Issuu on Google+


έσα στούς ἀποστα τη Μ μας, στήν πολυειδή κρμένους κα ιρούς ίση πού μαστίζει τή χώρα

ΤΟ ΤΕ ΥΧ ΟΣ ΜΑΪΟ Υ Ἀφιέρωμα σωπο νυ στό πα περτέλειο Π ρό ῶν ἡμ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ

«Ζ Ω Ν ΕΙ Μ Ι » ΕΙ Σ ΤΟ ΥΣ ΑΙ Ω Ν ΑΣ18) (Ἀποκ. α΄

μας καί τόν κό κάθε ἔρεισμα καταρρέει σμο ὁλόκληρο, τή στιγμή πού -ισμοί στέκονται ἀνίκα καί ὅλες οἱ ἰδεολογίες καί οἱ νοι νά παράσχουν πραγ βοήθεια στόν ἄνθρωπο, ματική νουν καί ἡ παγκόσμια καθώς τά ἀδιέξοδα πληθαίμόνη μπορεῖ νά σταθεῖ ἀμηχανία κορυφώ νεται, μία βέβαιη καταφυγή τοῦ που: ἀνθρώΑ ὐτ ός πού διεκήρυξε ὅτι εἶναι πάντοτε ζῶν παρών, ἡ Ὁδός, ἡ Ἀ λή θε ια καί ἡ Ζωή, «ὁ ὤν καί ὁ ἦν καί ὁ ἐρχόμενος», καί ὁ Π αντοκράτωρ. Ἕν α τεῦχ ος γεμάτο ἀπό τήν παρουσ κρός καί εἶναι πάντοτε ία Ἐ κε ίν ου , πού ἔγινε νεὁ Ἀ ναστημένος. Ν ικητή θανάτου καί κάθε ἀπειλ ς τοῦ βιολογική, πνευματικ ῆς πού ἐλλοχεύει ἐνάντια στή ή, ἐθνική ὑπόστασή μα ς. Ἕνα τεῦχος κατάμεστο ἀπό τό δικό τή δική Του ἀλήθεια, Του φῶς, Ἕνα παράθυρο γιά νά τή δική Του ζωή. ἡ θεϊκή Του ἀχτίδα μέ εἰσχωρήσει Κ αί νά μᾶς λούσει στή σα μας. δόξα Του...


ορεύεται ὁ Κύριος ἑκουσίως πρός τό σεπτό Πάθος Του. Καί ψάλλει κατανυκτικά ὁ ψαλμωδός τή Μεγάλη Τρίτη τό ἑσπέρας: «Ἥπλωσεν ἡ πόρνη τὰς τρίχας Σοὶ τῷ Δεσπότῃ, ἥπλωσεν Ἰούδας τὰς χεῖρας τοῖς παρανόμοις· ἡ μὲν λαβεῖν τὴν ἄφεσιν, ὁ δὲ λαβεῖν ἀργύρια...».

Μιά ἁμαρτωλή γυναίκα, ἕνα χαμένο πρόβατο τοῦ Ἰσραήλ, στό σπίτι Σίμωνος τοῦ λεπροῦ, ἐκχύνει τό πολύτιμο μύρο της στόν Κύριο γιά τή δυσώδη ἁμαρτία της, πού ἀπέπλυνε ἡ εὐσπλαχνία Του. Κι ἕνας μαθητής, ὁ υἱός τῆς ἀπωλείας, ἀντιμετρᾶ τήν ἀξία τοῦ μύρου καί κατακρίνει τή σπατάλη. Θά προτιμοῦσε αὐτός πραθῆναι τό μύρον ἀντί πολλοῦ. Καί ἁπλώνει χεῖρας δυσώδεις τοῖς παρανόμοις. Δύο ἄνθρωποι, ἡ κατεγνωσμένη τῇ ἁμαρτίᾳ καί ὁ συνόμιλος τοῦ Δεσπότου. Δύο ἐπιδιώξεις, «ἡ μὲν λαβεῖν τὴν ἄφεσιν, ὁ δὲ λαβεῖν ἀργύρια». Δύο κινήσεις, προσπίπτει ἡ γυνή τῷ Δεσπότῃ, προσέρχεται ὁ μαθητής τοῖς παρανόμοις. Παράδοξα καί φρικώδη συντελοῦνται λίγο πρίν ἀπό τό Πάθος τοῦ Κυρίου. Καί ἡ μέν βαρέως νοσοῦσα γυνή ἀποπλύνεται τοῖς δάκρυσι. Ὁ δέ πλυθησόμενος τούς πόδας μαθητής ὑπό τοῦ Δεσπότου, φιλαργυρίαν νοσεῖ. Ἡ μέν ἀπεγνωσμένη ἐξαιτίας τῆς ἁμαρτίας της, ἐπιλαμβάνεται τοῦ Δεσπότου. Ὁ δέ ἐπιγιγνώσκων τόν Κύριον καταλαμβάνεται ὑπό τοῦ ἄρχοντος τοῦ κόσμου τούτου. ÿ Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

147


Παράδοξα καί δυσερμήνευτα συντελοῦνται καί σήμερα. Ἕνας δολερός καί ἄσπλαχνος τύραννος ἐπικάθεται στή νοσοῦσα ἀνθρωπότητα. Θαμπώνει μέ τή λάμψη του, αἰχμαλωτίζει μέ τόν λεπτό μεταλλικό του ἦχο. Συσκοτίζει τή διάνοια, παραλύει τή θέληση, ἀποσκληραίνει εἰς τέλος τήν καρδιά. Σηκώνει τά ἄδικα χέρια του καί μᾶς κερνᾶ τά πικρότατα ποτήρια τῆς ἀνομίας. Κι ὑποκλινόμαστε ἐμεῖς στόν λαμπροφορεμένο, ἐνῶ ἀποστρέφουμε τό βλέμμα ἀπ’ τόν ρακένδυτο. Σπεύδουμε ν’ ἀναγνωρίσουμε στόν ἰσχυρότερο τήν ἀξία του, νά συνεργαστοῦμε μαζί του, νά δείξουμε ἐμφατικά κατανόηση κι ὑποχωρητικότητα. Καί δέν ἀντιλαμβανόμαστε τίς στρατιές τῶν ἀδυνάτων πού ἐξουθενώνονται ἀπ’ τά δικά μας προτάγματα, τό σβησμένο βλέμμα πού τό δικό μας φαίνεσθαι πληγώνει. Κηρύσσουμε τήν ἐντιμότητα κι ἀδικοῦμε ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης. Στηλιτεύουμε γύρω μας τήν πλεονεξία καί τήν ἀφήνουμε νά φωλιάζει στά ἄπληστα μάτια μας καί στίς ἀκόρεστες «ἀνάγκες» μας. Σβήσαμε τήν κατά Θεόν ἀγαθή συνείδηση καί ὑψώσαμε στή θέση της τήν κρίση μας. Γέμισε ἡ ζωή μας ἀλαζονεία καί μόχθο, οἱ νύχτες καί οἱ μέρες μας ἐφιάλτες, ἡ ψυχή μας τρυγία στυφό. Θηρίο ἀνήμερο ἡ ἐπιθυμία τῶν ἀργυρίων μᾶς κύρτωσε, κατατρώγοντας τά σωθικά μας. Ἀναστήσαμε στή ζωή μας τόν ἐκπεσόντα μαθητή. Καί ψάλλει ὁ ψαλμωδός τό ἑσπέρας τῆς Μεγάλης Τρίτης: «Ἥπλωσεν ἡ πόρνη τὰς τρίχας Σοὶ τῷ Δεσπότῃ... λαβεῖν τὴν ἄφεσιν». Τή δική μας ἀνομία ποιός θά τολμήσει νά τήν ἀποκηρύξει; Γιά τή δική μας ἀνομία ποιός θά προσπέσει ἐν μετανοίᾳ ἐνώπιον τοῦ Χριστοῦ; Γιά τή δική μας ἀνομία ποιός θά ταπεινωθεῖ ἕως ἐσχάτων στό σπίτι Σίμωνος τοῦ λεπροῦ; Καί τί ’ναι τάχα ἐδῶ πού φτάσαμε νά συνταφοῦμε στήν ταπείνωση τῆς γυναικός ἐκείνης; Τί στοιχίζει νά προσπέσουμε στά πόδια τοῦ Κυρίου μέ στεναγμό καί δάκρυα καί ν’ ἀποσείσουμε τό δυσβάστακτο βάρος, πού μᾶς ἀναγκάζει νά βαδίζουμε μέ τό βλέμμα στό χῶμα; Νά στηρίξουμε τήν πεποίθησή μας ὅλη στό μόνο Κραταιό; Νά Τοῦ δώσουμε τή θέλησή μας ἀμετάκλητα καί ἄνευ ὅρων; Νά Τόν δεχθοῦμε Σωτήρα μας ἀνεπίστροφα καί μέ ἀπόφαση ἀδαμάντινη; Πληρότητα θείας ζωῆς θ’ ἀνατείλει τότε ἐντός μας. «Θά γίνουν τότε γιά χάρη μας κι ὁ οὐρανός νέος κι ἡ γῆ καί ὅλα τ’ ἄλλα» (Ἅγιος Γρηγόριος). q

148

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013


«Ὁ α´ λόγος ὅπου εἶπεν ὁ Κύριος εἰς τόν σταυρόν ἦτο τό, “Πάτερ ἄφες αὐτοῖς, οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι” (Λουκ. κγ´ 34), μέ τόν ὁποῖον λόγον, ὑπερβολήν ἀγάπης καί ἀνεξικακίας ὁ Κύριος δείχνoντας, δέν κάμνει νά σχισθῇ ἡ γῆ καί νά καταπιῇ τούς σταυρωτάς του, ἀλλά μάλιστα παρακαλεῖ τόν Πατέρα του νά συγχωρήσῃ τό σφάλμα των. Καί βέβαια αὐτό ἤθελε συγχωρηθῆ ἄν αὐτοί δέν ἔμεναν εἰς τήν ἀπιστίαν, ἀλλ’ ἤθελαν πιστεύσει καί μετανοήσει... ὅλοι ἁπλῶς οἱ ἅγιοι, ὡς τοῦ Χριστοῦ μιμηταί καί ἀκόλουθοι, ἀπό τοῦτον τόν λόγον ἔμαθον νά συγχωροῦν τούς ἐχθρούς των. ÿ Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

149


»Ὁ β´ λόγος ἦτο ἐκεῖνος ὅπου εἶπεν ὁ Κύριος πρός τόν εὐγνώμονα ληστήν, “Ἀμήν λέγω σοι, σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ” (Λουκ. κγ´ 43). Ὤ χαριέστατος λόγος μέ τόν ὁποῖον ὁ Κύριος κάμνει κληρονόμον τοῦ Παραδείσου τόν πρίν φονέα καί κλέπτην! Πόσοι καί πόσαις φοραῖς λέγουν τόν λόγον ὅπου εἶπεν ὁ ληστής πρός τόν Χριστόν· “Μνήσθητί μου Κύριε ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου!”, ἀλλά δέν ἀξιώνονται νά ἀκούσουν τόν λόγον τοῦτον ὅπου εἶπεν ὁ Χριστός εἰς τόν ληστήν, διότι δέν τόν λέγουν μέ τήν αὐτήν καρδίαν τοῦ ληστοῦ καί διότι, αὐτοί μέν λέγουν, ἀφ’ οὗ πιστεύουν πώς εἶναι Θεός ὁ Χριστός, ὁ δέ ληστής χωρίς νά πιστεύσῃ πώς εἶναι Θεός ὁ Χριστός καί χωρίς νά ἰδῇ θαύματα, ἐξεφώνησε τοιοῦτον λόγον πρός ἕνα συγκατάδικόν του... Διά τοῦτο δίκαιον εἶχε νά ἐκφωνήσῃ ὁ θεῖος Χρυσόστομος περί τοῦ ληστοῦ·· “ὤ θαυμαστή τοῦ ληστοῦ ὁμολογία! Ἐσταυρωμένον ὁρᾷ καί βασιλέα κηρύττει· ἐν τῷ ξύλῳ ὁρᾷ κρεμάμενον βασιλείας οὐρανῶν μνημονεύει”.

»Ὁ γ´ λόγος ἦτο ἐκεῖνος ὅπου εἶπεν ὁ Ἰησοῦς πρός τήν ἁγιωτάτην μητέρα του, καί πρός τόν ἠγαπημένον του μαθητήν Ἰωάννην, οἵτινες ἐπαράστεκαν εἰς τόν σταυρόν του·· “Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου· εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ· ἰδού ἡ μήτηρ σου» (Ἰω. ιθ´ 26-27), μέ τόν ὁποῖον τοῦτον λόγον, ἑρμηνεύει ὁ Θεοφύλακτος, ὅτι ἐφρόντισε διά μόνην τήν μητέρα καί μέ ὅλον ὅπου ἐπαράστεκαν ἐκεῖ καί ἄλλαις γυναῖκες παραδίδωντας τήν παρθένον εἰς τόν παρθένον, τήν ἠγαπημένην εἰς τόν ἠγαπημένον, καί τήν καθαράν εἰς τόν καθαρόν μαθητήν διά νά τήν προστατεύῃ· καί διδάσκει καί ἡμᾶς νά φροντίζωμεν διά τούς γονεῖς μας μέχρις ἐσχάτης ἀναπνοῆς, ὅταν αὐτοί δέν μᾶς ἐμποδίζουν ἀπό τήν θεοσέβειαν...

»Ὁ δ´ λόγος εἶναι τό “Θεέ μου Θεέ μου, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;” (Ματθ. κζ´ 46, Ψαλμ. κα´ 1). Τόν λόγον τοῦτον ὁ θεολόγος Γρηγόριος λέγει ὅτι τόν εἶπεν ὁ Κύριος τυπώνωντας εἰς τοῦ λόγου του τό ἰδικόν μας καί ἀναδεχόμενος εἰς τό ἰδικόν του πρόσωπον τήν ἐγκατάλειψιν τοῦ Θεοῦ ὅπου ἔπαθεν ἡ ἰδική μας ἀνθρωπίνη φύσις, καθώς ἀνεδέχθη καί τήν ἀφροσύνην καί τάς πλημμελείας τάς ἰδικάς μας ὅπου περιέχει ὁ εἰς τόν Χριστόν ἀναφερόμενος εἰκοστός πρῶτος Ψαλμός, ἐκ τοῦ ὁποίου εἶναι καί ὁ λόγος οὗτος· οὐ γάρ αὐτός ἐγκαταλέλειπται ἤ ὑπό τοῦ πατρός ἤ ὑπό τῆς αὐτοῦ θεότητος... ἀλλ’ ἐν ἑαυτῷ τυποῖ τό ἡμέτερον· ἡμεῖς γάρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι καί παραρεωραμένοι πρότερον... (Ἁγ. Γρηγορίου, Λόγος Θεολογικός Β´ Περί Υἱοῦ). Δέν ἐγκατελείφθη δηλαδή ὡς Θεός ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος, ἀναλαμβάνοντας ἐπάνω Του ὅλες τίς ἁμαρτίες ὅλων τῶν ἀνθρώπων ὅλων τῶν ἐποχῶν, τούς ὁποίους καί ἔσωσε διά τῆς θυσίας Του.

150

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013


»Ὁ ε´ λόγος ὅπου εἶπεν ὁ Κύριος εἰς τόν σταυρόν ἦτο τό, “διψῶ” (Ἰω. ιθ´ 25). Αἱ αἰτίαι δέ διά τάς ὁποίας εἶπε τοῦτον τόν λόγον ὁ Κύριος ἦσαν τρεῖς· σωματική, ψυχική καί ἀλληγορική. Ἡ σωματική αἰτία ἦτο, διότι μέ τό νά ἔχυσεν ὁ Κύριος εἰς τόν κῆπον τόσους αἱματωμένους ἱδρῶτας, μέ τό νά ἔχυσε τόσα αἵματα εἰς τήν φρικτήν μαστίγωσιν καί εἰς τήν σταύρωσίν του καί μέ τό νά ἔλαβε τόσους κόπους καί πάθη, ἔμεινε τό πανάγιον σῶμα του χωρίς τήν φυσικήν του ὑγρότητα, ὅθεν καί φυσικῶς ἐβασάνιζε τόν Κύριον μέ μίαν φλογεράν δίψαν... Ἡ ψυχική αἰτία ἦτο, διότι μέ τήν ψυχήν του καί τήν ἐπιθυμίαν ὁ Κύριος ἐδίψα καί ἐπεθύμει νά πάθῃ διά τήν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων· “διψῶ’’, λέγει ὁ ἱερός Αὐγουστῖνος, “τήν σωτηρίαν τῶν ψυχῶν σας· διψῶ νά χύσω τό αἷμα μου· διψῶ νά σᾶς πλουτίσω μέ τάς εὐεργεσίας μου”... Ἡ ἀλληγορική αἰτία τῆς δίψης τοῦ Κυρίου ἦτο ὅτι μέ τοῦτον τόν λόγον ὅπου εἶπε “διψῶ” ἔδειξε, λέγει ὁ Ἱεροσολύμων Κύριλλος, ὅτι κανένα πρᾶγμα τοῦ κόσμου τούτου δέν ἠμπορεῖ νά χορτάσῃ τήν ἐπιθυμίαν τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλ’ ἡ μέν ζωή τοῦ ἀνθρώπου τελειώνει, ἡ δέ δίψα καί ἐπιθυμία του δέν τελειώνει.

»Ὁ στ´ λόγος ὅπου εἶπεν ὁ Κύριος εἰς τόν σταυρόν ἦτο τό, “τετέλεσται” (Ἰω. ιθ´ 30). Μέ τοῦτον τόν λόγον ἔδειξεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐτελειώθησαν ὅλαι αἱ προφητεῖαι ὅπου εἶπον περί αὐτοῦ οἱ Προφῆται· ὅτι ἐτελειώθη τό ἔργον καί τό θέλημα τοῦ πατρός, διά τό ὁποῖον ἦλθεν εἰς τόν κόσμον περί οὗ ἔλεγεν· “ἐμόν βρῶμά ἐστιν, ἵνα ποιῶ τό θέλημα τοῦ πέμψαντός με, καί τελειώσω αὐτοῦ τό ἔργον” (Ἰω. δ´ 34)· ὅτι ἐτελειώθησαν αἱ δυνάμεις τοῦ σώματός του καί περισσότερον νά βαστάσῃ δέν ἠμπορεῖ. Καί ἁπλῶς ἔδειξε μέ τόν λόγον τοῦτον ὁ Κύριος, ὅτι ἐτελειώθη ὅλη ἡ ἔνσαρκος οἰκονομία του καί κανένα πρᾶγμα δέν λείπει...

»...Ἀκόμη ἕνα λόγον ἔχει νά εἰπῇ ὁ γλυκύτατος Ἰησοῦς καί εὐθύς μᾶς ἀφίνει καί παραδίδει τό πνεῦμα του:... νάτετον ὅπου κλίνει τήν κεφαλήν, διά νά καλέσῃ τόν θάνατον καί ἐκφωνεῖ μεγαλοφώνως καί ἐξουσιαστικῶς τόν ὁλοϋστερινόν καί ἕβδομον λόγον·“Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τό πνεῦμά μου” (Λουκ. κγ´ 46). Αἴ! ἀπέθανεν ἡ ζωή τοῦ κόσμου! αἴ! ἐξέπνευσεν ἡ πνοή τῶν ἀγγέλων! αἴ! ἐξεψύχησεν ἡ ψυχή τῶν ἁπάντων! Ἥλιε, κρύψαι τάς ἀκτίνας σου· γῆ σείσθητι· πέτραι σχίσθητε· μνήματα ἀνοίχθητε· νεκροί ἀναστήθητε· καταπέτασμα τοῦ ναοῦ σχίσου εἰς τό μέσον ἀπό ἄνωθεν ἕως κάτω· καί ὅλα τά κτίσματα συμπονέσατε εἰς τόν ἄδικον θάνατον τοῦ δημιουργοῦ σας». q (Ἀπό τήν ΛΑ´ Μελέτην τῶν «Πνευματικῶν Γυμνασμάτων») Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

151


Ἅπλωσες τά ἅγια χέρια Σου ἐπάνω στό Σταυρό, γιά τήν ὑπέρτατη θυσία! Ἄπονα τά σκληρά καρφιά τίς θεῖες σάρκες Σου ξεσχίζουν. Νιώθει ζεστό ὁ κρύος Γολγοθάς ΦΩΤΟ: Ἔστειλε τό αἷμα σου τό ἀθῶο Ἐλισάβετ Χαρταβέλλα κι εὐθύς ἀναστατώνεται, βουρκώνει καί στενάζει. Τρέμει συθέμελα ἡ γῆ, κρύβει τό πρόσωπό της. Θρηνοῦν ψηλά οἱ οὐρανοί, Κι ἦλθ᾽ ἡ νυχτιά πού θά δειπνούσανε μαζί φρίττουν οἱ ἄγγελοι, χλωμοί, οἱ μαθητές μέ τό Χριστό στ᾽ ἀνώγι. διπλώνουν τά φτερά τους. Εἶν᾽ τοῦ Χριστοῦ περίλυπ᾽ ἡ ψυχή Ὁ ἄνθρωπος παραφρόνησε! κι οἱ μαθητές Του Τόν ρωτοῦνε ὅλοι: Σταυρώνει τό Θεό του. Ὦ Κύριε! Μήπως ἐγώ; Μήν τύχει ἐγώ; Ἔλα, ἀδελφέ, νά γονατίσουμε μπροστά στή νικηφόρα, Ὦ, Ἰωάννη! ρώτα σύ τό Δάσκαλό μας, τήν ἀναστημένη ΑΓΑΠΗ. λέγει ὁ Πέτρος στόν ἀγαπημένο μαθητή. Συγγνώμη νά ζητήσουμε, Καί κεῖνος, γέρνοντας τήν κεφαλή, νά κλάψουμε πικρά. μέ τή ματιά παρακαλεῖ: Μπορεῖ, σάν τό ληστή, Ὦ! πές μας! Ποιός; κι ἐμεῖς ν᾽ ἀκούσουμε, εὐσπλαχνικά νά λέει: Σοφία Κωνσταντινιάδου «ἀμήν, λέγω σοι, σήμερον μέτ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ». Ρένα Γεωργακοπούλου-Βαΐτση

162

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013


Παναγία, ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου, ἐμφανισθεῖσα πολλάκις εἰς πολλούς Ἁγίους εἶπεν: «Ἐπειδή μοῦ ἀρέσουν ὑπερβαλλόντως οἱ ὡραῖοι ὕμνοι τῶν 24 οἴκων, θά ἀγαπῶ, θά σκέπω καί θά φυλάττω ἀπό πᾶν κακόν πάντα Χριστιανόν, ὅστις θά μέ χαιρετίζῃ ἅπαξ τῆς ἡμέρας μέ τούς ὕμνους τούτους καί θά ζῇ κατά τόν νόμον τοῦ Θεοῦ. »Κατά δέ τήν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς αὐτοῦ καί θά τόν ὑπερασπισθῶ καί ἐνώπιον τοῦ Υἱοῦ μου». Ἤμουνα ἀρκετά μικρή, ὅταν χωρίς νά καταλαβαίνω τά νοήματα, μόνο κάπου-κάπου κάποιες λέξεις, ἔμαθα ἀπό στήθους τούς Χαιρετισμούς τῆς Παναγίας μας. Ἔπειτα σιγά-σιγά ὅλο καί πιό πολύ τά νοήματά τους ἄγγιζαν τό νοῦ καί τήν καρδιά μου. Ἔλεγα, νά! Ἡ Παναγία μας χαίρεται ὅταν ἀκούει αὐτόν τόν ὕμνο μας σ’ Ἐκείνη, γιατί μαθαίνουμε τή βαθειά ἀποκαλυμμένη ἀλήθεια γιά τόν Υἱό της, γιά τό πρόσωπό Της. Ἄλλοτε πάλι, γιατί ξεχύνουμε τήν υἱική μας ἀγάπη. Ἤ, γιατί ὁμολογοῦμε τήν πίστη στήν αἰωνιότητα. Ἤ, γιατί δηλώνουμε τήν ὑπακοή στό θεϊκό νόμο μέ ἐλευθερία, ὅπως Ἐκείνη μᾶς δίδαξε. Τά χρόνια πέρασαν.

Τώρα πιά πού ὁ προσωπικός χρόνος, ἀκόμα κι αὐτός τῆς προσευχῆς, ἔχει τόσο συμπιεστεῖ· τώρα πού τά μεγάλα καί τά μικρά μου παιδιά ζητᾶνε νά τά βλέπω σά μοναχοπαίδια· τώρα πού τά προβλήματα πλήθυναν καί ἡ συζυγική ἑνότητα μπορεῖ νά ἐγγυᾶται, μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ, γιά τήν οἰκογενειακή εἰρήνη· οἱ χαιρετισμοί ἔγιναν ἡ προσευχή-καταφυγή. Κάτι σάν τό καθημερινό ψωμί. Ἀκόμα κι ἄν ταυτόχρονα κλαῖνε τά μάτια ἀπ’ τό κρεμμύδι τοῦ μεσημεριανοῦ φαγητοῦ πού ἑτοιμάζεται, ἤ παγώνουν τά χέρια στό ἅπλωμα τῶν πολλαπλῶν ζευγαριῶν ἀπό κάλτσες, ἤ βουΐζει δίπλα μου ἀγκομαχώντας τό πλυντήριο, κάτι σάν ζεστασιά τυλίγει τήν ψυχή μου, ὅταν μιλάω στήν Παναγία μέ τούς Χαιρετισμούς της. Κι ὅταν γλυκά, ἀργά, πολύ ἀργά πιά, γαλήνη ἀκούγεται στό σπίτι μας, οἱ τελευταῖες λέξεις μου εἶναι: Χαῖρε, νύμφη Ἀνύμφευτε! Κι ἐκείνη ξέρει τήν αὐγή νά δίνει μέ τή χάρη της λύσεις στά δύσκολα, ἐλπίδα στά σκοτεινά, δυνάμεις στήν ἀνημποριά. Ἐκείνη πάντα ξέρει. Ἡ Χαριτωμένη Μάνα μου! q

ΦΩΤΟ: Ἔστειλε Ε.Α.

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

163


Περπατοῦσε ἐκνευρισμένη, ἀφήνοντας νά ἐκφραστεῖ ἡ δυσφορία της, στό κέντρο τῆς ὅδοῦ Τσιμισκῆ, ψάχνοντας ἀπεγνωσμένα τό τελευταῖο καί πιό ἀκριβό κρύσταλλο Βοημίας. Ἤθελε νά εἶναι αὐτό τό καλύτερο δῶρο πού θά ἔπαιρνε ἡ φίλη της Λίλιαν στό party πού διοργάνωνε ἡ ἴδια στήν καινούργια πολυτελέστατη βίλα της. Προηγουμένως, εἶχε σχεδόν 4 ὧρες περιπλανώμενη στήν ὁδό Μητροπόλεως καί μπαίνοντας μιά στό κατάστημα τῆς Tommy Hilfiger, μιά στό Burberry, Lacoste, Louis Vuitton. Ἡ παρουσία της σ᾽ αὐτή τή δεξίωση, πού μόνο διακεκριμένες προσωπικότητες τῆς σύγχρονης καταναλωτικῆς κοινωνίας μας θά παραβρίσκονταν, θά ἔπρεπε νά εἶναι ἐντυπωσιακή, πρωτοφανής καί ἐκπληκτική… Πάντα ἤθελε νά τήν προσέχουν. Νά ζεῖ μεγάλες στιγμές. Νά συμμετέχει σ᾽ ὅλα τά δρώμενα τῆς cosmopolitan καί νά εἶναι καταξιωμένη. Ἀπό μικρό κορίτσι, ὅταν ξάπλωνε στό κρεβάτι στό μικρό χωριό, ἀπό ὅπου καταγόταν, σχεδίαζε τό μέλλον της μέσα σέ ἐκκεντρικά ἐνδύματα, πλούσια παρέα καί, γενικότερα, μέσα στή δόξα τοῦ χρήματος. Γι’ αὐτό κι ὅταν τῆς δόθηκε ἡ εὐκαιρία νά φύγει ἀπό τό χωριό της, τήν ἅρπαξε καί μέσα ἀπό ἀποφάσεις καί πράξεις, ὄχι πάντα ἠθικές, ἀνελίχθηκε σέ σπουδαία στυλίστρια. Ξέχασε τό σπίτι της ― ἤ μᾶλλον κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια νά ξεχάσει ― καί νά τήν ξεχάσει ἡ οἰκογένειά της. Δέν μποροῦσε «αὐτή» πού κατοικεῖ πλέον στή μεζονέτα μέ τή μεγάλη πισίνα καί τούς κήπους νά ἔχει πάρε-δῶσε μέ μία φτωχική, βιοποριστική, χωρική οἰκογένεια. Τώρα, λοιπόν, ἔπρεπε νά ἐκμεταλλευτεῖ τά χρόνια καί τά χρήματά

166

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013


της. Σπατάλες ἀδικαιολόγητες σέ οἴκους ὀμορφιᾶς καί οἴκους μόδας, ταξίδια πολλά γιά τά party τῶν celebrities, ὅπου ἦταν καλεσμένη. Μά χρόνο γιά τό χωριό δέν εἶχε ποτέ κι οὔτε προσπαθοῦσε νά βρεῖ. …Κατέληξε τελικά. Θά πάρει τίς γόβες Prada, τό φόρεμα ἀπό τήν Chanel καί τήν τσάντα ἀπό τή Louis Vuitton. Πλήρωσε τά ὑπέρογκα ποσά καί γεμάτη τσάντες στά χέρια τηλεφωνεῖ τό sofer νά τήν παραλάβει. Κατάκοπη ἀπολαμβάνει τό spa καί προγραμματίζει τήν αὐριανή μέρα στή δουλειά της. Πῆγε στό party. «Πολύ ὡραῖα ὅλα!», μά κάτι ἔνιωθε μέσα της. Θέλεις νά τό πεῖς κούραση, θέλεις ὑπερβολική προσπάθεια νά τραβήξει τήν προσοχή, θέλεις τά προσποιούμενα χαμόγελά της ὅτι εἶναι εὐτυχισμένη; τήν ἐξουθένωσαν. Ἦταν στήν Porce της ὅταν, γυρνώντας στό σπίτι της, σταμάτησαν σέ ἕνα φανάρι. Κοίταξε ἀδιάφορα τό δρόμο. Στά ἀριστερά της ἕνα graffiti: «Ἡ εὐ τυχί α δέ γ ρ ά φ ετα ι μ έ € » . Τό διάβασε, ἀλλά δέν ἔδωσε τό δικαίωμα στόν ἑαυτό της νά σκεφτεῖ τήν πρόταση. Δέν ἐπιτρέπει κανένα νά τῆς θυμίζει τήν κρυμμένη κάτω ἀπό τά check της μιζέρια της. Ὅλα γι᾽ αὐτή εἶναι καί πρέπει νά δείχνουν τέλεια!... ……………………………………………… Ἔτσι, τουλάχιστον, σκεφτόταν ὅταν ἦταν νέα. Τώρα, 50 χρόνια μετά ἀπό ἐκεῖνο τό βράδυ, μόνη της κάθεται στή μεγάλη της οἰκία. Ἡσυχία βασανιστική. Ἡ βοηθός της ἔχει ὥρα πού τήν καληνύχτισε. Ἡ πισίνα, στήν ὁποία καθρεφτίζεται τό αὐγουστιάτικο φεγγάρι, φαίνεται μαγευτική, ἀλλά τό γέρικο σῶμα της δέν τῆς ἐπιτρέπει νά τήν ἀπολαύσει. Μόνη της, χωρίς σύζυγο, παιδιά κι ἐγγόνια προσπαθεῖ, χωρίς ἀποτέλεσμα νά πείσει τόν ἑαυτό της ὅτι ἦταν ὡραία ἡ ζωή της. Χρῆμα, δόξα, διασκέδαση, γνωριμίες. Τό χρῆμα τήν ἀκολουθεῖ ἀκόμα, ἀλλά εἶναι πλέον ἀνίκανο νά τήν ἱκανοποιήσει. Ἡ δόξα, ἀπό τότε πού παρουσίασε τίς πρῶτες ρυτίδες, τήν ἐγκατέλειψε, ἐνῶ ἡ διασκέδαση δέν τήν εὐχαριστεῖ πλέον. Ὅλα εἶναι βουβά, κρύα κι ἀδιάφορα… Θυμήθηκε πάλι ἐκεῖνο τό graffiti καί σκέφτηκε: Μήπως τελικά « Ἡ ε ὐ τ υ χ ί α δ έ γ ρ ά φ ε τα ι μ έ €»;;; Μ.Σ.Ν. φοιτήτριες Α.Π.Θ. Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

167


νας τραγικός πατέρας κι ἕνα δυστυχισμένο παιδί. Τό παιδί, κατειλημμένο ἐδῶ καί χρόνια ἀπό πνεῦμα πονηρό, ἰσχυρό πνεῦμα, νά τό ταλαιπωρεῖ οἰκτρά. Κι ὁ πατέρας, ἀναγκασμένος νά τρέχει πίσω ἀπό τό παιδί γιά νά τό γλυτώνει κάθε φορά πού τό πνεῦμα τό ἔριχνε στή φωτιά ἤ στό νερό. Κι ἐπιπλέον μή ἔχοντας καμία δυνατότητα συνεννόησης καί ἐπικοινωνίας μέ τό παιδί του· γιατί τό πνεῦμα τό ἰσχυρό, τό δαιμονικό, ἦταν «πνεῦμα ἄλαλον», πνεῦμα πού ἔκλεβε ἀπό τό παιδί τό λόγο, τήν ὁμιλία, τή λαλιά. Ἄργησαν νά ’ρθοῦν στό Χριστό. Ἦταν στό τέλος τῆς δημόσιας δράσεώς Του ὅταν Τόν συνάντησαν. Σημασία ὅμως ἔχει ὅτι τελικά βρῆκε τό δρόμο ὁ πατέρας πρός τόν Ἰατρό τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων καί ἔλαβε τήν ἱκανοποίηση τοῦ αἰτήματός του, τόσο τραγικά διατυπωμένου πρός τόν Κύριο, μετά καί τήν ἀποτυχημένη προσπάθεια τῶν μαθητῶν: «Διδάσκαλε, ἤνεγκα τόν υἱόν μου πρός σε, ἔχοντα πνεῦμα ἄλαλον... καί εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτό ἐκβάλωσι, καί οὐκ ἴσχυσαν... ἀλλ’

εἴ τι δύνασαι, βοήθησον ἡμῖν» (Μάρκ. θ΄ 17-18, 22). Ὀλιγόπιστος ὁ ἴδιος – καί γι’ αὐτό ἀκόμα πιό τραγικός – δέν ἔμεινε ἐν τούτοις ἀβοήθητος ἀπό τόν Κύριο. Μέ τόν ἡγεμονικό Του λόγο Ἐκεῖνος ἔδιωξε τό πνεῦμα τό ἄλαλον ἀπό τό παιδί καί τοῦ χάρισε τήν ψυχοσωματική ὁλοκληρία του. Πνεῦμα ἄλαλον! Ἴσως ὄχι περισσότερο ἰσχυρό

168

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013


ἀπό ἕνα παρόμοιο πνεῦμα πού στήν ἐποχή μας ἔχει καταλάβει πολλά ἀπό τά σύγχρονα παιδιά καί τούς ἔχει πλήξει ὄχι τή μιλιά, ἀλλά τό λόγο· τήν ἐσωτερική δηλαδή πνευματική τους συγκρότηση, καθώς καί τή δυνατότητα ἐπικοινωνίας μέ τό στενότερο (οἰκογενειακό) ἤ τό εὐρύτερο (κοινωνικό) περιβάλλον. Ἕνα πνεῦμα πού βέβαια δέν ἐκδηλώνεται ὡς δαιμονισμός, ἀλλά πάντως κατευθύνεται ἀπό αὐτόν πού σκοπό του ἔχει νά ὁδηγεῖ στήν ἀ-λογία τό λογικό πλάσμα τοῦ Θεοῦ καί στήν ἐξομοίωσή του μέ τά ἄλογα κτήνη (πρβλ. Ψαλ. μη΄ [48] 13). *** Ἀποτελεῖ φαινόμενο διαρκῶς ὀγκούμενο στίς ἡμέρες μας καί μελετώμενο ἀπό εἰδικούς ἐπιστήμονες (ψυχολόγους, κοινωνιολόγους, λογοθεραπευτές, κοινωνικούς λειτουργούς), πολλά ἀπό τά σύγχρονα παιδιά νά μήν εἶναι σέ θέση νά ὀργανώσουν ἐνδιαθέτως τό λόγο, καί ὡς ἐκ τούτου καί νά ἐκφραστοῦν μέ συνέχεια, συνέπεια καί πληρότητα. Νά δομήσουν συγκροτημένο προφορικό λόγο. Νά ὁλοκληρώσουν μιά πρόταση. Τό λεξιλόγιό τους εἶναι φοβερά περιορισμένο, καί μεταξύ τους συνεννοοῦνται ὡς ἐπί τό πλεῖστον συνθηματικά καί ὄχι μέ ὁλοκληρωμένες προτάσεις. Τά αἰτήματά τους ἐξάλλου ἀρέσκονται νά τά προβάλλουν διά βοῆς, σχεδόν ἀνάρθρως. Ἐπιπλέον, καί σέ εὐθεία ἀνταπόκριση μέ τά παραπάνω, συνήθως βρίσκονται καί σέ πλήρη ἀδυναμία συνεννοήσεως καί ἀλληλοκατανοήσεως πρός τό οἰκογενειακό τους περιβάλλον. Δέν εἶναι λίγοι οἱ γονεῖς ἐκεῖνοι πού αἰσθάνονται νά μιλοῦν σέ ἄλλη γλώσσα ἀπό αὐτήν πού κατανοοῦν τά παιδιά τους, καί γι’ αὐτό νά μήν εἶναι σέ θέση νά βροῦν τρόπο προσεγγίσεώς τους. Ἤ ἄλλοτε ἐκφράζουν τήν ἔντονη ἀνησυχία ὅτι τό παιδί δέν τούς μιλᾶ. Ἔρχεται ἀπό τό σχολεῖο, πετᾶ τήν τσάντα καί κλείνεται στό δωμάτιό του. Κλείνεται, γιά νά ἀνοιχθεῖ στό δικό του κόσμο· τόν κόσμο τῆς ὀθόνης τοῦ ὑπολογιστῆ... ÿ Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

169


Ἐδῶ ἴσως πρέπει νά ἀναζητήσουμε καί μία ἀπό τίς βασικές αἰτίες τοῦ φαινομένου. Διότι ἀκριβῶς οἱ τηλεοπτικές ἐκπομπές, τά παιχνίδια στόν ὑπολογιστή, τά εἰκονομηνύματα στά κινητά καλλιεργοῦν ἕναν ἀποδέκτη κατεξοχήν παθητικό. Ὁ χρήστης αὐτῶν τῶν μέσων (σέ ἀντίθεση μέ τό χρήστη ἑνός βιβλίου) καλεῖται νά ἐνεργοποιήσει σχεδόν μηδενικά τήν κριτική του σκέψη, προκειμένου νά προσλάβει τό ἐκπεμπόμενο μήνυμα. Καί καθώς τό ὀπτικό ἐρέθισμα ἐντυπώνεται καί ἐγχαράσσεται βαθύτερα ἀπό ὁποιοδήποτε ἄλλο στόν ἐγκέφαλο, εὔκολα καί σύντομα μποροῦν νά διαμορφωθοῦν συμπεριφορές, ἤθη, συνειδήσεις, τύποι ἀνθρώπων, μέ ἔλλειμμα ὡστόσο ἐσωτερικῶν ἐρεισμάτων, διαμορφωμένων σταθερῶν, βασικῶν κριτηρίων. Μέ μιά λέξη: ἄνθρωποι μέ ἔλλειμμα λόγου. Ἄραγε εἶναι τυχαῖο τό ὅτι ὁ πατρο-Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, ὁ περιπλανώμενος ἐκεῖνος ἅγιος καλόγερος - φωτιστής τοῦ Γένους, πρίν ἀπό 250 χρόνια ἔλεγε: «Θά ἔρθει ἐποχή πού θά μᾶς κυβερνοῦν τά ἄλαλα καί τά μπάλαλα»; Ἴσως τώρα, περισσότερο ἀπό ποτέ ἄλλοτε, μποροῦμε νά καταλάβουμε ὅτι τά «μπάλαλα», τά ἄψυχα προϊόντα τῆς τεχνολογικῆς ἐξέλιξης, εἶναι καί «ἄλαλα», καί μόνα τους αὐτά, χωρίς ἄλλη θωράκιση πνευματική, μεταφέρουν στούς ἀνθρώπους, καί μάλιστα στά παιδιά, «πνεῦμα ἄλαλον». Ἴσως τώρα, περισσότερο ἀπό ποτέ ἄλλοτε, νά εἴμαστε σέ θέση νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι τό πνεῦμα τό ἄλαλον ἐκδιώκεται ἀπό τά παιδιά μας μέ τό Πνεῦμα τό Ἅγιον. Καί ἑπομένως νά κάνουμε τή σωστή κίνηση γιά τό παιδί μας ἀπό τήν πρώτη του ἡλικία. Ὅ,τι παρέλειψε νά κάνει ὁ τραγικός ἐκεῖνος πατέρας τοῦ Εὐαγγελίου: νά φέρει τό παιδί του νωρίτερα στό Χριστό. Ἡ φωνή τοῦ Κυρίου δέν θά πάψει ποτέ νά ἀκούγεται: «Φέρετέ μοι αὐτόν ὧδε» (Ματθ. ιζ΄ 17). Ὅταν ὑπάρχει ἀκόμη ἡ δυνατότητα στόν πατέρα νά ὁδηγεῖ τό παιδί Του σ’ Αὐτόν καί τήν Ἐκκλησία Του· ὅταν ἡ ψυχή τοῦ παιδιοῦ εἶναι ἀκόμη τρυφερή καί ἄπλαστη, καί μπορεῖ γι’ αὐτό πολύ

170

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

εὔκολα νά δεχθεῖ τό λόγο τοῦ Θεοῦ. Μόνον ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι δυνατός νά λογοποιήσει τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη, διότι εἶναι ζῶν λόγος, «πνεῦμα καί ζωή» (Ἰω. ς΄ 63). «Δότε τῷ Λόγῳ τόν λόγον»(*), προτρέπει καί ὁ θεολόγος Γρηγόριος. Ὁ λόγος στόν Θεό Λόγο. Αὐτός νά ἔχει λόγο πάνω στά παιδιά μας. Αὐτός νά ἐνσπείρει μέσα τους τά σπέρματα ἐκεῖνα πού θά καταργήσουν τήν ἀλογία τῶν παθῶν καί τῆς ἁμαρτίας καί θά τά καταστήσουν ἱκανά νά λαλοῦν «γλώσσαις καιναῖς». Τίς καινούργιες γλῶσσες, τόν καινό λόγο, τή νέα λογική τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. q ----------------------(*) Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγ. ΙΘ΄, Εἰς τούς λόγους, καί εἰς τόν ἐξισωτήν Ἰουλιανόν, PG 35, 1053.


Ὁ Θεός τ ῶν « κενῶν τ ῆς γνώ ση ς»

Ἰσαάκ Νεύτων (Isaac Newton, 1642–1727), θεωρεῖται ἀπό πολλούς ὡς ὁ κορυφαῖος ἐπιστήμων ὅλων τῶν ἐποχῶν. Ἕνα ἀπ’ τά ἐντυπωσιακότερα ἐπιτεύγματά του εἶναι ἡ ἀνακάλυψη τῶν νόμων πού διέπουν τίς κινήσεις τῶν σωμάτων καί τοῦ νόμου τῆς παγκοσμίου ἕλξεως (βαρύτητα). Μέ τούς νόμους αὐτούς κατόρθωσε νά ἐξηγήσει τίς κινήσεις τῶν πλανητῶν γύρω ἀπό τόν ἥλιο. Ὁ Νεύτων, ὁ ὁποῖος ἦταν βαθύτατα θρησκευόμενος, ἀναγνώρισε ὅτι «ἡ βαρύτητα ἐξηγεῖ τίς κινήσεις τῶν πλανητῶν, ἀλλά δέν μπορεῖ νά ἐξηγήσει ποιός ἔθεσε τούς πλανῆτες σέ κίνηση. Ὁ Θεός κυβερνᾶ ὅλα τά πράγματα καί γνωρίζει ὅλα ὅσα εἶναι ἤ μπορεῖ νά γίνουν». Ὅμως, προχώρησε καί πιό πέρα. Προσπαθώντας νά ἐξηγήσει τή σταθερότητα τοῦ ἡλιακοῦ συστήματος, παρά τίς διαταράξεις πού προκαλοῦνται ἀπ᾽ τίς μεταβαλλόμενες ἀλληλεπιδράσεις μεταξύ τῶν πλανητῶν (τά μαθηματικά τῆς ἐποχῆς δέν ἦταν ἐπαρκή γιά τόν ὑπολογισμό ὅλων τῶν ἀλληλεπιδράσεων) πρότεινε, ὅτι ὁ Θεός πρέπει ὁπωσδήποτε νά παρεμβαίνει κατά καιρούς γιά νά συντονίσει τό ἡλιακό σύστημα καί νά ἀποκαταστήσει τήν τάξη.

Ἰσαάκ Νεύτων

Ἕνα περίπου αἰώνα ἀργότερα, ὁ Γάλλος μαθηματικός Λαπλάς (Pierre Simon de Laplace), 1749 –1827, ἐξέδωσε ἕνα πεντάτομο ἔργο, ὅπου ἐξηγοῦσε πλήρως τή σταθερότητα τοῦ ἡλιακοῦ συστήματος, ἀξιοποιώντας τήν πρόοδο στήν κατανόηση τῶν κινήσεων τῶν οὐρανίων σωμάτων μέ βάση τούς νόμους τοῦ Νεύτωνα. Σύμφωνα μέ μιά παράδοση ὁ Λαπλάς ρωτήθηκε ἀπό τόν Ναπολέοντα: «Κύριε Λαπλάς, ἔχετε γράψει, μοῦ λένε, αὐτό τό μεγάλο βιβλίο σχετικά μέ τό σύστημα τοῦ σύμπαντος, καί δέν ἔχετε ἀναφερθεῖ καθόλου στό Δημιουργό του». Καί ὁ Λαπλάς, ὁ ὁποῖος σημειωτέον δέν ἦταν ἄθεος, φέρεται νά ἀπάντησε: «Δέν εἶχα ἀνάγκη ἀπό τήν ὑπόθεση αὐτή»1. Αὐτό εἶναι ἕνα ἀπό τά πολλά ἐπαναλαμβανόμενα ἐπεισόδια στήν ἱστορία τῆς ἐπιστήμης. Οἱ ἐπιστημονικές θεωρίες προσπαθοῦν νά ἐξηγήσουν ὅσο τό δυνατόν περισσότερα καί ὁ «Θεός» καλύπτει τά ἐναπομείναντα κενά. Καί ὅταν τά κενά καταληφθοῦν ἀπό ἀκριβέστερες θεωρίες, τότε μοιάζει «ὁ Θεός» νά χάνει τό στενάχωρο κατάλυμα πού τοῦ ἑτοιμάσαμε. ÿ Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

171


Στήν Ἑλλάδα τῶν τε λευταίων ἐτῶν ὅλοι σχεδόν στενάζουν κά γησαν τά δάνεια. Ὁρι τω ἀπό χρέη, πού δη σμένα ἀπό τά ὁποῖα ἦσ μιούραν δάνεια γιά τουρισμό, τοῦ πλούτου ἤ ἐπιδεικ γιά διακοπές, γιά αὔξη τικῆς καλοζωΐας. Καί ση ἐπειδή οἱ πλουτοκράτ μας, ὅπως καί οἱ ἁπαν ες καί δανειστές τοῦ ταχοῦ τῆς γῆς πλουτο τόπου κράτες καί δανειστές, γλύφοι, δέν ἀστειεύον ἤ μᾶλλον ἄτεγκτοι το ται οὔτε διακρίνονται κογιά τά φιλάνθρωπα αἰ τά πράγματα ὄχι μόνο σθήματά τους, πιέζον σέ ἄτομα, ἀλλά καί στ τας ό σπάταλο κράτος μας, ἀσφυκτική κατάστασ δημιούργησαν τή σημε η στό λαό μας. Ἔτσι ρι νή βρ έθηκε καί ἡ πατρίδα στούς πλούσιους δανε μας αἰχμάλωτη καί ιστές της καί μάλιστα δέσμια δέσμια, ὅπως μᾶς πληρ Ἡ ἀποστασία μας ἀπό οφοροῦν, γιά δεκαετ τόν Θεό τῆς ἀγάπης κα ίες. ί τοῦ ἐλέους, μᾶς ἔρρι τοῦ μαμωνᾶ, ὁ ὁποῖος ψε στά ἀσφυκτικά δε φαίνεται νά κατευθύν σμά ει σήμερα τή σκέψη κα πων. Διεθνεῖς Τράπεζ ί τίς κινήσεις τῶν ἀν ες, Νομισματικά Ταμε θρ ώῖα , Οἶκοι ἀξιολόγησης, νασπισμένοι μεταξύ το κεφαλαιοκράτες ὁλκῆ υς, πιέζουν κράτη, πο ς συλιτεῖες, λαούς μέ μόνο τῶν κεφαλαίων τους, σκοπό τόν πολλαπλασι ἀδιαφορώντας ἄν οἱ κι ασ μό νήσεις τους αὐτές δημι ἀνέργων, πεινασμένω ουργοῦν στρατιές ἀστέ ν, πενήτων κλπ. γων, Ὡραῖα ἑρμηνεύει τή σατανική δυναστεία το ῦ μαμωνᾶ ὁ πάντα κα διαμάντης. Γράφει: «Ὁ ί σ᾽ ὅλα ἐπίκαιρος Πα Χριστός εἶπεν: Οὐ δύνα πασθε Θεῷ λατρεύειν κα βεν ὡς ὅρον ἀντιθέσε ί Μαμωνᾷ. Διατί δέν ως ἄλλο τι βαρβαρικόν ἔλ αεἴδωλον; Διότι ὁ Μαμ ὁ κραταιότερος, ὅστις ωνάς εἶναι ὁ ἰσχυρότε ὑποτάσσει πᾶν ἄλλο ρος, εἴδωλον, καί τόν Μολ Βάαλ. Ἡ πλουτοκρατ ώχ καί τόν Ἀσταρώθ ία ἦτο, εἶναι καί θά εἶν κα ί τόν αι ὁ μόνιμος ἄρχων τοῦ χριστος. Αὕτη γεννᾶ κόσμου, ὁ διαρκής ἀν τήν ἀδικίαν, αὕτη τρ τίέφει τήν κακουργίαν ψυχάς. Αὕτη παράγε , αὕτη φθείρει σώμα ι τήν κοινωνικήν ση τα κα πε ί δό να. Αὕτη καταστρέφε (Ἀλεξ. Παπαδιαμάντη ι κοινωνίας νεοπαγεῖ , Οἱ Χαλασοχώρηδες, ς». Ἅπαντα Τόμ. Β΄ , κριτ λόπουλος, ἐκδ. Δόμο ική ἔκδοση Ν. Δ. Τρια ς, σελ. 453). ντ αφ υλ Ἄν ζοῦσε σήμερα ὁ Πα παδιαμάντης θά πρόσ θετε: Αὕτη, ἡ πλουτο Λαγκάρντ, τό Δ.Ν.Τ., κρατία, ἐγένησε τή Λί τήν Ε.Κ.Τ., τούς φορο στα μά γειρους, τούς «ἑλλην στρατιές τῶν ἀνέργω ώνυμους» πλούσιους, ν, τά πλούσια κράτη τίς καί τούς μεγιστάνες το κογλυφικές διαθέσει ῦ πλούτου μέ τίς ἔντο ς... Αὕτη ἐδημιούργη να το σε τά φτωχά κράτη, πο ἄκοντα στίς ἀπαιτήσε ύ ὑποτάσσονται ἑκόν ις τῆς Τρόϊκα τῶν πλ τα ουσίων κρατῶν, τά ὁπ θηκεύουν καί αὐτή τή οῖα ἐξαναγκάζονται νά ν ἐθνική τους κυριαρ ὑπ οχί α. Αὕτη... Σωστά χαρακτήρισε τή ν πλουτοκρατία ὁ κυ ρ-Ἀλέξανδρος «διαρκ λόγος τοῦ Θεοῦ βεβα ή ἀντίχριστον». Ὡστόσ ιώνει: «Ὁ πεποιθώς ἐπ οὁ ί πλ ούτῳ οὗτος πεσεῖται» Πατέρες τῆς Ὀρθοδοξ (Παροιμ. ια΄ 28). Καί οἱ ίας μᾶς διδάσκουν ὅτ ι ὁ πλοῦτος εἶναι ὁ πι σφαλερώτερον πλούτο ό ἄπιστος φίλος. «Οὐδ υ, σήμερον μετά σοῦ, έν καί αὔριον κατά σοῦ» 49,41). (Ἰω. Χρυσόστομος, PG . Ἡ Ἱστορία βεβαιώνει τήν Ἁγ. Γραφή καί το ύς θεοπνεύστους Πατέ ρες.

Ἡ Σύνταξη

188

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013


νικές . Στή συνέχεια τό κείμενο δίνει τεχ Τό Ὑπουργεῖο Δι- διάκριση αὐτός ὁ γίες γιά τό πῶς μπορεῖ νά ἐπιτευχθεῖ καιοσύνης τοῦ Κα- ὁδη ές εἶναι αὐτ ἀπό στό γραπτό λόγο. Μερικές ναδᾶ σέ ἐπίσημη στόχος ικῆς σωπ προ θες: Ἀντικατάσταση τῆς ἱστοσελίδα του οἱ ἀκόλου θυν πλη ωνυμίας αὐτός ἤ αὐτή μέ τό τρίτο (www.justice.gc.ca/ ἀντ ταση τῶν πρόσωπο αὐτοί ἤ αὐτά. Ἀντικατάσ eng/dept.min/pub/ τικό ό ἄρθρο. στικ ὁρι ἕνα ν ἀντωνυμιῶν μέ legis/n15.html) κτητικῶ ί τῆς Ἀντ ή. αὐτ η χρήση τοῦ αὐτός/ ἀνάρτησε στίς Ταυτόχρον τό ται άνε σης ἀντωνυμίας νά ἐπαναλαμβ 7.11.2012 κείμενο μέ χρή λέένου. Χρήση οὐδετέρων τίτλο: ὄνομα τοῦ ὑποκειμ φράσεων. ΟΥΔΕΤΕΡΟΥ ΓΕ- ξεων καί ρχε ηγούμενο τεῦχος τῆς «Δράσης» ὑπῆ προ Στό ΝΟΥΣ ΓΛΩΣΣΑ α Τώρ α. ωνί ἄρθρο γιά τήν οὐδετέρου γένους κοιν ι εἶνα ὅτι αι ίζετ τον υ ένο γέκειμ ρου τοῦ Στήν εἰσαγωγή ί μιλοῦν ἐπίσημα γιά οὐδετέ γένους, ὅταν οἱ Καναδο φύλων, καί τό σημαντική ἡ οὐδετερότητα τοῦ νους γλώσσα γιά τήν ἰσότητα τῶν τόταυ καί μο κόσ ν ἀπευθυνόμεθα γραπτά στό ι: αὐτό γίνεται μόνο γιά τήν ἰσός στήν Κα- ἐρώτημα εἶνα ητα ἰσότ τῆς ς ἀξίε τίς μέ ή ἤ ἄλλως, ἔχει βατ συμ χρονα τητα τῶν φύλων, ἡ ὁποία, οὕτως καί ν ριῶ υθε Ἐλε καί ων μάτ αιω Δικ στίς δυτικές ναδική Χάρτα ἐπιτευχθεῖ σέ πολύ μεγάλο βαθμό τήν γιά διο Σχέ ό ιακ ονδ οσπ Ὁμ είς ὅτι ἡ ἰσόἀπαιτητή ἀπό τό κοινωνίες; Εἰλικρινά πιστεύει καν τήν ἀπό τό δεκ ἀπο ε ἔγιν τεινόμενη ἰσότητα τῶν φύλων, πού τητα τῶν φύλων χρειάζεται τήν προ Κυβέρνηση τό 1995. ου γιά νά ἐπιτευχθεῖ ἤ μήπως ἡ καί γυ- ἀλλαγή τοῦ λόγ ρῶν ἀνδ ης ίρισ αχε μετ ς ἴση σταδιακό πέγκη Ἡ ἀνά ἀλλαγή αὐτή τελικά στοχεύει στό σης χρή τῆς τό υμη ἐπιθ τό ζει μμί κοινωνία; ναικῶν ὑπογρα ρασμα στήν ἀποκαλούμενη ἄφυλη καί ο λόγ πτό γρα στό ς σσα γλώ Παῦλος μέ οὐδετέρου γένους Ἄλλωστε ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν ή λικ ἀγγ ν στή ὅτι ι ετα αίν στή νομοθεσία. Ἐπισημ «οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδέ Ἕλλην, οὐκ ἔνι λματιῶν ἀπο- τό λόγο του γγε ἐπα λῶν πολ ία μασ ὀνο ἡ σσα γλώ ς, οὐκ ἔνι ἄρσεν καί θῆλυ, πάντερο δοῦλος οὐδέ ἐλεύθερο δεύ υν ἔχο πού εις λέξ ες θετ σύν δίδεται μέ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Γαλ. γ´, an τες γάρ ὑμεῖς εἷς ἐστέ icem pol ς ὅπω ς), δρα (ἄν n ma τῶν φύλων συνθετικό τό 28) ἔθεσε τό θεμέλιο τῆς ἰσότητας an irm cha ), της βέσ ροσ (πυ ἀνθρωπότητα (ἀστυνομικός), fireman καί τῶν ἀνθρώπων, πού ὅμως ἡ πει πρέ θά ές αὐτ εις λέξ (πρόεδρος) καί ἄλλα. Οἱ τοντάδες χρόνια γιά νά τό κάνει δρας) πού χρειάστηκε ἑκα (ἄν man τοῦ η ίρεσ ἀφα μέ υν άξο νά ἀλλ ὄχι παγκόσμια. q ργεῖ πράξη καί δυστυχῶς ιου δημ καί ο φύλ ό ρικ ἀνδ στό ι παραπέμπε Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

189


Ἐνῶ τό Ὑπουργεῖο Οἰκονομικῶν παρουσιάζεται σχεδόν ἀδιάφορο ἕως καί ἀνάλγητο ἐμπρός στά ἔντονα προβλήματα τῶν πολυτέκνων οἰκογενειῶν, πού δέν μποροῦν νά ζεστάνουν τά παιδιά τους στό καταχείμωνο μέ τήν ἀκρ ίβεια τοῦ πετρελαίου, ἐνῶ βιομήχανοι ἀπο λύουν προσωπικό ἤ μειώνουν τίς μισθοδοσίες, ἐνῶ πλούσιοι σέ τέτοια ἐποχή κρίσης πετοῦν σωρ ούς λουλουδιῶν στά πόδια τῶν τραγουδιστῶν στά ξενυχτάδικα, ἡ Ἕνωση Ἑλλήνων Ἐφοπλ ιστῶν ἔδειξε τελευταῖα ὅτι δέν χάθηκε ἡ ἀνθ ρωπιά στόν τόπο μας.

Τό γύρο τοῦ κόσμου κάνει ἡ ἱστορία τῆς 53χρονης Κινέζας ἑκατομμυριούχου Γιού Γιόζχεν, ἡ ὁποία παρά τή μεγάλη της περιουσία, ἐξακολουθεῖ νά ἐργάζεται σκληρά ὡς ὁδοκαθαρίστρια, προκειμένου νά δώσει τό καλό παράδειγμα στά παιδιά της. Πρίν ἀπό πέντε χρόνια τά κτήματα τῆς οἰκογένειάς της στό χωριό Ντονγκού ἀγοράστηκαν ἀπό τήν κυβέρνηση γιά νά κατασκευαστοῦν κτήρια. Ἀπό τά χρήματα τῆς ἀποζημίωσης ἀπέκτησε 21 διαμερίσματα ἀξίας περίπου 10 ἑκατ. γουάν. Παρόλη τήν περιουσία της, ἡ 53χρονη ξυπνᾶ κάθε μέρα πολύ πρωί, φοράει τήν πορτοκαλί στολή ἐργασίας της καί καθαρίζει δρόμους γιά 1.420 γουάν. «Θέλω νά δώσω τό παράδειγμα στό γιό καί τήν κόρη μου. Νά τούς κάνω νά καταλάβουν ὅτι δέν μπορεῖ κάποιος νά κάθεται σπίτι καί νά τρώει τήν περιουσία. Μάλιστα τούς ἔχω ἀπειλήσει ὅτι ἄν δέν βροῦν δουλειά, θά τά χαρίσω ὅλα στό κράτος», λέει1.

190

Μέ ἀπόφαση τοῦ Διοικητικοῦ Συμ βουλίου της καί σέ συνεννόηση μέ τό Δῆμο Ἀθηναίων, σέ πρώτη φάση, «500 οἰκ ογένειες μέ μικρά παιδιά, πού πλήττονται ἀπό τήν οἰκονομική κρίση, θά λαμβάνουν κάθ ε μήνα ἕνα δέμα βάρους 35 κιλῶν μέ τρόφιμ α καί βασικά εἴδη πρώτης ἀνάγκης. Ἡ βοήθεια ἐντάσσεται στό πρόγραμμα κοινωνικῆς προ σφορᾶς τῆς Ἕνωσης Ἑλλήνων Ἐφοπλιστῶν » (Ἐφημ. «Δημοκρατία» 11.1.13). Εὖγε σ’ ὅσους τό σκέφτηκαν καί τό ἀποφάσισαν. Εἶναι μία σταθερή, διαρκή ς συμπαράσταση ἀγάπης πρός ὅσους ὑποφέρ ουν ― καί εἶναι πολλοί αὐτοί στίς μέρες μας . Εἴμαστε βέβαιοι ― καί τό εὐχόμα στε ὁλόψυχα ― ὅτι θά εὐλογεῖ καί θά προ στατεύει ὁ πλουσιόδωρος Θεός τούς Ἕλλην ες Ἐφοπλιστές, πού διασχίζουν τίς θάλασσ ες τοῦ κόσμου. q

Ὅσοι ἀπό ἐμᾶς σπεύδουμε νά ἐκδηλώσουμε τήν ἀπορία μας ἤ νά ἐκφράσουμε τήν ἀντίθεσή μας μέ τή στάση τῆς πλούσιας 53χρονης Κινέζας, μᾶλλον δέ διδαχθήκαμε τίποτε ἀκόμη ἀπό τήν οἰκονομική κρίση στήν ὁποία ὁδηγήθηκε ἡ Πατρίδα μας. Καί ἀντιδροῦμε, γιατί γαλουχηθήκαμε καί ἀποδεχθήκαμε ἐντελῶς ἀντίθετα παραδείγματα. Μάθαμε δυστυχῶς πῶς θά καθόμαστε ἄεργοι καί ἄπραγοι καί θά ἀπολαμβάνουμε πολυτελεῖς ἀνέσεις πού θά προέρχονται ἀπό «προγράμματα», «ἐπιχορηγήσεις», «παροχές», «πακέτα» καί λοιπές οἰκονομικές ἐξασφαλίσεις. Καί τό πιό σημαντικό, δέν ἀξιολογήσαμε σωστά τήν ἐργασία. Ὄχι ὡς δουλειά, ἀλλά ὡς δημιουργία, ὡς θεόσδοτη ἐντολή καί ὡς θεόσδοτη δωρεά πού ἀπορρέει ἀπό τό γεγονός ὅτι εἴμαστε πλασμένοι «κατ’ εἰκόνα» Θεοῦ. Ἔτσι, ἀντί γιά τή χαρά καί τά ὀφέλη τῆς ἐργασίας, ἀντιμετωπίζουμε τώρα τήν ἀνηδονία τῆς ἀπραξίας καί τήν κατάθλιψη τῆς ἀνεργίας. Μακάρι τά λάθη μας νά μᾶς διδάξουν καί τό παράδειγμα τῆς Γιού Γιόζχεν νά μᾶς προβληματίσει καί νά μᾶς συνετίσει. q

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

1. in.gr


Γιά τρίτη χρονιά οἱ Ἀμερικανοί ἀθεϊστές τά ἔβαλαν μέ τά Χριστούγεννα(!). Σέ μεγάλη πλατεία τῆς Νέας Ὑόρκης, κοντά στό παγκόσμιο «Μ & Μ», μιά νέα γιγάντια πινακίδα τους ὑποδεχόα «Κρατῆστε τή ταν τούς περαστικούς μέ τό σύνθημ ά παρουσίαζε χαρά. Καταρρίψτε τό μύθο.» Τή χαρ ρεμένου Santa ἕνα στρογγυλό πρόσωπο κοκκινοφο , μέ ἄσπρη γούνα Claus μέ τό κόκκινο σακί στόν ὦμο εὐδαιμονία ἤ ική αιρ καί κοντά ἄσπρα γένια. (Χιμ ιπροσώπευε ἀντ φυγή στήν ὀνειροπόληση;) Τό μύθο μέ ἁπλωμένα μιά ὀδυνώμενη κεφαλή τοῦ Ἰησοῦ, ο στεφάνι καί χέρια πάνω στόν Σταυρό, μέ ἀκάνθιν σβησμένα μάτια. ν ἀθεϊστῶν Ὁ πρόεδρος μάλιστα τῶν Ἀμερικανῶ ἕνα μεὅτι με δήλωσε μεταξύ ἄλλων: «Γνωρίζου ῶν τιαν εἶναι γάλο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῶν χρισ αἰσθάνονται στήν πραγματικότητα ἀθεϊστές, πού

ογένειάς τους. παγιδευμένοι στή θρησκεία τῆς οἰκ ι ἕνας μύθος, δέν Ἐάν παραδέχεσαι ὅτι ὁ Θεός εἶνα ἀποκαλεῖς τόν χρειάζεται νά λές ψέματα καί ν’ νά ἔχεις μιά ἑορἑαυτό σου χριστιανό, προκειμένου νά εἶσαι χαρούῖς ταστική περίοδο διακοπῶν. Μπορε μενος χωρίς τό μύθο». τούς ἀθεϊστές: Δικαίως, λοιπόν, θά ρωτήσουμε ς Ἰησοῦς ἤ ὁ κοκΠοιός εἶναι ὁ μύθος; Ὁ ὀδυνώμενο ta Claus; Γιατί, κινοφορεμένος καί γουνάτος San μέ τόν «Ἁηζετε ἀκόμη κι ἄν σᾶς ἀρέσει νά γιορτά , κι ἀκόμη κι ἄν Βασίλη» τῶν παιδικῶν σας χρόνων οῦ, ἀκόμη καί δέν πιστεύετε στή θεότητα τοῦ Ἰησ ἱστορική ἀλήθεια τότε ὀφείλετε νά παραδεχτεῖτε τήν ν τόσες ἀξιόαψα έγρ τῶν προσώπων, ὅπως τήν κατ ές. Κι ἐπινικ πιστες πηγές, ἀκόμη καί μή χριστια ; Τό φολκλόρ, τά πλέον, ποιά εἶναι ἡ χαρά γιά σᾶς περνοῦν γρήγορα δῶρα καί ἡ φαντασμαγορία; Αὐτά γιά νά ἱκανοποικι εἶναι τόσο φτωχά μόνα τους, τοῦ ἀνθρώπου. ις ήσουν τίς βαθύτερες ἀναζητήσε είς θεωρώνΤί κρίμα, ἀλήθεια, νά ἀποδιώκει καν τητα τῆς λυτρώτας την μύθο τή μοναδική δυνατό ρωπο ἡ ἑκούσια σεως, πού χάρισε στόν κάθε ἄνθ q θυσία τοῦ Κυρίου ἐπί τοῦ Σταυροῦ!...

«Θά προσπαθήσω νά σκιαγραφήσω πολύ σύντομα σέ ἁδρότατες γραμμές τί ἦταν ἡ Τουρκική φυλή καί τί εἶναι σήμερα. Δέν πρόκειται μόνο γιά Μωαμεθανισμό, ἀλλά γιά Μωαμεθανισμό συνδυασμένο μέ τόν ἰδιόρρυθμο χαρακτήρα μιᾶς φυλῆς. Δέν εἶναι οἱ πράοι Ἰσλαμιστές τῶν Ἰνδιῶν, οὔτε οἱ ἱπποτικοί Σαλαδίνοι τῆς Συρίας, οὔτε οἱ πολιτισμένοι Μαυριτανοί τῆς Ἱσπανίας. Ἦταν στό σύνολό τους ἀπό τήν πρώτη μαύρη μέρα πού μπῆκαν στήν Εὐρώπη, τό μόνο δεῖγμα τῆς ἀνθρωπότητας πού ἔδειξε τή μεγαλύτερη ἔλλειψη ἀνθρωπισμοῦ… Ὁπουδήποτε καί ἄν πῆγαν, μιά πλατιά κηλίδα αἵματος ἔδειχνε τά ἴχνη τοῦ περάσματός τους καί σέ ὅλη τήν ἔκταση τῆς κυριαρχίας τους ὁ πολιτισμός ἐξαφανιζόταν». Γουίλιαμ Γλάδστον, Πρωθυπουργός τῆς Μ. Βρετανίας (William E. Gladston, 29 December 1809 – 19 May 1898) «Δέν ὑπάρχει περίπτωση, στήν Εὐρώπη, τήν Ἀσία ἤ τήν Ἀφρική, πού ἡ ἐγκαθίδρυση τῆς τουρκικῆς κυ-

ριαρχίας σέ ἄλλη χώρα, νά μήν εἶχε σάν συνέπεια τήν ὑποβάθμιση τοῦ πολιτισμοῦ. Ἡ Τουρκία ὁπουδήποτε βγῆκε νικήτρια ἔφερε τήν καταστροφή». Ζώρζ Κλεμανσώ, Γάλλος Πρωθυπουργός (1841 – 1929) «Ὅταν οἱ Ὀθωμανοί ἀπό τή στέπα βρέθηκαν μέσα σέ ἀνθρώπινες κοινωνίες, μεταβλήθηκαν ἀπό κυνηγούς καί βοσκούς ζώων, σέ κυνηγούς καί βοσκούς ἀνθρώπων. Καθιέρωσαν τόν γενιτσαρισμό καί ἐπεδόθησαν στόν συστηματικό ἐξισλαμισμό τῶν ὑπόδουλων πληθυσμῶν». Ἄρνολτ Τόιμπυ, Ἄγγλος Ἱστορικός καί Φιλόσοφος Toynbee «A study of History» 1889 – 1975 «Κάθ’ ὅλη τή διάρκεια τοῦ πολέμου, ἡ τουρκική διπλωματία ὑπῆρξε ἕνα λαμπρό ἐπίτευγμα μέ ὅλα τά μέτρα ἐκτός ἐκείνων τῆς ἐντιμότητας καί τῆς ἠθικῆς ἀκεραιότητας». Frank G. Weber, Ἀμερικανός Ἱστορικός

q -----------------πηγή: Hellenic News, Ἰούνιος 2012, ἀρ. 178 (κυκλοφοροῦν μαζί μέ τά «Ἑλληνικά Νέα» καί τά Ἑλληνικά Χρονικά, Ἑλληνορθόδοξη παροικιακή ἐφημερίδα Ν. Ἀφρικῆς

Τεῦχος 508, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

191



APRILIOS 2013