Page 1

Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II. REVISTA KËSHILLA MJEKSORE.

Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II. hp

Janar, 2013. Botimi II.

Page 1

e-mail: k.mjeksore@gmail.com


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II. Përmbajtja:

Temat I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV.

Nr fq. Receta për nje Vit të mbarë………………………………………………………………………...3 10 Ushqimet për të pastruar organizmin pas festave! …………………………………..................4 Sulmi në zemër dhe arresti kardiak!................................................................................................5 8 shënjat e hershme të një shtatëzanie……………………………………………………………..8 10 këshilla për të mbajtur nën kontroll presionin e gjakut……………………………….……….10 Ushqimi i keq favorizon refkulsin gastroesofageal. Ja keshillat:………………………………..11 Ja disavantazhet e zbardhjes së dhëmbëve ……………………………………………………….13 Të dhëna të përgjithshme për Migrenën………………………………………………………….15 Shpresa e fundit e vajzës se vogël ,qelizat imune të alteruara mundin LEUCEMINË...................20 Dobitë e fares se zezë. (Nigella sativa, bima që shëron çdo sëmundje përvec vdekjes)………….23 Esomeprazoli dhe perdorimi i tij………………………………………………………………….26 Këshilla për sy të shëndetshëm. (Veçanërisht për ata që rrin shumë orë në pc)………………….27 Si të përmirësojmë kujtesën?..........................................................................................................29 Diarrea e udhëtarëve……………………………………………………………………………...31 Osteoporoza……………………………………………………………………………………....32 Shqetësimet e mënyrës se ushqyerit...............................................................................................34 Afër sekretit të pavdeksisë……………………………………………………………………….36 Violenca..........................................................................................................................................37 Përgaditja për shtatëzani………………………………………………………………………….38 Kujdesi dentar gjatë shtatzanisë…………………………………………………………………..40 Morbus Addison…………………………………………………………………………………..43 Grupet e gjakut……………………………………………………………………………………45 Blepharoptosis................................................................................................................................46 Dieta për ulçer dhe gastrit……………………………………………………………………….47 Dhimbje koke frekuente? Arsyeja kryesore mund te jete ajo qe ti se pret………………………49

Page 2


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

i.

Receta për një vit të mbarë!

*** Gëzuar 2013! ***

Përbërsit: Durimi. Buzëqeshja. Qetësia. Gjallëria. Humori Vullneti. Dashuria. Mirësia. Besimi. Puna. Toleranca. Shpresa. I përziejmë të gjitha së bashku, duke filluar me Vullnetin për të bërë çdo Punë me Mirësi dhe Dashuri, duke pasur Durim edhe atëherë kur dielli nuk na buzëqësh, t’i Buzëqeshim ne! Të kërkojmë Tolerancën edhe aty ku mendojmë që s’është, të këmi Besimin, ajo duhet në çdo situatë dhe ne do e gjejmë! Dhe duke mos harruar kurrë që me shumë Gjallëri, me akoma më shumë Qetësi dhe me pak Humor, mund të fitojme dhe të arrijmë ato që duam

edhe atëherë kur kemi vetëm Shpresën!  Për 12 muaj më me gjallëri, më me qetësi dhe për 12 muaj më të bukur, mjafton të dim t’i përdorim në sasinë e duhur dhe në kohën e duhur, të gjithë këto përbërës që na dhurohen çdo mëngjes. Dita do jetë më e bukur, viti po ashtu! Gëzuar!…

Stafi i Këshilla Mjeksore, ju uron Gëzuar dhe Një Vit Sa Më Të Mbarë!

Page 3


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II. II. 10 Ushqime për të pastruar ORGANIZMIN pas festave! Të gjithë e dimë rezikun e ushqimit që na kanoset, sidomos në këtë periudhë festash. Këtu keni 10 ushqimet që janë për të pastruar organizmin para dhe pas festave. 1. Angjinarja, ndihmon për të normalizuar vlerat e kolesterolit dhe triglycerides. Luan një rol jashtzakonisht të rëndësishëm në desinfektimin e organizmit. 2. Bardana (rodhe), përbërje bimore që duhet konsumuar me stomak bosh, parandalon formimin e akneve dhe pastrimin e lëkurës. 3. Kamomil, përveç se është antistres, pastron edhe traktin urinar. 4. Curry (Kerri), është një erzë e njohur për efektin e saj në pastrimin e mëlçisë. E dinit që kundërshton edhe diabetin? 5.

6. Rabarbaro (raven), ilaç i dobishëm për zorrët dhe në raste kapslleku. 7. Panxhari, jep ndihmë të shkëlqyer për fshikëzën e tëmthit dhe për mëlçinë. 8. Alga deti, ndihmojnë në alkalizën e gjakut dhe pastrojnë traktin e zorrëve duke absorbuar toksinat. 9. Farë liri, ndihmojnë në pastrimin e zorrëve duke qënë të pasura më fibra. 10. Frutat, janë shumë të dobishme për të kthyer toksinat e dëmshmë në ujë, duke i bërë kështu më të tretshmë. 11. Sporti, nuk është një ushqim por është aleati më i mirë për një trup të shëndetshëm. Pastron, Stimulon dhe Tonifikon trupin….dhe mëndjen.

Punoi: K. Brajniku

Page 4


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

III. Sulmi në zemër dhe arresti kardiak! Njerëzit shpesh mendojnë se një sulm në zemër është e njëjta gjë si një arrest kardiak. Kjo, megjithatë, nuk është e vërtetë. Në mënyrë që të kuptojnë dallimin në mes të një sulmi në zemër dhe një arresti kardiak, së pari është e nevojshme për të kuptuar se çfarë ndodh në të dyja këto procese.

Simptomat e një sulmi në zemër dhe e arresti kardiak. Përveç mekanizmit fiziologjik janë të ndryshme, simptomat e një sulmi në zemër dhe një arresti kardiak ndryshojnë. Simptomat e një sulmi në zemër përfshijnë: Dhimbje gjoksi - ky është shpesh një ndjenjë e ngushtësi në qendër të gjoksit e cila mund të zgjasë për disa minuta dhe nuk do të ulet (edhe pse simptomë më të zakonshme të një sulmi në zemër, jo të gjithë pacientët që kanë një sulm në zemër do të përjetojnë dhimbje gjoksi)

Çfarë është një sulmi në zemër? Zemra është një muskul, dhe si të gjithë muskujt ajo kërkon një furnizim të pasur me oksigjen gjakut. Kjo është dhënë në zemër nga arteriet koronare. Një sulm në zemër ndodh kur ka një bllokim te arterieve koronare. Kjo shpesh shkaktohet nga një mpiksje e gjakut. Një bllokim i tillë ndodh nëse nuk zgjidhet shpejt,dhe mund të shkaktojë pjesë të muskulit të zemrës të cilat fillojnë të vdesin. Çfarë është një arrest kardiak? Një arresti kardiak është i ndryshëm për një sulm në zemër. Në një arrest kardiak zemra ka ndalesa të vërtetë duke u mposhtur, ndërsa në një sulm në zemër zemra normalisht vazhdon të mundë edhe pse furnizimi me gjak në zemër është ndërprerë.

Përhapja e dhimbjeve te gjoksi në zona të tjera, më së shpeshti në nofulla, qafën mbrapa, dhe bark, gulçim, kollitje, ankth. Simptomat e një arresti kardiak përfshijnë: Humbja e papritur e vetëdijes / reagimi, nuk ka frymëmarrje, s‟ka impuls. Mungesa e pulsit është shkaktuar nga ndalimin i punës së zemrës gjatë një arresti kardiak. Si pasojë e kësaj, organet e trupit janë të privuar nga gjaku - kjo mund të çojë në vdekje. Shenjat paralajmëruese në vijim mund të ndodhë edhe në periudhën e para një arrest kardiak: -Dhimbje gjoksi, gulçim, dobësi, marramendje, palpitations, përzierje. Shkaqet e sulmeve të zemrës dhe arrestimeve të zemrës Arrestimet zemrës kanë shkaqe të ndryshme të mundshme. Këto përfshijnë: Page 5


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Dridhje ventricular - një ritëm jonormal të zemrës (arrhythmia), ku dhomat më të ulëta të zemrës (të ventricles) kanë çrregullime        

Takikardi ventricular Sëmundje koronare të zemrës Ndryshimet e strukturës zemrës Dështimi stimuluesi Arrestimi i frymëmarrjes Mbytje Hipotermi Rënie dramatike në presionin e gjakut  Abuzimi me drogën  Konsumi i tepruar i alkoolit Një arrest kardiak mund të shkaktohet nga një sulm në zemër. Në fakt, sipas Fondacionit britanik „‟Zemra‟‟, shumica e arresteve të zemrës janë të shkaktuara nga sulmet e zemrës. Një sulm në zemër në vetvete përfshin një nderprerje me furnizimin me gjak në pjesë të muskulit të zemrës. Nëse një pjesë mjaft e madhe e zemrës është prekur, atëherë zemra mund të ketë rrahje të ndaluara.

sulmet në zemër janë të shkaktuara në përgjithësi nga një faktor kryesor - sëmundje koronare të zemrës (CHD). CHD është një kusht që është shkaktuar në përgjithësi nga depozitat yndyrore ndërtuar në arteriet koronare, të cilat ofrojnë gjakun në zemër. Kjo është e njohur edhe si atherosclerosis. Personat më në rrezikuar të CHD janë:  Duhanpirësit  Personat me presionin e lartë të gjakut  Ata me diabet  Njerëzit me mbipeshë apo të trashë  Njerëzit të cilët nuk e ushtrojnë shpesh  Njerëz të moshuar, në veçanti meshkujve të moshuar  Ata me një histori familjare të sëmundjes së zemrës  Njerëzit të cilët kanë qenë të ekspozuar ndaj ndotjes së ajrit, në veçanti ndotja e trafikut.

Çfarë I shkakton ato? E pra, në kontrast me arrestime kardiak, Page 6


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

zemres, ndërsa një arrest kardiak ndodh kur ndalohen të rrahurat e zemëes në tërësi. Ekzistojnë simptoma të ndryshme të një sulmi në zemër. Në të kundërt, simptomat kryesore të një arresti kardiak janë pavetëdija,mungesa e frymëmarrjes dhe nuk ka puls. Së fundi, ka shumë shkaqe të ndryshme që drejtojnë te një arresti kardiak, ndërsa shkaku kryesor i një sulmi në zemër janë sëmundjet koronare të zemrës. Ka një dallim në mes të një sulmi në zemër dhe një arresti kardiak. Një sulm në zemër ndodh kur furnizimi me gjak në pjesën e zemres ka ndalesa dhe në këtë mënyrë shkakton vdekje teë një pjesë të muskulit të

Punoi: D.Ukaj

Page 7


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Iv. 8 shënjat e hershme të një shtatëzanie. Sigurisht të gjithë e dimë që metoda me e sigurt është testi i shtatëzanisë, por ka shumë raste që ky test nuk mund të bëhet. 8 shënjat që flasin për një fillim shtatëzanie janë:

1. Lodhja: Prof Gross Glir thotë: ndoshta shënja e parë e një shtatezanie është lodhja. Donnica Moore thotë: kjo lodhje gjatë shtatëzanisë nuk është mirë të trajtohet me kafein (kafe) të tepruar nëse dyshoni qe jani shtatëzen, praktoni që të pushoni sa më shumë qe mundeni. 2. Të shqetësuara nga ushqimi: Shumica e femrave raportojnë se kanë shqetësim kur shohin frigoriferin e tyre apo në ndonjë restorant, kjo ndodhë në fillim të shtatëzanisë. Kjo mund të vije si shkak i rritjes së hormonit betaHCG, thotë: Moore. Gjëja më e mirë qe mund të beni në këtë rast është të rrini të qeta e të merrni atë që ju konvenon.

3. Ndjeshmëria në aroma: Shënja e 3 është njdeshmëria ndaj aromave të mira dhe ndaj të këqijave, kjo bënë gruan shtatëzënë që të ndjejë me shpejtë aromen e duhanit, parfumit apo aroma të tjera thotë Moore. Kjo vjen si shkakë i rrijtë së hormoneve. Krejt ajo çfarë ju duhet të bëni është që t‟iu shmangeni këtyre aromave, pasi disa prej tyre mund edhe të dëmtojnë bebin tuaj si p.sh aroma e cigares. 4. Nauze dhe të vjellat: Shenjë që shfaqet pothuajse në fillim të një shtatëzanie është vjellja dhe të përzirat. Edhe kjo ndodh si shkak i rritjës së hormoneve. Këto të vjella zgjasin deri në javën e 19 të shtatëzanisë. Që ti pakësojm apo shmangim këto përzije e të vjella

preferohet që për asnjë moment stomaku i një nënë shtatëzën të mos jetë bosh, pra praktikoni të hani rrallë e pak. Një rrugë tjetër që mund t‟iu dërgoj deri në të vjella janë edhe vitaminat që ju merrni gjatë shtatëzanisë, prandaj preferohet që këto vitamina të merren pasi të keni Page 8


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

ngrënë buk, thotë Moorë. Nëse të vjellat janë të shumta e të shpeshta kontaktoni gjinekologun tuaj që të shmanget kjo. 5. Butësi dhe ajtje e gjirit: Kjo është një shënjë tjetër e shtatëzanisë, gjëja më e mirë që mund të bëni në këtë rast është që t‟i bëni masazh gjirit. 6. Urinim i shpeshtë: Kjo ndodhë pasi kemi rritje të mitrës (vendi ku rrin bebi), kjo e fundit ushtron presion në fshikzën e urinës (qesja e urinës), gje e cila detyron nënën shtatzënë të urinoj më shpesh. Nuk ka asnjë rrugë për të shmangur këtë qe, ju duhët të urinoni para së të shkoni në shtrat, mund të ndodh që gjatë natës të keni nevojë që prap të urinoni, thotë Dr. Xavier Pombar. 7. Zënja e frymës: Disa gra kanë këtë problem që në fillim të shtatëzanisë

apo gjatë gjithë shtatëzanisë, kjo ndodhë parë arsye se rritet nëvoja për oksigjen si shkak i bebit. Për një problem të tillë duhet të konsultoheni me mjekun tuaj, pasi është një çeshtjë delikate. Një shënje serioze është kur ju keni probleme më frymarrje edhe gjatë kohës kur jeni e shtrirë. 8. Ndryshimet fizike: Si shënje e fundit e renditur në këtë shkrim janë ndryshimet fizike që si fillim ndodhin në vaginën tuaj, duke i ndryshuar ngjyra e saj, pastaj klinicisti e shikon edhe butësin e vaginës. Po si simtoma e parë dhe më e rëndesishme është prishja e rëndit të ciklit tuaj menstrual.

Punoi: D.Zeqiraj

Page 9


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

V. 10 këshilla për të mbajtur nën kontroll presionin e gjakut 1. Sigurohuni që presioni juaj i

gjakut është nën 140/90 mmHg. Nëse presioni sistolik është mbi 140, drejtohuni tek mjeku për trajtim. 2. Pini rregullisht ilaçet e tensionit, nëse jua ka rekomanduar mjeku. 3. Përpiquni të keni një peshë të kënaqshme. Nëse jeni mbipeshë ose obezë, kjo bën që të rritet rrisku për presion të lartë të gjakut. Një mënyrë për të përcaktuar nëse keni nevojë për të humbur peshë është të llogaritni indeksin e masës trupore BMI. Nëse BMI-ja juaj është mbi rangun mesatar (psh. 25 ose më shumë), atëherë ka shumë mundësi që ju të keni nevojë të humbni peshë. Është mire të konsultoheni me mjekun për këtë. 4. Rritni aktivitetin tuaj fizik. Bëni të paktën 30 minuta aktivitet të moderuar, si ecje e lire, gjatë shumicës së ditëve të javës. Mund të ecni edhe në 3 intervale 10 minutëshe me pushime midis. 5. Zgjidhni ushqime që përmbajnë pak kripë dhe natrium. 6. Lexoni etiketat e ushqimeve. Pothuajse të gjitha ushqimet e paketuara përmbajnë natrium. Çdo here që konsumoni një ushqim

të paketuar, duhet ta dini sa natrium po merrni. 7. Mbani shënim se sa natrium konsumoni. Mund të habiteni se sa shumë natrium ju konsumoni çdo ditë, dhe mbajtja shënim mund tju ndihmojë të vendosni se cilat ushqime duhet të pakësoni ose të eleminoni. 8. Përdorni erëza në vend të kripës, për të përmirësuar shijen e ushqimit. 9. Hani më shumë përime, drithra dhe ushqime me pak yndyrë. 10. Nëse jeni përdorues të alkoolit, përpiquni ta pakësoni ose më mirë ta ndërprisni përdorimin.

Punoi: E. Marku

Page 10


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

VI. Ushqimi i keq favorizon refkulsin gastroesofageal. Ja keshillat: Refluks gastroesofag është një sëmundje shumë e përhapur dhe prek të gjitha grupmoshat. Simptoma kryesore është një djegie e bezdisshme në pjesën e sipërme të kafazit të krahëarorit, e cila shkaktohet nga përmbajtjet e stomakut që rikthehen në esofag. .Ky refluks ndodh kryesisht pas ngrënies, është i favorizuar nga pozicioni horizontal ose i përkulur përpara dhe nga marrja e sasive të tepërta të ushqimeve yndyrore, erezat pikante, çokollatë, kafe, alkool dhe pije të gazuara. Përveç këtyre kjo sëmundje prek shumë dhe duhanpirësit. Po djegia retrosternale nuk përbën simptomen e vetme është shprehur Gastroenterologu i Universitetit te Bolonjes: Prof Dr Davide Festi, kjo sëmundje mund të paraqitet dhe me çrregullime në dukje pa lidhje në sistemin e tretjes, të tilla si: kollë, pezmatim i fytit, azma apo dhimbje gjoksi. Për të kërkuar, ekspertët kanë identifikuar ushqime dhe pije që konsiderohen "agresive" (të tilla si çokollatë, mish yndyror, kafe, pije e butë dhe çaj) dhe ushqim "mbrojtëse", të tilla si shumicën e frutave, përveç agrumeve (që janë futur mes ushqimeve agresive), perime dhe bishtajore (karrota lakër, etj.), vaj ulliri dhe bukë. Studimi është kryer tek të dy gjinitë dhe është vënë re se gjatë javës rreth 37% e meshkujve konsumonjnë ushqimet aggressive kundrejt vetem 31% te femrave. Ky studim ka nxjerrë ne pah lidhjen e

ngushte midis ushimit dhe kesaj semundjeje. Studimet kanë vëne re që ato ushqime më të përdorshme ishin pijet e gazuara (coca cola), çokollata dhe yndyrnat dhe fruta perimet përdoreshin shumë pak gjatë javës. Gjithashtu të njëjtat studime u kryen dhe tek duhanpirësit dhe tek jo duhanpirësit dhe të parët ishin më të predispozuar për të zhvilluar refluksin.

Ja disa keshilla:  Mbipesha (nëqoftëse jeni të shëndoshë filloni e uleni peshën tuaj trupore).  Pini rreth 2 litra ujë në ditë ( këto mund t‟i merrni edhe në formë lëngjesh, çajrash apo suprash).  Mos konsumoni të njëjtin ushqim disa herë në ditë dhe hani Page 11


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

  

    

minimalisht 5 vakte me fruta (është e këshillueshme që të hahen larg vakteve). Shmangiuni vakteve të bollshme, është mirë të hani pak dhe shpesh. Hani ngadalë, është mirë që një vakt të mos zgjasi më pak se 25 minuta. Evitoni konsumimin e ushqimeve ose shumë të nxehta ose shumë të ftohta. Lini duhanin. Mos hani shumë yndyrna. Mos u shtrini menjëherë pasi keni ngrenë. Mos bëni ushtrime fizike me stomakun plot. Ushiqmet që rrisin aciditetin janë: çaji, kafja, agrumet, domatet dhe qumështi.

Elementët të cilat mund të kontribuojnë në lirimin e sfinterit esofage te poshtem(LES):  Pijet alkoolike.  Pije të gazuara joalkoolike, sidomos nëse jane te ëmbla.  Yndyrnat (ushqime të skuqura, mish yndyror, salcat, margarinë ose gjalpë).  Kafe, çaj (përfshirë dekafeinato).  Disa erëza (piper) dhe bimë (majdanoz, borzilok, rigon);  Hudhër, qepë.

Punoi: G. Sinaimeri

Page 12


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

VII. ja Disavantazhet e zbardhjes së dhëmbëve! Të gjithë dëshirojmë të kemi një buzëqeshje të bukur dhe të nxjerrim në pah dhëmbët tanë të bardhë si perla. Kur një person buzëqeshë , dhembët janë gjëja e parë që vihen re. Cdo njeri dëshiron dhëmbë të bardhë perfekt. Një buzëqeshje e bukur rrit vetëbesimin. Dentistria kozmetike është zhvilluar mjaft dhe zbardhja e dhëmbëve është tashmë mjaft e kërkuar. Nëpërmjet zbardhjes mund të bëjmë dhëmbët e verdhe dhe të errët , të duken të bardhë dhe të bukur. Kjo mund të arrihet në disa mënyra. Mund të bëhet vetë në shtëpi, nëse ke pajisjen dhe produktin e duhur por më e këshillueshme është të shkosh tek dentist dhe të jetë ky ai që do kryej këtë proçedurë. Kjo është një metodë më e sigurtë. Por së bashku me avantazhin e bërjes së dhëmbëve tuaj të bardhë dhe të bukur , ka gjithashtu disa rreziqe të vogla në zbardhjen e dhëmbëve.

EFEKTET ANESORE TE ZBARDHJES SE DHEMBEVE:  Efekti anësorë më i zakonshëm është rritja e sensivitetit të dhëmbëve tuaj ndaj temperaturave. Ju do ta ndjeni atë kur pini lëngje të ftohta apo të nxehta.  Ndonjëherë zbardhja mund të jetë jo e njëjtë. Kjo është një pasojë e natyrshme pasi efekti i zbardhuesit mund të mos jetë i njëjtë për të gjithë dhëmbet. Kjo gjithashtu mund të

rezultojë në formën e njollave në dhëmbet tuaj.  Shpesh përdorimi i zbardhuesit apo kimikateve të tjera, mund të rezultojnë me erozine të smaltit. Smalti i dhëmbëve ndihmon në mbrojtjen e tyre ndaj kariesit.

Kështu që në rastin e erozionit, propabiliteti për prekjen e dhëmbëve nga kariesi do të rritet.  Ju gjithashtu mund të vuani nga skuqja e gingivave menjëherë pas mbarimit të proçedurës së zbardhjes. Mund të vërehet gjithashtu dhe irritimi i gingivave.

Page 13


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

 Kimikatet që përdoren për zbardhjen e dhëmbëve mund të shkaktojnë reaksione alergjike.  Ekziston gjithashtu mundësia e kapërdimit të kimikatit gabimisht. Nëse këto kimikate konsumohen, ju mund të keni të vjella, madje edhe helmim.  Zbardhja nuk është e këshillueshme për të rinjë (nën 16 vjeçe). Gjithashtu grave shtatëzën dhe atyre në periudhen e laktacionit ju këshillohet të qëndrojnë larg këtyre proçedurave.

Cfarë masash duhet te marrim per te parandaluar keto rreziqe?Gjëja e parë që rekomandohet është që proçedurën ta kryejmë me ndihmën e një dentisti. Ai do të përdorë teknikën, kimikatet dhe produktet e duhura. Ndonjhërë dhëmbët janë me shumë njolla apo me shumë ngjyrë. Në këto raste zbardhja nuk jep ndonjë efektë të dukshëm. Një dentist do t‟iu ndihmojë ju për të vendosur nëse duhet të aplikoni zbardhjen apo jo. Gjithashtu ai do t‟iu rekomandojë produkte që duhet të përdoren pas

kompletimit të proçedurës së zbardhjes së dhëmbëve. Peroksidi i hidrogjenit është përbërësi kryesor i produkteve për zbardhjen e dhëmbeve. Sa më shumë peroksid i hidrogjenit në përbërje, aq më të bardhë dhëmbët. Por përdorimi i këtij nuk është i mirë për dhëmbët. Disa njerëz tentojnë të vazhdojnë zbardhjen e dhembëve për shumë kohë, gjë që nuk është e rekomandueshme. Përdorimi ektensive i zbardhuesit mund të rezultojë në irritim shumë të ashpërsuar të gingivave dhe shumë probleme të tjera dentare. Një produkt që është përdorur njëherë, nuk duhet të përdoret për një kohë të gjatë. Duhet një hapësirë e konsiderueshme kohe midis dy proçedurave të njëpasnjëshme. Për sa i përket kryerjes së proçedurës në shtëpi, ju duhet të lexoni me kujdes instruksionet, para përdorimit. Shmangni përdorimin ekstensiv të këtyre produkteve, pasi mund të rezultojnë në dëmtimin e dhëmbëve. Nëse vëreni ndonjë efekt anësorë ju duhet të takoni menjëherë dentistin. Shumica e këtyre efekteve anësore të zbardhjes janë të përkohshme. Por ju duhet të bëni gjithmonë kujdes para përdorimit të çdo produkti. Duhet të merrni këshilla profesionale para se të kryeni ndonjë nga metodat e zbardhjes së dhëmbëve. Nëse çdo gjë kryhet siç duhet, ju më në fund do të keni buzëqeshjen që gjithmonë keni ëndërruar. 

Punoi: J. Canaj

Page 14


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

VIII. Të dhëna të përgjithshme për Migrenën. Përkufizimi Fjala migrenë apo hemikrania, vjen nga Greqishtja e vjetër ku hemi=gjysëm dhe kranium=koke, pra njëra anë apo gjysma e kokës. Migrena përkufizohet si një çrregullim kronik i karakterizuar nga dhimbja e njërës anë të kokës në formë pulsimi me intensitet të moderuar apo të rëndë që zgjat nga 2-72 orë, që shkaktohet nga veprimi i faktorëve psikosocial dhe gjenetik dhe që shoqërohet me simptoma të tjera të sistemit nervor autonom. Ndërkohë që ana tjetër e kokës është shumë e qetë.

Epidemiologjia Në mbarë botën migrena prek më shumë se 10% të njerëzve, të paktën një herë ne jetë. Në Shtetet e Bashkuara preken më shumë se 6% të burrave dhe 18% të grave. Në Europë preken pothuajse 12-28% të njerëzve ku 6-15% janë burra dhe 15-34% janë gra. Në shqipëri nuk kemi statistika të sakta por mendohet që 30% e femrave janë të prekura nga migrena. Ndërsa Afrika dhe Azia kanë një përqindje më të ulët të kësaj sëmundshmërie. Migrena më së shpeshti shfaqet midis moshës 15-24 vjeç, ajo prek dy herë më

shumë femrat se sa meshkujt. Mendohet që shfaqja e saj është e lidhur me sistemin neurohormonal, prandaj ajo shfaqet në moshën e pubertetit dhe adoleshencës dhe intensiteti i dhimbjeve të saj reduktohet me rritjen e moshës. Etiologjia. Shkaku themelor i migrenës është idiopatik (i panjohur), por mendohet që bashkëveprimi i shkaqeve gjenetike me ato psikosociale si: ankthi, lodhja, depresioni, çrregullimet bipolare akuzohen si ndër shkaqet kryesore të saj. 1)Shkaqet gjenetike. Eshtë testuar që në 35-51% tek binjakët shkaku kryesorë mbeten faktorët gjenetik, të cilët transmetohen tek pasardhësit në mënyrë autozomale dominante (nga prindi tek fëmija, pra jo nga gjyshërit). Në varesi të numrit të gjeneve të transmetuara apo të trashëguara varet edhe intensiteti i dhimbjeve. Me thjeshtë nëse ju keni ngjashmëri gjenetike të lartë me prindërit tuaj, aq më i rëndë do jetë intensiteti i dhimbjeve, por gjithmonë në varësi të intensitetit që ka apo ka patur prindi juaj, pa harruar ndërveprimin psikosocial individual tuajin. 2)Aspektet fiziologjike. Theksuam që migrena është e lidhur me sistemin neurohormonal, duke u nisur nga kjo, rol të rëndësishëm luajnë menarkat (menstruacionet për herë të parë, apo zakonet në gjuhën popullore), që mund të favorizojnë manifestimin e sëmundjes, perimenopauza dhe menopauza të cilat mendohet se reduktojnë manifestimet, Page 15


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

gravidanca (shtatzania) ku migrena zakonisht nuk ndodh gjatë tre mujorit të dytë dhe të tretë. 3)Shkaqet psikosociale dhe mjedisore. Ndër shkaqet psikosociale dhe mjedisore përmendim, stresin, lodhjen, urinë, ankthin, depresionin, fonofobinë (ndjeshmerine nga zhurmat), fotofobinë (ndjeshmërinë ndaj dritave të forta) dhe mungesa e ajrit të pastër në ambjentin ku gjendesh etj. Fizpatologjia Mekanizmi i shfaqjes së migrenës është i panjohur, teori të ndryshme vertetojn që në zhvillimin e migrenës marrin pjesë mekanizmat neurovasculare, neurohormonale dhe çrregullime në vetë enët e gjakut.

Migrena karakterizohet nga një vazokonstriksion (enë ngushtim), i cili pasohet nga një vazodilatacion (enë zgjerim) i moderuar që rikthehet në normë pas 2-72 orëve. Mekanizmi nuk njihet saktësisht, por këto ndryshime bëjnë që në fazën e vazokonstriksionit truri jonë të vuajë nga mungesa normale e ushqyerjes me O2 dhe gjak, po ashtu faza e dilatacionit mund të shoqërohet me një mungesë të mundshme ose me një presion të rritur të gjakut i cili godet masën trunore duke ngacmuar mbaresat nervore dhe shfaqur dhimbjen.

Simptomat. Migrena shfaqet me dhimbje të moderuara apo të rënd në formë pulsimi të njërës anë të kokës e cila mund të zgjasë nga 2-72 orë dhe që shoqerohet me simptoma të sistemit autonom. Intensiteti, kohëzgjatja dhe shpeshtësia e sulmeve është e ndryshme në njerëz të ndryshëm. Njerezit të cilët i perjetojnë këto simptoma më shumë se 72 orë quhen njerëz me Status Migrenoz. Sipas klasifikimit symptomatik migrena kalon në katër faza: 1) Faza prodormale është një shënjë paralajmëruese e cila ndodh në 60% të sëmurëve me migrenë, ajo mund të fillojë dy orë deri në dy ditë përpara, e cila karakterizohet me humor të çrregulluar, nervozizëm, eufori, lodhje, mall për ushqim të caktuar, muskujt veçanerisht të ashpër në qafë, kapsllëk ose diarre, dhe ndjeshmëri për erë apo zhurma. 2) Faza e aures, karakterizohet nga çrregullime vizuale zakonisht në ngjyrë bardh e zi por edhe me ngjyra heterogjene, që ndodhin në 99% të individëve me migrenë. Gjithashtu shoqërohet me trazira në të folur dhe me ndjesinë e nguljes së kunjave apo halave (pickime, mpirje), në doëe dhe krah, dhe që përhapet në zonën hundë-gojë, në të njëjtën anë. 3) Faza e dhimbjes karakterizohet nga dhimbja e njërës anë të kokës, me intensitet, sulme dhe kohëzgjatje të ndryeshme e cila shoqërohet me: nauze (të përziera), vomitus (të vjella), në 1/3 e rasteve, lodhje, nervozizëm, djersitje, urinim i shpeshtë, diare, zbehje, dhimbje e muskujve të qafës që është shumë e shpeshtë, vizion jo i qartë (shikim jo i qartë, i mjergullt). Page 16


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

4) Faza postdromale, efektet e migrenës mund të vazhdojnë për disa ditë pasi dhimbja e kokës të ketë pushuar. Faza postdromale përjetohet ndryshe nga njerëz teëndryeshëm, disa raportojnë për një lëndim në zonën migrenoze, rraskapitje, ndjehen të lodhur ndërsa disa të tjerë ndjehen shumë euforik pas sulmit.

Diagnostikimi. Për të diagnostikuar migrenen kemi disa kritere të cilat janë përcaktuar nga Shoqëria Ndërkombëtare e Kokës që janë: 1) Pesë sulme me karakteristikat e lartpërmendura. 2) Katër orë deri në tre ditë në kohëzgjatje 3) Dhimbje e njërës anë të kokës në formë pulsimi. 4) Të përziera ose të vjella 5) Fotofonia ose fotofobia. Nëse të gjitha këto kritere janë të pranishme tek një individ i caktuar, probabiliteti që të jetë migrenë është 92%.

Diagnoza diferenciale Janë shumë patologji të cilat japin dhimbje koke, apo simptoma të përafërta me migrenën. Për këtë arsye bëjmë diagnozën diferenciale me: • Artritin e përkohshëm, i cili zakonisht shfaqet mbi moshat 50 vjeç. • Sinoziti dhe glaucoma acute, japin dhimbje periorbitale. • Meningitis shoqërohet me hipertermi (temperaturë të lartë) • Hemoragjite subaraknoidale, janë në varësi të lokalizimit. • Hipertensioni arterial i cili jep dhimbje në regjionin frontal dhe në maje të kokës.

Trajtimi.  Trajtimi vendoset në bazë të simptomave klinike, bëhen disa teste dhe imazhe të cilat eleminojnë shkaqe të tjera. Trajtimi i migrenës nuk është gjithnjë efikas, si pasojë e pamundësisë për të identifikuar shkakun dhe mekanizmin e zhvillimit të saj. Grupet medikamentoze të trajtimit të migrenës janë:

1) Analgjezikët ku mund të përmendim anti-inflamatorët jo steroid si: acetamnophen (paracetamol), acid acetilsalicili (aspirine), ibuprofen, diclofenac të cilët përdoren në dhimbjet e moderuara (të mesme) të kokes. 2) Triptans dhe sumatriptan janë medikamente të cilat përdoren në dhimbjet e moderuara dhe të forta, si dhe në rastin e rezistencës nga analgjezikët e mësipërm. Në raste të rralla mund të japin ishemi të miokardit, prandaj në të sëmurët e sistemit kardiovaskular nuk këshillohen, prandaj edhe përdorimi i Page 17


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

tyre është i kufizuar. 3) Ergotamina është medikamenti më i zgjedhur dhe më i efektshëm për trajitimin e dhimbjevë të rënda të kokës të shkaktuara nga migrena. Gjendet në formë spray në hundë dhe injektabël. 4) Medikamente të tjera mund të permendim: metoklorpramidin, i cili përdoret në rastet urgjente. Gjithashtu mund të përdoren edhe opiatet si: lidokaine dhe barbituratet apo sedativ-gjumëdhënësit. 5) Antiemetikët të cilët parandalojnë të përzierat dhe të vjellat. Profilaksia Parandalimi i migrenës rekomandohet në ato persona të cilët kanë dhimbje koke më shumë se dy ditë në javë. Qëllimi i parandalimit është të reduktojë sulmet, të shkurtojë kohëgjatësinë e dhimbjes dhe për të rritur efikasitetin e trajtimit, në rast dështimi të mjekimeve të tjera. Parandalimi është medikamentoz dhe kirurgjikal.  Profilaksia medikamentoze. Medicamentet parandaluese në migrenë janë cilësuar të gjithë ato medikamente të cilët arrijnë të reduktojnë frekuencën dhe ashpërsinë e sulmeve në masën 50%. Ndër këto medikamente mund të përmendim: metoprolol, propranolol,botox, timolol, amotriptiline, frovatripan për

parandalimin e migrenës menstruale etj.  Profilaksia kirurgjikale. Konsiston në dekompresionin e nervave të caktuara rreth kokës dhe qafës, i cili është një opsion për pacientët me dhimbje të padurueshme të kokës, me sulme të shpeshta dhe kohëzgjatje të rënduar, që nuk përmirësohen nga metoda medikamentoze. Prognoza. Prognoza apo ecuria e sëmundjes mund të koniderohet si shqetësuese por pa rrezik vdekje. Prognoza është në varësi të predispocicionit gjenetik. Egzistojnë katër modele kryesore të sëmundjes: 1) Simptomat mund të bëhen më keq apo më të shpeshta. 2) Simptomat mund të vzhdojnë me të njëjtën frekuencë dhe ashpërsi. 3) Simptomat mund të vazhdojnë por të eleminohen me rritjen e moshës. 4) Simptomat mund të eleminohen plotëësisht. Eleminimi i simptomave me rritjen e moshës ndodh në 90% të të sëmurëve.  KONKLUZIONE DHE REKOMANDIME. • Migrena karakterizohet nga dhimbja e njërës anë të kokës, në formë pulsimi. • Dhimbja ka intensitet të moderuar dhe të rëndë. • Ka sulme frekuence të ndryshme. Page 18


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

• Eshtë e trashëguar nga prindi tek femija, dhe jo nga gjyshërit. • Shkaktohet nga bashkëveprimi i faktorëve psikosocial dhe gjenetik. • Prognoza përgjithësisht është e mirë. • Më shpesh shfaqet midis moshës së adoleshencës dhe rinisë (15-24 vjec). • Eleminoni vendet me zhurmë. • Eleminoni nervozizmin, ankthin

dhe frikën. • Mos e mbingarkoni trurin. • Mundohuni të jeni të freskët dhe të qeshur. • Eleminoni çdo gjë që ju bën të ndjeheni nën presion psikologjik.

Punoi: Y. Kallja

Page 19


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

IX. Shpresa e fundit e vajzës se vogël ,qelizat immune të alteruara mundin LEUCEMINË.

Prindërit e Emës: -Ja si na shpëtoi vajzën tonë virusi H.I.V.

Ajo është fëmija i vetëm në familjen e saj. Ema është midis duzinës së pacientëve me leuçemi të avancuara që kanë marrë trajtimin eksperimental, i cili u zhvillua në Universitetin e Pensilvanisë. Përpjekje të ngjashme janë duke u bëre edhe në qendra të tjera, duke përfshirë këtu Institutin Kombëtar të Kancerit dhe Memorial Sloan Kettering Cancer Center në Nju Jork.

Është e vështirë të besohet, por pranverën e kaluar Ema,6 vjeçare, ishte pranë vdekjes nga leuçemia. Ajo kishte relapsuar dy herë pas kimioterapisë, kështu mjekët kishin mbaruar opsionet dhe po prisnin të pa shmangshmen... Të dëshpëruar për ta shpëtuar, prindërit e Emës kërkuan një trajtim eksperimental në Spitalin e Fëmijëve te Filadelfias, i cili kurrë nuk kishte qënë provuar më parë në një fëmijë, ose në cilindo me llojin e leucemisë që kishte Ema. Eksperimenti përdori një formë të çaktivizuar të virusit që shkakton AIDS për të riprogramuar gjenetikisht sistemin imunitar të Emës dhe vrarë qelizat e kancerit. Trajtimi e çoi shumë pranë vdekjes Emën, por ajo doli nga trajtimi pa shenja të kancerit, edhe afërsisht shtatë muaj pas tij është akoma në remision komplet. Ajo është fëmija i parë dhe një nga njerëzit e parë ndonjëherë ku teknika të reja kanë arritur një qëllim të kërkuar afatgjatë duke i dhënë sistemit imun të vetë pacientit mundësinë e qëndrueshme për të luftuar kancerin. Ema u sëmur me leuçemi akute limfoblastike në vitin 2010, kur ajo ishte 5 vjeçe.

"Qëllimi ynë është që të kemi një kurë, por ne nuk mund të themi akoma këtë gjë," tha Dr Karl June, i cili kryeson ekipin hulumtues në Universitetin e Pensilvanisë. Ai shpreson që trajtimi i ri do të zëvendësojë përfundimisht transplantin e palcës së kockave, një procedurë edhe më e rëndë, e rrezikshme dhe e shtrenjtë që tani është shpresa e fundit, kur trajtimet e tjera dështojnë në leuçemi dhe sëmundje të ngjashme. Gjithashtu tre adultë me leuçemi kronike që trajtohen në Universitetin e Pensilvanisë kanë pasur remision të plotë, pa shenja të sëmundjes, dy prej tyre kanë qenë mirë për më shumë se dy vjet, tha Dr David Porter. Katër adultë janë përmirësuar, por nuk kanë remisjon të plotë, dhe një është trajtuar shumë rishtazi për të dhënë një vlerësim. Një fëmijë i përmirësuar, më pas relapsoi. Në dy të rriturit, trajtimi nuk ka dhënë efekt plotësisht.

Page 20


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Hulumtuesit e Pensilvanise e prezantuan studimin e tyre të Djelën dhe të Hënën në Atlanta në nje takim te Shoqerisë Amerikane te Haematologjisë. Pavarsisht rezultateve të përziera, ekspertët e tjerë të papërfshirë në eksperiment mendojnë që është një trajtim që ka shpresa madheshtore, sepse edhe në fazat e para të testimit ka vepruar në raste në dukje pa shpresë. “Unë mendoj që ky është një zbulim madhor,”tha Dr.Ivan Borrello, nje ekspert mbi kancerin dhe ass.professor i mjeksise në Universitetin e Mjeksise “John Hopkins”. Dr. John Ëagner, drejtori në pavionin e transplantit të gjakut dhe palcës së kockës për pediatrinë në Universitetin e Minesotës, i quajti këto rezultate shkencore si “fenomenale” dhe tha “që të gjithë punonim dhe shpresonim por jo deri ne kete masë”. Novartis, një kompani e madhe farmaceutike, ka vënë në dispozicion 20 milionë dollarë për ndertimin e një qëndre kërkimi në kampusin e universitetit në menyrë që kjo kurë të nxirret sa me shpejt në treg. Herve Hopenot, presidenti i prodhimeve për onkologjinë te Novartis, e quajti kërkimin “fantastik” dhe tha që ka potencialin të revolucionojë trajtimin per leucemi dhe sëmundje e tjera malinje te gjakut. Për të performuar trajtimin, mjeket heqin miliona qeliza T të pacientit (një tip qelize e bardhë e gjakut) dhe inserojnë gene të reja që aktivizojnë qelizat T për të vrarë qelizat kanceroze. Kjo teknikë përdor një formë të caktivizuar të H.I.V. sepse është shumë i mirë në transportin e materialit gjenetik tek qelizat T. Genet e reja programojnë qelizat T për të sulmuar qelizat B, një pjesë normale e sistemit imun që

kthehen në malinje në leuçemi. Qelizat T te alteruara, te quajtura ndryshe qeliza kimerike antigjen-receptore, futen përseri në venat e pacientit edhe nëse gjithcka shkon mirë këto shumohen dhe fillojne te shkaterrojnë kancerin. Qelizat T kapen tek një proteinë e quajtur CD-19 e cila gjendet në siperfaqen e shumicës së qelizave B, edhe nëse këto janë të shëndetshme ose malinje. Një shenjë që tregon se trajtimi është duke funksionuar është se pacienti bëhet tmerrsisht keq, me ethe te forta edhe të drishura, nje reagim qe onkologet e quajnë “shake and bake(tund dhe piq)” tha dr.June. Emri mjekësor është sindroma e clirimit të citokinave, apo stuhia e citokinave, duke iu referuar clirimit të substancave nga qelizat tek sistemi imunitar, ndërsa janë duke u aktivizuar, duke shkaktuar ethe dhe simptoma të tjera. Stuhia gjithashtu mund te përmbysë mushkritë dhe të ulë tmerrsisht presionin e gjakut-efekte qe gati sa nuk e vranë Emën. Steroidet ndonjëherë e zbusin reaksionin por jo ne rastin e Emës. Të afermit e rrethuan per ti dhëne lamtumiren e fundit Emes se lidhur pas ventilatorit, jo-koshiente dhe e enjtur deri ne ate pike sa nuk njihej.Por pas 11 oresh, nje analize i drejtoi mjeket drejt mendimit se rritja ekstreme e nivelit të IL-6 po e sëmurte Emën. Dr. June e dinte qe nje ilac mund te ulë IL-6 pasi vajza e tij e merrte atë për të kuruar artritin rheumatoid. Ky nuk ishte përdorur kurrë në një krizë si të Emës por nuk kishin cfarë humbnin më. Onkologu i saj, Dr. Stephan A.Grupp ja dha ilacin dhe pergjigja ishte “e mrekullueshme”. Page 21


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Per pak ore Ema filloi te stabilizohej dhe u zgjua pas nje jave, pikerisht kur mbushi 7 vjeç, me gjithë stafin qe e kuronte mbi koke, duke I kenduar “Shumë urime për ty”. Që në këtë moment tocilizumab-i është përdorur edhe në disa paciente te tjerë. Në pacientët me remision te zgjatur pas trajtimit, qelizat T të alteruara vazhdojnë të jenë në gjak, edhe pse në numër më të vogël. Dr Michel Sadelain, i cili kryen studime të ngjashme në Institutin Sloan Kettering, tha: "Këto qeliza Tjane ilaçe “te gjalla”.Zakonisht pilulat merret nga trupi, më pas eliminohen dhe merret përsëri. "Por qelizat-T, tha ai," potencialisht mund të jepen vetëm një herë, ndoshta vetëm një herë ose dy herë apo tri herë. " Hulumtuesit e Pensilvanisë thanë se ishin të befasuar që gjetën një kompani të madhe të interesuar në punën e tyre, sepse një grumbull i ri i qelizash-T duhet të krijohen për çdo pacient - shumë larg nga strategjitë e njohura tregtare për të zhvilluar produkte si Viagra apo ilaçe të kolesterolit, ku miliona njerëz marrin produktin.Por z Hoppenot tha Novartis ishte duke marrë një rrugë të ndryshme me medikamentet kundra kancerit, duke kërkuar për trajtimet që do të ketë një ndikim të madh, të pagabueshëm në një numër të vogël pacientësh”. Dr June tha se prodhimi i qelizave T te alteruara gjenetikisht kushton shumë më pak se kostoja e një transplantin e palcës kockave. Hulumtimi është ende në fazat e hershme, dhe shumë pyetje mbeten. Hulumtuesit nuk janë plotësisht të sigurt pse trajtimifunksionon, ose pse ndonjëherë dështon. Një pacientpati nje remission pasi u

trajtuar vetëm dy herë, dhe madje edhe atëherë reagimi u vonua duke kapur studiuesit në befasi. Për pacientët të cilët nuk patën asnjë përgjigje ,ekipi dyshon tek grumbullimi i qelizave T me të meta. Fëmija i cili kishte një remission të përkohshme me sa duket relapsoi për shkak se jo të gjithë e qelizave e saj leuçemike kishtin markues për qelizat T te alteruara. Nuk është e qartë nëse trupi i pacientit ka nevojë për qelizat T përgjithmonë. Qelizat kanë një pengesë: ato shkatërrojnë qelizat e shëndetshme-B, si dhe ato kanceroze, duke i

lënë pacientët të prekshme për lloje të caktuara të infeksioneve, kështu që Ema dhe pacientët e tjerë kanë nevojë për trajtime të rregullta me imunoglobulina për të parandaluar sëmundje. Ema tashmë është kthyer në shkollë dhe edhe pse notat e saj janë të larta dhe ajo lexon rreth 50 libra në muaj, ajo insiston që lëndët e saj të preferuara janë dreka dhe pushimi. "Është koha që Ema të jetë përsëri një fëmijë dhe të rimarrë fëmijërinë e saj mbrapsh," tha z Ëhitehead.

Punoi: N.Kurani

Page 22


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

X. Dobitë e fares se zezë. (Nigella sativa, bima që shëron çdo sëmundje përvec vdekjEs). Nigella sativa,e njohur në Shqipëri me emrin Fara e zezë, është një bimë 1 vjecare që rritet kryesisht në Azinë Përendimore. Rreth saj është folur 14 shekuj më parë në vëndet arabe, ne lidhje me “mrekullinë” që karakterizonte këtë bimë në saje te efekteve që ajo kishte në organizmin e njeriut. Një skepticizem mbizotëroi gjithë këtë kohe sa i përket rolit të saj të shumëfishtë ,deri në vitet e fundit, atëhere kur kompanitë farmaceutike nisën te kryenin kërkime shkëncore moderne dhe arriten te konfirmonin atë cfarë ishte thëne në lidhje me farën e zezë shumë kohë me parë. I pari që nisi të hulumtojë rreth kësaj bime ishte mjeku i njohur arab Ibn Sina (Avicena), i cili e fokusoi vemëndjen tek fjala “Cdo” semundje. Si ishte e mundur një gjë e tillë? Shpjegimi ishte aty,në përmbajtjen e kësaj bime,e cila kishte Nigellon e Thimokinon ,një lloj antioksidanti natyral, te cilët ndikonin në forcimin e sistemit imunitar . Tani ,nga kërkuesit shkencorë, pretëndohet se fara e zezë është një kurë e fortë dhe shumë prëmtuese në shërimin e kancerit e të SIDAs. Efektet e Nigella sativa në organizem janë të shumta, ku mund të përmendim: forcimin e sistemit imunitar, pastron gjakun , përmirëson tretjën, reduktonë nivelin e sheqerit në gjak, mukolitik, anti konstipativ, redukton dhëmbjet e shpines, ul tensionin e rritur të gjakut, kundër nervozitetit, rritë sasinë e spermës , antireumatizmalë ,kundër rënies se flokëve e zbokthit, në gjitha llojet e alergjive e në problemët e lëkurës e shumë

të tjera . Nigella sativa është formuluar në trajtë vaji , fare, kapsule, shampoje, sapuni etj. Disa prej përdorimeve të saj në trajtë vaji i gjejmë të përmendura me poshtë: ❶Sëmundje mëndore dhe dobësi nervore. 5 lugë të vajit të farës se zezë, përzihen me dy lugë mjaltë në një gotë me ujë të vaket, dhe pihen në raste krizash. ❷Forcim i kujtesës. 10 gram borzilok i zierë , 10 pika të vajit si dhe një lugë mjaltë perzihen ne një gotë me ujë të ngrohtë dhe pihen dy herë në ditë. ❸Kundër kancerit. Një lugë caji nga vaji i fares së zezë, hidhet në një gotë me lëng karrote dhe pihet dy herë në ditë e për 3 muaj përmirësimi do jetë shumë i dukshëm. ❹ Anti astmatike Një gotë qumësht i zierë përzihet mirë më një lugë caji (5 ml) vaj të Nigellës dhe pihet Page 23


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

në mengjes esell e në darkë vonë. Këshillohet dhe masazhi me vaj, nga kraherori e deri lart në fyt, 3 herë në ditë. ❺ Dhimbje fyti ose gryke të skuqura. Keshillohet të bëhet gargare më ujë te vaket, ku janë hedhur dhe 5 pika te vajit te fares se zezë. ❻Mostretja e ushqimit. Në një gotë me qumesht të zier hidhet gjysem luge caji vaj të Nigella sativa dhe një lugë caji mjalte , përzihet mirë dhe pihet cdo mengjes esell. ❼Ekzema dhe lija. Fërkohen lehtë më pak vaj vendet e prekura, tre herë në ditë. Vazhdohet kjo procedure deri sa të largohen gjurmet. ❽Zmadhim shpretke. Shtrydhen dhe nxirret leng prej 5 karrotave. Merren 5 pika të vajit dhe hidhen në 5 lugë të ujit te karrotave dhe pihen një herë në ditë. ❾Meningjit. Përzihen 10 pika të vajit me pak leng limoni dhe pihen 2 herë në ditë. ❿Gjakrrjedhje e hundeve. Digjet një letër e bardhë e paster dhe në hirin e mbetur hidhen 2 pika të vajit të fares se zezë. Kjo do e ndalojë përnjëherë gjakderdhjën. ❶❶ Plogështi dhe dobësi e përgjithshme. Në një gotë me leng portokalli, hidhen 10 pika të vajit dhe pihen esell në mengjes deri ne 20 ditë me radhë. ❶❷Epilepsi. Hidhet një pikë e vajit në flegrën e djathtë

te hundes diten e parë që fillon kura dhe diten e dytë një pikë në flegrën e majtë. Gjithashtu përzihen 10 pika të vajit me dy lugë mjaltë e merrën cdo mengjes esell. Kjo kurë keshillohet te vazhdohet për një muaj me radhë. ❶❸ Migrena. Bëhet masazh i lehtë i ballit dhe vendeve të tjera me dhimbje, me vajin e fares. Gjithashtu merret nje luge mjaltë i përzier me 7 pika vaj ,një herë ne ditë. ❶❹Fytyrë të ndritshme . Shtohen 5 pika vaj në lëngun e një limoni. Përhapet në të gjithë fytyren, me duart pa dorëza. Cdo mengjes veprohet ne këtë menyrë dhe pas 10 minutash, bëhet shpërlarje e fytyrës me ujë të vaket. Kjo kurë të përdoret 5 ditë në javë. ❶❺ Konstipacioni. Shtohet një lugë gjellë vaj ulliri dhe 7 pika nga vaji i fares se zezë në një gotë me qumesht të nxehtë dhe pihet në darkë, para gjumi. ❶❻Urinim i pakët. Ziejmë 30 gram mustaqe misri në një gotë me ujë. Sapo të ftohet për pak, kullohet dhe pihet pasi të jenë shtuar edhe 10 pika të vajit . ❶❼Gastrit dhe ulcer. Cdo ditë merrën 10 pika të vajit të Nigella sativa dhe përzihen me dy lugë mjaltë. ❶❽ Sëmundje të syrit. Qepallat fërkohen lehtë me vaj para gjumi. Gjithashtu,10 pika të vajit hidhen në një gotë me lëng karrote dhe pihen dy herë në ditë.

Page 24


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

❶❾ Flokë të dobësuar e qe bien. Lyerje e kokës, kryesisht rrënjeve te flokëve me vajin e fares , katër ditë në javë për një periudhë një mujore. Keshillohet dhe masazh i kokës për rreth 5 minuta. Do vihet re qe do ndalojë rënia e tepërt e flokëve, këto të fundit do bëhen më të fortë ,më të trashë e do rriten me shpejt . Ky vaj i jep flokëve fortësi në rrënjë, shkelqim e butësi. Në këtë menyrë kontrollojmë thinjat parakohe, zbokthin dhe zhdukim flokun e thatë. ❷⓿Urinim me djegie. Në një gotë më qumesht te nxehtë, hidhen dy lugë mjaltë dhe 10 pika të vajit e pihen përditë deri në rikuperim. ❷❶Marramendje e dhimbje koke. Hidhën 5 pika te vajit ne një gotë kos e pihën dy herë në ditë. Gjithashtu në rast dhimbjeje, ferkohet me vaj zona e prekur

,shoqeruar me pak masazh me lëvizje rrethore të gishtërinjëve. ❷❷Vitiligo. Në zonat e prekura të lëkures, vëndoset pak vaj i fares se zezë, dy herë në ditë. ❷❸Dhimbje veshi. Hidhet një pikë vaji i fares se zezë në veshin e infektuar. ❷❹ Hipertension. Në një filxhan kafeje më ujë të zier e të nxehtë, hidhet një lugë mjaltë dhe 7 pika vaj të fares dhe pihet cdo mengjes esell. Këto e shumë të tjera po gjejnë zbatim sot e kësaj dite në lidhje më përdorimet e efektet te fares se zezë në organizmin e njëriut. Ja pse fjala “cdo “ sëmundje, kishte kuptim kur flitej për dobitë e kësaj bime.

Punoi: E.Bilali.

Page 25


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Xi. Esomeprazoli dhe perdorimi i tij. Esomeprazolit antisecretiv është një ilaç që i përket klasës së inhibitorëve të pompës protonike (PPIs). Ky është IPP i parë i zhvilluar si një izomeri e pastër dhe perfaqëson një terapi mjaft efektive për sëmundje nga refkulsi gastroesofagje. Si fuksionon ky ilaç? Mbështjella e stomakut përmban miliona qeliza të veçanta që prodhojnë acid nëpërmjet pompave protonike, detyra e të cilëve është që të prodhojë acid që ndihmon në tretjen e ushqimit .Esomeprazoli bllokon ose “shuan” disa nga këto pompa duke mbajtur prodhimin e acidit nën kontroll. Reduktimi i prodhimit të acidit në stomak, redukton sasinë e acidit që kthehet në ezofag (që është shkaktare per refluksin), dhe duke ruajtur sasinë e acidit të nevojshem për procesin e tretjes. Një refklus i gjate dhe i vazhdueshëm mund të dëmtojnë mbështjelljen e ezofagut dhe të krijojë me kalimin e kohës probleme mjaft serioze. Ky ilaç bën të mundur shërimin e kësaj mbështjelljeje dhe mos dëmtinin e qelizave të ezofagut. Sipas studimeve rreth 94% e

pacientëve është shëruar nga djegiet e stomakut. Lehtësimi vihet re duke përdorur dhe një tabletë të vetme në ditë. Për shkak se riasorbimimi i këtij ilaçi nuk influencohet nga përdorimi i ushqimit dhe ky nuk hyn në “marredhënie” me qelizat e tjera (siç shumë nga IPP bën), përdoret dhe për ulçeren duodenale , gastrike dhe për ezofagitet .

Punoi G. Sinaimeri

Page 26


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

XII. Këshilla për sy të shëndetshëm. (Veçanërisht për ata që rrin shumë orë në pc) Me gjithë kohën që ne harxhojmë para kompjuterit çdo ditë, nuk duhet të habitemi kur problemet e shikimit të shfaqen. Cfarë duhet të bëjmë? Së pari, është shumë e rëndësishme të kuptojmë se si ne i mbrojmë sytë nëpërmjet vizitave tek mjeku dhe duke bërë disa ndryshime të vogla në mënyrën e të parit kompjuterin.

Ja disa këshilla të vlefshme : 1. Pozicioni është çdo gjë. Pozicioni korrekt i qëndrimit në kompjuter është esenciale. Monitori duhet të jetë i pozicionuar në një largësi të përafërt me gjatesinë e krahut dhe 20 gradë poshtë syve. Konsideroni vendosjen e këmbëve dhe duarve për teëkrijuar rehatim. 2. Ndriçimi mund të bëj gjithë ndryshimin. Ndriçimi i dhomës duhet të jetë difuz, jo direkt, për të minimizuar shkëlqimin dhe reflekimin e ekranit. Sigurohuni të vendosni ngjyrat, kontrastin dhe

dritën e monitorit në nivelet që ju ju përshtaten. 3. Një ndihmë e vogël për syzet tuaja. Një shtresë me antirefleks në xhamat e syzeve mund të aplikohet nga optimetri. Dhe mos harroni t‟i kërkoni doktorit tuaj t‟ju flasë rreth syzeve të dizenjuara specifikisht për njerez që përdorin shumë kompjuterin. 4. Bëni një pushim të shkurter. Hapi i parë: Pas cdo 20 min të të parit në ekranin e kompjuterit, ktheni kokën dhe përpiquni të shikoni në një objekt të vendosur të paktën 20 këmbe larg. Kjo ndryshon largësinë e fokusimit të syve, gjë e cila duhet bërë me patjetër për sytë e lodhur. Hapi i dytë: Përpiquni t‟i mbyllni sytë forteë 20 herë me qëllim që t‟i njomësh ata. Hapi i tretë: Nëse koha jua lejon, ju duhet të ecni 20 hapa pas cdo 20 min të ndenjur në një vend të caktuar pa levizur. Kjo ndihmon në qarkullimin e gjakut në të gjithë trupin. 5. Mbyllja e syve ka ndikim të fuqishëm. A e dinit se ne palpojmë sytë rreth 12 herë në minutë? Dhe se kur ne jemi duke punuar në kompjuter e bëjmë këtë vetëm 5 herë në minutë? Kjo mund të shtojë thatësirën e syve. Clirohuni nga ky problem duke përdorur lot artificialë ose xhel dhe kujtohuni të mbyllni sytë!

Page 27


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

6. Përplasja e duarve. Qëndroni drejtë në vëndin tuaj të punës dhe fërkoni duart me njëra-tjetrën derisa t‟i ndieni ato të ngrohta. Ngrohtësia e duarve ndihmon në qetësimin dhe relaksimin e syve. Pastaj, vendosni pëllëmbët e duarve lehtësisht mbi sy dhe relaksohuni për 60 sek. Numëroni sekondat në mendjen tuaj. E përsërisni këtë veprim 2 ose 3 herë, sa herë të ndieni sytë të lodhur, ose sa herë të doni ju. 7. Hidhni ujë në fytyrë. Pergjate pushimeve i hidhni ujë fytrës ndërsa keni mbyll sytë. Kjo ka një efekt relaksimi të menjëhershëm dhe ju ndihmon të ndjeheni të rifreskuar. 8. Përdorni qeset e çajit. Mbani dy qese të perdorura çaji në frigorifer. Para

se të niseni për në punë, vendosini këto mbi sytë për pak minuta ndërkohë që po relaksoheni. Kjo jo vetëm që do të zbutë sytë tuaj por edhe do ulë fryrjen e tyre. 9. Hani shëndetshëm. Përfshini vitaminat A,C dhe E në ushqimin e përditshëm. Hani fruta, perime jeshile, domate, spinaq, produkte të pulës dhe bulmet. Paketoni një pako me karrotë të coptuar, kastravec dhe fruta të freskëta dhe i përdorni mes vakteve në zyrë.

Punoi: J. Canaj

Page 28


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

XIII. Si të përmirësojmë kujtesën? Disa mënyra shumë efektive dhe të thjeshta për të përmirësuar kujtesën tuaj, po i renditim më poshtë: 1. Relaksohuni mbi një bazë të rregullt. Një nga mënyrat më efektive për të përmirësuar kujtesën është të përpiqeni të relaksoni tensionin muskulat të trupit përpara se të nisni të mësoni diçka të re. Sipas ekspertëve, relaksimi muskular mund të reduktojë ankthin që shpesh ndjehet kur përpiqemi të mësojmë diçka të re. 2. Dëgjoni muzikë klasike. Sipas Drs. Ranscher dhe Dr. Frances Gordon Shoë, kërkues nga Universiteti i Kalifornisë, ShBA, njerëzit që degjojnë shpesh muzikë klasike, mund të kenë një aftësi arsyetimi të rritur. Sipas autorit të Efektit Mozart, Don Campbell, dëgjimi i muzikës klasike ndihmon kujtesën dhe të mësuarit. 3. Organizoni mendjen tuaj. Vendosja e informacionit në mënyrë të renditur (informacion i klasifikuar) do t‟i bëjë gjërat më të lehta për t‟i kujtuar. Ai gjithashtu do të lehtësojë trurin të kujtojë atë që ka mësuar dhe njohur. 4. Mbroni shëndetin tuaj. Sigurisht, problemet e shëndetit mund të prishin kujtesën. Një studim tregoi se në një periudhë prej 25 vjetësh, njerëzit me hipertension i humbisnin aftësitë e tyre njohëse deri në dy-fish krahasuar me meshkujt me presion gjaku normal. Hulumtimi gjithashtu tregoi se në moshën e

të 70-ave, njerëzve nuk ju ulën me lehtësi aftësitë njohëse, nëse ata mbeteshin fizikisht aktivë. 5. Sfidojeni veten. Truri prodhon një neurotransmetues kimik që përçon mesazhe në mes qelizave të përfshira në kujtesë.Disponueshmëria e këtij neurotransmetuesi rritet kur truri përdoret shpesh për të zgjidhur sfidat dhe problemet. 6. Flini mjaftueshëm. Mungesa e gjumit mund të zvogëlojë aftësinë e një personi për të kujtuar informacionin e ndërlikuar. Kërkimet në Universitetin e Lille, Francë, tregojnë se truri ka nevojë për gjumë për të ruajtur aftësinë për të kujtuar informacionin e ndërlikuar. 7. Hani në mënyrë të moderuar, sa më pak yndyrë, shumë pije Page 29


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Zgjidhni ushqime me pak yndyrë dhe pak kalori, dhe pini shumë ujë. Uji ndihmon tretjen dhe frymëmarrjen, rrit kapacitetin e oksigjenit në gjak, dhe ruan shëndetin e qelizave. 8. Përfshini emocionet tuaja. Sepse përfshirja në një ngjarje me emocione të forta, është e lidhur ngushtë me kujtesën. Dhe përvoja ku ju jeni përfshirë emocionalisht, do të jetë më e lehtë për tu kujtuar se përvojat e zakonshme. 9. Zhvilloni mprehtësi shqisore. Përpiquni të praktikoni aftësitë e vëzhgimit dhe mësoni të përqendroni vëmendjen në diçka duke përdorur të gjitha shqisat tuaja. Nëse ju doni të mbani mend diçka, ndaloni për një moment, shikoni dhe mundohuni ta regjistroni në kujtesë. 10. Zhvilloni një qëndrim mendor pozitiv .

11. Ushtrohuni rregullisht. Përveç përmirësimit të forcës fizike, ushtrimi mund të na ndihmojë për të siguruar funksionet e kujtesës, duke ndihmuar oksigjenimin dhe furnizimin e trurit me gjak. Ushtrimi gjithashtu stimulon endorfinën, një neurotransmetues i lidhur me ndjenjat e kënaqësisë, i cili mund të rrisë argëtimin dhe bëhet shkas për të përmirësuar të mësuarit dhe kujtesën. 12. Pushoni mjaftueshëm. Jo më pak i rëndësishëm është pushimi i mjaftueshëm. Që funksioni i trurit të jetë maksimal, truri ka nevojë për pushim për të precipituar dhe konsoliduar kujtimet. Koha që nevojitet për pushimin e trurit varion, në varësi të kompleksitetit dhe risisë së informacionit. Një mënyrë e mirë është të bëni një periudhë pushimi prej 3 deri 10 minuta, pasi truri të ketë qenë në aktivitet për 10-50 minuta.

Zëvendësoni çdo qëndrim mendor negativ apo autokritikë në një qëndrim pozitiv, sepse kjo do të gjenerojë besim dhe efekt pozitiv mbi kujtesën. Punoi: E. Marku

Page 30


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

XIV. Diarrea e udhëtarëve Kush e shkakton: njihen shumë shkakëtarë të kesaj sëmundje por më i shpeshti është Escherichia coli, shtami enterotoksik( ECET) deri në 50% të rasteve, e cila zakonisht prek fëmijet e vegjël. Shkaktarë të tjerë të mundëshem janë: Campilobacter jejuni, Campilobacter coli, Vibrio parahaemoliticum, e protuzoa të ndryshëm si: Giardia, Entoameba. Të rrezikuarit: Nga titulli i temës mund të nxjerrim një përfundim se cili është grupi më i prekur, pra zakonisht prekë udhëtarët që shkojnë në vëndet me kushte të këqia higjenike. Vëndet më të rrezikuara janë: Afrika, Amerika e Jugut, Europa Mesdhetare. Simptomat: Zakonisht fillon me dalje të shpeshta, 10 ditë pas arritjës në vendin e ri. Diarret zgjasin dhe janë të ujshme, të shoqëruara me shtrëngime barku, vjellje e shumë rrallë edhe temperaturë. Sëmundja zgjatë 4-5 ditë (mesatarja). Por nëse diarrea zgjatë për 2 javë ose më shumë duhet të mëndohet për ndonjë parazitozë apo kolonizim i zorrës me baktere patogjene.

Parandalimi: Të mbahët higjena personale (në veçanti ajo e duarve), përpunim termik i ushqimit. Kujdesuni per veten!

Diagonza: zakonisht konsiston në verifikimin e shkaktarit, me metoda të ndryshme, më e zakonshmja është koprokultura (shkaktari në fecese). Mjekimi: Marrja e lëngjëve te humbura, korigjim të ekuilibri elektrolitik, acido-bazik etj. Nëse i sëmuari me diarre ka dhe përmbajtje gjaku nuk duhet apsolutisht të jepet Loperamil.

Punoi: D. Zeqiraj

Page 31


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

XV. osteoporoza. Osteoporoza është përcaktuar si një reduktim në masën e kockave e shoqëruar me mikro-arkitektonike dhe përkeqësimin e indeve të eshtrave që predispozohen për fraktura. Osteoporoza manifestohet me një rritje të rrezikut të thyerjeve dhe personat me te moshuar janë më të predispozita për fraktura. Rreziku me i madh eshte tek personta e moshes 50 vjec e një frakturë osteoporozën lidhur në gratë raporti eshte 1 në 2 ndersa tek burrat 1 në 5 . Faqet kryesore fraktura të prekura janë shpina, parakrah skajor dhe proximal humerus. Thyerje zakonisht ndodhin më shumë tek gratë sesa tek burrat në të gjitha moshat mbi 50 vjeç..

është një kockë e thyer në shpinën tua apo dore. Si përkeqesim tek sëmundja ju mund të keni shenja të tjera, të tilla si dhimbje në shpinë tuaj. Ju mund të vëreni se ju nuk jeni aq i gjatë sa keni qenë dhe se ju keni një shtyllë kurrizore të lakuar.

Kush është më në rrezik nga osteopora?

Si trajtohet?

Faktorët kryesorë të rrezikut për osteoporozën janë:

Trajtim për osteoporozën përfshin ilaç për të reduktuar humbjen e eshtrave dhe për të ndërtuar trashësin e kockave. Mjekësia gjithashtu mund të ju japin lehtësim nga dhimbje të shkaktuara nga thyerje apo ndryshime të tjera në kockat tuaja.

       

Mosha në rritje Gjinia femërore Duhani Konsumi i alkoolit Pasiviteti fizik Konsum të ulët të kalciumit Pamjaftueshmeri e Vitamines D Mangësi estrogjenit në kohën e menopauses

Cilat janë simptomat? Osteoporoza është e fshehtë dhe nuk mund të vihet re lehtë. Ndonjëherë shenja e parë

Është e rëndësishme për të marrë edhe kalcium dhe vitaminë D. Ju duhet të dyja për të ndërtuar eshtra të fortë, të shëndoshë. Ju mund të ngadalësoni osteoporozën, me zakone të reja të shëndetshme. Nëse nderpritni pirjen e duhanit. Bëni mjaft e stërvitjes. Ecje, vrapim, vallëzim, dhe hiqni peshë,kjo mund të bëjë kockat tuaja të forta. Hani një përzierje të shëndetshme të ushqimeve që përfshijnë kalcium dhe Page 32


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

vitaminë D. Provoni perimet jeshile, kos, qumësht dhe (për kalcium) hani vezë, peshk yndyror, dhe drithëra (për fortifikuar vitaminë D). Bërë edhe ndryshime të vogla në mënyrën se si ju hani dhe ushtrojnë, së bashku me marrjen e ilaçeve, mund të ndihmojë në parandalimin e një kockë të thyer.

Kur ju keni osteoporozën, është e rëndësishme për të mbrojtur veten nga rënia. Të reduktoni rrezikun e thyerjes se ndonjë kockë duke e bërë shtëpinë tuaj të sigurt. Sigurohuni që ka mjaft dritë në shtëpinë tuaj dhe rruget tuaja ku ju do ecni të jenë te siguruara.

Punoi: D. Ukaj

Page 33


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xvi . SHQETESIMET E MENYRES SE USHQYERIT! Në vitet e fundit kequshqyera,apo zakonet e të ushqyerit janë një problem në masë, kjo gjë konstatohet nga “American Academy of Pediatrics”. Përveç problemeve si bulimia (mbiushqyerja) dhe anoreksia(mungesa e oreksit), janë zbuluar edhe sjellje të tjera të cilat janë po aq të rëndësishme dhe po aq të rrezikshme. Siç thot dhe professor Marcello Giovannini, president i pediatrisë në Milano, 2012 që tek njerzit luan një rol të rëndësishëm për to edhe shoqëria që i rrethon, gjërat që ajo i imponon, dhe ndikimi, presioni psikologjik nuk

kishte si të linte pa prekur edhe fushën e të ushqyerit. Duke filluar me ato që duan “të jene në formë”, që shndërrohet në një problem vërtetë serioz në disa individe, në një obsession që duhet arritur medoemos, dhe pikërisht këtu fillon kequshqyerja.

Shkaqet e kequshqyerjes:  Anoreksia është një çrregullim ku një person shmangë të ushqehet, apo ha sa më pak të jetë e mundur për të shmangur shtimin në peshë. Kjo ndodh zakonisht tek të rinjtë, më shpesh gjatë fazës së pubertitetit. Një individ anorexic ka humbje intensive në peshe. Kanë një peshë zakonisht 15% nën peshë ideale.  Bulimia mund të ndodhë për shkak të depresionit dhe stresi, ose mund të jetë si pasojë e problemeve në lidhje me vetëbesim të ulët. Nëse një person shkon përmes një zbavitje qejf-ngrënie, ai tenton të humbasë kontrollin në mënyrën e të ushqyerit dhe në sasinë e të ushqyerit. Me kalimin e kohës, bulimia bëhet një ankth. Ndër çrregullimet e tjera të mënyrës së ushqyerit futen gjithashtu edhe:

 Ortoreksia, ka të bëjë me obsesionin për tu ushqyer mirë, Kush vuan nga ortorexia mund të kalojë shumë kohë duke zgjedhur ushqimin dhe duke përgatitur atë. Duke mos përdorur shumë produkte ushqimore, pikërisht për arsye se ato mund të mos jenë natyrale dhe mund të mos dinë të gjithë përbërsit e një produkti të caktuar. Kujdesuni por me masë!

Page 34


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

 Bigoresia, konsiderohet si “anoreksi e kundërt”, dhe shfaqet në përgjithësi tek meshkujt në periudhën 15-23 vjeç. Kush vuan nga bigoresia preukopohet që të jetë i hollë, i dobët dhe muskuloz, prandaj këto njerëz kalojnë shumë orë në palestër dhe mbajnë një dietë të varfër dhe pretendojnë të kenë një trup muskuloz duke marrë hormone androgjeni.  Drunkorexia, është një term i shpikur nga gazetarët e Neë Yorkut, tregon një mënyrë të keqe të ushqyerjes tek adoloshëentët. Drunkorexikët nuk hanë për një kohë të gjatë në mënyrë që të mund të

pranojnë në darkë kaloritë që do marrin nga alkoli dhe të ndjejnë më shumë efektin e tij, kështu alkoli shkakton të vjella duke cuar kështu në rënie në peshë. Kjo është një sjellje e rrezikshme që duhet ta njohim, ta prandalojmë dhe nësë është e nevojshme ta trajtojmë atë. Të hash mirë do të thotë, të dish t’iu përgjigjesh pyetjeve: SI? SA? CFARE? dhe KUR? Kujdesuni per veten! 

Punoi: K. Brajniku.

Page 35


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xvii. Afër sekretit të pavdeksisë. “ Njeriu do të bëhet i pavdekshëm në qoftë se do të zgjidhë misterin e meduzës që rigjenerohet”, është shprehur shkencëtari japonez nga Kyoto SHIN KUBOTA që ka rreth 15 vjet që studion meduzën TURRITOPSIS nutricula.

Kjo meduzë është e vetmja gjallesë që ka kapacitetin që t‟i shmanget vdekjes duke ndryshuar ciklin e saj biologjik. Ku bota mendon që ka arritur të gjejë çelsin e këtij

misteri dhe mendon që kjo gjendet në qelizat e tentakulave të saj dhe pas 20 vitesh ky mister do të zgjidhet totalisht. Komuniteti shkencor bie dakort që këto studime në lidhje me meduzën mund të sjellin të mira të medha dhe për njerëzimin. “ Këto qeliza janë edhe në trupin e njeriut, por janë të fjetura”, është shprehur profesor MATTHIAS OBST, biolog i Universitetit të GOTHENBUNG (Zvicer).

Punoi: G. Sinaimeri

Page 36


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xviii. Violenca Violenca në përgjithësi nënkupton sulmin e objekteve ose të njerëzve. Kur në këtë veprim përfshihen njerëzit, violenca nënkupton imponimin me forcë ndaj një personi tjetër, të cilit i kërcënohet siguria dhe mirëqenia. Sjellja violente prek gjithë kategoritë diagnostike dhe është e zakonshme midis njerëzve që nuk kanë ndonjë çrregullim mendor të diagnostikueshëm. Violenca nuk është sëmundje, por në disa raste është një simptomë e sëmundjes kryesore. Profilet e personlitetit të atyre që përdorin dhunën janë shumë të ndryshme, por ata kanë disa karakteristika personale të zakonshme. Sjellja violente e mëparshme është parashikuesi më i vlefshëm i sjelljes violente në të ardhmen. Probabiliteti i violencës rritet nga çdo akt violent. Ndër aktet violente mund të përmendim: histori për arrestime, sulmime të njerëzve ose të pasurisë, si dhe histori për pjesëmarrje aksidentale ose të qëllimshme në vdekjen e një personi tjetër. Sjellja violente arrin kulmin në të rinjtë, si dhe në ata që janë në vitet e para të njëzetave. Violenca në adoleshentët është pothuajse dy herë më shumë se sa në të rriturit. Sa më e re të jetë mosha kur personi shfaq violencë, aq më e madhe është mundësia që personi të vazhdojë të jetë violent. Nëntëdhjetë përqind e atyre që arrestohen për krime violente janë meshkuj. Shkalla e violencës është më e lartë në njerëzit me ngjyrë, dhe po ashtu edhe në njerëzit e racës hispanike. Abuzimi i substancës ka lidhje të fuqishme me sjelljen violente dhe e predispozon personin ndaj

violencës.Violenca është shumë e rritur në anëtarët e grupeve social-ekonomike më të ulëta dhe në ata që kanë histori për papunësi ose për punësim të parregullt. Sjellja vetëshkatërruese vihet re shpesh. Vetë dëmtimi dhe suicidi janë në proporcion të zhdrejtë midis njerëzve që veprojnë me

violencë ndaj të tjerëve. Faktorë të tjerë që kanë lidhje me sjelljen violente: lëvizshmëria e shtuar rezidenciale, të qenurit i vetmuar, koeficienti i ulët i inteligjencës dhe niveli i ulët arsimor. Violenca kërkon menaxhim të menjëhershëm.

Punoi: E.Marku

Page 37


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

XIX. Përgaditja për shtatëzani. Cfarë duhet të përgaditeni para se të mendoni për të filluar një shtatëzani, do mundohemi të sqarojm në këtë temë. Ka disa gjëra që duhet ndryshuar kur ju të vendosni për një shtatëzani. 1. Në radhë të pare ju duhet të përgaditeni emocionalisht për të qënë prindër në të ardhmen. 2. Duhet të bëni kontroll tek mjeku mos keni ndonjë sëmundje që mund të ndikojë në shtatëzaninë tuaj, disa nga ato janë: artit, epilepsi, trombozë të venave, kancer, diabet, sëmundje të zemrës, herpers, hepatit, astmë, hipertension, hiper apo hioptiroidizëm, sëmundje të veshkave, lupus eritematos sistemik, infeksion të traktit uro-gjenital. Sigurisht para se të futeni në një shtatëzani ju duhet t‟i tregoni mjekut tuaj për ndonjë problem që keni. Mjeku do ju pyet për sëmundjet në familjen tuaj pasi një pjesë e tyre janë trasheguese (barten nga nëna tek bebaja), disa nga to janë: fibroza cistike,

anemia drepanocitare, distrofia muskulare etj. Gjithashtu mjeku juaj do të pyes mos jeni duke përdorur ndonjë terapi, pasi disa barna kalojnë placenten e mund të shkaktojnë abort apo dëmtime të rënda të fetusit.

3. Ndalo pirjen e duhanit: pasi është e keqe për një bebe të pa lindur. Nga studimet që janë bërë është arritur në përfundimin që grate të cilat kanë pirë duhan gjatë shtatëzanisë bebja e tyre ka lindur nën peshë, por në rastet më të këqia kanë abortu, apo kanë lindur beben parakohe, apo me astmë, apo sindromin e vdekjës së papritur (SIDS), pra bebaja vdes papritur. Pra ky është hapi tjetër që ju duhet të bëni para se të mbetëni shtatëzën.

4. Mos përdor alkool: madje edhe në sasi shumë të vogla mund të dëmtoj fetusin i cili është në zhvillim e sipër. Kjo ndodhë pasi alkooli futet shpjet në qarkullimin e gjakut duke kaluar dhe placentën për të arritur tek fetusi. Gratë të cilat gjatë shtatëzanisë kanë konsumuar dy ose më shumë pije në ditë bebet e tyre kanë lindur me dëmtime afatgjate, si: prapambetje mendore, probleme me përqendrim dhe mësim, keq formime të fytyrës dhe zëmrës. Është arritur në përfundim që alkooli pëngon të ngelurit shtatzënë. Page 38


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

5. Çfarë duhet të hani: nëse deri dje keni përdor dieta boshe, sot që vëndoset për një shtatëzani erdhi koha që dietat tuaja të jenë të pasura me: fruta, perime, drithëra, proteina dhe produkte të qumështit, dieta adekuate para fillimit të shtatëzanisë.

shtatëzanisë dimë që trupi do të pësoj ndryshime. Sesa mund të bëni ushtrime kjo varët nga shëndeti juaj.

Shmanguni kafeve, konservantëve artificial. Nuk është ide e mirë që të përpiqeni të humbni peshë gjatë shtatëzanisë, edhe pse mbipesha mund t‟iu shkaktojë shumë komplikime si hipertension apo diabet.

8. Hiq stresin, relaksohu: para së të vendosni për shtatëzani është mirë që të relaksoheni të çlodheni dhe të ndiheni pa stres, kjo është një gjë e veshtirë, por të paktën mundohuni. Kjo ju ndihmon që të mbeteni shtatzënë.

6. Vitamina dhe acidi folik: shumë mjek rekomandojnë që të merrni shtesa të

vitaminave dhe acidit folik. Marrja e acidit folik mendohet që ndihmon në parandalimin e keqformimeve të fetusit, p.sh: spina bifidës, preferohet të jepen 400 mcg në ditë. Në menyrë ideale ju duhet të filloni të merrni multivitamina dhe ac folik 400-500 mcg, dy muaj para së të vendosni për shtatëzani. Kjo merret me këshillen e mjekut tuaj. 7. Ushtrime para shtatëzanisë: mund të ndihmojnë trajtimin e trupit tuaj, pasi gjatë

9. Mos përdor kontraceptiv: pasi kjo ndikon në mos dallimin e fazës së frytnimit, e vështirë të dallohet se kur ju mund të mbetëni shtatzënë e kur jo. Nuk ndikon në fertilitetin tuaj, nuk është vertetuar për ndonjë keqformim të frytit. Por mos e përdor që të jeshë më e sigurt.

Punoi: D.Zeqiraj Page 39


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II. xx. Kujdesi dentar gjatë shtatzanisë. Eshtë e rëndësishme për ju, të kujdeseni mirë për dhëmbët dhe mishrat e dhëmbëve gjatë shtatzanisë. Shtatzania shkakton ndryshime hormonale të cilat rrisin rrezikun për zhvillimin e sëmundjve të mishrave, të cilat në vazhdim mund të kenë efekte në shëndetin e fëmijës që po zhvillohet brenda jush.

Ja disa këshilla që ndihmojnë në mbajtjen e një shëndeti të mirë oral para, gjatë dhe pas shtatzanisë: Para shtatzanisë: Përpiquni të bëni një vizitë te dentisti para se të vendosni për të sjellë në jetë një fëmijë. Në këtë mënyrë , ju mund të bëni një pastrim profesional të dhëmbëve tuaj, mund të ekzaminoni problemet e mishrave dhe ndonjë problem tjetër me shëndetin tuaj oral mund të trajtohet para shtatzanisë suaj. Kujdesi gjatë shtatzanisë:  I tregoni dentistit dhe doktorit që jeni shtatëzënë. Si një masë parandaluese, trajtimet dentare gjatë tremujorit të parë dhe të fundit duhet të shmangen sa më shumë që të jetë e mundur. Këto janë periudha kritike në rritjen dhe zhvillimin e bebit tuaj dhe do të ishte shumë e rëndësishme shmangia e ekspozimit të nënës ndaj proçedurave që në ndonjë mënyrë mund të ndikojnë në rritjen dhe zhvillimin e bebit. Megjithëse ky

kujdes profeional i dhëmbëve mund të merret gjatë tre mujorit të dytë, nëse është e mundur, proçedura të rënda duhet të shtyhen pas lindjes së fëmijës.  I tregoni dentistit emrat dhe dozat e të gjitha medikamenteve që jeni duke marrë, duke përfshirë këtu medikamente dhe vitamina të rekomanduara nga mjeku juaj gjinekolog. Dentistit i duhet të alternojë planin e trajtimit dentar bazuar në këtë informacion. Medikamente të caktuara si: tetraciklina, mund të ndikojnë në zhvillimin e dhëmbëve të fëmijës suaj, kështu që nuk duhet të merren gjatë shtatzanisë.  Shmangni rrezet-X gjatë shtatzanisë. Nëse rrezet-X do të jenë të domosdoshme (të tilla si në një emergjencë të dhëmbëve), dentisti juaj duhet të bëj kujdes të madh për të mbrojtur ju dhe fëmijën tuaj. Megjithatë, përparimet në teknologji, Page 40


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

i kanë bërë sot rrezet –X shumë më të sigurta sesa në dekadat e kaluara.  Mos anashkaloni kontrollet tek dentisti vetëm se ju jeni shtatëzën. Tani më shumë se kurdo, ekzaminimet e rregullta periodontale, janë shumë të rëndësishme sepse shtatzania shkakton ndryshime hormonale që rrisin rrezikun e sëmundjeve periodontale dhe per gingiva me tendencë të lartë për gjakosje. Një gjëndje kjo e quajtur gingiviti i shtatzanisë. I kushtoni rëndësi ndonjë ndryshimi që ju mund të vini re në gingivat tuaja gjatë shtatzanisë. Nëse vini re gingiva të shkëlqyeshme, të skuqura, të enjtura apo të gjakosura flisni me dentistin tuaj sa më shpejt të jetë e mundur.  Ndiqni një praktikë për një shëndet të mirë oral që të parandaloni ose pakësoni problemet e shëndetit oral. Si t’ia dilni mbanë me të vjellat e mëngjesit?  Nëse të vjellat e mëngjesit ju pengojnë për larjen e dhëmbëve, merrni një pastë qetësuese, me shije të mirë gjatë shtatzanisë. Pyesni dentistin apo higjenistin për ndonjë markë që mund t‟iu rekomandojë.  Shpëlani gojën me ujë apo me shpëlarës goje herë pas here nëse vuani nga të vjella të shpeshta.

Hani mirë për dhëmbët tuaj dhe fëmijën tuaj!

 Shmangni ushqimet e ëmbla. Dëshirat për këto ushqime janë më të shpeshta gjatë shtatzanisë, megjithatë kujtoni që sa më shpesh të hani ushqimet e ëmbla, aq më i madh është rreziku për zhvillimin e kariesit dentar. Për më shumë, disa studime kanë treguar se bakteriet përgjegjëse për kariesin pasohen nga nëna tek fëmija. Kështu që kujdes se çfarë hani.  Duhet të keni një dietë të shëndetshme, të balancuar. Dhembi i parë i bebit tuaj fillon të zhvillohet rreth tre muaj gjatë shtatzanisë. Ushqimet të shëndetshme përfshijne produkte të qumeshtit, djathi dhe kosi janë një burim i mirë mineralesh të rëndësishme Page 41


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

për një zhvillim të mirë të dhëmbëve, mishrave dhe kockave të fëmijës. Kujdesi pas lindjes së fëmijes tuaj: Nëse keni pasur probleme të dhëmbëve dhe mishrave gjatë shtatzanisë, viztoni së shpejti pas lindjes dentistin tuaj, për të bërë një ekzaminim të të gjitha problemeve. Punoi: J. Canaj

Page 42


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xxi. MORBUS ADDISON. Sëmundja Addison është një sëmundje që prek gjëndrat mbiveshkore dhe ndikon në prodhimin e hormoneve steroide (përgjegjës për rregullimin e stresit dhe perceptimit të saktë të dehidratimit). Kjo është një sëmundje e rrallë dhe mund të bëhet fatale nëse nuk diagnostikohet dhe trajtohet në kohë. Sëmundja prek prodhimin e dy hormoneve - kortizolit dhe aldosteronit të cilët kontribuojnë në rregullimin e presionit të gjakut. Gjëndrat e veshkave posedojnë një shtresë të brendshme dhe një të jashtëm që kryejnë funksione të ndryshme. Në sëmundjen Addison ndodh që njëra nga dy gjëndrat mbiveshkore dhe/ose te dyja shkatërrohen dhe prandaj është penguar dhe prodhimi i hormoneve steroide, dmth kortizolit dhe aldosteronit të cilat kontribuojnë në rregullimin e presionit të gjakut. Kortizoli është një hormon stresi, ndërsa aldosteroni është hormon që kontrollon dozimin e kripës dhe të ujit në trup.

për të urinuar shpesh, etje, dëshira për

ushqime të kripura, hiperpigmentim etj.

hypoglycemi,

Në sëmundjen e Addison-it niveli i kortizolit dhe aldosteronit në trup ulen gradualisht. Kjo shkakton dhe përkeqësim të simptomave dhe mund të çojë në një gjendje tjetër që quhet kriza e veshkave.

Cilat janë simptomat e sëmundjes Addisonit? Simptomat e para të sëmundjes Addison janë: Lodhje, dobësia e muskujve, depression sindromi i lodhjes kronike (CFS), dehidratim i shkaktuar nga mungesa e hormoneve aldosterone në trup (thelbësore për mbajtjen e bilancit të ujit). Simptoma të tjera janë: letargji (dëshirë të vazhdueshme për të fjetur), depresioni i butë, humbja e oreksit, humbja e pavullnetshme e peshës, hypotension, nevojë

Kush mund të preket nga sëmundja Addison-it? Sëmundja Addison është e rrallë. Ajo mund të diagnostikohet pothuajse në çdo moshë dhe mund të prekë edhe meshkujt edhe femrat. Cilat janë shkaqet e sëmundjes Addison? Sëmundja Addison-it ndodh kur shtresa e jashtme e gjëndrave të veshkave është Page 43


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

dëmtuar. Shkaku më i zakonshëm i kësa sëmundjeje është autoimun. Shkaqe të tjera

mund të kërkohen në: Infeksionet, Tumoret, Amyloidosis (sëmundje të shkaktuara nga depozitimi i proteinave jo normale në indet), Adrenalectomy (heqja e njërit apo të dy gjëndrave të veshkave), defekt gjenetik i gjëndra veshkave. Si ta trajtojmë sëmundjen e Addison-it? Sëmundja Addison-it duhet trajtuar që në fillim. Nëse nuk trajtohet, sasia e hormoneve steroide në trup prishet gradualisht dhe simptomat e sëmundjes Addison në mënyrë progresive përkeqësohen.

Mund të jetë një krizë e veshkave (kur simptomat të rëndohen dhe presioni i gjakut bie në nivel shumë të ulët). Kriza veshkave është potencialisht fatale nëse nuk trajtohet menjëherë. Pasi është diagnostikuar sëmundja Addison-it mund të trajtohet me medikamente që zëvendësojnë hormonet e deficitare. Ju duhet të përdorni këto barna për gjithë jetën. Drogat janë mjaft efektive në kontrollin e simptomave, Falë përparimeve gjatë pesëdhjetë viteve të fundit, jetëgjatësia mesatare e njerëzve me sëmundje Addison tani është i ngjashëm me atë të shumicës së pjesës tjetër të popullsisë. Megjithatë, njerëzit me sëmundje Addison kanë më shumë gjasa për të zhvilluar sëmundje zemre ose kancer, prandaj duhet ta duan më shumë se të tjerët vetën e tyre. Ta duan vetën dhe të kujdesen per të!

Punoi: K. Brajniku

Page 44


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xxii. Grupet e gjakut Sistemi qarkullues i gjakut përbëhet nga enët e gjakut dhe zemrës. Roli i gjakut është transportimi i oksigjenit dhe materieve ushqyese në të gjitha qelizat dhe largimi i produkteve të panevojshme si dioksidi i karbonit. Pjesa më e madhe e gjakut përbëhet nga plazma, në plazmë notojnë eritrocitet (rruzat e kuqe të gjakut që bartin oksigjen), leukocitet (rruzata e bardha qe njihen si ushtarë të organizmit) dhe trombocitet (që luajn rol në kuagolimin e gjakut). Dy metoda kryesore të përcaktimit të grupit të gjakut janë: ABO dhe Rh faktori. Grupi ABO: është i përbër nga 4 grupe gjithësej e ato janë: A, B, O, AB. Secili grup i gjakut ka antigjenin e tyre përcaktues të cilet janë të vendosur në siperfaqe të eritrociteve, këto antigjene luajnë rol në transfuzionin e gjakut. Grupi A: ka antigjenin a, dhe antitrupin B në plazem.

antitrupat pra A dhe B, kjo do të thot që ky grup gjaku mund të ju jap gjak të gjitha grupeve tjera. Grupi AB: ka dy antigjenet A dhe B por i mungojnë antitrupat. Marrja e gabuar e gjakut nga këto grupe mund të jetë kërcenuese për jetën. Rh faktori: edhe kjo trashëgohet nga prinderit, nga prezenca ose mos prezenca e këtyre gjeneve. Kemi dy lloje të Rh-as: Rh-a negativ dhe Rh-a pozitiv. Nëse një person Rh negativ merr me anë të transfuzionit gjak Rh pozitiv zhvillohet një reaksion i rëndë imun. Kjo ndodh më shumë gjatë shtatëzanisë. Nëse kjo gjë nuk mjekohet femja lind anemik apo dhe mund të vdes. Kombinimet që mund të jenë: A+, A-, B+, B-, O+, O-, AB+, AB-.

Punoi: D. Zeqiraj Grupi B: ka antigjenin B dhe antitrupin A ne plazem. Grupi O: nuk ka antigjene, ka të dy

Page 45


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xxiii. Blepharoptosis. Blepharoptosis është rënia e kapakëve. Rënia e kapakut të sipërm shkaktohet nga defekte ose paralizë e muskulit levator palperbrae. Zakonisht është e dyanshme, por ndeshet edhe ptoza e njëanshme. Shkalla e rënies së kapakëve është e ndryshme. Në disa raste ajo është e lehtë dhe nuk sjell shqetësime për të sëmurin. Në rastet e rënda rënia e kapakëve shoqërohet me ulje të të parit për shkak të mbulimit të pupilës. Të sëmurët përpiqen të ngrejnë kapakët duke forcuar veprimin e muskulit frontal, gjë që shoqërohet me palosje të lëkurës së ballit dhe me ngritjen e vetullave. Kjo gjë nuk realizon rritjen e pamjes, i sëmuri e ngren dhe e kthen kokën prapa, me qëllim që të ekspozojë pupilat ndaj dritës. Kjo është shenjë karakteristike e ptozës së dyanshme. Ptoza në shumë raste shoqërohet edhe me kufizim të lëvizjes së syrit nga sipër. Kjo lidhet me faktin që një pjesë e muskulit ngritës të kapakut gërshetohet me muskulin e drejtë të sipërm, gjithashtu edhe nga fakti që të dy muskujt inervohen nga e njëjta degë e nervit okulomotor. Rënia e kapakëve mund të jetë e bashkëlindur ose e fituar. Rënia e bashkëlindur e kapakëve zakonisht është e dyanshme, shpesh e trashëguar dhe mund të shoqërohet me anomali të tjera. Shkaktohet kryesisht nga zhvillimi defektuoz i muskulit ngritës të kapakut të sipërm. Rënia e fituar e kapakëve në përgjithësi është e njëanshme. Shaktohet nga paraliza e nervit okulomotor, shoqërohet edhe me paraliza të muskujve të tjerë që inervohen nga ky nerv. Ptoza e fituar mund të jetë e izoluar në patologjitë degjenerative

të muskujve (distrofia muskulore progresive), në sëmundje të sistemit nervor periferik dhe qendror. Ptoza progresive dhe e dyanshme është shenjë e hershme e myasthenia gravis. Në sindromën e Hornerit për shkak të paralizës së muskulit të Muller-it shfaqet ptozë e lehtë me një rënie të kapakut 2 mm. Ptoza e fituar zhvillohet edhe në neuropatinë diabetike, në tumoret, në traumat dhe infeksionet e kapakut të sipërm. Ajo zhvillohet gjithashtu në aneurizmat karotidokavernoze, në trombozat e sinusit kavernoz të shoqëruara me paralizë të nervit III, IV dhe VI (ophthalmoplegia completa). Mjekimi drejtohet kundër shkaktarit të sëmundjes. Në ptozat mekanike të bashkëlindura dhe ptozat që nuk kalojnë me mjekim konservativ, indikohet ndërhyrje kirurgjikale.

Punoi: E. Marku Page 46


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II. xxiv. Dieta për ulçer dhe gastrit. Cfarë është një dietë për ulçer dhe gastrit? Një dietë për ulçer dhe gastrit është një plan ngrënieje që limiton apo nuk përfshin ushqimet që ngacmojnë stomakun tuaj. Stomaku mund të ngacmohet nga ushqime që rrisin acditetin në stomak. Ju do t‟iu duhet të limitoni apo shmangni ushqimet dhe pijet të cilat shkaktojnë simptomat si: dhembje stomaku, urthin ose dispepsi (vështirësi tretjeje). Cfarë ushqimesh duhet të shmangni? Jo të gjitha ushqimet japin të njëjtat efekte në individë të ndryshëm. Ju duhet të mësoni se cilat ushqime ju shkaktojnë këto simptoma. Erezat,si përshembull: piperi, rrit aciditetin e stomakut dhe e irriton atë. Ushqime që permbajnë çokollatat, që janë djegëse, apo janë të pasura me yndyrna , mund të irritojnë stomakun tuaj. Gjithashtu pije që përmbajnë alkool apo kafeine shkaktojnë simptomat. Ja disa ushqime të cilat duhen limituar apo shmangur: Pije:  Kakao e nxehtë dhe qumësht me çokollat.  Qumështi.  Cemçakeza dhe çaj mente.  Kafe me dhe pa kafeinë.  Caj të zi dhe jeshil.  Pije alkolike.  Potokall dhe lëngje rrushi. Ereza djegëse:

 Piper i zi dhe i kuq.  Hudher pluhur.  Spec djegës pluhur. Ushqime të tjera:  Ushqime që përmbajnë produkte të qumshtit  Djathra pikantë dhe me yndyrë të lartë  Mish me erëza djegëse dhe shumë yndyrë si: sallam djegës, beikon, proshutë etj.  Spec djegës.  Qep dhe hudhër.  Produkte të domates si: krem domate, salcë domate apo lëng domate.

Cfarë ushqimesh mund të hani dhe pini? Hani varietete të ushqimve të shëndetshme nga te gjitha grupet e ushqimeve.Hani fruta, perime, drithrat dhe produkte pa yndyrë të qumshtit. Drithrat përfshijnë bukën, makarona, oriz, kafe etj. Zgjidhni mish pa yndyrë, mish pule (zogj dhe pulë deti), peshk, fasule, vezë dhe arra. Plani për një Page 47


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Këshilla të tjera të dobishme : Mos hani para kohës së gjumit. Përfundoni ngrënien të paktën 2 orë para gjumit. Hani vakte të vogla dhe të shpeshta. Stomaku juaj mund të tolerojë më mirë vaktet e vogla dhe të shpeshta sesa vaktet e rënda.

vakt të shëndetshëm nuk përmban yndyrë, kripë dhe sheqer të tepërt. Në yndyrnat e shëndetshme përfshihet vaji i ullirit.

Punoi: J. Canaj

Page 48


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

xxv. Dhimbje koke frekuente? Arsyeja kryesore mund te jete ajo qe ti se pret… Arsyet mund të jenë të ndryshme dhe në këto edhe arsye të cilat askush si mendon. Disa nga këto arsye janë:  Seksi, normalisht jo seksi normal, por ai ekstrem, ai që shef dy të dashuruar përtej limiteve dhe që mund të jetë shkaktar i hemicranias. Në veçanti nëse përdoret pilula blu, për të qënë më në formë.

Në Giornate Neurologiche Torinese, ekspertët kanë zbuluar këtë lidhje mes raporteve seksuale “pak si shumë të guximshme” dhe hemicranies, që synon të prekë personat që kanë dhimbje koke nga stresi apo sforcimi, sidomos nëse ato marrin edhe pilulën e dashurise, për një performancë më të mirë.  Djathi, çokollatat dhe shampanja mund të shkaktojnë gjithashtu dhimbje koke tek personat që vuajnë nga forma të ndryshme të hemicranias. Jo frikë! Kush nuk ka asnjë nga këto probleme nuk duhet të heqë dorë nga çokollatat, edhe pse është më mirë që

të konsumohen në mënyrë të moderuar, kjo sepse edhe  Obesiteti mund të jetë një shkaktar i dhimbjes së kokës si dhe diabetit. Dy gjëra që janë thuajse gjithmonë bashkë. Zgjidhja përgjithmonë është mjaft e thjeshtë, pasi mjafton një dietë, jo një dietë ekstreme, por dieta e duhur, për çdo ditë. Përveç dietës edhe pak aktivitet fizik, që edhe në këtë rast nuk ka nevojë për shume impenjim, mjafton të ecësh vetëm 25-30 minuta, për të vënë gjërat në vend.  Arsye të hemicranies gjithashtu mund të jenë edhe forma te ndryshme të alergjisë, që janë gjithmonë e më të përhapura dhe të shpeshta, për arsye të ndryshimeve klimatike. Riniti alergjik, Astma, Ekzema atopike, mund të jenë shkaktare të një emicranie, sidomos tek personat që vuajnë tashmë nga një dhimbje koke e lehtë.

Page 49


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

Mjekimi: Për trajtimin e dhimbjes së kokës në bazë të shkaktarëve na vijnë në ndihmë një kategori medikamentesh.  Në rastin kur shkaktarë janë alergjitë e ndryshme është e këshillueshme që si fillim këto persona të bëjnë testin e alergjisë, në mënyrë që te dinë tamam shkaktarin e alergjisë, dhe si rrjedhojë të përdorin antialergentin specific, për tu përballur në mënyrë definitive me problemin përkatës.  Kundër hemicranias nga faktorë të tjerë farmakologjia ka bërë gjithashtu hapa përpara, një kategori e re medikamentesh si SPRAY NASALE është në gjëndje të qetësojë dhimbjen e kokës për pak minuta.

 Teknologji të tjera janë vendosur për të lufutar dhimbjen e kokës si: TRANSCRANIAL MAGNETIC STIMULATION (TMS), një tekonologji e bazuar në një impuls magnetic i aftë për të bllokuar praktikisht dhimbjen e kokës.

Punoi: K. Brajniku

Page 50


Revista: Këshilla Mjeksore. Botimi II.

REVISTA KESHILLA MJEKSORE. BOTIMI II, 2013.

Page 51


Revista keshilla mjekesore nr2  

Pergaditur nga staffi i Portalit: www.keshillamjeksore.com

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you