรม

2. รศ. ดร. วิสุทธิ์

สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง ภาควิชาครุศาสตรวิศวกรรม คณะครุศาสตรอุตสาหกรรม สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง

3. ผศ. สันติ

ตันตระกูล

4. นายสุระชัย

พิมพสาลี

ภาควิชาครุศาสตรวิศวกรรม คณะครุศาสตรอุตสาหกรรม สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง

5. นายวินัย

ใจกลา

ภาควิชาครุศาสตรวิศวกรรม คณะครุศาสตรอุตสาหกรรม สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง

6. นายวราวิช

กําภู ณ อยุธยา

7. นายมนตรี

ประชารัตน

สํานักบริหารงานวิจัยและนวัตกรรมพระจอมเกลาลาดกระบัง สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกลาเจาคุณทหารลาดกระบัง แผนกวิชาชางไฟฟา วิทยาลัยเทคนิคมีนบุรี

8. นายธเนศ 9. นายณัฐวุฒิ

วงควัฒนานุรักษ เสรีธรรม

แผนกวิชาชางไฟฟา วิทยาลัยเทคนิคมีนบุรี แผนกวิชาชางไฟฟา วิทยาลัยเทคนิคมีนบุรี

10. นายหาญยงค 11. นายสวัสดิ์

หอสุขสิริ บุญเถื่อน

แผนกวิชาโลหะการ วิทยาลัยเทคนิคกาญจนาภิเษก มหานคร แผนกวิชาชางยนต วิทยาลัยเทคนิคกาญจนาภิเษก มหานคร 118 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน


คู มื อ ผู รั บ การฝ ก สาขาช า งเชื่ อ มแม็ ก ระดั บ 3 โมดู ล การฝ ก ที่ 2

119 กรมพั ฒ นาฝ มื อ แรงงาน

Profile for DSD

คู่มือผู้รับการฝึก ช่างเชื่อมแม็ก ระดับ 3 โมดูล 2  

คู่มือผู้รับการฝึก ช่างเชื่อมแม็ก ระดับ 3 โมดูล 2  

Advertisement