__MAIN_TEXT__

Page 1


Στόν κόσμο τῆς σύγχυσης καί τοῦ ἄγχους. Στούς καιρούς τῆς ἀνατροπῆς καί τῆς ἀδιαφορίας. Στούς χώρους σπουδῆς, πού ἀμφισβητεῖται κάποτε καί ἡ ἀξία τῆς γνώσης στήριγμα καί παράκληση καί ὁδηγός βρίσκεται κοντά μας ἡ Χριστιανική Φοιτητική Δράση. Τό 2010 συμπληρώνει, μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ, 50 χρόνια διακονίας στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ 50 χρόνια προσφορᾶς στόν πνευματικό προσανατολισμό τῶν σπουδαστῶν. 50 χρόνια στήν πρώτη γραμμή τῶν ἀγώνων γιά τά ἐθνικά μας θέματα. Παρακαλοῦμε θερμά τόν Θεό νά συνεχίζει νά σκεπάζει μέ τή χάρη Του, ὅσους ἀγωνίζονται ἄγρυπνα γιά τήν Ἀλήθεια καί τό Φῶς Του. Νά χαρίζει στή Χριστιανική Φοιτητική Δράση χρόνια πολλά ζωῆς καί δράσης γιά νά δοξάζεται τό Ἅγιο Ὄνομά Του. Πληροφορίες γιά τίς διάφορες ἐκδηλώσεις ἑορτασμοῦ τῶν 50 χρόνων τῆς Χ.Φ.Δ. μπορεῖτε νά βρεῖτε στήν ἱστοσελίδα www.xfd.gr


ασχίζουμε νά σώσουμε τή φύση, μά ἐκαυματίσθη ἡ γῆ. Ζητήσαμε νά ἐκμηδενίσουμε μέ τήν τεχνολογία τίς ἀποστάσεις κι ἀπομείναμε μόνοι καί ἄφιλοι. Χτίζουμε τό νέο σχολεῖο, ἕνα σχολεῖο χωρίς τοίχους, καί ἡ παιδεία μας ἀπαξιώνεται ὁλοένα καί περισσότερο. Διαδηλώνουμε μέ πάθος γιά δικαιοσύνη καί δικαιώματα κι ἄθελά μας στηρίζουμε ἄδικες κοινωνικές δομές. Ἀνησυχοῦμε γιά τά ἐθνικά μας δίκαια καί συνεχίζουμε τό λήθαργο, γιά νά περάσει ὁ ἐφιάλτης. Καταδικάζουμε τίς ἠθικές ἀναστολές καί μᾶς καταδιώκει τό ἐσωτερικό κενό. Κι ἴσως κάποτε, μόνο ὅταν μικραίνει τό βαλάντιο, πέφτουμε σέ συλλογή... Ταλαίπωροι ἐμεῖς σέ καιρούς ζοφερούς... *** Ἡ ἀποκαλυπτική ἐποχή μας καλεῖ σέ ἀγρύπνια. Θά ἔγραφε καί σ’ ἐμᾶς μέ τήν πένα του ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: Γρ ηγ ορ εῖτε, σ τήκετε ἐν τ ῇ πίσ τει, ἀνδ ρί ζεσ θε, κρατ αιοῦσ θε. (Α´ Κορ. ιστ´ 13)

Γρηγορεῖτε! Μήν καθεύδετε ἄλλο! Στερεωθεῖτε! Μή σᾶς ἐμπαίζουν τά κύματα τῆς ἀπιστίας καί τῆς διαφθορᾶς. Ἀνδρίζεσθε κι ἀντισταθεῖτε! Τό κακό εἶναι τόσο θρασύδειλο... Γίνετε ρωμαλέοι καί στιβαροί! Μή σᾶς παγιδεύει ἡ λύπη καί ἡ ἀπογοήτευση. Μή σᾶς θαμπώνει ἡ λάμψη τῆς τεχνοκρατίας. Μή σᾶς δελεάζουν τά θέλγητρα τῆς κατανάλωσης. Μή σᾶς ἀποκαρδιώ- ÿ Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

323


νει ὁ κατακλυσμός τῶν κατασκευασμένων εἰδήσεων. Μή σᾶς καταπτοοῦν τά φόβητρα τοῦ κόσμου. Γρηγορεῖτε! Νά μείνουν ἄγρυπνα τά ὄνειρά σας κι ἀκηλίδωτη ἡ ψυχή σας. Νά φράξετε μέ τά χέρια σας τά μονοπάτια τῆς ἀπωλείας. Νά ὀργώσετε μέ τά πόδια σας τήν ἄγονη γῆ. Νά καλέσετε μέ τό στόμα σας τούς ἀδερφούς σέ συστράτευση. Ν’ ἀνακουφίσετε μέ τήν πονετική καρδιά σας τίς ἀνοιχτές καί κρυφές πληγές τῶν παιδιῶν. Μετατρέψτε ὅλους τούς πνευματικούς θησαυρούς μας σ’ εὐλογημένο ψωμί. Καί μοιράστε το σ’ ὅλους. Τίποτα δέν πάει χαμένο. Καί νά δέεσθε ἀδιαλείπτως νά μᾶς δοθεῖ τό θεῖο ἔλεος. Ἄν λυγίσουμε προσευχόμενοι τά γόνατα καί τίς καρδιές, θά κερδίσουμε τή μάχη! Γρηγορεῖτε! Γιατί τή μικρή ζωή μας ἐμεῖς θά τή ζήσουμε ἤ ἐμεῖς θά τή χάσουμε. Τό δρόμο μας ἐμεῖς θά τόν περπατήσουμε. Τίς ἀποτυχίες ἤ τίς ἐπιτυχίες σ’ ἐμᾶς θά τίς ἐγγράψει ἡ ζωή. Ἀναζητῆστε τό χαμένο καιρό. Κι ἀρχίστε σήμερα, τώρα ὄχι αὔριο. Ὅλοι φυλᾶμε Θερμοπύλες. Ἴσως δέν θά γράψουμε ὅλοι ἱστορία. Μά θά γραφοῦν οἱ συνέπειες τῆς ζωῆς μας. Κι ἄν εἴμαστε ἀδύνατοι, κι ἄν αὐτό πού ἐπιχειροῦμε φαίνεται ἀδύνατο νά γίνει, τούς ἀδύνατους ὁ Κύριος τούς κάνει δυνατούς καί τά ἀδύνατα παρ’ ἀνθρώποις τά κάνει ὁ Θεός δυνατά. Γι’ αὐτό δέν δειλιάζει ὁ ἀγωνιστής. Γι’ αὐτό δέν ραγίζει μέσα του ἡ εὐσέβεια κι ἡ ἐλπίδα. Ὁ ἀγωνιστής, μακριά ἀπ’ τήν ἀλαζονεία, ἔχει μέσα του τό φῶς. Καί τό φῶς δέν εἶναι γιά νά κρύβεται. Ἡ λαμπάδα καίγεται κι ἀφήνει τό φῶς της νά διεισδύει παντοῦ. Ἄν δέν καεῖς ἐσύ, ἄν δέν καοῦμε ἐμεῖς, ποιός τότε θά γίνει φῶς γιά τόν κόσμο; q

324

Ἡ Χριστιανική Φοιτητική Δράση, συμπληρώνοντας 50 χρόνια ζωῆς, μαρτυρίας καί δράσεως μέσα στόν Πανεπιστημιακό χῶρο, προσφέρει στούς ἀγαπητούς ἀναγνῶστες τοῦ περιοδικοῦ «῾Η Δρᾶσις μας» τό CD τῆς Βυζαντινῆς χορωδίας της μέ τήν ἀνθολογία τῶν ἑσπερινῶν ὕμνων

Ἐπί τήν ἡλίου δύσιν Ὁ ψηφιακός αὐτός δίσκος τῆς Χ.Φ.Δ. δέν συνιστᾶ μόνο ἀνθολογία κάποιων ἑσπερινῶν ὕμνων, ἀλλά ἀφήνει ἀνοιχτή τή δυνατότητα σ᾽ ὅλα τά παλαιά καί πρόσφατα μέλη της, μαζί μέ ὅλους τούς ἀναγνῶστες τῆς Δράσεως, νά συντονιστοῦν προσευχητικά «ἐν φωναῖς αἰσίαις»· μέ τήν εὐχή νά γίνει ἡ ἀκρόαση τούτου τοῦ δίσκου ἀφορμή «ὁδοῦ μετανοίας, λογισμοῦ κατανύξεως» καί ἀρωγός πρός διάπλαση «καρδίας ταπεινῆς, ἁπλῆς, ἀπερίεργης καί πραείας» (στιχηρό προσόμοιο ῾Εσπερινοῦ). --------Τό CD κυκλοφορεῖ καί σέ πολυτελή πανόδετη ἔκδοση μέ συνοδευτικό βιβλιαράκι, πού περιλαμβάνει, ἐκτός τῶν σχολίων τῶν ψαλλομένων μελῶν, καί θεολογικά σχόλια τῶν δύο δογματικῶν Θεοτοκίων. Ὅσοι θέλουν μποροῦν νά τό ζητήσουν ἀπό τά βιβλιοπωλεῖα τῶν ἐκδόσεων «῾Ο Σωτήρ».

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


έκα ἄρθρα τοῦ τεύχους αὐτοῦ τῆς «Δράσεως», ὁρισμένες ἐπιστολές ἀναγνωστῶν, ἰδιαίτερα ἡ ἐπιστολή τοῦ ἀξιότιμου κ. Βασ. Νικοπούλου, Προέδρου Ἀρείου Πάγου ἐ. τ. καί κάποιοι στοχασμοί ἀποτελοῦν ἕνα ἐγερτήριο σάλπισμα, διότι ἡ κατάσταση στήν πατρίδα μας εἶναι περισσότερο κρίσιμη ἀπό ὅ,τι φαίνεται. Οἱ γείτονές μας ἀπό Ἀνατολή καί Βορρά μᾶς ἀπειλοῦν καθημερινά, φανερά καί ὕπουλα. Στό ἐσωτερικό ζοῦμε τήν καθημερινή ἀγωνία τοῦ «τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα» καί τόν ἀναβρασμό τοῦ λαοῦ, ἰδιαίτερα τῶν πτωχῶν κοινωνικῶν στρωμάτων. Τό πῶς φθάσαμε ὥς ἐδῶ ὅλοι τό γνωρίζουν. Οἱ ἄρχοντές μας ἄφησαν τήν πολιτεία νά φθάσει στό χεῖλος τοῦ γκρεμοῦ, καί κάνουν λόγο γιά πτώχευση, γιά ἀποδυνάμωση τοῦ κράτους, γιά ὑπερχρέωση, γιά ἐκτεταμένη φοροδιαφυγή κλπ. Οἱ ἴδιοι ἄνοιξαν ἤ ἄφησαν ἀφύλακτα τά σύνορα, ὥστε μετανάστες καί λαθρομετανάστες νά κατακλύσουν τή χώρα καί νά δημιουργήσουν τά δικά τους γκέτο καί ἐγκληματικά ὁρμητήρια. Οἱ ἴδιοι ἀπαξιώνουν, χλευάζουν, πολεμοῦν τήν πολυτεκνία, ψηφίζοντας νόμους προστασίας τοῦ ἐθνικοῦ ἐγκλήματος καί μεγάλου ἁμαρτήματος τῶν ἐκτρώσεων, πού ἔφερε ὀδυνηρή μείωση τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ στήν Ἑλλάδα καί δραματική ἀποδυνάμωση τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Οἱ ἴδιοι συντηροῦν ἕνα φανερό ἤ καί ἀφανή πόλεμο κατά τῶν σωστικῶν Χριστιανικῶν ἀξιῶν καί αἰωνόβιων ἑλληνικῶν παραδόσεων. Ταυτόχρονα ἀφελληνίζουν, βάσει σχεδίου, καί ἀποκόπτουν τή νεολαία ἀπό τίς ἱστορικές μας ρίζες, ἀνατρέφοντας ἀσπόνδυλους Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι θά εἶναι ἀπρόθυμοι καί ἀνίκανοι νά ἀναχαιτίσουν ὅποιον θελήσει νά ἐπιβουλευθεῖ τήν ἐλευθερία τῆς χώρας μας. Μορφώνουν μιά νεολαία, ἡ ὁποία τό μόνο πού θά ξέρει νά λέει εἶναι ὅ,τι ἔλεγαν οἱ πουρκουάδες Γάλλοι στόν Β´Παγκόσμιο Πόλεμο, μέ ἀποτέλεσμα νά ὑποδουλωθοῦν ἀμαχητί στό φασισμό. Πῶς συμπεριφέρεται ὁ λαός μας μπροστά σ᾽ αὐτή τή δεινή κατάσταση; «Τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων» κυριολεκτικῶς «ἄδει» καί «ὀρχεῖται», χορεύει. Ἐνῶ βιομηχανίες καί καταστήματα κλείνουν, τά πάμπς, τά κλάμπς καί τά παντός εἴδους νυχτάδικα ἀσφυκτιοῦν ἀπό τούς θαμῶνες, κυρίως νέους!... Οἱ πολλοί μέ νυσταλέα ψυχή, θολωμένο νοῦ, ἀμβλυμένη συνείδηση ἀγωνιοῦν μόνο γιά τόν ἐπιούσιο. Τό ἴδιο ÿ Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

325


καί οἱ κυβερνῆτες. Τά ΜΜΕ, ὁ τύπος, οἱ λόγοι, οἱ δηλώσεις, ὅλα καί ὅλοι μιλοῦν μόνο γιά τόν ἐπιούσιο. Τό ἴδιο καί τά κόμματα. Ὡσάν ὁ ἄνθρωπος νά εἶναι μόνο ὅ,τι τρώγει καί τίποτε περισσότερο! Ἄρχοντες καί λαός ―ἐκτός ὀλίγων ἐξαιρέσεων― «καθεύδουν, ὀνειρώττουν καί φαντάζονται», γιά νά θυμηθοῦμε τόν ἱερό Χρυσόστομο. Ἐνῶ τή χώρα μας τήν ἐπιβουλεύονται ὁλοφάνερα, ἐνῶ ἁπλώνουν γύρω μας δίκτυα, ἐνῶ ἡ Θράκη κινδυνεύει καί ἡ Κύπρος σφαδάζει κάτω ἀπό τό καρφωμένο στό σῶμα της μαχαίρι τοῦ Ἀττίλα, οἱ περισσότεροι εἶναι κυριευμένοι ἀπό μιά νωθρότητα ἤ καί ἀδιαφορία, κατά τό «οὐ φροντίς Ἱπποκλείδῃ»! «Ὥρα ἡμᾶς ἤδη ἐξ ὕπνου ἐγερθῆναι» (Ρωμ. ιγ´[13] 11), διότι «ἐσχάτη ὥρα ἐστί» (Α´Ἰω. β´18). Αὐτή ἡ κατεξοχήν κρίσιμη καί σοβαρή ἠθικῶς ὥρα, ὥρα κινδύνων καί ἐπιβουλῶν, ἀπαιτεῖ ὄχι μόνο ἄμεση ἀφύπνιση, ἀλλά Χριστιανική ἀρετή καί τόλμη. Νά συνέλθουμε τό ταχύτερο ἀπό τήν «καρηβαρία», τό βαρύ ὕπνο τῆς ἁμαρτίας καί τῆς ἀποστασίας. Ἤ, ὀρθότερα, ἀπό τή νέκρα τῆς ἁμαρτίας, διότι «νεκρός ἐστιν ὁ ἁμαρτάνων». Ἐπειδή οὐσιαστικῶς «ἔγερσις ἐστίν ἡ ἀπό κακίας ἐπ᾽ ἀρετήν ἐπάνοδος» (Ὠριγένης). Ἔχοντας σταθερά ὑπόψη ὅτι ἡ ἁμαρτία εἶναι κάτι πολύ περισσότερο ἀπό «δεινήν παράλυσιν», διότι αὐτός πού ἁμαρτάνει «εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ κακῶν» (Χρυσόστομος). Δέν ὑπάρχουν περιθώρια. Οἱ καμπάνες κτυποῦν, τό ἐγερτήριο σάλπισμα ἠχεῖ, οἱ σειρῆνες σφυρίζουν: Ἕλληνες, ὄρθιοι, ἄγρυπνοι, γενναῖοι, τολμηροί. Οἱ Τρόικες καί τά Διεθνή ταμεῖα εἶναι ἁπλά καί προσωρινά καταπλάσματα. Ἄς συνεργασθοῦμε μέ ἀγάπη, χωρίς φατριασμούς, μέ ἑνότητα, μέ πίστη στό Θεό, μέ σεβασμό στήν Ἱστορία μας, μέ ἀνάληψη τοῦ βαρύτατου χρέους πού ἔχουμε ἔναντι τῶν προγόνων μας, τῶν ἁγίων καί μαρτύρων τῆς Ἐκκλησίας μας, πού πότισαν τά χώματά μας μέ τά ἅγια αἵματά τους. Ἄν ἔτσι πορευθοῦμε, ὁ Θεός θά μᾶς βγάλει ἀπό τήν κρίση. Καί θά μᾶς εὐλογήσει. Ἡ Ἑλλάς θά ζήσει. Ἄλλος δρόμος δέν ὑπάρχει.

ν.π.β.

326

όν πνευματικό ἄνθρωπο ἐνδιαφέρει ἡ ἀνάληψη κάποιας πνευματικῆς διακονίας, ἡ δυνατότητα τῆς μικρῆς ἔστω δικῆς του συμμετοχῆς στό σήμερα αὐτοῦ τοῦ κόσμου. Νά μποροῦσε νά συγκαταριθμηθεῖ μ’ αὐτούς πού ἀναδεικνύονται σέ κάθε ἐποχή ἀντάξιοι τοῦ καιροῦ τους. Εἶναι ἀκόμη πού σήμερα ἔχουμε πρώτη φορά τόσο εὔκολα καί σέ τόση ἔκταση γνώση τῶν παγκοσμίων γεγονότων καί τῶν ἀναγκῶν καί οὐσιαστική ἐπίγνωση τῆς ἀσημαντότητας τῶν δικῶν μας προσπαθειῶν. Ἀλλά καί πρώτη φορά σήμερα ἕνας μόνος ἄνθρωπος μπορεῖ νά μιλήσει καί νά ἀκουσθεῖ κυριολεκτικά σέ ὁλόκληρο τόν κόσμο. Αὐτή ἡ δυνατότητα εἶναι συγκλονιστική καί δίνει στήν πνευματική διακονία τοῦ ἑνός ἀνθρώπου οἰκουμενικές διαστάσεις. Τό θέμα εἶναι νά βρεθεῖ ἄνθρωπος ἀντάξιος μιᾶς τέτοιας διακονίας σήμερα. Ἐντυπωσιακό παραμένει τό γεγονός ὅτι ὁ πόλεμος Βορείων-Νοτίων τῶν ῾Ηνωμένων Πολιτειῶν, πού ἔγινε γιά τήν κατάργηση τῶν φυλετικῶν διακρίσεων, 150 χρόνια πρίν, ξεκίνησε μέ τήν ἐξαιρετική συγκίνηση πού προκάλεσε τό περίφημο βιβλίο μιᾶς γυναίκας, τῆς Χάριετ Στόου, μέ τίτλο· «῾Η καλύβα τοῦ Μπαρμπα-Θωμᾶ». Ἡ γυναίκα αὐτή ἀναδείχτηκε ἀντάξια τοῦ καιροῦ της καί ἄλλαξε τόν τότε κόσμο. Μποροῦμε νά βάλουμε τόσο ὑψηλούς στόχους; Συνήθως ὅμως σήμερα, ἀκόμη καί ὅσοι ἀναλαμβάνουμε κάποια πνευματική διακονία στόν καιρό μας, παραμένουμε ἄνθρωποι τοῦ καιροῦ μας καί ὄχι ἀντάξιοι τοῦ καιροῦ μας. Ἀντάξιοι τοῦ καιροῦ μας δέν σημαίνει βέβαια ὅτι σέ μιά ἐποχή τόσο ἀπειλητική καί ἀνήσυχη ἀναζητοῦμε στίς ταπεινές μας προσπάθειες ἀνθρώπους ν᾽ ἀντιμετωπίσουν προκλήσεις, ὅπως ἡ ἐπαπειλούμενη μετάλλαξη τῶν ἀνθρωπίνων εἰδῶν, ἡ συνεχιζόμενη τραγωδία τῶν πεινασμένων παιδιῶν, ἡ ἔξαρση τῶν Ἐθνικισμῶν ἤ ἡ ἐρημοποίηση τοῦ πλανήτη. Μακάρι ν᾽ ἀναδείξει κι αὐτούς ὁ Θεός. ῾Η ἐπίγνωση ὅμως καί ἡ εὐαισθησία γιά τά τεράστια αὐτά προβλήματα τῆς ἀνθρωπότητας εἶναι ταυτόσημη μέ τήν εὐθύνη γιά ὅλα, πού συνεπάγεται καί μόνο ἡ λέξη ἄνθρωπος. Γι’ αὐτό ζητοῦνται πνευματικοί ὁδηγοί νά γαλουχοῦν καί νά στηρίζουν ἀνθρώπους, πολίτες αὐτοῦ τοῦ σημείου τῆς

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


γῆς, ῞Ελληνες καί Ὀρθοδόξους, αὐτή τήν ὥρα τῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου, πού νά δώσουν μέ τή βιοτή καί τήν προσευχή τους, μέ τόν προσωπικό τους ἀγώνα γιά τήν ἁγιότητα, τή ζωντανή μαρτυρία γιά τό ποιός κυβερνᾶ τόν κόσμο, σέ ποιοῦ τά χέρια βρίσκεται ἡ πορεία αὐτοῦ τοῦ κόσμου, πού δέν τελειώνει στήν εὐημερία ἤ στήν ἐπί γῆς εὐτυχία μας. Αὐτοί οἱ ὑψηλοί στόχοι προσφέρουν σέ κάθε ἐποχή ἀνοικτούς ὁρίζοντες στίς μεθόδους, στά «ἐργαλεῖα», πού μπορεῖ ν᾽ ἀλλάζουν μέ τόν χρόνο, νά προσαρμόζονται στά δεδομένα καί τά πρόσωπα, ἀλλά πάντα νά ὑπηρετοῦν, νά μαρτυροῦν καί νά εἶναι τά «πάντα καί ἐν πᾶσι Χριστός», τή φράση μέ τή δύναμη τῆς ὁποίας ἄλλαξε τόν κόσμο ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας μας ὅμως αὐτή ἡ μαρτυρία, ὅπως ἔγινε καί μέ τόν μεγάλο Ἀπόστολο, ταυτίζεται μέ τό μαρτύριο,τοῦ ὁποίου τούς καρπούς δέν βλέπουν σ᾽ αὐτή τή γῆ οἱ ἴδιοι οἱ μάρτυρες. Στήν ἐποχή τῆς Τουρκοκρατίας οἱ νεομάρτυρες κράτησαν ζωντανή τήν ἐθνική συνείδηση, τήν πίστη στό Χριστό καί μαζί τόν πόθο τῆς ἁγιότητας. ῾Η ἁγιότητα ἔσωσε τελικά τό ῎Εθνος. Στούς λόγους τοῦ Κυρίου μας στούς συγχρό-

νους Του Ἰουδαίους ἐπαινοῦνται οἱ «ἄνδρες Νινευῖται... ὅτι μετενόησαν εἰς τό κήρυγμα Ἰωνᾶ» καί θά κρίνουν, ὡς ἀντάξιοι τοῦ καιροῦ τους, τήν ἀνάξια τῶν λόγων Του γενεά τῶν Ἰουδαίων. Ἐπαινεῖται ἀκόμη καί ἐγερθήσεται νά κρίνει τίς μελλοντικές της γενεές ἡ βασίλισσα ἐκείνη τοῦ Νότου πού ξεκίνησε ἀπό τά πέρατα τῆς γῆς ν’ ἀκούσει τή σοφία Σολομῶνος, ἀντάξια τοῦ καιροῦ της καί τοῦ χρέους της ἀπέναντι τοῦ λαοῦ της. ῾Η φράση «ἀντάξιοι τοῦ καιροῦ μας» ἀντηχεῖ μεγαλόστομη. ῎Ετσι εἶναι. Δέν φαίνεται νά μποροῦμε νά τήν ἀγγίξουμε οἱ καλοζωισμένοι ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς μας. Τήν εἴπαμε γιά νά μήν ἀδικηθεῖ ἡ ἀλήθεια καί μαζί ἀπό μιά κρυμμένη ἐλπίδα, μιά μυστική εὐχή. Ὄχι ὡς «προσπάθεια - κάτι νά καταφέρουμε» ἀλλά ὡς «ταπεινή προσμονή κάτι νά μᾶς δοθεῖ». Ὡς ὁλόψυχη καταφυγή στή Θεία χάρη, πού μόνη αὐτή, σκύβει στήν ἀσθένειά μας, ἐπουλώνει τίς πληγές μας, ἀναπληρώνει τίς ἐλλείψεις μας καί ἀναδεικνύει ἄξια τήν ταπεινή ἀναξιότητά μας.

γ.

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

327


αιροί κρίσης καί μεγάλου ὑπαρξιακοῦ κινδύνου καί ἐθνικῆς ἀπαξίωσης γιά τήν πατρίδα μας. Καί ὁ λαός μας, πολύπαθος καί προδομένος ἀπό ντόπιους καί ξένους σωτῆρες, ἀγωνιᾶ. Μά ἡ πιστή καρδιά του δέν ξεχνᾶ... Ἀναθιβάνει (φέρνει στή μνήμη του) τῆς ἱστορίας του μνῆμες παράλληλες, κι ἀναθαρρεύει... ........................................................................ 8 Νοεμβρίου 1866. Στήν πολιορκημένη ἀπό χιλιάδες Τούρκους ἱερά Μονή τοῦ Ἀρκαδίου, μεσούρανες οἱ φλόγες –τῆς λευτεριᾶς καϋμός– ὑψώθηκαν στό ἡφαίστειο-βωμό, στό ὁλοκαύτωμά της, σάν ἔβαλαν φωτιά στή μπαρουταποθήκη της. Μά σβήστηκαν γρήγορα, ξανά, στό αἷμα τῆς θυσίας. Στάχτη τ᾽ ἀποκαΐδια τῆς δόξας μοναχά. Μά σείστηκ᾽ ἡ γῆς... «Ἡ νέα διά τόν Σταυρόν καταστροφή» γέμισε θάμπος καί συμπάθεια τά παγωμένα στήθη σ᾽ Εὐρώπη καί Ἀμερική: «Εἰς μέγα ἁμάρτημα περιέπεσεν ἡ διπλωματία μή παραδοῦσα τήν Κρήτην τῇ Ἑλλάδι»2, γράφουν

328

οἱ Ἄγγλοι. «Λαός ἔχων νά ἐπιδείξει φοβερά ἐπεισόδια ὡς τά τοῦ Ἀρκαδίου, εἶναι ὄντως ἄξιος νά τύχῃ ἐλευθερίας» 3. «Κραυγή ἔρχεται πρός με», ἀναφωνεῖ ὁ Βίκτωρ Οὑγκώ, «λαέ τῆς Κρήτης εἶσαι ψυχή... Ἡ Γαλλία θά ἐπιτελέσῃ τό καθῆκον της πρός ὑμᾶς. Πότε; Ἐγκαρτερεῖτε...»4. «Ὀφείλομεν εἰς τό ἔθνος τοῦτο τοσαῦτα, ὅσα δέν δυνάμεθα οὐδέποτε νά ἀποτίσωμεν»5, ὁμολογοῦν οἱ Ἀμερικανοί. Ἀλλά δικαιοσύνη καί φιλανθρωπία δέν ἔχουν σχέση μέ τήν πολιτική τοῦ συμφέροντος. «Ἡ ἐρήμωσις τῆς πυρπολημένης Κρήτης, μέ τούς ἀγρούς καί τά ὄρη πλημμυρισμένα ἀπό τό αἷμα, εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῆς Εὐρωπαϊκῆς διπλωματίας»6. Οἱ Μεγάλες Δυνάμεις μέ τά λαίμαργα βλέμματα πρός τή Μεσόγειο παραμένουν «στήν ἀρχή τῆς ἀκεραιότητος τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας», τῆς πάντα χαϊδεμένης τους φίλης. ........................................................................ Καί οἱ προδομένοι Κρῆτες; Σφίγγουν τή χαλκεμένη στά δεινά καρδιά. Ξύπνια ἡ ψυχή. Καί ὅλα τά θωρεῖ:

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


«Εἴχαμε θάρρος εἰς ἐσᾶς, τσί βασιλεῖς τσί Φράγκους κι ἐδά μᾶς ἀδικήσετε κι ἀφήσετέ μας σκλάβους...» 7. Καί ὁ γέρο βοσκός ἀπό τίς Σφακιανές μαδάρες γράφει στό Στρατή, τόν ἀνηψιό του: «... Θαυμάζομαι τήν ὑπομονή πού δείχνουσιν οἱ Φράγγοι μέ τσοί Μοσκόβους, νά πετσοκόβγουσιν οἱ Τοῦρκοι τσ᾽ ὁμοφύλους τωνε καί μουρμοῦ νά μή βγάνουσι!... Ἐξέχασες τσοί φάμπρικες τοῦ Φραντζέσκου, ᾽που μᾶς ἔταζε νά μᾶς ἐλευτερώσῃ, φτάνει μόνο νά τοῦ δώσωμε ὑπογραφή, πώς θά μνημονεύγομε τόν Πάπα τσῆ Ρώμης, ἀντίς γιά τόν Πατριάρχη τσή Πόλις; ποῦ ᾽λίγο ᾽λειψε, ὁ Θεός κι᾽ ἡ ψυχή μου, νά μᾶς ἀλλαξοπιστίσῃ!... ποιό ἄλλο χριστιανικό μιλλέτι (ἔθνος) ἐφέρθη πλειό (πιό) διπρόσωπο;». Καί μέσ᾽ στή συμφορά ἀποκάμνει: «Ἀπολπίστηκα μπλειό (πιά)... πῶς γιά ᾽μᾶς ἐσφάλιξεν ὁ Θεός τό ᾽μάτι τσή δικαιοσύνης του καί δέν ἔχῃ σκοπό νά φέξῃ τό ᾽δίκιο μας, μ᾽ οὗλες τσῇ θυσίες μας...!». Μά γρήγορα συνέρχεται μετανιωμένος. Ἡ πιστή του καρδιά δέν σφάλλει: «Συγχώρεσέ με, Θέ μου, τή ᾽σύγχυσι τοῦ νοῦ μου!». Καί συνεχίζει θυμόσοφα, προφητικά: «Τά χριστιανικά βασίλεια, ἀνέ θέλουνε νά μή γελαστοῦνε μπλειό (πιά) πρέπει, πρῶτο, νά νοιώσουνε πώς ὁ Τοῦρκος, γιά νά στοχαστῇ πώς εἶναι ὅμοιος τῶν Χριστιανῶν, πρέπει νά βαφτιστῇ καί νά διδαχτῇ ἀπό μικρός τό Βαγγέλιο˙ ἀλλοιῶς, ἕνας μόνο Τοῦρκος ν᾽ ἀπομείνῃ, ποτέ δέν θά γενῇ ἰσότιμος μέ τσοί Χριστιανούς. Τό ἄλλο εἶναι, νά ἐνεργήσουνε οὗλα τά χριστιανικά βασίλεια μαζύ νά τσοί διώξουνε ᾽πο τήν Ἐγρώπη, νά τσοί πέψουνε ᾽ς τήν Κόκκινη Μηλιά...»8. Καί γίνεται τραγούδι λεβεντιᾶς τῶν προδομένων ὁ καημός. Κι ἀνατρανίζουνε (ὑψώνουνε τό βλέμμα) στά οὐράνια, μέ τά θάρρη τους μονάχα

σέ ὅ,τι εἶναι καταδικό τους: Στό τουφέκι τους. Καί στό Θεό τους. Στῶν πονεμένων τή μεγάλη Μάνα: «Ἐμπρός, ἄς ποῦμε προσευχή, θερμή στήν Παναγιά μας Τό δίκιο τὄχουμεν ἐμεῖς, κι ἡ νίκη θἆν᾽ δικιά μας»9. «Ἐλευθερία δι᾽ ἡμᾶς ὁ κόσμος ἄν ἀρνῆται, θαρρεῖτε πρός τόν θάνατον, πρός τόν Θεόν θαρρεῖτε»10. Τόν Μόνο δίκαιο: «Τότε θ᾽ ἀποκριθῆτ᾽ ἐσεῖς, Ἀγγλία καί Γαλλία σάν ἔρθη ὁ φοβερός Κριτής, δευτέρα παρουσία»11. Κι ἀναρριπίζονται οἱ θαμένες ἐλπίδες στῆς πίστης τόν ἀγέρα: «Ἔχει ὁ Θεός, μωρέ παιδιά, π᾽ ἀνθρῶποι δέν μποροῦνε οἱ πίκρες καί τά βάσανα χαρές νά μᾶς γενοῦνε». ........................................................................ Ἡ αὐλαία τοῦ δράματος ἔπεσε˙ ὑπεστάλη διάτρητος ἡ σημαία τοῦ Σταυροῦ, διά νά ὑψωθῆ πάλι καί πάλι˙ μέχρι «στήν Κρήτη τά πιστρόφια της ἡ λευτεριά νά κάμει»12. Καί τά ᾽καμε. Γιατί ἡ ψυχή ἔμειν᾽ ὀρθή. Πιστή... ........................................................................ Καί νῦν˙ καιρός ν᾽ ἀφυπνισθεῖ καί νά ἀνδρωθεῖ ἡ ἐθνική μας μνήμη καί αὐτογνωσία. Μ᾽ ἐλπίδα μία: Εἰς τόν Θεό μας˙ καί σέ ὅ,τι δικό μας. Κι ἔχει ὁ Θεός... κρίσεις καί ἀδιέξοδα χαρές νά μᾶς γενοῦνε...

Σ.Π. 1. Αὐτοσχέδιο δίστιχο ἀγωνιστῆ Π. Ζερβουδάκη, Β. Ψιλάκη «Ἱστορία τῆς Κρήτης» σελ. 93. 2. «Κλειώ Τεργέστης», 28.12.1866, ἐκ τοῦ «Κήρυκος» τοῦ Λονδίνου. 3. Ἰωσήφ Γαριβάλδης, Ἰταλός ἀγωνιστής, Καπρέρα 19.12.1866. 4. «Κλειώ Τεργέστης» 14.12.1866. 5. Δήμαρχος Hoffman, 26.1.1867 Ν. Ὑόρκη. 6. Βίκτωρ Ρωλίνος, «Φυσική περιγραφή τῆς νήσου Κρήτης» σελ. 292-293. 7,11. Δημῶδες ἄσμα, Β. Ψιλάκη: «Ἱστορία τῆς Κρήτης» σελ. 94. 8. «Νέα Ἑστία», 1.11.1966, σελ. 1611. 9. Ἀναγνώστης Πετράκης, λαϊκός ποιητάρης, Β. Ψιλάκη σελ. 472. 10. Δημ. Παπαρρηγόπουλος. 12. «Ὅρκος» Γερ. Μαρκορᾶ.

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

329


...Ἐάν ἤθελε ὁ Θεός, χωρίς τή συνεργία μας, νά παράγει στή χαοτική ψυχή τῶν σημερινῶν ἀνθρώπων μιά ἰσχυρή ἐπανάσταση ἐναντίον τοῦ ἐσώτερου κακοῦ, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι σ’ ἕνα μήνα θά καθίσταντο ἱκανοί γιά μιά ἰδανική κοινωνική ἐπανάσταση · τό χάος θά ἐξαφανιζόταν καί τά ἀστέρια θά ἔλαμπαν καί στήν ψυχή μας καί στήν ἱστορία μας · ὅλα μας τά ἰδανικά θά εἶχαν πραγματοποιηθεῖ. »Ὅμως ὁ Θεός δέν τό θέλει. Τούτη τή θεϊκή προσπάθεια ὁ Θεός τήν προσμένει ἀπό μᾶς τούς ἴδιους. Ναί, χρειάζεται θεϊκή προσπάθεια γιά μία ἠθική ἀνατροπή στήν ψυχή ἑνός ἀνθρώπου, ἐνῶ γιά ἐξωτερική, κοινωνική ἤ πολι-

330

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


τική ἀνατροπή ἀρκεῖ μιά ἀνθρώπινη προσπάθεια. Ὅλα τά σχολεῖα, ξεκινώντας ἀπό τό δημοτικό, εἶναι γεμάτα ἀπό κοινωνικούς ἐπαναστάτες καί ἀναμορφωτές. Ὅμως, ποῦ εἶναι οἱ ἀρχικοί καί οἱ τελικοί, οἱ ἠθικοί ἐπαναστάτες; Δέν ὑπάρχουν, ἐπειδή αὐτούς εἶναι πιό δύσκολο νά τούς ἔχουμε. Εἶναι πιό εὔκολο νά ἀναποδογυρίσεις τόν κόσμο ἀπ’ ὅ,τι νά ἀναποδογυρίσεις τόν ἑαυτό σου. Πρέπει νά πεθάνεις καί νά ξαναγεννηθεῖς, πρέπει νά μπορέσεις νά σηκώσεις πάνω ἀπό τόν ἑαυτό σου τήν ταφόπλακά σου καί νά ἀναστηθεῖς, καί μόλις τότε νά γίνεις ἄνθρωπος πού ἡ σημερινή ἐποχή χρειάζεται πολύ. Πρέπει νά ἀφήσουμε τά παιδιά νά πλησιάσουν τόν Χριστό, ἴσως μεταξύ τους θά βρεθοῦν τέτοιοι ἄνθρωποι, ὅπως τούς θέλουμε. Μήν ἀπαγορεύετε στά παιδιά νά πλησιάσουν στόν Χριστό, ἀφοῦ μόνον ὁ Χριστός μπορεῖ νά τά προετοιμάσει γιά τούς θεϊκούς κόλπους τῶν ἀληθινῶν ἐπαναστατῶν. Ὅλες οἱ ἄλλες παιδαγωγικές προετοιμάζουν τούς βιαστικούς διπλωμάτες, τούς μικροπρεπεῖς φιλισταίους, τούς μεταμορφωμένους μισάνθρωπους. »Μόνο ἡ ἐπαναστατική παιδαγωγική τοῦ Χριστοῦ καλλιεργεῖ ὁλοκληρωμένους ἀνθρώπους. Ἡ γῆ διψᾶ καί πεινᾶ γιά ὁλοκληρωμένους ἀνθρώπους · ὁλοκληρωμένους καί φυσιολογικούς, πού πιστεύουν στόν Θεό καί μάχονται ἐναντίον τοῦ κακοῦ. »Ἐάν θέλετε νά ἐπισπεύσουμε τόν ἐρχομό τέτοιων ἀνθρώπων στή γῆ, τότε ἄς σπεύσουμε νά πράξουμε ἐκεῖνο πού παραμελήσαμε, καί εἶναι τό πιό σημαντικό: Ἄς ἀφήσουμε τά παιδιά νά πλησιάσουν τόν Χριστό, τόν μεγάλο Δάσκαλο τῆς ἐπανάστασης, καί μαζί μέ τά παιδιά ἄς Τόν πλησιάσουμε κι ἐμεῖς. Ἀμήν. (Ἁγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, ἀπόσπασμα ἀπό τήν ὁμιλία του «Ἐκκλησία καί ἐπαναστατική παιδαγωγική» στό βιβλίο: Ἀργά βαδίζει ὁ Χριστός, ἐκδ. «Ἐν πλῷ»).

Μιλάει ἕνας ἅγιος! Φωτισμένος ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα, δείχνει ἕνα δρόμο πού ἔμεινε ξεχασμένος ἤ μᾶλλον περιφρονημένος ἀπό ἄτομα, ἔθνη, κοινωνίες. Περιφρονημένος ὡς ἀναποτελεσματικός τάχα, ἀλλά βασικά ἀδοκίμαστος, στούς ἔσχατους καιρούς. Ὁ δρόμος πού ὁδηγεῖ ὅλους τούς ἀνθρώπους, μά πιό πολύ τό μέλλον ὅλων, τά παιδιά μας, στόν Χριστό. Τά χορτασμένα παιδιά μας πεινοῦν καί διψοῦν γιά τόν Χριστό, κι ἄς εἴμαστε ἐμεῖς οἱ μεγάλοι ἀνυποψίαστοι γι’ αὐτό. Τά τεχνολογικά προοδευμένα παιδιά μας ζητᾶνε νά μάθουν νά προοδεύουν στό δρόμο τοῦ ἀγαθοῦ, δηλαδή στό δρόμο τοῦ Χριστοῦ. Τά μοναχικά, ἀνέστια, ἀπογοητευμένα παιδιά

μας χρειάζονται ἐπειγόντως τόν στοργικό Πατέρα τους, τόν πιστό φίλο τους, τόν μοναδικό ὁδηγό τους, τόν λυτρωτή τους, τόν Χριστό. Εἶναι καιρός νά ἀκούσουμε τή φωνή τοῦ Θεοῦ : «ἄφετε τά παιδία ἔρχεσθαι πρός με» καί «δεῦτε πρός με πάντες» καί μετανοημένοι νά ὁδηγηθοῦμε ὅλοι, μικροί καί μεγάλοι, στό δρόμο τοῦ Χριστοῦ. Τό δρόμο τῆς ἀληθινῆς ἐπανάστασης, πού ξαναφέρνει τόν ἄνθρωπο στό πραγματικό του μεγαλεῖο, ὅπως τοῦ τό ἔχει χαρίσει ὁ Πλάστης του. Πού ὁδηγεῖ τήν κάθε ψυχή στήν εἰρήνη, στή χαρά, στήν ἀληθινή ζωή. q

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

331


«Ἄν ἡ κακία τῶν ἀνθρώπων σέ ταράξει ὥς τήν ἀκατανίκητη ἀγανάκτηση καί θλίψη, ὥς τήν ἐπιθυμία νά ἐκδικηθεῖς τούς κακούργους, νά φοβᾶσαι περισσότερο ἀπ’ ὅλα αὐτό τό αἴσθημα. Πήγαινε ἀμέσως τότε νά ἐπιζητήσεις νά βασανιστεῖς σά νά ’σουν ἐσύ ὁ ἔνοχος γι’ αὐτό τό κακούργημα. Δέξου τήν τιμωρία κι ὑπόφερέ την καί ἡ καρδιά σου θά ἠρεμήσει καί θά καταλάβεις πώς φταῖς καί σύ, γιατί μποροῦσες νά φωτίσεις τούς κακούργους σάν ‘‘ἀναμάρτητος’’ πού ἤσουν, καί δέν τό ’κανες»1. Μέσα στό γενικό θόρυβο γιά τήν πορεία τῆς ἀνθρωπότητος σήμερα, μέ ὅλους τούς δεῖκτες πτωτικούς, τήν οἰκολογική ἐπιβάρυνση, τήν οἰκονομική ἐξαθλίωση, τήν ἠθική ἐξαχρείωση, τήν οἰκογενειακή διάλυση, τόν ἀτομικό κατακερματισμό, ὅλοι ζητοῦν νά ἀποδώσουν εὐθύνες γιά τοῦτο τό κατάντημα. Ἐγκλήσεις καί ἀντεγκλήσεις. Ἕνα ποτάμι φουσκωμένο ἡ ἀγανάκτηση ὅλων. Πάντες ἐναντίον πάντων. Καί τό αἴτημα κοινό, ἀμείλικτο, νά βγαίνει ὁρμητικό μέσα ἀπό σφιγμένες γροθιές καί τεντωμένα λαρύγγια: –«Κάθαρση στήν κοινωνία, στήν πολιτική, στούς θεσμούς. Οἱ ἔνοχοι νά πληρώσουν! Νά τιμωρηθοῦν οἱ κακοῦργοι!» Ἀλήθεια, πῶς πάντα τό γενικό αἴσθημα τῶν ἀνθρώπων, ἡ κοινή γνώμη, θά ἀναζητεῖ ἕναν ἤ κάποιους ἐνόχους νά τούς φορτώσει τίς εὐθύνες γιά τήν ὅλη κακομοιριά μές στήν ὁποία ζοῦμε! Καί ἄραγε ποιός εἶναι αὐτός πού θά δεχθεῖ ἐπάνω του ὅλο τό μίσος καί τήν ἀγανάκτηση, γιά ν’ ἀνακουφιστεῖ ἡ γῆ ἀπ’ τήν ἀνθρώπινη ὕβρι; Μ’ ἕνα λόγο: Ποιός θά βρεθεῖ νά πεῖ ὅτι «φταίω ἐγώ»; Μέσα στή γενική ἀναστάτωση τοῦ κόσμου ὑπάρχει κάποιος πού θά δεχθεῖ ἐπάνω του ὅλο τό βάρος τῆς εὐθύνης καί θά σπεύσει νά ὑποστεῖ τήν τιμωρία, γιά ν’ ἀνακουφιστεῖ ἡ γῆ: Ὁ ἅ γι ος . Ὁ ἅγιος θέτει τόν ἑαυτό του ὑπεύ-

332

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


θυνο γιά ὅλη τήν κακία τοῦ κόσμου. Κι αὐτό ὄχι μέ μιά θεώρηση ψυχολογική-συναισθηματική, ἀλλά ἀληθινή, στέρεα, ὀντολογική. Ὁ ἅγιος γνωρίζει τήν οὐσία τῆς ἁμαρτίας. Καταλαβαίνει ὅτι κάθε ἁμαρτία, ἔστω κι ἄν ἔχει διαπραχθεῖ στό πιό σκοτεινό μέρος τοῦ κόσμου, στήν πιό ἀπομακρυσμένη γωνιά τῆς γῆς, πλήττει τή ζωή ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, καθώς γίνεται αἰτία νά ὑποσταλεῖ ἡ Χάρις, ἡ ὁποία ζωοποιεῖ, στηρίζει, συγκρατεῖ καί κινεῖ ὅλη τήν κτίση, ἄλογη καί λογική. Κι ἐπειδή αὐτός, μέσα στή δυναμική πορεία πρός τόν ἁγιασμό του, ἔχει καταστήσει τή συνείδησή του μέ τήν πνευματική ἄσκηση τόσο ἐκλεπτυσμένη, ὥστε νά συλλαμβάνει καί τίς πιό ἰσχνές προσκρούσεις τῆς ἁμαρτίας πάνω στόν εὐαίσθητο ὑμένα της, γι’ αὐτό αἰσθάνεται καί ὁ ἴδιος συνυπεύθυνος, ἔνοχος γιά τό κακό, καθώς ἀναγνωρίζει ὅτι καί μία ἀκόμη ἐμπαθής κίνηση στό ἐσωτερικό του, ἔστω κι ἄν παρέμεινε σέ ἐνδιάθετη μόνο κατάσταση, ἔστω κι ἄν ὑπῆρξε πολύ ἀμυδρή, ἔγινε ἀφορμή ὑποστολῆς τῆς Χάριτος. Καί λοιπόν, σκέφτεται ὅτι εἶναι ἔνοχος, ἐπειδή δέν ἤρκεσε ὁ ἴδιος ὥστε ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, ἐνεργοῦσα στό ἐσωτερικό του καί δι’ αὐτοῦ στόν κόσμο, νά γίνει ἀνασχετικός παράγων στό κακό. Ἐπιπλέον, ἡ ἐλεημονική καρδιά τῶν ἁγίων δέν ἀντέχει νά βλέπει καμία βλάβη σέ κανένα ὄν, λογικό ἤ ἄλογο, μέσα στήν κτίση. Ὑποφέρει ἡ ἴδια, καί κάνει τήν ταλαιπωρία τοῦ ἄλλου δική της ταλαιπωρία, τό πένθος δικό της πένθος, τόν ὀδυρμό δικό της ὀδυρμό. «Τί ἐστι καρδία ἐλεήμων;» ρωτᾶ ὁ ἀββάς Ἰσαάκ ὁ Σύρος. Καί ἀπαντᾶ ὁ ἴδιος: «Καῦσις καρδίας ὑπέρ πάσης τῆς κτίσεως»2. Αὐτή ἡ «καῦσις τῆς καρδίας» τοῦ ἁγίου τόν κάνει νά συμμετέχει στήν ὀδύνη τῆς ἁμαρτίας σάν νά εἶναι ὁ ἴδιος πού ἁμάρτησε. Καί τότε ἀπευθύνεται στό Θεό μέ τήν πάσχουσα καρδιά του δοσμένη ὅλη στό λόγο τῆς προσευχῆς «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με», περικλείοντας σ’ αὐτό τό «με» ὅλη τήν ὀδυνωμένη ἀνθρωπότητα, κάθε ἔνοχο, κάθε ἁμαρτωλό. Εἶναι αὐτή ἡ ἴδια προσευχή μ’ ἐκείνη τῶν Τριῶν Παίδων, πού μέσα ἀπ’ τό καμίνι τῆς φωτιᾶς, ἀπ’ τήν τιμωρία τους, ἀπευθύνονταν στό

Θεό μέ τά λόγια «ἁμαρτήσαμε, ἀνομήσαμε, ἀδικήσαμε», ποιοί; οἱ τελείως ἀνεύθυνοι, οἱ ἀκραιφνεῖς τηρητές τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ, πού ὅμως ἤξεραν νά ἰδιοποιοῦνται τήν κοινή ἁμαρτία, τήν ἁμαρτία τῶν συμπατριωτῶν τους, καί νά τήν ἐξομολογοῦνται καί ὡς δική τους (βλ. Δαν. γ΄ [Προσ.] 5-6). Οἱ ἅγιοι πραγματώνουν στό πρόσωπό τους τήν κατά Θεόν δικαιοσύνη, ἡ ὁποία ἀπέχει ἀπό τήν ἐνδοκοσμική ἔννοια ἀποδόσεως δικαιοσύνης «καθ’ ὅσον ἀπέχουσιν ἀνατολαί ἀπό δυσμῶν». Διαβάζουμε στό βίο τοῦ ἁγίου Νεκταρίου ὅτι ὅταν ἦταν διευθυντής τῆς Ριζαρείου Ἐκκλησιαστικῆς Σχολῆς, τιμωροῦσε τά παραπτώματα τῶν σπουδαστῶν μέ τό νά ἐπιβάλλει στόν ἑαυτό του νηστεία καί προσευχή!... Καί ὁ σύγχρονος ἁγιορείτης γέρων Παΐσιος συνήθιζε νά λέει περίλυπτος, «ἄν ἐγώ ἤμουν ἅγιος, δέν θά ὑπῆρχε τόσος καρκίνος στόν κόσμο». Ἀλλά καί ἡ πρακτική τοῦ σύγχρονου ἐκείνου οἰκογενειάρχη πού ἐπέβαλε στόν ἑαυτό του «κανόνα» (χωρίς νά τό γνωρίζει κανείς στήν οἰκογένειά του) νά μήν ξαναδεῖ ὁ ἴδιος ποτέ τηλεόραση, προκειμένου νά ἀποκοποῦν τά παιδιά του ἀπό αὐτήν, πόσο ἄραγε ἀπέχει ἀπό αὐτή τή θεώρηση τῶν ἁγίων; Πρακτική πού ἀπέδωσε τέλεια τά ἀποτελέσματά της μετά ἀπό κάποιο χρονικό διάστημα, ὅταν τελείως ἀβίαστα καί ἐλεύθερα τά παιδιά ζήτησαν ἀπ’ τόν πατέρα, ἄν συμφωνοῦσε (!), νά πετάξουν τήν τηλεόραση!... Ἔτσι ὁ ἅγιος γνωρίζει νά ἐκδικεῖται τό κακό. Ὄχι μέ τό νά προσπαθεῖ νά διορθώσει ὅλο τόν κόσμο, ἀλλά μέ τό νά ἐπιδιώκει νά γίνει ὁ ἴδιος σκεῦος δεκτικό τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Καί τότε συμβαίνει αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ: «Ἀπόκτησε τήν εἰρήνη μέσα σου, καί γύρω σου θά εἰρηνεύσουν χιλιάδες ἄνθρωποι». Αὐτός τελικά πού διορθώνει τόν ἑαυτό του, δέν ἔχει διορθώσει ἕνα κομμάτι στό παγκόσμιο μωσαϊκό, ἀλλά, ἀναλόγως μέ τόν ὄγκο τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ πού ἔχει δεχθεῖ μέσα ÿ

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

333


του καί τήν ἐμβέλεια δράσεως τῆς Χάριτος αὐτῆς, ὅλο τόν κόσμο. Τελικά ὁ ἅγιος, ὅταν θέτει τόν ἑαυτό του ὑπεύθυνο γιά τήν ἁμαρτία ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, ἔνοχο καί συνένοχο μαζί της, τί ὁ ἴδιος ἀποκομίζει γιά τόν ἑαυτό του; Ἄραγε, μιά ἐνσυνείδητη καί πλήρης συμμετοχή στήν ὀδύνη τῆς ἁμαρτίας καί τήν τιμωρία της δέν θά σήμαινε ἐμβάπτιση στήν ὀδύνη τῆς Κολάσεως; Δέν τό ἀποστρέφεται τό βίωμα αὐτό ὁ ἅγιος. Ἀλλά ἀκριβῶς αὐτό τό βίωμα τόν ὁδηγεῖ στό νά γευθεῖ ἀπό τώρα τόν Παράδεισο!... Δέν μπορεῖ νά γίνει διαφορετικά. Διότι ὁ ἅγιος μέ τήν πρακτική αὐτή ἔχει ἐνστερνισθεῖ μέσα του τό πλήρωμα τῆς ἀγάπης. Ἔχει συντονίσει τά βήματά του μέ τά βήματα Ἐκείνου πού εἶπε «μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδείς ἔχει, ἵνα τις τήν ψυχήν αὐτοῦ θῇ (=νά τή θυσιάσει) ὑπέρ τῶν φίλων αὐτοῦ» (Ἰω. ιε΄ 13). Εἶναι Ἐκεῖνος πού θυσίασε τή ζωή Του ὑπέρ ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, παίρνοντας ἐπάνω του τήν ἐνοχή ὅλου τοῦ κόσμου, τήν εὐθύνη ὅλων τῶν ἁμαρτιῶν, ἀνεύθυνος ὁ ἴδιος καί ἀναμάρτητος. Αὐτός πού τιμωρήθηκε γιά μᾶς, πού ἔγινε κατάρα, καταδίκη ὁ Ἴδιος, γιά νά δικαιωθοῦμε ἐμεῖς. Πού ἀναδέχθηκε τόν θάνατο, γιά νά ζήσουμε. Ὅλη ἡ σωτηρία τοῦ κόσμου στηρίζεται σέ τούτη τή μέγιστη παγκόσμια ἀδικία: νά τιμωρηθεῖ ὁ Ἀνεύθυνος. Κι ὅμως, ὅλη αὐτή ἡ πολιτεία τοῦ σαρκωμένου Θεοῦ στόν κόσμο ὀνομάζεται στή Γραφή «δικαιοσύνη Θεοῦ»! (βλ. Ματθ. γ΄ 15, Ρωμ. γ΄ 21-26, ι΄ 3, Γαλ. β΄ 21). Αὐτή εἶναι ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ. Ἡ δικαιοσύνη τῶν ἁγίων. Ἡ ἐκδίκησή τους. Ἡ ἐξορία τοῦ κακοῦ ἀπό τή γῆ. Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐπί τῆς γῆς! q 1. Φ. Ντοστογιέφσκι, Ἀδελφοί Καραμαζώφ, ἐκδ. Γκοβόστη, τόμ. Β΄, σελ. 185. 2. Ἰσαάκ τοῦ Σύρου, Λόγοι ἀσκητικοί, ΠΑ΄ 7, ΕΠΕ Φιλοκαλία 8Γ, 174.

334

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


ρός τά ποῦ πᾶμε; ἀναρωτιόμαστε. Ἄτομα, ἔθνη, παγκόσμια κοινότητα; Ποῦ θά μᾶς βγάλουν οἱ τόσες «κρίσεις»; Καί μιά βαριά συννεφιά πιέζει τήν καρδιά μας... Ὅλα μελαγχολικά. Κάθε δελτίο εἰδήσεων, κάθε ἐνημέρωση μεγαλώνει αὐτό τό βάρος μας. Καμιά ἀκτίνα φωτεινή· καμιά ἔστω καί μικρή ἐλπίδα. Βαθιά μιά ἀπορία μᾶς σφίγγει τήν ψυχή: γιατί σωπαίνει ὁ Θεός; γιατί δέν ἐπεμβαίνει νά ἀλλάξει τή ροή τῶν πραγμάτων; Ποῦ εἶναι ὁ Θεός μας; Γιατί δέν φαίνεται; Μᾶς ξέχασε ὁ Θεός; Ψαλμός 76ος, στίχος 20ός «ἐν τῇ θαλάσσῃ αἱ ὁδοί σου, καί αἱ τρίβοι σου ἐν ὕδασι πολλοῖς, και τά ἴχνη σου οὐ γνωσθήσονται». «Οἱ δικές σου ὁδοί, Θεέ μου, ἦταν σάν στή θάλασσα, καί οἱ δρόμοι σου σάν πάνω σέ νερά πολλά. Τά ἴχνη σου παρέμειναν ἄγνωστα, ἔτσι πού νά μήν γίνεσαι ὁρατός ἀπό τά μάτια τῶν ἀνθρώπων, ἄν καί εἶσαι παρών καί ἐνεργῶν». Καί σημειώνει ὁ βαθύς ἑρμηνευτής Π. Ν. Τρεμπέλας στήν ἠθική ἐφαρμογή τοῦ Ψαλμοῦ: «Μικρέ ἄνθρωπε, μή ἀξιοῖς νά κατανοήσῃς διά τῆς ἀσθενοῦς διανοίας σου τάς πανσόφους καί βαθείας μεθόδους τῆς θείας Προνοίας. »Ἄς κύψωμεν εὐλαβῶς τήν κεφαλήν... Ἡ σιωπή του αὐτή προετοιμάζει ἀναμφιβόλως μέγα ἀγαθόν. Ὅ,τι συμβαίνει τώρα δέν γίνεται ἐν ἀγνοίᾳ του. »Ναί· ἄς τόν παρακαλῶμεν ὅσον τό δυνατόν ταχύτερον νά ἐπέμβῃ. Ἀλλ᾽ ἐάν ἀργῇ καί βραδύνῃ, ἄς μή ἀμφιβάλλωμεν ποτέ, ὅτι τοῦτο γίνεται ἐν σοφίᾳ καί ἀγαθότητι καί ὅτι ἀσφαλῶς θά ἀποβῇ εἰς καλόν»*. Ὁ πανάγαθος Πατέρας μας βαδίζει πάντα διακριτικά, ἁπαλά, ἀθόρυβα στίς θάλασσες τῆς ψυχῆς καί τῆς ζωῆς μας. Ἀλλά εἶναι πάντα καί παντοῦ Παρών! Γι᾽ αὐτό τίποτα ἄλλο δέν μπορεῖ νά μᾶς παρηγορήσει στίς δύσκολες τοῦ βίου ὧρες, ἐκτός ἀπό τή δική Του μυστική και σπλαγχνική παρουσία. Τίποτα ἄλλο δέν ζητάει ἡ ψυχή μας καί ὁ κόσμος μας καί σήμερα!

Ε. Βερονίκη * ῾Η Π. Διαθήκη Τόμος 10´Ψαλμοί, σελ. 313, ἐκδ. «῾Ο Σωτήρ», ᾽Αθῆναι. Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

335


οῦτες τίς ὧρες πού οἱ πολλοί ψάχνουν ἀπεγνωσμένα διέξοδο στό ἀδιέξοδο. Αὐτές τίς στιγμές πού ὅλοι παρακολουθοῦν μέ ἀγωνία τήν αὐξομείωση τῶν δεικτῶν τῆς οἰκονομίας. Σήμερα πού οἱ ἡγέτες μας ἀναζητοῦν ἀμήχανα στηρίγματα οἰκονομικῆς ἀνάκαμψης καί δανεισμοῦ μέ κατανόηση... Τώρα πού κάποιοι μελετοῦν ἀναλύσεις καί συσχετισμούς τῆς παγκόσμιας οἰκονομίας, γιά νά ἑρμηνεύσουν τήν κατάρρευσή μας, εἶναι ὁ καταλληλότερος καιρός νά κοιτάξουμε πιό βαθιά. Πιό μακριά στόν ὁρίζοντα. Νά πάρουμε τό βλέμμα μας ἀπό τήν τρέχουσα καθηλωτική εἰδησιογραφία, πού καθημερινά καί διεξοδικά ἀναλίσκεται στό «τί» τῆς οἰκονομικῆς μας δυσπραγίας, κι ἀφοῦ ἀποτιμήσουμε ὀρθά καί κατανοήσουμε τό «γιατί» τοῦ ἀδιεξόδου μας, νά κινηθοῦμε μέ συνέπεια πρός τή διέξοδο τοῦ φαινομενικοῦ ἀδιεξόδου. Νά ξαναβροῦμε τά ὁράματα καί τίς προοπτικές μας. Ὄχι μόνο γιά νά ὀρθοποδήσουμε οἰκονομικά, γιά νά ξαναζήσουμε ἄνετα καί καταναλωτικά, ἀλλά γιά νά συνεχίσουμε μιά πορεία πού τραγικά σταματήσαμε καί γιά νά ξαναδώσουμε τό φῶς καί τήν ἐλπίδα σ’ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη, πού καρτερεῖ ἀπό τή μικρή Ἑλλάδα μας τόν ἡγετικό καί καθοδηγητικό της ρόλο. Εἶναι πλέον καιρός. Εἶναι ἐσχάτη ὥρα ὄχι νά ὀπισθοδρομήσουμε – ὅπως ἐσφαλμένα ἴσως χαρακτηρίσουν κάποιοι αὐτήν τήν προοπτική – ἀλλά νά ὀρθοδρομήσουμε. Νά βαδίσουμε μπροστά, σέ συνέχεια τῶν βημάτων τῆς ῾Ιστορίας μας.

336

Τῆς Παραδόσεώς μας. Τῆς ᾽Ορθοδόξου πίστεώς μας. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι χάθηκε ἀρκετός χρόνος. Ὅτι παραπλανήθηκαν ἀρκετοί νεοέλληνες, πιστεύοντας στή «νέα τάξη πραγμάτων» καί ἀθετώντας τήν πίστη τῶν προγόνων μας. Ὅτι ἀποπλανήθηκαν στήν εὐμάρεια καί τήν καλοπέραση τοῦ εὐδαιμονισμοῦ. Γιατί δεκαετίες τώρα μετατοπίσαμε τά ἐνδιαφέροντα καί τίς ἐλπίδες μας ἀπό τίς ἀξίες καί τόν πλοῦτο τῆς ἐθνικῆς μας παραδόσεως, καί ἀλληθωρίσαμε σ’ ἕνα νέο τρόπο ζωῆς, ἐπιδιώξεων καί προοπτικῶν. Κι ἄς μαθαίναμε κάποτε μικροί ἀπέξω τούς στίχους τοῦ Πολέμη. Σάν νά μήν καταλάβαμε ποτέ τί ἀποστηθίζαμε. Σάν νά μήν πέρασε τίποτε μέσα μας ἀπό τό μήνυμά του. Τό χλευάσαμε μάλιστα κατόπιν, σάν παρωχημένο ἰδεολογικό κατάλοιπο μιᾶς περασμένης ἐποχῆς. Τί εἶναι ἡ Πατρίδα μας; Μήν εἶν’ οἱ κάμποι; Μήν εἶν’ ὁ ἥλιος της πού χρυσολάμπει; Μήν εἶναι κάθε της ρηχό ἀκρογιάλι κάθε της θάλασσα, κάθε στεριά;

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Μήν εἶναι τάχατε τά ἐρειπωμένα ἀρχαῖα μνημεῖα της χρυσή στολή πού ἡ τέχνη ἐφόρεσε καί τό καθένα μιά δόξα ἀθάνατη ἀντιλαλεῖ; Ὅλα Πατρίδα μας, κι αὐτά κι ἐκεῖνα, καί κάτι πού ’χουμε μές στήν καρδιά καί κράζει μέσα μας ἐμπρός παιδιά. Κι ὅμως, πιστέψαμε κάποιους πού μᾶς εἶπαν


ὅτι Πατρίδα μας εἶναι ὁ ἀνεκμετάλλευτος ὀρυκτός της πλοῦτος. Τά κοιτάσματα τοῦ μαύρου χρυσοῦ, πού θά μᾶς κάνουν πλουσίους. Οἱ φυσικές ὀμορφιές της, πού θά μᾶς χαρίσουν τή βαριά βιομηχανία τοῦ τουρισμοῦ. Ἡ περίζηλη στρατηγική της θέση. Οἱ ἰσχυρές μας συμμαχίες, πού θά μᾶς διασφαλίσουν τήν εἰρήνη καί τίς ἐπενδύσεις καί θ’ ἀνεβάσουν ἔτσι τό βιοτικό μας ἐπίπεδο. Ὅλα μέ τήν προοπτική τοῦ πλούτου. Τοῦ κέρδους. Τοῦ χρήματος. Τοῦ ἐφήμερου δηλαδή, τοῦ ρηχοῦ καί ἐπίγειου. Καί λησμονήσαμε ὅτι δέν ἤμασταν φτωχοί γιά νά πλουτίσουμε. Δέν ἤμασταν ἄσημοι γιά νά ζηλώσουμε μανικά τήν ψεύτικη δόξα αὐτοῦ τοῦ κόσμου. Δέν ἤμασταν στό σκοτάδι γιά ν’ ἀναζητήσουμε τόσο ἀπεγνωσμένα τά θολά φῶτα τοῦ σύγχρονου πολιτισμοῦ. Αἰῶνες τώρα τοῦτος ὁ τόπος ἀκτινοβολοῦσε σ’ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη! Ἦταν ἡ ἐλπίδα τῶν ἀνθρώπων τῶν ἀπό περάτων ἕως περάτων τῆς οἰκουμένης. Ἦταν τό φῶς πού ἀκτινοβολοῦσε ζωή, χάρη καί δύναμη σ’ ὅλο τόν κόσμο. Γιατί εἶχε μιά κρυμμένη ὀμορφιά. Ἕνα πνευματικό κάλλος. Ἕνα ἀξιοζήλευτο μεγαλεῖο. Ἕνα «τζιβαϊρικό πολυτίμητο» κατά τόν Μακρυγιάννη. Ἦταν ὁ τόπος πού οἱ ἄνθρωποί του ζοῦσαν μ’ ἕνα μοναδικό τρόπο πού καλλιεργοῦσε καί ἀναδείκνυε ἁγίους. Ἦταν τόπος ἁγιασμένος καί γεμάτος χάρη. Ἦταν ὁ τόπος πού ἔζησαν καί ἁγίασαν ἅγιοι, ὅπως ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ ἅγιος Νεκτάριος, ὁ ἅγιος Νικόλαος ὁ Πλανᾶς... Ἅγιοι, πού ἡ ζωή τους φώτιζε ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη. Τά θαύματά τους σκέπαζαν τόν πόνο καί σκούπιζαν τό δάκρυ ὅλων ὅσων τούς ἐπικαλοῦνταν μέ πίστη. Αὐτός ὁ μικρός καί ἄσημος τόπος πάντα εἶχε τούς ἀνθρώπους τοῦ Θεοῦ, πού ἡ ἁγία ζωή τους καί ὁ ἐνάρετος βίος τους μετέτρεπε τά βουνά του σέ ἅγια ὄρη καί τά νησιά του σέ ἱερές νήσους. Κι ἄκουγες τή φήμη αὐτοῦ τοῦ τόπου σ’ ὅλα τά μήκη καί τά πλάτη τῆς οἰκουμένης. Κι ἔρχονταν ἐδῶ ἀπ’ ὅλο τόν κόσμο μέ θαυμασμό κι ἐλπίδα, γιά νά συναντήσουν τίς σύγχρονες μεγάλες μορφές του. Τόν π. Ἰωσήφ τόν Σπηλαιώτη, τόν π. Ἰάκωβο, τόν π. Πορφύριο, τόν π. Παΐσιο καί ἄλλους. Γεννήτρα ὁσίων καί ἁγιοτόκος ἦταν ἡ μικρή μας Ἑλλάδα. Καί φώτιζε τό φῶς τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ὀρθοδοξίας σ’ ὅλο τόν κόσμο, ἔχοντας ἔτσι οἰκουμενική ἀκτινοβολία.

Γιατί ἀπό ἐδῶ ξεκίνησαν οἱ μεγάλες ἱεραποστολικές μορφές. Οἱ φωτιστές λαῶν καί ἠπείρων. Ὁ π. Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος, πού πρωτόσπειρε τό σπόρο τῆς ὀρθοδοξίας στή Μαύρη Ἤπειρο. Ὁ π. Χαρίτων Πνευματικάκις, πού τόν διαδέχθηκε μέ νεανικό ζῆλο παρά τήν περασμένη ἡλικία του, μέ σύνθημα καί πόθο ἱερό: «Χτυπᾶτε τίς καμπάνες τῆς Ὀρθοδοξίας». Ὁ π. Κοσμᾶς Γρηγοριάτης. Μέχρι τόν νῦν Μητροπολίτη Πισιδίας π. Σωτήριο Τράμπα, πού εὐαγγελίσθηκε τήν ὀρθόδοξη πίστη καί τό λόγο τοῦ Θεοῦ στήν Κορέα, καί τόν γέροντα Ἐφραίμ τόν Φιλοθεΐτη, πού ἄναψε τόν πόθο καί χάραξε τό δρόμο τῆς μοναχικῆς πολιτείας σέ ἑκατοντάδες νέους καί νέες στήν κοσμοπολίτικη Ἀμερικάνικη Ἤπειρο. ••• Ὅταν ὁ μεγάλος Βρετανός βυζαντινολόγος Sir Steven Runciman μιλώντας στό BBC ἔλεγε ὅτι «ὁ 21ος αἰώνας εἶναι ὁ αἰώνας τῆς Ὀρθοδοξίας», δέν ἀποκάλυπτε μονάχα τήν οἰκουμενική ἀναζήτηση τῆς Ὀρθοδοξίας· ἀνεπαίσθητα φανέρωνε καί τό δικό μας χρέος. Τό χρέος τῶν Ἑλλήνων Ὀρθοδόξων. Ἕνα χρέος πού δέν ἔπαψε νά τό ὑπογραμμίζει ἡ ἀπογοητευμένη ἀναζήτηση ὁλόκληρης τῆς οἰκουμένης. Ἕνα χρέος πού τοῦτες τίς ὧρες περισσότερο ἐπιτάσσει στόν καθένα μας νά σκάψουμε μέσα μας. Νά βροῦμε τή χαμένη μας πίστη. Νά ἀνατρέξουμε σ’ αὐτήν ὄχι σάν ἰδεολογία ἤ ἱερό στοχασμό, ἀλλά σάν βίωμα καί ἐμπειρία τῶν ἁγίων μας. Νά ξαναβροῦμε τό ἦθος πού ἀπεμπολήσαμε, τήν εὐγένεια, τή φιλοτιμία, τή λεβεντιά, τήν ἀξιοπρέπεια, τό μεράκι, τήν αἴσθηση τοῦ μέτρου καί τῆς ἁρμονίας. Νά σκάψουμε σ’ αὐτό τό χῶμα πού πατᾶμε γιατί εἶναι χῶμα ποτισμένο μέ αἵματα μαρτύρων, γιά νά βροῦμε ὅ,τι χάσαμε, ὅ,τι μᾶς πῆραν κι ὅ,τι τούς δώσαμε. Ἔχουμε χρέος στούς προγόνους μας, στόν ἑαυτό μας, στά παιδιά μας, στήν οἰκουμένη ὁλόκληρη, πού δέν ἔπαψε ν’ ἀποζητᾶ τό φῶς μας.

ΑΤΤΙΚΟΣ

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

337


 Εἶναι μέσα στίς ἐνασχολήσεις τῆς ποιοτικῆς ζωῆς καί οἱ πνευματικές εὐκαιρίες;  Εἶναι διέξοδος διαφυγῆς ἀπό τήν καθημερινότητα ἡ ἐπαφή μέ τήν ἐκκλησιαστική ζωή; Ἤ εἶναι ἐκκλησιαστική ζωή ἕνας καλοκαιρινός περίπατος στό πανηγύρι τοῦ χωριοῦ;  Εἶναι ἐναλλακτικός τρόπος ζωῆς ἡ ζωή τῆς πίστεως γι’ αὐτούς πού μπούχτισαν ἢ ἀπογοητεύθηκαν ἀπό τόν εὐδαιμονισμό;  Εἶναι θρησκόληπτη ὑπερβολή ἡ πορεία ζωῆς μέ θέα τό «αἰώνιο», μέ πυξίδα τόν εὐαγγελικό νόμο καί πλοηγό τόν Χριστό;

Ἐρωτήματα γιά ὑπαρξιακά μπερδεμένους καί ὄχι πνευματικά «ψαγμένους». Ἡ πνευματική ζωή εἶναι ἡ καθαυτό ζωή. Ὁ πόθος τῆς ἁγιότητας εἶναι ἡ ἐγγενής κλίση τοῦ θεοειδοῦς ἀνθρώπου καί ὁ θεόσδοτος προορισμός του. Αὐτό κατέδειξαν οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπως ὁ ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς, ἐπίσκοπος Θεσσαλονίκης, τοῦ ὁποίου ἡ μνήμη τιμᾶται στίς 14 Νοεμβρίου καί τή δεύτερη Κυριακή τῶν Νηστειῶν. Ὀ μεγάλος αὐτός ἁγιορείτης Πατέρας καί Θεολόγος στέκει ἰσοστάσιος δίπλα στούς τρεῖς ῾Ιεράρχες καί μέ τήν ἀσκητική του βιοτή γίνεται ἔνσαρκο κήρυγμα τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς. Γόνος εὐγενοῦς καί εὐσεβοῦς οἰκογενείας τῆς Κωνσταντινούπολης τοῦ 14ου αἰώνα, ἀπό νεαρός ἐπιδόθηκε σέ ἀσκητικούς ἀγῶνες καί σύντομα ἔφθασε σέ τέτοιο πνευματικό ὕψος, ὥστε ὅσοι τόν γνώριζαν τόν θεωροῦσαν ὑπεράνθρωπο1. Ρανίσματα ἀπό τό θεῖο λόγο του μποροῦν νά ἀφυπνίσουν κοιμισμένες συνειδήσεις, σ᾽ αὐτή τήν ἐποχή τῆς πνευματικῆς καθίζησης καί τῆς πνευματικῆς σύγχυσης. Νά ἐπανεντάξουν στή μία καί ἀληθινή πνευματική ζωή, τήν κατά Χριστόν ζωή. Α. Μέ προϋπόθεση τήν ἐλευθερία Ἡ βούληση τοῦ Θεοῦ καί τό αὐτεξούσιο τοῦ ἀνθρώπου εἶναι οἱ δύο δυνάμεις πού ἀνάλογα μέ τήν ἀπόκλιση ἤ τή σύγκλισή τους καθορίζουν τήν ἔκπτωση ἤ τήν προκοπή τοῦ ἀνθρώπου γιά τήν πορεία πρός τή θέωση: Μόνο τά λογικά ὄντα, προικισμένα μέ τό αὐτεξούσιο, μεταβάλλονται μέ τήν ἐλεύθερη θέλησή τους πρός τό χειρότερο ἤ τό καλύτερο, παρακινούμενα

338

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


μόνο ἀπό τόν ἑαυτό τους. Ὁπότε ἤ ταυτίζουν τό θέλημά τους μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί συντελεῖται διαρκῶς προκοπή, μετατροπή καί πρόοδος πρός τό καλύτερο ἤ ἐναντιώνονται πρός τό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί τότε μέ τήν παραχώρηση τοῦ Θεοῦ καί δίκαια κατρακυλοῦν στό κακό καί βυθίζονται σ’ αὐτό ὁλοένα καί περισσότερο 2 . Β. Στενή καί τεθλιμμένη ἡ ὁδός Ὁ σύμβουλος τῆς ἀληθινῆς ζωῆς μᾶς ὑποδεικνύει τή στενή καί τεθλιμμένη ὁδό: Ἐπειδή ἡ θεραπεία ἑνός κακοῦ γίνεται μέ τό ἀντίθετό του καί ἐπειδή ἐμεῖς θανατωθήκαμε μέ τήν πονηρή συμβουλή τοῦ πονηροῦ, ἀποκτοῦμε πάλι τή ζωή μέ τήν ἀγαθή συμβουλή τοῦ ἀγαθοῦ. Καί ἐπειδή ὁ σύμβουλος τοῦ θανάτου παρεῖχε ἡδονή καί δόξα καί ἄνεση, δηλαδή αὐτά πού μᾶς θέλγουν καί μᾶς ἀποσποῦν ἀπό τόν ὑψηλό προορισμό μας, γι’ αὐτό ὁ σύμβουλος τῆς ἀληθινῆς ζωῆς, ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός, μπαίνει μπροστά, μᾶς καθοδηγεῖ καί μᾶς δείχνει τό στενό δρόμο τῶν θλίψεων, πού καταλήγει ὅμως στήν οὐράνια μακαριότητα. Αὐτά εἶναι τά λόγια Του: «φροντίστε νά μπεῖτε ἀπό τή στενή πύλη» καί «εἶναι στενή καί τεθλιμμένη ἡ ὁδός πού ὁδηγεῖ στή ζωή, ἐνῶ εἶναι πλατειά καί εὐρύχωρη ἐκείνη πού ὁδηγεῖ στήν ἀπώλεια» 3 . Γ. «Ἐπί τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ» Ταπείνωση, ἀτιμία καί δόξα. Κοινή πορεία τοῦ πρωτοπόρου Κυρίου καί τῶν δικῶν Του. Ὁ Θεός δόξασε τόν Χριστό καί Υἱό του, γιατί ταπεινώθηκε, ἀτιμάσθηκε, δέχθηκε πειρασμούς καί ὑπέμεινε γιά χάρη μας σταυρό καί ἀτιμωτικό θάνατο. Ἄν λοιπόν ἔγινε ἔτσι μέ τόν Χριστό, πῶς θά σώσει ἐμᾶς ὁ Θεός καί θά μᾶς δοξάσει καί θά μᾶς ἀνυψώσει ἄν δέν στολιστοῦμε μέ τήν ταπείνωση, ἄν δέν δείξουμε ἀγάπη στούς συνανθρώπους μας, ἄν δέν μάθουμε νά ὑπομένουμε στούς πειρασμούς, ἄν δέν ἀκολουθήσουμε τόν Κύριό μας πού βάδισε στή στενή ὁδό πού ὁδηγεῖ στήν αἰώνια ζωή; Γιατί σ’ αὐτό κληθήκαμε, λέει ὁ Πέτρος, ὁ κορυφαῖος ἀπό τούς ἀποστόλους, «γιατί καί ὁ Χριστός ἔπαθε γιά χάρη μας, ἀφήνοντάς μας ὑπόδειγμα, ὥστε νά ἀκολουθήσουμε τά ἴχνη του»4 (Α΄ Πετρ.β, 21).

Δ. Τό ἔπαθλο Τό ἔπαθλο τοῦ πνευματικοῦ ἀγώνα εἶναι καί κίνητρο γιά τήν πνευματική ζωή. Καί ποιό θά εἶναι τό τέλος τῆς σκληρῆς αὐτῆς ζωῆς καί ἡ ἐπιβράβευση τῶν ἀγώνων; Ὁ εὐαγγελικός λόγος μᾶς βεβαιώνει, γιά νά γίνουμε παιδιά τοῦ οὐράνιου Πατέρα μας, κληρονόμοι τοῦ Θεοῦ καί συγκληρονόμοι τοῦ Χριστοῦ, γιά νά ἀποκτήσουμε ἀθάνατη ζωή καί βασιλεία πέρα ἀπό τά ἀνθρώπινα σχήματα, ἀσάλευτη καί ἀδιάδοχη, ζώντας καί συμβασιλεύοντας μαζί μέ τόν Θεό στούς ἀτελεύτητους αἰῶνες 5. Φιλοθέη Χ. Τ. 1. Βλ. Ἱεροθέου, Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγ. Βλασίου, Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὡς Ἁγιορείτης, ἐκδ. Ἱ. Μονή Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου (Πελαγίας) 1996, σ. 34. 2. «Ἡ λογική μόνη φύσις τό αὐτεξούσιον ἔχουσα, ἐθελούσιον ἔχει τήν ἐπί τό χεῖρον ἤ τό κρεῖττον τροπήν οἴκοθεν καί παρ’ ἑαυτῆς ἤ τῆς τοῦ Θεοῦ βουλήσεως ἀντεχομένη, παρ᾽ ἧς ἡ πρός τό κρεῖττον ἐς τό διηνεκές ταύτῃ γίνεται προκοπή καί τροπή καί πρόοδος, ἤ τῇ βουλήσει τοῦ Θεοῦ ἀντικειμένη καί τῇ παραχωρήσει τούτου δικαίως ὑποπίπτουσα καί ἐπί τό χεῖρον ἀθλίως ἐκπίπτουσα». (Γρηγορίου Παλαμᾶ, ῾Ομιλία ΚΒ΄, Στήν Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου, PG 151, παρ. 288C και ΕΠΕ, τόμ. 10, σ. 50). 3. «Ἐπεί δέ τά ἐναντία ἐστί τῶν ἐναντίων ἰάματα, ἐθανατώθημεν δέ τῇ πονηρᾷ τοῦ πονηροῦ συμβουλῇ, διά τῆς ἀγαθῆς τοῦ ἀγαθοῦ συμβουλῆς αὖθις ζωοποιούμεθα καί ἐπειδή περ ὁ τοῦ θανάτου σύμβουλος ἡδονήν εἶχε καί δόξαν καί ἄνεσιν, τά θέλγοντα καί κατασπῶντα τῶν ἄνω τό ἡμέτερον γένος, διά τοῦτο ὁ τῆς ἀληθινῆς ζωῆς σύμβουλος, αὐτός τε ὁδεύει ποδηγῶν καί ἡμῖν στενήν καί τεθλιμμένην ὑφηγεῖται τήν πρός τήν ἄνω φέρουσαν ζωήν, σπουδάσατε, λέγων, “εἰσελθεῖν διά τῆς στενῆς πύλης”, καί “στενή και τεθλιμμένη ἡ ὁδός ἡ ἀπάγουσα εἰς τήν ζωήν, ἐπεί καί πλατεῖα καί εὐρύχωρος ἡ ἀπάγουσα εἰς τήν ἀπώλειαν”». (῞Οπου παρ., 289D-292B) 4. «Εἰ τοίνυν ὁ Θεός τόν Χριστόν αὐτοῦ ὅτι ἐταπεινώθη, ὅτι ἠτιμάσθη, ὅτι ἐπειράσθη, ὅτι σταυρόν καί θάνατον ἐπονείδιστον ὑπέρ ἡμῶν ὑπέμεινε, διά τοῦτο ὑπερύψωσε, πῶς ἡμᾶς σώσει καί δοξάσει καί ἀνυψώσει μή τήν ταπείνωσιν ἑλομένους, μή τήν εἰς τούς ὁμοφύλους ἀγάπην ἐνδεικνυμένους, μή τάς ἑαυτῶν ψυχάς διά τῆς τῶν πειρασμῶν ὑπομονῆς κτησαμένους, μή διά τῆς εἰς ζωήν αἰώνιον ἀπαγούσης στενῆς πύλης καί ὁδοῦ τῷ πρός αὐτήν ποδηγήσαντι σωτηρίως ἑπομένους; εἰς τοῦτο γάρ ἐκλήθημεν, φησίν ὁ κορυφαῖος τῶν ἀποστόλων Πέτρος, “ὅτι καί Χριστός ἔπαθεν ὑπέρ ἡμῶν, ἡμῖν ὑπολιμπάνων ὑπογραμμόν, ἵνα ἐπακολουθήσωμεν τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ”». (῞Οπου παρ., 285D) 5. «Τί δέ τοῦ βιαίου τούτου βίου τέλος καί τῶν ἀγώνων τό ἔπαθλον; “Ὅπως γένησθε”, φησίν, “υἱοί τοῦ Πατρός ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς”, καί κληρονόμοι μέν Θεοῦ, συγκληρονόμοι δέ Χριστοῦ, καί ζωήν ἀθάνατον σχοίητε καί βασιλείαν ἄρρηττον, ἀσάλευτον, ἀδιάδοχον παραλάβητε, εἰς αἰῶνας ἀπείρους τῷ Θεῷ συζῶντες καί συμβασιλεύοντες». (῞Οπου παρ., 293Α)

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

339


Ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς (18811956) γεννήθηκε στό μικρό χωριό Λέλιτς τῆς Δυτικῆς Σερβίας. Σπούδασε στό Ὀρθόδοξο Σεμινάριο τοῦ Ἁγίου Σάββα στό Βελιγράδι καί στό 28ο ἔτος τῆς ἡλικίας του ἀναγορεύτηκε διδάκτωρ θεολογίας τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Βέρνης. Τό 1909 ἀναγορεύτηκε διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Γενεύης καί τήν ἴδια χρονιά ἐκάρη μοναχός. Τό 1919 ἐξελέγη ἐπίσκοπος Ζίτσας. Τό 1941 οἱ Γερμανοί εἰσέβαλαν στό Μοναστήρι τῆς Ζίτσας, τόν συνέλαβαν καί τόν ὁδήγησαν τελικά μαζί μέ τόν Πατριάρχη Γαβριήλ Ντόζιτς στό στρατόπεδο συγκέντρωσης τοῦ Νταχάου, ὅπου ὑπέστη κακουχίες καί βασανιστήρια. Μετά τόν πόλεμο δέν ἐπέστρεψε στήν ἤδη κομμουνιστική Γιουγκοσλαβία καί κατέφυγε στίς Η.Π.Α., ὅπου δίδαξε σέ διάφορες Ὀρθόδοξες Πανεπιστημιακές Σχολές καί Σεμινάρια. Πέθανε στήν Ἀμερική τό Μάρτιο τοῦ 1956. Τά λείψανά του μεταφέρθηκαν στό Λέλιτς τό 1991. Τό 2003 ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Σερβίας τόν ἐνέταξε στό Ἁγιολόγιό της. Ὁ πολυγραφότατος αὐτός Σέρβος Ἐπίσκοπος Νικόλαος Βελιμίροβιτς, θεωρεῖται σήμερα ἕνας «ἀπό τούς μεγαλύτερους διανοητές τοῦ 20οῦ αἰώνα, ἕνας Βαλκάνιος μέ λαμπρές φιλοσοφικές σπουδές στά μεγαλύτερα Πανεπιστήμια τῆς Εὐρώπης καί στήν Ἀμερική, γνώστης ἑπτά γλωσσῶν, λάτρης τοῦ Ντοστογιέφκσι καί ἐρευνητής τῆς φιλοσοφίας.

340

Ὀνομάζεται νέος Χρυσόστομος τῆς Σερβικῆς Ἐκκλησίας. Τό εὐρύ πνεῦμα του προχώρησε πιό πέρα: ζήτησε τό ἀπόλυτο, τή Σοφία στή θέση τῆς Φιλοσοφίας, τήν Προσευχή στή θέση τοῦ Διαλογισμοῦ, τόν Οἰκουμενικό Ἄνθρωπο στή θέση τοῦ Νιτσεϊκοῦ Ὑπερανθρώπου, τό Πρόσωπο στή θέση τῶν Ἰδεῶν, τήν Ὁδό στή θέση τῶν Ἀδιεξόδων τοῦ κόσμου, τήν Ἀλήθεια στή θέση τοῦ Ρεαλισμοῦ, τή Ζωή στή θέση τῆς Ἐπιβίωσης. Ὁ ἴδιος εἶναι ἕνας ἐπιζών, ὁ ὁποῖος βρῆκε τή Ζωή κι ἔδωσε ζωντανή μαρτυρία. Εἶναι χαρακτηριστική ἡ μαρτυρία του μετά τόν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο»: «Θά ἔδινα ὅλη τή ζωή πού μοῦ ἀπομένει γιά μία ὥρα στά Νταχάου, γιατί ἐκεῖ εἶδα πρόσωπο μέ πρόσωπο τό Θεό» Τό κείμενό του «Στόν παπα-Κάραν γιά τήν κρίση τοῦ κόσμου» ἀνήκει στίς «Ἱεραποστολικές Ἐπιστολές» ἀπό τή συλλογή: «Δρόμος δίχως Θεό δέν ἀντέχεται» καί φαίνεται νά ἐστάλη λίγο μετά τό μεγάλο κράχ, τήν οἰκονομική κρίση τοῦ 1929 στήν Ἀμερική, πού ἐπηρέασε τότε ὅλο τόν κόσμο. Μοιάζει ὅμως νά ἔχει γραφεῖ ἀκριβῶς σήμερα. Τό ἀντιγράφουμε ἀπό τό «Δρόμος δίχως Θεό δέν ἀντέχεται...» τῶν ἐκδόσεων «᾽Εν πλῷ» (᾽Ιούνιος 2009, Γ ἔκδοση, ᾽Αθῆναι), πού μέ τίς θαυμάσιες ἐκδόσεις τους μᾶς κάνουν κοινωνούς τέτοιων ᾽Ορθοδόξων μνημειωδῶν κειμένων.

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


Μέ ρωτᾶς, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἀπό ποῦ προέρχεται ἡ σημερινή κρίση, καί τί σημαίνει αὐτή. Ποιός εἶμαι ἐγώ γιά νά μέ ρωτᾶς γιά ἕνα τόσο μεγάλο μυστικό; «Μίλα ὅταν ἔχεις κάτι καλύτερο ἀπό τή σιωπή», λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ὅμως, παρόλο πού θεωρῶ ὅτι ἡ σιωπή εἶναι τώρα καλύτερη ἀπό κάθε ὁμιλία, καί λόγῳ ἀγάπης πρός ἐσένα, θά σοῦ ἐκθέσω ἐκεῖνα πού σκέπτομαι περί αὐτοῦ πού ρώτησες. Ἡ κρίση εἶναι ἑλληνική λέξη, καί σημαίνει δίκη. Στήν ἁγία Γραφή αὐτή ἡ λέξη χρησιμοποιεῖται πολλές φορές. Ἔτσι ὁ Ψαλμωδός λέει: «Διά τοῦτο οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει» (Ψαλμ. 1, 5). Σέ ἄλλο μέρος πάλι λέει: «Ἔλεος καί κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε» (Ψαλμ. 100,1). Ὁ ἴδιος ὁ Σωτήρας εἶπε, «ἀλλά τήν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ υἱῷ» (Ἰω. 5, 22), ἐνῶ λίγο πιό κάτω λέγει πάλι «νῦν κρίσις ἐστί τοῦ κόσμου τούτου» (Ἰω. 12, 31). Ἀντικατάστησε τή λέξη «κρίση» μέ τή λέξη «δίκη» καί διάβασε: «Διά τοῦτο οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν δίκῃ» ἤ «ἀλλά τήν δίκην πᾶσαν δέδωκε τῷ υἱῷ» ἤ «νῦν δίκη ἐστί τοῦ κόσμου τούτου». Ἕως τώρα οἱ εὐρωπαϊκοί λαοί χρησιμοποιοῦσαν τή λέξη «δίκη» ἀντί γιά τή λέξη «κρίση», ὅποτε καί νά τούς ἔβρισκε κάποια συμφορά. Τώρα ἡ καινούργια λέξη ἀντικατέστησε τήν παλιά, καί τό κατανοητό ἔγινε ἀκατανόητο. Ὅταν γινόταν ξηρασία, πλημμύρα, πόλεμος ἤ ἔπεφτε ἐπιδημία, ὅταν ἔριχνε χαλάζι, γίνονταν σεισμοί, πνιγμοί καί ἄλλες συμφορές, λέγανε «Θεία δίκη!». Καί αὐτό σημαίνει: κρίση μέσα ἀπό ξηρασίες, κρίση μέσα ἀπό πλημμύρες, μέσα ἀπό πολέμους, μέσα ἀπό ἐπιδημίες κλπ. Καί τή σημερινή χρηματικο-οἰκονομική δυσκολία ὁ λαός τή θεωρεῖ ὡς Θεία δίκη˙ ὅμως δέν λέει ἡ δίκη, ἀλλά ἡ κρίση. Ἔτσι ὥστε ἡ δυσκολία νά πολλαπλασιάζεται μέ τό νά γίνεται ἀκατανόητη! Ἐφόσον ὅσο ὀνομαζόταν μέ τήν κατανοητή λέξη «δίκη», ἦταν γνωστή καί ἡ αἰτία, λόγῳ τῆς ὁποίας ἦρθε ἡ δυσκολία˙ ἦταν γνωστός καί ὁ Δικαστής, ὁ Ὁποῖος ἐπέτρεψε τή δυσκολία, ἦταν γνωστός καί ὁ σκοπός τῆς ἐπιτρεπόμενης δυσκολίας. Μόλις ὅμως χρησιμοποιήθηκε ἡ λέξη «κρίση», λέξη ἀκαταλαβίστικη σέ ὅλους, κανείς δέν ξέρει πιά νά ἐξηγήσει οὔτε γιά ποιό λόγο, οὔτε ἀπό Ποιόν, οὔτε ὡς πρός τί; Μόνο σ᾽ αὐτό διαφέρει ἡ τωρινή κρίση ἀπό τίς κρίσεις πού προέρχονται ἀπό τήν ξηρασία ἤ τήν πλημμύρα ἤ τόν πόλεμο ἤ τήν ἐπιδημία ἤ τούς πνιγμούς ἤ κάποιους ἄλλους πειρασμούς. Μέ ρωτᾶς γιά τήν αἰτία τῆς τωρινῆς κρίσης ἤ τῆς τωρινῆς Θείας δίκης! Ἡ αἰτία εἶναι πάντα ἡ ἴδια. Ἡ αἰτία γιά τίς ξηρασίες, τίς πλημμύρες, τίς ἐπιδημίες καί ἄλλα μαστιγώματα τῆς γενιᾶς τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἡ αἰτία καί γιά τήν τωρινή κρίση. Ἡ ἀποστασία τῶν ἀνθρώπων ἀπό τόν Θεό. Μέ τήν ἁμαρτία τῆς Θεο-ἀποστασίας οἱ ἄνθρωποι προκάλεσαν αὐτή τήν κρίση καί ὁ Θεός τήν ἐπέτρεψε, ὥστε νά ξυπνήσει τούς ἀνθρώπους, νά τούς κάνει ἐνσυνείδητους, πνευματικούς καί νά τούς γυρίσει πρός Ἐκεῖνον. Στίς μοντέρνες ἁμαρτίες – μοντέρνα καί ἡ κρίση. Καί ὄντως ὁ Θεός χρησιμοποίησε μοντέρνα μέσα, ὥστε νά τό συνειδητοποιήσουν οἱ μοντέρνοι ἄνθρωποι: χτύπησε τίς τράπεζες, τά χρηματιστήρια, τίς οἰκονομίες, τό συνάλλαγμα τῶν χρημάτων. Ἀνακάτωσε τά τραπέζια στίς συναλλαγές σ᾽ ὅλο τόν κόσμο, ὅπως κάποτε στό ναό τῶν Ἱεροσολύμων. Προξένησε πρωτόγνωρο πανικό μεταξύ ἐμπόρων καί αὐτῶν πού ἀνταλλάσσουν τό χρῆμα. Προκάλεσε σύγχυση καί φόβο. Ὅλα αὐτά τά ἔκανε γιά νά ξυπνήσουν τά ὑπερήφανα κεφαλάκια τῶν σοφῶν τῆς Εὐρώπης καί τῆς Ἀμερικῆς, γιά νά ἔλθουν εἰς ἑαυτούς καί νά πνευματικοποιηθοῦν. Καί ἀπό τήν ἄνεση καί τό ἀγκυροβόλημα στά λιμάνια τῆς ὑλικῆς σιγουριᾶς νά θυμηθοῦμε τίς ψυχές μας, νά ἀναγνωρίσουμε τίς ἀνομίες μας καί νά προσκυνήσουμε τόν ὕψιστο Θεό,τόν ζωντανό Θεό. Μέχρι πότε θά διαρκέσει ἡ κρίση; Ὅσο τό πνεῦμα τῶν ἀνθρώπων παραμείνει δίχως ἀλλαγή. ῞Ωσπου οἱ ὑπερήφανοι ὑπαίτιοι αὐτῆς τῆς κρίσης νά παραιτηθοῦν μπροστά στόν Παντοδύναμο. Ὥσπου οἱ ἄνθρωποι καί οἱ λαοί νά θυμηθοῦν τήν ἀκαταλαβίστικη λέξη «κρίση», νά τή μεταφράσουν στή γλώσσα τους, ὥστε μέ ἀναστεναγμό καί μετάνοια νά φωνάξουν: «ἡ Θεία δίκη»! Πές καί ἐσύ, τίμιε πατέρα, ἡ Θεία δίκη, ἀντί ἡ κρίση, καί ὅλα θά σοῦ γίνουν ξεκάθαρα. Χαιρετισμούς καί εἰρήνη Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

341


να της... Ἡ Ὑβέτ πού ζητάει τή μά Ὁ Χρυσοβαλάντης του... πού ψάχνει τόν πατέρα ν» Ἡ Εἰρηνούλα στό «Παίδω ῖς της... πού περιμένει τούς γονε ίζει... Ὁ ἑφτάχρονος πού καπν γα Ὁ ὀχτάχρονος μέ τή σύριγ στό χέρι... Ἡ ἐννιάχρονη τάλλευσης... πού γίνεται προϊόν ἐκμε Ὁ δεκατετράχρονος φόνους... πού ἐπωμίστηκε ἤδη δύο ........... ............................................ Οἱ παῖδες ἐν καμίνῳ ἐν ἔτει 2010 ἑρμηνεύουν σέ μᾶς τήν ἐπελθοῦσα κρίση... ......... ............................................ Οἱ παῖδες ἐν καμίνῳ! Θά μιλήσουν γιά μᾶς στήν ἔσχατη Κρίση...

342

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Τά ἐξοχικά μας... Τά μετρητά μας... Τά ὁμόλογά μας... Τά κινητά μας... Τ᾽ ἀκίνητά μας... ............ Πόσο γρήγορα τό ἔδαφος κάτω ἀπ᾽ τά πόδια μας ρευστοποιεῖται! ............ Πόσο αἰφνίδια ἡ στεριά πού πατᾶμε γίνεται θάλασσα!... .............. Μόνον Ἐσύ... Μόνον Ἐσύ μένεις παντοτινά καί ἀπροϋπόθετα ὁ Θεός ὁ Ἀψευδής καί ὁ Μέγας.

Στό σχολεῖο τῆς ζωῆς... τῶν στερήσεων, τῆς μοναξιᾶς, τῆς ἀδιαμαρτύρητης φτώχειας, τῆς ἀτέλειωτης ὑπομονῆς..., στό Μεγάλο Σχολεῖο..., ἄν εἶσαι εὐάγωγος μαθητής, ἀξιώνεσαι μιά παράδοξη ἀλχημεία: ὅ,τι διδάσκεσαι γίνεται πλοῦτος γίνεται σπλάγχνα οἰκτιρμῶν ταπείνωση γίνεται... Ἅγιος γίνεσαι, ἄν εὐάγωγος καί εὐήκοος μαθητής εἶσαι.


Τά ΑΙΤΙΑ τῆς ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΚΡΙΣΗΣ τῆς ΧΩΡΑΣ, καί ἡ ΕΛΠΙΔΑ τῆς ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΣ Κύριε Διευθυντά, Κοινή πλέον εἶναι ἡ διαπίστωση ὅτι γιά τό θλιβερό κατάντημα, στό ὁποῖο περιῆλθε ἡ χώρα μας, ὄχι μόνο τό οἰκονομικό, ἀλλά γενικότερα τό ἐθνικό, πνευματικό, ἠθικό καί κοινωνικό, κυρίως, ἄν ὄχι ἀποκλειστικῶς, ὑπαίτιοι εἶναι συλλήβδην οἱ πολιτικοί μας, καί εἰδικότερα ὅσοι ἀπό αὐτούς ἄσκησαν κατά καιρούς τήν ἐξουσία σ᾽ αὐτό τόν τόπο. Στή θλιβερή αὐτή διαπίστωση προέβη ὁ ἴδιος ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας κατά τήν τελευταία ἐκδήλωση στό προεδρικό Μέγαρο γιά τόν ἑορτασμό τῆς ἀποκατάστασης τῆς δημοκρατίας. Πρόκειται γιά ἄκρως ἀνησυχητική πολιτική διάγνωση, ἡ ὁποία ἐμβάλλει σέ σκέψεις ὅλους τούς Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἀναρωτιοῦνται: «Καί πῶς μποροῦμε πιά νά σωθοῦμε;». Ἡ ἀπάντηση στό ἐρώτημα αὐτό προϋποθέτει τήν ἐπισήμανση καί διερεύνηση τῆς βαθύτερης αἰτίας τῆς ὀλέθριας γιά τήν Ἑλλάδα ἐνέργειας καί δράσης τῆς πολιτικῆς γενικῶς καί τῶν ἑκάστοτε φορέων της εἰδικότερα. Γιατί στ᾽ ἀλήθεια ἡ πολιτική καί οἱ ἑκάστοτε πολιτικοί μας ἀποδείχθηκαν διαχρονικῶς ἐπιβλαβεῖς καί ἐπικίνδυνοι γιά τήν πατρίδα μας; Τήν ἀπάντηση στό ἀγωνιῶδες αὐτό ἐρώτημα μᾶς τή δίνει ὁ μεγάλος Ἕλληνας διηγηματογράφος Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ὁ Ντοστογιέφσκι τῶν Ἑλλήνων, ὁ «ἅγιος τῶν γραμμάτων» μας. Θά τή βροῦμε στό ἀξεπέραστο μυθιστόρημά του «Οἱ ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν» (ἔκδοση «Γαλαξία», σελ. 190), ὅπου ὁ Παπαδιαμάντης ἀποδίδει τήν κακοδαιμονία αὐτή τῶν πολιτικῶν μας στίς ἀπαρχές, τίς ρίζες, τή γενεαλογία εἰδικότερα τῆς ἴδιας τῆς πολιτικῆς. Ἰδού λοιπόν τί γράφει σχετικῶς ἐπί τοῦ σοβαροτάτου αὐτοῦ θέματος ὁ Ἀλ. Παπαδιαμάντης: «... Ἡ γενεαλογία τῆς πολιτικῆς εἶναι συνεχής καί γνησία κατά τούς προγόνους της. Ἡ ἀργία ἐγέννησε τήν πενίαν˙ ἡ πενία ἔτεκε τήν πεῖναν˙ ἡ πεῖνα παρήγαγε τήν ὄρεξιν˙ ἡ ὄρεξις ἐγέννησε τήν αὐθαιρεσίαν˙ ἡ αὐθαιρεσία ἐγέννησε τήν ληστείαν˙ ἡ ληστεία ἐγέννησε τήν πολιτικήν. Ἰδού ἡ αὐθεντική καταγωγή τοῦ τέρατος τούτου!...». Ἀμφιβάλλει μήπως κανείς ὅτι οἱ πολιτικοί μας μέ τίς πράξεις καί τίς «πολιτικές» τους δικαίωσαν καί δικαιώνουν, μέχρι σήμερα δυστυχῶς, τήν πολιτική αὐτή γενεαλογία τους; Δυστυχῶς ἔκαναν καί κάνουν τό πᾶν γιά νά... τιμήσουν τίς γενεαλογικές τους αὐτές καταβολές. Μετά ἀπό αὐτά ἡ ἀπάντηση στό μεγάλο, ὅσο καί ἀγωνιῶδες ἐθνικό, θά λέγαμε, ἐρώτημα: «καί πῶς μποροῦμε πιά νά σωθοῦμε;», ἔρχεται ἀπό μόνη της. Μία μόνο ἐλπίδα σωτηρίας ὑπάρχει˙ νά ἀποκόψουν οἱ πολιτικοί μας κάθε σχέση μέ τό ἔνοχο καί ἁμαρτωλό γενεαλογικό τους δένδρο. Διαφορετικά ἡ χώρα αὐτή θά πηγαίνει ἀπό τό κακό στό χειρότερο, καί ἡ μία κρίση θά διαδέχεται τήν ἄλλη. Πῶς ὅμως οἱ πολιτικοί μας θά μπορέσουν νά ἀρνηθοῦν αὐτή τή βεβαρημένη γενεαλογία τους; Χρειάζεται νά ἀλλάξουν οἱ ἴδιοι. Νά ἐπιστρέψουν στίς προγονικές μας ἀρετές, τῆς πίστης καί τῆς πατρίδας. Ἀρκετά πληρώσαμε καί πληρώνουμε τήν ἀποστασία τους ἀπό τίς θρησκευτικές καί ἐθνικές μας παραδόσεις. Φτάνει πιά ὁ ἐμπαιγμός τῆς πίστης μας καί τῆς πατρίδας. Μᾶς ἔκαναν νά ντρεπόμαστε πού εἴμαστε Ἕλληνες καί Χριστιανοί Ὀρθόδοξοι, δηλαδή ἐλεύθεροι καί ζωντανοί ἄνθρωποι! Καιρός πιά νά μετανοήσουν. Γιατί δέν φτάνει μόνο νά παραδέχονται τήν ἐνοχή τους, χρειάζεται καί ἡ ἔμπρακτη μετάνοια γιά τήν πλήρη ἀποκατάστασή τους στή συνείδηση τοῦ Ἔθνους μας. Ἄν οἱ πολιτικοί μας δέν τολμήσουν τό μεγάλο καί σωτήριο αὐτό βῆμα, τότε πλέον ἐναπόκειται σ᾽ ὅλους ἐμᾶς τούς πανέλληνες νά ἀντισταθοῦμε ἐνάντια σ᾽ αὐτούς πού μᾶς ὁδήγησαν στό θλιβερό σημερινό μας κατάντημα. Βασίλειος Εὐτυχίου Νικόπουλος, Πρόεδρος Ἀρείου Πάγου ἐ.τ.

*

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

343


ΑΓΩΝΙΑ καί ΑΓΑΠΗ γιά τήν ΠΑΤΡΙΔΑ Ἀγαπητοί μου συντάκτες, Χρόνια πολλά, καλή δύναμη στίς προσπάθειές σας καί ὁ Ἰησοῦς Χριστός καί ἡ Παναγία μας νά σώσει τήν Πατρίδα μας. Μέ ἀγωνία παρακολουθῶ τή σχετική, μεθοδική καταστροφή καί τόν διαμελισμό τῆς πατρίδας μας, δυστυχῶς ἀπό ξενόφερτους ῞Ελληνες προδότες, πού ὁδηγοῦνται ἀπό ξένους ἤ ξένα συμφέροντα. Δυστυχῶς αὐτό εἶναι τό ἴδιο πού συμβαίνει ἀπό τήν ἀπελευθέρωσή μας μέχρι σήμερα. Δυστυχῶς Μασονία, μασόνοι, πού γίνονται ὅταν σπουδάζουν στό ἐξωτερικό, οἱ μικτοί γάμοι κλπ. χρησιμοποιοῦν τήν ψυχολογία μας ἐναντίον μας. Διαβάλλουν τή Θρησκεία μας, τήν ῾Ιστορία μας, τήν Παράδοσή μας. Χρησιμοποιοῦν τόν τουρισμό, globalisation (=παγκοσμιοποίηση), ξένα ἤθη, ἔθιμα, συνήθειες κλπ. Ἐκμεταλλεύονται τήν ἀπάθεια, τήν ἀδιαφορία, τόν ἀνταγωνισμό, ὅπως καί τά ἀθλητικά, πού οἱ νέοι γεμίζουν τά γήπεδα, σκοτώνουν, μαλώνουν καί οὔτε σκέπτονται τήν πατρίδα μας (τους), στήν ὁποία ὑπάρχει οἰκονομική κατάπτωση. Τό ἴδιο συμβαίνει καί ὅταν ἔρχονται ἐπίτηδες ἀπό τό ἐξωτερικό μουσικά groups, bands, madona κλπ. καί οἱ νέοι ξοδεύουν ὑπέρογκα ποσά γιά τά εἰσιτήρια. Καί γίνεται ἡ ἀνάμειξη μέ τήν ξένη κουλτούρα, ἤθη καί ἔθιμα. ῞Ο,τι εἶναι ξενόφερτο ἐμεῖς ὡς ῞Ελληνες we embrace it as God (=τό ἀγκαλιάζουμε σάν Θεό) ἤ ὑποτιμοῦμε ὅ,τι εἶναι δικό μας. ῞Ενα ἄλλο θέμα εἶναι νά μᾶς ἀναγκάσουν νά νομιμοποιήσουμε ξένους μετανάστες, λές καί ἡ ῾Ελλάδα μας εἶναι βιομηχανική καί οἰκονομικά ἀνεπτυγμένη χώρα, ὅπως ἡ Ἀμερική καί ἄλλες μεγάλες χῶρες. Συγχωρέστε με γι᾽ αύτές τίς σκέψεις ἀγωνίας, καί ἀγάπης γιά τήν Πατρίδα μας. Μέ τίς καλύτερές μου εὐχές καί τήν ἐν Χριστῷ ἀγάπη Ἀριστοτέλης Μακροδημήτρης Ἀριζόνα, Η.Π.Α.

* Η ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ τῶν ΑΓΓΛΩΝ Ἀγαπητή «Δρᾶσις», Ἐπειδή ξέρω πόσο εἶναι τό ἐνδιαφέρον σου γιά τό καυτό ἐθνικό ζήτημα τῆς Κύπρου μας, ἔκρινα σκόπιμο νά σᾶς μεταφέρω κάποια σημεῖα ἀπό ἕνα κείμενο, πού ἔγραψε στήν ἐφημερίδα τῆς Ἀλεξάν-

344

δρειας «Τηλέγραφος» τόν Ἀπρίλιο 1893, πρωτοσέλιδο καί σέ δύο στῆλες, ὁ Κ. Καβάφης ἔχοντας ὡς πηγή του ἀγγλική πραγματεία, πού ἐκδόθηκε στή Λευκωσία ἀπό τόν Γεώργιο Σιακαλλή, δικηγόρο καί μέλος τοῦ Κυπριακοῦ νομοθετικοῦ Συμβουλίου. Ἰδού τά στοιχεῖα: α. «Ὁ λόρδος Οὐλσελέυ ἐν ὀνόματι τῆς Βρετανικῆς κυβερνήσεως εἶχε κηρύξει ἐν τῇ νήσῳ ὅτι ἡ Α. Μ. μέ διατάττει νά βεβαιώσω τούς κατοίκους τῆς Κύπρου ὅτι ἐνδιαφέρεται θερμῶς διά τήν εὐημερίαν των καί σκοπεύει νά διατάξῃ τήν ἀποδοχήν (sic) τῶν καταλληλοτέρων μέτρων πρός ἀνάπτυξιν καί προαγωγήν τοῦ ἐμπορίου καί τῆς γεωργίας τῆς χώρας καί νά ἐπιδαψιλεύσῃ εἰς τόν λαόν τά ἀγαθά τῆς ἐλευθερίας, τῆς δικαιοσύνης καί τῆς ἀσφαλείας, ὅτι οὐδέν μέτρον θά παραμεληθῇ τό συντεῖνον εἰς τήν ἠθικήν καί ὑλικήν πρόοδον τῆς εὐημερίας τοῦ λαοῦ». β. Σέ ἄλλο σημεῖο τοῦ ἄρθρου ὁμιλεῖ γιά τήν παραχώρηση τῆς Κύπρου στήν Ἑλλάδα καί τή βλέπει ὡς τή μόνη λύση: «Νά παραχωρηθῇ ἡ νῆσος εἰς τήν Ἑλλάδα (...) οὕτως νά ἱκανοποιηθῇ ὁ διακαής πόθος τῶν Κυπρίων» πού εἶναι τά 4/5 αὐτῶν Ἕλληνες καί ἔχουν στά χέρια τους τίς γαῖες, τόν πλοῦτον, τό ἐμπόριον καί τίς ἐπιστῆμες. «Εἶναι ἡ φυσική λύσις τοῦ ζητήματος». γ. Ἄς ἐλπίσουμε ὅτι «μίαν ἡμέραν οἱ πόθοι τῶν Κυπρίων ἤ ὀρθότερον οἱ πόθοι τῶν Ἑλλήνων ὅλων περί ἑνώσεως τῆς νήσου μετά τῆς Ἑλλάδος θά ἐκπληρωθῶσι». Δυστυχῶς ἔχουν περάσει ἀπό τότε 117 χρόνια καί τό Κυπριακό ὄχι μόνο δέν βρῆκε τή λύση του, ἀλλά ὅλο καί περισσότερο περιπλέκεται, γιατί ἔτσι τό θέλουν οἱ «ἄσπονδοι» φίλοι μας. Γνωρίζω κ. Διευθυντά, ὅτι μέ τά λίγα πού σημειώνω κομίζω γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, ἀλλά θέλω νά δείξω πόσο χρονίζει τό ζήτημα σέ βάρος τοῦ Κυπριακοῦ καί γενικότερα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κλείνοντας θά ἤθελα νά κάνω μιά πρόταση: Ὅταν μιλοῦμε γιά ὑποκριτές καί ὑποκρισία, φέρνουμε συνήθως γιά παράδειγμα τούς Φαρισαίους καί τήν τακτική τους, μήπως στή θέση τους πρέπει νά βάζουμε τούς Ἄγγλους καί τήν πονηρή ἀγγλική πολιτική; Εὐχαριστῶ. Μέ ἐκτίμηση, Γεώργιος Μπακιρτζής Φιλόλογος, Σέρρες

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

*


«Ἡ μεγάλη Ἔκρηξη, ἡ κοσμική σκόνη, ἡ βαρύτητα, ἡ πυρηνική σύντηξη, οἱ ἠλεκτροστατικές δυνάμεις, ἡ ἡλιακή ἀκτινοβολία, τό νερό, μία σύγκρουση στό διάστημα, ἡ Σελήνη, ἡ κλίση τοῦ ἄξονα περιστροφῆς καί τελικά ἕνας κόσμος μοναδικά ταιριασμένος γιά τήν ἀνάπτυξη ζωῆς. Ὁ πλανήτης μας μαζί μέ ὅλα τά πλάσματά του εἶναι ἀποτέλεσμα καθαρῆς τύχης.»! 1

τσι ξεκινάει τήν περιήγηση στόν πανέμορφο πλανήτη μας τό ἀπό κάθε ἄλλη ἄποψη θαυμάσιο λεύκωμα «Πλανήτης Γῆ». Μέ τή βοήθεια τοῦ βιβλίου (ἤ τῶν ἀντίστοιχων DVD) ταξιδεύουμε ἀπό τήν Ἀνταρκτική ἕως στήν Ἀρκτική, ἐπισκεπτόμαστε ἀπρόσιτες βουνοκορφές, βυθιζόμαστε σέ ἀπέραντους ὠκεανούς, συμμετέχουμε στό περιπετειῶδες ταξίδι τῶν ἀποδημητικῶν ζώων, θαυμάζουμε τά τροπικά δάση ἤ τούς πανέμορφους κοραλλιογενεῖς ὑφάλους,... Μεγαλεῖα ἀσύγκριτα, ὀμορφιά ἀσύλληπτη. Κι ἐνῶ ἐπανειλημμένα βρισκόμαστε στήν ἀνάγκη νά ἀναφωνήσουμε «Ὡς ἐμεγαλύνθη τά ἔργα σου Κύριε...», οἱ συγγραφεῖς τοῦ λευκώματος φροντίζουν νά μᾶς προσγειώσουν εὐθύς ἐξ ἀρχῆς: «Ὁ πλανήτης μας μαζί μέ ὅλα τά πλάσματά του εἶναι ἀποτέλεσμα καθαρῆς τύχης»1. ............................................................................................... Σέ κάθε ἔρευνα, τό ἕνα εἶναι ἡ παρατήρηση καί τό ἄλλο τά συμπεράσματα. Ἡ παρατήρηση, ἐφ᾽ ὅσον γίνει προσεκτικά, μᾶς παρουσιάζει μία ἀντικειμενική πραγματικότητα, ἕνα μέρος τῆς ἀλήθειας. Ἡ ἑρμηνεία τῶν παρατηρήσεων ὅμως ἐναπόκειται στήν ὀρθή κρίση ἤ τίς... προκαταλήψεις τοῦ παρατηροῦντος...

Βασ. Πετρουλέας, Δρ. Φυσικός, Ε.ΚΕ.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Ὁ βάτραχος πού κουφάθηκε (ἀνέκδοτο). Ἕνας καθηγητής ΩΡΛ συνήθιζε νά κάνει τήν ἑξῆς ἐπίδειξη στούς φοιτητές του. Ἔβαζε ἕνα βάτραχο στόν πάγκο καί μετά χτυποῦσε παλαμάκια. Ὁ βάτραχος πηδοῦσε τρομαγμένος. Στή συνέχεια τοῦ ἔκοβε σταδιακά τά πόδια (συγνώμη γιά τό τραγικό τοῦ πειράματος, ἀλλά δέν εἶναι παρά ἕνα ἀνέκδοτο) καί ἐπαναλάμβανε καί πάλι τό πείραμα. Καθώς λιγόστευαν τά πόδια χρειαζόντουσαν ὅλο καί πιό ἔντονα παλαμάκια γιά νά πεισθεῖ νά πηδήσει ἤ ἔστω νά κινηθεῖ ὁ βάτραχος. Ὅταν ὅμως ἔμενε χωρίς κανένα πόδι δέν μποροῦσε πλέον νά κάνει τήν παραμικρή κίνηση. Καί ὁ καθηγητής ἔβγαζε θριαμβευτικά τό συμπέρασμα: «Ὅπως παρατηρεῖτε, μέ τή σταδιακή ἀπώλεια τῶν ποδιῶν μειώνεται καί ἡ ἀκοή τοῦ βατράχου καί μόλις χάσει καί τά τέσσερα πόδια κουφαίνεται ἐντελῶς»! Αὐθαίρετο καί πέρα ἀπό κάθε λογική τό συμπέρασμα; Ἔ, τότε διαβάστε τά πιό κάτω, παρμένα ἀπό τό ἐντυπωσιακό λεύκωμα πού ἀναφέραμε στήν ἀρχή (ἔγινε ἐλεύθερη μεταφορά-σύντμηση τοῦ κειμένου). Ὁ τυχερός πλανήτης (δέν εἶναι ἀνέκδοτο). «Ὁ πλανήτης μας εἶναι ὁ μοναδικός στό ἡλιακό σύστημα ὅπου ἔχει διαπι- ÿ Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

345


στωθεῖ ἡ ὕπαρξη ζωῆς. Πέρα ἀπό ὁτιδήποτε ἄλλο, μοιάζει νά εἶναι ἕνα γεγονός πού στηρίζεται σέ συμπτώσεις. Φαίνεται ὅτι ὅταν τό χάος ἔριχνε τά κοσμικά ζάρια, ἡ Γῆ μας πέτυχε ἑξάρες»1. Ὁ πλησιέστερος πλανήτης στόν ἥλιο, Ἑρμῆς, δέν ἔχει ἀτμόσφαιρα. Ἡ θερμοκρασία φθάνει τούς 430 οC καί τή νύχτα μειώνεται στούς -180 ο C. Ἡ Ἀφροδίτη, πού εἶναι ἀνάμεσα στόν Ἑρμῆ καί τή Γῆ, ἔχει πυκνή ἀτμόσφαιρα μέ μεγάλη συγκέντρωση διοξειδίου τοῦ ἄνθρακα, ἐμφανίζει ὡς ἐκ τούτου ἔντονο φαινόμενο θερμοκηπίου καί ἡ μέση θερμοκρασία της εἶναι 480 οC. Ὁ Ἄρης πάλι, ἔχει ἀραιή ἀτμόσφαιρα μέ λίγο διοξείδιο τοῦ ἄνθρακα καί ἡ μέση ἐπιφανειακή θερμοκρασία του εἶναι -50 οC. Ἡ Γῆ «τυχαίνει» νά βρίσκεται ἀκριβῶς στήν κατάλληλη ἀπόσταση ἀπ᾽ τόν ἥλιο, ἔχει δέ καί τήν κατάλληλη σύσταση ἀτμόσφαιρας. Ἡ μέση θερμοκρασία στήν ἐπιφάνειά της εἶναι 17 οC, ἰδανική γιά τή ζωή. Κάποτε, στήν πρώιμη φάση σχηματισμοῦ τῆς Γῆς, ἕνας πλανήτης στό μέγεθος τοῦ Ἄρη συγκρούσθηκε μαζί της. Τά κομμάτια πού ἀποσπάσθηκαν, δημιούργησαν τή Σελήνη2. Ὁ πλανήτης πού συγκρούσθηκε μέ τή Γῆ «ἔτυχε» καί αὐτός νά ἔχει πυρήνα ἀπό ρευστό σίδηρο. Οἱ δυό πυρῆνες ἑνώθηκαν καί ὁ μεγαλύτερος, πού προέκυψε, προκαλεῖ τό γνωστό μαγνητικό πεδίο τῆς Γῆς, τό ὁποῖο μᾶς προστατεύει ἀπό τόν ἡλιακό ἄνεμο3. Λόγῳ τῆς ἐκτόξευσης μάζας στό διάστημα, ἡ γῆ παρέμεινε μέ μόνο τό 30% τοῦ ἀρχικοῦ της φλοιοῦ. Αὐτό διευκόλυνε τή μετακίνηση τῶν τεκτονικῶν πλακῶν καί τή δημιουργία τῶν μεγάλων ὀρεινῶν ὄγκων. Ἄν δέν γινόταν ἡ σύγκρουση, οἱ τεκτονικές πλάκες θά ἔμεναν ἑνωμένες καί ἡ ζωή στή γῆ θά ἦταν πολύ πιό φτωχή. Ἀποτέλεσμα τῆς σύγκρουσης ὑπῆρξε καί ἡ κλίση τοῦ ἄξονα τῆς γῆς κατά 23ο. Χωρίς αὐτήν δέν θά εἴχαμε ἐναλλαγή ἐποχῶν, ἡ ἡμέρα θά διαρκοῦσε πάντα τό ἴδιο, οἱ πόλοι θά ἦταν πολύ ψυχροί καί θά ἐπηρέαζαν ὅλο τό κλίμα

346

τῆς γῆς, οἱ ἔρημοι θά καταλάμβαναν μεγαλύτερη ἔκταση, τά ζῶα δέν θά μετανάστευαν καί ἡ ποικιλία τῆς ζωῆς θά ἦταν πολύ περιορισμένη. «Οὐσιαστικά, οἱ ζωές ὅλων τῶν φυτῶν καί τῶν ζώων καθορίζονται ἀπό ἕνα τυχαῖο κοσμικό γεγονός, τή σύγκρουση πού μετατόπισε τόν ἄξονα περιστροφῆς τῆς Γῆς κατά 23,5ο...»1. Ἡ Γῆ ἔχει τόν μεγαλύτερο ἀναλογικά δορυφόρο στό ἡλιακό μας σύστημα. Χωρίς τή Σελήνη δίπλα της ἡ κλίση τοῦ ἄξονά της θά μεταβαλλόταν συνεχῶς ὑπό τήν ἐπίδραση τῆς ἕλξης τοῦ Ἥλιου καί τοῦ Δία καί αὐτό θά ἐπιδροῦσε χαοτικά στό κλίμα. Θά ἔφθανε κάποτε τίς 90ο μέ ἀποτέλεσμα νά λυώσει ὁ πάγος στούς πόλους καί νά πλημμυρήσει ἡ Γῆ! Ἡ βαρυτική ἐπίδραση τῆς Σελήνης ἐξάλλου ἐπιδρᾶ στόν τόσο σημαντικό παλιρροϊκό κύκλο τῶν ὠκεανῶν. Δυό ἀκόμη «συμπτώσεις», οἱ ὁποῖες ἀκροθιγῶς ἀναφέρονται στό βιβλίο. Ὁ πλανήτης μας

ἔχει ἀκριβῶς τήν κατάλληλη ποσότητα τοῦ φωτός ὄχι ἁπλῶς γιά νά θερμαίνεται, ἀλλά καί γιά νά ἐπιτελεῖται ἡ θαυμαστή διεργασία τῆς Φωτοσύνθεσης, ἡ ὁποία τροφοδοτεῖ μέ ἐνέργεια ὅλο τόν βιολογικό κόσμο. Συγχρόνως στόν πλανήτη μας κυριαρχεῖ τό νερό, ἡ καταπληκτική αὐτή οὐσία ἡ προικισμένη μέ ἰδιότητες «κομμένες καί ραμμένες» γιά τή στήριξη τῆς ζωῆς4. «Τυχαίνει» δέ, ἡ θερμότητα τοῦ ἥλιου καί ἡ δύναμη τῆς γήινης βαρύτητας νά συνδυάζονται μέ τέτοιο τέλειο τρόπο μέ τίς ἰδιότητες ἐξατμίσεως καί συμπυκνώσεως τοῦ νεροῦ, ὥστε τά σύννεφα νά σχηματίζονται στό κατάλληλο ὕψος καί τό νερό νά ἀνακυκλώνεται σέ ὅλη τή Γῆ. Πολλές οἱ «συμπτώσεις», ...ἀναρίθμητες στήν πραγματικότητα5. Χρειάζεται ὅμως καί κάτι ἀκόμη γιά νά συντελεστεῖ τό συγκλονιστικότερο γεγονός τῆς δημιουργίας, αὐτό πού πιστοί

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


καί ἄπιστοι ἐπιστήμονες ἀποκαλοῦν «θαῦμα τῆς ζωῆς». Οἱ συγγραφεῖς τοῦ λευκώματος ἀπ’ τή μιά μεριά προσπαθοῦν νά μᾶς ἐντυπωσιάσουν μέ τήν ἀσύλληπτη ποικιλία καί ὀμορφιά τῆς ζωῆς καί ἀπ’ τήν ἄλλη προσπαθοῦν νά μᾶς πείσουν ὅτι ἡ ζωή προέκυψε ἔτσι τυχαῖα καί ἁπλά: «Φῶς + νερό = ζωή».1 Εὐχαριστοῦμε τούς συγγραφεῖς γιά τή συναρπαστική ξενάγηση καί γιατί μᾶς θύμισαν μερικές ἀπ’ τίς πολλές «συμπτώσεις» πού ἀπαιτοῦνται γιά τήν ὕπαρξη ζωῆς. Ἀνταποδίδοντας, θά τούς ὑπενθυμίσουμε τά λόγια ἑνός συμπατριώτη τους, τοῦ S. C. Morris, κορυφαίου ἐν ζωῇ Παλαιοντολόγου, ὁ ὁποῖος στό «Life's Solutions» γράφει: «Ἡ ζωή εἶναι ἐξαιρετικά πολύπλοκη γιά νά συναρμολογηθεῖ [μέ τυχαῖες διαδικασίες] μέσα σέ μία πιστευτή χρονική κλίμακα». Ὁ δέ deDuve (βραβεῖο Nobel 1974) στό «Tour of a Living Cell» γράφει, «ὅλη ἡ αἰωνιότητα δέν φθάνει γιά νά φτιαχτεῖ ἕνα καί μόνο κύτταρο βακτηρίου ἀπό τυχαία συναρμολόγηση τῶν ἀτόμων μέ βάση τούς νόμους τῶν πιθανοτήτων»! Ἡ τύχη λοιπόν, δηλ. οἱ νόμοι τῶν πιθανοτήτων, δέν φαίνεται νά εὐνοεῖ τό συμπέρασμα τῶν συγγραφέων, ὅτι τά πάντα εἶναι ἀποτέλεσμα τύχης! Ὁ Ἅγιος Νικόλαος Ἀχρίδος παρομοιάζει τούς ἄθεους ἐπιστήμονες μέ μικρά παιδιά, πού συλλαβίζουν. Προφέρουν μέ καμάρι τά γράμματα (δηλ. περιγράφουν τά φυσικά φαινόμενα) ἀγνοώντας τή σημασία τῶν λέξεων (πνευματικά νοήματα).

Ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ ὁμολογητής γράφει ἐξάλλου ὅτι ὅλος ὁ νοητός κόσμους προτυπώνεται μέ μυστικό τρόπο στά σύμβολα τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου, γι᾽ αὐτούς πού μποροῦν νά βλέπουν (PG 91, 669C). Θά μπορούσαμε νά ποῦμε, ὅτι ὅλη ἡ δημιουργία εἶναι σάν μία παραβολή πού ἄλλους ὁδηγεῖ στή γνώση τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ καί ἄλλοι βλέπουν χωρίς νά κατανοοῦν καί ἀκοῦν χωρίς νά καταλαβαίνουν (Λουκ. η´,10). q

-------------1. «Πλανήτης γῆ», ᾽Α. Φοδεργκίλ καί συνεργάτες, παραγωγή BBC, ἐκδόσεις Polaris. 2. Αὐτή εἶναι ἡ ἐπικρατέστερη θεωρία γιά τή δημιουργία τῆς Σελήνης. 3. Τά φορτισμένα σωματίδια πού ἐκτοξεύονται ἀπ᾽ τόν ἥλιο, τά ὁποῖα δημιουργοῦν στούς πόλους τό πανέμορφο βόρειο καί νότιο Σέλας. 4. Μέ τό νερό συνδέονται 40-50 περίπου «συμπτώσεις» (φυσικές ἀνωμαλίες), πού τοῦ ἐπιτρέπουν νά στηρίζει τή ζωή (βλ. «Ἡ πιό συνηθισμένη οὐσία μέ τίς πιό ἀσυνήθιστες ἰδιότητες», «Ἡ Δρᾶσις μας», Τεῦχος 473, Νοέμβριος 2009 καί τ. 475, Ἰανουάριος 2010). 5. Ὅλο τό σύμπαν φαίνεται ρυθμισμένο μέ ἀκρίβεια, ὥστε νά κάνει ἐφικτή τή ζωή (ἀρχή τοῦ «Λεπτά ρυθμισμένου σύμπαντος (Fine-tuned universe)». O Steven Hawking στό βιβλίο τοῦ «A Brief History of Time» παρατηρεῖ: «Οἱ νόμοι τῆς Φυσικῆς... περιέχουν πολλές θεμελιώδεις σταθερές... Τό ἐντυπωσιακό εἶναι ὅτι οἱ τιμές τῶν σταθερῶν αὐτῶν ἐμφανίζονται ρυθμισμένες μέ τέτοια λεπτή ἀκρίβεια ὥστε νά κάνουν δυνατή τήν ὕπαρξη τῆς ζωῆς». Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

347


νήκω στή γενιά πού εὐτύχησε νά διδαχτεῖ τά θεολογικά γράμματα ἀπό ὀνομαστούς πανεπιστημιακούς Δασκάλους ἐν ἀποχωρήσει, πού θά πεῖ, σέ ἀκραία ὡριμότητα. Προεξάρχων ὁ μακαριστός καθηγητής Π. Ν. Τρεμπέλας, πού πολύ πιό ἁρμόδια γραφίδα θά σύστηνε στούς νεότερους ὡς «θεολογίας τό καύχημα». Ἐνῶ, μέ ἀφορμή τό ὡραῖο ἄρθρο, «...Η ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ» τοῦ Β. Νοϊτσάκη, («Ἡ Δρᾶσις μας», φ. 477), ἤ ἄλλα πού ἐπαναθέτουν διακριτικά τό θέμα τῆς Ἀπολογητικῆς καί ἐπισημαίνουν εὐδιάκριτα μεγάλο κενό σ᾽ αὐτή τήν κοσμογονική ἐποχή, θά πρόσθετε «ἀγωνιστικῆς παρουσίας καί Ἀπολογητικῆς ἀγλάισμα»! Τό παράξενο ἐδῶ εἶναι ὅτι, πενήντα τρία χρόνια ἀπό τήν ἀποχαιρετιστήρια Λειτουργία στό ἐκκλησάκι τῆς Πάρνηθας, τῆς Πανεπιστημιακῆς ἕδρας γιά κεῖνον, τῶν φοιτητικῶν ἑδράνων γιά μένα, αὐτό τό ἄρθρο (Κυριακή Δ´Νηστειῶν, Ἰωάννη τῆς Κλίμακος – 14.03.2010– λίγο μετά τό χερουβικό), ἔφερε στά μάτια μου ὁλοζώντανη τήν ὡραία μορφή του... Ὅπως τότε, πού ξεπρόβαλλε ἀπό τά σκαλοπάτια τοῦ κατά τή μεριά τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης πεζοδρομίου τοῦ «Ἐθνικοῦ καί Καποδιστριακοῦ», πληθω-

τοῦ Ἀθ. Κοτταδάκη ρικός, εὐθυτενής, βλέμμα ἀετίσιο, ἁπλός πάντα στήν ἀμφίεση, ἐπιβλητικός ὅμως καί γοητευτικός, μέ τή μαύρη ρεπούμπλικα νά τοῦ δίνει ἄλλη χάρη. Βάδιζε ὥς τήν κεντρική εἴσοδο ἀκουμπώντας συχνά τό χέρι μέ πατρική τρυφερότητα στόν ὦμο κάποιου φοιτητῆ, πού εἶχε σπεύσει νά τόν προϋπαντήσει. Περνοῦσε ἀπό τό Γραφεῖο τῆς «γεραρᾶς», καί σέ λίγα λεπτά, ὄρθιος στήν ἕδρα τῆς μικρῆς αἴθουσας, κυριολεκτικά σέ καθήλωνε, μέ μιά ἀπό στήθους – ἐκπληκτικό – ἀπό καρδίας, καί σέ χειμαρρώδη λόγο παράδοση Κατηχητικῆς, Ὁμιλητικῆς, Λειτουργικῆς, Ἀπολογητικῆς! «Ἀγωνιστικῆς παρουσίας καί Ἀπολογητικῆς ἀγλάισμα»! Καί σέ χρόνια ἰδιαίτερης αἰχμῆς – πρῶτο μισό 20οῦ αἰώνα – κι ἀκόμα εἴκοσι ἑπτά ὥς τή μακαρία κοίμησή του. Μέ ἀπαρχές της στήν ἐλατόπνοη Στεμνίτσα Γορτυνίας, ὅπου γεννήθηκε –1886– σφραγισμένος ἀπό τήν Παναγιά στίς ὀκτάωρες ἐπίτοκες ὠδίνες τῆς μητέρας του. «Ἐπί Σέ, Πανύμνητε Μῆτερ, ἐπερρίφθην ἐκ κοιλίας μητρός μου» – ἰδιόγραφη σημείωση σέ φωτογραφία τοῦ πατρικοῦ σπιτιοῦ. Ἐρχόμενος στήν Πάτρα μετά

348

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


τό Δημοτικό Σχολεῖο, εὐλογεῖται νά βρεθεῖ στήν ἀγωνιστική πνευματική ἀτμόσφαιρα, πού διαπότιζαν μέ ζείδωρα νάματα Χριστοῦ λαμπροί κληρικοί. Ὁ Πατρῶν καί Ἠλείας Ἱερόθεος Μητρόπουλος, ἱεράρχης δημιουργικῆς ποιμαντικῆς δράσης – «ἡ ἐπίδρασίς του εἰς τήν ψυχήν μου ὑπῆρξε ὁριστική» – ὁ ἀρχιμανδρίτης Ἠλίας Βλαχόπουλος, «τό ἀηδόνι τοῦ ἄμβωνα», ἀπό τόν ὁποῖο «ἔλαβον τάς πρώτας ἐνισχύσεις αἱ ἀπό βρέφους φυσικαί τῆς ψυχῆς του ροπαί», καί πιό πολύ ὁ ἀρχιμανδρίτης Εὐσέβιος Ματθόπουλος, ὁ θεμελιωτής τῆς μετά ταῦτα «νεοελληνικῆς χριστιανικῆς ἄνοιξης», πού «ὑπό τήν σκιάν» τοῦ Μητροπολίτη θείου του προωθοῦσε δοκιμές τῆς συστηματικῆς ἱεραποστολικῆς του ἐξόρμησης. Στά 1903, πού ἐκδημεῖ στόν κόσμο τῆς αἰώνιας Ἀγάπης ὁ Ἱερόθεος – «τόν ἔκλαυσα ὡς πατέρα» – «ἡ θυελλώδης αὐτή καί ἀκάθεκτος ψυχή», εἶναι πρωτοετής τῆς Θεολογίας. Ἐνῶ «οὐ μετά πολλάς ταύτας ἡμέρας», νέος, μέ πύρινη ὁρμή, «πληθωρικός, πολυτάλαντος», ἀλλά καί... «δυσκολοπειθάρχητος», συνεπαρμένος ἀπό τόν ἱεραποστολικό ζῆλο Εὐσεβίου Ματθοπούλου, θά παραδώσει «τό πηδάλιον τῆς ζωῆς του εἰς τά σεπτά χέρια τοῦ πολιοῦ λευίτου». Καί, φοιτητής ἀκόμα, θά βγεῖ «στόν ἀγρό τοῦ θερισμοῦ», γιά νά συγκλονίσει ψυχές, διασαλπίζοντας ἐνθουσιαστικά καί μεγαλόπνοα λόγο Χριστοῦ. Τό πιό σπουδαῖο! Νεόκοπος θεολόγος στά εἴκοσι δύο, στήν ἀντίπερα ὄχθη ἡλικιακά ἀπό αὐτόν τόν ταπεινό καί ἀφανή κήρυκα, μέ Διονύσιο Φαραζουλῆ καί Δημήτριο Παναγιωτόπουλο ὡς προεξάρχουσα μαχητική τριανδρία, θά δώσουν ὑπόσταση στό ὅραμά του γιά ὁλοκληρωτική ἀφιέρωση σέ συστηματικό χριστιανικό εὐαγγελισμό τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, ἱδρύοντας τό 1907 τήν Ἀδελφότητα Θεολόγων «ἡ Ζωή». Ἀπό τίς τάξεις της, καί ὡς καθηγητής Πανεπιστημίου, θά διακονήσει ἄριστα, ἀνάμεσα σέ πολλά, καί τόν ἄμβωνα καί τή χριστιανική Ἀπολογητική, «μή κινῶν οὔτε λεπτό ἀπό τό χρέος αὐτό»! Ἐνῶ μισό αἰώνα μετά, ἀειθαλής, ἐνθουσιώδης, ὁρμητικός, πύρινος ὅπως πάντα, θά μείνει «πιστός ἄχρι θανάτου», στήν ἴδια γραμμή τῆς ἀγωνιστικῆς παρουσίας του, στό σήμερα τῆς Ἐκκλησίας, ὡς ἱδρυτικό πάλι, πλήν

ἁπλό καί ταπεινό μέλος τῆς νέας Ἀδελφότητας Θεολόγων «ὁ Σωτήρ»! Ἀπό ἐδῶ καί πέρα δύο ἐρωτήματα ἁπλά, μέ τήν ἀπάντηση εὐδιάκριτη στίς γραμμές τους. Α. Ποιός ἀπό τούς σημερινούς θεολόγους, καί βέβαια τούς Πανεπιστημιακούς, ἄσκησε τή λειτουργία τοῦ κηρύγματος τόσο πολλά χρόνια, τόσο μεγαλόπνοα, τόσο φλογερά, κυρίως τόσο παραστατικά, ἁπλά, πρακτικά, κατανοητά κι ἀπό τόν πιό ἁπλοϊκό; Καί τόσο Χριστοκεντρικά καί Πατερικά! Καί ἀπό στήθους, πού θά πεῖ ἀπό περίσσευμα καρδιᾶς! Καί δέν εἶναι βέβαια τόσο ὅτι σήμερα ἔχει γενικευτεῖ τό χαρτί, ἤ ὅτι ἔχουν τεθεῖ στό πλάι οἱ Μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, καί κυριαρχοῦν οἱ Γεροντάδες καί τά Γεροντικά, ὅσο ὅτι στό ὄνομά τους – Θεέ καί Κύριε – τό κήρυγμα ἔχει γίνει θολό – κουλτούρα θεολογική καί ὑπερπτητική! Τουτέστιν, τό περιεχόμενό του εἶναι ἐντελῶς ἄσχετο μέ τήν καθημερινή ζωή τοῦ ὀρθόδοξου πιστοῦ! Τόν ὁποῖο μπορεῖ νά καταπλήσσει, νά ἐντυπωσιάζει, νά τόν ἀφήνει ἴσως μέ τό στόμα ἀνοιχτό, πλήν μέ ἀνυποψίαστα ἄδεια τήν ψυχή! Β. Τό πιό σπουδαῖο. Ποιός ἀπό τούς σημερινούς θεολόγους καί τούς Πανεπιστημιακούς διακόνησε τή λειτουργία τῆς χριστιανικῆς Ἀπολογητικῆς μέ τή δυναμική πίστη καί ἐκπληκτική ἐγκυρότητα ἐκείνου, ἤτοι μέ τό σεβασμό στό ὄντως τεκμηριωμένο ἐπιστημονικά ὡς ἀληθινό; Ποιός κατάφερε καίρια πλήγματα στόν ὀρθολογισμό, ὑλισμό, μαρξισμό, καί μάλιστα τότε πού μεσουρανοῦσαν, στόν τεκτονισμό, πνευματισμό, πανθεϊσμό... Τουτέστιν, ποιός ἐξέπεμψε σῆμα ὑπολογίσιμο, ποιός ἄνοιξε χαραμάδα πίστης γιά τούς μορφωμένους, τυπικά βέβαια, ὀρθόδοξους Χριστιανούς; «Κύριος οἶδε» ποιά ζημιά γίνεται στήν Ἐκκλησία σήμερα, πού ὁ λόγος τῆς θεολογίας ἔχει προσπεράσει τούς Μεγάλους Πατέρες, λαμπρούς ὑπερασπιστές τῆς Ἀλήθειας ἀπέναντι σέ «ἐντός ἤ ἐκτός τῆς παρεμβολῆς» ἀρνητές, ἔχει ἐγκλωβιστεῖ μονοδιάστατα στούς μυστικούς καί ἐρωτικούς, στήν προβολή «ἀπομίμησης τῶν τύπων ἐκφράσεωςτοῦ βυζαντινοῦ παρελθόντος», καί μιά Ὀρθοδοξία τῆς Δύσης «Ἀντί»! Καί, στό ὄνομα τῆς πίστης – χάρισμα, «σνομπάρει» τήν Ἀπολογητική! Ἡ πίστη εἶναι ÿ

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

349


βέβαια πρώτιστα θεία κλήση καί δωρεά, ὄχι ὅμως λιγότερο καί κατάφαση προσωπική, ὡς γράφει Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος - Ἐγκώμιο 4ο στόν ἀπόστολο Παῦλο. Πού ἐδῶ σημαίνει ὅτι ὁ μορφωμένος ὀρθόδοξος, ὁ σημερινός ἄνθρωπος εὐρύτερα, ἔχει ἀνάγκη ν᾽ ἀκούσει καί ἔγκαιρα, καί ἔγκυρα «τί λέει, καί πῶς ὁριοθετεῖται» ἡ Ἐκκλησία στή ραγδαίως ἐξελισσόμενη καί ὄντως κοσμογονική αὐτή ἐποχή! Ἡ ὑπεράσπιση τῆς Ἀλήθειας τῆς Ἐκκλησίας, αὐτά τά χρόνια ἰδιαίτερα, προϋποθέτει πίστη σταθερή, θερμή, ἀληθινή, ἀνυπόκριτη, ἀνοιχτή, ὄχι λιγότερο ὅμως καί πολυμέρεια, διεισδυτικό πνεῦμα, κριτικό –«ἁγία διάκριση» – καί διαλεκτική δύναμη ἐγκρατή. Πράγματα πού κάνουν ἀκόμα πιό μεγάλο καί χαῖνον δραματικά τοῦ μακαριστοῦ καθηγητῆ Π. Ν. Τρεμπέλα τό κενό! «Τώρα, πού οἱ ἄθεοι ὅλων τῶν ἀποχρώσεων, κυρίως ἐπιστήμονες μέ τήν τήβεννο τοῦ «νομπελίστα» ἤ ἄλλων διακρίσεων ἐπιτίθενται μέ λύσσα κατά τοῦ Θεοῦ, αὐτῆς τῆς μεγάλης «αὐταπάτης»... Ἱδρύουν ἀνά τόν κόσμον Κέντρα («ἐκκλησίες») ἀθεϊστικά, οὑμανιστικά, «γιά τή λογική καί τήν Ἐπιστήμη», γιά τήν «ἀπελευθέρωση ἀπό τή θρησκεία», ῾῾Internet Infidels”, ῾῾Rationalist Press Association”... Οἱ δέ ἐν Ἑλλάδι μιμηταί αὐτῶν... κατακλύζουν τήν ἀγορά μέ μεταφράσεις σκληρῶν ἀθέων. Ποιοῦντες δέ χρῆσιν τοῦ Internet καί παντός ΜΜΕ ἔχουν κατακλύσει τόν κόσμο μέ πρωτοφανεῖς σέ σκληρότητα ἐπιθέσεις κατά παντός Χριστιανικοῦ» – Α. Κεβρεκίδης, («Ἀνάπλασις», τ. 443)– μέ δική μου προσθήκη, ἀκόμα καί τήν ἱερή περίοδο τῆς Μ. Ἑβδομάδας, τό κενό τῆς χριστιανικῆς Ἀπολογητικῆς εἶναι μεγάλο, ἡ ἀπουσία Ἀντιρρητικῆς σάν τοῦ μακαριστοῦ Καθηγητῆ ἐξώφθαλμα αἰσθητή! Καί τό ἐπιτακτικό ἐρώτημα εἶναι ὥς πότε δείλαιοι καί δειλοί, καί μπερδεμένοι ἴσως ἀπό ἐσφαλμένη ἐκτίμηση, «τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων, ἡμεῖς θά ἄδωμεν»... ἡσυχάζοντες μονοδιάστατα στόν πιό πάνω ἐγκλωβισμό;

350

πορεῖ κάποια γερμανικά καί ἀγγλικά ἔντυπα νά ἐκφράστηκαν τόν τελευταῖο καιρό ὑποτιμητικά γιά τήν Πατρίδα μας. Ὑπάρχει ὅμως καί ἡ ἄλλη πλευρά. Πρόσφατα ἐλέχθησαν πολλά τά ἐπαινετικά γιά τήν Ἑλλάδα ἀπό μορφωμένους ἀνθρώπους καί ὁρισμένα στοιχεῖα, πού εἶδαν τό φῶς τῆς δημοσιότητος, ἀποτελοῦν ἐγκώμιο γιά τή χώρα μας. Στά μέσα τοῦ περασμένου Αὐγούστου συγκεκριμένα, ὀργανώθηκε στή Θεσσαλονίκη Διεθνές Συνέδριο ὑπό τήν αἰγίδα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἀπό τό Κέντρο Ἑλληνικῆς Γλώσσας. Θέμα του εἶχε τίς ἑλληνικές σπουδές στό ἐξωτερικό. Ἔλαβαν μέρος διακεκριμένοι ἐπιστήμονες γλωσσολόγοι, νεοελληνιστές, ἑλληνικῆς καί μή καταγωγῆς ἀπό τήν Ἑλλάδα, ἀπό χῶρες τῆς Εὐρώπης, τίς ΗΠΑ, τήν Αὐστραλία καί μετέφεραν τήν πολύτιμη ἐμπειρία τους. Ἀρκετοί ἀπό αὐτούς ἔκαναν δηλώσεις στούς δημοσιογράφους, ἀπό τίς ὁποῖες ἐπιλέγουμε χάρη συντομίας ὁρισμένες. Ἔτσι ἡ διευθύντρια τοῦ Κέντρου Ξένων Γλωσσῶν στό Πανεπιστήμιο Brown τῶν ΗΠΑ ῎Ελσα Ἀμανατίδου δήλωσε: «Στήν Ἀμερική ὑπάρχουν περίπου 40 προγράμματα ἑλληνικῶν σπουδῶν, ἀλλά καί μερικές ἕδρες, ὅπως αὐτές στά πανεπιστήμια τοῦ Χάρβαντ, τοῦ Σάν Φρανσίσκο, τοῦ Μίσιγκαν, τοῦ Κολούμπια κ.ἄ. »Ἀπό τίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ ᾽80 στό Πανεπιστήμιο Brown τῆς πολιτείας τοῦ Ρόντ Ἄιλαντ τῶν ΗΠΑ λειτουργεῖ πρόγραμμα Νεοελληνικῶν Σπουδῶν ... Τό ἀκαδημαϊκό ἔτος 2009-2010 εἴχαμε περίπου 200 φοιτητές... οἱ περισσότεροι ἀπό αὐτούς εἶναι μή ἑλληνικῆς καταγωγῆς, πού μαθαίνουν τή γλώσσα μας, ὁρμώμενοι ἀπό ἕνα αὐθεντικό ἐνδιαφέρον γιά τόν ἑλληνικό πολιτισμό». Ὁ Διευθυντής τοῦ Νεοελληνικοῦ Ἰνστιντούτου τῆς Σορβόνης, τό ὁποῖο ἵδρυσε στό Παρίσι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, Henri Tonnet δήλωσε: «... Στό Παρίσι ἔχουμε τέσσερα Λύκεια, ὅπου διδάσκονται τά Νεοελληνικά... Ὁ πρῶτος λόγος πού οἱ φοιτητές ἐπιλέγουν τήν ἑλληνική γλώσσα, σύμφωνα μέ τόν κ. Tonnet, εἶναι συναισθηματικός... Ἀπό ἀγάπη γιά τήν Ἑλλάδα πολλοί ἀπό τούς φοιτητές μας ἐγγράφονται στό Ἰνστιτοῦτο μας. Ἔχοντας ἐπισκεφθεῖ τήν ὄμορφη χώρα σας ἔχουν δημιουργήσει φιλίες καί φυσικό εἶναι νά θέλουν νά μάθουν ἑλληνικά, γιά νά ἐπικοινωνοῦν καλύτερα μαζί τους. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ἐπιστημονικός, καθώς ἔχουμε πολλούς φοιτητές πού ἐπιλέγουν κλασικές

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


σπουδές καί στή συνέχεια ἐπιδεικνύουν ἐνδιαφέρον γιά τά νεοελληνικά ... Ὑπάρχουν ἑπτά ἕδρες Νεοελληνικῶν Σπουδῶν στή Γαλλία μέ τακτικούς καθηγητές καί ἐννέα πανεπιστήμια μέ ἑστίες ἑλληνομάθειας. Συνολικά στά πανεπιστήμιά μας ἔχουμε περισσότερους ἀπό 600 φοιτητές νεοελληνικῶν ... Εἶστε φορεῖς ἑνός πολιτισμοῦ μέ τό γόητρο πού ξέρουμε. Ὡς ἐκ τούτου ἀποτελεῖτε ἐξαίρεση καί αὐτό κάνει τή χώρα σας ἀκόμα πιό ἑλκυστική». Ὁ Ἀντρί Σαβένκο, Διευθυντής τῆς ἕδρας Ἑλληνικῶν Σπουδῶν Πανεπιστημίου Ταράς Σεβτσένκο τοῦ Κιέβου, δήλωσε ὅτι στήν ἕδρα Ἑλληνικῶν Σπουδῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ταράς Σεβτσένκο φοιτοῦν σήμερα 60 φοιτητές. Τά ἑλληνικά διδάσκονται ἐπίσης στό Ἰνστιτοῦτο Φιλολογίας ὡς δεύτερη ξένη γλώσσα καί στό Ἰνστιτοῦτο Δημοσιογραφίας τοῦ Κιέβου... Σέ ὅλη τήν Οὐκρανία – ἐκτός ἀπό τό Κίεβο τά νεοελληνικά διδάσκονται στά Πανεπιστήμια τῆς Συμφερούπολης, Ἀνθρωπιστικῶν Σπουδῶν τῆς Μαριούπολης, τῆς Ὀδησσοῦ, στό Χάρκοφ (πρώτη πρωτεύουσα τῆς Οὐκρανίας) κ.λ.π. (Ἐφημ. «Ἐλεύθερος», 25.8.2010). Ἀλλά καί ὁ καθηγητής τοῦ Ε.Μ.Π. καί Ἀκαδημαϊκός κ. Ἀ. Κουνάδης σέ ὁμιλία του στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν (31.3.2009), πού δημοσιεύθηκε σέ δύο συνέχειες στό περιοδικό «Ἑλληνική Διεθνής Γλώσσα», πού ἐκδίδει ὁ «Ὀργανισμός γιά τή διάδοση τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας» (Ἀπρίλιος-Ἰούνιος 2010) μᾶς ἔδωσε πολύ ἐνδιαφέροντα στοιχεῖα. Τόνισε ὅτι «ἡ Ἑλληνική Γλώσσα στό βιβλίο Γκίνες ἀναφέρεται ὡς ἡ πλουσιώτερη τοῦ κόσμου μέ 5.000.000 λέξεις, (ἐνῶ τά ἀγγλικά ἔχουν μόνο 490.000 λέξεις) καί ὅτι ἡ γλώσσα μας ἔχει 70.000.000 λεκτικούς τύπους». Σημείωσε ἐπίσης ὅτι ἀπό τό ἀγγλικό λεξικό Γουέμπστερ «φαίνεται ὅτι ἡ ἀγγλική γλώσσα ἔχει δανειστεῖ 57 μόνο λέ-

ξεις ἀπό τήν τουρκική, 34 μόνο λέξεις ἀπό τίς σλαβικές γλῶσσες καί 41.615 λέξεις ἀπό τήν ἑλληνική». Ἀπό μιά χαρτογράφηση τῶν ἀνά τόν κόσμο Πανεπιστημίων, πού διαθέτουν τμήματα Ἑλληνικῶν Σπουδῶν, προσθέτει ὁ κ. Κουνάδης, συμπεραίνεται ὅτι «συνολικῶς σέ ὁλόκληρο τόν κόσμο διδάσκονται τά ἑλληνικά σέ περισσότερα ἀπό 270 Πανεπιστήμια». Ἀπό τή Μόσχα ὥς τή Μελβούρνη κι ἀπό τή Σαγκάη ὥς τό Γιοχάνεσπουργκ, κι ἀπό τήν Ἰαπωνία ὥς τό Μεξικό σ᾽ ὅλες τίς χῶρες τῆς γῆς ἐκδηλώνεται σήμερα ἐνδιαφέρον γιά τήν ἑλληνική γλώσσα. Δέν εἶναι τοῦτο τιμή καί δόξα πρός τή μικρή καί πτωχή μας πατρίδα; Καί ἐάν λάβουμε ὑπόψη μας ὅτι ἡ γλώσσα δέν εἶναι μόνο μέσο ἐκφράσεως καί ἐπικοινωνίας, ἀλλά καί φορέας κυρίως τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ κάθε λαοῦ, γίνεται ἀντιληπτό ὅτι ἡ παγκόσμια αὐτή στροφή πρός τή γλώσσα μας εἶναι συγχρόνως καί τιμή καί δόξα πρός τόν πολιτισμό μας. Δέν πρέπει νά τό λησμονοῦμε ποτέ αὐτό οἱ Νεοέλληνες, ἀλλά νά ζοῦμε ἀντάξια τοῦ πολιτισμοῦ μας. Καί πρό πάντων μή λησμονοῦμε τήν τιμή καί δόξα, πού ἐπιφύλαξε στή γλώσσα μας ὁ Θεός, μέ τό νά τήν διαλέξει μέσα ἀπό ὅλες τίς ἄλλες, γιά νά μεταδώσει μ᾽ αὐτή στόν κόσμο τόν τέλειο Νόμο τοῦ Εὐαγγελίου Του. q Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

351


έρασαν ἕξι μῆνες ἀπό τότε πού πάτησε γιά πρώτη φορά τό νησί τῶν ἁγίων, τήν Κύπρο, ὁ αἱρετικός Πάπας. Μπορεῖ λοιπόν νά γίνει ἄνετα ἡ ἀξιολόγηση τῆς ἐπισκέψεως αὐτῆς, πού τόσο προβλήθηκε ἀπό τά ΜΜΕ. Ἐπίσκεψη πού δημιούργησε προβλήματα στόν Ὀρθόδοξο λαό τῆς Κύπρου, γιά τόν ὁποῖο ἐδῶ καί τουλάχιστον 60 χρόνια ἰσχύει τό: «λαέ μου εὐκολόπιστε καί πάντα προδομένε». Ὁ Κύπριος πρόεδρος, πού προσκάλεσε τόν Πάπα στό νησί τοῦ ἀποστόλου Βαρνάβα, εἶχε ἐπενδύσει πολλά στήν ἐπίσκεψη αὐτή. Τόν ὑποδέχθηκε μετά βαΐων καί κλάδων. Στίς τρεῖς ἡμέρες πού ἔμεινε στήν Κύπρο, τήν ὁποία ἐπί 378 χρόνια (1192-1570) καταδυνάστευαν κατά σειράν οἱ Ναΐτες, οἱ φραγκολατίνοι Λουζινιανοί καί οἱ Ἑνετοί καί προσπαθοῦσαν μέ φυλακίσεις καί βασανιστήρια νά ἐκλατινίσουν τό λαό της ― διότι ὅλοι ἦταν πιστά ὄργανα τῆς «Ἁγίας Ἕδρας» (!) ― οἱ ἡγέτες τῆς Κύπρου ὑπογράμμισαν στόν Πάπα τό δράμα τοῦ ἑλληνικοῦ αὐτοῦ ἀκρίτα τοῦ νότου. Τοῦ μίλησαν γιά τήν ἀδικαιολόγητη τουρκική εἰσβολή. Γιά τήν ὑπό τήν αὐθαίρετη στρατιωτική τουρκική κατοχή μεγάλου τμήματος τῆς Κύπρου. Γιά τήν ἐπί 36 χρόνια σύληση καί καταστροφή τῆς ἀτίμητης πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς τῆς ἀπό αἰώνων ἑλληνικῆς μεγαλονήσου, περιλαμβανομένου καί τοῦ τάφου καί τῆς Σταυροπηγιακῆς Μονῆς τοῦ ἀποστόλου Βαρνάβα. Τοῦ εἶπαν γιά τόν διαβόητο Τοῦρκο ἀρχαιοκάπηλο Ἀϊντίν Ντικμέν, πού δρᾶ ἐλεύθερος στή Γερμανία (τήν πατρίδα τοῦ Πάπα), ἔχοντας στήν κατοχή του πλῆθος βυζαντινῶν εἰκόνων, πού προέρχονται ἀπό τή σύληση ὀρθοδόξων ναῶν τῆς Κύπρου. Αὐτά τά ἔδωσαν στόν Πάπα καί γραπτῶς. Ὁ Βενέδικτος ΣΤ´πρέπει νά εἶδε τή διαίρεση τῆς Λευκωσίας, ἀφοῦ διανυκτέρευσε στό παπικό μοναστήρι, πού

352

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

βρίσκεται πάνω στήν πράσινη γραμμή, στά βόρεια τῆς μόνης διχοτομημένης πρωτεύουσας κράτους στόν 21ο αἰώνα! Ὁ Πάπας ἄκουσε γιά τό συστηματικό ἐξισλαμισμό τῆς Β. Κύπρου μέ τά τζαμιά νά ξεφυτρώνουν σάν μανιτάρια καί τίς ὀρθόδοξες ἐκκλησίες νά γίνονται τζαμιά ἤ ἀποθῆκες ἤ κέντρα διασκεδάσεως ἤ ποιμνιοστάσια ἤ νά κατεδαφίζονται... Κοντολογίς ὁ Γερμανός πάπας Βενέδικτος 16ος πρέπει νά εἶδε καί νά ἄκουσε τό ἀπερίγραπτο δράμα ἑνός προδομένου λαοῦ ἀπό τούς Βρετανούς καί τούς Ἀμερικανούς, πού χρησιμοποίησαν ὡς ὄργανο τόν τουρκικό βαρβαρισμό, γιά νά διαιρέσουν ἕνα νησί καί νά βυθίσουν στό πένθος ἕνα λαό μέ πολιτισμό, πού ἔχει τίς ἀρχές του στήν 6η π.Χ. χιλιετηρίδα. Δηλαδή πολιτισμό σύγχρονο πρός παρόμοιους πολιτισμούς στήν Ἑλλάδα καί στή Μ. Ἀνατολή γενικά. Τί εἶπε γιά ὅλα αὐτά ὁ Πάπας; Τίποτε! Ἀπολύτως τίποτε! Καί γιά νά μή θεωρηθοῦμε ἄδικοι καί ὑπερβολικοί, ἀντιγράφουμε ἀπό ἐπίσημα παπικά ἔντυπα. Στό καλωσόρισμα τοῦ Κυπρίου Προέδρου ὁ Πάπας ἐξέφρασε τή χαρά του, πού βρίσκεται στήν «Κύπρο, τό σταυροδρόμι ἀρχαίων πολιτισμῶν, θρησκειῶν, ἀλλά καί τῆς ἱστορίας». Καί ἀφοῦ εἶπε ὅτι ἡ ἔνταξη τῆς Κύπρου στήν Ε.Ε. «θά τήν ὁδηγήσει σέ εὐημερία» καί ὅτι ἡ Εὐρώπη «θά ἐμπλουτιστεῖ ἀπό τήν πνευματική καί τήν πολιτιστική της κληρονομιά», πρόσθεσε μέ ἄφθαστη διπλωματική γλώσσα: «Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἀγάπη πού ἔχετε γιά τή χώρα σας καί τίς οἰκογένειές σας καί ἡ ἐπιθυμία σας νά ζήσετε σέ ἁρμονία μέ τούς γείτονές σας κάτω ἀπό τή συμπονετική προστασία τοῦ παντοδύναμου Θεοῦ σᾶς ἐμπνέει, ὥστε μέ ὑπομονή νά ἐπιλύσετε τά προβλήματα πού μοιράζεστε μέ τή διεθνή κοινότητα γιά τό μέλλον τοῦ νησιοῦ σας». Ἀπαντώντας δέ στήν προσφώνηση τοῦ


Ἀρχιεπισκόπου Κύπρου, πού τοῦ ἐξέθεσε τό ὅλο πρόβλημα τῆς Κύπρου, εἶπε καί πάλι μέ διπλωματική γλώσσα: «Ἡ Ἐκκλησία στήν Κύπρο μπορεῖ δικαίως νά εἶναι ὑπερήφανη γιά τήν ἀπευθείας σύνδεσή της μέ τό κήρυγμα τοῦ Παύλου». Καί ἐκμεταλλευόμενος τήν περίσταση, πῆγε σέ ἄλλο θέμα. Μίλησε γιά τό «Οἰκουμενικό Κίνημα» καί τό διάλογο Ὀρθοδόξων καί Παπικῶν. Ἀργότερα, καταθέτοντας στεφάνι στό μνημεῖο τοῦ ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου, εἶπε πάλι: «Ὅπως ἐκεῖνος, καθένας ἀπό ἐμᾶς στήν ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου πρέπει νά δεσμεύεστε ὑπηρετώντας τό καλό τῶν ἄλλων στήν κοινωνία εἴτε σέ ἐθνικό εἴτε σέ διεθνές ἐπίπεδο. Πρόκειται γιά μιά εὐγενή ἐσωτερική ἐπιταγή, τήν ὁποία ἡ Ἐκκλησία σέβεται. Ὅταν διεξάγεται ἀφοσιωμένα, ἡ προσφορά στό δημόσιο μᾶς ἐπιτρέπει νά ἀποκτοῦμε μεγαλύτερη σοφία, ἀκεραιότητα καί προσωπική πληρότητα»1. Ὅταν ὁ Πρόεδρος τῆς Κύπρου τόν ὑποδέχθηκε στό προεδρικό Μέγαρο καί τοῦ τόνισε ὅτι «ἡ διεθνής κοινότητα πρέπει νά ἀσκήσει τήν ἐπιρροή της στήν Τουρκία», ὁ Πάπας μίλησε γενικά καί ἀόριστα γιά εἰρήνη στίς «ταραγμένες περιοχές τῆς γῆς», πού μπορεῖ νά ἐπιτευχθεῖ μέ τρεῖς τρόπους: «Πρῶτα νά ἐξετάζονται ψύχραιμα οἱ ἀνησυχίες ὅλων τῶν ἐμπλεκομένων μερῶν στή συγκεκριμένη διαφορά, ὥστε τά μέρη νά ἀποκτήσουν ἀντικειμενική καί πλήρη θεώρηση. Δεύτερο, μέ τήν ἀποκωδικοποίηση τῶν πολιτικῶν ἰδεολογιῶν καί, τρίτο, μέ συνεχή προσπάθεια στήριξης τοῦ νόμου ἀπό τίς ἠθικές ἀρχές τοῦ φυσικοῦ δικαίου»2. Εἴδατε σ᾽ ὅλα αὐτά πουθενά τίς λέξεις Τουρκία, τουρκική εἰσβολή, κατοχή, ἐν ψυχρῷ ἐκτέλεση ἀθώων πολιτῶν, δράμα ἀγνοουμένων, διχοτόμηση, σύληση ναῶν καί πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς, προσφυγοποίηση χιλιάδων κατοίκων τῆς Κύπρου, ἐκτουρκισμό τῶν κατεχομένων περιοχῶν κλπ. κλπ; Εἴδατε σ᾽ ὅλα αὐτά λόγο συμπόνοιας καί ἐκδήλωση ἐνδιαφέροντος; Ἀπεναντίας ὁ λόγος τοῦ Πάπα ἦταν πλούσιος καί ἀσυγκράτητος, ὅταν εἶπε «ὅτι ὡς διάδοχος τοῦ Πέτρου (ΣΣ ἰδού ἡ αὐτοπρο-

βολή τοῦ πρωτείου του) ἦρθε (στήν Κύπρο), γιά νά χαιρετήσει μέ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο τούς Καθολικούς τῆς Κύπρου (sic), νά ἐνισχύσει τήν πίστη τους καί νά τούς ἐνθαρρύνει νά εἶναι ὑπόδειγμα χριστιανῶν καί πολιτῶν καί νά διαδραματίσουν πλήρως τό ρόλο τους στήν κοινωνία πρός ὄφελος, τόσο τοῦ κράτους, ὅσο καί τῆς πολιτείας»3. Γι᾽ αὐτό ἄλλωστε συναντήθηκε μέ τούς παπικούς τῆς Κύπρου καί ὅσους ἔσπευσαν κατά παραγγελίαν ἀπό τήν Εὐρώπη καί τή Μ. Ἀνατολή, ἰδιαίτερα δέ μέ τούς Μαρωνίτες τῆς Κύπρου. Στίς συναντήσεις του αὐτές ἀναφέρθηκε ἐπανειλημμένως στίς διαχριστιανικές σχέσεις, στό διαχριστιανικό διάλογο, καλώντας σέ οἰκουμενική συνεργασία4. Ἡ ὅλη ἐπίσκεψη τοῦ Πάπα κορυφώθηκε μέ τό show =ἐπίδειξη - θέαμα τῆς παπικῆς λειτουργίας στό ἀθλητικό κέντρο Ἐλευθερία τῆς Λευκωσίας. Κατά δέ τήν ἐπίσκεψή του στό Μαρωνίτικο ναό τῆς Παναγίας τῶν Χαρίτων εἶπε: «Ἰδού ἡ πρόκληση πού σᾶς ἀφήνω σήμερα, ὥστε ἡ Ἐκλησία σας μέ ἑνότητα μαζί μέ τούς ποιμένες σας καί μέ τόν Ἐπίσκοπο Ρώμης νά αὐξάνεται εἰς τήν ἁγιωσύνη, εἰς τήν πίστη τοῦ Εὐαγγελίου καί εἰς τήν ἀγάπη γιά τόν Κύριο καί γιά τόν πλησίον»5. Ἡ μαρτυρική Κύπρος λοιπόν δέν ὠφελήθηκε τίποτε ἀπό τήν ἐπίσκεψη τοῦ Πάπα. Ὠφελήθηκε μόνο ἡ αἵρεση τοῦ Παπισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀναζητεῖ ἐναγωνίως σανίδα σωτηρίας γιά τά σκάνδαλα πού τήν πνίγουν στήν Ἀμερική καί στήν Εὐρώπη. Ὁ αἱρετικός Πάπας πέτυχε νά κάνει ἀκόμη μιά καθαρά κοσμική ἐπίδειξη, πού προβλήθηκε ἀπό τά ΜΜΕ. Μέ μιά φράση: Ὁ Πάπας στήν Κύπρο ἦλθε, εἶδε, ἔκανε ἐπίδειξη καί ἀπῆλθε...

ν.π.β.

1. Ἐφημ. «Καθολική» (ἔκδ. τῶν Οὑνιτῶν τῆς Ἑλλάδος), ἀρ. φ. 35, 17.6.2010, σελ. 4. Τή διπλωματική δήλωση τοῦ Πάπα γιά τό διαιωνιζόμενο πρόβλημα τῆς Κύπρου, βλ. καί στήν ἐφημ. «Ἡ Καθημερινή>, 6.6.2010, σελ. 19. 2. Ἐφημ. «Ἑστία», 7.6.2010, σελ. 3. 3. Ἐφημ. «Καθολική», ἀρ. φ. 36, 30.6.2010, σελ. 4. 4. Ἐφημ. «Καθολική», ἀρ. φ. 35, 17.6.2010, σελ. 4, 5. 5. Ἐφημ. «Καθολική», ἀρ. φ. 36, 30.6.2010, σελ. 4 καί 5. Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

353


«Σᾶς περιμένουμε ξανά… μή μᾶς ξεχάσετε… ἀδέρφια εἴμαστε». ὐτά τά λόγια ἔρχονταν συχνά στό νοῦ ὅλων ὅσων εἴχαμε ἐπισκεφτεῖ καί παλαιότερα τό βορειότερο τμῆμα τῆς Ἠπείρου. Ἡ ἀνάμνηση, λοιπόν, ἔγινε ἐπιθυμία, ἡ ἐπιθυμία πῆρε σάρκα καί ὀστά καί ὁ περασμένος Μάιος μᾶς βρῆκε, ἀνάμεσα στίς φοιτητικές μας ὑποχρεώσεις, νά ἑτοιμάζουμε μέ ἐνθουσιασμό μία ἀκόμη ἐπίσκεψη στούς Βορειοηπειρῶτες ἀδερφούς μας. Γνώριμος ὁ προορισμός, ὅμως λίγο διαφοροποιημένος ὁ χαρακτήρας τῆς καινούργιας ἀποστολῆς. Ἐπίκεντρο τῆς δραστηριότητάς μας θά εἶναι τά σχολεῖα καί τό μαθητικό οἰκοτροφεῖο, πού λειτουργοῦν ὑπό τήν αἰγίδα τῆς Μητροπόλεως Ἀργυροκάστρου. Ὁ σεβαστός ᾽Επίσκοπoς τῆς τοπικῆς ἐκκλησίας, λοιπόν, Κύριος κ. Δημήτριος, μέ τήν εὐθύνη καί τίς εὐλογίες τοῦ ὁποίου πραγματοποιήθηκε ἡ ἐξόρμηση, ρυθμίζει τούς σταθμούς τῆς πορείας μας.

354

Πρῶτος σταθμός, τά σχολεῖα πού καλύπτουν τίς ἀνάγκες στήν περιοχή τοῦ Μεσοποτάμου. Μιά ἀπό τίς αἴθουσες τοῦ Τεχνικοῦ Λυκείου διαμορφώνεται κατάλληλα γιά νά μᾶς ὑποδεχτεῖ. Δεκάδες νεανικά πρόσωπα μᾶς καλωσορίζουν μέ ἐγκαρδιότητα. Μετά τίς ἀπαραίτητες συστάσεις καί ἕνα-δυό τραγούδια ἡ ἀτμόσφαιρα ζεσταίνεται καί ἡ συζήτηση ξεκινάει. Οἱ περισσότεροι ἀπό τούς μαθητές καταλαβαίνουν ἄριστα τά ἑλληνικά. Ὁ διευθυντής τοῦ σχολείου ὅμως ἀναλαμβάνει χρέη διερμηνέα, γιά νά καλύψει τίς ἀνάγκες ὅλων τῶν παιδιῶν. «Στό σχολεῖο μας εἶναι σημαντικό νά καταλάβουν ὅλοι, ὅλα ὅσα ἔχετε νά τούς πεῖτε, καθώς ἀνάμεσα στούς μαθητές μας βρίσκονται καί ἀρκετοί ἀλλόθρησκοι», μᾶς λέει χαρακτηριστικά. Ὅσο ἡ ὥρα περνάει γινόμαστε μιά ζεστή συντροφιά, πού νομίζεις γνωρίζεται χρόνια. Ἡ συζήτηση περιστρέφεται γύρω ἀπό τόν Ἕναν, «τόν Δημιουργό μας», ὅπως μέ πάθος δηλώνει ἕνας σπουδαστής. Ἑπόμενος σταθμός, τό ἐκκλησιαστικό Λύκειο Ἀργυροκάστρου, τό ὁποῖο συστεγάζεται μέ τό νηπιαγωγεῖο καί τό δημοτικό τῆς Μητρο-

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010


πόλεως. Κατεβαίνοντας ἀπό τό μικρό λεωφορεῖο, πού μᾶς παραχώρησε ἡ τοπική Ἐκκλησία γιά τίς μετακινήσεις μας, ἡ ὑποδοχή πού μᾶς ἐπιφύλασσαν τά μικρότερα παιδιά τῶν δυό σχολείων, ἦταν μία μεγάλη ἔκπληξη γιά ἐμᾶς. Μαζί τραγουδήσαμε, παίξαμε, γελάσαμε, πήραμε καί δώσαμε χαρά! Στή συνέχεια, ἡ συνάντησή μας μέ τούς σπουδαστές τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Λυκείου ἐκτυλίχθηκε σέ μία δυνατή ἐμπειρία, πού δύσκολα περιγράφεται. «Τί εἶναι γιά σένα, ὁ Χριστός;» τούς ρωτήσαμε, προκαλώντας τους σέ διάλογο, γιά νά πάρουμε ὁμόφωνα σχεδόν τήν ἀπάντηση: «τό Πᾶν», «Αὐτός στό ὄνομα τοῦ Ὁποίου βαπτιστήκαμε». Ὁ αὐθόρμητος χαρακτήρας τῶν ἀπαντήσεων πιστοποιεῖ μέ τόν πλέον ἀκράδαντο τρόπο τήν εἰλικρινή πίστη αὐτῶν τῶν παιδιῶν, ἐκπλήσσοντάς μας εὐχάριστα. Ἀκολουθεῖ ἡ ἀναφορά στίς δυσκολίες τοῦ ἀγώνα γιά τόν χριστιανό νέο, δίνοντάς τους τήν εὐκαιρία νά διατυπώσουν τή δική τους ἄποψη, πού εἶναι ξεκάθαρη καί ἀπρόσμενα ὥριμη γιά τό νεαρό τῆς ἡλικίας τους: «Πρέπει νά ἀφήσεις τόν κόσμο γιά νά ζήσεις μέ τόν Χριστό… αὐτά δέν πᾶνε μαζί», «Ἐμεῖς ἔχουμε στόχο τή Βασιλεία Του καί αὐτό ἀξίζει κάθε εἴδους θυσία»… λόγια πού μᾶς συγκινοῦν καί μᾶς ἐλέγχουν. Δέν ὑπάρχει καλύτερη ἀπόδειξη γιά τό ὅτι σ᾽ αὐτόν τόν τόπο οἱ ἄνθρωποι βιώνουν τό μεγαλεῖο τῆς θρησκείας μας μέ ἔντονα τά γνήσια πρωτοχριστιανικά στοιχεῖα. Καί ἡ ἀποκάλυψη τοῦ θαύματος τοῦ Χριστιανισμοῦ σ᾽ αὐτή τή πολύπαθη περιοχή συνεχίζεται

μέ τήν παρουσία μας στό μυστήριο τοῦ βαπτίσματος μιᾶς ἀπό τίς μαθήτριες τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ οἰκοτροφείου πού μᾶς φιλοξένησε, στούς Βουλιαράτες. Στόν παλιό κατανυκτικό ναό τοῦ χωριοῦ, ὑπό τό φῶς τῶν κεριῶν, ἀπό τήν ὥρα πού τό ἠλεκτρικό ρεῦμα διακόπηκε – σχεδόν καθημερινό φαινόμενο γιά τούς ντόπιους – ἡ σεβάσμια μορφή τοῦ Ἐπισκόπου τελεῖ τό μυστήριο. «Βαπτίζεται ἡ δούλη τοῦ Θεοῦ Βασιλική εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ἀστράφτουν πολλά ζευγάρια βουρκωμένα μάτια βλέποντας τήν ἀδερφή τους, πού τόσους μῆνες κατηχοῦνταν, νά γίνεται μέλος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Πλημμυρίζει ὁ ναός ἀπό τίς φωνές τῶν κοριτσιῶν πού πανηγυρικά ψάλλουν «Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε…» Κάποιες, πρίν λίγες ἑβδομάδες, βρίσκονταν στήν ἴδια ἀκριβῶς θέση, ἐνῶ ἄλλες ἀκόμη κατηχοῦνται, προσμένοντας τή δική τους ἔνταξη στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ἀπό τό πρόγραμμα τῆς πενθήμερης παραμονῆς μας, δέν θά μποροῦσαν νά λείψουν καί οἱ καθιερωμένες ἐπισκέψεις μας σέ ὁρισμένα ἀπό τά χωριά τῆς περιοχῆς. Ἐκεῖ στή συναναστροφή μας μέ τούς ÿ

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

355


κατοίκους ἀφουγκραστήκαμε τίς ἀγωνίες τῶν πιό νέων, ἀλλά καί τούς καημούς τῶν γηραιότερων. Τί νά θυμηθεῖ κανείς γιά τό πέρασμά μας ἀπό τόν φιλόξενο χῶρο διανομῆς τοῦ συσιτίου ἀπό τήν Ἐκκλησία! Πρόκειται γιά ἄλλο ἕνα ἀπό τά πολλά θεάρεστα ἔργα τοῦ ἐμπνευσμένου ἀρχιεπισκόπου τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἀλβανίας Κυρίου κ. Ἀ ν α σ τ α σ ί ο υ . Στό χῶρο αὐτῆς τῆς διακονίας συναισθανθήκαμε τήν εὐγνωμοσύνη πού ὀφείλουμε στόν Θεό γιά ὅσα πλουσιοπάροχα ἔχουμε, ὅταν τήν ἴδια στιγμή γιά πολλούς ἄλλους ἀνθρώπους ἕνα πιάτο ζεστό φαγητό ἀποτελεῖ πολυτέλεια. Δέν γνωρίζαμε τή γλώσσα τους γιά νά τούς ποῦμε ὅλα ὅσα θά θέλαμε. Ὅμως μίλησαν τά πρόσωπα, οἱ καρδιές, ἡ θερμή χειραψία τῶν δικῶν τους σμιλεμένων ἀπό τίς κακουχίες χεριῶν μέ τά δικά μας καλοζωισμένα, ὡς ἐλάχιστη ἔνδειξη εὐχαριστίας γιά τόν παλμό πού τούς μεταφέραμε μέ τό τραγούδι μας. Καί κάπως ἔτσι, φορτωμένες μέ πολλές θαυμαστές καί διδακτικές ἐμπειρίες, ἀνάμεικτα συναισθήματα δοξολογίας πρός τόν Θεό γιά τά μαθήματα ζωῆς πού συμπυκνωμένα λάβαμε αὐτές τίς λίγες μέρες, ἀλλά καί ἐσωτερικοῦ προβληματισμοῦ καί αὐτοκριτικῆς, ἐπιστρέψαμε στό κλεινόν ἄστυ καί στήν καθημερινότητα. Ὅμως μέσα στούς δρόμους τῆς πολύβουης Ἀθήνας ἡ μορφή τῆς νεοφώτιστης Βασιλικῆς, τά γεμάτα δάκρυα μάτια τῶν κοριτσιῶν στό μικρό ἐκκλησάκι, τά γάργαρα παιδικά γέλια ἐκεῖνο τό φωτεινό πρωινό στό Ἀργυρόκαστρο, ἡ παρρησία τῶν ἐφήβων τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ Λυκείου πού παλεύουν, χιλιόμετρα μακριά, ἀκριβῶς μέ τούς ἴδιους πειρασμούς καί ἡ ἀγάπη γιά τήν πατρίδα τῶν ἡλικιωμένων Βορειοηπειρωτῶν θά συντροφεύουν τίς ἀναμνήσεις μας… σάν στιγμές παγωμένες στό χρόνο, μέχρι τήν ἑπόμενη συνάντησή μας μαζί τους. Πήραμε μαθήματα μαρτυρίας, ἐνισχύθηκε ἡ πίστη μας. Μακάρι καί ἐμεῖς, μέ τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ, νά τούς δώσαμε κάποια ψήγματα χαρᾶς καί ἐν Χριστῷ ἀγάπης. Ἄν ἔπρεπε μέ δυό λέξεις νά περιγραφεῖ ἡ ἱεραποστολική ἐξόρμηση σ’ αὐτόν τόν ταλαιπωρημένο τόπο πού ἡ πνοή τῆς Ἀναστάσεως ἀποκαλύπτεται σέ κάθε βῆμα, αὐτές θά ἦταν: «Χριστός Ἀνέστη!» –τό ζοῦν ἄλλωστε καθημερινά καί τό ψάλλουν ἐκεῖ ἀσταμάτητα ὅλο τό χρόνο ὡς νικητήριο παιάνα. Παπαθανασίου Ἑλένη Φοιτήτρια Ὀδοντιατρικῆς Ἀθηνῶν.

356

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Ἐπίσκοπος Αὐγουστίνος Καντιώτης 1907-2010 Πλήρης ἡμερῶν, σέ ἡλικία 104 ἐτῶν, παρέδωσε τό πνεῦμα του στόν Κύριο τό πρωί τοῦ Σαββάτου 28 Αὐγούστου 2010 ὁ Μητροπολίτης πρώην Φλωρίνης, Πρεσπῶν καί Ἐορδαίας κυρός Αὐγουστίνος. Ὁ κατά κόσμον Ἀνδρέας Καντιώτης γεννήθηκε στίς Λεῦκες τῆς Πάρου ἀπό εὐσεβεῖς γονεῖς καί σπούδασε στή Θεολογική Σχολή Ἀθηνῶν, ἀπό ὅπου ἀποφοίτησε μέ βαθμό ἄριστα. Μέσα στήν ἁγνή καρδιά του ἔκαιγε ζωηρή ἡ φλόγα τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό καί τούς ἀνθρώπους καί πόθο του θερμότατο εἶχε νά συμβάλει μέ ὅλες του τίς δυνάμεις στόν ἐξαγιασμό καί στήν ἐξύψωση τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας. Μέ ὅπλο του τόν θεῖο λόγο, τόν ὁποῖο ἡ Ἁγία Γραφή ὀνομάζει ἀκαταμάχητο πολεμιστή, ρίχτηκε σύντομα ὡς κληρικός στό ἱερό ἔργο του. Μέ τό σπάνιο ρητορικό του χάρισμα, ὡς ἄλλος ἱερός Χρυσόστομος, συνήρπαζε καί ἐνθουσίαζε τά πλήθη τῶν ἀκροατῶν του. Τό Μεσολόγγι, τά Ἰωάννινα, τά Γιαννιτσά, ἡ Ἔδεσσα, ἡ Θεσσαλονίκη, τό Κιλκίς, ἡ Βέροια, ἡ Φλώρινα, ἡ Κοζάνη, τά Γρεβενά, ἡ Λάρισα, ἡ Κύμη καί τέλος ἡ Ἀθήνα ἀπήλαυσαν τό φλογερό κήρυγμά του. Ὁ λόγος του συχνά ἦταν ἐλεγκτικός, προφητικός. Ἐμιμεῖτο τόν Τίμιο Πρόδρομο. Εἶχε παρρησία πνευματικῆς ζωῆς καί καθαρότητος, γι᾽ αὐτό δέν δίσταζε νά ἐλέγχει γιά θέματα πίστεως καί ζωῆς καί βασιλεῖς καί πρωθυπουργούς καί πατριάρχες. Ἦταν ἀσυμβίβαστος μέ κάθε εἴδους παρέκκλιση. Ἀγωνίσθηκε μέ πάθος ἱερό κατά τῆς Μασονίας, κατά τοῦ Παπισμοῦ, κατά τοῦ καρνάβαλου τῶν Πατρῶν, κατά τῶν καλλιστείων κλπ. Φύση ἡγετική καί ὀργανωτική καθώς ἦταν, συγκέντρωσε γύρω του πλήθη ἀφοσιωμένων πιστῶν καί ἵδρυσε πολλούς χριστιανικούς Συλλόγους καί φοιτητικά Οἰκοτροφεῖα. Ἀνέπτυξε ποικίλη καί μεγάλη κοινωνική δράση. Κατά τή Γερμανική μάλιστα κατοχή ἵδρυσε στήν Κοζάνη

Π


συσσίτια, ὅπου εὕρισκαν φαγητό 8.000 ἄνθρωποι. Ἀπό τό 1967, πού ἐξελέγη καί τοποθετήθηκε Μητροπολίτης στήν ἀκριτική Φλώρινα, ἡ φωνή του ἐπηρέαζε τή δημόσια ζωή ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Στή Μητρόπολή του ἐπιτέλεσε σπουδαῖο πνευματικό καί κοινωνικό ἔργο. Μεταξύ τῶν ἄλλων πρωτοτύπησε καί στήν ἀνοικοδόμηση εἰδικοῦ οἰκισμοῦ γιά τούς τσιγκάνους, τούς ὁποίους ἰδιαιτέρως φρόντιζε. Συνέγραψε δεκάδες ἐξαίρετων βιβλίων ἀπολογητικῶν καί οἰκοδομητικῶν καί ἐξέδωσε καί σπουδαῖα περιοδικά, ὅπως «Ἡ Χριστιανική ΣΠΙΘΑ» καί «Ο ΣΤΑΥΡΟΣ», τά ὁποῖα συνεχίζουν νά ἐκδίδονται ἀπό τά πνευματικά του τέκνα. Τά ΕΛΤΑ τῆς Φλώρινας ἐκτιμώντας τήν κοινωνική καί ἐθνική δράση του ἐξέδωσαν πρό μηνῶν ἀναμνηστική σειρά γραμματοσήμων πρός τιμή του, στά ὁποῖα παριστάνεται ἡ μορφή του νά περιβάλλεται ἀπό τήν ἑλληνική Σημαία. Ὁ Μητροπολίτης πρώην Φλωρίνης κυρός Αὐγουστίνος κατετάγη πλέον στή χορεία τῶν μεγάλων μορφῶν τῆς Ἐκκλησίας καί τοῦ Ἔθνους. Τόν περασμένο Ἀπρίλιο ἀπεβίωσε σέ ἡλικία 87 διάσημου ἐτῶν ὁ διάσηἀθέου μος Ἄγγλος φιλόσοφος Antony Flew. Ο Flew, γιός μεθοδιστῆ ἱερέα, καθιερώθηκε σάν ἄθεος διανοητής μετά ἀπό μία σύντομη ὁμιλία του στή Σωκρατική λέσχη τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ὀξφόρδης κατά τά μέσα τοῦ 1950, μέ τίτλο «Θεολογία καί ἔλεγχος τοῦ ἐσφαλμένου» (Theology and Falsification). Πολλοί εἶπαν ὅτι ἡ ὁμιλία αὐτή ἦταν ἀκατανίκητη ἀπόδειξη τῆς μή ὕπαρξης Θεοῦ. Ἔκτοτε ἔγραψε πολλά βιβλία, ὅπως ἡ ἠθική τῆς ἐξέλιξης, ψυχικά φαινόμενα κλπ. Ἐπιβλήθηκε ὅμως κυρίως μέ τά βιβλία τοῦ περί μή ὕπαρξης τοῦ Θεοῦ. Τό 2004, μετά ἀπό πενήντα χρόνια ἔντονης ἀθεϊστικῆς δράσης, ἄφησε ἄναυδους τούς πάντες, κυ-

Ἡ μετα στροφή ἑνός

Τ

κλοφορώντας ἕνα DVD μέ τίτλο, «Ἔχει ἀνακαλύψει ἡ ἐπιστήμη τόν Θεό;». Σ᾽ αὐτό ἀνακοίνωνε, ὅτι οἱ σύγχρονες ἀνακαλύψεις καί οἱ ἀσυνέπειες στή θεωρία τῆς ἐξέλιξης τόν ἀνάγκασαν νά ἐπανεξετάσει τίς ἀπόψεις του. «Ἡ ἀπίστευτη πολυπλοκότητα τῶν διατάξεων, πού ἀπαιτοῦνται γιά νά δημιουργηθεῖ ζωή, δείχνει ὅτι ἔχει ἀναμιχθεῖ μία ἄπειρη νοημοσύνη στή δημιουργία τῆς ζωῆς». Ζητοῦσε ἐπί πλέον συγνώμη γιά τήν παραπλάνηση τόσων ψυχῶν. Τρία χρόνια ἀργότερα, τό 2007, κυκλοφόρησε τό τελευταῖο του βιβλίο: «Ὑπάρχει Θεός: Πῶς ὁ πιό διάσημος ἄθεος ἄλλαξε γνώμη». Ἡ μεταστροφή τοῦ Flew προκάλεσε ὄχι μόνο σόκ, ἀλλά καί τήν μήνη τῶν ἀθέων διανοητῶν. Οἱ Τimes τῆς Ν. Ὑόρκης δημοσίευσαν ἕνα καυστικό ἄρθρο, στό ὁποῖο ἀπέδιδαν τή μεταστροφή του σέ γεροντική ἄνοια, ἄγνοια τοῦ πώς λειτουργεῖ ἡ ἐπιστήμη κ.ο.κ. Καί ἡ ἀπάντηση τοῦ Flew: «Ὅταν δέν μπορεῖς νά ἀντικρούσεις τά ἐπιχειρήματα, τότε προσπάθησε νά ἀπαξιώσεις αὐτόν πού τά λέει». Ο Flew εἶχε δηλώσει, ὅτι πάντοτε ἀκολουθοῦσε τήν ἀρχή τοῦ Σωκράτη: «Πηγαίνω ὅπου μέ ὁδηγεῖ ἡ ἀλήθεια». Θά συμπληρώναμε κι ἐμεῖς τό τοῦ Μενάνδρου: «Ἄγει δέ πρός φῶς τήν ἀλήθειαν χρόνος» (ὁ χρόνος φέρνει τήν ἀλήθεια στό φῶς).

Ὁ ἐκκλησια σμός στίς

Ἡ ἀναλογία τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι συμμεχῶρες τῆς τέχουν τακτικά σέ θρησκευτιΕὐρώπης κές ἀκολουθίες, μειώνεται σταθερά σέ ὅλη τήν Εὐρώπη τά τελευταῖα χρόνια. Οἱ διαφορές ὅμως μεταξύ τῶν κρατῶν εἶναι μεγάλες. Σύμφωνα μέ κοινωνική ἔρευνα, πού πραγματοποιήθηκε τό 2008 καί τό 2009 καί δημοσιεύθηκε στό περιοδικό «Economist», πάνω ἀπό τό 60% τῶν Τσέχων δηλώνουν ὅτι δέν ἐκκλησιάζονται, μέ ἐξαίρεση τήν παρακολούθηση γάμων ἤ βαπτίσεων. Ἀκολουθοῦν ἡ Γαλλία ἡ Βρετανία καί τό Βέλγιο μέ λίγο πάνω ἀπό 50% τῶν πολιτῶν νά μήν ἐκκλησιάζονται. Οἱ πιό τακτικά ἐκκλησια- ÿ

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Η

357


ζόμενοι ἀνάμεσα στά 28 κράτη, στά ὁποῖα ἔγινε ἡ ἔρευνα, εἶναι οἱ πολίτες τῆς Κύπρου καί τῆς Ἑλλάδας μέ ἀντίστοιχα ποσοστά μή ἐκκλησιαζόμενων 2.4% καί 4.9%. (Πηγήηηhttp://www.economist.com/node/16767 758?story_id=16767758). Ἐνδιαφέρον παρουσιάζουν καί δυό ἀπό τά σχόλια τῶν ἀναγνωστῶν τοῦ περιοδικοῦ. Τό πρῶτο: «ἐάν ἀντιστρέψεις τή σειρά, τότε ἔχεις μιά πολύ ἀκριβή ταξινόμηση τῆς εὐτυχίας καί ποιότητας ζωῆς. Οἱ Ἕλληνες καί οἱ Κύπριοι εἶναι στήν κορυφή»! Καί τό δεύτερο (εἰρωνικό μέν, ἀλλά ἐμεῖς τό παίρνομε κυριολεκτικά): «Ἔ, οἱ Ἕλληνες λοιπόν εἶναι τυχεροί, θά μποροῦσαν νά ζητήσουν Θεία οἰκονομική μεσολάβηση, ἀντί νά καταφεύγουν στούς Γερμανούς...» Ἀλήθεια, γιατί δέν τό κάναμε μέχρι τώρα;

Ἐλάχιστοι «κοῦκοι»

Τ

Τόν τελευταῖο καιρό, ἐνώπιον τῆς ἠθικῆς κρίἔφεραν τήν σεως πού ἐπικρατεῖ καί στήν ἄνοιξη! Πατρίδα μας μέ τό ἐπικάλυμμα τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ὅλοι σχεδόν οἱ ῞Ελληνες συμπεραίνουν ὅτι ἐκεῖ πού φθάσαμε δέν μπορεῖ κανείς νά κάνει τίποτε γιά τήν ἀνόρθωση. Κι ὅμως κάποιοι φαίνεται ὅτι ἔχουν κάνει ἤ κάνουν κάτι, ὅπως οἱ κάτοικοι τῆς πλατείας ᾽Εξαρχείων στό ταλαίπωρο κέντρο τῆς ᾽Αθήνας, πού ἐπί χρόνια τό λυμαίνονται οἱ ἔμποροι τῶν ναρκωτικῶν καί τῶν ἠθῶν καί οἱ ἀντιεξουσιαστές τό ἔχουν κατοικία καί ὁρμητήριο, πῆραν τή μεγάλη ἀπόφαση χωρίς προαναγελίες καί ἀπειλές. ᾽Ελευθέρωσαν τήν «τρομερή» πλατεία καί τήν παρέδωσαν καθαρή καί ἐλεύθερη στούς δικαιούχους της, τά παιδιά τῆς γειτονιᾶς. Κατά τήν καθημερινή ἐφημερίδα («Βῆμα» 28.5.2010) «ἡ σταγόνα ξεχείλισε τό ποτήρι καί ἔκανε τούς κατοίκους νά ἀναλάβουν αὐθόρμητα, ὅπως τονίζουν, τήν “αὐτοδιαχείριση” τῆς πλατείας». Τό ἑπόμενο πρωί ὁρισμένοι καταστηματάρχες τόλμησαν νά μιλήσουν στούς ναρκομανεῖς, πού κάθονταν στά μισοσπασμένα παγκάκια καί στίς πλάκες τοῦ πεζοδρομίου. Τούς εἶπαν ἤρεμα, ἀλλά καί ἀποφασιστικά ὅτι τά ναρκωτικά καταστρέφουν τή ζωή τῶν ἴδιων, ἀλλά καί ὅτι ἡ παρουσία τους ἐκεῖ ἔχει ἐπιπτώσεις καί γιά τή δική τους ζωή. Τό ἀποτέλεσμα: «Μᾶς ἄκουσαν, κάποιοι ἔφυγαν (...). Τό βασικό ὅμως εἶναι ὅτι μόλις διεπίστωσαν

358

οἱ διακινητές ὅτι δέν ἀστειευόμαστε καί ὅτι θά καθόμαστε κάθε μέρα πάνω στήν πλατεία, θά τῆς δίνουμε ζωή καί κίνητρο στά παιδιά μας νά περνοῦν, νά παίζουν καί νά δραστηριοποιοῦνται ἄφοβα, τό ἐμπόριο σταμάτησε πάραυτα», σημειώνει ἰδιοκτήτης γνωστῆς ταβέρνας στήν περιοχή. Τά παιδιά ξαναπαίζουν στήν πλατεία, πού οἱ μεγάλοι περιφρουροῦν μέ βάρδιες. Εἶναι φανερό πώς ἀκόμα πολλά μπορεῖ νά γίνουν, ἀρκεῖ νά μή βρίσκεται σέ λήθαργο μέσα μας τό χρέος καί τό δικαίωμα τῆς προσωπικῆς εὐθύνης. ᾽Ελάχιστοι «κοῦκοι» – ἀκόμα καί ἕνας – μποροῦν νά φέρουν τήν ἄνοιξη στίς καρδιές καί στούς τόπους!

Στίς «Θερ -

Πρίν ἕνα χρόνο, στίς μοπύλες 29.11.2009, τῆς Ὀρθο στό Πατριαρχεῖο Ἱεροσοδοξίας μας» λύμων ἔγινε ἡ τελετή κατατάξεως στό ἁγιολόγιο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας τοῦ νέου ἱερομάρτυρος Φιλουμένου τοῦ Ἁγιοταφίτου. Ἡ μνήμη του ὁρίστηκε νά τιμᾶται στίς 29 Νοεμβρίου. Ὁ ἅγιος Φιλούμενος γεννήθηκε τό 1913 στή Λευκωσία ἀπό γονεῖς εὐσεβεῖς. Μαζί μέ τόν δίδυμο ἀδελφό του Ἐλπίδιο, σέ ἡλικία 14 ἐτῶν, ἀναχώρησαν γιά τήν ἱερά μονή Σταυροβουνίου. Τό 1934 πῆγαν στό Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων, φοιτητές στή σχολή τῆς Ἁγίας Σιών. Τό 1937 ἐκάρησαν μοναχοί. Ὁ π. Φιλούμενος χειροτονήθηκε πρεσβύτερος τό 1943 καί γιά 45 συνεχή χρόνια ὑπηρέτησε σέ διάφορες θέσεις καί διακονίες στήν Ἁγία Γῆ. Ἔζησε ἀθόρυβα, ταπεινά, μέ φόβο Θεοῦ καί πολλή ἀγάπη, ζηλωτής φύλακας φρουρός τῶν ἁγίων τόπων καί «τρόπων αἰωνίων». Τό 1979 μετατέθηκε στό Φρέαρ τοῦ Ἰακώβ. Ἐκεῖ φανατικοί Ἑβραῖοι τόν ἀπειλοῦσαν ὅτι, ἄν δέν ἐγκαταλείψει τό Φρέαρ πού τούς ἀνήκει καί πάρει τόν Ἐσταυρωμένο καί τίς εἰκόνες νά φύγει, θά τόν σκοτώσουν. Ὁ ἅγιος τούς ἀπάντησε ὅτι θά μείνει πιστός φύλακας τοῦ προσκυνήματος, ἔστω κι ἄν μαρτυρήσει ἐκεῖ. Στίς 29 Νοεμβρίου, ἡμέρα τῆς μνήμης τοῦ ἁγίου μάρτυρος Φιλουμένου, ἐνῶ τελοῦσε τόν Ἑσπερινό, φανατικοί Σιωνιστές τόν κατακρεούργησαν μέ τσεκούρι. Ἡ κοπή τῶν τριῶν δακτύλων τοῦ δεξιοῦ χεριοῦ καί ἡ φρικτή χάραξη τοῦ Σταυροῦ στό πρόσωπό του ἔδειξαν ὅτι τόν βασάνισαν ἄγρια, γιά νά ἀρνηθεῖ τήν πίστη του. Στή συνέχεια βεβήλωσαν καί κατέστρεψαν τόν ἱερό χῶρο μέ χειροβομβίδα. Ὁ π. Σωφρόνιος ὁμολόγησε συγκλονισμένος ὅτι

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Π


τό τίμιο λείψανό του παρέμεινε 5 ἡμέρες ζεστό καί εὔκαμπτο καί ὅτι τόν «βοήθησε» γιά νά τόν ντύσει. Ὁ δέ ἀδελφός του π. Ἐλπίδιος, ἄν καί μίλια μακριά, τόν ἄκουσε νά λέγει: «Ἀδελφέ μου, μέ σκοτώνουν πρός δόξαν Θεοῦ. Σέ παρακαλῶ μήν ἀγανακτήσεις». Τό εὐωδιάζον καί θαυματουργό σκήνωμά του βρίσκεται στό Φρέαρ τοῦ Ἰακώβ, ἐντός μεγαλοπρεποῦς ἱεροῦ ναοῦ ἐπ᾽ ὀνόματι τῆς ἁγίας Φωτεινῆς, τοῦ ἁγίου Φιλουμένου καί τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου. Στόν κτίτορα τοῦ ναοῦ αὐτοῦ π. Ἰουστίνο ὁ ἅγιος ἐμφανίζεται συχνά καί τόν προστατεύει ἀπό τίς συνεχιζόμενες ἐπιθέσεις τῶν φανατικῶν Ἑβραίων. Ὁ ἅγιος μάρτυρας Φιλούμενος μαζί μέ τούς «ἐσφαγμένους διά τήν μαρτυρίαν τοῦ Ἀρνίου» δέεται ἀκατάπαυστα γιά τά δίκαια τῆς Ὀρθοδοξίας μας καί τούς φρουρούς της. Καί περιμένει στή δόξα τοῦ οὐρανοῦ ὅσους καί σήμερα δίνουν τή μαρτυρία τους, ἀμετακίνητοι φύλακες στίς Θερμοπύλες τῆς Ὀρθόδοξης πίστεως καί παραδόσεώς μας.

Ἕνα

Εἶναι πράγματι ἀξιολογότατο τό ἀξιόλογο βιβλίο πού μᾶς πόνημα χάρισε ὁ Πανοσιολογιώτατος Ἀρχιμανδρίτης π. Μελέτιος Κουράκλης, στρατιωτικός ἱεροκήρυκας, μέ τίτλο: «Θρησκευτικοί λειτουργοί στό στράτευμα διά μέσου τῶν αἰώνων». Καί εἶναι πολύτιμο ὄχι μόνο γιατί καλύπτει ἕνα κενό στήν τρέχουσα βιβλιογραφία σχετικά μέ τήν ἔννοια καί τή διακονία τῶν θρησκευτικῶν λειτουργῶν στό στράτευμα κατά τούς ἀρχαίους χρόνους, τό Βυζάντιο, τά μεσαιωνικά χρόνια καί τή νεότερη ἐποχή, ὅσο καί γιατί παρέχει ἀρκετές καί τεκμηριωμένες πληροφορίες γιά τή δράση καί τή διακονία τῶν στρατιωτικῶν ἱερέων στό νεότερο ἑλληνικό κράτος. Παρουσιάζει τήν ὀργανωτική ἐξέλιξη τῆς θρησκευτικῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἀπό αὐτή τή στιγμή τῆς ἱδρύσεως τοῦ νεοσύστατου ἑλληνικοῦ κράτους καί τή συμβολή τοῦ πρώτου κυβερνήτη Ἰωάννου Καποδίστρια σ’ αὐτήν. Τό πιό σημαντικό ὅμως κεφάλαιο κατά τή δική μας κρίση εἶναι αὐτό πού καταθέτει θέσεις καί προτάσεις «περί τοῦ χαρακτήρα καί τῆς ἀποστολῆς, τῆς ὀργανώσεως καί τῆς στελεχώσεως τῆς θρησκευτικῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων». Καί εἶναι ἐλπιδοφόρο τό γεγονός ὅτι στό ἐν λόγῳ βιβλίο συναντᾶται ἡ γνώση, ἡ ἐπιμελημένη ἔρευνα τοῦ συγγραφέα καί ἡ ἐμπειρία τῆς διακονίας του ἐπί σειρά ἐτῶν στή θρησκευτική ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ

Ε

μας, μέ τόν πρόλογο τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ.κ. Ἱερωνύμου καί τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ ἀντιστρατήγου Φραγκούλη Φράγκου. Μακάρι ἡ Ἐκκλησία μας νά ἀφουγκρασθεῖ τήν ἔρευνα καί ἐμπειρία τοῦ π. Μελετίου καί νά ἀνταποκριθεῖ καίρια καί ἐποικοδομητικά στόν νευραλγικό αὐτό χῶρο πού ἀφορᾶ τά στελέχη καί τά στρατευμένα νιάτα τῆς πατρίδος μας. Ἀλλά καί ἡ διοίκηση τοῦ στρατοῦ μας καί τό συναρμόδιο Ὑπουργεῖο νά ἀξιολογήσουν καί νά ἀξιοποιήσουν τήν προσφορά τῆς Ἐκκλησίας μας στό χῶρο τους. Πρίν ἀπαγορευθεῖ στή Γαλσία μας ἀπό λία ἡ μπούρκα τήν ἔννοια τῶν Μουσουλτοῦ «ἔθνους» μανίδων, ὁ Πρόεδρος τῆς χώρας εἶχε αἰτιολογήσει τήν ἀπόφαση μέ τό ὅτι τό ἔνδυμα αὐτό «ἀντίκειται στίς ἰδέες τοῦ ἔθνους». Οἱ Ἕλληνες τό ἀκούσαμε μέ ἔκπληξη, δεδομένου ὅτι ἐμεῖς ἔχομε ἀπό τινων ἐτῶν ἀποστασιοποιηθεῖ ἀπό τή χρήση τῆς ἔννοιας τοῦ ἔθνους (καί τί ἔθνους!) καθώς καί τοῦ ἐπιθέτου «ἐθνικός». Θαυμάσαμε ὅτι οἱ Γάλλοι ἀποτελοῦν ἔθνος μέ ἰδέες, πού οἱ κυβερνῶντες – ἀσφαλῶς καί οἱ κυβερνώμενοι – δέν ἀνέχονται νά τίς προσβάλλουν ἀλλότρια ἤθη, ἀκόμα κι ἄν πρόκειται γιά συνήθειες καί στάσεις ζωῆς ἄλλων ἐθνοτήτων. Τώρα, πού στή χώρα μας τό «ὅμαιμον» (λόγῳ παγκοσμίων συγκυριῶν), τό «ὁμόγλωσσον» (ἐξαιτίας δικῆς μας ὑπαιτιότητος καί γλωσσικῆς μειοδοσίας) σύν τῷ χρόνῳ παύουν νά συνιστοῦν τά κύρια χαρακτηριστικά τῆς ἐθνότητός μας, καί τά «κοινά ἱδρύματα» καί σεβάσματα ἀποτελοῦν πεδίο διεισδύσεως ἄλλων θρησκειῶν καί δοξασιῶν καί ἀνοσίων τελετῶν, καί ἐνῶ λιγοστεύουν θλιβερά στό δημόσιο βίο οἱ ἀφιλοχρήματοι Φωκίωνες καί οἱ δίκαιοι Ἀριστεῖδες, ὁ γάλλος Πρόεδρος, στή χώρα τοῦ ὁποίου οἱ πολίτες δέν ἀπαντοῦν στούς ξένους τους, ἄν δέν τούς ἀπευθύνονται μόνο στή γαλλική, μᾶς βάζει σέ σκέψεις. Τάχα ἡ δική μας πατρίδα, πού δίδαξε στόν κόσμο τό ὅσιο, τό ὡραῖο καί τό ἀληθές, δέν ἔχει τίς δικές της ἐθνικές ἰδέες, πού οἱ ταγοί καί οἱ πολίτες της ὀφείλουν νά περιφρουρήσουν; Μήπως ἔχουν δίκιο ὅσοι πνευματικοί μας ἄνθρωποι καί τοῦ λαοῦ ἐπιμένουν νά σκέπτονται, νά ὁμιλοῦν καί νά πράττουν ῾Ελληνικά;

Ἡ ἀποστα -

Τεῦχος 483, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Π

359


ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010  

drasi50xronia

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010  

drasi50xronia

Profile for drash
Advertisement