Page 1

Ausgabe 8 Juni / Juli 2011

www.drachme.com

Δραχμή Περιοδικό για Έλληνες & Φιλέλληνες

Drachme Magazin für Griechen & Griechenlandliebende

Schönen Sommer! Καλό καλοκαίρι!

Ν Α ΡΕ Ω s ιΔ o α l ετ n θ ί e t Sie ατ s Δι r Ko fü


Drachme unterstützt...

Η Δραχμή στηρίζει...

Prime Tours präsentiert:

ELEFTHERIA ARVANITAKI ON TOUR 05.10.2011 06.10.2011 07.10.2011 08.10.2011

-

CH-Zürich Lörrach Dortmund A-Wien

-

Kaufleuten Burghof Konzerthaus Konzerthaus

“Eine Stimme, die musikalische Grenzen sprengt.”


Editorial Liebe Griechenlandfreunde,

Αγαπητές αναγνώστριες, αγαπητοί αναγνώστες, η χώρα μας περνάει δύσκολες ώρες, γεγονός που έχει επηρεάσει καθοριστικά και την ψυχολογία των Ελλήνων της διασποράς. Ανάμεικτα συναισθήματα διαδέχονται το ένα το άλλο: αισιοδοξία, απογοήτευση, ντροπή, εμπιστοσύνη, αμφισβήτηση, ελπίδα, αγανάκτηση, οργή, και πάλι θάρρος… Δεδομένων αυτών των συνθηκών αλλά και του τεταμένου κλίματος που επικρατεί στις διμερείς μας σχέσεις, δεν έλειψαν και οι στιγμές που βλέπαμε τη γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ Ελλήνων και Γερμανών που χτίζουμε ως περιοδικό να κλυδωνίζεται. Και έπειτα… ήρθε η ανατροπή. Και μάλιστα από πλευράς Γερμανών αναγνωστών που έσπευσαν να μας δηλώσουν με συγκινητικά γραπτά μηνύματα και τηλεφωνήματα τη συμπαράστασή τους στον ελληνικό λαό που δοκιμάζεται. Τους ευχαριστούμε θερμά. Γι’ αυτούς που βιώνουν τις δυσχέρειες των ημερών και για όσους παραμένουν λάτρεις της ελληνικής κουλτούρας, παρά τα όσα διαδραματίζονται, παρουσιάζουμε στο παρόν καλοκαιρινό τεύχος την Ελλάδα, όπως την αγαπήσαμε. Όπως εμείς θέλουμε να τη θυμόμαστε. Με τις ομορφιές της, την παράδοση, τους ποιητές της, τα νησιά της, τις μοναδικές της γεύσεις, τους ανθρώπους της που θέλουν να δημιουργήσουν… Το να περιοριζόμασταν αποκλειστικά σε μια ανάλυση της παρούσας κατάστασης θα ήταν άλλωστε άκαιρο, τη στιγμή που οι εξελίξεις είναι ραγδαίες και το πολιτικό σκηνικό ανατρέπεται καθημερινά. Ανανεώνουμε το ραντεβού μας για τον Οκτώβρη. Μέχρι τότε σας ευχόμαστε καλή ανάγνωση και καλό καλοκαίρι! Με εκτίμηση Ιωάννα Παναγιώτου, Εκδότρια-Αρχισυντάκτρια Όλγα Καραμήτρη, Σύμβουλος Έκδοσης

Griechenland macht schwierige Zeiten durch und, obwohl wir hier in unserer Wahlheimat die Auswirkungen nur indirekt zu spüren bekommen, sind wir im Innersten betroffen. Wir erleben gerade ein Wechselbad der Gefühle. Optimismus, Enttäuschung, Scham, Zuversicht, Verzweiflung, Hoffnung, Empörung, Wut, neuer Mut... lösen einander immer wieder ab. Da bleibt wenig Raum für trockenen Journalismus. In dieser bedenklichen Situation und in Anbetracht der angespannten Stimmung fällt uns zusätzlich schwer, leise Zweifel am Sinn unseres Projektes, der Zeitschrift Drachme als Kommunikationsbrücke zwischen Deutschen und Griechen, zu unterdrücken. Aber gerade dann... Dann kommen Sie ins Spiel, liebe Leserinnen und Leser, liebe Griechenlandfreunde! Wir haben in der letzten Zeit zahlreiche E-Mails und Anrufe von Ihnen erhalten, die uns Hoffnung und Mut zusprechen. Wir möchten uns bei allen herzlich bedanken. Für unsere Landsleute und für Sie (trotz allem) Griechenlandliebende stellen wir in der vorliegenden Sommerausgabe das Gesicht Griechenlands vor, das wir lieben und das wir in Erinnerung behalten möchten: Tradition, Dichtung, traumhafte Inseln, kulinarische Genüsse, kreative Menschen... Wir melden uns nach der Sommerpause mit der Oktober-Ausgabe zurück. Bis dann wünschen wir Ihnen eine anregende Lektüre und einen schönen Sommer! Herzlichst Johanna Panagiotou, Herausgeberin & Chefredakteurin Olga Karamitri, Publizistische Beraterin

IMPRESSUM

MAGAZIN DRACHME

Die Drachme ist ein unabhängiges Magazin für Griechen & Griechenlandliebende

Ratoldstr. 20 80995 München Tel: (089) 54 78 79 62, (0681) 401 60 68 Mobil: 0163 795 24 19 Fax: (089) 54 78 79 69 Web: www.drachme.com Email: info@drachme.com

Johanna Panagiotou-Mamali: Herausgeberin & Chefredakteurin Olga Karamitri: Publizistische Beratung & Lektorat Vassilios Mamalis: Layout/Anzeigengestaltung/Administration Dr. Konstantinos Panagiotou: Schlussredaktion Autoren dieser Ausgabe: Giorgos Pentarakis (Essay), Eugenia Iliopoulou (Bildung), Franz Richard Reiter (Feuilleton), Eli Kritharaki (Menschenrechte), Panagiotis Doumakis (Wissenschaft), Igor Josifovic (Reise), Nikos Toskitsis (Sport) Coverpage: Griechische Zentrale für Fremdenverkehr

ISSN: 2190-4383 Druck: X-Excitement


Inhalt

Essay

5 Κύριε Παπούλια, έχετε γράμμα! Griechenlandliebende

6

Harald Strötgen: Ein Bankier, der einfach anders ist Ο τραπεζίτης που αγαπάει την Ελλάδα. Και τα λάθη της;

Bildung

10 Ξετυλίγουμε το κουβάρι «Πανελλήνιες» Feuilleton

12 Kambanellis' KZ-Erlebnisse jetzt auch auf Deutsch! Menschenrechte

14

Hibakusha-Opfer kommen endlich zu Wort Οι επιζήσαντες από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι μιλάνε στη Δραχμή

Landeskunde

16

100 Jahre Lyzeum Club der Griechinnen Ένας αιώνας γυναικείων αγώνων

Wissenschaft

18 Επαναστατούμε οικολογικά Reise

20 Folegandros – schöner könnte es nicht sein! Küche

22 23

Εκμέκ κανταΐφι – κι ας μην είσαι Master Chef… Griechischer Frappé – Genuss ohne Ende!

Sport

24 ΠΑΟΚ – Οι ασπρόμαυρες μέρες μιας ομάδας 25 Διαφημίσεις - Anzeigen (Münchens wichtigste Adressen)


Essay

ΦΩΝΗ ΛΑΟΥ, ΟΡΓΗ… ΠΡΟΕΔΡΟΥ; «Αυτήν την κρίσιμη περίοδο πρέπει να είμαστε όλοι υπεύθυνοι, για να μη μεταβάλουμε την οικονομική κρίση σε κρίση δημοκρατίας» δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας σχολιάζοντας τις ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις. Δημοσιεύουμε μια επιστολή από τα κιτάπια του συγγραφέα Γιώργου Πενταράκη προς τον πρώτο πολίτη της χώρας, η οποία παραμένει επίκαιρη. Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, ο προκάτοχός σας Πρόεδρος κύριος Κωστής Στεφανόπουλος, λίγες μέρες πριν σας παραδώσει την προεδρία, σε ομιλία του, μας ζήτησε να κηρύξουμε «την επανάσταση της εφαρμογής των νόμων»! Φανταστείτε τι σαρωτικές αλλαγές θα είχαν συμβεί σ’ αυτόν τον τομέα, αν είχε κάνει αυτήν την πρόταση στους πολίτες στην αρχή της θητείας του και φρόντιζε να εργαστεί για την υλοποίησή της. Θα έδινε ψυχική ευφορία και ελπίδα στο λαό, αν με τους πύρινους λόγους του, ζητούσε από τους διεφθαρμένους της κρατικής μηχανής και τους αδηφάγους προμηθευτές του Δημοσίου να συνετιστούν, γιατί η οργή του λαού θα τους αφανίσει! [...] Θα γλύτωνε από πάρα πολλά δεινά ο τόπος, θα ήμασταν πιο μπροστά σήμερα, θα συναγωνιζόμασταν τους Ευρωπαίους, δε θα ήμασταν οι ουραγοί! [...] Σε κάποιο άλλο σημείο της ομιλίας του ομιλεί για «μια περίεργη επιείκεια στην εφαρμογή των νόμων». Ακριβώς αυτή η επιείκεια έβλαψε τα μέγιστα αυτόν τον τόπο, διότι στο όνομα αυτής έγινε η άφεση αμαρτιών χιλιάδων επίορκων δημοσίων λειτουργών που έβλαψαν τον τόπο ποικιλοτρόπως και δημιουργήθηκε ένα κλίμα ατιμωρησίας, ένα έδαφος πρόσφορο για μελλοντικούς επίορκους. [...] Επισήμανε επίσης: «Τα φαινόμενα διαφθοράς οφείλονται στην έλλειψη παιδείας η οποία φοβάμαι ότι θα χρειαστούν μερικές δεκαετίες ακόμα για να διορθωθεί». Να λοιπόν πού αποδίδει την παρακμή της κοινωνίας. Στην ανωριμότητά της και την ανάγκη να φωτισθεί. Τι κρίμα όμως που δεν έκανε τίποτα γι’ αυτά! Δεν κατέβηκε κάτω στο λαό, να τον πάρει από το χέρι, να τον οδηγήσει και να τον εκπαιδεύσει, ενώ παραδέχεται την έλλειψη παιδείας. Πολλά θα επιτύγχανε, γιατί ο λόγος

του περνούσε. Το ήθος, η ανθρωπιά και το κύρος του δεν αμφισβητήθηκαν ποτέ και από κανένα λογικό πολίτη. Θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τους συνετούς του τόπου γι’ αυτούς τους σκοπούς, όπως κι εσείς αν το θελήσετε, Κύριε Πρόεδρε. Όλα τα γνώριζε ο προκάτοχός σας, αλλά οχτώ χρόνια δεν οργιζόταν. Οργιστείτε σεις τώρα, με ό,τι άδικο βλέπετε, όσο είναι καιρός! Με τους αθλίους της δημόσιας διοίκησης, που εξακολουθούν με τη διαφθορά τους να μπλοκάρουν τις επενδύσεις. Με τους εξαθλιωμένους μετανάστες που υποφέρουν αβοήθητοι. Με τους κατοίκους που ενοχλούνται απ’ αυτούς και δεν μπορούν να βρουν το δίκιο τους. Με τους «φοιτητές» που γρονθοκοπούν καθηγητές και κομματοκρατούν και καταστρέφουν με βαρβαρότητα τα Πανεπιστήμια. Με τους ευθυνόφοβους και μικροπρεπείς πρυτάνεις που βασίζουν τις καρέκλες τους στις ψήφους των φοιτητών! Με όσους κάνουν κακό στον τουρισμό με τις ανεγκέφαλες ενέργειές τους και φτωχαίνουν τη χώρα για να κερδίσουν αυτοί. Με τις ομάδες των ανεγκέφαλων που μας κάνουν ρεζίλι και μας παρακολουθεί έκπληκτος ολόκληρος ο κόσμος. [...] Μήπως θα πρέπει να ξεσπαθώσετε και να μη λογαριάσετε αυτούς που θα σας κατηγορήσουν ότι παίρνετε πολιτικές θέσεις; Να βλέπετε τόσα τραγικά φαινόμενα να συμβαίνουν κάθε μέρα σ’ αυτή τη χώρα και να μην αντιδράτε; Να μένετε αμέτοχος μπροστά σε τέτοιες αδικίες; Να μην έχετε ένα λόγο να απευθύνετε; Τυπικότητες, τυπικότητες, τυπικότητες, Κύριε Πρόεδρε. Τις αντικρίζουμε με μελαγχολία. Μας στεναχωρούν. Δεν αντέχουμε να βλέπουμε τους ταγούς της χώρας ακινητοποιημένους. Μπείτε μπροστά και ανοίξτε δρόμους. Η οργή σας θ’ αφυπνίσει πολλούς. Αφήστε στην άκρη τους τύπους, το πρωτόκολλο και τα όρια που σας θέτει το Σύνταγμα, εφόσον αυτά τα όρια φί-

μωσαν τους προκατόχους σας και άφησαν το πλοίο να βουλιάζει. Σήμερα εκπέμπεται το τελευταίο σήμα κινδύνου! Διακόσια περίπου χρόνια πριν, ο ιστορικός της επανάστασης Σπ. Τρικούπης φώναξε από το Ναύπλιο, μέσα από τα βάθη της ψυχής του: «Η φιλαρχία πολιορκεί το νου μας, ο φθόνος και το εμφύλιον μίσος κατατρώγει τα σπλάχνα μας, η ιδιοτέλεια οδηγεί τα έργα μας, αι σκευωρίαι και τα διαβούλια είναι η πολιτική μας». Πόσο πονάει η ψυχή μας, όταν νιώθουμε ότι ζούμε εμείς και τα παιδιά μας την ατμόσφαιρα της ίδιας εκείνης ζοφερής εποχής μετά από τόσα χρόνια! Μην περιμένετε κι εσείς την τελευταία μέρα της θητείας σας να μιλήσετε, όπως έκανε ο προκάτοχός σας. Δώστε τις σοφές συμβουλές σας στο λαό, αλλά και στην κυβέρνηση. Δώστε στον πρωθυπουργό να καταλάβει ότι τις κρίσιμες ώρες οι ηγέτες δεν κάνουν κυβερνήσεις με κομματικούς φίλους, αλλά με τους πιο άξιους που διαθέτει η χώρα. [...] Οι νέοι τα κατάλαβαν όλα και δεν κρατιούνται άλλο πια. Μην παρακολουθείτε αμέτοχος τις εξελίξεις. Βγείτε από το Μέγαρο και συζητείστε μαζί τους στο δρόμο! Να σας νιώσουν κοντά τους, να σας δουν σαν πατέρα τους. Αγκαλιάστε τους. Πέστε τους ότι η ηθική κρίση έφερε την οικονομική. [...] Μόνον αν οργανωθούν, ζυμώσουν τις ιδέες τους και αρχίσουν να κάνουν προτάσεις θα εισακουστούν. Πείτε ότι, ναι φταίξαμε που τους φέραμε στο χείλος του γκρεμού, αλλά δε θα τους αφήσουμε να πέσουν. Συμβουλέψτε τους ν’ αγωνιστούν με όπλο την αγάπη τους! Γιώργος Πενταράκης, toavrio@in.gr * Εδάφια από το 21ο κεφάλαιο του τελευταίου του βιβλίου «2.500 χρόνια, Έλληνας λαβώνει Έλληνα»

5


Harald Strötgen: griechische Lebensfreude und deutsche Rationalität Auf dem Stundenplan des damaligen Schülers in Essen stand unter anderem „Griechisch“. So lernte Harald Strötgen die griechische Kultur kennen, die einen Großteil seines Lebens begleitete. Heute besucht er den Heiligen Berg Athos und gönnt sich nach einer strengen Fastenwoche einen Wein auf Kreta. Über die Ereignisse im Land ist er immer auf dem aktuellen Stand. Ein Kennenlernen mit dem Vorstandsvorsitzenden Bayerns größter Sparkasse, kurz nachdem 65 Kerzen seine Geburtstagstorte dekoriert haben. Interview/Text: Johanna Panagiotou, Fotos: Stadtsparkasse München

"Das große Herz von Harald Strötgen schlug zur rechten Zeit für die griechische Gemeinde", sagte Metropolit Augoustinos von Deutschland, als Sie vor drei Jahren gemeinsam mit Stavros Kostantinidis ein Benefizkonzert initiierten, durch das eine stolze Summe für die Renovierung der Salvatorkirche zusammenkam. Was hat Sie damals zu dieser Spendenaktion motiviert? Wenn wir möchten, dass die Kulturen miteinander wachsen und voneinander profitieren, dann müssen wir auch dafür sorgen, dass Menschen mit Migrationshintergrund in der neuen Heimat ihre eigene Kultur weiterleben können. Gerade in unserem Land hat sich das Miteinander der verschiedenen Kulturen sehr positiv entwickelt. Dazu haben gerade die Südländer sehr stark beigetragen. Diese sind für die Deutschen, weil sie diese mediterrane Lebensfreude nicht haben, sehr attraktiv. Ich frage mich immer: Was wäre Deutschland ohne die griechischen „Gastarbeiter“, die vor 50 Jahren nach Deutschland kamen? Das Land hat tatsächlich von der Zuwanderung profitiert. Nicht zuletzt weil immer weniger deutsche Kinder geboren werden. Was fasziniert Sie bei einem Besuch in Griechenland? Die südländische Kultur ist einfach anders! Die Griechen sind lebensfroher als viele hier in Deutschland, die mit gebeugtem Rücken durch die Gegend laufen. Und dann noch zu erleben, was vor 2000 Jahren alles dort geschehen ist … Ein Besuch auf der Akropolis ist beispielsweise ein besonderes Erlebnis. Welche reizvollen Orte haben Sie sonst in Griechenland besucht? Ich gehöre zu einer Gruppe von zehn Münchnern, die es genießen, vier Tage auf dem Athos zu sein. Wir übernachten in den Klöstern und versuchen mit Brot, Wasser und dem, was dort wächst, über die Runden zu kommen. Was ich schade finde, ist, dass Frauen dort völlig ausgeschlossen sind. Dieser Anachronismus muss aufgehoben werden. Abgesehen

6

davon bin ich sehr froh, wenn ich dort bin. Die Mönche wirken sehr zufrieden. Man merkt, dass man auch mit viel weniger auskommen kann. Kann man das auch als Beispiel für die aktuelle Finanzsituation nehmen? Welche sind eigentlich die wahren Gründe, die Griechenland an den Rand des Abgrunds getrieben haben? Ich kann mich hier nur auf das stützen, was der frühere Ministerpräsident Simitis vor wenigen Monaten in seiner Rede in München gesagt hat. Er hat damals eine Erklärung abgegeben, wie es zum Beitritt Griechenlands in die Währungsunion gekommen ist. Wörtlich hat er gesagt: „Ja, wir wollten Mitglied werden. Das stand im Vordergrund. Dafür mussten wir bestimmte Kriterien erfüllen und die haben wir so dargestellt, dass sie erfüllt schienen.“ Indirekt hat er damit offen zu verstehen gegeben, dass Griechenland die Zahlen geschönt hat. Die Bevölkerung, die nichts davon wusste, muss heute alles mittragen. Ich finde es einen Skandal! Warum hat man eigentlich den Bürgern damals nicht erklärt, dass die Kriterien für einen Beitritt im Augenblick nicht erfüllt sind? Welche Aufgabe haben denn die Politiker? Wenn sie z. B. Steuern erhöhen, müssen sie den Leuten sagen: „Wir haben 100 Euro in der Kasse und geben 120 Euro aus. Also müssen wir etwas unternehmen.“ Das ist natürlich alles hypothetisch. Heute heißt es: „Wir haben es jetzt, wir müssen es auch hinkriegen!“ Wie? Die Regierung hat jetzt vor, die Ausgaben weiterhin drastisch zu verringern. Das scheint mir kein ausschließlich griechisches Problem zu sein. Aber die Ausgaben zu verringern… Genau das ist der Kardinalfehler, der bei der Gründung der Europäischen Union gemacht worden ist. Dass man also die Währungsunion vollzogen hat, ohne darauf zu achten, ob die Lebensbedingungen, die Steuersätze, die Kulturen, die wirtschaftliche Situation in allen Mitgliedsländern gleich sind. So stellt


Griechenlandliebende Harald Strötgen Vorstandsvorsitzender der Stadtsparkasse München Geburtstag und -ort: 6.6.1946 in Essen. Studium: Humanistisches Gymnasium / Lehre zum Bankkaufmann / Fachlehrgang für den gehobenen Sparkassendienst. Soziales Engagement: Engagiert sich gerne für Menschen, denen es schlechter geht als ihm. Zwei Beispiele: • Das Kinderpalliativzentrum in Großhadern: Ein Ort, wo schwerstkranke und sterbende Kinder die letzten Tage ihres Lebens mit ihren Angehörigen verbringen können. • Sozialschwache Eltern, die ihren Kindern keine Schuhe für den ersten Schultag kaufen können. Ehrenamtliche Aktivitäten: Tierpark Hellabrunn, Münchner Symphoniker, Palladion, Griechische Akademie, Münchner Wiesn-Stiftung, Stiftung „Wir helfen München“, Stifterverband für die Deutsche Wissenschaft, Abtei St. Bonifaz (München & Andechs), Stadtforum Kulturförderung, Jüdisches Gemeindezentrum. Besuchte Orte in Griechenland: Kreta, Peloponnes, Athos, Thessaloniki, Mykonos. Neugriechische Sprachkenntnisse: Nächste Frage, bitte… Wertvoller Moment: Wein in einer Strandtaverne auf Kreta trinken und sich den Sonnenuntergang anschauen. Hobbys: Spielt gerne mit seiner Familie Golf.

man heute fest, dass große Ungleichgewichte bestehen. Wenn man erwartet, dass überall das Niveau an Lebenshaltung und an Versorgungsregelung gleich ist, dann muss auch die Einnahmen- und Ausgabensituation überall ungefähr gleich sein. Sonst kann es nicht funktionieren! Man kann nicht die Vorteile Griechenlands nutzen und die Nachteile auf andere Länder schieben; und umgekehrt. Ein anderes Beispiel - was mit Griechenland wohl nichts zu tun hat - ist die Tatsache, dass es extrem unterschiedliche Steuersätze gibt. So dass manche Bürger die deutsche Kultur wahrnehmen und ihre Steuer in der Schweiz oder in Luxemburg bezahlen. Die Europäische Union hat auf Dauer nur eine Überlebenschance: Wenn man die Währungsunion auch um eine politische Union mit weitesgehend einheitlichen Steuersätzen ergänzen würde, die dafür sorgt, dass die wirtschaftlichen Bedingungen in allen Mitgliedsländern einigermaßen homogen sind. Das wurde damals versäumt und jetzt kommt - nicht nur in Griechenland, sondern auch in Portugal, Italien, Spanien - das böse Erwachen. Welches Problem ist Ihrer Meinung nach in Griechenland besonders spürbar? Der Unterschied zwischen Arm und Reich war und ist dort sehr stark. Bezogen auf die aktuelle Situation ist Griechenland mit zusätzlichen Problemen konfrontiert. Der entscheidende Knackpunkt ist die nächste Wahl. Wenn da die griechische Regierung, die die harten Einschnitte jetzt fordert, abgelöst wird, wird es schwierig. Oder wenn sie irgendwelchen Heilsverspre-

7


chern zum Opfer fällt… Dann weiß ich nicht, was passiert. Kann man aus solchen schwierigen Situationen wieder herauskommen? Warum nicht? Wer hätte gedacht, dass die westliche Welt nach der internationalen Finanzkrise die Kurve so schnell kriegen würde? Ein anderes Beispiel: Wie sah es nach Ende des Zweiten Weltkriegs in Deutschland aus? Das Land lag in Schutt und Asche! Dagegen ist Griechenland heute die Insel der Glückseligen. Deutschland hat es aber sehr schnell geschafft. Wie? Mit harten Einschnitten. Und das ist nicht nur ein griechisches Thema. Das ist überall notwendig, wo die Menschen über ihre Verhältnisse gelebt haben (weil der Staat es so zugelassen hat), wo Schattenwirtschaft akzeptiert wurde und Steuerhinterziehung zur Tagesordnung gehörte. Die Griechen waren daran gewöhnt und man hat vor ihnen auch vieles verborgen.

wird, griechische statt deutscher Staatsanleihen zu kaufen, weil die Zinsen doppelt so hoch sind… Sie wussten genau, dass sie ein höheres Risiko eingingen. Anschließend gelingt es ihnen davonzukommen, weil die Solidargemeinschaft eintritt. Und das ist für mich nicht in Ordnung. Ich bin aber auch skeptisch, ob die Griechen es wirklich ernst meinen, mit ihrer Bereitschaft zu sparen. Ich beziehe mich auf die Formel 1 Strecke, die sie in Patras bauen wollen. Wenn kein Geld da ist, kann man auch kein Geld ausgeben. Wer soll das bitte bezahlen? Etwa die Kleinbürger, die 20 Prozent weniger Einkommen zur Verfügung haben und gleichzeitig die rasant steigenden Lebenshaltungskosten zahlen müssen? Natürlich sollte die Formel 1 nicht die wichtigste Priorität haben. Wie kann man aber eine Verbesserung der wirtschaftlichen Lage erwarten, wenn dauernd überall nur gespart und überhaupt nicht investiert wird? In Griechenland herrschen gute Lebensbedingungen; die Freizeitmöglichkeiten sind groß und es wird viel Kultur angeboten, was sofort Investitionen bringt. Es muss sich aber wirtschaftlich rechnen.

Wie kann ein Land 340 Milliarden Euro Schulden bezahlen? Die Gegenfrage lautet: Wenn ein Land oder ein Unternehmen solche Schulden gemacht hat, warum sollte es auch nicht in der Lage sein, diese Summe „Raus aus der Krise!“ fordern die Griechen. Wie ist zurückzubezahlen? Eine Verhaltensänderung ist das möglich? Nennen Sie uns bitte 5 Punkte. aber immer nur dann erreichbar, wenn auch Betrof- 1. Schattenwirtschaft bekämpfen fenheit entsteht. Das ist bei der Kindererziehung so, 2. Steuereinnahmen erhöhen das ist überall so. Und was jetzt Griechenland und 3. Steuerehrlichkeit anderen Staaten bevorsteht, wird extreme Betroffen- 4. mehr arbeiten heit auslösen. Das ist viel zu spät passiert! Man hat 5. weniger ausgeben viel zu lange zugeschaut. Alle haben Fehler gemacht - auch die Banken. Wenn z. B. deutsche Staatsanleihen 2,5 oder 3 Prozent bringen, und vorgeschlagen Herzlichen Dank für das Interview, Herr Strötgen!

Die Europäische Union hat auf Dauer nur eine Überlebenschance: Wenn man die Währungsunion auch um eine politische Union mit weitesgehend einheitlichen Steuersätzen ergänzen würde, die dafür sorgt, dass die wirtschaftlichen Bedingungen in allen Mitgliedsländern einigermaßen homogen sind.

8


Griechenlandliebende

Harald Strötgen

Ένας τραπεζίτης με φιλελληνικά αισθήματα Ο Harald Strötgen ανήκει στους σπουδαιότερους φιλέλληνες της Βαυαρίας. Ο Πρόεδρος του ταμιευτηρίου Stadtsparkasse München μας παραχώρησε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη για την αγάπη του προς την Ελλάδα αλλά και την οικονομική κρίση. Στο στόχαστρό του βρέθηκαν μεταξύ άλλων πολιτικοί και τράπεζες… Απομονώνουμε τα σημαντικότερα τσιτάτα για τους μη γερμανόφωνους: «Αναρωτιέμαι τι θα ήταν η Γερμανία, αν δεν υπήρχαν οι Έλληνες μετανάστες του ΄60!»

«Πώς μπορεί η Ελλάδα να τακτοποιήσει το χρέος των 340 δισεκατομμυρίων; Αφού μπόρεσε και το δημιούργησε, λογικά θα πρέπει να είναι σε θέση και να το ξεπληρώσει».

«Στην Ελλάδα είναι πολύ έντονο το φαινόμενο της οικονομικοκοινωνικής ανισότητας».

«Ο Σημίτης παραδέχτηκε έμμεσα ότι η Ελλάδα τότε δεν πληρούσε τα κριτήρια εισόδου στην ΟΝΕ και ότι «μαγείρεψαν» με τέτοιον τρόπο τα νούμερα, ώστε να δείχνουν ότι τα πληροί. Και ο μέσος Έλληνας δεν ήξερε τίποτα! Μέγα σκάνδαλο. Ποια είναι η δουλειά των πολιτικών; Να ενημερώνουν τον κόσμο για τις κινήσεις τους. Πού θα ήταν το πρόβλημα αν έλεγαν στους πολίτες την αλήθεια;»

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δυνατότητα επιβίωσης, μόνο αν πάψει να είναι μία αμιγώς νομισματική ένωση. Χρειαζόμαστε μια πολιτική ένωση που θα φροντίσει ώστε οι οικονομικές συνθήκες των κρατών-μελών να είναι επαρκώς ομοιογενείς».

«Υπάρχει τρόπος εξόδου από δύσκολες καταστάσεις! Ποιος θα πίστευε ότι η Γερμανία θα γνώριζε τέτοια ανάπτυξη μετά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο; Η σημερινή Ελλάδα είναι η Γη της Επαγγελίας σε σχέση με αυτό που επικρατούσε τότε εδώ. Υπήρχαν μόνο στάχτες και αποκαΐδια»

«Οι Έλληνες διψάνε για ζωή. Όχι σαν κάποιους από εμάς που κυκλοφορούν με σκυμμένο το κεφάλι».

«Η ελληνική κυβέρνηση δε με έχει πείσει για την πρόθεσή «Και οι τράπεζες έκαναν λάθη! Ήξεραν πολύ καλά τους κιντης για αποταμίευση. Αναφέρομαι στην κατασκευή της πί- δύνους που έκρυβε η αγορά ελληνικών κρατικών ομολόγων. στας αγώνων αυτοκινήτων Formula 1 στην Πάτρα. Ποιος Κι όμως, πρότειναν στον κόσμο να τα αγοράσει έναντι των θα τα πληρώσει αυτά; Ο μεροκαματιάρης που του έκαναν γερμανικών, επειδή είχαν σχεδόν διπλάσιο τόκο. Στο τέλος 20% μείωση μισθού και συγχρόνως αγοράζει πανάκριβα „τη βγάλανε και καθαρή“ επειδή επενέβη η κοινότητα. Αυτό προϊόντα;» δεν το βρίσκω καθόλου σωστό».

Στο εικονιζόμενο κτίριο που βρίσκεται στην καρδιά του Μονάχου, τη Marienplatz, στεγάζεται το ταμιευτήριο Stadtsparkasse που διοικεί ο φιλέλληνας Harald Strötgen.

9


Πανελλήνιες Εξετάσεις

Όταν ο μύθος συναντά την πραγματικότητα Γλώσσα λανθάνουσα τ' αληθή λέγει

Ε

ίναι να αναρωτιέται κανείς, πώς οι εξετάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ή αλλιώς απολυτήριες, πήραν το όνομά τους από τον εθνικό τους χαρακτήρα. Κάποτε πίστευα ότι οι λόγοι είναι καθαρά επικοινωνιακοί∙ με τον όρο ‘Πανελλαδικές’ ή ‘Πανελλήνιες’ υποδηλώνονται τόσο οι γεωγραφικές διαστάσεις όσο και η σπουδαιότητα των εξετάσεων, ενώ παράλληλα υποβαθμίζεται το εξής παράδοξο: ο κοινός τρόπος απόκτησης του απολυτηρίου και του δικαιώματος σπουδών στο πανεπιστήμιο καθιστά το σχολείο εξεταστικό κέντρο και αναγκάζει το πανεπιστήμιο να δέχεται φοιτητές με κριτήρια μαθητών. Τώρα πια, ως καθηγήτρια, αντιλαμβάνομαι πόσο εύστοχη είναι η επικράτηση του όρου ‘Πανελλαδικές’ έναντι των άλλων. Στις συγκεκριμένες εξετάσεις άλλωστε δε διαγωνίζονται μονάχα οι μαθητές, όσο κι αν έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο, μα όλοι όσοι κινούνται γύρω τους. Εξετάζονται οι γονείς στην επιλογή σχολείου, φροντιστηρίου, καθηγητών, εξετάζονται τα σχολεία στο κατά πόσο εναρμονίζονται με το πνεύμα των εξετάσεων ή όχι, εξετάζονται τα φροντιστήρια στη δυνατότητα να μεταμορφώνουν αμελείς και αδύναμους μαθητές σε επιμελείς, αλλά και στο να προβλέπουν θέματα ή λάθη μαθητών. Οι ίδιοι οι καθηγητές διαιρούνται σε διάφορες ομάδες: πρώτοι εμφανίζονται οι ρομαντικοί δάσκαλοι που αντιστέκονται στον εξετασιοκεντρικό πυρετό και προκρίνουν τη μάθηση. Στον αντίποδα υψώνονται οι φροντιστές, οι οποίοι επικεντρωμένοι στον αυτοσκο-

10

πό της επιτυχίας, επεξεργάζονται την εξεταστέα ύλη με τέτοιο τρόπο ώστε να έρχεται συχνά σε δεύτερη μοίρα η κατανόηση και η δημιουργικότητα. Αν μου επιτρέπετε να χρησιμοποιήσω και ένα παράδειγμα από τον αγαπημένο μου χώρο του ποδοσφαίρου, είναι λίγο σαν το Jose Mourinho, προκειμένου να περάσουν στον τελικό του Champions League βάζει τους παίχτες του να κάνουν καθυστέρηση 90 λεπτά. Ακολουθούν κάποιοι μυστηριώδεις θαυματοποιοί, ενώ άλλοι εκπαιδευτικοί κρίνονται απλώς ανεπαρκείς. Να μην ξεχάσω, μαζί με τους γονείς, τα παιδιά και τους καθηγητές (σε σχολεία ή φροντιστήρια), διαγωνίζονται και όλοι οι συγγενείς και φίλοι σε ένα παιχνίδι άγονων συγκρίσεων. Παραθέτω ένα σύνηθες παράδειγμα: «Εμένα ο γιος μου έγραψε τόσο Μαθηματικά και πέρασε στην Ιατρική, ο δικός σου;» Στο χορό των εξετάσεων μπαίνουν όπως πάντα και τα ΜΜΕ: εφημερίδες δημοσιεύουν παλαιότερα θέματα, φιλοξενούν σχετικά άρθρα και εκτιμήσεις, μαντεύουν βάσεις, σ’ έναν δικό τους διαγωνισμό σε ρυθμό Πανελληνίων. Καταλήγω λοιπόν στο πλέον προφανές. Οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι συλλογικές, άλλωστε αυτές αποτυπώνουν ευκρινέστερα την εθνική μας υστερία για οτιδήποτε σχετίζεται με την εκπαίδευση ή τα τυπικά προσόντα. Για το λόγο αυτό, θα τολμήσω να πω πως είναι μεν ασφυκτικές μα όχι δύσκολες. Την απομυθοποίησή τους όσον αφορά τις γνωστικές απαιτήσεις την αναλαμβάνει όλος ο μηχανισμός

που περιέγραψα παραπάνω, ο ίδιος βέβαια επιβαρύνει τις εξετάσεις αυτές με ένα σημαντικό ψυχολογικό φορτίο. Πρέπει στο σημείο αυτό να αναφέρω ότι ως φιλόλογος η οπτική μου περιορίζεται στις απαιτήσεις των μαθημάτων της θεωρητικής κατεύθυνσης, στα οποία εξετάστηκα κι εγώ ως μαθήτρια. Στα καθ’ ημάς λοιπόν, από τις κατηγορίες καθηγητών που προανέφερα, εντάσσω τον εαυτό μου στους φροντιστές. Βλέπετε, συνηγορεί σ' αυτό ο χαρακτήρας των εξετάσεων. Η προετοιμασία βασίζεται στη συρρίκνωση της πιθανότητας αιφνιδιασμού του μαθητή την ώρα της εξέτασης. Στα λατινικά, ως επί το πλείστον, και στην ιστορία, σε μεγάλο βαθμό, ο καθηγητής μπορεί έχοντας την εξεταστέα ύλη ως κεντρικό σημείο να προβλέψει με σιγουριά την ακτίνα και να φέρει με ασφάλεια τον κύκλο που περικλείει όλα τα πιθανά ζητούμενα. Ο κύκλος μπορεί να έχει μεγάλο εμβαδόν, μα αυτό που έχει σημασία είναι ότι το εμβαδόν του το γνωρίζουμε ευθύς εξαρχής. Επομένως τα λατινικά και η ιστορία κατεύθυνσης είναι εύκολα μαθήματα, και κυρίως μαθήματα στα οποία ο εξεταζόμενος έχει περιορισμένο άγχος. Αν θέλετε, είναι τα μαθήματα που δίνουν το στίγμα των εξετάσεων∙ επιτυγχάνει ο εργατικός μαθητής πρώτα απ' όλα, όχι ο ευφυής. Η εργατικότητα ως σημαντικότερο όπλο για την επιτυχία στις εξετάσεις είναι μια δίκαιη συναλλαγή με καθαρούς και αναντίρρητους όρους. Το ίδιο δεν ισχύει για τα αρχαία ελληνικά, τη λογοτεχνία ή την έκθεση. Εκεί οι βαθμολογίες είναι πιο απρόβλεπτες.


Bildung

Οι μαθητές λοιπόν αντιμετωπίζουν μια πολυεπίπεδη εξέταση: οφείλουν να διαχειριστούν τις προσδοκίες γονέων και καθηγητών, να μελετήσουν σκληρά, να αποστηθίσουν, να δημιουργήσουν, και κυρίως, να ορίσουν και να ονομάσουν το μέλλον τους, τη ζωή τους και τις σπουδές τους. Λένε ότι η ζωή μας μετριέται με τα καλο-

Οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να διαγράψουν τις μέρες που αρρώστησαν μέσα στη σχολική χρονιά, τις μέρες που δεν μπόρεσαν να συγκεντρωθούν, τις μέρες που χάθηκαν στην προετοιμασία για την πενθήμερη εκδρομή. Το καλοκαίρι γίνονται μια συμπαγής ομάδα που συνεργάζεται και προετοιμάζεται για τον κοινό σκοπό.

Η έκβαση της εξέτασης εξαρτάται και από την ικανότητα διαχείρισης ειδικών αποστολών που έχει ο καθένας μας ή καλύτερα, ο καθένας σας ατομικά. Αγαπημένοι μου μαθητές, λοιπόν, σας υπόσχομαι ή σας προειδοποιώ ότι μετά απ' αυτό το καλοκαίρι στις περισσότερες διαδικασίες αξιολόγησης θα είστε μόνοι. Το ασφαλές

Λένε ότι η ζωή μας μετριέται με τα καλοκαίρια. Οι μήνες του καλοκαιριού οριοθετούν τα μεταβατικά στάδια της ζωής μας και συνήθως συνδέονται με σημαντικές αποφάσεις γι’ αυτήν. Το καλοκαίρι που ξεκίνησε, είναι για τους διαγωνιζόμενους πολύ σημαντικό και πολύ μεγάλο σε διάρκεια. καίρια. Οι μήνες του καλοκαιριού οριοθετούν τα μεταβατικά στάδια της ζωής μας και συνήθως συνδέονται με σημαντικές αποφάσεις γι’ αυτήν. Το καλοκαίρι λοιπόν που ξεκίνησε, είναι για τους διαγωνιζόμενους πολύ σημαντικό και πολύ μεγάλο σε διάρκεια. Το θερινό πρόγραμμα του φροντιστηρίου συνοψίζει μια σχολική χρονιά σε δέκα εβδομάδες. Παρέχει τη δυνατότητα να γίνει μια σωστή και πλήρης επανάληψη, συχνά εκ του μηδενός, και να αφομοιωθεί η εξεταστέα ύλη.

Οι επιδόσεις τους είναι καλύτερες «εμείς» της ελληνικής οικογένειας μιας και ο στόχος, έστω και από μα- και της ελληνικής κοινωνίας φτάνει κριά, είναι πια διακριτός. Το κίνητρο, κάπως έτσι στην υψηλότερη τιμή είτε πρόκειται για τη σχολή προτίμη- του και το Σεπτέμβρη, όταν πέσει η σης είτε για την πολυδιαφημισμένη αυλαία των εξετάσεων, ευτυχώς ή δυφοιτητική ζωή, λειτουργεί καταλυτι- στυχώς, σας αποχαιρετά. κά και κάνει τη διαδικασία ευκολότερη. Τα μαθήματα ολοκληρώνονται “When the going gets tough, the tough στα μέσα του Αυγούστου, ενώ έχουν get going.” μεσολαβήσει διαγωνίσματα, εργα- Καλή τύχη. στήρια, ώρες μελέτης, συγκρούσεων, άγχους αλλά και μέθεξης. ΠερισσεύΕυγενία Ηλιοπούλου ουν δυο εβδομάδες αποφόρτισης και Καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας προετοιμασίας στο σπίτι.

11


Iakovos Kambanellis - Die Freiheit kam im Mai

Der Schlüssel zur „Mauthausen Cantata“ von Mikis Theodorakis „Darf unübertreffbare Bestialität, die Menschen Menschen angetan haben, künstlerisch dargestellt werden?“ fragt Franz Richard Reiter und stellt das Buch „Die Freiheit kam im Mai“ von Iakovos Kambanellis vor, das erstmals aus dem Griechischen ins Deutsche von Elena Strubakis übersetzt und vom Ephelant Verlag veröffentlicht wurde. Text: Franz Richard Reiter, Bilder: © Elena Strubakis

V

iele sagen, dass der Ausdruck, der sich in der weltberühmten „Mauthausen Cantata“ manifestiert, den höchsten Ansprüchen gerecht wird. Lange Zeit war sie vergriffen, jetzt ist sie, zusammen mit dem vor kurzem erschienenen Buch von Iakovos Kambanellis „Die Freiheit kam im Mai“, wieder verfügbar. Iakovos Kambanellis hat die Lyrik, die Mikis Theodorakis vertont hat, gedichtet. Kambanellis' Buch, ist der Schlüssel zur Cantata.

Iakovos Kambanellis, im März 2011 in Athen verstorben, war der berühmteste Bühnen- und Filmautor Griechenlands. Er war Häftling im Konzentrationslager Mauthausen; sein Buch darüber, das in Griechenland weit mehr als dreißig Mal aufgelegt wurde, und dort als Standardwerk geschätzt wird, liegt jetzt zum ersten Mal nach 45 Jahren in deutscher Sprache vor, wunderbar übersetzt von Elena Strubakis. Das Buch unterscheidet sich in vielerlei Hinsicht von der einschlägigen Literatur. Von einem Dichter verfasst, ist die Sprache besonders intensiv und eindringlich, der Aufbau des Buches klug. Das Buch beginnt mit dem Tag der Befreiung, dem 5. Mai 1945, und schildert auf ungefähr der Hälfte seines Umfanges die Zeit im Lager nach der Befreiung und die Kontakte mit den Bauern und Dorfbewohnern der umliegenden Region. Ungezählte Häftlinge mussten nach der Befreiung monatelang im Lager ausharren, weil sie eine Reise nicht überlebt hätten. Wie schaut Normalität aus, wie entwickelt sich Alltag, wie begegnen einander Frauen und Männer, die vorher rigoros separiert waren, wie suchen ehemalige Häftlinge im befreiten Lager das Leben? Zeigt die Bevölkerung den ehemaligen Häftlingen gegenüber Empathie oder belügen und betrügen sie sie, was unternehmen die Frauen der geflüchteten SSler, welche „Erziehungsmaßnahmen“ für die Einheimischen werden von den ehemaligen Häftlingen gesetzt, welche Racheakte unternommen? Das alles kommt in der einschlägigen deutschsprachigen Literatur gar nicht oder kaum zur Sprache, jedoch in Kambanellis’ Werk. In die Schilderung der Zeit nach der Befreiung flicht er Rückblicke in die Zeit vor der Befreiung. Er schildert das Leben der Spanier, der Italiener, der Russen und besonders der Griechen im Lager, ihre Einstellungen, ihre Lebensklugheit, ihre Dreistigkeit und ihre Tricks, wie sie die SS überlisteten, und die Bedeutung der Griechen insgesamt für das KZ Mauthausen. Griechenland schickte dreimal die Freiheit, auf dass sie an die Tür von Mauthausen klopfe. Das erste Mal, als das Lager erfuhr, dass die Griechen Mussolini besiegt hatten; das zweite

12


Feuilleton

Mal, als Athener eines Nachts die Akropolis erklommen, die Hakenkreuzfahne herunterholten und auf sie schissen; das dritte Mal, als Andonis, ein Grieche, im Graben des Steinbruchs den SSler durch seine Kühnheit, vor allem durch seine Menschlichkeit bezwang. Nach der Befreiung befanden sich ungefähr 200 Griechinnen im Lager, die nach Palästina wollten. Der amerikanische Kommandant war von seinen Vorgesetzten angehalten, diese Reise zu verbieten. Als die Frauen Kambanellis baten, sie nicht alleine zurück zu lassen, versprach er ihnen spontan, mit ihnen im Lager zu bleiben, bis sie abreisen konnten. Dadurch gefährdete er die Beziehung zu Jannina – zwischen den beiden hatte sich Liebe eingestellt –, der einzigen Person aus Litauen, die sich im Lager befand. Der amerikanische Kommandant widersetzte sich den Anordnungen seiner Oberen und ließ schließlich die Menschen, die nach Palästina wollten, nach Italien abreisen. An dieser Fahrt nahm Kambanellis ein Stück weit teil, weil er zum Rendezvous zu seiner Jannina nach Italien wollte, die mit ihrem Ehemann, der sie in unzähligen KZs gesucht hatte, vorausgereist war. So gut wie jeder Grieche und jede Griechin wissen, dass Iakovos Kambanellis im KZ Mauthausen war, nicht alle haben sein Buch darüber gelesen, aber alle wissen davon. Der Autor dieses Beitrages hat wiederholt erlebt, dass sich in einer Taverne irgendwo in Griechenland unvermittelt eine Stimme oder die Stimmen eines Tisches erhoben und ein Lied aus der Mauthausen Cantata gesungen wurde, und die Gespräche der anderen Gäste wurden leise oder verstummten. Das Buch ist auch mit einer CD erhältlich. Dort ist die Live-Aufnahme vom 7. Mai 1995 des Konzerts zu hören, das Maria Farantouri im ehemaligen KZ gesungen hatte. Mikis Theodorakis dirigierte, Iakovos Kambanellis sprach. Auf Hebräisch singt die Cantata Elinoar Moav Veniadis, aufgenommen 1995 in Tel Aviv und dirigiert von Jossi Ben-Nun. Auf Englisch wird sie von Nadia Weinberg gesungen und von Alexandros Karozas dirigiert, aufgenommen 1995 und 1999 in Frankfurt am Main. Das Schlusswort spricht Simon Wiesenthal. Mehr unter: http://www.ephelant.at.tf

Links oben: "Die Freiheit kam im Mai", 60x80 cm, Öl auf Leinwand Links unten: "Mauthausen lebt I - Der Schlot", 60x80 cm, Öl auf Leinwand Rechts oben: "Mein Hellas", 80x80 cm, Öl auf Leinwand Rechts unten: "Mauthausen lebt II - Hopeless lost", 60x80 cm, Öl auf Leinwand

Elena Strubakis hat für diese Arbeit die "Übersetzungsprämie" des Österreichischen Bundesministeriums für Unterricht, Kunst und Kultur als "Auszeichnung für die besonders gelungene literarische Übersetzung" erhalten.

13


Όχι άλλοι Hibakusha! «Τόσο τα θύματα του πρόσφατου πυρηνικού ατυχήματος, όσο και εμείς οι Hibakusha - δηλαδή τα θύματα της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι - είμαστε εξίσου θύματα της ραδιενέργειας» λέει ο Hideto Matsuura. Η Δραχμή μίλησε με το Hideto Matsuura και τον Toshiki Fujimori, δραστήρια μέλη της Nihon Hidankyo, της Εθνικής Συνομοσπονδίας Hibakusha. Οι δυο τους βρέθηκαν το Μάιο στην Ελλάδα με το πλοίο της Μη-Κυβερνητικής Οργάνωσης Peace Boat (Πλοίο της Ειρήνης). Αποκλειστική συνέντευξη στην Έλη Κριθαράκη

Μ

ε βάση της την Ιαπωνία, η ΜΚΟ Peace Boat διοργανώνει, από την ίδρυσή της το 1983, ταξίδια σε όλο τον κόσμο για να ενισχύσει τη διεθνή αλληλεγγύη, την κατανόηση και την ειρήνη. Όπως μας είπε ο Akira Kawasaki, συντονιστής της περιοδείας της Peace Boat, «πρέπει να μάθουμε από τους πολέμους του παρελθόντος για να επιτύχουμε ειρήνη στο μέλλον».

«Ήμουν ενός έτους και τεσσάρων μηνών όταν έπεσε η βόμβα στη Χιροσίμα» λέει ο κ. Fujimori. «Η μητέρα μου με κουβαλούσε στην πλάτη της και ξαφνικά μια λάμψη διέτρεξε τον ουρανό. Όταν συνήλθαμε, η μητέρα μου αντίκρισε ένα θέαμα που δεν το χωρούσε ο νους της: στις γύρω γειτονιές όλα τα σπίτια είχαν ισοπεδωθεί, από την πόλη σηκώνονταν φλόγες και στους δρόμους κείτονταν αποτεφρωμένοι άνθρωποι και ζώα». Ένα κτίριο που βρισκόταν δίπλα προστάτευσε μητέρα και γιο από το ωστικό κύμα και το κύμα θερμότητας· όχι όμως και από τη ραδιενέργεια. Λίγες μέρες μετά, ο κ. Fujimori εμφάνισε υψηλό πυρετό, το σώμα του γέμισε πληγές. Κανείς δεν πίστευε πως θα τα έβγαζε πέρα. «Το ότι βρίσκομαι εδώ τώρα» λέει ο κ. Fujimori «είναι σχεδόν ένα θαύμα».

Η βόμβα ουρανίου που έπληξε τη Χιροσίμα είχε μεγάλο κόστος σε ανθρώπινες ζωές: 140.000 άνθρωποι έχασαν ακαριαία τη ζωή τους. Αντίστοιχα, η βόμβα πλουτωνίου στο Ναγκασάκι πήρε 70.000 ζωές. Ο κ. Matsuura ήταν ένας Hibakusha πριν καν γεννηθεί: «Τότε ήμουν έμβρυο στην κοιλιά της μητέρας μου». «Η ατομική βόμβα δε σκότωσε μόνο όσους εκτέθηκαν άμεσα στην έκρηξη» μας λέει. «Πολλοί άνθρωποι που έτρεξαν να βοηθήσουν εκτέθηκαν στη ραδιενέργεια. Τα τραύματα και τα εγκαύματα είναι ορατά· όμως η ραδιενεργός ακτινοβολία, χωρίς να έχει χρώμα, σχήμα ή μυρωδιά, επηρεάζει για δεκάδες χρόνια το ανθρώπινο σώμα και οδηγεί εντέλει στο θάνατο». Σχεδόν αμέσως μετά τους βομβαρδισμούς, οι επιζήσαντες Hibakusha εμφάνισαν τα πρώτα συμπτώματα της έκθεσης σε ραδιενέργεια. Τα επόμενα χρόνια, άρχισαν να εκδηλώνονται ακόμη σοβαρότερα προβλήματα υγείας. «Επιπλέον οι Hibakusha δεν κατάφερναν να παντρευτούν και να κάνουν οικογένεια ή να εργαστούν, γιατί μπαινόβγαιναν στα νοσοκομεία» λέει ο κ. Matsuura. Και συμπληρώνει: «Οι περισσότεροι έζησαν μια ζωή γεμάτη πόνο και φτώχεια». Αυτά τα δεινά παρέμειναν για δεκαετίες περίπου άγνωστα: «Είναι λίγοι αυτοί που έχουν το κουράγιο να αφηγηθούν τις προσωπικές τους ιστορίες» λέει ο κ. Matsuura. Δίπλα του ο κ. Fujimori συμπληρώνει: «Παραμένει βαθύ τραύμα για πολλούς Hibakusha το ότι έφυγαν να γλιτώσουν, ενώ γύρω τους υπήρχαν άνθρωποι που τους ζητούσαν βοήθεια». «Τα πυρηνικά όπλα ήταν ένα νέο βάναυσο όπλο που η ανθρωπότητα δεν είχε γνωρίσει ως τότε» λέει ο κ. Matsuura. «Όμως εμείς οι Hibakusha, με σύνθημα “Όχι άλλοι Hibakusha”, συνεχίζουμε τον αγώνα μας ώστε η ανθρωπότητα να μην ξαναγνωρίσει άλλους».

Ο Toshiki Fujimori (αριστερά) και ο Hideto Matsuura (δεξιά), ταξιδεύουν με το πλοίο της ΜΚΟ Peace Boat και μεταφέρουν το μήνυμα των Hibakusha και της Nihon Hidankyo για πλήρη απαγόρευση των πυρηνικών όπλων.

14

Info Nihon Hidankyo (Εθνική Συνομοσπονδία Hibakusha Ιαπωνίας): www.ne.jp/asahi/hidankyo/nihon/rn_page/ english/index_english/index_english.html Peace Boat: www.peaceboat.org/english


Menschenrechte Hibakusha – Nie wieder! „Sowohl die Fukushima-Opfer als auch wir Hibakusha, die Überlebenden der Atombombenabwürfe auf Hiroshima und Nagasaki, sind Leidtragende der Radioaktivität“, sagt Hideto Matsuura. Zusammen mit Toshiki Fujimori kämpfen sie für das totale Verbot von Nuklearwaffen und beteiligen sich an einer weltweiten Kreuzfahrt, um ihre Friedensbotschaft zu verbreiten. Mit dem „Schiff des Friedens“, organisiert von der Nichtregierungsorganisation „Peace Boat“, waren sie vor kurzem in Athen. Dort trafen sie unsere Korrespondentin und sprachen über ihre damaligen schrecklichen Erlebnisse.

Από τη Fukushima στην Ευρώπη Το πρόσφατο ατύχημα στη Fukushima έφερε στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας τη συζήτηση γύρω από την πυρηνική τεχνολογία. Η διαρροή ραδιενέργειας από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις σ’ όλο τον κόσμο – και φυσικά και στην Ευρώπη: στην Ιταλία εγκρίθηκε η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την κατάργηση ή μη των προγραμμάτων κατασκευής πυρηνικών σταθμών, η ελβετική κυβέρνηση ανακοίνωσε το Μάιο την απόφασή της να θέσει σταδιακά εκτός λειτουργίας όλα τα πυρηνικά της εργοστάσια έως το 2034, στη Γαλλία – όπου το 75% της ηλεκτρικής παραγωγής βασίζεται στην πυρηνική ενέργεια – αναβιώνει η συζήτηση για προοδευτική έξοδο από τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας ενώ στη Γερμανία η κυβέρνηση συνασπισμού δήλωσε πρόσφατα ότι συμφώνησε στο κλείσιμο όλων των πυρηνικών της σταθμών ως το 2022. Ρωτήσαμε τον κ. Fujimori και τον κ. Matsuura ποια είναι η γνώμη τους πάνω στο θέμα των ειρηνικών χρήσεων της πυρηνικής τεχνολογίας, όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Hideto Matsuura: «Η έκθεση στη ραδιενέργεια, είτε προέρχεται από μια ατομική βόμβα είτε από ένα ατύχημα σε ένα πυρηνικό εργοστάσιο, έχει σοβαρές συνέπειες στο περιβάλλον και την υγεία. Παρόλο που σήμερα υπάρχουν στοιχεία για τις επιπτώσεις της ραδιενέργειας, πιστεύω ότι στη Fukushima ακόμη δεν μπορούν να υπολογιστούν οι συνέπειες και οι πραγματικές τους διαστάσεις. Επίσης, παρά την μεγάλη πρόοδο που έχει σημειωθεί, η σημερινή τεχνολογία δεν μπορεί να ελέγξει με ασφάλεια τέτοιου είδους διαρροές. Ένας πυρηνικός αντιδραστήρας δεν είναι μια απλή συσκευή, όπως μια σόμπα, για να τη “σβήσουμε”, ούτε τα πυρηνικά απόβλητα μπορούμε έτσι απλά να τα “τακτοποιήσουμε”». Toshiki Fujimori: «Εμείς δεν αντιδρούμε στη χρήση της πυρηνικής ενέργειας, εφόσον αποκτήσουμε τη γνώση και την τεχνογνωσία να την ελέγχουμε με ασφάλεια. Όμως το πρόσφατο περιστατικό δείχνει καθαρά ότι η ανθρώπινη επιστήμη δεν έχει φτάσει σ’ αυτό το σημείο. Αν και οι κυβερνήσεις γνώριζαν ότι η Ιαπωνία είναι σεισμογενής, καθησύχαζαν τους πολίτες ότι η πυρηνική τεχνολογία είναι ασφαλής και κατασκεύασαν 54 πυρηνικά εργοστάσια σε όλη την ακτογραμμή της χώρας. Στην Ελλάδα ξέρω ότι δεν υπάρχουν ακόμη πυρηνικοί αντιδραστήρες. Σας ζητάω να χρησιμοποιήσετε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή ή η αιολική ενέργεια».

„Ich war 16 Monate alt, als Hiroshima bombardiert wurde“, sagt Toshiki Fujimori. „Meine Mama trug mich auf ihren Schultern, als plötzlich etwas Merkwürdiges den Himmel stark erleuchtete. Als wir wieder zu uns kamen, sahen wir das Unfassbare: Alles lag in Schutt und Asche. Man sah nur noch Flammen, zerstörte Häuser, tote Menschen und verstorbene Tiere.“ Sein Körper war voller Wunden; lange Zeit kämpfte er um sein Überleben. Dass er heute da ist, grenzt an ein Wunder. Hideto Matsuura war ein Hibakusha, bevor er noch zur Welt kam. „Ich lebte damals als Fötus im Bauch meiner Mutter“, sagt er und schildert die Katastrophe nach dem Atombombenabwurf. „Die radioaktive Strahlung ist im Gegensatz zu Wunden und Verbrennungen unsichtbar, aber der Mensch leidet schrecklich darunter, und sie führt langsam zum Tod“, ergänzt er. Die obigen Geschichten blieben bis vor kurzem unbekannt, da sich viele Hibakusha nicht trauten, darüber zu sprechen. Viele von ihnen wuchsen unter harten Umständen auf: Sie litten unter unerträglichen Schmerzen, Armut und Einsamkeit; etliche gründeten nie eine eigene Familie. Einige sind immer noch traumatisiert von den Hilfeschreien anderer Menschen, während sie selbst um ihr Leben flohen. Unvermeidlich kommentierten die Mitglieder des Verbands „Nihon Hidankyo“ im Anschluss an das Interview den fahrlässigen Umgang der Menschen mit der Nukleartechnologie: Ein Thema, das nach der Fukushima-Katastrophe immer mehr an Aufmerksamkeit gewinnt. “Wir sind keine Gegner der Kernkraft. Wir glauben jedoch, dass die Wissenschaft immer noch nicht in der Lage ist, diese mit absoluter Sicherheit zu nutzen. Das wurde auch im Fall “Fukushima” deutlich. Trotz der bekannten Erdbebengefahr genehmigten die japanischen Regierungen den Bau von 54 Atomkraftwerken. Deshalb unterstützen wir lieber die Verwendung von erneuerbaren Energien”, sagen sie und bereiten sich auf ihre nächste Station vor. frei übersetzt aus dem Griechischen Johanna Panagiotou

15


Λύκειο Ελληνίδων

100 χρόνια παράδοση, 100 χρόνια γυναίκα! Ήταν Γενάρης του 1911, όταν η πρωτοπόρος του ελληνικού φεμινιστικού κινήματος Kαλλιρρόη Σιγανού-Παρρέν, κόντρα στο κατεστημένο της τότε ανδροκρατούμενης κοινωνίας, αποφάσισε να ιδρύσει το «Λύκειον των Ελληνίδων». Το κίνητρο της; Η θέση της γυναίκας αλλά και η προβολή της ελληνικής παράδοσης.

Σ

Κείμενο: Ιωάννα Παναγιώτου, Φωτογραφίες: Σύλλογος των Ελληνίδων Μονάχου

τα χνάρια της μαχητικής δημοσιογράφου βαδίζουν σήμερα, έναν αιώνα μετά, δυναμικές γυναίκες απ’ όλο τον κόσμο. Αλεξάνδρεια, Βοστώνη, Γιοχάνεσμπουργκ, Κίεβο, Λονδίνο, Μελβούρνη, Μοντεβιδέο, Παρίσι, Στοκχόλμη, Σύδνεϋ είναι μερικά από τα 17 κέντρα δράσης. Η έδρα είναι βέβαια η χώρα μας, όπου υπάρχουν 50 παραρτήματα του «Λυκείου των Ελληνίδων». Ένας τόσο ιστορικός και εμβληματικός γυναικείος σύλλογος δε θα μπορούσε να λείπει και από την πόλη του Μονάχου. Εδώ και δέκα χρόνια, δραστήριες Ελληνίδες δίνουν το δικό τους αγώνα για τα θέματα που αφορούν στο «ευαίσθητο φύλο», τη διατήρηση των ελληνικών εθίμων, αλλά και την τουριστική προβολή της χώρας μας. Η ιδιαιτερότητά του διαφαίνεται από το γεγονός ότι δεν ομφαλοσκοπεί. Όχι μόνο επειδή δεν περιορίζεται γεωγραφικά σε μια μόνο περιοχή της Ελλάδας αγκαλιάζοντας το σύνολο

της λαογραφικής μας κληρονομιάς, αλλά κι επειδή συμβάλλει σε μια σπάνια πολιτιστική και πνευματική ανταλλαγή μεταξύ Ελλήνων και Γερμανών. Εκτός από τις πολυάριθμες εκθέσεις και διαλέξεις, αξίζει να σημειωθεί η δυναμική συμμετοχή του συλλόγου στην έναρξη του επετειακού Oktoberfest για τα 200 χρόνια. Εκεί είδαμε για πρώτη φορά ελληνική χορευτική ομάδα, σπάζοντας το πρωτόκολλο που δεν προβλέπει σε καμία περίπτωση την παρουσία αλλοδαπών εθνικοτοπικών συγκροτημάτων, να λαμβάνει μέρος στην ιστορική γιορτή. Αυτόν τον καιρό ετοιμάζεται να δώσει και πάλι το «παρών» σε καλοκαιρινές εκδηλώσεις της πόλης, όπου θα παρουσιάσει φορεσιές και χορούς από όλα τα μέρη της πατρίδας μας. Η ύπαρξη του «Λυκείου των Ελληνίδων» (όπου συμμετέχουν ενεργά και άνδρες) είναι πολύ σημαντική. Όχι μόνο επειδή εκπροσωπεί κάθε φορά αγέρωχα το ελληνικό στοιχείο στη βαυαρική κοινωνία, αλλά κι επειδή προσφέρει τροφή για σκέψη και προβληματισμό. Διότι, αν και πέρασε ένας αιώνας από τότε που μπήκε ο πρώτος λίθος, ζητήματα όπως ο ρόλος της γυναίκας, αλλά και η καλλιέργεια της παράδοσης που τέθηκαν τότε επί τάπητος, εξακολουθούν να μας απασχολούν και σήμερα. Έτσι βλέπουμε, ακόμα και σε προηγμένες κοινωνίες, γυναίκες να μάχονται για αναγνώριση. Το δε θέμα της ξενομανίας, ή καλύτερα ξενολαγνείας, αρχίζει να παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις. Κρίμα, γιατί όπως βαίνουν τα πράγματα, τελικά μόνο η παράδοση θα μας μείνει…

Η αρχοντιά σε όλο της το μεγαλείο. Οι Ελληνίδες του Λυκείου με παραδοσιακές φορεσιές από διάφορα μέρη της Ελλάδας.

16


Landeskunde Der Lyzeum Club der Griechinnen 100 Jahre der Tradition und der Frau verpflichtet! Es war im Januar 1911, als Kalliroi Siganou-Parren, eine Journalistin und Vorläuferin der griechischen feministischen Bewegung, in der stark patriarchalisch geprägten griechischen Gesellschaft mit Gleichgesinnten den Gründungsstein für den ersten Lyzeum Club legte und sich die Stärkung der Frau und die Wahrung der griechischen Traditionen auf die Fahnen schrieb. In die Fußstapfen dieser kämpferischen Journalistin treten ein Jahrhundert später dynamische Frauen auf der ganzen Welt. Der Verein ist in 17 Städten wie Alexandria, Johannesburg, Kiev, London, Melbourne, Montevideo, Paris, Stockholm, Sydney, um nur einige zu nennen, international und mit 50 weiteren Filialen in ganz Griechenland vertreten. So könnte ein solch historischer und symbolträchtiger Verein in München nicht fehlen. Seit nun mehr als 10 Jahren widmen sich aktive Griechinnen in München nicht nur ausschließlich „Frauenthemen“, sondern auch der Pflege der griechischen Traditionen und der Förderung touristischer Ziele unseres Landes.

Άντρες εν δράσει…

Info Προεδρείο: Κ. Φθενάκη, Ε. Τσίτερ, Ε. Βούλγαρη, Ι. Λέτσιου. Διδασκαλία χορών: Κάθε Τετάρτη στο Πνευματικό Κέντρο των Αγίων Πάντων. Υπεύθυνοι: Θεανώ Κεσίση και Χρήστος Πάρτσκας. Επικείμενες εκδηλώσεις: • 25 Ιουνίου, ώρα 17:30, Internationales Straßenfest des Ausländerbeirats Landkreis Starnberg, Kurparkschlösschen in Herrsching am Ammersee • 9 Ιουλίου, από ώρα 15:00, Kulturtage der Vereine, Pelkovenschlössl, Moosach. Για περισσότερες πληροφορίες: Tel. 089-982 75 22, E-Mail: grammateia_LtE@hotmail.de

Die Besonderheit des Vereins liegt in seiner geographischen Überregionalität, da er sich mit der Pflege und Förderung des gesamten volkskundlichen Reichtums Griechenlands beschäftigt; außerdem gehört zu den ausgesprochenen Zielen des Vereins der kulturelle Austausch zwischen Griechen und dem deutschen Gastland. Außer den vielen Ausstellungen und Vorträgen ist die Teilnahme des Vereins am Eröffnungstag des Historischen Oktoberfestes 2010 hervorzuheben. Entgegen dem Protokoll, das die Beteiligung einer ausländischen Tanzgruppe an diesem historischen Ereignis nicht vorsah, wurden wir Zeuge, wie eine griechische Folkloretanzgruppe erstmalig am Eröffnungstag tanzte. Demnächst wird das Ensemble an verschiedenen Veranstaltungen Tänze aus allen Regionen Griechenlands vorführen. Der Lyzeum Club der Griechinnen, in welchem auch Männer tatkräftig mitwirken, trägt Wesentliches bei, indem er einerseits die hellenische Präsenz in Bayern nachdrücklich unterstreicht und andererseits einen Raum für Diskussion und offene Problematik anbietet. Seit dem ersten Gründungsstein haben Themen wie die Rolle der Frau und die Wahrung der Tradition nichts an Aktualität verloren; denn auch in fortgeschrittenen Gesellschaften erleben wir den Kampf der Frauen um Anerkennung. Besorgnis erregend wirkt außerdem das Streben oder gar das Anbeten von allem Fremden. Dies ist nun bedauerlich, denn nach der Entwicklung der Dinge zu urteilen, wird uns schließlich nur die Tradition übrig bleiben… übersetzt aus dem Griechischen Helena Wulgari-Popp Beeid. Übersetzerin-Dolmetscherin (BDÜ)

17


Επανάσταση και στην οικολογία; Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φωτοβολταϊκά συστήματα, ανεμογεννήτριες, «έξυπνα» κτίρια… Άγνωστοι όροι που όμως τείνουν να γίνουν όλο και πιο οικείοι, μιας και το θέμα της παραγωγής, διαχείρισης και κατανάλωσης της ενέργειας, στις διάφορες μορφές της, αποκτά όλο και πιο πολύ ενδιαφέρον. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος καθώς και η εξασφάλιση της ποιότητας ζωής και της ευημερίας είναι οι στόχοι πολλών ανθρώπων που ασχολούνται μ’ αυτά τα ζητήματα. Ένας από αυτούς είναι ο αρχιτέκτονας Παναγιώτης Δουμακής. Στο άρθρο που ακολουθεί μας φέρνει αντιμέτωπους μ’ ένα θέμα που μας αφορά περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε. Κείμενο: Παναγιώτης Δουμακής, doomaks@hotmail.com

Π

ώς λειτουργούσαν άραγε οι Έλληνες ως και πριν από 100 χρόνια σε σχέση με το περιβάλλον; Γυρίζοντας το χρόνο πίσω, θα συναντήσουμε κοινωνίες αυτάρκεις που κάλυπταν μόνες τους τις ενεργειακές τους ανάγκες, προσαρμόζοντάς τες στα κλιματικά και οικονομικά δεδομένα του τόπου τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των Κυκλαδιτών: Οι κάτοικοι συνέλεγαν το πολύτιμο βρόχινο νερό, το διηθούσαν και το αποθήκευαν σε κιστέρνες. Στα δε ορεινά χωριά της ηπειρωτικής Ελλάδας, οι κατοικήσιμοι χώροι ενός σπιτιού περιορίζονταν σε μερικά δωμάτια, όπου βρισκόταν συνήθως το τζάκι. Κληρονομιά από εκείνες τις εποχές αποτελούν μεταξύ άλλων τα εξαίσια δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, επίκαιρα σήμερα όσο ποτέ τόσο για την αρχιτεκτονική τους ποιότητα όσο και για τον οικολογικό τους χαρακτήρα.

Σήμερα, με την ανάπτυξη κεντρικών δικτύων ύδρευσης και ηλεκτρισμού, έχει αλλάξει κατά πολύ το σύστημα παραγωγής και διαχείρισης ενεργειακών πόρων, βελτιώνοντας αισθητά την ποιότητα ζωής μας. Παράλληλα, όμως, δε λήφθηκαν υπόψη άλλες παράμετροι, οι οποίες θα εξασφάλιζαν τη βιωσιμότητα και τη διαρκή και ανεμπόδιστη λειτουργία του όλου εγχειρήματος. Η έλλειψη νερού π.χ. για την άρδευση των γεωργικών εκτάσεων στη Θεσσαλία είναι γνωστό ότι οφείλεται, κυρίως, στην υπεράντληση των υπογείων υδάτων με αποτέλεσμα να καθίσταται σήμερα η καλλιέργεια του βαμβακιού προβληματική. Πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες και απώλειες; Καταρχήν, το δίκτυο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι οργανωμένο ως εξής: Κεντρικές μονάδες διανέμουν την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια ως και στα πιο απομακρυσμένα σημεία της χώρας. Η ίδια η μεταφορά της ενέργειας συνοδεύεται δηλαδή, λόγω των αποστάσεων, από μεγάλες απώλειες. Από το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο το 25% καταναλώνεται στον οικιακό τομέα, το 40% στις μεταφορές, το 20% στη βιομηχανία και το υπόλοιπο 15% στον τριτογενή και αγροτικό τομέα.

18

Έπειτα, ο τρόπος που θερμαίνουμε τα κτίρια μας, κατά κύριο λόγο με ορυκτές ύλες (πετρέλαιο, φυσικό αέριο), τις οποίες εισάγουμε, μας εξαρτά οικονομικά από τις τιμές των καυσίμων που διακυμαίνονται ανάλογα με τις τάσεις της ελεύθερης αγοράς και την επάρκεια των κοιτασμάτων. Πολύ σημαντικός παράγοντας είναι και ο τρόπος που καταναλώνουμε την ενέργεια. Οι περισσότεροι έχουμε χάσει το μέτρο, κυρίως λόγω άγνοιας. Το χειρότερο δε όλων είναι η απώλεια της οικονομικής συνείδησης, κάτι που ήταν προτέρημα προηγούμενων γενεών. Οι παλαιότεροι αξιοποιούσαν το καθετί, κάνοντας εκτεταμένη ανακύκλωση προϊόντων. Η λογική του «ξοδεύω όσο περισσότερο μπορώ» είναι ένα σύγχρονο νεοελληνικό φαινόμενο και όχι μόνο. Οι σπατάλες που γίνονται σήμερα στην Ελλάδα είναι τεράστιες και οφείλονται στην έλλειψη γνώσης και αγωγής. Η λειτουργία του κλιματιστικού λ.χ. το καλοκαίρι, ενώ ταυτόχρονα τα παράθυρα παραμένουν ανοιχτά, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα για επιβεβαίωση των ανωτέρω.

Αύγουστος στην κεντρική πλατεία της Λάρισας: Μια προσπάθεια ψύξης του εξωτερικού χώρου…


Wissenschaft

Παράδειγμα κατασκευής ενός Plus - Energie - Haus. TU Darmstadt, συμμετοχή στο διεθνή φοιτητικό διαγωνισμό SolarDecathlon 2007 - πρώτο βραβείο.

Η οικολογική επανάσταση και το παράδειγμα της Ευρώπης Τα τελευταία χρόνια ξεκίνησε στη χώρα μας η λεγόμενη «οικολογική επανάσταση», όμως από λάθος σημείο. Γίνεται δηλαδή λόγος για επιπλέον παραγωγή ενέργειας - έστω μέσω ανανεώσιμων πηγών - αλλά για εξοικονόμηση σχεδόν καθόλου λόγος, ενώ αυτό είναι το πρώτο που θα πρέπει να επιτευχθεί, καθώς είναι και το λιγότερο δαπανηρό. Όση ενέργεια και να παράγεται σήμερα, μελλοντικά θα χρειάζεται ολοένα και περισσότερη για τον ίδιο πληθυσμό. Τι συμβαίνει όμως στις πιο προηγμένες χώρες της Ευρώπης; Εδώ ισχύει καταρχήν η λογική της μείωσης των αναγκών-απωλειών της ενέργειας και σε δεύτερο χρόνο η εφαρμογή της σύγχρονης τεχνολογίας για την παραγωγή της. Γιατί να μην εφαρμόζεται το ίδιο και στην Ελλάδα, όπου επικρατούν ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες; Είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάνοντας κατασκευές με το σωστό αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και τις σωστές προδιαγραφές σε θερμομόνωση, αλλά και σε διαχείριση της ενέργειας, θα ελαχιστοποιούσαμε τις ανάγκες των κτιρίων σε θέρμανση, ψύξη και φωτισμό, προσφέροντας παράλληλα και την ανάλογη θερμικήοπτική άνεση στους χρήστες τους. Όταν στη Γερμανία π.χ. ένα Passivhaus χρειάζεται για το σύνολο της ενεργειακής του κάλυψης 120 kwh/m²a (εκ των οποίων λιγότερες από 15 kwh/m²a για θέρμανση), στην Ελλάδα θα χρειαζόταν ένα παρόμοιο κτίριο ακόμα λιγότερη ενέργεια. Τα νούμερα αυτά είναι ήδη πολύ χαμηλά, σε σύγκριση με εκείνα ενός μέσου σπιτιού

χτισμένου τη δεκαετία του 1980 στη Γερμανία. Όταν και εφόσον υλοποιηθούν παρόμοιες προδιαγραφές, προσαρμοσμένες στο πολυποίκιλο ελληνικό κλίμα (από το κλίμα της Φλώρινας σ’ εκείνο των Χανίων υπάρχει μεγάλη διαφορά), τότε οι ηλιακοί συλλέκτες για υποστήριξη θέρμανσης, ζεστού νερού, παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ψύξης θα μπορούν να παράγουν πλεονάζουσα ενέργεια. Η δυνατότητα αυτή καθιστά τα κτίρια (γνωστά ως Plus-Energie-Gebäude) όχι απλώς ενεργειακά αυτάρκη, αλλά και με θετικό ενεργειακό ισοζύγιο, το οποίο μπορεί να αποτελέσει και επιπρόσθετη πηγή εισοδήματος για τους ενοίκους. Ξαναγυρνάμε λοιπόν σ’ ένα τοπικά οργανωμένο, αύταρκες σύστημα παραγωγής ενέργειας, το οποίο βάζει πλέον και το χρήστη στο παιχνίδι της διαχείρισης των απαιτούμενων πόρων. Πρόκειται για μία πραγματική πρόκληση για την αρχιτεκτονική του μέλλοντος, η οποία καλείται να ενσωματώσει τέτοιες αντιλήψεις σύγχρονες, αλλά συνάμα και τόσο παλαιές. Passivhaus (παθητικό σπίτι) ονομάζεται ένα κτίριο με μια μονάδα τεχνητού αερισμού, το οποίο εξαιτίας της άριστης θερμομόνωσής του, τόσο το χειμώνα όσο και το καλοκαίρι, δε χρειάζεται καμία θέρμανση ή ψύξη με την κλασική έννοια. Χαρακτηρίζεται «παθητικό», διότι το μεγαλύτερο μέρος των θερμικών του αναγκών καλύπτεται από «παθητικές» πηγές, όπως η ηλιακή ακτινοβολία και η αποβολή θερμότητας από ανθρώπους και συσκευές.

19


Folegandros – wo Design auf Stein trifft Abgelegen, steinig und klein – das ist Folegandros auf den ersten Blick. Wer einen zweiten wagt, entdeckt eine wahre Schönheit der Südägäis mit echtem Design-Faktor. Text: Igor Josifovic, Foto: Municipality of Folegandros

Z

wischen Milos, Sifnos und Sikinos befindet sich das antike Echmiri, Polykandros oder phönizisch „Phelekgundari“ – das steinige Land. Etwas romantischere Quellen sprechen von einer anderen Namensherkunft: So sollen Kreter, angeführt von Folegandros, einem Sohn von König Minos, das unwirtliche Eiland besiedelt haben und zu Ehren ihres Anführers dieses auf seinen Namen getauft haben. Die andere Seite der Kykladen Folegandros reiht sich in den Kreis der Kykladen ein und ist mit weniger als 700 ständigen Einwohnern eine der kleinsten Inseln des Archipels. Wer es nach Mykonos, Paros oder Ios endgültig satt hat, in Touristenmassen mitgeschoben zu werden, erlebt auf Folegandros die andere Seite der Kykladen. Ruhe, Natürlichkeit, eine wilde, zerklüftete Landschaft und einen Liegeplatz am Strand ohne Kampfansagen und böse Blicke. Zudem ist das Eiland nur mit der Fähre aus Piräus oder von einer der größeren Nachbarinseln erreichbar. Mit diesen Fakten im Hinterkopf entsteht schnell das Bild einer vergessenen, urigen Insel, auf der die Zeit stehen geblieben ist und mit Design höchstens der Unterschied zwischen dorischen und korinthischen Kapitellen gemeint sein kann. Bei meinen Urlaubsvorbereitungen war ich dann umso überraschter zu sehen, dass dies bei Folegandros gar nicht der Fall ist.

20

Design-Highlights in den Felsen Wenn man eine Reise auf die griechischen Inseln plant, dann ist wohl das Letzte, was man sehen möchte, ein modernistischer Klotz aus Glas und Metall, welcher in New York oder London cool, hier aber einfach nur fehl am Platz wirken würde. Wer nicht auf jeglichen Anspruch auf Design verzichten möchte, wird auf Folegandros fündig. Einige recht neue Hotels auf der Insel folgen diesem Credo und bieten modernes, minimalistisch gehaltenes Design kombiniert mit lokalen Elementen der kykladischen Architektur und Tradition. Kubische Formen fügen sich optimal in die Landschaft ein. Lokale Produkte und Impressionen werden auf überdimensionalen Fotografien präsentiert. Mit Bedacht gewählte Stoffe, Farben und Muster zollen der Inseltradition Respekt. Und dies alles wird in puristisch-modern eingerichteten Zimmern zur Schau gestellt. Damit wirken einige der Hotelzimmer auf Folegandros wie Musterbeispiele aus einer aktuellen Ausgabe des Architectural Digest oder der Elle Decoration. Kleine Insel ganz groß Folegandros ist aber nicht nur ein ideales Ziel für Individualisten und Design-Ästheten. Die Insel bietet neben raffinierten Hotels und landschaftlichen Schönheiten auch weitere Höhepunkte. Der Hauptort der Insel, Chora, ist ein verkehrsfreies kykladisches Kleinod aus weiß getünchten Häusern und engen, verschlungenen Gassen, die in schattigen klei-


Reise Sichern Sie sich jetzt Ihren Urlaub auf Folegandros!

nen Plätzen münden. Der alte Kern des Ortes heißt Kastro (Festung), was auf seine historische Bedeutung als Trotzburg gegen Piraten schließen lässt. Im Nachbarort Ano Meria lohnt ein Besuch des 1988 gegründeten Volkskundemuseums: Hier erhält der Reisende einen lebhaften Eindruck der weniger romantischen Seite des Insellebens. Jahrhundertelang fehlte es an Schiffsverbindungen und Handel, zudem setzte die Piraterie im Ägäischen Meer den Menschen zu. Dies hatte einen sehr eingeschränkten Lebensstandard und den Zwang zur Autarkie für die Inselbewohner zur Folge. Wer ein kunsthistorisches Highlight sucht, wird von der Panagia Kirche oberhalb von Chora begeistert sein. Auf den Ruinen eines antiken Tempels erhebt sich die blendend weiße Wallfahrtskirche und überblickt die südliche Ägäis. Auf knapp über 30 km² bietet Folegandros somit nicht nur schöne Ortschaften, eine karge Landschaft und einladende Strände sondern auch faszinierende Design-Hotels, ein Gespür für Ästhetik und Lokalkolorit. Was kann man da noch hinzufügen außer tha ta poume sti Folegandro (man sieht sich auf Folegandros)!

Wir bieten Ihnen einen wunderschönen Aufenthalt im

Hotel VRAHOS

v.l.n.r.: Kastro (Festung), Strand Katergo, Panagia Kirche, Strand Agkalis.

Tel.:+30 22860 41304/41450 Web: www.hotel-vrahos.gr Email: vrahos@tee.gr 21


Εκμέκ Κανταΐφι Μάθημα ζαχαροπλαστικής για αρχάριους Γιώτης ή Παρλιάρος; Ανάμεσα σ’ αυτό το δίλημμα υπάρχει και η μέση λύση: Να ετοιμάσετε εύκολα και γρήγορα το δικό σας γλυκό! Τι θα λέγατε για ένα εκμέκ κανταΐφι; Η Δραχμή σάς προτείνει ανεπιφύλακτα μια εύκολη και γρήγορη συνταγή από την αναγνώστρια Ελένη Δαμιανίδου-Μουτσιάκη. Γιατί δεν έτυχε… πέτυχε!

Α

νοίγουμε το κανταΐφι. Στρώνουμε το μισό κάτω σε βουτυρωμένο ταψί, στη μέση βάζουμε τα αλεσμένα καρύδια, μια κουταλιά της σούπας ζάχαρη και την κανέλα. Από πάνω τοποθετούμε το υπόλοιπο κανταΐφι. Το περιχύνουμε με λιωμένο βούτυρο και το ψήνουμε στους 180°C για 40 λεπτά. Ετοιμάζουμε το σιρόπι ανακατεύοντας την υπόλοιπη ζάχαρη, με το νερό και τη βανίλια, μέχρι να βράσει και περιχύνουμε μ’ αυτό το χλιαρό κανταΐφι. Αφού κρυώσει λίγο το σιρόπι, ανακατεύουμε την κρέμα ζαχαροπλαστικής με 400 ml γάλα και τη στρώνουμε πάνω στο γλυκό. Κατόπιν χτυπάμε τη σαντιγί* με το υπόλοιπο γάλα και την απλώνουμε κι αυτήν. Πασπαλίζουμε το εκμέκ με τριμμένο καρύδι και το βάζουμε στο ψυγείο να κρυώσει.

Υ.Γ. Η συντακτική ομάδα περιμένει με χαρά και τις δικές σας συνταγές! * Εναλλακτικά μπορούμε να χτυπήσουμε 500 ml κρέμα γάλακτος με 3 κουταλιές της σούπας ζάχαρη άχνη μέχρι να πήξει και να αφρατέψει.

© Drachme

22


Küche

Griechischer Frappé

Das absolute Sommergetränk Text/Foto: Drachme

Sommer, Strand, Sonne. Was gehört zum perfekten Griechenland-Urlaub noch dazu? Ein erfrischender Frappé! Für diejenigen, die in Urlaubsstimmung sind und den eiskalten Kaffee auch zu Hause genießen möchten, beschreibt Drachme, wie man ganz einfach den berühmten griechischen Eiskaffee selbt zubereiten kann.

A

ls Allererstes braucht man natürlich Kaffee. Was für einen? In einem klassischen griechischen Haushalt wird Nescafé Classic verwendet. Außerdem benötigt man einen kleinen Handmixer zum Aufschäumen des Kaffees, Eiswürfel, Zucker und Milch nach Geschmack, und unbedingt einen Strohhalm!

1. 2.

Einen gehäuften Teelöffel löslichen Kaffee in ein Longdrink-Glas geben.

Je nach Geschmack kommt noch Zucker dazu. Man unterscheidet nach der Zuckermenge drei Varianten: sketo (ohne Zucker), metrio (ein gehäufter Teelöffel Zucker), glyko (zwei gehäufte Teelöffel Zucker).

3. 4.

Maximal 2 Finger breit kaltes Wasser dazugeben.

Mit dem Handmixer wird nun die Masse schaumig gerührt. Man beginnt auf dem Boden des Glases zu rühren und zieht langsam nach oben. Der Schaum steigt mit an. So lange rühren und nach oben ziehen, bis der Schaum etwa die Hälfte des Glases füllt.

5.

Eiswürfel dazutun, mit eiskaltem Wasser auffüllen, Strohhalm rein, umrühren und genießen!

Aber bitte mit… Milch!

6. gen.

Milchgenießer können einen Schuss kalte Trinkmilch oder Kondensmilch hinzufü-

23


Sport

Π.Α.Ο.Κ.

Γιατί... τίποτα δεν είναι τυχαίο!

Τ

Δεν είναι ο σύλλογος με τους περισσότερους τίτλους και τους καλύτερους παίκτες. Ούτε είναι παντοδύναμος εντός και εκτός αγωνιστικής. Έχει όμως κάτι που μας τραβάει. Ο λόγος για τον ΠΑΟΚ. Η καταγωγή του; Η Κωνσταντινούπολη. Η έδρα του; Η φτωχομάνα Θεσσαλονίκη. Οι φίλαθλοί του; Σκορπισμένοι ανά τον κόσμο.

α χρώματά του δεν είναι τυχαία. Οι ιδρυτές του χρησιμοποίησαν το μαύρο για να συμβολίσουν το πένθος για τις χαμένες πατρίδες και το άσπρο για την ελπίδα να επιστρέψουν σ’ αυτές. Οι δε φίλοι του ΠΑΟΚ στο εξωτερικό, κυρίως Έλληνες της Γερμανίας, βλέπουν στο μαύρο της ομάδας τους το «σαράκι» που τους τρώει ζώντας μακριά από την πατρίδα. Τη Μακεδονία, τη Θεσσαλονίκη, την Τούμπα. Το άσπρο συμβολίζει το όνειρό τους να (ξανα)ζήσουν εκεί που χτυπάει η καρδιά της ομάδας τους. Ισχύς εν τη ενώσει Σε περίοδο οικονομικής κρίσης για την Ελλάδα, ο ΠΑΟΚ είναι ένα τρανό παράδειγμα για το τι μπορούν να πετύχουν οι Έλληνες, αν συσπειρωθούν κι έχουν έναν ικανό άνθρωπο για ηγέτη τους, ώστε να πιστέψουν και πάλι στο όραμά τους. Γιατί και ο Δικέφαλος έφτασε κάποτε στα όρια της χρεοκοπίας. Όμως, χάρη στη συσπείρωση των φιλάθλων του, που εδώ και τρία χρόνια «εξαφανίζουν» τα εισιτήρια διαρκείας, κατάφερε να επιστρέψει στην ελίτ του ελληνικού ποδοσφαίρου, να βάλει τα θεμέλια για δικό του προπονητικό κέντρο, ενώ πλέον ήρθε και η καταξίωση στην Ευρώπη! 19 26… Τυχαίο;;; Φέτος, ο ασπρόμαυρος σύλλογος που ιδρύθηκε το 1926, ελπίζει να ξαναζήσει μεγάλες στιγμές στην Ευρώπη, όπως πέρσι, όταν σε δύο σημαδιακούς αγώνες στις 19 και 26 Αυγούστου (καθόλου τυχαίο) απέκλεισε την τουρκική Φενερμπαχτσέ, με την πρόκριση να κερδίζεται μέσα στην Πόλη. Στη νέα σεζόν που ξεκινάει για το Δικέφαλο, οι φίλαθλοί του θα είναι πάλι αυτοί που θα «ματώσουν» οικονομικά για να μπορέσουν να περηφανεύονται για την ομάδα τους - για το σπίτι τους. Όπως ακριβώς έκαναν πριν από αρκετές δε-

24

καετίες οι παππούδες τους που έχτισαν μόνοι τους την Τούμπα. Ως πότε θα αντέξει ο ΠΑΟΚ μ’ αυτό το «μοντέλο διοίκησης» σε τέτοιες δύσκολες εποχές; Κανείς δεν μπορεί να το προβλέψει. Το δεδομένο είναι ότι ακόμα και με τα όποια λάθη των Ζαγοράκη και συνεργατών (όποιος αποφασίζει κάνει και λάθη), ο «φτωχός» ΠΑΟΚ έχει καταφέρει να μπει σφήνα στις παραδοσιακά πλούσιες ομάδες της Αθήνας. Βέβαια, δεν είναι όλα ρόδινα και ονειρικά πλασμένα για τον ΠΑΟΚ, όπως για κάθε σύλλογο της Ελλάδας. Όμως πρέπει να προχωρήσει με το Ζαγοράκη στην προεδρία και χρηματοδότες τους σπόνσορες αλλά και τον απλό κόσμο. Και είναι σίγουρο ότι θα πάει το ίδιο καλά. Αρκεί να συνεχιστεί η σωστή δουλειά και να μην υπάρξει φθορά ούτε διαφθορά, όπως συνέβαινε με προηγούμενες διοικήσεις. Άλλωστε ο ασπρόμαυρος Δικέφαλος είναι παραδοσιακά πιστός σε αυτό που συμβολίζει: Με τα πάνω του και τα κάτω του. Με τη χαρά του και την απογοήτευσή του. Με το άσπρο του και το μαύρο του… του Νίκου Τοσκίτση Υ. Γ. Αφιερωμένο στο καφέ «Δικέφαλος» και τα αδέρφια Καντιλάνου που στήριξαν το περιοδικό μας από τα πρώτα του βήματα.

© motionteam


ÉÍÓÔÉÔÏÕÔÏ ÓÐÏÕÄÙÍ

ÊÕÊËÏÓ

...üðïéïò èÝëåé ðôõ÷ßï ðÜåé ÊÕÊËÏ... ... ðÜíù áðü 100 åðéôõ÷üíôåò êÜèå ÷ñüíï ...

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÁÊÇ ÊÁËÕØÇ ...ðëÞñçò öñïíôéóôçñéáêÞ êÜëõøç óå üëåò ôéò âáèìßäåò ôïõ åêðáéäåõôéêïý óõóôÞìáôïò

ÏËÏÊËÇÑÙÌÅÍÇ ÅÊÐÁÉÄÅÕÓÇ ...ðáñÜëëçëç ïëïêëçñùìÝíç åêðáßäåõóç óôçí ÐëçñïöïñéêÞ êáé óôç ÃëùóóïìÜèåéá.

Sonnenstr. 21 - Tel. 558205 www.cyclus-online.de


Musikinstitut Fon: 089 / 55 07 95 59 Fax: 089 / 55 07 78 99

Sonnenstr. 15 80331 M端nchen www.musikinstitutgenima.de

Unterricht f端r alle Instrumente

Unterricht Studio Bands Events

Instrumental Vocal Theorie Harmonie Geh旦rbildung Fr端herziehung Music-Producing Musik & Computer Lehrkraft-Ausbildung

ERLEBE MUSIK


 


Praxis für Orthopädie

Dr. med. Panos Bouliopoulos Sonnenstr. 22 80331 München

Löff ler & Kollegen Rechtsanwälte S chackstraße 3/III, 80539 München

Tel . 0 8 9 5 9 9 9 7 3 7 2

Telefon: 089 / 38382424 Telefax: 089 / 38382423 E-mail: markatou@lexmuc.com Internetseite: w w w.lexmuc.com

www.orthon.de

Dr. med. Thomas Doulas Frauenarzt und Geburtshelfer

Bayerstr.27 80335 München Tel.54829206 und 54829207 FAX: 54829208

Sprechzeiten:

Maria Markatou Rechtsanwältin

Mo-Fr 9-12 Mo,Di,Do 14-18

Dr.med. Argiri Parasiri-Bauer Internistin - Diabetologin DDG

Homöopathie - Ayurveda Psychosomatische Grundversorgung Freischützstr. 9 81927 München Telefon: 089/ 93 93 18 19 Fax: : 089/ 93 93 18 20 Sprechzeiten: Mo, Di, Mi, Do, Fr 7.30 - 13.30 Uhr Mo, Mi, Do 16.00 - 18.00 Uhr und nach vorheriger telefonischer Vereinbarung


Ellindex - Ελληνικό δίκτυο H Ellindex δικτυώνει και ενώνει Έλληνες επιχειρηματίες, ελεύθερους επαγγελματίες, ιατρούς, χειρούργους κτλ. της Γερμανίας, Αυστρίας και της Ελβετίας.

Από Σεπτέμβριο 2010 δημοσιεύεται ο έντυπος κατάλογος της Ellindex! Εγγραφείτε μέχρι τον Αύγουστο 2010 και εξασφαλίστε δωρεάν καταχώριση στην έντυπη μορφή!

Επίσης η Ellindex ενισχύει ελληνορθόδοξες ενορίες, Ελληνικές Κοινότητες, ελληνικούς συλλόγους, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς (NPO's) και ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μας

www.ellindex.de ww ή τηλεφωνήστε μας

+49 89 43712626

www.drachme.com


DD

elta

DELTA DRIVE

Inhaber: P. Dimitriadis SteinstraĂ&#x;e 46 81667 MĂźnchen (Haidhausen) Tel. 089/ 44 45 44 59 Fax: 089/ 44 11 95 08 Mobil: 0172/ 83 73 155 E-Mail: info@delta-drive.de

rive


ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΟΝΑΧΟΥ MUTTERSPRACHLICHER UNTERRICHT IN GRIECHISCH "MU/ΤΕΓ- Freimann" Edmund-Rumpler-Str. 9, 80939 München Tel.: 089 – 32195260, Fax: 089 - 32 19 52 69 Έχουν αρχίσει και συνεχίζονται οι εγγραφές για τα Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας για την σχολική χρονιά 2011-12. Το έντυπο εγγραφής νέων μαθητών θα το βρείτε στην ιστοσελίδα του Γραφείου του Συντονιστή Εκπαίδευσης Μονάχου: http://se-muenchen.sch.gr Μπήτε στον σύνδεσμο «Εκπαιδευτικές μονάδες» στο τέλος της σελίδας θα βρείτε το σύνδεσμο με την αίτηση εγγραφής. Την συμπληρωμένη αίτηση παρακαλούμε να αποστείλετε με φαξ στον αριθμό: 089 - 32 19 52 69 Τα μαθήματα θ΄αρχίσουν στις 24 Σεπτεμβρίου 2011. Το μάθημα διεξάγεται κάθε Σάββατο από ώρα 08:45 έως 13:00 στους χώρους του σχολείου «Αριστοτέλης» στην οδό EdmundRumpler-Str. 9, 80939 München. Πληροφορίες στο παραπάνω τηλέφωνο κάθε Παρασκευή (εκτός σχολικών διακοπών), από ώρα 10:00 – 12:00.

www.integration-in-deutschland.de


Ihr Großhändler jetzt auch im Einzelhandel aktiv

Ihr Spezialist für griechische Weine und Lebensmittel

Ανταγωνιςτικζσ τιμζσ Μεγάλη γκάμα ελληνικών προϊόντων Επώνυμα κραςιά

Όλη η Ελλάδα ςτα ράφια ενόσ ςοφπερ μάρκετ

Ανοίξαμε και ςασ περιμζνουμε…


JUNI / JULI 2011  

Ελληνογερμανικό περιοδικό από Μόναχο Γερμανίας,για Έλληνες και Φιλέλληνες.

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you