Issuu on Google+


ΕΞΩΦΥΛΛΟ: Πίσω ἀπό τήν ἰσοπεδωτική ὕφεση ξεπροβάλλει ἡ ἐλπιδοφόρα πραγματικότητα τοῦ Θεοῦ.


Τό φαινόμενο Τότε, στά χρόνια τοῦ Χριστοῦ. Στή Γαλιλαία. Προχωρημένη νύχτα˙ κι ἕνα πλοιάριο στό μέσο τῆς λίμνης νά κλυδωνίζεται ἀπό τούς ἐναντίους ἀνέμους. Κι οἱ Μαθητές νά κινδυνεύουν ἀπό τή θύελλα πού ἔχει ἐνσκήψει, χωρίς τόν Διδάσκαλο αὐτή τή φορά. Στό πρῶτο ξημέρωμα βλέπουν κάποιον νά βαδίζει πάνω στή φουρτουνιασμένη θάλασσα· κατευθύνεται πρός τό μέρος τους! Φάντασμα θά εἶναι! Καί κράζουν ἀπό φόβο. Ἀλλά ἡ γνώριμη, πεφιλημένη φωνή τούς καθησυχάζει: «Θαρσεῖτε»! Ἡ πραγματικότητα Ξεκίνησαν μέ γαλήνη. Ἔμπειροι ψαράδες αὐτοί· τίποτε στόν ὁρίζοντα δέν προμηνοῦσε οὔτε κἄν φουσκοθαλασσιά. Κι ἦταν στήν ὑπακοή· ὁ Διδάσκαλος τούς εἶπε ― μετά τό θαῦμα τῆς διατροφῆς τῶν πεντακισχιλίων ― νά περάσουν ἀπέναντι στή Γεννησαρέτ. Καί τώρα χωρίς ἐλπίδα σωτηρίας, μόνοι, νά χειμάζονται ἀπό τήν ξαφνική καταιγίδα! Καί δειλιάζουν, ἐνῶ ὁ Κύριος προσεύχεται στό ὄρος! Καί τρομάζουν καί κραυγάζουν, ἐνῶ ἡ σωτηρία τούς ἀγγίζει! Ὁ Κύριος πάνω στά κύματα ἤδη τούς πλησιάζει καί τούς βεβαιώνει: «Ἐγώ εἰμι˙ μή φοβεῖσθε»! Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ μέσα στό χρόνο τῆς ζωῆς ταξιδεύει. Καί παραχωρεῖ ὁ Κυβερνήτης της Κύριος τήν τρικυμία «ἐν μέσῃ θαλάσσῃ» ἐπικίνδυνα νά ξεσπᾶ, ὥστε χωρίς καμιά ἀνθρώπινη παραμυθία νά γινόμαστε πιό ἀνθεκτικοί, πιό καρτερικοί. Καί δέν ἔρχεται εὐθύς ἐξαρχῆς ὁ Κύριος, γιατί ÿ

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

323


δέν θέλει ἀμέσως νά ζητοῦμε τήν ἀπαλλαγή ἀπό τά δεινά καί τίς συμφορές πού μᾶς συνέχουν˙ θέλει νά μᾶς γυμνάσει στή γενναιότητα τῆς ὑπομονῆς. Ἀλλά ἡ πεποίθηση ὅτι ὁ Χριστός ὑπερεντυγχάνει ὑπέρ τῆς Ἐκκλησίας ἄγρυπνος ἐν τῷ ὄρει, ἐνισχύει καί ἐνθαρρύνει αὐτήν. Πολλές φορές ὅμως συμβαίνει τά μέσα πού ὁ Κύριος χρησιμοποιεῖ γιά νά βοηθήσει τά παιδιά Του, νά μήν ἀναγνωρίζονται ὡς ἰδικά Του καί νά μήν ἐκλαμβάνονται ὡς βοήθειά Του. Γι᾽ αὐτό καί «εἰπών θαρσεῖτε, τήν πίστιν ἀπαιτεῖ, μέ τήν ὁποίαν ἕκαστος τῶν εἰλικρινῶς εἰς Χριστόν πιστευόντων σώζεται». «Θαρσεῖτε˙ ἐγώ εἰμι»! Ἔχετε θάρρος, παιδιά μου˙ μήν ἀπογοητεύεσθε˙ μήν ἀπελπίζεσθε, νέοι μου, ἀπό τίς ἀντιξοότητες τῆς ζωῆς˙ μήν ἀποθαρρύνεσθε˙ Ἐγώ εἶμαι παρών. Ἐγώ ὁ Διδάσκαλός σας˙ Ἐγώ ὁ Φίλος σας˙ Ἐγώ ὁ Λυτρωτής καί Σωτήρας σας˙ Ἐγώ ὁ Παντοκράτωρ˙ Ἐγώ ὁ «ἦν καί ὁ ὤν καί ὁ ἐρχόμενος». «Μή φοβεῖσθε»! Ἡ δική μου παρουσία δέν τρομάζει, δέν δημιουργεῖ πανικό. Μεταγγίζει γαλήνη καί εἰρήνη καί δύναμη. Μέ τή δική μου προσταγή, σάν τόν Πέτρο, θά βαδίζετε ― μέ τήν κουφίζουσα* Χάρη ― πάνω στά κύματα˙ πάνω ἀπό τά ὅποια προβλήματα καί κινδύνους. Καί θά διαπλέετε τό ταραχῶδες πέλαγος τῶν παρόντων μέ οὐράνια γαλήνη καί ἀσφάλεια. Μόνο μή μικροψυχεῖτε. Θαρσεῖτε! q _____ *πού ἀφαιρεῖ τό βάρος.

324

ό δηλητήριο τῆς πανθρησκείας κυκλοφορεῖ ἤδη ἐλεύθερα καί στά Δημοτικά σχολεῖα τῆς Ὀρθόδοξης Ἑλλάδος. Τό διοχέτευσε ἐπίσημα τό Ὑπουργεῖο Παιδείας μέ τό λεγόμενο Πρόγραμμα Σπουδῶν, πού εἰσηγήθηκαν Ὀρθόδοξοι θεολόγοι, μέλη τοῦ Συνδέσμου «Καιρός». Διότι νέοι καιροί, νέα ἤθη! Γιά νά ἀναφωνήσουν, ὅσοι ἀκόμη νοιάζονται καί πονοῦν αὐτόν τόν τόπο, τό τοῦ Κικέρωνος: «Ὤ καιροί! Ὤ ἤθη!» (O tempora, o mores!). Μέ τό νέο λοιπόν πιλοτικό πρόγραμμα οἱ δάσκαλοι θά πρέπει νά διδάξουν στά παιδιά τοῦ Δημοτικοῦ ψιχία τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως, ἐνῶ παράλληλα πρέπει νά τούς διδάξουν καί γιά τόν Ἀλλάχ, τόν Βούδα, τόν Κομφούκιο. Νά τούς διδάξουν Κοράνι, Τορά, Βέδες, Σοῦτρες, Ταό. Νά τούς μάθουν προσευχές μουσουλμανικές, ἑβραϊκές, βουδιστικές, ἰνδουϊστικές. Ἀκόμη, νά τούς μιλήσουν γιά «ἁγίους» ὄχι τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἀλλά γιά τούς... «ἁγίους» (!) Βούδα, Κομφούκιο, Μωάμεθ, Βισνού, Δαλάϊ Λάμα!... Τή στιγμή πού οἱ θεοφόροι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὄντως ἅγιοι, μᾶς δίδαξαν πώς δέν ὑπάρχουν ἅγιοι ἐκτός τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι τά ἀνώριμα Ἑλληνόπουλα θά διδαχθοῦν ἕνα συνονθύλευμα ἀνόμοιων «πιστεύω», μιά στρεβλωμένη πίστη, γιά τήν ὁποία ὁ μόνος πού θά χαίρεται θά εἶναι ὁ αἰώνιος ἐχθρός τῆς ψυχῆς μας. Θά διαποτισθοῦν μέ μιά πανθρησκεία, δηλαδή θά τά ποτίσουμε ψυχοκτόνο δηλητήριο. Θά τά ρίξουμε στό πέλαγος τῆς ζωῆς χωρίς πυξίδα, γιά νά δέρνονται ἀπό τίς θύελλες μιᾶς θρησκευτικῆς συγχύσεως καί ἑνός θρησκευτικοῦ μηδενισμοῦ. Τά ρίχνουμε μέ τά ἴδια μας τά χέρια μέσα στή χοάνη τοῦ ἀνατολικοῦ δαιμονισμοῦ καί τῆς σατανικῆς πανθρησκείας μέ τήν ἴδια ἀστοργία, πού οἱ παλαιοί Σπαρτιάτες ἔριχναν στό βάραθρο τοῦ Καιάδα ÿ

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012


τά ἀνάπηρα καί καχεκτικά βρέφη... Ὁ «ΚΑΙΡΟΣ» μέ τήν κίνησή του αὐτή ἐπιτείνει τή θρησκευτική σύγχυση σέ καιρούς κατεξοχήν θολούς καί συγκεχυμένους. Καί μάλιστα στή χώρα πού ὥς χθές καυχιόταν ὅτι εἶναι ἀμιγῶς ὀρθόδοξη, ἐδῶ καί 2.000 χρόνια. Σέ μιά χώρα πού ἔχει κάθε λόγο νά καυχᾶται, γιατί στά σύνορά της περικλείει τό Ἅγιο Ὄρος, τή μοναδική κιβωτό τῆς δισχιλιετοῦς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως. Σέ μιά χώρα κατάσπαρτη ἀπό μυροβλύζοντα ἅγια λείψανα ἀληθινῶν ὁσίων, δικαίων καί μαρτύρων. Σέ μιά χώρα μικρή μέν, ἀλλά πού ὀφείλει μέγα μέρος τοῦ μεγαλείου καί τῆς παγκόσμιας ἀκτινοβολίας της στήν Ὀρθοδοξία. Κανείς δέν πίεσε τούς θεολόγους τοῦ «ΚΑΙΡΟΥ» νά εἰσηγηθοῦν τό «νέο Πρόγραμμα Σπουδῶν». Τό ὁποῖον, ἄλλωστε, γιατί εἶναι καλύτερο ἀπό τό ἤδη ὑπάρχον; Διότι τό νέο πρέπει πάντοτε νά εἶναι καλύτερο ἀπό τό προηγούμενο, τό παλαιό. Ἐάν τό ἤδη ὑπάρχον πρόγραμμα χρήζει βελτιώσεως ἤ ἐάν οἱ διδάσκοντες τό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν πρέπει νά τύχουν περαιτέρω ἐνημερώσεως, ἄς καταβληθεῖ προσπάθεια νά συμπληρωθοῦν τά κενά αὐτά. Δέν ἔχουν ὅμως τό δικαίωμα νά ἀπορρίπτουν τό σημερινό ὁμολογιακό μάθημα τῶν θρησκευτικῶν στό Δημοτικό, ἐπειδή, ὅπως γράφουν, «στοχεύει ἀποκλειστικά καί μόνο στήν ἐξοικείωση τῶν μαθητῶν σέ μιά μόνο ἰδιαίτερη θρησκευτική παράδοση», τήν Ὀρθόδοξη. Ἄν οἱ μή Ὀρθόδοξοι μαθητές δέν θέλουν νά παρακολουθήσουν τό Ὀρθόδοξο μάθημα, ἔχουν τό δικαίωμα νά τό πράξουν. Καί τό Ὑπουργεῖο Παιδείας ἄς φροντίσει, ἄν θέλει, νά κάνει ἕνα τμῆμα γιά τά μή Ὀρθόδοξα παιδιά... Δέν εἶναι ὅμως αὐτός λόγος, οὔτε παιδαγωγικά ὀρθό, νά καταργήσουμε τό σημερινό ὁμολογιακό μάθημα καί νά συγχύζουμε, νά μπερδεύουμε καί νά ζαλίζουμε τό νοῦ τῶν Ὀρθόδοξων Ἑλληνόπουλων τοῦ Δημοτικοῦ μέ ὅλο τόν δυσνόητο ἑσμό τῆς πανσπερμίας τῶν θρησκειῶν, χάριν τῆς πανθρησκείας! Ἄς μήν ἐπιμένουν δέ οἱ ὀπαδοί τῆς πανθρησκείας στό ἕωλο ἐπιχείρημα ὅτι «οἱ θρησκεῖες εἶναι πηγή ἐλπίδας γιά σωτηρία». Διότι δέν προσφέρουν ὅλες οἱ θρησκεῖες τήν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας. Αὐτό πρέπει ἀσφαλῶς νά τό γνωρίζουν ὡς Ὀρθόδοξοι θεολόγοι τά μέλη τοῦ «Καιροῦ». Ἐκτός ἐάν ἀμφισβητοῦν τή μοναδικότητα τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, δηλαδή τῆς Ὀρθόδοξης. Κανένα δέν πιέζουμε καί δέν πειθαναγκάζουμε νά γίνει Ὀρθόδοξος. Αὐτό τό ἦθος εἶναι ὁλότελα ξένο πρός τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Μόνο οἱ αἱρετικοί χρησιμοποιοῦν μεθόδους βίας καί πειθαναγκασμοῦ. Καί ἀπό τίς ἄλλες θρησκεῖες κυρίως τό ἀντίχριστο Ἰσλάμ. Ἑπομένως ἡ εὐθύνη τῶν ὅποιων εἰσηγητῶν τοῦ πιό πάνω προγράμματος εἶναι τεράστια. Μέ τέτοιες προτάσεις προσφέρουν στή σήμερα δεινῶς δοκιμαζόμενη Ὀρθόδοξη Ἑλλάδα χείριστη ὑπηρεσία. Καί στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ «λύπην μεγάλην καί ἀδιάλειπτον ὀδύνην τῇ καρδίᾳ» (πρβλ. Ρωμ. θ´2). Μή λησμονοῦμε δέ τοῦτο: Οἱ πολιτικοί ἐργάζονται (ὅταν ἐργάζονται) γιά τό σήμερα. Οἱ δάσκαλοι γιά τό αὔριο. Ὅμως οἱ Ὀρθόδοξοι θεολόγοι ἐργάζονται στό τώρα γιά τήν ἀτέρμονη αἰωνιότητα.

ν.π.β.

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

325


«Ἦν τις λεγόμενος ἀββᾶς Παμβώ. Καί περί τούτου λέγεται ὅτι τρία ἔτη ἔμεινεν αἰτούμενος τόν Θεόν καί λέγων· Κύριε, μή δοξάσῃς με ἐπί τῆς γῆς. Καί οὕτως ἐδόξασεν αὐτόν ὁ Θεός, ὥστε μή δύνασθαί τινα ἀτενίσαι καί ἰδεῖν τό πρόσωπον αὐτοῦ ἐκ τῆς δόξης ἥν εἶχεν»(*). τίς μέρες μας, πού τό λεγόμενο «star system» ἔχει μονότροπα ἐπιβάλει τά δικά του κριτήρια σάν μέτρο ἀποτίμησης τῆς ζωῆς, τῆς ἀξίας καί τῆς προσφορᾶς τῶν ἀνθρώπων, γλιστροῦν ἀνάμεσά μας ἄνθρωποι, πού μέ βάση αὐτόν τόν κώδικα ἀναγνώρισης, κρίνονται σάν ἀδιάφορες ἀσημότητες. Δέν εἶναι ἐπώνυμοι κατά κόσμον, γιατί ἐπιδιώκουν ἀκριβῶς τό ἐντελῶς ἀντίθετο. Δέν ἔχουν οἰκονομική ἰσχύ, γιατί ἀγαποῦν τήν πτωχεία καί τήν ἐλεημοσύνη. Δέν προσπαθοῦν νά ἀναρριχηθοῦν σέ ὑψηλές, ἡγετικές καί περίζηλες θέσεις, γιατί ἀγαποῦν τήν ἀφανή διακονία. Οὔτε ἀναζητοῦν τήν ἄνετη τρυφηλή ζωή τῆς πολυτέλειας, γιατί ἐπέλεξαν τή ζωή τῆς ἀσκήσεως, πού χαρίζει ἐσωτερική, μυστική ἀνάπαυση καί πληρότητα. Πορεύονται ἀντικοσμικά, Σταυρικά, γιατί οἱ στόχοι τους δέν σταματοῦν στό ληξιπρόθεσμο ἐδῶ καί τώρα, ἀλλά ξανοίγονται μετά πόθου ἰσχυροῦ στήν ἄληκτη αἰωνιότητα τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Κι ἔτσι γλιστροῦν ἀνάμεσά μας χωρίς κάν νά ὑποπτευθοῦμε τό μυστικό τους, χωρίς νά ἐννοήσουμε τή μεγαλοσύνη τους καί τήν ἀνεκτίμητη ἀξία τους. Ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος ἔφυγε ἀπό τόν μάταιο κόσμο μας τήν Κυριακή 16 Σεπτεμβρίου. Ὁ Γεώργιος Λ. Καφοῦρος. Ἄγνωστος στούς πολλούς. Τόσο γνώριμος ὅμως στόν Κύριο τῆς Δόξης, πού τόσο ἀγάπησε καί ὁλοκληρωτικά Τοῦ ἀφιερώθηκε. Πτωχός κατά κόσμον, μέ μοναδικά περιουσιακά στοιχεῖα κάτι ἐλάχιστα τριμμένα ροῦχα, μιά καί ἀπό τήν ἀρχή τῆς δικῆς του σταδιοδρομίας ἀδιαφόρησε γιά τόν χρυσό καί στράφηκε μέ ἀγάπη στόν Χριστό. Ἄνθρωπος μέ σπάνια χαρίσματα. Διανοητικά, μορφωτικά – ἦταν ἀπόφοιτος τοῦ Ε. Μ. Πολυτεχνείου – διοικητικά. Γεννήθηκε τό 1923 σέ εὐκατάστατη οἰκονομικά οἰκογένεια καί ἔζησε σέ χρόνια δύσκολα καί σέ συνθῆκες πού σμίλευσαν σκληρά τήν προσωπικότητά του. Τέλειωσε τό Λύκειο τόν πρῶτο χρόνο τῆς Γερμανικῆς κατοχῆς καί εἶδε τό πέρασμα τῆς εὔπορης οἰκογένειάς του στή φτώχεια. Μπῆκε στό Πολυτεχνεῖο πάμφτωχος καί πάλεψε νά τό τελειώσει ἐργαζόμενος σκληρά. Δέν εἶχε τήν οἰκονομική δυνατότητα οὔτε τά στοιχειώδη ὄργανα γιά τίς ἐργασίες τῶν σπουδῶν του νά προμηθευθεῖ. Κάποτε κάποιος καθηγητής στό Πολυτεχνεῖο μάζεψε στή χούφτα του κάτι ξύλινους χάρακες, διαβῆτες καί τρίγωνα καί τοῦ εἶπε περιπαιχτικά: «Μ’ αὐτά ἐδῶ, Καφοῦρε, δέν παίρνεις πτυχίο ἀπό ἐδῶ». Κι ὅμως. Ἔλεγε ἐκεῖνος μέ συγκίνηση: «μ’ αὐτά τελείωσα τό 1949 καί ἀκόμα μ’

334

αὐτά κάνω τή δουλειά μου». Κι ἦταν ἀκριβῶς τότε πού πῆρε τή μεγάλη ἀπόφαση νά ἐγκαταλείψει μιά λαμπρή σταδιοδρομία καί νά ἀφιερωθεῖ ὁλοκληρωτικά στόν Χριστό, ἐντασσόμενος στήν Ἀδελφότητα. Πρωτοπόρος στό Χριστιανικό Φοιτητικό Κίνημα. Γράφει στό προσωπικό του ἡμερολόγιο: «Ὁ πόθος σ’ ἐμένα νά βοηθήσω τήν Πατρίδα μου, πού τόσο δοκιμαζόταν ἀπ’ τήν σκληρότητα τοῦ κατακτητοῦ, ἱκανοποιήθηκε μέ ὅ,τι ἀνώτερο: Μέ τήν προσφορά εἰς τό Χριστιανικό Φοιτητικό Κίνημα, τό ὁποῖο τόσες εὐκαιρίες μοῦ ἔδωσε γιά δράση». Πρῶτος Γραμματέας τῆς Χριστιανικῆς Φοιτητικῆς Ἑνώσεως. Ἀρχηγός ἐπιτυχημένος καί ἀλησμόνητος σέ χριστιανικές κατασκηνώσεις. Δραστήριο μέλος τῆς Χριστιανικῆς Ἑνώσεως Ἐπιστημόνων κατόπιν, καί σέ καίριες θέσεις διακονίας καί προσφορᾶς ἀργότερα στό ἔργο τῆς Ἀδελφότητος «Ὁ Σωτήρ». Ἔστησε ἐκ τοῦ μηδενός καί διηύθυνε γιά 52 ὁλόκληρα χρόνια τό τυπογραφεῖο τῆς Ἀδελφότητος τοῦ Σωτῆρος κυριολεκτικά «θαμμένος» στό ὑπόγειο αὐτῆς τῆς ἀφανοῦς διακονίας. Τό περιοδικό «Ἡ Δράση μας» τοῦ ὀφείλει ἐκδοτικά τό πᾶν ἀπό τό πρῶτο της φύλλο ἕως καί τό φύλλο πού κυκλοφόρησε, ὅταν ἔφυγε ἀπό τόν μάταιο αὐτό κόσμο. Ὑπῆρξε μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καί ταμίας τοῦ Ὀρθοδόξου Ἱεραποστολικοῦ Συλλόγου

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012


«Ο ΜΕΓΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ» μέ ἀκαταπόνητη πολυσχιδή προσφορά σέ ὅλους τούς τομεῖς. Ἰδιαίτερη ἦταν ἡ προσφορά του στό ἔργο τῶν Κατασκηνώσεων μέ τήν συνεχή φροντίδα του σέ ὅλα τά ἔργα τεχνικῆς ὑποδομῆς τους. Λιτός στά λόγια του μέ τούς ἀνθρώπους, ἀλλά καρδιά προσευχόμενη, ὅπως φαίνεται ἀπό τά κείμενα πού ἄφησε. Αὐστηρός κι ἀπόμακρος σέ μιά πρώτη ἐπιφανειακή προσέγγιση, κι ὅμως τόσο εὐαίσθητος καί στοργικός ὅπου ὑπῆρχε ἀνάγκη. Σ’ ἔκανε νά τόν ἀγαπήσεις καί βαθιά νά τόν σέβεσαι, χωρίς νά μπορεῖς οὔτε στόν ἑαυτό σου νά ἐξηγήσεις τό γιατί.

Γι’ αὐτό καί ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔγραψαν ἐπικριτικά καί ἀποδοκιμαστικά γιά τήν προσφορά τῶν Ὀρθόδοξων Χριστιανικῶν Κινήσεων καί μίλησαν ἀπαξιωτικά γιά πολλούς, πού προσέφεραν πάρα πολλά στόν ἀμπελώνα τοῦ Κυρίου, γιά τόν Γεώργιο Καφοῦρο ἔγραψαν: «Ὁ Γεώργιος Καφοῦρος ἦταν ἀρχηγός μας στήν πρώτη κατασκήνωση πού πήγαμε μέ τίς Χ.Μ.Ο. στήν Ἁγία Παρασκευή, καί ἡ γλύκα αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τό χαμόγελο καί ἡ καλοσύνη του μᾶς εἶχαν μείνει ἀλησμόνητα. Ἦταν ἀριστοῦχος μηχανολόγος τοῦ Πολυτεχνείου, μά ἐγκατέλειψε τή σταδιοδρομία του, γιά νά ἀφιερωθεῖ στό Θεό».

ήμερα πού ἡ ψυχή του ἀναπαύεται πλησίον Αὐτοῦ πού ἀγάπησε καί ὁλοκληρωτικά Τοῦ δόθηκε· τώρα πού ἡ Πατρίδα μας περνᾶ καί πάλι δύσκολες ὧρες· στίς μέρες μας πού οἱ νέοι ἄνθρωποι καί πάλι καλοῦνται νά παλέψουν σκληρά στίς πρῶτες τῆς ζωῆς τους διαδρομές, τό παράδειγμά του, ἡ προσσφορά του, ἡ ζωή του μποροῦν ὅλους μας νά ἐμπνεύσουν καί καθοδηγητικά νά μᾶς χειραγωγήσουν σέ μιά χριστομίμητη πορεία ζωῆς. Ἔτσι, ὥστε νά φθάσουμε ὅλοι μας νά ὁμολογοῦμε ὅ,τι ἔγραψε κι ἐκεῖνος: «Τήν πεῖνα καί τή δίψα μου γιά βιωμένη ἁγιότητα ἐγλύκαναν καί εὔφραναν νάματα σταυρικά». Αἰωνία ἡ μνήμη του! Εὐγνωμόνως « Ἡ Δράση μας» -------------------* ΤΟ ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟ, Τόμ Δ´, σελ. 110, Ἔκδοση Ἱ. Ἡσυχ. Τό Γενέσιον τῆς Θεοτόκου, Πανόραμα Θεσσαλονίκης. Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

335


Δ

έν ὑπάρχει ἄνθρωπος, δέν ὑπάρχει οἰκογένεια πού νά μή γνώρισε πόνο καί θλίψη. Πανανθρώπινο φαινόμενο ἡ θλίψη, εἴτε προέρχεται ἀπό σωματικά αἴτια εἴτε ὀφείλεται σέ ψυχικές αἰτίες. Ὁ ἴδιος ὁ Θεάνθρωπος μᾶς προειδοποίησε σαφέστατα μέ τούς λόγους του «ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε», ὅτι ἐφ᾽ ὅσον θά ζοῦμε στόν κόσμο, θά ἔχουμε θλίψεις (Ἰω. ιστ´ 33). Μήν περιμένουμε νά εἶναι ὅλα ἄνετα καί εὐχάριστα. Καί ὁ ἱερός Χρυσόστομος τονίζοντας μέ τόν χαρακτηριστικό του τρόπο τήν ἔννοια αὐτή ἔλεγε: «Πάντες τήν

αὐτήν πλέομεν θάλατταν καί κυμάτων καί ἅλμης ἐκτός εἶναι ἀμήχανον». Ὅλοι πλέουμε στήν ἴδια θάλασσα τῆς ζωῆς καί εἶναι ἀδύνατον νά μή νιώσουμε τή σφοδρότητα τῶν κυμάτων καί τήν ἁρμύρα τῆς θάλασσας (ΕΠΕ 12, 476). Πῶς λοιπόν θά μπορέσουμε νά ἀντιμετωπίσουμε τή δυσκολία τῶν κυμάτων τῶν διαφόρων θλίψεων τῆς ζωῆς; Πῶς θά σταθοῦμε ἀλύγιστοι στίς ὧρες τοῦ πόνου, τῶν ἀσθενειῶν, τῶν οἰκονομικῶν ζημιῶν καί κρίσεων καί δυσχερειῶν, τῶν συκοφαντιῶν, τοῦ θανάτου προσφιλῶν μας προσώπων; Πολύ θά μᾶς βοηθήσουν σ᾽ αὐτές

τίς δύσκολες πραγματικά ὧρες οἱ γνῶμες μερικῶν μεγάλων Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας, πού δοκίμασαν κι αὐτοί πολλές θλίψεις στή ζωή τους. Καί τελικά σάν ἔμπειροι καπεταναῖοι πέρασαν τό τρικυμισμένο πέλαγος τῆς ζωῆς καί ἀναπαύονται τώρα μακάριοι στό γαλήνιο λιμάνι τοῦ οὐρανοῦ. Οἱ συμβουλές τους εἶναι διάσπαρτες στά ἔργα πού ἔγραψαν καί μᾶς ἄφησαν καί πολύ χρήσιμες γιά ὅσους πονοῦν καί θλίβονται στήν πορεία τῆς ζωῆς τους. Ὁρισμένες ἀπό αὐτές σημειώνουμε στή συνέχεια.

Ὁ Μέγας Βασίλειος, πού ἦταν φιλάσθενος καί ἀπεβίωσε σέ ἡλικία 49 μόλις ἐτῶν, γράφει χαρακτηριστικά: «Ἀγαθότητι Δεσπότου διοικεῖται τά πάντα. Οὐδέν τῶν συμβαινόντων ἡμῖν ὡς λυπηρόν ὑποδέχεσθαι χρή, κἄν πρός τό παρόν ἅπτηται τῆς ἀσθενείας ἡμῶν. Εἰ γάρ καί τούς λόγους ἀγνοοῦμεν, καθ᾽ οὕς ἕκαστον τῶν γινομένων ὡς καλόν παρά τοῦ Δεσπότου ἡμῖν ἐπάγεται· ἀλλ᾽ ὅμως ἐκεῖνο πεπεῖσθαι ὀφείλομεν, ὅτι πάντως συμφέρει ἡμῖν τό γινόμενον διά τόν τῆς ὑπομονῆς μισθόν». Ὅλα διοικοῦνται μέ τήν ἀγαθότητα τοῦ Κυρίου. Τίποτε ἀπό ὅσα μᾶς συμβαίνουν στή ζωή δέν πρέπει νά τό θεωροῦμε λυπηρό, ἔστω κι ἄν πρός τό παρόν κάτι ἀπό αὐτό μᾶς πονάει. Διότι μολονότι ἀγνοοῦμε τούς λόγους γιά τούς ὁποίους τό κάθε τι ἀπό ὅσα μᾶς συμβαίνουν ἔρχεται ὡς καλό γιά μᾶς ἀπό τόν Θεό, ὅμως ὀφείλουμε νά εἴμαστε ἀπολύτως πεπεισμένοι ὅτι αὐτό πού ἐπέτρεψε ὁ Θεός νά μᾶς βρεῖ μᾶς συμφέρει. Θά ἀποβεῖ εἰς ὄφελός μας μέ τόν μισθό τῆς ὑπομονῆς πού θά κάνουμε (ΕΠΕ 3, 450).

340

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012


Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ ὁποῖος ἀντιμετώπισε πολλές δυσκολίες καί θλίψεις στήν πολυκύμαντη ζωή του καί τελικά πέθανε στήν ἐξορία, γιά τό πόσο βοηθεῖ τόν ἄνθρωπο ἡ θλίψη γράφει: Ἡ ψυχή «μεγάλα καρποῦται ἀγαθά φιλόσοφος γινομένη. Καί γάρ τόν τῦφον περισπᾷ, καί τήν ραθυμίαν ἐκκόπτει πᾶσαν ἡ θλῖψις, καί πρός ὑπομονήν ἀλείφει · ἐκκαλύπτει τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων τήν εὐτέλειαν... Καί Ἰώβ λαμπρός μέν ἦν καί ἐν ἀνέσει, λαμπρότερος δέ μετά τήν θλῖψιν ἐφάνη... καί τούς ἁγίους ἅπαντας, οὕτως ἤγαγεν ὁ Θεός διά θλίψεως καί στενοχωρίας». Ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου ἀποκομίζει μεγάλες ὠφέλειες μέ τίς θλίψεις καί φιλοσοφεῖ τό κάθε τι στή ζωή. Διότι ἡ θλίψη περικόπτει τήν ἀλαζονεία, ξεριζώνει ὅλη τήν ραθυμία καί γυμνάζει τήν ψυχή γιά ὑπομονή, φανερώνει ἐπίσης τήν ἀσήμαντη ἀξία τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων... Καί ὁ Ἰώβ σπουδαῖος ἦταν βέβαια πρίν ἀπό τούς πειρασμούς του, πιό λαμπρός ὅμως καί πιό σπουδαῖος ἀνεδείχθη μετά τή θλίψη του... καί ὅλους τούς ἁγίους ἔτσι τούς ὁδήγησε στή δόξα ὁ Θεός μέσα ἀπό θλίψη καί στενοχώρια (ΕΠΕ 20, 44-48). Κάνοντας ἕνα ἅλμα στό χρόνο φτάνουμε στόν ἅγιο Νεκτάριο, ὁ ὁποῖος γνώρισε θλίψεις, συκοφαντίες καί πόνους ὅσο λίγοι ἄνθρωποι στόν κόσμο. Γι᾽ αὐτό καί γνώριζε νά παρηγορεῖ τούς θλιμμένους. Σέ μιά του ἐπιστολή πρός τόν Γέροντα Δανιήλ Κατουνακιώτη (τοῦ Ἁγίου Ὄρους), ὁ ὁποῖος ἀντιμετώπισε μιά πολύ μεγάλη δοκιμασία, ἀναφέρει μεταξύ τῶν ἄλλων: «Θλιβερόν ἀληθῶς τό γενόμενον, ἀλλ᾽ οἴδαμεν ὅτι τοῖς ἀγαπῶσι τόν Θεόν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν... Ἐπίσταται ἡ Ὑμετέρα ὁσιωτάτη ἀγάπη ὅτι αἱ δοκιμασίαι προάγουσιν εἰς τελειότητα... Αἱ δοκιμασίαι ἀληθῶς δοκιμάζουσι τόν θεμέλιον λίθον τῶν ἀρετῶν, τήν ὑπομονήν, τήν εἰσάγουσαν εἰς σωτηρίαν... Ἀδελφέ ἐν Χριστῷ, ἡ δοκιμασία ἥν ὑπέστης, κατά θείαν πάντως οἰκονομίαν, μεγάλην τινά προσεκόμισέ σοι τήν πνευματικήν ὠφέλειαν... Ὅθεν παρακαλῶ Σε παῦσε θλιβόμενος καί δόξαζε τόν Κύριον τόν ἐλεοῦντα Σε...» (Ἀρχιμ. Νεκταρίου Ζιόμπολα, «Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, ὁ κορυφαῖος καί λαοφιλής τῶν καιρῶν μας», Ἀθήνα 2009, σελ. 75-77). Καί ὁ σύγχρονός μας νέος ἅγιος Λουκᾶς ὁ ἰατρός, Ἀρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως, πού ὑπέφερε τά πάνδεινα ἀπό τούς ἀθέους τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καί σήκωσε ἀγόγγυστα μέχρι τέλους τόν σταυρό τῶν θλίψεών του γράφει: «Θά μέ ρωτήσετε: Εἶναι εὔκολο νά εἶσαι καταδιωγμένος; Εἶναι εὔκολο νά περνᾶς ἀπό τ�� στενή πύλη καί ἀπό τό δρόμο μέ ἀγκάθια... Στήν καρδιά σας ἴσως φωλιάσει ἡ ἀμφιβολία, ἄν εἶναι ἐλαφρύς ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ. Ἐγώ ὅμως θά σᾶς πῶ: «Ναί, ναί! Εἶναι ἐλαφρύς, ἐξαιρετικά ἐλαφρύς»! Καί γιατί εἶναι ἐλαφρύς; Γιατί εἶναι εὔκολο νά τόν ἀκολουθεῖς σ᾽ αὐτό τόν ἀγκαθωτό δρόμο; Διότι δέν θά προχωρᾶς μόνος σου. Θά σέ συνοδεύει ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Διότι τό ἄπειρο ἔλεός του θά σέ ἐνδυναμώνει, ὅταν θά λυγίζεις ἀπό τό βάρος τοῦ σταυροῦ. Διότι ὁ ἴδιος θά σέ στηρίζει, θά σέ βοηθάει νά σηκώνεις τό σταυρό σου. Δέν μιλάω μόνο ἀπό γνώση, ἀλλά καί ἀπό προσωπική ἐμπειρία» (Ἀρχιμ. π. Νεκταρίου Ἀντωνοπούλου, Ἀρχιεπίσκοπος Λουκᾶς, ἐκδ. «Ἀκρίτας», σελ. 377). Μακάρι ἡ ἐμπειρία τοῦ ἁγίου Λουκᾶ νά γίνει καί νά εἶναι, μέ τίς πρεσβεῖες του, καί δική μας, ἄν ἔρθει κάποτε ἡ στιγμή νά σηκώσουμε κι ἐμεῖς τόν δικό μας σταυρό τῶν θλίψεων. q Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

341


Μόλις τά τελευταῖα 20 χρόνια διαπιστώθηκε ὅτι ἡ φυσική τῶν Στοιχειωδῶν Σωματίων καί ἡ Κοσμολογία ἀποτελοῦν οὐσιαστικά ἑνιαῖο κλάδο τῆς Φυσικῆς· καί ἡ Κοσμολογία μετεξελίχθη σέ πειραματική ἐπιστήμη! Διαπιστώθηκε δηλαδή ὅτι τό πολύ μικρό καί τό πολύ μεγάλο συνδέονται. Καί τά συμβαίνοντα σέ μία μικρότατη περιοχή, γύρω ἀπό τό σημεῖο σύγκρουσης δύο μεγάλης ἐνεργείας πρωτονίων, δίδουν πληροφορίες γιά τό πῶς δημιουργήθηκε τό μεγαλειῶδες σύμπαν καί τί συνέβη τίς πρῶτες στιγμές τῆς Δημιουργίας! Ἡ κάτω εἰκόνα, παρουσιάζει μία περίληψη τῆς πρωτόγονης ἱστορίας τῆς Δημιουργίας, σύμφωνα μέ τή σύγχρονη ἐπιστήμη. Τό σύμπαν ἀρχίζει ἀπό κάτι ἀπειροελάχιστα μικρό καί ἀποκτᾶ σταδιακά χῶρο καί ὕλη. Ἀξίζει νά σημειωθεῖ ὅτι μέχρι περίπου τό 1920 ἡ ἐπιστήμη πίστευε ὅτι τό Σύμπαν ἦταν ἄναρχο. Ὁ χῶρος ἐθεωρεῖτο αἰώνιος καί ἡ ὕλη πιστευόταν ὅτι κατασκευάσθηκε μέσα σ’ αὐτόν. Ἦταν μετά τό 1920, ὅταν ἐμπεδώθηκε ἡ ἰδέα ὅτι τό Σύμπαν ἔχει ἀρχή. Ὅτι ὄχι μόνον ἡ ὕλη, ἀλλά καί αὐτός ὁ χῶρος (ὁ Οὐρανός τῆς Ἁγίας Γραφῆς) κατασκευάσθηκε κάποτε. Τίποτε δέν προϋπῆρχε! Ἀποτελεῖ θρίαμβο τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τό ὅτι ἡ ἐπιστήμη ἀναγκάστηκε νά παραδεχθεῖ τήν ὕπαρξη μιᾶς τέτοιας ἀρχῆς. Εἰδικότερα ὅσον ἀφορᾶ τήν πρώτη ἡμέρα τῆς Δημιουργίας, ἡ ἐπιστήμη ἔφτασε σήμερα στό σημεῖο νά μπορεῖ νά καταλάβει ἀκόμη καί τίς λεπτομέρειες τῆς ἁγιογραφικῆς περιγραφῆς. Μποροῦμε νά δοῦμε ἐκεῖ ὅτι ἡ Ἡμέρα ἡ Μία ξεκίνησε χωρίς αὐγή. Ἀπό «μεσημβρίας ἤρξατο», ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ἀλλά εἶχε ἕνα ἀνεπανάληπτο δειλινό, πού τό ἀκολούθησε ἡ πρώτη νύκτα1. Στήν καινούργια αὐτή θέση τῆς ἐπιστήμης, ἡ Γενική Θεωρία τῆς Σχετικότητος ἔπαιξε σημαντικότατο ρόλο. Σύμφωνα λοιπόν μ’

350

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

αὐτήν, ἡ πυκνότητα ἐνέργειας καί ἡ θερμοκρασία στήν ἀρχή, ἦσαν ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ. Οἱ μάζες ὅλων σχεδόν τῶν στοιχειωδῶν σωματιδίων στήν ἀρχή μηδενίζονταν2, καθιστώντας τά μαθηματικά ἐφαρμόσιμα. Τά μαθηματικά καί ἡ λογική εἶναι οὐσιαστικά τό ἴδιο πράγμα. Ὁ Κύριος συνεπῶς θέλησε νά κάνει τόν Κόσμο λογικό!

Γιατί ἄραγε ὁ Κύριος τόν ἔκανε ἔτσι; Διότι μόνον ἔτσι θά μπορούσαμε νά ἐκπληρώσουμε τήν ἐντολή Του νά κατακυριεύσουμε αὐτοῦ3. Ἀνάμεσα στά σωμάτια πού παρήχθησαν καί ταχύτατα πέθαναν μέσα στίς πρῶτες στιγμές τῆς Δημιουργίας, πρέπει νά ἦταν καί τό ἤ τά σωμάτια Higgs. Ἡ προσπάθεια νά ἀνιχνεύσουμε ἕνα σωμάτιο Higgs μεταξύ τῶν παραγομένων στόν μεγάλο ἐπιταχυντή, LHC4, γίνεται γιά νά διαπιστώσουμε κατά πόσον οἱ ἰδιότητές του συμπίπτουν μέ τίς ἀναμενόμενες. Αὐτά θά προσπαθήσουμε νά ἐξηγήσουμε στίς


ἑπόμενες γραμμές, περιοριζόμενοι στήν περίπτωση ὅτι μόνον ἕνα εἶδος σωματίου Higgs ὑπάρχει.

τιμή τοῦ πεδίου Higgs ἐντός τοῦ ἐπιταχυντοῦ, ἔχει τή σημερινή της τιμή. Καί ὅλα τά ἀνιχνευόμενα σωμάτια ἔχουν τίς σημερινές τους μάζες.

Τό πεδίο Higgs Ὅλοι γνωρίζουμε τό μαγνητικό πεδίο πού κατακλύζει τόν περιβάλλοντα τή γῆ χῶρο. Τό πεδίο Higgs εἶναι ἕνα παρόμοιο, ἀλλά πολύ πιό ἐκτεταμένο πεδίο, πού ὑποτίθεται ὅτι κατακλύζει ὅλο τό χῶρο5. Ἄν ὁλόκληρο τό Σύμπαν παρομοιασθεῖ μέ μιά ἤρεμη λιμνούλα, τότε τό πεδίο Higgs ἀντιστοιχεῖ μέ τό νερό τῆς λίμνης. Ὅπως τό «νερό» γεμίζει τή λίμνη, ἔτσι καί τό πεδίο Higgs κατακλύζει τό Σύμπαν καί «δυσκολεύει» τήν κίνηση τῶν σωματίων μέσα σ’ αὐτό... Τή δυσκολία αὐτή τή λέμε «μάζα». Κάθε σωμάτιο συναντᾶ διαφορετική «δυσκολία», καί συνεπῶς ἀποκτᾶ διαφορετική μάζα... Μερικά, ὅπως τό κβάντουμ τοῦ φωτός, τό φωτόνιο, δέν δυσκολεύονται καθόλου... καί συνεπῶς δέν ἀποκτοῦν μάζα. Στίς πρῶτες στιγμές τῆς Δημιουργίας (μέχρι νά συμπληρωθοῦν μερικά κλάσματα δισεκατομμυριοστοῦ τοῦ δευτερολέπτου, 10-11 sec μετά τήν ἀρχή), οἱ τεράστιες πυκνότητες καί θερμοκρασίες δέν ἄφηναν νά μαζευτεῖ νερό στήν λίμνη. Τήν ἐποχή ἐκείνη ἡ λίμνη ἦταν ἄδεια καί τό πεδίο Higgs μηδενικό. Τίποτε δέν δυσκόλευε τήν κίνηση τῶν σωματίων.... καί κανένα δέν εἶχε μάζα. Ὅλα ἔμοιαζαν μέ τά φωτόνια καί τό Φῶς… Ἡ μάζα τῶν στοιχειωδῶν σωματίων δημιουργήθηκε ἀργότερα (μετά τά προαναφερθέντα 10-11 sec), ὅταν ἡ πυκνότητα ἔπεσε, καί ἡ θερμοκρασία κατέβηκε περίπου στούς 1016 K, δίδοντας στό πεδίο Higgs μή μηδενικές τιμές. Μέ τό LHC ποτέ δέν φθάνουμε τίς θερμοκρασίες στίς ὁποῖες οἱ μάζες τῶν σωματίων θά μηδενίζονταν. Ἡ μέση

Τί εἶναι τό σωμάτιο Higgs; Εἶναι τά μικρά «κυματάκια» πού δημιουργοῦνται στή λίμνη, ὅταν ταρακουνήσουμε τό νερό της6. Τό ταρακούνημα πού προκαλεῖται ἀπό τόν μεγάλο ἐπιταχυντή, δημιουργεῖ τέτοια «κυματάκια». Καί αὐτά μοιάζει νά παρατηρήσαμε7! Ὅμως τή μάζα δέν τήν δημιουργεῖ τό σωμάτιο Higgs. Τή μάζα τή δημιουργεῖ τό πεδίο Higgs πού ἀναφέραμε παραπάνω. Τό σωμάτιο εἶναι ἁπλῶς τό σῆμα ἀπό τό ὁποῖο συνάγουμε ὅτι τό πεδίο πού δημιουργεῖ τή μάζα πράγματι ὑπάρχει! Τή μάζα λοιπόν τήν καθορίζει τό πεδίο Higgs. Ὅμως, λόγῳ τῶν παρανοήσεων πού δημιουργήθηκαν, ἴσως πρέπει νά τονισθεῖ ὅτι, φιλοσοφικά, τό πεδίο Higgs εἶναι σάν ὅλα τά ἄλλα πεδία· ὅπως τό βαρυτικό καί τό μαγνητικό πεδίο πού ξέρουμε ὅτι κατακλύζουν τό Σύμπαν. Ἐπίλογος Τελειώνοντας, δέν ἔχω παρά νά δοξάσω τόν Κύριο Ἰησοῦ. Θά μποροῦσε νά εἶχε κάνει τόν Κόσμο πάνω ἀπό τίς δυνατότητές μας! Ὅσο καί ἄν προσπαθούσαμε, νά μή μποροῦμε νά καταλάβουμε τίποτε! Δέν τόν ἔκανε ὅμως ἔτσι! Τόν ἔκανε μέσα στίς δυνατότητές μας. Ἤ μᾶλλον, μᾶς ἔκανε κατάλληλους γιά νά βασιλεύσουμε ἐπάνω του. Παρόλο πού ἤξερε ὅτι ὁ ἐγωισμός θά τύφλωνε πολλούς ἀπό μᾶς. Ὅπως τύφλωσε καί τόν ἑωσφόρο.... q ------------1. Βλ. «Ἡ ἡμέρα ἡ μία», περ. «Ἡ Δράση μας», τ. 492, Ὀκτ. 2011, καθώς καί σχετική ὁμιλία στήν Θεολογική Σχολή τοῦ Παν/μίου Θεσ/νίκης, στήν ἠλ. διεύθυνση: http://users.auth.gr/ ~gounaris/omilies/ Theologiki2012.pdf 2. Ὁ μηδενισμός αὐτός ἁπαλύνει τούς ἀπειρισμούς τῶν δυνάμεων σέ μικρές ἀποστάσεις, ἐπιλύοντας τά λογικά προβλήματα πού ἐμφανίζονται, ὅταν κανείς προσπαθεῖ νά σκεφθεῖ μέ ἄπειρες ποσότητες. Ἔτσι τά μαθηματικά καθίστανται ἐφαρμόσιμα στή φύση. 3. Ἐκλαμβάνουμε ἐδῶ ὅτι ἡ ἁγιογραφική ἐντολή «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καί πληρώσατε τήν γῆν καί κατακυριεύσατε αὐτῆς» Γέν. κεφ. α´, κη΄ ἀφορᾶ ὅλη τή φύση καί τούς νόμους της. 4. Ἔτσι ὀνομάζεται ὁ μεγάλος ἐπιταχυντής στό CERN ἀπ᾽ τά ἀρχικά τῶν λέξεων Large Hadron Collider. 5. Ἤ τουλάχιστον τό κομμάτι τοῦ Σύμπαντος, ἀπό τό ὁποῖο ἡ ἔλευση κάποιας πληροφορίας θά χρειαζόταν λιγότερα ἀπό τά 13,7 δίς χρόνια τῆς ἡλικίας του. 6. Σ’ ἕνα περιβάλλον ὅπου ἰσχύουν οἱ κβαντικοί νόμοι, μία καί ἡ αὐτή ὀντότητα συμπεριφέρεται ἄλλοτε σάν κύμα καί ἄλλοτε σάν σωμάτιο. 7. Τά μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα ἀφήνουν ἀνοιχτό τό ἐνδεχόμενο νά ὑπάρχουν περισσότερα τοῦ ἑνός σωμάτια Higgs. Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

351


ῆγαν στό Λονδίνο γιά διακοπές καί εἶπαν νά περάσουν ἀπό τό πλέον ἐπίσημο ἐμπορικό στέκι τοῦ London 2012, στό κέντρο τοῦ Λονδίνου, στό Hyde Park, ἐκεῖ ὅπου συνέρρεαν καί ἀκόμη συρρέουν κατά χιλιάδες οἱ λάτρεις τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων. Ἀλλά, ψάχνοντας τόν χάρτη, ἀνακάλυψαν ὅτι ἡ κοιτίδα τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων, ἡ χώρα μας, εἶχε βγάλει φτερά καί εἶχε πετάξει! Ὅπως εἶχε… πετάξει καί ἀπό τόν χάρτη πού βρισκόταν μέσα στό Ὀλυμπιακό πάρκο. Ὁ λόγος γιά τόν πρώην ἐκπρόσωπο Τύπου τοῦ Δήμου Πατρέων Πέτρο Ψωμά καί τή σύζυγό του, γραμματέα τοῦ Δημάρχου Πατρέων Ἑλένη Κίτσιου, οἱ ὁποῖοι ἀνακάλυψαν ξαφνικά ὅτι προέρχονται ἀπό μία χώρα ἡ ὁποία δέν…ὑπάρχει! «Αὐτό πού ἀντικρίζεις στό Pin Trading Centre τῶν Ἀγώνων ξεπερνᾶ κάθε ὅριο προσβολῆς!» λέει ὁ Πέτρος Ψωμάς. «Στό πλέον ἐπίσημο ἐμπορικό στέκι τοῦ London 2012, στό κέντρο τοῦ Λονδίνου, στό Hyde Park, ἐκεῖ ὅπου συρρέουν κατά χιλιάδες –οἱ ντόπιοι μιλᾶνε γιά ἑκατομμύρια- οἱ λάτρεις τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων καί τοῦ Ὀλυμπισμοῦ, ὑπάρχει χάρτης τῆς ὑφηλίου μέ τήν Ἑλλάδα… ἀποῦσα! Unfair στή γλώσσα τῶν Ἐγγλέζων… Unfair καί στή γλώσσα τῶν Ἀμερικάνων πού…. ὡς μεγάλοι χορηγοί (Coca Cola) ἔχουν ἀναλάβει τοῦ συγκεκριμένου χώρου τήν ἐπιμέλεια καί λειτουργία. »Τό εἴδαμε καί δέν τό πιστεύαμε οἱ Ἕλληνες πού ἐπισκεφτήκαμε τό χῶρο. Καί ἦταν τεράστια ἡ πρόκληση ὅταν ἐργαζόμενοι στό ἐμπορικό αὐτό κέντρο μᾶς παρότρυναν μέ χαμόγελο “νά ἀνταλλάξουμε τήν ὀλυμπιακή μας κονκάρδα μέ ὅποια ἄλλη ἐπιθυμοῦμε καί νά καρφιτσώσουμε τή δική μας στή χώρα μας”. Σέ ποιά χώρα μας; Ἡ γενέτειρα τῶν Ἀγώνων, αὐτή πού παρέλασε πρώτη στό στάδιο τοῦ Λονδίνου στήν Τελετή Ἔναρξης, ἡ διοργανώτρια τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τοῦ 2004, ἡ φτωχή Ἑλ��άδα τῆς Εὐρώπης… ἔχει βουλιάξει! Σέ ἕνα βαθύ πέλαγος –ἀμφιβάλλω ἄν εἶναι κάν τό Αἰγαῖο- πού, σύμφωνα μέ τό συγκεκριμένο χάρτη, χωρίζει τήν Ἰταλία ἀπ’ τήν Τουρκία!» Καί συνεχίζει ὁ Πέτρος Ψωμάς: «Ἡ Ἑλλάδα σβήστηκε ἀπό τόν χάρτη τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τοῦ Λονδίνου! Ἐντελῶς! Μοιάζει ἀστεῖο, ὑπερβολή ἤ μία ἀκόμα γκάφα, ἀλλά δέν εἶναι παρά μία προσβλητική πραγματικότητα. Στήν καρδιά τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τοῦ 2012, σέ ἐπίσημο ἐπισκέψιμο χῶρο, ἐκεῖ ὅπου στοιχειώδης ὑποχρέωση τῶν διοργανωτῶν ἦταν νά ἔχουν ἀναρτημένο ἕναν παγκόσμιο χάρτη, πού μέ ἀκρίβεια θά ἐμφάνιζε καί τίς 204 χῶρες πού συμμετέχουν στούς Ἀγῶνες. Ἀκόμα κι ἄν ὁ χάρτης ἦταν διακοσμητικός καί ὄχι πρός χρήση». Η ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΟΡΗΓΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑΣ Ἡ περιπέτεια τοῦ Πέτρου καί τῆς Ἑλένης εἶχε ὅμως καί συνέχεια. Ὅταν διαπίστωσαν τό πρόβλημα, ζήτησαν ἐξηγήσεις ἀπό τόν ὑπεύθυνο τοῦ Pin Trading Centre. Ἡ ἀπάντηση ἦταν ὅτι θά τούς σταλεῖ ἐπίσημα e-mail ἀπό τόν χορηγό πού εἶναι ἡ Coca Cola, γιά τήν ἀπουσία τῆς Ἑλλάδας ἀπό τό χάρτη. Tό e-mail ἦρθε δύο ἡμέρες μετά καί ἔλεγε ὅτι ἡ Ἑλλάδα εἶναι ἐκεῖ, ἀλλά λείπουν μόνο τά νησιά της, ὅπως λείπουν καί τά Κανάρια νησιά καί κάποια μικρά νησάκια τῆς Ἀγγλίας! Τόσο ἁπλά!!!! Βεβαίως ὅπως θά διαπιστώσετε καί ἀπό τό χάρτη, πουθενά δέν φαίνεται ἡ Ἑλλάδα. Ἰταλία, Αἰγαῖο καί…κενό… Μετά…Τουρκία. Νέα γεωγραφία ἀπό τούς Ἄγγλους. Ἡ συνέχεια εἶχε ὡς ἑξῆς: Ὁ Πέτρος Ψωμάς ἐνημέρωσε μέ e-mail τήν πρεσβεία τῆς Ἑλλάδας, ἡ ὁποία καί ἀμέσως ζήτησε ἐξηγήσεις ἀπό τή διοργανώτρια ἀρχή καί τήν Coca Cola. Στήν ἀπάντησή της στήν πρεσβεία ἡ ἑταιρεία ζητοῦσε συγνώμη γιά τό …ἀτόπημα, ἐξηγοῦσε ὅτι δέν ἔγινε σκοπίμως καί δεσμευόταν ὅτι θά τυπώσει δύο νέους χάρτες ἕναν γιά τό Ὀλυμπιακό Πάρκο καί ἕναν γιά τό Pin Trading Centre. Αὐτό θά συνέβαινε ἀπό… Δευτέρα. Μία μέρα δηλαδή μετά τή λήξη τῶν ἀγώνων. Τή Δευτέρα πού πέρασαν ἀπό ἐκεῖ πάντως, ὁ χάρτης ἦταν ἐκεῖ ἴδιος καί ἀπαράλλακτος. Μνημεῖο ἀθλιότητας ἀπέναντι στήν Ἑλλάδα. Ἡ πρεσβεία πάντως συνεχίζει τίς προσπάθειες καί τίς πιέσεις γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς ἀδικίας. Tό καλύτερο εἶναι τό ἑξῆς: Τόν χάρτη τῶν…ἀγράμματων τόν εἶχαν καί σέ ἰστοσελίδα: insidethegames.biz q ΥΓ: Ἐσύ μετά ἀπό ὅλα αὐτά συνεχίζεις νά πίνεις coca cola ;

354

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012


Μήν κοιτᾶς τί κάνει ἡ πατρίδα γιά σένα... Κοίταξε τί μπορεῖς ΕΣΥ νά κάνεις γι᾽ αὐτή... Ἔ, λοιπόν αὐτή τή φράση, πού τόσο λοιδορήθηκε στήν Ἑλλάδα, τήν ἔκανε ΠΡΑΞΗ ὁ Ἕλληνας (ἐκ Γερμανίας...) κ. Alexis Mantheakis μαζί μέ μερικούς φίλους του. Ὅσα λεφτά καί ἄν ἔδωσε τό ἑλληνικό δημόσιο γιά νά προωθήσει τήν ἐπιστροφή τῶν μαρμάρων ἀπό τήν ἐποχή τῆς Μελίνας καί πιό μπρός μέχρι σήμερα, δέν ἔφεραν τά ἀποτελέσματα, πού ἔφερε αὐτή ἡ ΙΔΙΩΤΙΚΗ πρωτοβουλία... Θαυμᾶστε τούς καλλιτέχνες πῶς φέρνουν τούς ἄλλους λαούς τῆς Εὐρώπης μπροστά στό μέγεθος τῆς ΚΛΟΠΗΣ πού ἔκανε ὁ Ἔλγιν στή χώρα μας...

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

355


Τό κείμενο αὐτό τό προκάλεσε ἐπιστο ἐφημερίδος, πού λή ἀναγνώστου ἀπ ἔγραφε: «Σέ ὅλες ογευματινῆς Ἀθην τίς χῶρες τοῦ κό ὁποῖα ἐκτίθενται αϊκῆς σμου ὑπάρχουν Ἐθ πολιτιστικά δημι νικά Μουσεῖα, στ ουργήματα τοῦ κά Ἐθνικό Ἀρχαιολο ά θε συγκεκριμένου γικό Μουσεῖο στήν ἔθνους. Ἔτσι, στ Ἀθήνα, ὁ ἐπισκέπτ θά θαυμάσει σ᾽ αὐ ό ης του ἐκ τῶν πρ τό μιά διαχρονική οτέρων γνωρίζει ἔκθεση ἑλληνικῶν ϊστορικά μέχρι κα ὅτι φυσικά ἀρχαιοτή ί τά ρωμαϊκά χρόν των ἀπό τά προια. Τοῦ εἶναι αὐτο ἰσλαμικές ἤ βουδ νόητο πώς δέν θά ιστικές ἀρχαιότη τες, ὁλλανδικούς δεῖ, λόγου χάριν, γραφίες ἤ φλαμαν πίνακες, γαλλικές δικές ταπισερί, ὅπ μεσαιωνικές μικρ ως εἶναι ἡ περίπτ ὁποῖο βέβαια δέν οωση τοῦ Μουσείο φέρει, ὡς πολύ σω υ τοῦ Λούβρου, τό στά ὀφείλει, στόν «ἐθνικό» ἤ «γαλλι τίτλο του τόν ἐπιθ κό», ἀλλά τό ὄνομ ετικό προσδιορισ α τοῦ ἱστορικοῦ κτ ὡστόσο τό ἴδιο μέ μό ιρίου ὅπου στεγάζ τό Βρεταννικό Μο εται. Δέν συμβαίνε υσεῖο, πού μόνο τῶν ἐκθεμάτων το ι βρεταννικό δέν εἶν υ». αι ἀπό τήν ἄποψ Σωστή ἡ παρατή η ρηση τοῦ ἐπιστο λογράφου. Πρόκειτ εἶναι, δυστυχῶς αι πράγματι γιά γιά τούς Βρεταννο ἕνα μουσεῖο πού ύς, καθόλου Βρετ τό αὐτοπροσδιορ δέν αννικό. Οἱ «εὐγεν ιζόμενο ὡς Βρετ εῖς» Βρεταννοί γέ αννικό Μουσεῖο ταλήστεψαν ἤ ἀκ μισαν (Br itish Museum), ἀφ ρωτηρίασαν ἀρχα οῦ κατάκλεψαν, ιολογικούς θησα τέχνης καί ἀξίας καυρούς καί ἱστορι ἄλλων λαῶν. Ἐκεῖ κά μνημεῖα ὑπέρ θά δεῖτε θησαυρού ματα, μούμιες, ἐπ οχης ς Περσικούς καί Αἰ ιγραφές. Ἑλληνι γυπτιακούς, ἀγάλ κούς θησαυρούς, πού τά ἔκλεψε ὁ ὅπως τά λεγόμε ληστοπειρατής Βρ να Ἐλγίνεια μάρμ εταννός Λόρδος ρούς ἀπό τήν Κύ αρα, Ἔλγιν. Θά δεῖτε ἀρ προ, τήν Μ. Ἀσία χαιολογικούς θη , τήν Παλαιστίνη. Θά πεῖτε ἴσως μή σαυ.. πως τό ἴδιο δέν συ μβαίνει καί μέ τά παϊκῶν χωρῶν; Ναί, τό ἴδιο συμβ ἄλλα Ἀρχαιολογι αίνει. Ἐκεῖνα ὅμως κά Μουσεῖα Εὐρω Στό Βερολίνο π.χ. δέν αὐτοχαρακτηρ ὑπάρχει τό Μουσ ίζονται ὡς... ἐθνι εῖο τῆς Περγάμου ἑλληνική Πέργαμ κά. , πού πῆρε τό ὄνομ ο, ἐπειδή στεγάζ ά του ἀπό τήν ἀρ ει στίς αἴθουσές πόλη. χαία του ἐκθέματα ἀπ ό τήν περίφημη ἐκ Οἱ Βρεταννοί, ἅρ είνη παγες οἱ ἴδιοι ἤ κλεπταποδόχοι, τούς ἀρχαιολογι ἄς μή παραπλαν κούς θησαυρούς οῦν ὅτι λεηλάτησ τῶν ἄλλων λαῶν καί γιά τά γλυπτά αν γιά νά τούς... πρ τοῦ Παρθενώνα, οφυλάξουν. Αὐτό γνωστά ὡς Ἐλγίνε σαυρούς ἄλλων λένε ια μάρμαρα. Τούς λαῶν τούς λεηλάτ ἀρχαιολογικούς ησαν μέ τό δίκα προβάλλουν, χω θηιο τοῦ στυγνοῦ ἀπ ρίς ἴχνος ντροπῆ οικιοκράτη καί το ς, ὡς ἰδικούς τους Ἄς μάθουν λοιπόν ύς ! καί αὐτοί καί ὅσοι ὅτι στόν Εὐρωπα αὐτοκολακεύονται ϊκό χῶρο «τελικά μέ πα ρόμοια ἀλαζονική , μόνο τά ἑλληνι στεγάζουν ἀποκ καύχηση, κά μουσεῖα, σχεδ λειστικά ἑλληνικά όν στήν ὁλότητά ἐκθέματα καί ὡς μουσεῖα», ὅπως τους, ἐκ τούτου εἶναι ἀπ κατακλείει τήν ἐπ οκλειστικά «ἐθνικ ιστολή του ὁ ἀνωτ Καί κάτι ἄλλο ὑπ ά έρω ἐπιστολογράφ άρχει στό Βρεταν ος. νικό Μουσεῖο, πο Σέ αἴθουσά του ἐκ ύ ἐκπλήσσει τόν τίθεται μικρό ἄγαλ Ἕλληνα ἐπισκέπτ μα (ὕψους 27.5 ἑκ στή λεζάντα τοῦ η: .) τοῦ μεγάλου φι ὁποίου γράφοντα λοσόφου Σωκράτ ι καί τά ἀκόλουθα brought him into ους, : «Socrates’ pursuit confeict with the pie of true knowledge ty laws of his nativ let to enforced su e Athens, where his icide»: Ἡ ἀναζήτ eventual prosecut ηση ἐκ μέρους το ἔφερε σέ ἀντίθεσ ion ῦ Σωκράτη τῆς ἀλ η μέ τούς περί εὐ ηθινῆς γνώσεως σεβείας νόμους τῆ κολουθήσασα πο τόν ς πατρίδας του Ἀθ ινική καταδίκη το ήνας, ὅπου ἡ ἐπ υ ὁδήγησε σέ ἀναγ Ἀλλα αὐτοκτονῶ ακαστική αὐτοκτον σημαίνει προκαλ ία. ῶ συνειδητά, θελη τίζω ὁ ἴδιος τή ζω ματικά τόν θάνα ή μου· αὐτοχειριά τό μου. Τερμαζομαι. Ὁ Σωκράτ του μέ τή θέλησή ης ὅμως δέν τερμ του. Ἑπομένως δέ άτισε τή ζωή ν αὐτοκτόνησε! Ἄλ τό κώνειο... Αὐτή λοι τόν καταδίκα ἦταν ἡ ποινή πο σαν νά πιεῖ ύ τοῦ εἶχε ἐπιβλη θεῖ.

Ἡ σ ύν τα ξη

356

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012


Αὐτό πού προκάλεσε ἔκπληξη, μεγαλύτερη ἴσως καί ἀπό τήν ἀνακάλυψη αὐτή καθ᾽ ἑαυτή τοῦ μποζονίου Higgs, εἶναι τό ἐνδιαφέρον τοῦ κοινοῦ γιά ἕνα ἐπιστημονικό εὕρημα, τό ὁποῖο ἀνήκει στά ἐνδότατα τοῦ πλέον δύσκολου κλάδου τῆς Φυσικῆς. Ποιός π.χ. γνωρίζει τί σημαίνει μποζόνιο καί πόσοι, ἀκόμη καί ἀνάμεσα στούς εἰδικούς, κατανοοῦν τά πολύπλοκα μαθηματικά πού ὁδηγοῦν στήν πρόβλεψη τοῦ πεδίου Higgs; Παρ᾽ ὅτι λοιπόν κανείς σχεδόν δέν κατανόησε τί σημαίνουν τά νέα ἀποτελέσματα, ὅλοι τά δέχθηκαν μέ πολύ ἐνδιαφέρον, μερικοί μέ πανηγυρισμούς καί κάποιοι ἔσπευσαν νά βγάλουν καί κοσμοθεωριακά συμπεράσματα! Πῶς ἐξηγοῦνται ὅλα αὐτά; Θά πρέπει νά ἀναγνωρίσει κανείς τήν ἱκανότητα τῶν ἰθυνόντων τοῦ CERN νά καταστήσουν τό εὐρύ κοινό μέτοχο τῶν προηγμένων ἐρευνητικῶν ἀνησυχιῶν τους. Ὅμως, ἐάν τό μποζόνιο Higgs δέν εἶχε μετονομαστεῖ (ἐκδοτικῇ ἐμπνεύσει) σέ «σωματίδιο τοῦ Θεοῦ», κανείς δέν θά εἶχε ἐνδιαφερθεῖ γιά μιά εἴδηση, ἡ ὁποία γιά τήν συντριπτική πλειοψηφία τῶν ἀνθρώπων, ἀποτελεῖ ὄχι ἁπλῶς «ψιλά», ἀλλά «ἀόρατα» γράμματα. Τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ γιά ἄλλη μιά φορά ἐκτόξευσε τό ἐνδιαφέρον γιά τή βασική ἐπιστήμη στά ὕψη. Παρά τήν προπαγάνδα τῶν ἄθεων ἐπιστημόνων, οὐδείς ἔχει πειστεῖ κατά βάθος ὅτι δέν ὑπάρχει Θεός Δημιουργός. Ἀκόμη καί οἱ ἴδιοι οἱ προπαγανδιστές τῆς Ἀθεΐας ἀναζητοῦν ἐναγωνίως ἐρείσματα*, γιά νά στηρίξουν τίς ἀθεμελίωτες ὑποθέσεις τους. Πλησίασε ἄραγε ἡ ἐπιστήμη μέ τή νέα ἀνακάλυψη στήν κατανόηση τῶν μυστικῶν τῆς δημιουργίας τοῦ Σύμπαντος; Πλησίασε ἴσως λίγο καί... ἀπομακρύνθηκε περισσότερο! Μία νέα κορυφή κατακτή-

θηκε κι ὅπως συμβαίνει μέ τήν κατάκτηση κάθε νέας κορυφῆς, ὁ ὁρίζοντας ἀποδεικνύεται πολύ πιό μακρυνός ἀπ᾽ ὅ,τι φανταζόμαστε καί τώρα οἱ ἐπιστήμονες ἀναρωτιοῦνται κατά πόσον τά θεωρητικά τους ἐφόδια εἶναι ἐπαρκή γιά τή συνέχιση τοῦ ταξιδιοῦ. Ὅλα τά ὑπόλοιπα τά περί «σωματιδίου Θεός» εἶναι τουλάχιστον φαιδρά ἤ ἐκ τοῦ πονηροῦ. * Τά ὁποῖα φυσικά τό σωματίδιο Higgs δέν τούς τά προσέφερε. Ἄν μή τί ἄλλο ἐνίσχυσε τή θεωρία τῆς μεγάλης ἔκρηξης, ἡ ὁποία ταιριάζει τόσο ὡραῖα μέ τή μεγαλειώδη ἀφήγηση τῆς Γενέσεως (βλ. σχετικό ἄρθρο τοῦ κ. Γ. Γούναρη).

Στή συνέντευξη αὐτή ὁ ἅγιος Πρῶτος περιγράφει λεπτομερῶς τό πῶς ἐξελίχθηκε ἡ μεγάλη φωτιά, πού ἐκδηλώθηκε στίς 27 Ἰουλίου καί ἀπείλησε τήν Ἱ. Μονή Χελανδαρίου καί ἄλλες Μονές κατ’ ἐπέκταση. Μπρός στήν κρισιμότητα τῆς κατάστασης ζητήθηκε ἡ παρέμβαση τοῦ Πρωθυπουργοῦ καί στή συν��χεια ἐπικουρική βοήθεια ἀπό Ρωσικά ἀεροσκάφη. Συγκεντρώθηκε ἔτσι μεγάλη δύναμη μέ πυροσβεστικά ὀχήματα, ἀεροπλάνα, ἑλικόπτερα καί 600 ἄνδρες μαζί μέ τήν 7η μεραρχία. Παρ’ ὅλα αὐτά ἡ φωτιά ἦταν ἀδύνατον νά τιθασευτεῖ. Καί συνεχίζει: «Τό βράδυ τοῦ Σαββάτου (Σ.Σ. 11 Αὐγούστου) κατά τίς 10 ἡ ὥρα, κατεβήκαμε στό πιό ἐπικίνδυνο σημεῖο καί ἀγωνιστήκαμε νά κρατήσουμε τό μέτωπο... Ὅμως καταλάβαμε ὅτι ἀνθρωπίνως ἦταν ἀδύνατον νά σβήσουμε τή φωτιά καί ἐπικαλεσθήκαμε ἅπαντες τήν ὑπεραγία Θεοτόκο (ἦταν καί ὁ πολιτικός διοικητής τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἐκεῖ καί διοικητικά πρόσωπα). Ἐμεῖς ἐν τῷ μεταξύ εἴχαμε στείλει καί στά μοναστήρια ἐγκυκλίους καί παρακαλούσαμε νά ἐντείνουν οἱ πατέρες τίς προσευχές τους. Ζητήσαμε καί ἀπ’ ÿ

Τεῦχος 503, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

357



NOEMBRIOS 2012