Issuu on Google+

Wat is een Eigen Kracht-conferentie? Overijsselse jeugdzorg bundelt krachten

Eigen Kracht gaat verder dan een conferentie


Inleiding

Eigen Kracht binnen het CJG

Groot effect in vroeg stadium van zorgvragen Mensen kunnen samen met familie, vrienden en bekenden heel goed een oplossing bedenken als het tegenzit. Ik vind het belangrijk dat mensen bij problemen juist de regie in eigen hand houden. Precies daarin zit voor mij de kracht van een Eigen Kracht-conferentie (EK-c). Samen met de directe omgeving wordt naar oplossingen gezocht en gekeken welke hulp er geboden kan worden door familie, vrienden en bekenden. Dit wordt opgeschreven in een plan van aanpak. Dit plan van aanpak is vervolgens leidend voor de ondersteunende professionele hulpverlening. Sinds 2003 stimuleert de provincie Overijssel het houden van Eigen Kracht-conferenties. In het bredere perspectief van het provinciale jeugd(zorg)beleid wordt steeds duidelijker dat de inzet van eigen kracht in een zo vroeg mogelijk stadium van nade-

Wat is een Eigen Kracht-conferentie? Een Eigen Kracht-conferentie wordt aangevraagd door de persoon om wie het gaat of door een hulpverlener. Samen met een onafhankelijke Eigen Krachtcoördinator (de organisator) bereidt de hoofdpersoon de conferentie voor en er worden zoveel mogelijk familie en vrienden uitgenodigd. In het eerste deel wordt de situatie duidelijk gemaakt en eventueel geven hulpverleners informatie. Dan volgt het besloten deel waarin de familie een plan maakt. In het laatste deel wordt dit gepresenteerd. Er wordt afgesproken wie wat doet en wanneer men bij elkaar komt om te kijken of het loopt. Het plan is leidend voor de hulpverlening.

rende zorgvragen het meeste effect heeft. In het bijzonder, effect op de versterking van de positie van de burger/zorgvrager. Een EK-c beschouw ik dan ook als een vanzelfsprekend en onmisbaar instrument voor en in het hulpverleningstraject. Vanaf januari 2010 krijgt daarom elke jeugdzorgvrager voorafgaand aan indicatiestelling door Bureau Jeugdzorg Overijssel een Eigen Kracht-conferentie aangeboden. De provincie stuurt concreet op deze doelstelling door middel van concrete afspraken met door ons gefinancierde instellingen. Om gemeenten in Overijssel te ondersteunen bij het inzetten van eigen kracht binnen de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) doen wij als provincie nu en de komende jaren het volgende:

De kosten voor iedere uitgevoerde EK-c zijn voor onze rekening. De provincie heeft met Bureau Jeugdzorg Overijssel (BJzO)

afspraken gemaakt . BJzO zal in het lokale veld, binnen haar lokale netwerken, de Eigen Kracht-conferentie onder de

aandacht brengen als eerste mogelijkheid voor oriëntatie op de vraag. Nog voordat de betrokken instelling zelf een

begeleidings- of behandelplan opstelt.

Voor iedere gehouden Eigen Kracht-conferentie stelt de provincie Overijssel subsidie beschikbaar voor één traject binnen het

preventieve aanbod. Te denken valt aan regulier door de gemeenten gefinancierde zorg zoals bijvoorbeeld licht pedagogische

hulp of kortdurende pedagogische gezinsbegeleiding tegen een bedrag van maximaal € 1.600,-.

Met de Eigen Kracht Centrale heeft de provincie afgesproken dat zij zich inzet om gemeenten en instellingen te ondersteu-

nen bij het maken van een plan om EK-c’s toe te passen binnen het CJG.

Ook wil de provincie zelf advies en ondersteuning bieden aan gemeentelijke projecten Eigen Kracht.

Het landelijke congres ‘Eigen Kracht (-conferenties) in het CJG’ op 1 oktober jl. markeerde de start van de gelijknamige pilot. Dit najaar is de provincie Overijssel samen met zes Overijsselse gemeenten (Hardenberg, Hellendoorn, Hengelo, Twenterand, Steenwijkerland en Zwolle) een pilot gestart om inzicht te krijgen voor welke doelgroepen binnen het preventieve domein Eigen Kracht-conferenties toepasbaar en effectief zijn. Ook moet de pilot inzicht geven in de belemmerende en bevorderende factoren voor de invoering van Eigen Kracht-conferenties in het preventieve domein. Het ministerie van Jeugd en Gezin subsidieert een begeleidend onderzoek. De pilot zoomt tevens in op de ervaringen van zowel de professional als van de cliënt met zijn/haar netwerk met Eigen Kracht-conferenties. Begin 2010 zullen de eerste resultaten van deze pilot bekend zijn en delen wij deze graag met u. Gert Ranter, Gedeputeerde voor Jeugdzorg, Sociale Infrastructuur en Maatschappelijke Ontwikkeling

“Binnen een week woonde ik bij mijn oom en tante. Dat was ook het fijne van de conferentie, dat er alleen dingen worden besloten, waar ik achter sta.” (uit: Eigen Kracht in het onderwijs)

“Ze (de coördinator) vroeg wie er allemaal bij zouden moeten zijn. Ik vond het sowieso wel mooi dat ze het ook aan mij vroeg, want als ik er iemand niet bij zou willen hebben, dan gebeurt dat ook niet.” (uit: Als er over mij geroddeld wordt, moet ik er natuurlijk wel bij zijn)


Waar hebben we het eigenlijk over?

Eigen Kracht gaat verder dan een conferentie Iedereen heeft wel een beeld bij de woorden eigen kracht en Eigen Krachtconferentie. Het bekt lekker, klinkt positief en stevig en is op veel manieren uit te leggen. Zo is een jongere blij om mee te kunnen denken en beslissen, vindt een hulpverlener het fijn om een deel van het werk over te kunnen dragen aan opa en oma en kijkt de ambtenaar hoopvol naar het effect op wachtlijsten. Is eigen kracht echt het wondermiddel waar iedereen gelukkig van wordt? Of is niet altijd meteen duidelijk waar het nou echt om gaat en haalt iedereen eruit wat het beste in zijn straatje past?

H

et model van de Eigen Kracht-conferentie komt van het

is, geaccepteerd door de hulpverlening als hét plan dat uitgevoerd gaat

Nieuw-Zeelandse Family Group Conference. In de jaren

worden. Op deze wijze is FGC een brug tussen het recht van de staat om

‘80 zat de jeugdzorg daar in een vergelijkbare impasse

in te grijpen en het recht op gezamenlijk familieleven van de familie-

als waar Nederland momenteel in zit. Lange wacht-

groep.

lijsten, overvolle internaten, overbelaste werknemers en beleidsmakers met de handen in het haar. Opvallend was het hoge aantal gezinnen

De bijeenkomst wordt voorbereid door een onafhankelijke organisator

met problemen onder de Maori-bevolking. Daar kwamen de meeste

vanuit de Eigen Kracht Centrale, die niet verbonden is aan een hulpver-

hulpvragen vandaan, maar het was dweilen met de kraan open. De

lenende of beslissingsbevoegde organisatie en dus geen belangen heeft

intensieve hulp die gezinnen kregen, vaak van meerdere hulpverleners

bij de uitkomst van het plan. Wanneer in Nieuw-Zeeland een zaak voor

maar het voortraject helemaal niet. Mensen zijn namelijk afhankelijk

Samen Eigen Kracht

en instanties, gaf niet het resultaat dat je zou mogen verwachten.

de kinderrechter voorkomt, kijkt deze altijd of er een conferentieplan is.

van de hulpverlener die bepaalt of mensen wel of niet verantwoordelijk

Hoe de krachten rondom een Eigen Kracht-conferentie te werk gaan

Klinkt dat bekend? In Nieuw-Zeeland ging men onderzoeken waarom

Geen plan? Dan ook geen uitspraak, de familie moet eerst zelf met een

mogen zijn voor hun eigen plan. Wel een conferentie bij een uithuis-

en wat het oplevert wordt al sinds de introductie in 2001 op de voet

het hulpverleningssysteem zo slecht aansloot op de Maori’s. Ontdekt

plan komen. Sinds eind jaren ‘80 zijn er meer dan een half miljoen con-

plaatsting? Geen conferentie bij problemen op school? Het is verleidelijk

gevolgd door onderzoekers. De paar duizend Nederlandse conferenties

werd dat het overnemen van de verantwoordelijkheid van de opvoeding

ferenties uitgevoerd. Het aantal kinderen in de jeugdzorg is aanzienlijk

om een voorselectie toe te passen, maar daarmee wordt wel een deel

laten krachtige families zien die stevige plannen maken. Die cijfers

haaks stond op hoe Maori’s al eeuwenlang met elkaar en hun kinderen

gedaald, internaten zijn gesloten en kinderen verblijven eerder bij familie

van de kracht van het model ondermijnd. Het is een democratisch recht

en ervaringen zeggen meer dan de twijfel die veel mensen hebben als

omgaan. Een hulpverlener die als gezinsvoogd optreedt, neemt als het

of bekenden als een uithuisplaatsing gewenst is.

van burgers om zelf de regie te houden over hun eigen leven, in alle

ze voor het eerst over eigen kracht horen. Kunnen mensen dat zelf?

situaties.

Kunnen wij dat zelf? Het antwoord daarop is ja. Door de verantwoor-

ware de ‘macht’ over in een gezin. Daarmee staan ouders en de men-

delijkheid te delen, door de voorbereiding van familie en hulpverleners

sen om hen heen machteloos en in plaats van te gaan werken aan de

In Nederland noemen we FGC Eigen Kracht-conferentie. Hiermee ligt er

problemen zullen ze eerder gaan vechten om hun kind ‘terug te krijgen’.

nog meer nadruk op de kern van deze manier van werken. Een besluitvor-

Wie biedt hulp

In de traditie van de Maori’s worden de problemen juist gedeeld met de

mingsmodel dat een persoon, gezin of familiesysteem de mogelijkheid

Een misverstand is dat het bij eigen kracht vooral gaat om het mobi-

besloten kring, worden alle betrokkenen sterker. Misschien moeten we

mensen die dicht bij dit gezin staan. Samen zoekt men naar oplossingen

biedt om weer krachtig te worden en verantwoordelijkheid te nemen

liseren van hulptroepen uit de familie en vriendenkring van mensen.

eigenlijk praten over de ‘Samen Eigen Kracht-conferentie’. Maar ja, dat

en samen werkt men eraan om die oplossingen uit te voeren. Volgens

voor wat er aan de hand is. Dat gebeurt alleen als de verantwoordelijk-

Dat mensen hun problemen dus ‘op eigen kracht’ zonder hulpverleners

bekt weer niet zo lekker.

het VN Kinderrechtenverdrag moet een staat echter kunnen ingrijpen als

heid ook echt bij die mensen zelf komt te liggen.

gaan oplossen. Natuurlijk komt dat voor, maar er zijn ook conferen-

kinderen bedreigd worden in hun ontwikkelingen. Bijna alle landen

ties waar een plan wordt gemaakt waar de aanwezigen niets doen in

hebben dit verdrag getekend. De inspiratie van de Maori’s werd gebruikt

Iedereen eigen kracht!

om het model van Family Group Conference (FGC) te maken.

Het enthousiasme voor eigen kracht is groot. Toch is er het risico dat in-

nauwkeurig geformuleerde vraag om hulp aan hulpverleners. Ondanks

stanties er een eigen draai aan geven. Bijvoorbeeld wel familie en vrien-

het gebrek aan hulp in de uitvoering gaat het dan nog steeds over eigen

Het model van de conferentie

de uitvoering, maar alleen hebben meegedacht. Hun plan is dan een

den rondom een gezin bij elkaar brengen voor een oplossing, maar daar

kracht. Deze mensen hebben zelf een plan gemaakt, dragen daar de

Kern van het model is dat in de eerste fase van de conferentie profes-

een hulpverlener bij aanwezig laten zijn die het gesprek leidt, het aanbod

verantwoordelijkheid voor en hebben zelf besloten dat zij om bepaalde

sionals (namens de staat) hun zorgen kunnen uitspreken, informatie

van de familie in kaart brengt en daar samen met de ouders een keuze in

redenen geen hulp bieden, maar die van hulpverleners willen. Het plan

over de hulpverleningsmogelijkheden geven en soms een kader stellen.

maakt. Je hebt het in zo’n geval over inspraak, want de verantwoordelijk-

is leidend voor de hulverlening. Helemaal geen vraag aan hulpverleners

De tweede fase is de besloten tijd voor de familiegroep waarin zij een

heid blijft bij de hulpverlener. Een ander voorbeeld is een organisatie die

of juist alleen maar vragen aan hulpverleners zijn echter twee uitersten.

besluit nemen. Daar zijn geen buitenstaanders bij, ook de onafhankelijke

de Eigen Kracht-conferentie opneemt in haar hulpverleningsaanbod. De

In de regel worden veel oplossingen uitgevoerd door mensen uit de

organisator niet. Meestal biedt de familiegroep dan mogelijkheden voor

hulpverlener bekijkt per situatie of een conferentie passend is voor een

nabije omgeving van een persoon of gezin en worden bepaalde vragen

hulp aan. In de derde fase wordt het plan gepresenteerd en als het veilig

gezin. Het daarop volgende proces is weliswaar volledig eigen kracht,

bij hulpverleners neergelegd.

door een onafhankelijke organisator en door het maken van een plan in


“Tijdens de conferentie kwam steeds weer naar voren wat Karin zélf wilde. Dat is belangrijk, want het gaat tenslotte om haar toekomst. De aanwezigen stuurden daarin en zeiden wat wel en niet mogelijk is.” (uit: 1001 verhalen, de praktijk van de Eigen Kracht-conferentie)

Hoe vraag je een conferentie aan? Voor het aanmelden van een conferentie kan men contact opnemen met een van de regiomanagers. Zij verzorgen de inhoudelijke afhandeling van Eigen Kracht-conferenties, coachen de organisatoren en trainen en ondersteunen hulpverleners die (willen) werken met Eigen Kracht-conferenties. Voor een overzicht van alle regiomanagers: kijk op www.eigen-kracht.nl onder ‘waar en hoe’. Onder het kopje ‘Eigen Kracht’ staat een lijst met contactgegevens.

M

onique van Schagen en Anke Siegers zijn regiomanagers Eigen Kracht in Overijssel.

bereiden van de conferentie en bemoeit deze zich niet met de inhoud, het is heel belangrijk dat het klikt met de persoon voor wie de conferentie bedoeld is. Wie een Eigen Kracht-conferentie wil aanvragen of eerst meer wil weten, kan contact opnemen met een regiomanager. Ook iemand die graag meer wil weten voor een conferentie voor iemand anders kan bellen. Er is geen wachtlijst en uiterlijk binnen een week neemt een organisator contact op voor een eerste afspraak. Het is ook mogelijk om een informatief gesprek met een organisator aan te vragen. Deze vertelt vrijblijvend over de conferentie en de voorbereiding, zodat daarna besloten kan worden of er een conferentie komt. Regiomanagers Overijssel: Monique van Schagen 06 – 10 15 03 83 of moniquevanschagen@eigen-kracht.nl Anke Siegers 06 – 47 03 06 06 of ankesiegers@eigen-kracht.nl

Als er een aanmelding binnenkomt voor een conferentie, zoeken zij een geschikte

Eigen Kracht-organisator die de conferentie helpt organiseren. Monique en Anke zoeken altijd iemand die past bij de wens van de aanvrager. Bijvoorbeeld iemand die dezelfde taal spreekt. Ook al richt een organisator zich alleen op het voor-

“Een hulpverlener ziet al snel waar de schoen wringt en weet vaak ook snel welke oplossing nodig is. Maar juist bij gezinnen en jeugdigen die het niet allemaal zelf kunnen, is het van groot belang om de eigen kracht en die van de sociale omgeving weer aan te boren, in te schakelen. Daarom is de Eigen Kracht-conferentie een prachtig, doeltreffend concept.” (uit: Geloof in eigen kracht, toespraak Minister Rouvoet, 1 oktober ’09)

Tweede Kamer gaat voor oplossingen dicht bij huis

T

weede Kamerlid Joël Voordewind (CU) diende halverwege 2008 een motie in waarin de regering werd verzocht het gebruik van Eigen Krachtconferenties binnen de Centra voor Jeugd en Gezin te stimuleren. In juli van dat jaar nam de Kamer deze motie aan. We vroegen Joël Voordewind wat er sindsdien in de politiek is gebeurd rondom Eigen Krachtconferenties.   

in de praktijk gebracht. Waar voorheen het

Is het inzetten van Eigen Kracht-conferenties

netwerk rond het gezin hooguit in kaart werd

ook een manier om kosten te besparen in de

gebracht door hulpverleners, wordt dit netwerk

jeugdzorg? Volgens Voordewind niet. “Mogelijk

steeds vaker betrokken in de oplossing. Om

levert de inzet van Eigen Kracht-conferenties

dat principe te versterken, heb ik voorgesteld

op termijn geld op”, licht hij toe. “Bijvoorbeeld

om Eigen Kracht te verankeren in de Wet op de

omdat kinderen niet altijd meer residentieel

jeugdzorg via een amendement. Hiermee wordt

worden geplaatst. Voor mij geldt dat onze

vastgelegd dat de stap van het maken van een

samenleving uit moet gaan van oplossingen

eigen plan niet mag worden overgeslagen en

voor gezinsproblemen die zo veel mogelijk

dat een oplossing dicht bij huis altijd voorrang

dicht bij huis plaatsvinden. Ouders hebben de

heeft. Het recht op Eigen Kracht-oplossingen

eerste opvoedverantwoordelijkheid en moeten

moet niet alleen aan de basis staan van Centra

de kans krijgen die op te nemen. Dat hoeven zij

voor Jeugd en Gezin, maar jeugdzorgbreed.

niet alleen te doen. Sterker nog: bij problemen

 

hebben gezinnen hun familie, vrienden, buren

Buiten Overijssel is het nog niet overal moge-

én vaak ook professionals juist hard nodig.

lijk om conferenties aan te vragen. Bijvoorbeeld

Een Eigen Kracht-conferentie betrekt hen alle-

omdat er geen financiën beschikbaar zijn. Joël

maal!”

Voordewind ziet echter voldoende ruimte binnen bestaande budgetten: “Veel gemeentes en

“Na het uitkomen van de motie is het

provincies gaan voortvarend te werk met het

draagvlak voor Eigen Kracht-conferenties

aanbieden van Eigen Kracht-conferenties. Wat

binnen en buiten de Tweede Kamer nog

mij betreft zijn conferenties geen extra luxe,

meer gegroeid”, zegt het Kamerlid. “Minister

maar staan ze aan de basis van een hulpver-

Rouvoet heeft in de Gezinsnota expliciet

leningstraject. De lokale en provinciale voor-

aangegeven dat Eigen Kracht-conferenties

beelden tonen aan dat financiering vanuit de

eerder regel dan uitzondering moeten zijn.

bestaande middelen voor jeugdzorg en Centra

Steeds meer Eigen Kracht-conferenties komen

voor Jeugd en Gezin prima kan.”

van de grond. Het is mooi te zien dat ook lokale politici met de motie Voordewind in de hand, pleiten voor conferenties in hun gemeente.”   Als het recht op een Eigen Kracht-conferentie niet is vastgelegd in procedures of regels, kan het zo weer verdwijnen. Kan de Tweede Kamer hierin iets betekenen? Voordewind: “Het principe van Eigen Kracht wordt steeds meer

“Toen we begonnen met het inzetten van Eigen Kracht in de organisatie, hebben we onze medewerkers laten zien dat het belang van een netwerk voor iedereen geldt. We vroegen hen hoe zij problemen of vragen oplossen in hun dagelijks leven. Het antwoord was duidelijk: ‘Ik raadpleeg vriendinnen of familie’. Dat is uiteraard precies hetzelfde als toepassing van Eigen Kracht. Alleen is Eigen Kracht gestructureerd.” (uit: Een plan van allemaal)


Overijsselse jeugdzorg bundelt krachten en verantwoordelijkheden

visie?

Bertus Benning werkt bij Trias Jeugdhulp, een instelling voor jeugd en opvoedhulp in het westen en noorden van Overijssel. Bertus is voorzitter van de werkgroep ‘gedeelde visie’. Zes instellingen voor jeugd en opvoedhulp, Bureau Jeugdzorg Overijssel, de provincie Overijssel en de Eigen Kracht Centrale stelden samen in het voorjaar van 2009 een document op over het werken met Eigen Kracht- conferenties: de gedeelde visie. Wat houdt de visie in en waarom is deze nodig?

H

et werken met Eigen Kracht-conferenties betekent voor

de werkgroep ‘gedeelde visie’ ontstaan en in de maanden erna zijn we

Samenspel tussen gelijken

nooit van te voren hoe een plan er uit gaat zien en je moet daar wel op

veel organisaties een andere manier van werken. In

een paar keer bij elkaar gekomen om de visie vorm te geven en op papier

In de gedeelde visie staan concrete afspraken voor alle betrokkenen.

in kunnen spelen. Het is niet zomaar iets om de omslag te maken van

plaats van zoeken naar oplossingen die passen bij een

te zetten.”

De deelnemende organisaties benadrukken onder meer dat gezinnen

aanbodgericht naar klantgestuurd.”

en hun familie- en vriendenkring zelf verantwoordelijk zijn voor het

hulpvraag, geeft men de hulpvrager de mogelijkheid zelf

een plan te maken. Daar kan de organisatie met hulp op aansluiten als

Op 11 juni 2009 kwamen de partijen bij elkaar om de visie te onderteke-

aanpakken van de problemen. Deze verantwoordelijkheid, en die van

De visie ligt er nu een paar maanden en de organisaties werken aan de

de klant dat vraagt. Bertus Benning: “Organisaties geven vaak wel aan

nen. Een belangrijke gebeurtenis waarbij ook families aanwezig waren

betrokken ondersteunende organisaties, heeft gevolgen voor onder-

verankering ervan in hun werkwijze. Hoe gaat het nu verder? “Het

dat ze het werken met Eigen Kracht-conferenties belangrijk of goed vin-

om te vertellen over hun ervaringen met een Eigen Kracht-conferentie.

linge afspraken bij een hulptraject. Gevolgen die ook merkbaar zijn in

document is een mooie binding die verder gaat dan alleen een af-

den, maar iedereen is gevoelig voor de waan van alledag. Je hebt elkaar

“Op dit moment merken onze klanten nog niet heel veel van de gedeelde

de (gewenste) houding en sturing van de professionele hulpverlener,

spraak. Samenwerking was er altijd wel, maar nu is de positie van de

nodig om elkaar te kunnen aanspreken op verantwoordelijkheden en met

visie. De visie is stap een, deze vastleggen in de organisatie is stap

de houding en sturing van de organisatie waar deze persoon werkt,

klant daarin bepalend”, licht Benning toe. “Bureau Jeugdzorg gaat bij-

elkaar mee te denken. Dan is het goed om samen te bepalen hoe je het

twee”, zegt Bertus Benning. “Bij Trias Jeugdhulp maken we wel steeds

de samenwerking tussen organisaties en de wijze van aansturing en

voorbeeld breder indiceren, zodat er meer mogelijkheden zijn voor een

werken vanuit de Eigen Kracht-gedachte ziet en je daar aan te verbinden

meer duidelijk als gezinnen bij ons binnenkomen, dat onze werkwijze

financiering van de overheid. “Van medewerkers vraagt deze nieuwe

gezin om hulp te kiezen die bij hen past. In allerlei samenwerkingen

door deze gedachte of visie gezamenlijk te ondertekenen. Vergelijk het

uitgaat van het plan dat door henzelf is gemaakt. Dat de verantwoor-

werkwijze een andere manier van kijken naar een hulpvraag”, legt

zal de visie het uitgangspunt van het werk zijn. Het is wel te hopen dat

maar met een Eigen Kracht-conferentie: alle betrokkenen komen bij

delijkheid bij hen blijft liggen, ook al komen ze bij ons voor hulp. In onze

Benning uit. “In plaats van te komen met een oplossing, moet men de

alle betrokken partijen bij jeugdzorg en opvoeding gaan aansluiten, ook

elkaar, maken en ondertekenen het plan.”

organisatie ontstaat nu het besef waar we die verantwoordelijkheid

vraag stellen: ‘wat kan ik hierin betekenen?’. Dat is wezenlijk anders

de gemeentes. Dan doe je het echt met zijn allen. Net als een familie

leggen: bij ons of bij de klant.”

dan antwoord geven op een hulpvraag. Dat is een grote stap voor

heb je dan een gezamenlijk plan en een gezamenlijke verantwoordelijk-

hulpverleners, omdat zij zijn opgeleid om het beter te weten. Vanuit de

heid.”

Het moment grijpen De jeugdzorginstellingen in Overijssel ondertekenden twee jaar eerder

gedeelde visie zijn er echter twee deskundigen: de familie door hun er-

op initiatief van de provincie Overijssel al een convenant om met Eigen

varingen en hun directe betrokkenheid, de hulpverlener door opleiding

Naschrift

Kracht-conferenties te gaan werken. In de praktijk leidde dat niet tot een

en werkervaring.”

Via www.provincie.overijssel.nl/beleid/jeugdzorg is ook informatie te vin-

enorme toename van conferenties of tot een andere manier van werken.

den over de gedeelde visie, het reisverslag Kent, een presentatie van Mike

Begin 2009 organiseerde de provincie daarom een studiereis naar Kent,

Positie klant bepalend

Engeland. In die regio is de Eigen Kracht-conferentie vastgelegd in de

Bertus Benning benadrukt dat de ‘oude’ manier van werken door

speech van minister Rouvoet en informatie rondom het landelijk congres

procedures van de jeugdzorg. Een goede plek dus om te horen en te

hulpverleners niet per se fout is. “Werken vanuit de eigen kracht van

‘Eigen Kracht (-conferenties) binnen het Centrum voor Jeugd en Gezin’ van

zien hoe het daar is georganiseerd. De eerder genoemde organisaties

gezinnen is vooral een manier die beter werkt dan hoe we het hiervoor

1 oktober 2009.

gingen op werkbezoek. Achteraf gezien een historisch moment want in

deden. Deze manier levert meer op voor gezinnen; dát is de beste reden

Het document met de gedeelde visie is ook te vinden op www.eigen-

Kent werd het belang van een gezamenlijke visie duidelijk. Benning: “In

om het anders te doen. Daarmee trekken we de deskundigheid van pro-

kracht.nl in het menu ‘meer weten’ onder ‘Gedeelde visie en Kent-dossier’.

Engeland ontstond de behoefte om door te pakken. We voelden allemaal

fessionele hulpverleners niet in twijfel, maar deze deskundigheid wordt

dat we het moment moesten grijpen om te voorkomen dat we na afloop

anders ingezet. Je moet erg flexibel zijn, als hulpverlener, als organisa-

uit elkaar gingen en alle goede voornemens zouden verwateren. Toen is

tie en in de samenwerking met andere organisaties. Je weet namelijk

Doolan een van de grondleggers van Eigen Kracht in Nieuw-Zeeland, een


Column De eigen kracht van het woord Ik werk voor de Eigen Kracht Centrale. Dat zeg ik graag, want ik vind het stoer klinken. Als ik het zeg, zie ik in gedachten een van die enorme gebouwen, met daaruit een spinrag aan draden die het hele land onder spanning zetten. In feite is er geen groot gebouw, maar dat weet niemand. Wel merk ik steeds dieper in het land de spanning: eigen kracht, wat is dat eigenlijk?

Onderzoek De Eigen Kracht-conferentie of Family Group Conference is wereldwijd een van de meest onderzochte modellen in de jeugdzorg. Professor Gale Burford van de University of Vermont USA doet metaonderzoek naar Family Group Conference/ Eigen Kracht-conferenties. Zijn internationale onderzoeksgroep vergelijkt alle onderzoeken op dit gebied met elkaar. De uitkomsten van de onderzoeken in verschillende landen komen sterk overeen met elkaar.

Veiligheid Als het gaat om de veiligheid van kinderen laten zes verschillende buitenlandse studies zien dat de situatie na een conferentie veiliger wordt voor kinderen. Nederlands onderzoek uit 2008 (Wijnen-Lunenburg et al) bevestigt deze uitkomsten en laat bovendien zien dat kinderen sneller veilig zijn dan wanneer een hulpverlener een plan maakt. Twee onderzoeken maken duidelijk dat er in families geen discussies of onderhandelingen worden gevoerd over veiligheid: het kind moet veilig zijn, hoe dan ook.

Duurzaamheid Families die een plan maken met een Eigen Kracht-conferentie maken meer gebruik van opvang van kinderen binnen de eigen kring. Liever een kind naar bekenden dan naar een instelling of naar onbekende pleegouders. Dit wordt duidelijk uit vijf onderzoeken. Drie onderzoeken laten zien dat kinderen sneller terugkeren naar hun ouders of naar familie.

Betrokkenheid Het inschakelen van de familie en kennissen rondom een gezin laat het vertrouwen van professionals in het netwerk en in de cultuur van deze mensen groeien. Ook beperkt de betrokkenheid van deze mensen het nemen van wettelijke maatregelen. Dat een gezinsvoogd of hulpverlener er niet meer alleen voor staat, laat Zweeds onderzoek zien. De betrokkenheid van familie en vrienden rondom een gezin zorgt ervoor dat deze mensen eerder aan de bel trekken als ze onveiligheid signaleren in een gezin.

Stichting Steunfonds Maryška Jansen-Schwarz Maryška Jansen-Schwarz was een van de eerste Eigen Kracht-coördinatoren in Nederland. Helaas kwam zij kort na het afronden van de training te overlijden. Haar enthousiasme voor Eigen Kracht had zij echter overgedragen aan haar familie. Zij wilden dan ook graag uit nagedachtenis aan Maryška en haar idealen bijdragen aan de invoering van de Eigen Kracht-conferentie in Nederland. Van 2004 tot en met 2009 maakten zij de jaarlijkse uitreiking van de Maryška Jansen-Schwarz onderscheiding mogelijk. Een

(Onderzoek: Burford et al)

onderscheiding die verschillende aspecten van de Eigen Kracht-conferentie onder de aandacht brengt. Zo werden in 2004 een plan in het zonnetje gezet, in 2005 en 2006 twee onafhankelijke organisatoren, in 2007 professionals die met conferenties werken en in 2009 ‘kampioenen’, mensen die op verschillende posities Eigen Krachtconferenties helpen invoeren.

Wat doet de Centrale Het kantoor van de Eigen Kracht Centrale verzorgt de administratie van alle conferenties, de pr, de werving en training van Eigen Krachtorganisatoren, ondersteunt de organisatie van de projecten in de verschillende regio’s, onderhoudt contacten met subsidiënten en fondsen en werkt aan landelijke invoering van de Eigen Krachtconferentie als democratisch recht van burgers

om zeggenschap te houden over hun eigen leven. Op www.eigen-kracht.nl vindt u alle informatie over het werk van de Eigen Kracht Centrale. Nieuws, ervaringen, filmpjes, onderzoeksgegevens en allerlei achtergrondinformatie staan op deze website. Ook kunt u zich aanmelden voor de e-mailnieuwsbrief die een aantal keer per jaar verschijnt. 

Mijn vrees is, dat het begrip een plaats gaat krijgen in de woordenlijst van hulpverleners. Daar past het best, maar ik hoop op een bredere uitleg. Met eigen kracht zijn mensen zelf in staat bij te dragen aan hun eigen leven en dat van de mensen die voor hen belangrijk zijn en krijgen zij recht op steun van de overheid. Het gevaar van de inperking tot hulpverlening hoor ik om me heen. Mensen, vaak in problemen, worden ‘aangemeld’ voor een Eigen Kracht-conferentie. Een ‘coördinator’ probeert de kring rond die mensen groter te maken. Voor je het weet lijkt het eerste gesprek met die coördinator in de ‘thuissituatie’ op een ‘intake’ en staat de ‘hulpvraag’ op papier. Al die woorden zijn begrijpelijk, maar geven een ander beeld dan uit te zoeken hoe mensen ‘baas in eigen huis’ blijven en daarvoor een paar vragen willen doornemen met hun beste vrienden en familieleden.

In 2009 werd de onderscheiding voor de laatste keer uitgereikt. In samenwerking

Zo valt me op, dat bij de zorg voor kinderen dergelijke gesprekken, de ‘conferentie’ dus, nogal eens opleveren, dat opa en oma of oom en tante enige tijd voor die kinderen gaan zorgen. Vanaf dat moment worden ze ‘ingelijfd’ in de hulpverlening: ze zijn ‘netwerkpleegouder’ in plaats van opa en oma en moeten zich schikken naar de spelregels van de pleegzorg in plaats van een beroep doen op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning van hun gemeente of bijvoorbeeld fiscale faciliteiten.

met de familie van Maryška Jansen-Schwarz is nagedacht over een manier waarop haar idealen verder kunnen voortleven. Het resultaat hiervan is de oprichting van de Stichting Steunfonds Maryška Jansen-Schwarz. Het doel van deze stichting is burgers aan te moedigen om in voorkomende situaties -problemen, conflicten, kwestieseerst hun eigen kracht in te zetten. De steunstichting zal initiatieven bevorderen die maximale zeggenschap van burgers nastreven met inzet van eigen kracht in samenhang met hun familie- en kennissenkring. De steunstichting kan mensen die hun eigen kracht willen gebruiken en daar geen middelen voor kunnen vinden materieel ondersteunen. De stichting zal deze doelen trachten te bereiken door het werven van fondsen en het communiceren van de doelstellingen. De Stichting Steunfonds Maryška Jansen-Schwarz heeft een bankrekening bij de Rabobank: rekeningnummer 1172 64 326 t.n.v. M. Jansen-Schwarz Fonds.

Nee, dan zie ik het met de taal liever andersom. Een van mijn vrienden, met diabetes, moest op tijd naar huis voor een gesprek met de verpleegkundige. Hulpverlening dus. Maar hij zei: “Ik moet gaan, want mijn suikertante komt langs. We gaan bespreken hoe ik mijn dieet ga doen.” Dat is de kracht van taal: zo blijf je baas in eigen buik. Jan van Lieshout, Nieuwkoop


COLOFON Dit is een uitgave van de Eigen Kracht Centrale en de Provincie Overijssel, november 2009.

Teksten: Jolanda Stellingwerff, Gert Ranter, Jan van Lieshout Eindredactie: Jolanda Stellingwerff, Irene van Gameren Met dank aan: Rob van Pagée, Marieke Wittendorp, Bennie Kock, Ferenc van Damme, Bertus Benning, Joël Voordewind, Wouter Langendoen Foto’s: Marcel Minnée, Ruben Timman Vormgeving: Papyr Marion Fischer Eigen Kracht Centrale Postbus 753 8000 AT Zwolle 038 - 422 25 26 info@eigen-kracht.nl www.eigen-kracht.nl Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Contact m.b.t. Eigen Kracht: Bennie Kock: 038 - 499 83 34
 b.kock@overijssel.nl Angelique van der Vegt: 038 - 499 83 77  a.vd.vegt@overijssel.nl www.provincie.overijssel.nl   © 2009 EKC Zwolle/Provincie Overijssel


Test