Issuu on Google+

‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫‹ خوتۇيپۇرۇش › يىڭ نەخپى ئارخىپى‬

‫دوستۇم نۇزتاظ‪،‬يەيىال سېًىڭ يۇزۇڭ چەنبەر يۇزىدىًهۇ چوڭ لېلىپ قالدى‪.‬يېقىًراق‬ ‫بولساڭ سەت بولساڭهۇ بىريى قۇچاقالپ قوياتتىو‪َ.‬ازىرعۇ لىضىلەر ‹ ئوقەتلەر‬ ‫ياخضىدۇ ›‪ ‹ ،‬ئېضتىٌ چۇصتىڭىسنۇ؟ › دەپ ساالم‪-‬سائەت قىلىضىدىغاى بوپ‬

‫‪1‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لەتتى‪.‬راستىهًى دىسەم ؛ساڭا يەيە يۆلۇيۇپ تۇرۇپ بىر َېمايە ئىالى قىلىۋاالي‬ ‫دەيهەى‪.‬ناڭا يىهە چارە دەيسەى‪.‬نۇصۇ قېلىًلىقهۇ راستىًال يېرم دۆلەتمەى‪.‬نەيغۇ‬ ‫ئايچە ئىسا تارتىپ لېتىدىغايالردىٌ ئەنەس‪.‬صۇڭا َەر لۇيى ئۇيۇڭ‪-‬بۇيۇڭغا‹ بىر‬ ‫َېمايەم بارتى تەستىقلىۋىتەنسىس‪ ‹، › ...‬بىرە قېتىو ئىًماس يېسىپ‬ ‫قويۇڭالر‪-‬نۇيدا‪ › ...‬دەپ دەلىۋىرىهەى‪.‬بىراق‪-‬زە نىًىڭ سەيچىلىن يام ئاتىغىو‬ ‫بولهىغايدىمىٌ َەرقايچە لاپضىپ صەلۋەرەپ لەتسەنهۇ تۇزۇلرەك بىر ناختاصالرعا‬ ‫ئىگە بواللهاي ئىچىو سېقىلىپ لەتتى‪.‬نەيال دۇخاۋايۇزنەيهىمىٌ دىسەم نەيدىٌ ئۆتە‬ ‫داپيۇزلەر تۇرنۇش ئېقىًلىرىدا تۆلۇلۇپ تۇردىمەى‪.‬خوتۇى‪-‬باللىرىًىڭ ئالدىدا ‹‬ ‫ۋاڭ‪،‬ۋاڭ › قويۇۋىتىپ‹ لىهدۇ بۇ‪-‬پەش! › دەپ ئۇيلۇك ۋاقىراپ قويىدىغايالريىغۇ‬ ‫سەى لۆرۇپ باقهىدىڭ‪.‬بىسيىڭ نەَەللىدە َېًىپىخاى ئىسىهلىن بىر نوخىرلىچى‬ ‫ئايال بولىدىغاى‪.‬بىر لۇيى ئېرىًىڭ ئالدىدىال ‹ تارت › تىدە چېقىرىپ سېلىپ ‹ ۋاي‬ ‫دەيۇز‪،‬توختا دەيهەى! › دەپ يۇگۇرگىًىچە چېقىپ لېتىپ تا َازىغىچە قايتىپ‬ ‫لەلهەپتىهىط‪.‬يەيە يىهىلەريى دەپ لېتىۋاتىهەى ئاداش‪،‬سۆزلىسەك گەپ توال‪.‬گەپ‬ ‫تۇگۇنەيدۇ‪.‬بۇ تۇگۇنەس گەپلەر سەى بىلەى بىسيىهۇ قېرتىۋىتىدۇ‪.‬تېخى‹ قۇرۇق گەپمە‬ ‫نۆصۇك ئاپتاپقا چىقانتى؟ › دىيىضىۋالىدىمەى ‪..‬ئاپتاپقا تۇرناق ئەرصى‪-‬ئەالعىهۇ‬ ‫چېقىپ لېتىۋاتهاندۇ!؟ داڭگال خەلىق ناقال ‪-‬تەنسىللىرىدىٌ‹ تىلىۋزۇر لۆرسەڭ‬ ‫بۆرەلمە پايدىسى بار‪،‬لىتاپ ئوقۇساڭ خورەلمە‪ › ..‬دىگەى يەرلىرىًىغۇ سەى‬ ‫ئۆنرۇڭدە لۆرنىگەى‪.‬سەى دەپ باقە‪،‬قايسى بىر لايالدا دوختۇرلۇق ئىلهى‪،‬جىًسىيەت‬ ‫توعرىسىدا سۆزلىهەيدىمەى؟ قايسى بىر لىتاپتا قەَرىهايلىرىهىس چۇش‬ ‫لۆرنەپتۇ‪-‬ئۇخلىهاپتۇ؟! بىر يازعۇچىًىڭ دېيىضىچە لىتاپًى قايچىمى لۆپ ئوقۇپ‬

‫‪2‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بەرگەيسىرى خورەللىرىڭ صۇيچە نۇڭلۇق‪،‬سۇزۇك ۋە رېتىهلىق چىقانىط‪.‬‬ ‫نەيچۇ‪،‬ئۇستۇلۇق بىلەى گەپ يورعۇلۇتۇپ ‪-‬الپ ئۇرۇپ يۇرسە <َەجەپ بالىمەيغۇ!>‬ ‫دەپ َەۋەسلىًىپ يى يى لىچىلەريى ئۇيىڭ ئاتالهىط ياتىقلىقىغا ئاتىۋەتمەى‬ ‫خايىو‪-‬قىسلىرىهىسيىڭهۇ دىيارىهدا ساناى يەقى ئىمەيلىگىًى بۇرۇى َەجەپ‬ ‫ئويلىهاپتىمەيهىًا؟! بۇ قېتو يازناقچى بولغىًىههۇ دەل نۇصۇ صېرىٌ پاراڭالر ئېلىپ‬ ‫لەلگەى <پايدا> ئۇستىدە بولىدۇ‪.‬پايدىًىڭ ئېتى چېقسا گۇلقەقەلىرىڭ ئېچىلىپ‬ ‫لەتمەيدۇ‪َ-‬ە؟ َازىرعۇ َەنهە ئادەم صۇيداق بوپ لەتتى‪.‬ئەنها بۇالريى لۆرۇپ‬ ‫<ياصىسۇى نۇزتاظ‪،‬ياصىسۇى خوتۇڭپۇرۇش!> دەپ ۋاقىرايدىغايالر ئازالپ لېتىدىغاى‬ ‫بولدى‪.‬قايداقال بولهىسۇى ئەڭ ئاخىرقى بىر قېتىو سېًىڭ ئابرۇي خالتاڭًى لۆتۇرۇپ‬ ‫چىقىۋاالي‪....‬‬ ‫سابىرلانًىڭ ئېضىگى ئىممى لۇى ئۆتۇپ يەيە بىريى تۇعۇپتۇ‪-‬جۇنۇ! ئەسلى‬ ‫قوصگىسەلمەيتۇق‪.‬دەم ئىلىپ‪-‬دەم ئىلىپ تۇعاي دىگەى چېغى‪...‬‬ ‫تۆۋە‪- 21،‬ئەسىردىهۇ يۇرتىغا قەعەز بارناي چالها ئىضلىتىپ يۇرگەيلەريىهۇ‬ ‫لۆرىدىمەى‪-‬لىضى!ئانالىڭ بولسا ئىۋۇ نۇيبەردىمى >خىتاپ › قا دەپ‬ ‫قويساڭ؛َازىرقى بالىالر الي ئويًىهايدىغاى بوپ لەتتى‪.‬ئەيًەك پارچىللىرىدا‬ ‫لاسىمىًىڭ رەڭگى بۇزۇلۇپ لېتىپ ئۇرۇنچىگە بېرىپ َۆسۇى تۇزەيهەى دەپ چېقىو‬ ‫تارتىپ يۇرنىسۇى‪...‬‬ ‫َازىرقى خوتۇيالر بەك گول‪َ-‬ە؟ خوتۇيۇم ئەصۇيداق ‹ خوتۇيپۇرۇش› بىلەى سېًى‬ ‫ئەل‪-‬ئاعىيًا بولۇصقا يول قويغاى گۇي نەى‪ ‹ --‬ئەرپۇرۇش› لەيهەى دەپ‬ ‫ئۆزىًى لاچاتالپ لەتتى ‪-‬قارا!‬

‫‪3‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫>‪<1‬‬

‫ئىًتىريىتتا ياَايىتى تىسال >داڭلىق › صەخىسمە ئايلىًىپ لەتمەى بۇ لويا‬ ‫قەدىًىسىهغا نەيهۇ باصقىالر َەۋەسلەيگەيدەك قىسىقسىًاتتىو‪.‬نەيلى چايخايىالردا ۋە‬ ‫نەيلى نۇيازىرە نۇيبەرلىرىدە بولسۇى ئۇيىڭ صۆَرىتى > لىهۇ؟ › دىسە >نەى ›‬ ‫دىگۇدەك ئاالَىدە لۆزگە چېلىقىپ تۇراتتى‪.‬لىيىًچە ئۇيىڭ >باصلىقلىق سىرى › يى‬ ‫ئۆز ئاعسىدىٌ ئاڭالصقىهۇ نۇيەسسەر بولدۇم‪.‬‬ ‫‪ -‬سەى بىلهەيسەى ئاداش‪،‬باصلىق بولۇش‪،‬ئابروي تېپىضهۇ ئايچە ئاساى ئىط‬‫ئەنەس‪.‬بۇيۇڭ ئۇچۇى يۇرعۇى لىضىلەر بىلەى تويۇصۇش‪،‬سىردىضىط‪،‬ئۇالريى ڭ‬ ‫ئىضەيچىسىگە ئېرىضىط لىرەك‪.‬ئىسدەپ بېرىپ بىرە ۋاق تاناقتا بىللە بولۇپ ‪30- 20‬‬ ‫سوم خەجلەپ قويغايغىال ئىط پۇتەندۇ دەيسەى‪.‬فۇيدىلىرىغا يەيە قايسىدۇر ساقايهاس‬ ‫لىسەللەرگە ئايچە‪-‬نۇيچە پۇل ئىئايە قىلىپ لۆزگە چېلىقىدىغاى‬ ‫گەپ‪...‬سائەت ‪-‬سائەتلەپ چايخايىالردا ئولتۇرۇپ ئادەم تازا لۆپ چاعالردا ئېسىل‬ ‫صېئېردىٌ ئىممىًى ئوقىهىساڭ تېخى‪ ...‬صۇ تور بېتى توعرۇلۇق تۆت‬ ‫ئېغىس >نىًًەتدارلىق › پارىڭى قىپ قويۇصًىغا ئەسال ئۇيتۇناسلىق لىرەك‪.‬بۇيداق‬ ‫چاعدا <چوڭام> چوقۇم بار ‪،‬ئۇ بولهىغاى َالەتتىهۇ ئۇيىڭ >قۇالقلىرى › بار‪-‬دە‪!....‬‬ ‫تەجىربىلىن دوستۇم ‹ ئەجدات ۋارىسى › بىلەى بىر نەزگىللىن ئايرىلىط بىر‬ ‫بىرنىسگە بولغاى يېقىًلىقًى عۇۋاالصتۇرۋەتمەى بولسىهۇ تور دۇيياسەدىمى ئەرلىٌ‬ ‫پىمىر قىلىط سورۇيلىرى بارا‪-‬بارا بۇ ئىختىالپالريى بىچىت قىلىپ ياَايىتى تىسال‬

‫‪4‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئەسلىهىسگە ئەلەلدى‪.‬پاراڭ تازا ئەۋجىگە چىققايالردا ‹ جۇرە ئاداش‪،‬چچ دا‬ ‫پاراڭلىضىلى‪َ.‬ېلى بۇ يەردە يىپ چەللەيدىغايالر چېقىدۇ › دەيتتى‪-‬دە چايخايىدىٌ‬ ‫تەڭال ئايرىلىپ جاَايدىمى بار ‹ صىمەر سۆزلۇك › لەر بىلەى تۇگۇنەس سۆَبەتلەرگە‬ ‫بەيىت بوپ لىتەتتۇق‪.‬‬ ‫‪ -‬بۇيداق يۇرۇۋەرنەي‪،‬يەيە بىر تەۋەلمۇل قېلىپال ئۆيلىًىۋالهانسەى‪--....‬دەپ‬‫قوياتتىو ئارىالپ‪-‬ئارىالپ‪.‬‬ ‫‪ -‬بۇدا لاتتا توي قېلىهىس‪-‬ئاداش‪.‬تەييارلىق پۇتهەۋاتىدۇ‪--...‬دەپ قوياتتى ئۇنۇ‬‫زەي سالهاي پو ئېتىۋاتقايدەك‪.‬‬ ‫‪ -‬ۋاي لىو بىلەى‪َ-‬وي ؟ صۇيچە تىسال!‪--‬سوراپ قاالتتىو َەيراى بولۇپ‪.‬‬‫‪ -‬توال‪-‬ئاداش‪ ‹ ،‬قايسىسىًى ئالسام بوالر؟ › دەپ بېضىو قېتىۋاتىدۇ‪...‬نۇصۇ تور‬‫دىگەى يىهىهۇ ياناى يىهىمەى ئادەنًى قايهۇقتۇرۇپ يۇرعۇى بويتاق خوتۇيالر بىلەى‬ ‫تويۇصتۇرۋەتتى‪-‬دەيهەى َىُىُى‪--...‬دەيتى ئۇنۇ توختىهاي چالۋاقاپ‪.‬‬ ‫‪ -‬تۇتانىغا چېققۇدەك بىرسى بولسىال بولدى‪.‬يەچچە خوتۇيًى بىراقال ئالغىلى‬‫بولهايدۇ‪...‬‬ ‫بەزىلەردە خاپا بولغايدەلهۇ قىپ قوياتتىو‪.‬بۇيداق چاعالردا ئۇ يەيە‹ پالىس › گەپتىٌ‬ ‫ئىممى ئېغىس قېلىپال لۇلدۇرۇپ َەنهە ئاچچىقلىرىهًى يوقىتىۋىتەتتى‪.‬‬ ‫نەلۇم سەۋەپلەر تۇپەيلىدىٌ بىر يەچچە لۇى تورعا چىقالهاي بىر لۇيى چېقىپ قارىسام‬ ‫چچ عا خەت دىگەيًى تولدۇرۋىتىپتۇ‪.‬‬ ‫‪ -‬بارنۇسەى َۇي!‬‫‪ --‬نۆصۇك ئەپقاصهىغايدۇ؟‬

‫‪5‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪..........................................‬‬ ‫‪ -‬سېًى ئىًتىريىتًى قېسىۋەتمەى بولسانهۇ تاپالهىدىو‪.‬جىًىو دوستۇم‪،‬ساڭا خوش‬‫خەۋەر ‪--‬ئەتە تويۇم بولىدۇ‪.‬عەلبىلىن َالدا ‪- 5‬قېتىو ئۆيلىًىهەى‪.‬صەَەرلىن بىر‬ ‫تىجارەتچى قىس بىلەى ئۇزۇى بولغاى توردا تويۇصۇپ ‪،‬نۇڭدۇصۇپ يۇرگىًى ‪3- 2.‬‬ ‫قېتىو لۆرۇصۇپال چېقىضىپ قالدۇق‪...‬نەيهۇ دادىللىق بىلەى توي قىلىط تەللىۋىًى‬ ‫بەرسەم ئۇنۇ َەپتە ئويلۇصۇپ ئاراى ناقۇل دىدى‪....‬‬ ‫راس‪-‬ئۇ توي قىلدى‪.‬ناڭىهۇ يوعاى بىر باعاقًى پوچتىدىٌ زالاس قېلىپ‬ ‫ئەۋەتتى‪.‬ئۇنۇ َېساپ بولهاي قالهىسۇى دەپ‹ چچ›‬ ‫رىهغا‪،‬خەت سايدۇقلىرىهغىهۇ ئاالَىدە ئىضلەيگەى <چىلالش> ئاتمىرىتمىللىرىًى‬ ‫يولالپ قويۇپتۇ‪ .‬بىلىضىهچە ئۇيىڭ تويى راستىًال داعدۇعۇلۇق ئۆتمۇزۇلدى‪.‬ئۇ تويىًى‬ ‫ئىًتىريىت تورى ئارقىلىق پۇتۇى دۇيياعا جالارالصًىهۇ ئۇيتۇنىدى‪.‬خەلىقارالىق تور‬ ‫بەتلىرى سايىلىپ لەلگەى بارلىق ئۇيغۇر تور بەتلىرىدىهۇ ئۇيىڭ تويى توعرۇلۇق‬ ‫بەس‪-‬نۇيازىرلەر تالى ئۇ قىس بىلەى َوجرىسىغا لىرىپ لەتمۇچە‬ ‫تىًجىهىدى‪.‬ئەپسۇسمى ‪،‬نەى صۇيچە يېقىٌ ئاعىيًىسى تۇرۇپ ئۇيىڭ تويىغا‬ ‫قاتًىضالهىدىو‪.‬صۇيداقتىهۇ پۇتۇى ئانالالريى قىلىپ ئۇيىڭ لۆڭلىًى ياساپ‬ ‫تەبرىملىرىهًى ئاعسالى سۇيدۇم‪ .‬باعرىًىڭ يۇنضاقلىقىدىًهۇ ئەيتاۋۇر بۇ ئىضًى‬ ‫ئاسايال لۆڭلىدىٌ چېقىرۋەتتى بولغاي؛‬ ‫‪ -‬خوتۇى يېسىغا لۆيەلهىگەچمە صەَەردە بىًا ئۆي ئىلىپ ياصاۋاتىهىس‪-‬ئاداش‪.‬بىر‬‫لېلىپ لەت!‪--‬دەپ ئۆيلىرىًىڭ ئادىرسىًى دىگەچ پات‪-‬پات نىًى ئۆزى بار‬ ‫صەَەرگە تەللىپ قىلىپ تۇراتتى‪.‬‬

‫‪6‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫>‪<2‬‬

‫ئاالَىسەل بىرە يىلچە ئۆتتى‪.‬ئۆيدىمىلەر ئايچە‪-‬نۇيچە لېلىپ لىتىپ تۇرعاچقا‬ ‫يۇرۇتقا بېرىضًىڭ زۆرۈرى يىتىهۇ بولهىغاى ئىدى‪.‬ئېًىهًىڭ توي نۇياسىۋىتى بىلەى‬ ‫چىچىهدىٌ توال صۇيچە لۆپ ئىضلىرىهًى تاصالپ سەپەرگە ئاتاليدىو‪.‬‬ ‫بىريەچچە لۇى توي ئاالڭچىلىقىدا جاى‪-‬جىگەر دوستۇنًى تويغا تەللىپ قېلىپ‬ ‫قويۇصهۇ يادىهغا لەلهىگىًىدىٌ خاتىرجەنسىسلًىپ سەَەرال صەَەرگە يۇرۇپ‬ ‫لەتتىو‪.‬‬ ‫ئۇيىڭ ئادىرسى بويىچە سوراپ‪-‬سۈرۇصتۇرۇپ يۇرۇپ بەلهۇ تەستە ئۇ ئولتۇراقالصقاى‬ ‫رايۇيًى تاپتىو‪.‬بىًا ئالدىغا لېلىپ ئىختىيارسىس تۇرۇپ قالدىو‪.‬دەل ئۇيىڭ ئۆيىگە‬ ‫چېقىدىغاى پەللەنپەي ئالدىدىال تىقهۇ‪-‬تىقهاق جانائەت توپى چۈصۇپ‪-‬چىقىپ‬ ‫تۇراتتى‪.‬ئايدا‪-‬سايدا ئاق ياعلىق چىگىۋالغاى ئايالالريىڭ عەنمىٌ چىرايلىرىدىًال بۇ‬ ‫بىًادا بىرەر ئۆلۇم ‪-‬يېتىو ئىضىًىڭ يۇز بەرگەيلىمىًى َېس قىپ يەتتىو‪-‬دە‪،‬ئاستا‬ ‫سۈرۈلۇپ لىضىلەر توپىغا قېتىلدىو‪.‬‬ ‫بۇ ئۆلۇم تەعدىريىڭ سوظ چاقچاقلىرىدا قايتا‪-‬قايتا ئۆيلۇيۇصمە نەجبۇراليغاى بىتەلەي‬ ‫دوستۇم‪-‬ئەجدات ۋارىسىًىڭ ئايالىًىڭ ئۆلهى ئىدى‪.‬ئېضىمتىٌ لىرىضىهگىال قېلىٌ‬ ‫ئاقبەلۋاظ باعلىۋالغاى بىچچارە دوستۇم نىًى چىڭ قۇچاقالپ باصقىدىٌ ئۆلسۈپ‬ ‫لەتتى‪.‬‬

‫‪7‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬يېراقتىمى دوسلۇرۇنهۇ لەلگەيتىغۇ ‪-‬خوتۇيۇم! ‪...‬نىًى يالغۇز تاصالپ لەتمەى‬‫خوتۇيۇم‪!...‬‬ ‫‪ -‬ئۆزەڭًى بېسىۋال ئاداش‪-‬سەۋرى قىل! ئۆلۇم دىگەى َەنهىسگە بار‪...‬‬‫ئۇيۇڭغا تەسەللى بەرگەچ قۇچىقىدىٌ ئاستا ئاجىرىهاق بولدۇم‪.‬‬ ‫‪ -‬صۈلرى‪،‬ئاداش! َېلىهۇ ‹ ئاققاى لېسىلى › بىلەى لېتىپتۇ‪ ‹ ...‬ئەيدىس ›‬‫بولغاى بولسا يىهە لۈيًى لۆرەتتىو‪--...‬دىدى ئۇ تۇيۇقسىسال قۇلۇقۇنغا يېقىٌ‬ ‫لېلىپ صىۋىرالپ ‪.‬تاسال قالدىو لۈلۈپ سالغىًى‪.‬‬ ‫‪ -‬جىًىو نۈرەببىو! بىر تالال خوتۇيۇنتۇڭغۇ!‬‫‪ -‬بولدى‪،‬بولدى‪-‬ئاداش ‪،‬ئۆزەڭًى يوقۇتۇپ قويها ‪--...‬دىگەچ ئۇيۇڭدىٌ‬‫بوصۇيۇپ نېُهاى لۈتۈش زالىغا قاتار تىسىلغاى ئورۇيدۇقالريىڭ بىرىگە لېلىپ‬ ‫قىيسايدىو‪.‬‬ ‫نەيلى قايداقال بولهىسۇى لەلگىلىمًىڭ نۇصۇيۇڭغىال لەلگىًىدىٌ ئېچىو ئاچچىق‬ ‫بولۇپ ئۇزۇى تۇرنايال ‹ نەى يەيە لېلىهەى › دەپ قويۇپ قايتىپ لەتتىو‪.‬‬

‫خىسنەت ئالدىراصچىلىقى ۋە بىر خىل تۇرنۇش رېتىهًىڭ بويۇيتۇرقىغا باعاليغاى نەى‬ ‫ئۇزۇى نەزگىللەرگىچە تورعا لىرەلهىدىو‪.‬صۇيداقتىهۇ ئايدا بىرە قېتىو ئازراق ۋاقىت‬ ‫چىقرىپ خەت سايدۇقۇم ۋە چچ لىرىهًى تەلضۈرۇپ تۇرۇصًى ئۇيتۇنۇدۇم‪.‬ناڭا خەتلەر‬ ‫ئىچىدە لۆپرەك يوللىًىلدىغىًىهۇ دەل نىًىڭ بالىلىقتىمى دوستۇنًىڭ جەۋَىرى‬ ‫قەدىرداى دوستۇم ئەجدات ۋارىسىًىڭ خەتلىرى ئىدى‪.‬‬ ‫‪--‬صەَەرگە لۆيۈپ لەتتىو ئاداش‪...‬يىسىالردا توپا‪-‬تۇپايدا ئۆتۇپ لەتمەى‬

‫‪8‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لۇيلۇرۇنگە ئېچىًىۋاتىهەى‪....‬‬ ‫‪ -‬ئىًتىريىتتا يەيە خۇدايىو بېرىپ تۇرۋاتى دۇ‪...‬‬‫‪ -‬يېقىًدا بىر رىستۇراى ئاصتىو‪.‬ئاالنەت بىسىۋەتتىو‪-‬ئاداش‪.‬نىللىچە‬‫رەڭدارلىقلىرىغىهۇ ئەَهىيەت بەردىو‪.‬ئەجدات ۋارىسىًىڭ‹ خالتا لوچا رىستۇرايى ›‬ ‫دىسە تويىهايدىغىًى يوق‪...‬ئۆتمەيدە نۇسۇبەت چاعلىرىهدا لىپ قالدىڭ‬ ‫ئويًىتالهىدىو‪.‬ئەندى بىر لېلىپ لەت‪.‬سەَرا‪-‬سەَراالردىٌ ‪ 18- 17‬ياصلىق‬ ‫قىسالريى ئۇقۇصۇپ ئەلىلىپ تۆلهە قىلىۋەتتىو‪.‬سەى لۆرسەڭغۇ ‹ يائالال‪،‬قايدا يەردە‬ ‫چوڭ بولغاى يىهىلەردۇ‪-‬دادىسى سانايلىقتا چوڭ قىلدىهىمىًا !› دەپ قالهىساڭ‬ ‫قۇلۇقۇنًى لېسىپ بىرەي‹ َاَاَا ›‬ ‫ياپپىر!‬

‫‹ قاى بىلەى لىرگەى خۇي جاى بىلەى چېقىدۇ › لەيدەدەپ باش لىڭضىتىپ‬

‫قوياتتىو َەر قېتىو ئۇيىڭ ئۇدارلىق دايى‪-‬ساالنلىرىًى لۆرۈۋاتقايلىرىهدا‪....‬‬

‫َەر قېتىو ئۇيىڭ عەلبىلىن تەيتەيىللىرىًى ئاڭالپ ‪-‬لۆرۇۋاتقاى چاعلىرىهدا‬ ‫چەصەيگۇسىس بىر گۇنايى رىئاللىق نىًى تەڭقىس‪ -‬ئاجايىپ ئوي‪-‬خىيالالرعا عەرىق‬ ‫قىلىۋىتەتتى‪.‬‬ ‫دەم ئېلىط لۇيلىرىهًىڭ بىرىدە يەيە ئىًتىريىتًى ئېچىپ قالدىو‪.‬نۇيبەرلەريى بىرە قۇر‬ ‫ئارالپ زېرىمىپ چايخايىغا لىرىپ ياَايىتىهۇ نۇڭلۇق بىر ‹ تەپسىر ›‬ ‫پىالتىًمىسىًىڭ قويۇلىۋاتقايلىقىًى ئاڭالپ ئىختىيارسىس ئۇيىڭغا نەعۇل بولۇپ‬ ‫ئولتۇرۇپ لېتىپتىهەى‪.‬‬ ‫‪ --‬قايداراق ئاداش‪،‬بارنۇسەى؟ سېًى يەر صارىدا يەيە لۆرگۈلى بولىدىمەى‬

‫‪9‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫َە!‪--...‬تۇصهۇ‪-‬تۇصتى خەت ئۇرۇپ قالدى َېلىقى گۇياٍ توعرىدىمى‬‫َەدىسلەردىٌ َوزۇر بەرگۇچى‪.‬‬ ‫‪ -‬صۇلرى‪-‬ياناى ئەنەس ‪.‬ئۆزلىرى لىو بولىمىٌ‪--.‬سورۇدۇم بۇ تەقۋادار لىضىگە‬‫قىسىقىپ‪.‬‬ ‫‪ -‬ياالال‪،‬ئىسهىهًى ئۆزگەرتىپ لىرسەم تويىيالهىدىڭ‪َ-‬ە؟ لىو بوالتتىو‪-‬سېًىڭ‬‫قىيانەتلىن دوستۇڭ‪-‬دەيهەى‪....‬‬ ‫‪ -‬ۋاي سەيهىتىڭ! قاچايالردا نۆنىٌ نۇسۇلهاى بولۇپ لەتتىڭ؟‪‹ --...‬‬‫تەقۋادار › دەپ بىر چىرايلىق ئىسىهًى قويۇپ ئۇيىڭ بۇيۇڭ بىلەى <توي‬ ‫قىلغايهۇ؟><تېل يونىرىڭىس باردۇ> دېيىضىپ پىالستىًمىًىڭ يانىًًى قويۇپ قويۇپ‬ ‫ئولتۇرعاى بۇ لېضىًىڭ يەيىال <ئەجدات ۋارىسى> ئىمەيلىگىًى تەستە بىلىپ يەتتىو‪.‬‬ ‫بىس لويا ئادەتلىرىهىس بويىچە چچ عا چېقىپ لەتتۇق‪.‬‬ ‫‪َ -‬ە‪،‬ئىضلىرىڭ قايداراق؟‪--‬بىرە قۇر قايتا دەبدەبىلىن ساالنالردىٌ لېيىٌ ئۆزەم‬‫ئېغىس ئاصتىو‪.‬‬ ‫‪ -‬رىستۇرايًىڭ ئىضلىرى تازا ئېقىپ لەتهىدى‪-‬ئاداش‪.‬يەيە باصقا تىجارەتلەريىهۇ‬‫قىلىپ باختىو َىچ ئەپلەصهەي يۈرۈپ لىتىۋاتىهىس‪....‬صۇيداقتىهۇ لۇيلىرىهىس‬ ‫صەَەر باصلىقلىرىدەك ئۆتۇۋاتىدۇ‪َ...‬اَاَا‪..‬‬ ‫‪ -‬سېًىڭ خېلى ئىپىڭ بار‪َ-‬ە؟ ‪--‬دىدىو ئۇيى ئەتەي گەپمە سالغايدەك‪.‬‬‫‪ -‬بولهانتىمى‪...‬نۇصۇ توعرىسىدا گەپ بولسىال ‪-‬ئاداش‪،‬تور دىگەى بۇ لاساپەتمە‬‫يەچچە نىڭ< َەصقالال > دەپ لېتىهەى‪...‬لىمىٌ ‪،‬ئەنها‪،‬بىراق‪...‬يېقىًًىڭ ياعى‬ ‫تازا< گۆصلۈك بېلىق> چۈصهەۋاتىدۇ؟‬

‫‪10‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬گۆصلۈك بېلىق؟!‪َ--‬ەيراى بولۇپ سورۇدۇم ئۇيىڭ ياتىقالردەك ئىبارىللىرىًى‬‫َەزىو قىاللهاي‪.‬‬ ‫‪ -‬سېًىڭ قوسۇقۇڭ تويسا‪،‬خىسنەت قىلساڭ‪،‬خوتۇى باللىرىڭًى رەيجىتهەي‬‫تۇرنۇصۇڭًى بەخراناى ئۆتمۈزسەڭال ئىضىڭ تۇگەيدۇ‪َ-‬ە؟ ناۋۇ قايسى جاَاى !‬ ‫ئېلىمتىرالصقاى دەۋىر ‪-‬ئاداش‪...‬تور ئارقىلىق َەنهە ئىضًى قىلغىًى‬ ‫بولىدۇ‪.‬ئىجدىهايى ئاالقە‪،‬تىجارەت‪...‬دىگەيلەريىڭ َەنهىسى َازىر نۇصۇ تور بىلەى‬ ‫بولىۋاتهاندۇ‪ ‹ .‬رەَهەت› ىمًى ئېلىط ئالدىدىهۇ بىر قىس بىلەى دېيىضىپ‬ ‫قويغاى‪..‬ئۇيىڭ ئاز‪-‬توال ئەۋەتىپ بەرگەى پۇللىرى بىلەى‪ ‹،‬توي قىلىۋالدىو › دەپ‬ ‫خوش بولسام‪..‬ئۇنۇ لېتىپ قالدى‪.‬بىراق ئۇنۇ نىًى بىر ئۆيلۇك قىپ‬ ‫قويدى‪َ...‬ىُىُى‪...‬لېيىٌ چەتەللىن بىر قىس بىلەى ئاالنەت چېقىضىپ‬ ‫لەتتۇق‪.‬توردىمى نۇَەببەتهۇ دەصضەت بولىدىمەى‪-‬جۇنۇ!‬

‫يەچچە ئاي ئۆتۈپال ئۈرۈنچىگە يېتىپ لەلدى‪.‬بىر يەچچە لۈيلۈك سىردىضىط‬ ‫جەريايلىرى بىسيى تېخىهۇ يېقىٌ قىلىۋەتتى‪--...‬ئۇيىڭ َېمايەتلىرىًى‬ ‫ئاڭالۋىتىپ قىسىققىًىهدىٌ ئۈيسىس ئىڭەپ تۇتۇپ ئولتۇرۇپ لېتىپتىهەى‪.‬‬ ‫ئۇ سۆَبىتىهىس داۋانىدا توردىمى نۇياسىۋەتلىرىدىٌ ئاز بولهىغاى <پايدا> الرعا ئىگە‬ ‫بولغايلىقًى چۇصەيدۇرۇپ نىًىڭ َەيراى بولغاى تىلسىهلىرىهًى تىسال بىر تەرەپ قىپ‬ ‫بەردى‪.‬‬ ‫ئىًتىريىتًى ئۆچۇرۋىتىپ لارۋاتقا ئۆزەنًى تاصالپ خېلى ۋاقىتالرعىچە ئۆزەنگە‬ ‫لىلەلهىدىو‪<.‬تۆۋە> دەيتىو ئۆز‪-‬ئۆزۈنگە <صۇيداق َاناقەت‪،‬دۆت ئىًسايالرنۇ‬

‫‪11‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بولىدىمەى><‪....‬سىسيى ئالىهەى><‪...‬لۆيدۈم‪-‬پىضتىو‪ >..‬دەپ قويسىال‬ ‫ئېضىًىپ لىتىدىمەى‪...‬نەۋَۇنلۇققا ئۇالر يەقەدەر لۆيۈك!‬ ‫دادانًىڭ قاتتىق ئاعرىپ قالغايلىق تىلگىرانهىسىًى تاپضۇرۋىلىپ ئالدى‪-‬لەيًىهگە‬ ‫قارىهاي يۇرۇتقا چاپتىو‪َ.‬ېلىهۇ ياخضى دادام يەچچى لۈيدىال ياخضى بولۇپ‬ ‫قالدى‪.‬بىمارچىلىقتىٌ زېرىمىپ ئۇصتۇنتۇت صەَەردىمى يېڭىلىپ تەرەپدارى دوستۇم‬ ‫ئېسىهگە لەلدى‪-‬دە ئۇيىڭ ئۆيىگە ناڭدىو‪.‬‬ ‫ئېضىمًى بىر يەچچە قېتىو چەلسەنهۇ جىهجىت‪<.‬يەيە بىريى ئۇرۇپ قايتاي>‬ ‫دىگەيلەريى لۆڭلۇندىٌ ئۆتمۈزۇپ قاتتىق صاپىالق بىلەى ئىممىًى ئۇرعۇيۇنًى‬ ‫بىلىهەى ئېضىن بىردىًال ئېچىلىپ لەتتى‪.‬ئۇيىڭ ئىسهىًى ئاتاپ ۋاقىراپ َەنهە‬ ‫ئۆيلىرىگە لىرىپ باختىو ‪.‬راستىًال ئادەم يوق ئىدى‪.‬صۇيداقتىهۇ ئېضىن قۇلىپىًى‬ ‫ئەتهىگىًىدىٌ چېگىط خىيالالر بىر نەَەل نىًى قاناللىدى‪.‬نەى ئۇيۇڭ ‪-‬بۇيۇڭغا زەڭ‬ ‫سالغاچ لونپىيۇتۇر ئۈستىلى ئالدىغا لېلىپ بىردەم ئولتۇرۇپ قالدىو‪.‬زېرىممىًىهدىٌ‬ ‫<ئۇ لەلگىچە بىردەم تورعا لىرەي> دىدىو دە‪،‬ناصىًىًى قوزعۇدۇم‪.‬ناصىًا‬ ‫ئىچىلدى‪-‬يۇ‪<،‬نەخپى يونۇريى لىرگۈزۈڭ >دىگەى بىضارەتًى بەردى‪.‬السسىدە‬ ‫بولۇپ ئۇياى بۇيايغا قاراپ ئولتۇرۇپ لەتتىو‪.‬‬ ‫قولۇنغا يەدىٌ چېقىپ قالدلىٌ بىر لۆك تاصلىق خاتىرە چېقىپ قالغاى‬ ‫ئىدى‪.‬ئىرەيسىسلىن بىلەى ئۇيى ئاستا ۋاراقلىدىو‪.‬‬ ‫<‪ --‬ۋاي خۇدا!> ‪-‬بۇ يىهىط؟!‪--‬خاتىرە ئىچىدىمى تىسىهلىن نىًى َەقىقەتەى‬ ‫چۈچىتىۋەتمەى ئىدى‪ .‬ئۇيىڭدا نۇيۇ تىسىهلىن يوعاى‪،‬ئوچۇق قىلىپ يېسىلغاى‬ ‫ئىدى‪.‬يەيە لېلىپ <بۇ ناڭا تور دۇيياسىمى بويتاق خوتۇيالريىڭ سوۋعىتى> دەپ باش‬

‫‪12‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قىسهىدىال ناۋزۇ سۈپىتىدە يېسىقلىق تۇراتتى‪.‬‬

‫نەَبۇبە‪ 30-----‬نىڭ سوم‪.‬‬ ‫ساَىبە‪ 10 ------‬نىڭ سوم‪.‬‬ ‫صالۇرە‪ 80 -----‬نىڭ سوم‪.‬‬ ‫ئەل قىسى‪ 5 ----‬نىڭ سوم‪.‬‬ ‫پارەگۇل‪ 2 ----‬نىڭ سوم‪.‬‬ ‫‪................................................‬‬ ‫‪..........................................‬‬ ‫َۆرنەتلىن ئوقۇرنەى‪َ،‬ېمايىًى نۇصۇ يەردە توختۇتۇپ سىلەردىٌ صۇيى سوراپ باققۇم‬ ‫لېلىۋاتىدۇ؛‬ ‫سىلەر ئىًتىريىتتىٌ ئىبارەت بۇ نەۋَۇنلۇقتىٌ قايچىلىن پايدىغا ئېرىضەلىدىڭالر؟‬ ‫سىلەرنۇ بۇ خوتۇيپۇرۇصقا يولۇقۇپ باققايهۇ؟ سىلەرنۇ بىرە قېتىو ئۆزەڭالريىڭ‬ ‫ئالدىًىپ لەتمىًًى َېس قىلىپ باققايهۇ؟ تۇرنۇصىڭىسدىمى ئېًتىريىت دەستىدىٌ‬ ‫بەرگەى قۇربايلىرىڭىس ئادىهىلىمىڭىسيى قايچىلىن تەپتى؟‬ ‫ئاخىرىًى چوقۇم ئۆزەم چۇصىرىهەى‪.‬‬

‫لويا نىلتىق يوللىغاى قىسهى‬

‫‪13‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫داڭگال ئەپەيدىهًىڭ يازعاى َېمايسىًى ئوقۇپ تۇرنۇصتا نۇصۇيداقهۇ يېقىٌ لىلىط‬ ‫ۋە ئوخضاصلىق بوالندۇ دەپ َەيراى قالدىو ‪ .‬داڭگال ئەپەيدىهًىڭ َېمايىسىدىمى باش‬ ‫پېرسۇياش ئۇ خوتۇيپۇرۇش ئەنەس ئىمەى ‪،‬ئۇ نەى تويۇيدىغاى خوتۇيپۇرصًىڭ قولىغا‬ ‫سۇ قۇيۇپهۇ بىرەلهىگۈدەك‪ ،‬يىهضقا دەنسىس ؟ نايا نەيدىهۇ َېمايە بار‪....‬‬

‫نەى ئۇيىڭ بىلەى تويۇصقاى ۋاقتا ئۇيىڭ ناڭا بەرگەى تەسىرى صۇيداق ياخضى ئىدى‪،‬‬ ‫تانالا َاراقتىٌ يىراق ئىدى نەى ئۇيىڭغا بەلال َەۋەس قىالتتىو‪ .‬ئۇ لىلضمەى ئىگىس‬ ‫بوي قاڭضارلىق يىگىت ئىدى ‪.‬‬ ‫بىسيىڭ دوسلىقىهىسنۇ نۇصۇ ئېًتىريىت تورىدا باصاليغاى ئىدى‪ .‬ئۇيىڭ بىلەى‬ ‫لىضلىن َايات‪،‬تۇرنۇش‪،‬ئۈگۈيىط توعىرىسىدا َەتتا خەلقئارا نەسىلىلەر توعرىسىدا‬ ‫نۇڭدىضاتتىو‪.‬‬ ‫نىًىڭ خىسنىتىهًىڭ ئالدىراصلىقى تۈپەيلىدىٌ ئۇيىڭ بىلەى بىرنەزگىل ئاالقىهىس‬ ‫ئۈزىلىپ قالدى‪.‬لىيىٌ يەيە توردا ئۇچرىضىپ قالدۇق‪.‬‬ ‫ئۇ ۋاقتا ئۇ نەى بىلەى ئازراق ساالنلىضىپال ئاداش نەى بەك ئالدىراش لىيىًچە‬ ‫نۇڭدىضايلى دەپ يوقاپ لەتتى‪ .‬نەيهۇ توعرا چۈصەيدىو ‪،‬ئىضى چىقىپ قالغايدۇ‬ ‫دەپ‪.‬‬ ‫ئۇيىڭدىٌ لىيىٌ بىر يەچچە قىتىهۇ صۇيداق بولدى‪ ،‬نەى ساالم يولالپ بولغۇچە ئاداش‬ ‫لەچۈر نەى راسال بەك ئالدىراش ‪،‬بىر لۈيى ياخضىراق نۇڭدىضايلى دەپال َەرقايچە‬ ‫خەت يازسانهۇ جاۋاپسىس قاالتتى‪ .‬صۇيداق ۋاقالردا نەى ئويلىًىپ قاالتتىو‪ ،‬نەى‬

‫‪14‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئۇيىڭ لۆڭلىًى رەيجىتىپ قويدۇنهۇ قايداق دەپ ‪،‬لىمىٌ ئۇيڭغا يىهە قىلغايلىقىهًى‬ ‫بىلەلهىدىو‪.‬‬ ‫صۇيداق لۈيلەر نەى بىلەى توردا يېقىٌ ئۆتىدىغاى چەتئەلدىٌ تورعا لىرىدىغاى بىر قىس‬ ‫(ئۇ توي قىىلپ بولغاى ئىدى) سىس ‪ XXX‬يى تويۇنسىس دەپ قالدى ‪،‬بىس بۇيەردە‬ ‫َەنهىهىس توردىمى يانىهىسيى دىيضمەى بولغاچقا ياق دەپ بولۇپ قايتا ئويالپ‬ ‫قالدىو ‪.‬ئۇيىڭ توردىمى يانى يىهە ئىمەى ؟ ��اي داۋانلىق چايغايىگە لىردىغاى ‪XXX‬‬ ‫چۇ دىدى ئۇ‪َ .‬ە تويۇيهەى يىهە بولدى ؟ بىرەر ئىط بولهىغايدۇ دەپ ئەيسىرەپ‬ ‫سورىدىو‪.‬‬ ‫ تاس قالدى بولغىلى‪.‬‬‫يىهە دىۋاتىسىس ؟ زادى يىهە بولدى ؟ ئۇ ساق‪-‬ساالنەتتۇ؟‬‫ ئۇ ساق ساالنەت لىمىٌ نەى يالا بولدۇم‪.‬‬‫ ئەستەخپۇرال يىهە دەيدىغايسىس ؟يىهە بولدى زادى؟‬‫دىسەم گەپ توال ‪...‬ئەسلى گۇيا نەيدىهۇ بار‪.‬بىس ياخضى ئائىلەم ۋە پەرزەيتىهگە‬‫قارىهاي ‪،‬صەيتايًىڭ لەيًىگە لىرىپ ئۇ نىًى جايىو سىس سىس ياصىىيالهايهەى‪ .‬سىس‬ ‫نىًىڭ بارلىغىو دەپ لىچە لۈيدۈز خەلقئارالىق تېلفۇى قىلسا ۋە توردا ناڭا توختىهاي‬ ‫صىرىٌ گەپلەريى قىلسا "ياخضى لۆرۈش گۇيانۇ" دەپ ئويالپ گەپلىرىگە ئىضًىپ‬ ‫يۈرۈپتىهەى‪ .‬ئۇ تۇيۇقسىسال َەپتە يوقاپ لەتتى ‪.‬نەى ئۇيىڭ صىرىٌ سۆزلىرىگە ئاصىق‬ ‫ئىدىو ‪،‬ئۇيىڭ بىلەى ئاالقە قىاللهىغاى لۈيلىرىو َەتتا گەلىهدىٌ تاناقهۇ‬ ‫ئۆتهىدى‪َ.‬ەپتە ئۆتمەيدىٌ لىيىٌ ئۇ پەيدا بولدى ‪،‬صۈلىرى دىدىو ‪.‬يىهە بولدى‬ ‫دىسەم ئۆزىًىڭ ئېغىر لىسەلگە گىرپتار بولغايلقًى سىرتقا چىقهاي ياتقايلقًى‬

‫‪15‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫دىدى‪َ.‬ەم بۇيدىٌ لىيىٌ ئاالقە قىلهايلى نەى سىسگە ئازاپ ئېلىپ لىلهەى ‪،‬ئۇقىهەى‬ ‫نىًىڭ بۇ لېسلىو ساقايهايدۇ‪.‬دەپ َۆڭرەپ يىغالپ لەتتى‪....‬ئۇيىڭ يىغىسىًى‬ ‫ئاڭالپ نەيهۇ يېغلىدىو چۈيمى نەى ئۇيى ياخضى لۆرۈپ قالغاى ئىدىو‪.‬‬ ‫نەيهۇ ئەتە يازاي َە‪ ..‬دوستۇنًىڭ بەزى قىلغاى ئەتمەيلىريى دەپ لەلسەم بەدەيلىرىو‬ ‫تىمەيلىضىدۇ ‪،‬ئۇيىڭ ئوعۇل باال بوپ تۇعۇلۇپ قالغايلىقىدىٌ َەم ئۇيى بۇيدىٌ بۇرۇى‬ ‫يېقىًىو دەپ يۈرگەيلىمىهگە ئۆلۈيىهەى‪...‬‬

‫ئۇيىڭ يىغىسىًى ئاڭالپ نەيهۇ يېغلىدىو ‪،‬ياش لۆزۈندىٌ ئەنەس يۈرىگىهدىٌ‬ ‫چىققاى ئىدى‪ .‬چۈيمى نەى ئۆيدىمىلەريىڭ صۇيچە تاپا‪-‬تەيىسىگە قارىهاي‬ ‫چەتئەلدىمى ئوقۇصۇنًى پۈتۈرۇپ صۇ يەردىمى بىر تۈرلىيەلىن بىلەى تۇرنۇصلۇق‬ ‫بولغاى ئىدىو ‪،‬ئۇ دەسلەپتە نېًى صۇيچە ياخضى لۆرگەى قىياپەتمە لىرۋىىلپ ‪،‬بىر‬ ‫بالىلىق بولغايدىٌ لىيىٌ يەيە بىر ئايال ئالهاقچى بولغاى ئىدى ‪،‬صۇ لۈيلەردە نەى‬ ‫ئۇيىڭ بىلەى تويۇصۇپ تۇرنۇصًىڭ بارلىق ئازاپ‪-‬ئوقۇۋەتلىرىًى ئۇيتۇپ ‪،‬ئۆزۈنًى‬ ‫صۇيچە ئەرلىٌ ۋە روَلۇق تۇتاتتىو ‪.‬ئۇ ناڭا قايداق ياصاش ۋە ئۇيڭغا (يولدۇصىهغا)‬ ‫قايداق نۇئانىلە قىلسام بولدىغايلىقىدىٌ تارتىپ دەپ بىرەتتى‪.‬‬ ‫صۇ لۈيلەردە نەى قايتا َاياتلىق تاپقايدەك ‪،‬دۇيياعا قايتا تۆرەلگەيدەك َېس قىالتتىو‪.‬‬ ‫نەى بىلەى نۇصۇيداق بىر ياخضى يىگتىًى تويۇصتۇرصقا نۇيەسسەر قىلغاى تور بەت‬ ‫قۇرعۇچىسىغا َەتتا ئۇ يەردىمى تور باصقۇرعۇچىلىرعا بەزىدە گەپتىٌ گەپ يوقال‬ ‫رەَهەت سىسگە دەپ خەت يېسىپ قوياتتىو يالى ئېلمتۇرۇيلۇق پوچتا يولاليهىلىرى‬ ‫يولالپ قوياتتىو‪.‬‬

‫‪16‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئۇ دەل نۇصۇيداق ۋاقتا نەى بىلەى بىر َەپتە ئاالقە قىلهىدى ‪،‬لىيىٌ ئۆزىًىڭ‬ ‫َاياتىًىڭ ئاخىرلىضىضىغا ئاز قالغايلقىًى دىسە نەى يىغلىهاي لىو يىغلىسۇى‪ ،‬نەى‬ ‫زاراليهاي لىو زاراليسۇى ؟‬ ‫ قەدىرلىگىو نەى سىسگە يىهە قىلىپ بەرسەم بولىدۇ؟ سىسسىس نەيهۇ ياصىهايهەى‬‫‪،‬نەى سىسيى بىر لۆرۋىلىپ ئۆلۈپ لەتسەم نەيلى‪.‬‬ ‫ ياق سىس ياصاڭ‪،‬نېًىڭ سىسدىٌ لۈتىدىغىًىو پەقەت نېًى ئەسلىڭىسال بولدى‬‫جېًىو‪.‬‬ ‫ ياق‪..‬ياق‪....‬‬‫نېًىڭ ياصلىرىو يانغۇر تانچىلىرىدەك تۆلىلەتتى ‪،‬ئۇ قولىًى لونپۇيىتر ئىمرايىغا‬ ‫ئۇزىتىپ ياصلىرىهًى سۈرتمەيدەك َەرىمەتلەريى قىلدى‪.‬نەى ئۇيىڭ بۇ‬ ‫َەرلەتلىىردىٌ نەى پەقەت چىدىيالهدىو ئاۋازىهًى قويۋىتىپ يېغلىۋەتتىو‪. ...‬‬ ‫ ياق سىس ئۆلهەيسىس‪...‬سىس ئۆلهەيسىس‪.....‬‬‫ئاۋازىهدىٌ ئەندىال بىر ياصتىٌ ئاصقاى باالم قورقۇق چىرقىراپ يېغالپ لەتتى‪ .‬صۇ‬ ‫ۋاقتا نەى ئۆزۈنًىڭ قاريىًى يېرىپ چىققاى باالنًى ئەنەس ‪،‬ئۇيىڭ لانىرا ئالدىدا‬ ‫نۈلچىيىپ ئولتۇرعاى يۇرسىس گەۋدسىًى ئويلىدىو‪ .‬ئۇ راسال نەى بىلەى خوصلىضىپ‬ ‫نېًى يالغۇز تاصالپ لېتەرنۇ؟‬ ‫ئۇ راسال‪....‬ئاخىريى ئويالصقا نەيدە جۇرئەت يوق ئىدى‪.‬‬ ‫باالنًىڭ قاتتىق يېغالپ لەتمىًىًى ئاڭلىغاى باال باققۇچى بىلەى يولدىضىو تەڭال "يىهە‬ ‫بولدى " دىگىًىچە لىرىپ لەلدى ۋە نىًىڭ چىرايهغا قارىغايچە َەر ئىممىسى تەڭال‬ ‫داڭ قېتىپ تۇرۇپ قالدى‪.‬چاچلىرىو چۇۋۇق‪ ،‬لۆزلىرىو بىردەندىال ئوى لىچە لۈيدۈز‬

‫‪17‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئۇخلىهىغاى ئادەندەك قىسىرىپ لەتمەى‪،‬چىرايىو سولغۇى‪،‬يۈزلىرىهدە قاى دىدارى‬ ‫قالهىغاى ‪،‬روَسىس لىق پۇتۇى بەدىًىهًى بىسۋالغاى ‪ ،‬تېًىهدە ناعدۇر دىگەى يەرسە‬ ‫قالهىغاى ئىدى‪.‬‬

‫سىسگە يىهە بولدى ‪،‬سىسگە زادى يىهە بولدى؟ دىدى ئۇ نۈرەنًى سىلىمىپ‬‫نىسمىٌ َالتىهگە قاراپ ‪ ،‬باالم باققۇچى قىسنۇ قورقۇپ لەتمەى باالنًى بەزىلىگەچ‬ ‫نىًىڭ بۇ َالىتىهگە َەيراى قالغاى َالدا " َەدە بىر يىرىڭىس ئاعىرىۋاتاندۇ "دىدى ‪.‬‬ ‫ئۇيىڭ ساقال باسقاى سولغۇى چىرايى ‪،‬يۇرسىس لۆزلىرى لۆز ئالدىهدىٌ خۇددى‬ ‫ۋاقتسىس تۆلۈلگەى ئارچا يوپۇرنىغى ئۆز جىسهدىٌ ئايرىلغايدەك لانىرايىڭ ئۆچۈصى‬ ‫بىلەى لونپۇيېتېر ئىمرايى دىٌ ئاستا‪-‬ئاستا عايىپ بولدى‪.‬‬ ‫ نەى يۇرتۇنغا قايتىهەى ‪،‬نەى ۋەتەيگە قايتىهەى‪....‬‬‫ بىرىڭ جايىو ‪،‬بىرىپ لىلىڭ ‪.‬نەى سىسيى قاچاى توسقاى ؟ ئالدىًقى قېتىو بىرىپ‬‫لىلىڭ دىسەم باال سەل چوڭ بولۋالسۇى دىدىڭىس ‪،‬ۋەتەيگە قايتىهەى دىسىڭىس بولدىغۇ‬ ‫يىهە بولدى بۇيداق ئازاپلىًىپ ۋە يېغلىغۇدەك؟‬ ‫دىهىسهۇ راس ئىدى‪ ،‬ئۇ نىًى ئۆيىڭىسدىملەريى لۆرۈپ لىلىڭ دىسە نەى ئۇ نىًى‬ ‫يولغا سېلىپ قويۇپ ئالىهەى دىگەى خوتۇيى بىلەى بۇ يەردە نىًىڭ يوقلىغىهدىٌ‬ ‫پايدىلىًىپ راسا ياصايهەى دەپ ئويلىۋاتىدۇ دەپ ‪،‬ئۇيى بۇيى بايا قىلپ بارنىغاى‬ ‫ئىدىو‪.‬‬ ‫ئەندى نەيلى ئۇ يەيە بىريى ئاالندۇ ئويًى ئاالندۇ لارىو يوق ‪.‬نەى ۋەتەيگە قايتىپ‬ ‫ئۇيىڭ بىلەى لۆرصىضىو لىرەك ‪،‬ئۇيى دوختۇرعا لۆرسىتضىو لىرەك‪.‬ئۇيىڭغا ئۈنۈت‬

‫‪18‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بېغضلىضىو لىرەك‪ ،‬ئۇيى بېقضىو لىرەك‪.‬‬ ‫ نەى بۇگۈيال ناڭىهەى ‪...‬دىدىو نەى ئۇيڭغا چىرايىهًى ئاچهاي تۇرۇپ‪.‬‬‫ئۇ نىًىڭ بۇيداق جىددى قارارىهدىٌ َەيراى قالدىهۇ يالى نېًى باصقىچە ئويالپ‬ ‫قالدىهۇ قايداق لىلىپ پىضايەنًى تۇتۇپ قويدى َەم‪:‬‬ ‫بولىدۇ خوتۇى ‪،‬ناڭساڭ نەيلى لىمىٌ يىهە بولغايلقىًى ناڭا دەپ بەرگىٌ بوالندۇ؟‬‫نەى يىهە دەيهەى ‪،‬نەى توردا بىرسىًى ياخضى لۆرۈپ قالغاى ئىدىو صۇيىڭ بىلەى‬ ‫لۆرصىهەى دەندىهەى ؟ ئاپام ‪-‬دادانالر بىلەى تىخى ئىممى لۈيًىڭ ئالدىدا تېلفۇيدا‬ ‫لۆرۈصمەى تۇرسا‪.‬‬ ‫ نەى بارىهەى دىدىو بارىهەى ‪.‬نىًىڭ بۇ يەردە تۇرعۇم يوق‪.‬‬‫ئۇ نىًىڭ بۇيداق لەسمىٌ َالىتىهًى ئەزەلدىٌ لۆرۈپ باقهىغاى بولغاچقىهۇ يالى‬ ‫ئۈصۈك تەلمەى يوپۇرناقتەك تۇرقۇندىٌ قورقۇپ لەتتىهۇ قايداق ئارقا ‪-‬ئارقىدىٌ‬ ‫ناقۇل ‪،‬ناقۇل دىۋەتتى ۋە ناڭا ئايرۇپېالى بىلىتى زالاس قىلضقا باصلىدى‪.‬‬ ‫صۇ لىچىسى تاڭ ئاتقۇچە بىر لۆز يۇنهىدىو ‪،‬ئەتسى تاڭ سەَەردىال سەپەر تەيارلقىًى‬ ‫قىلىپ ئايرىپورتقا قاراپ يولغا چىقتىو ‪ .‬باالنًىڭ قىرقىراپ يېغالصلىرى ۋە ئۇيىڭ‬ ‫قاچايراق قايتىپ لىلسىس دىيضلىرى ‪،‬باالباققۇچى قىسيىڭ َەدە سۆرەلهە ئاياظ‬ ‫لىيۋاپسىس ‪،‬ئايىغىڭىسيى ئېلىپ چىقىپ بىراي دىيضىلىرنۇ قۇلغىهغا لىرنىدى‪ .‬پۈتۈى‬ ‫ئىسى يادىو ئۇيىڭدا ئىدى‪.‬‬ ‫ئايرۇپېاليهۇ نېًى ساقالپ تۇرعايدەلال تېس قوزعالدى‪...‬خىيالىو ئالال بۇرۇى ۋەتەيدە‬ ‫‪،‬نىًى ئۆستۈرۈپ چوڭ قىلغايدا ئاۋات ۋە َەرقايداق ئادەنگە رەَىو ‪-‬صەپقەت‬ ‫قىلهايدىغاى صەَەر ئۈرۈنچىدە ئىدى‪.‬‬

‫‪19‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫نەى ئۇيڭغا دىهەيال ناڭدىو‪ ،‬نەى ئۇيڭغا تۇيۇقسىس نەى لەلدىو دىسەم ئۇ چوقۇم خوش‬ ‫بولىدۇ‪ ،‬ناڭا ئۆزىًى ئاتىدۇ‪.‬‬ ‫نەى ئۇيىڭ يەپەسلىرىًى تىڭضايهەى ‪،‬ئۇيىڭ َەر‪-‬بىر َەرىمەتلىرىًى‬ ‫لۈزىتىهەى ‪.‬نەى ئۇيىڭ باعرىدا‪.....‬‬ ‫ئۈرۈنچىگە يېًالصقايسىرى يۈرىگىو يىضقىدۇر ئەيسىس سوقاتتى‪ ،‬بۇ خوصاللىقهۇ يالى‬ ‫بىرار باال‪-‬قازايىڭ بىضارتىهۇ نەيهۇ بىلهەيتتىو ‪،‬بەلمىو ئۇيى لۆرۈصمە‬ ‫ئالدىرىۋاتقايلىقىهدىٌ ‪،‬لۆرۈصۈصمە بولغاى تەصًالىقىهدىٌ بولۋاتسا لېرەك دەپ‬ ‫ئوياليتتىو‪.‬‬ ‫نايا ئايرۇپېاليًىڭ قاتتىق سىلمىًىضى بىلەى زارقىپ لۈتمەى يارىهًىڭ يېًىغا‬ ‫لەلدىو‪.‬‬

‫تويۇش َاۋا‪،‬تويۇش چىراي ‪،‬تويۇش ئىهاراتلەر‪،‬تويۇش لۈلمىلەر‪....‬‬ ‫نەى نۇصۇ تويۇش يەرسىلەر ئىچىدىٌ ئۆزۈنگە تېغىهۇ تويۇش بولغاى بىر سىهايى‬ ‫ئىسدەيتتىو ئۇيىڭ تاسادىبى لۆز ئالدىهدا پەيدا بوپ قېلضىًى ئستەيتتىو‪.‬‬ ‫نەى ئۆيگىهۇ قايتهاي ئاۋال نېُهايخايىگە چۈصتۈم ۋە ئۇيڭغا تېلفۇى قىلدىو‪.‬‬ ‫ ئەسساالنۇ ئەلەيمۇم‬‫ۋەئەلەيمۇم ئەسساالم‬‫ سىس قايەردە جېًىو ؟نەى لەلدىو‪.‬‬‫ سىس لىهۇ ؟ نەى سىسيى تويۇيالهىدىو‪ ،‬تېلفۇيًى خاتا ئۇرۇپ قالهغايسىس َە؟‬‫توۋا بۇ يىهە دەيدىغايدۇ ئەندى‪،‬ئۇ نېًىڭ ئاۋازىهًىهۇ تويۇيالهىسا‪ .‬ياق دىدىو ئۆزەنگە‬

‫‪20‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئۇ َازىر لېسەل بەلمىو صۇيداق بوپ قالغايدۇ‪...‬‬ ‫ نەى ساَىبە‬‫ ساَىبە؟ نەى ساَىبە دەپ بىرسىًى تويۇنايهەى‪ .‬سىس‪....‬‬‫ جېًىو نەى ساَىبە ‪..‬نەى چەتئەلدىٌ سىسيى دەپ لەلدىو‪ .‬ئەندى چاق‪-‬چاق‬‫قىلهاڭ‪...‬تېسراق لىلىڭ‬ ‫ بۇ سىسنۇ ‪َ....‬ە بىلدىو ‪ ،‬لىمىٌ نەى سىس بىلەى لۆرۈصهەي ‪،‬بولهىسا‪....‬‬‫ ياق ‪..‬ياق‪...‬ئۇيداق دىهەڭ جېًىو َەرگىس ئۇيداق دىهەڭ ‪.‬نەى سىسيى‬‫داۋالى تىهەى سىسگە ئۆزۈم قارايهەى‪.‬‬ ‫بولىدۇ ‪ ،‬سەل تۇرۇپ باراي نەى َازىر دوختۇردا ئىدىو‪.‬‬‫نەى ئۆزۈم تۇرصلۇق ئورۇيًى ئۇيڭغا دەپ بەردىو ‪ .‬ئۇ بىر سائەتلەرگىچە بىرىپ‬ ‫بولىهەى دىگەى بولسىهۇ ئەنها نەى بۇ بىر سائەتًى خۇددى نىڭ يىلًى ئۆتمۈزگەيدەك‬ ‫ئۆتمۈزدۇم‪ .‬لۆرصىدىغاى ۋاقىتًىڭ يېقىًلىضىضىغا ئەگىضىپ ئۆزۈندە ئەزەلدىٌ‬ ‫لۈرۈلۈپ باقهىغاى بىر َاياجاى يەپەسلىرىهًى تىسلىتىپ ‪،‬يۈرىگىهًى خۇددى‬ ‫يىرىلىپ لىتىدىغاى َالەتتە تىسلىتۋەتمەى ئىدى‪.‬‬ ‫تاك‪ ..‬تاك‪ ..‬تاك‪ ...‬چوقۇم صۇ ‪،‬چوقۇم صۇ لەلدى‪ ،‬ئوزەنًىڭ قايداق بارعىًىهًى‬ ‫ئۇقهايهەى ئىضىمًى ئاچتىو‪.‬‬ ‫ئضىمًىڭ ئالدىدا نەى يەچچە ۋاقتىٌ زارقىىپ لۈتمەى ‪،‬نېًى سېغًدۇرعاى نېًىڭ‬ ‫جاى‪-‬جىگىرىو تۇراتتى‪.‬‬ ‫ لىرىڭ دىيەلدىو ئاراى َەم ئۇيىڭ قولىىدىٌ تۇتۇپ ئۇيى ياتاققا تارتتىو‪ .‬ئۇ‬‫لەيًىگەبىر قاراپ قويۇپ ئىضمىًى ياپتى‪.‬‬

‫‪21‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫نەى ئۇيىڭ بويًىغا گىرە سالدىو‪ .‬ئۇنۇ نېًى صۇيداق چىڭ قۇچاقالپ سۆيۈصمە‬ ‫باصلىدى‪...‬نەيهۇ ئۇيى قايهاي سۆيەتتىو ‪،‬لۆزۈنىدىٌ ئېقۋاتقاى تۇزلۇق ياصلىرىو‬ ‫ئۇيىڭ سۆيۈصلىرگە قوصۇلۇپ نېًىڭ ئاعىسنًىهۇ ئاچچىق قىالتتى‪،‬ئەنها ئىسسق بىر‬ ‫سەزگۈ صۇ سۆيۈصۈصلەر ‪،‬قايهاي قۇچاقلىضىضالر تۇپەيلىدىٌ پۈتۈى بەدىًىهگە ئىللىق‬ ‫َارارەت تارقىتاتتى ‪،‬نەى ئۆزەنًى پۈتۈيلەي يوقاتقاى ئىدىو‪.‬نۇصۇ َالەتتە ئۇيىڭ‬ ‫قۇچىقىدا جاى بەرسەنهۇ نەيلى ئىدى‪.‬‬ ‫ئۇ نېًى قايهاي سۆيەتتى ‪،‬چاچلرىهًى سىاليتتى‪،‬لۆز‪-‬ياصلىرىهًى سۈرتەتتى ‪.‬نەى‬ ‫ئۆزۈنًى ئۇيىڭغا تاپضۇردۇم‪....‬‬ ‫نەى ئۆزۈم ئەزەلدىٌ َېس قىىلپ باقهىغاى ئەڭ يازۇك بىر سېسىو بەدەيلىرىهًى‬ ‫بوصاصتۇرۇپ ‪،‬نېًى يۈلسەك ئەرلىًلىممە ‪،‬ئۆزۈنًىهۇ بىلهەيدىغاى َالەتمە ئەلىىلپ‬ ‫قويدى‪.‬جۇپالصقاى لەۋلەر‪ ،‬بىر‪-‬بىرىگە چىرنىضىپ لەتمەى بەدەى ‪،‬بۇ‬ ‫صىېرىٌ ‪.‬بەك صېرىٌ سەزگۈ ئىدى‪.‬‬ ‫ جېًىو بۇ بەلمىو ئىممىهىسيىڭ تۇيجى قېتىو ۋە ئەڭ ئاخىرقى قېتىو نۇصۇيداق‬‫قىلغىًىهىس بوپ قېلضى لۈنمىٌ‪.‬‬ ‫ ياق‪...‬نەى سىسيى داۋلىتىهەى ‪،‬بۇ يەردە داۋالى يالهاي قالسا باصقا يەرگە ئاپىرىهەى‬‫‪،‬سىسيى چوقۇم داۋالى تىهەى دىدىو ئۇيىڭ نەيدسگە بېضىهًى قويۇپ بىلەللىرىًى‬ ‫سىالپ تۇرۇپ‪.‬‬ ‫ نەى راك ئىمەيهەى ‪،‬دوختۇرالر صۇيداق دىدى‪.‬نېًىڭ ئۆزنًىڭهۇ پەقەت ياصىغىو‬‫يوق ‪.‬‬ ‫‪ -‬ياق سىس ئۆلهەيسىس ‪،‬سىسگە َېچًىهە بولهايدۇ‪.‬‬

‫‪22‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫صۇ ئەسًادا ئۇيىڭ تېلفۇيى سايرىدى‪...‬‬ ‫َە ناقۇل‪...‬چۈصەيدىو ‪،‬صۇيداق بولسۇى‪.‬‬‫ لىهۇ ئۇ بىر قىسيىڭ ئاۋازىغۇ دىدىو نەى يالغايدىٌ خاپا بولغاى بولۇپ‪.‬‬‫ دوختۇر ئىمەى ‪،‬ئەتە ۋاقتىدا دوختۇرخايىگە لىلىڭ دەيدۇ‪.‬‬‫ئەتە بىس بىللە بارايلى بوالندۇ ؟‬‫ ياق ‪،‬ئۆزۈنال باراي ‪،‬سىس گە قارىسام تېخى ئۆيگە قايتهىغايدەك قىلسىس‬‫‪،‬ئۆيىڭىسدىملەر بىلەى لۆرصۋىلىڭ‪.‬بىس باصقا لۈيى بارايلى‪.‬‬ ‫ئىضمىًىڭ قاتتىق چىمىلىپ ئۇيىڭ ئىسىهًىڭ چاقىرلضى نېًىڭ دىهەلچى بولغاى‬ ‫گەپلىرىهًى قاچۈرۇپ ئىچىهگە بىر قورقۇيۇش سېلىپ قويدى‪.‬‬ ‫نايا نايا ‪..‬دىدى ئۇ َاپال ‪-‬صاپال لىيىهلىرىًى لىيىپ‪.‬‬ ‫نەيهۇ يىهە بولغايلقًى بىلهەيال ئۇيىڭ قويًدىٌ سۇعۇرلۇپ چقىىپ ليىهىلىرىهًى‬ ‫قولتقىهغا قىستۇرۇپ تازىلىق ئۆيىگە يۈگۈردۈم‬ ‫نەى ليىهلىرىهًى لىيىپ چىققاى ۋاقتىهدا ئىضىن ئوچۇق بولۇپ ‪،‬ئىضىمًىڭ ئالدىدا‬ ‫بىر قىس ۋە بىر ساقچى تۇراتتى‪.‬‬

‫يەنە داڭگال يازعاى قىسهى‬

‫جىًىو نۇزتاظ‪،‬قايداق ئەَۋالىڭ! ئۇزۇى بولدى لۆرۈيهەيسەى چەتەلگە چېقىپ‬ ‫لەتهىگەيسەى‪َ-‬ە؟ خېتىهًىڭ بېضىدىال <جېًىو> دەپ لەتمەيلىرىهدىٌ قايداق‬ ‫تەس لۈيلەرگە قېلىۋاتقايلىغىهًى بىلسەڭ ئىدىڭ‪-‬لاصمى! سەى لاساپەتقۇ ئاسهاى‬

‫‪23‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئۆرۈلۈپ چۈصسە تېگىدە خاتىرجەم نايتا يەپ ئولتۇردىغاى بىغەم‪.‬ئەنلىيەتتىهۇ‬ ‫ئەر‪-‬خوتۇيالريىڭ يۈرەك سۆزى بولىهىط بۇ ئىبارىًى َازىر لىضىلەر پۇلغا ئالهىغاى‬ ‫چۇلى نالدەك لاساتالصتۇرۇپ <َەي> يىڭ سۇيئىستىهالى قېلىپ ئاللىقاچاى لۆيۈپ‬ ‫بولدۇق‪.‬سېًىڭغۇ َېضًىهىدىٌ خەۋىرىڭ يوق‪.‬ئوتتۇرا ئاسىيادىمى بەزى دۆلەتلەردە‬ ‫<جېًىو ئېضىمًى ئېچىڭ!> دىهىگۈچە ئېضىمًىهۇ ئاصهايدىغاى ئەر‪-‬خوتۇيالر‬ ‫بارلەى‪.‬بۇرۇيغۇ <ساالم خەت> لىرىهىسدە ئۇيىڭدىٌ بىر تال لۆرۈپ قالساق يەچچە‬ ‫لۈى لۆزۈنىسدە ئۇيقا يوق توال ئۆرۈلۈپ تانالرعا بېضىهىسيى ئۇرۇۋاالتتۇق‪َ.‬ازىر‬ ‫يەدىمىًى‪،‬تۈلەگەيًىڭ‪،‬سىگەيًىڭ ئوريى دا ئىضلىتىدىغاى بوپ لەتتۇق‪.‬‬ ‫سەيهۇ بارعايچە صائېرلىضىپ لېتىۋاتىپسەى‪َ-‬ە؟ ئۆتمەيدە يازعاى َېلىقى‬ ‫صېئېرىڭًى بىر يەچچە سورۇيدا بۇ نىًىڭ ئاتاعلىق صائېر دوستۇم نۇزيىڭ قوصاقلىرى؛‬ ‫ئاسهايدىمى قاقىرالر‪،‬‬ ‫ئۈسسىۋاپتۇ بۇلۇتقا‪.‬‬ ‫ئۇيىهايدىمەى لۆڭۈللەر‪،‬‬ ‫ئەندى بولدى<ئۇيۇت> قا‪.‬‬

‫يانغۇر دىهەي‪َ -‬ۆل دىهەي‪،‬‬ ‫لەيًىڭدىٌ يۈرۈپ لەتتىو‪.‬‬ ‫پاتقاقالرعا دۈم چۈصۈپ‪،‬‬ ‫يەچچە رەت ئۆڭۈپ لەتتىو‪.‬‬

‫‪24‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫دەپ ئۈيلۈك ئوقۇپتىمەيهەى ئاعسىللىرى ئېچىلىپال قېلىضتى‪َ.‬ەتتا <يەيە بارنۇ؟>‬ ‫دېيىضىپ يەچچە رونما ئوصۇق بېرىۋەتمىًًىهۇ تۇيهاي قېلىضتۇ ئۇ بەعرەزلەر!‬ ‫َە راس‪ ،‬تۈيۈگۈى يەڭگەڭًى تىلەپ بارسام ئاپارعاى نايتىللىرىهًى بېضىهغا ئېتىپ‬ ‫لۆرنىگەيًى لۆردۈم‪.‬نەى دەيهەى ئاداش نۇصۇ <ئايًۇر> ئىسىهلىن خوتۇيالريىڭ‬ ‫َەنهىسى نىًىڭ خوتۇيۇندەك تەرسا‪َ،‬ازازۇل‪...‬بىر ۋىًتىسى لانهىدۇ؟! صۇيچە‬ ‫چۈصەيدۈرسەنهۇ <سەى لويا نىلتىق بىلەى صېرىن بولهىساڭ ئاخىرىًى ساڭا‬ ‫قالدۇراتتىهۇ؟‪>...‬دەيدۇ‪-‬تېخى! قېيًىئايانًىڭ <لونپىيۇتۇر بىلەى ئۆي تۇتۇڭ‪-‬‬ ‫بېرىڭ!‪ >...‬دىيىضلىرىچۇ! قوساقًىغۇ بىر ئانالالريى قېلىپ عەنلەپ لېلىۋاتىهەى‪.‬‬ ‫توال توختىهايدىغاى ئېضتىًىهًىڭ ئېغى يىرتىلىپ لەتسىهۇ لونپىيۇتۇرعا تەڭلىگىلى‬ ‫بولهىسا‪...‬قايسى بىر توردىمى قىسالر ئورۇى ‪-‬لۆرپىلەريى يېغىضىپ‪،‬قايسى بىرلىرى‬ ‫لېلىپ لىر‪-‬قاتالريى يۇيۇپ بېضىو سۇ قۇيۇپ بىرەر دەپ ئولتۇرسام نىًى پىت‬ ‫بېسىپ لىتەنىمىٌ دەيهىًا‪!....‬‬ ‫بۇ َېلىقى َېمايىًىڭ ئاخىرى‪<.‬ئەسمى تانغا جىٌ ئولۇصۇپتۇ> دىگەيدەك ناڭىال‬ ‫ئېسىلىۋاالنسەى دەپ َەرگىسنۇ لۆڭلۇڭگە ئالها‪.‬باصقىالرعا يېپىضاي دىسەم َېلى‬ ‫<بالىالر ئۇصضاق‪،‬جاى باققىًى قويۇڭالر ئادوصضط‪ >...‬دە‪<.‬ئاتاناى > يىغۇ <ۋاي‬ ‫َېلىقى يول باصلىغۇچى‪--‬باۋۇدۇى دىگەى پوم زاعرا صۇعۇ> دەپ لۆزگە ئىالنتى!‬ ‫يەيىال سېًى لىهۇ دىسە <گۈلەيدەم ئاچاڭًىڭ ئوبۇلتىسى> دەپ قويۇپ ئىضىهًى‬ ‫قىلىۋەرنەندىو‪-‬قايداق؟ ئەگەر <لويا نىلتىق> دىگەى ئۆلگۈر ئۆزى پەيدا بولۇپ‬ ‫َېمايىسىًىڭ ئاخرىًى چۈصۈرنىسە نەيدىٌ ئۇيىڭغا ياخضى لۈى‬ ‫يوق‪<.‬خوتۇيپۇرۇش> تىٌ پارا يىگەى‪،‬ئائىلەنًى ۋەيراى قىلىضقا ئۇرۇيغاى ‪...‬دەپ‬

‫‪25‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئەرىس قىلىهەى يەيە‪...‬قالغىًًى دىهەي تۇراي ‪،‬سەى دەپ باقە؛لىو ئۇيى ئۆلىمىًى‬ ‫ناڭا ئارتىپ قويسۇى دەپتۇ‪.‬نۇبادا راستىًال ئۇ پەيدا بولۇپ َېمايىسىًى داۋانالصتۇرۇپ‬ ‫قالسا َەنهە ئىط ئوڭضۇلۇپ لىتەتتى‪.‬خوتۇى دىگەى گۇيتۇزىًى لولىلىمىدىٌ تۇتۇپ‬ ‫<لۆردۇڭهۇ نايا بۇ نىًىڭ ئىضىو ئەنەس> دەپ لونپىيۇتۇرعا يەچچىًى ئۈستۈرۈپ‬ ‫ئېلىپ لىتەتتىو‪......‬‬ ‫ئاڭلىدىڭهۇ؟ نۇيبەردىمى <نارتىط> يىڭ يوصۇرۇى خەۋرىگە قارىغايدا ئانرىمىدىمى‬ ‫بىر ئەريىڭ بويىدىٌ ئاجراپ لېتىپتۇ‪.‬‬ ‫< يۇلدۇزئاي> دىگەى َېلىقى ئاچاڭًىڭ ئەسلى ئىسهى‪--‬ئەڭلىن يىسا داپ‬ ‫تۇقاصخاى لەى دەيدىغۇ؟‬ ‫بىسيىڭ نەلىدىمى تولو قاسساپًىڭ ئىتى دەسهال (جانبا) يەيدىغاى بولۇپ قاپتۇنىط‬

‫يەيە لويا نىلتىق‬

‫نەى يەيە لەلدىو‪ ،‬بۇ قېتىو لۈيقىس دىگەيدەك قۇصقاچ ئەنەس بەلمىو ‪،‬ساختىپەزيىڭ‬ ‫يۈرىىگىًى ئوۋالپ ئۇيى خەلق ئالەم ئالدىدا نات قىلغىلى ۋە تۆۋە يانا يازدۇرعىلى‬ ‫لەلدىو‪ .‬ئەندى بۇ نىلتىقىهًى ئاصۇ ئوۋ يى قاپقايغا چۈصۈرۈپ‪ ،‬ئۇيىڭ‬ ‫ئەپتى‪-‬بەصرسىًى تولۇق ئاچهىغۇچە بولدى قىلهايدىغاى بولۇپ لەلدىو‪ .‬نىلتقىو‬ ‫ئۇيىڭ يۈرىگىگە چەللىًىپ بولدى‪.‬گەپ نېًىڭ قايداق ئوق چىقىرىضهدا قالدى‪.‬‬ ‫سىلەرنۇ قاراپ تۇرناي ناڭا ياردەم قلىڭالر‪...‬‬

‫‪26‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫نەى ئىضمىًىڭ يېًىغا چىققايدا نېًى بىر قىس ۋە ساقچى ساقالپ تۇرعاى ئىدى‪ .‬ئۇيىڭ‬ ‫چىرايى ئۆڭۈپ لەتمەى بولۇپ ناڭا تۈزۈك قارىيالهىدى‪.‬‬ ‫يىهە بولدى ‪،‬بىرەر ئىضىڭالر بارنۇ؟‬‫ نەى ‪ XXX‬ساقچىخايىدىٌ بولىهەى‪ ،‬بۇ قىس بۇ يەردە ئىپپەت ‪-‬يونۇسىًى‬‫سېىتىط بولۋاتىدۇ دەپ ئەيسە نەلۇم قىلغايلقى ئۈچۈى بۇ يەرگە لەلدۇق‪ ،‬سىسيىڭ‬ ‫بىسگە ناسلىضىپ بىرىضڭىسيى ئۈنۈت قىلهەى‪.‬‬ ‫ نەى‪..‬بۇ‪...‬‬‫يىهە دىگەى يونۇس ئىط بۇ ‪،‬ئىپپەت ‪-‬يونۇسىًى سېىتىط دىگەى يىهەدىگەى سەت‬ ‫گەپ بۇ؟ نەى ئۇيىڭ بىلەى ئۆز ئىختىيارلقىهدابىللە بولغاى تۇرسام ‪،‬بۇ يەريىڭ قايۇيى‬ ‫صۇيداقهىدۇ يا؟‬ ‫ بىس ئۇيداق ئىط قىلهىدۇق دىدىو نەى ئۇيىڭغا قاراپ‪.‬‬‫ بۇياق سىسيىڭ يىهڭىس بولىدۇ؟‬‫نەى يىهە دەپ جاۋاپ بىرىهەى ؟ نەى ياخضى لۆرىدىغاى ئادىهىو ؟ نەى ئۇيىڭ‬ ‫ئاصًىسى ؟ نەى ئۇيىڭ ئايالى ؟‬ ‫ نىًىڭ دوستۇم بولىدۇ دىدىو نەى يۈرەللىن َالدا‪.‬‬‫ سىلەريىڭ قىلقڭالر جۇڭغا خەلق جۇنُۇرىيىتًىڭ ئانايلىق ساقالش يىسانًانىسى ۋە‬‫ئاساسى قايۇيدىمى بەلگىهلەرگە خىالپ بولغايلقى ئۈچۈى سىلەريى تۇتۇپ تۇرۇپ‬ ‫تەلضۈرىهىس‪ .‬نەى بىلەى يۈرۈڭالر ! دىدى ساقچى ئەلپازىًى بۇزۇپ‪.‬‬ ‫‪ -‬باصلىق بۇيداق قىلساق بەك سەت تۇردىمەى ‪،‬بولدى قىلڭچۇ بۇيدىٌ لىيىٌ دىققەت‬

‫‪27‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قىاليلى دىدى ئۇ ساقچىغا يالۋۇرعاى قىياپەتتە‪.‬‬ ‫ نەى بىلەى يۈرۈڭالر دىۋاتىهەى‪ .‬قولۇڭالرعا لويسا سالسام ناڭانسىلەر يا ؟‬‫ ياق‪،‬ياق ئۇيداق ئەنەس نايا ‪..‬نايا‪...‬‬‫ئۇ نىًى ياتاقًىڭ ئىچىگە تارتتى باياتىًقى خوصاللىقتىٌ ئەسەرنۇ قالهىغاى چىرايهىغا‬ ‫قاراپ تۇرۇپ‪:‬‬ ‫ بىس بۇيداق چىقساق بىسيى چوقۇم سوالپ قويىدۇ‪ ،‬صۇڭا ساقچىغا ئازراق بىر يەرسە‬‫بىرەيلى ‪،‬قارىسام ئۇيىڭ نەقسىتى پۇل ئېلضتەك قىلدۇ دىدى‪.‬‬ ‫ پۇل بەرسەك راسال بولدى قىالندۇ؟‬‫ سىًاپ باقايلى دەپ لۆزۈنگە ئۈنۈت بىلەى تىمىلدى‪.‬‬‫نايا بۇ ‪ 5000‬يۈئەى بىرىپ بىقىڭ ئاز دىسە يەيە بىرەيلى بۇ سەتچىلىمتىٌ‬ ‫قۇتۇلىدىغاى ئىط بولسىال‪.‬‬ ‫ئالال َەزەل ‪ 10‬نىًۇتالردىٌ لىيىٌ ئىضىن ئاستا ئىچلىپ ئۇٍ‪ .‬دىگىًىچە يېًىهغا‬ ‫لىلپ نىًى چىڭ قۇچاقالپ سۆيدى‪ .‬نەى ئىضًىڭ پۇتمەيلمىًى َىس قىلىپ نەيهۇ‬ ‫ئۇيى چىڭ باعرىهغا باستىو‪.‬‬ ‫ئۇ نىًى بىر لۈى چىڭ قۇچاقالپ ياتتى ‪،‬ئۇيىڭ يېًىن يەپەسلىرى ‪،‬تۇرۇپ تۇرۇپ‬ ‫نېىًى ئۆزىگە چىڭ تارتىپ سۆيۈپ قۇيۇصلىرى نىًىڭ بارلىق َاردۇقىهًى ۋە يۈز‬ ‫بەرگەى لۆڭۈلسىسلمىًى يوق قىلۋەتمەى ئىدى‪.‬‬ ‫لىمىٌ ئۇيىڭ قايداقتۇر لىسەل بىلەى نەيدىٌ ئايرىلىپ لىتضًى ئويلىسام لۆزۈنگە‬ ‫لىقىقىدە ياش تولۇپ ‪،‬يەپەسلىرىو قىيًىلىضاتتى ‪.‬صۇيداقتىهۇ ئۆز ‪-‬ئۆزۈنگە "ياق ئۇ‬ ‫َىچىًىهە بولهايدۇ ‪،‬نەى ئۇيى داۋالى تهەى " دەيتتىو‪.‬‬

‫‪28‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قايداق ۋاقتا ئۇخالپ قالغايلىقهًى ئۇقهايهەى ‪،‬ئۇيىڭ نەيدەنًى يېًىن سىالپ تۇرۇپ‬ ‫پىضايەنگە سۆيۈصىدىٌ ئويغىًىپ لەتتىو‪.‬‬ ‫ بۈگۈى ئۆيگە بىرىپ ئۆيدىملىرىڭىس بىلەى لۆرۈصۈڭ ‪،‬بىس ئەتە لۆرصەيلى‪.‬‬‫ ياق نەى سىسدىٌ ئايرىلهايهەى دىدىو ئۇيڭغا ئەرلىلەپ تۇرۇپ‪.‬‬‫ صۇيداق بولسۇى ‪،‬نىًڭهۇ قىلدىغاى ئىضلىرىو بار صۇيى تۈگۈتۋاالي‪.‬‬‫بىس ئەتىسى دوختۇرخايە ئالدىدا لۆرصىدىغاى بولۇپ لىلضتۇق‪.‬‬

‫جۇت‬

‫بۇرادىرىو نۇز‪،‬قايداق ئەَۋالىڭ؟ساڭا ئېيتسام بۇ لويا نىلتىق دېگەى ئاداش تازا‬ ‫قىسزىقمەى جۇنۇ!صۇيچىلىن ئالتۇيدەك قەلىهى تۇرۇپ قىل قالدى بۇرادەرلەريى ڭ‬ ‫َەنهىسىًى تاصالپ بېضىًى ئىچىگە تىقىۋالغىلى‪...‬ئاڭلىسام بىراقال نۇصۇ تور‬ ‫دۇيياسىدىٌ چىقىپ لېتىپ تەرلىي‪-‬دۇييا بوالي دەپتۇنىط‪...‬ئاخضام قايداق بولدى‬ ‫چۈصۈنگە لىرىپ قاپتىمەى تازا بىر تىلالپتىهەى!ئۇٍ!پۇخادىٌ چىققۇدەك‬ ‫تىللىۋالغايتىو‪،‬نايا بۈگۈى لىرسەنال قەلەنًى قايتا قولىغا ئاپتۇ‪....‬قىسزىق‬ ‫ئادەم ‪-‬دە‪،‬بۇ!‬ ‫نۇيۇ داڭگالغۇ قىپقىسىلال بىر ئادەنغۇ ئۇ!بىر قەلەم بىلەيال سېًىڭ ئەپتى‪-‬بەصرەڭًى‬ ‫ئاصمارىالپ خوتۇيپۇرۇش دېگەى ئۇلۇظ يانىڭًى پۈتۈى تور دۇيياسىغا‬ ‫تويۇتىۋەتتى‪.‬توۋا!سەيدە يېهە گۇياٍ دەيهەى؟خوتۇيپۇرۇش بولغاى گۇياَهۇ‬ ‫ئەندى؟َېلىغۇ ‪ 5‬قېتىو ئۆيلىًىضمەى‪ 15،‬قېتىو ئۆيلەيگەيلەريىڭهۇ َەيراى قالغۇدەك‬

‫‪29‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫يېهىسى بار؟ساڭا ئېيتسام نايا نەيهۇ دادانًىڭ ‪- 5‬ئايالىًىڭ بالىسىغۇ‪...‬صۇڭا‬ ‫َەيراى قالهىساقهۇ بوالر دەيهىًا بۇيداق ئىضالرعا؟‬ ‫َەي قېرىًدىضىو‪،‬سەى بۇ داڭگال دېگەيًى تويۇيسەيغۇ دەيهەى َەقىچاى‪،‬نەى بىر‬ ‫قارىسام ئۇيىڭ قەلىهىدىٌ جالالتًىڭ پۇرىغى چىقىۋاتىدۇ‪...‬ياۋادا ئۇ دەل صۇ‬ ‫جالالتًىڭ ئۆزى بولسا نەى ئاستا قەلىهىهًى يىغىضتۇرۇپ چىقىپ نوزدوزلىغىهًى‬ ‫قىلسام بولغۇدەك‪...‬‬ ‫َە‪،‬راست سەيدىٌ صۇيى سوراي دېگەيتىو‪،‬سىلەريىڭ بۇ بېمەتًىڭ قۇرعۇچىسى‬ ‫ئاتاناى دېگەى ئادەنًى ‪ 86‬ياصالرعا يېقىًلىضىپ قالغاى بىر بوۋاي دەيدۇ‪َ-‬ە!خېلى‬ ‫عەيرىتى بار بوۋايمەى دەيدۇ ئۇيى‪.‬ئاڭلىسام َېلىقى يىۋۇدىمى ئېگىس‪-‬پەس‬ ‫سۆزلەيدىغاى ‪ 128‬دېگەى ئاداش ئاتانايًى نۇيبەردە لۆرنىگىلى ئۇزۇى بولدى‪،‬تېپىپ‬ ‫بەرگۈچىلەرگە ‪ 000، 10‬تال جەيًاناز سوۋعا قىلىًىدۇ دەم ئېالى چىقىرىپتۇنىضقۇ؟‬ ‫سېًىڭ بۇ نۇيبەردە ئات‪-‬ئېضەلتەك يۈزۈڭ بولغىًى بىلەى نۇيبەردىمى جىق ئىضالريى‬ ‫بىلهەيدىمەيسەى ئاداش‪،‬نۇصۇ يېقىًدا نۇيبىرىهىسيىڭ عوللۇق باصقۇرعۇچىلىرىهىسدىٌ‬ ‫ئىضقى ئەپەيدىو قااليهىقاى سۆزلەيدىغاى بولۇپ قاپتۇنىط‪.‬نايا نۇصۇيداق قااليهىقاى‬ ‫سۆزلەيدىغايالريىڭ لۆپىيىپ بېرىضى بىلەى بۇ بىر يېڭى نودا بولسا لېرەك دەپ‬ ‫َېلىقى ئەلىي‪-‬نەرداى دەپ بىر باال بارعۇ‪،‬صۇ تاعدىٌ‪-‬باعدىٌ سۆز‪-‬جۈنلىلەريى‬ ‫قۇراصتۇرۇپ لېلىپ صېئىر يېسىپ صائىر بولۇپ لېتىپتۇنىضقۇ؟َەي توۋا‪،‬قارىغايدا‬ ‫بىسنۇ قىرلىق ئىستالايدا قىرالپ ئىچىپ ئۆزىهىسگە چۇصلۇق بىرەر ئۇسلۇب‬ ‫يارىتىدىغاى يەرگە لەلدىهۇ يېهە؟‬ ‫ئاڭلىسام يۇلدۇزئاي ئاچىهىس قايسى لۈيى بىر قېتىو قىسىهغا تەييار چۆپ چىالپ‬

‫‪30‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بەرسەم تېخىچە نەيدىٌ يانايالپ يۈرۈيدۇ دەپ تېخىچە دۆڭ لۆۋرۈك بازىرىدا قىسىغا‬ ‫توخو لاۋىپى ئىسدەپ يۈرۈپتىغۇ!‬ ‫َېلىقى سىراجىل دېگەى بالىغۇ قىسزىق‪،‬نۇيبەرگە بىرې سىًارىيەيى يولالپ قويغىلى‬ ‫يېرىو ئەسىر بوالي دېدى‪،‬يا َېچبىر ئاخىرى چىقهىدى‪،‬ئاڭلىسام ئۇ صۇ سىًارىيەيى‬ ‫يېسىط جەريايىدا ئەسەر باش قەَرىهايى رۇخسار دېگەى قىسيى ياخضى لۆرۈپ‬ ‫قاپتۇنىضقۇ؟سىًارىيەيى يېسىپ دەل صۇ رۇخسار دېگەى قىس ئۆلۈپ لېتىدىغاى يەرگە‬ ‫لەلگەيدە ئۆزى ئازابقا چىدىهاي قەلەنًى تاصلىۋېتىپ لىيىهىًى تەتۈر لېيىپ لوچىغا‬ ‫چىقىپ لېتىپتۇنىط‪....‬‬ ‫ۋاي توۋا!نەى يېهىلەريى دەپ لەتتىو؟داڭگال بۇرادىرىهىسيىڭ قەلىهىًىڭ بەرىمىتى‬ ‫بىلەى ئاز‪-‬توال ئىلُانلىًىپ نەيهۇ صۇيداق خوتۇيپۇرۇصتىٌ بىرىًىڭ َېمايىسىًى‬ ‫سۆزلەپ بېرەيهىمىٌ دەيهەى‪.‬ساڭا دېسەم نۇز بۇرادەر‪،‬خاپا بولهىغىٌ‪،‬سېًى َەر‬ ‫قايچە خوتۇيپۇرۇش دېگەى بىلەيهۇ نېًىڭ ئۇ ئاعىًەنًىڭ قولىغا سۇ قۇيۇپ‬ ‫بېرەلهەيسەيغۇ دەيهەى‪...‬‬ ‫َەي قىسزىق‪،‬ئۆلهىسەك يى‪-‬يى ئىضالريى لۆرىدىمەيهىس‪.‬بۇ دۇييادا سەى بىس بىر‬ ‫ئۆنۈر چۈصىًىپ بواللهايدىغاى يۇرعۇى ئادەنلەر بار‪.‬بايا دېگەيدەك نېًىڭ بىر ئاعىًەم‬ ‫بولىدىغاى‪.‬ساڭا دېسەم ئىضەيهەسلىگىڭ نۇنمىٌ‪.‬ئۇيىڭ يۈرۈپ ‪- 100‬قىسعا‬ ‫لەلگەيدە توي قىلىهەى دەيدىغاى ۋەدىسى بولىدىغاى>‪...<br‬‬

‫ياق ياق بۇرادىرىو نۇز‪.‬سەى ئۇيداق خاپا بولساڭ قايداق بولىدۇ؟لۆڭلۈنًى ئۇيداق يېرىو‬

‫‪31‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قىلهىغىًە!لىو سېًى صۇيچە لۆتۈرۈصلۈك َەم صۇيداق بىر َەققايىيەتچى بولسۇى‬ ‫دەپتۇ؟بولدى‪،‬ساخاۋەتچى بولغايدىمىٌ ئاخىرىغىچە بولىۋەت‪.‬ئەنىسە نەيهۇ‬ ‫خوتۇيپۇرۇصالريىڭ َېمايىسىًى باصالۋېرەي‪...‬‬ ‫ساڭا ئېيتقىًىهدەك يۈرۈپ يەق ‪- 100‬سىگە لەلگەيدە توي قىلىهەى دېگەى قەسەنًى‬ ‫قىلىپ قويۇپ ساى توصقۇزىهەى دەپ تازا ئاۋارە بولىۋاتقاى َېلىقى ئاعىًەم بىلەى‬ ‫نېًىڭ تويۇصقاى ۋاقتىو ئۇيىڭ دەل ‪- 26‬قىس دوستى بىلەى يۈرىۋاتقاى نەزگىللىرى‬ ‫ئىمەى‪.‬يېهىسىًى دەيسەى؟بىس تويۇصۇپ ئۇزۇى ئۆتهەي بىر لۈيى ئۇ ناڭا بىر نۇيچە‬ ‫دادالپ لەتتى‪...‬‬ ‫ ئاداش بەلمىو نېًىڭ قەسىهىهًى سەيهۇ ئاڭلىغاى بولۇصۇڭ نۇنمىٌ‪.‬ئەنها َازىر‬‫سۈرئەت بەلال ئاستا بولىۋاتىدۇ‪.‬ياۋادا نۇصۇيداق بولىۋەرسە ‪ 30- 40‬ياصالرعا‬ ‫لىرگۈچىهۇ ئۆيلىًەلهەي بويتاق ئۆتۈپ لېتىدىغاى ئوخضايهەى‪.‬ناڭا بىرەر ئانال‬ ‫لۆرسەتسەڭ بوالتتى‪...‬‬ ‫ توردىٌ نۇَەببەت تۇتۇپ باقتىڭهۇ؟نەسىلەى چايخايا‪،‬نۇيبەر دېگەيلەردىٌ؟‬‫نېًىڭ بۇ زۇۋايىهًى بىلىسەى نۇز‪.‬چاقچاق قىلدىو دەپ ئاعسىهغا يېهە لەلسە صۇيى‬ ‫دەيهەى‪.‬ئەنها بەزى لىضىلەريىڭ بىر چاقچاقًىهۇ راستقا چۈصىًىۋېلىپ ئۇيىڭدىٌ‬ ‫راستىًال پايدىلىًىضىًى نەى قايداق بىلەي؟ئۇ نېًىڭ يۇقارقى گېپىهًى ئاڭلىغاى‬ ‫َانايال‪:‬‬ ‫ راست دەيسەى ئاداش!نېًىڭ يېهىضقىهۇ بۇرۇيراق لالالنغا لەلهىدى بۇ‬‫ئانال؟!ئاعىًىلەر سېًى بىمار قېرى يىضىيۇ دېهەپتىمەى؟ساڭا لۆپ رەَهەت ئاداش!‬ ‫َەي جېًىو بۇرادىرىو نۇز‪.‬نەى صۇ چاعدىال ئۆزەنًىڭ قايچىلىن چوڭ بىر خاتالىققا‬

‫‪32‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫يول باصالپ بەرگىًىهًى َېس قىلدىو‪.‬قايداق قىالي؟َەر قايچە بولسىهۇ بىر يەچچە‬ ‫لۈى ئويًاپ ئۇيىڭدىًهۇ زېرىمەر دەپ لۆڭلۈنگە تەسەللىي تېپىپ لېتىپ باراتتىو‪.‬بىر‬ ‫لۈيى‪...‬‬ ‫َەي يېهىسىًى دەيسەى بۇرادىرىو نۇز‪،‬صۇيداق لۈيلەريىڭ بىرىدە ئۆيۈندە خوتۇيًىڭ‬ ‫ئەتمەى نېسىلىن تانىقىدىٌ َوزۇرلىًىپ توريى صۇيداق ئېچىضىهغا چ چ رىهدىمى‬ ‫عەلىتىال بىر باش صەللى توختىهاي لىمىلدىغىلى تۇردى‪.‬نېًى بىلىسەى‪،‬سىلەردەك‬ ‫يېقىٌ تويۇصالردىٌ باصقا ئەر خەق بىلەى توردا ئايچە پاراڭلىضىپ ۋاقىتىهًى ئىسراپ‬ ‫قىلىپ لەتهەيهەى‪.‬خوصياقهىغايدەك بۇ يات ئەر لىضىدىٌ لەلگەى ئۇچۇريى‬ ‫ئېچىضىهغىال َېلىقى ئادەنًى سەسمەيدۈرىدىغاى لىچىن باش توختىهاي سەلرىگىلى‬ ‫تۇردى‪.‬‬ ‫ ئاداش‪،‬ياخضىهۇسەى؟‬‫سەى بارنۇ يا؟‬ ‫ۋوي گەپ قىلە‪....‬‬ ‫‪.....‬‬ ‫ئارقا ‪-‬ئارقىدىٌ ئوخضاش بىر ئادەندىٌ لەلگەى بۇ تېتىقسىس ئۇچۇرالريى‬ ‫ئېچىۋاتىهەى‪.‬ئەنها يوللىغۇچىًىڭ لىهلىمىًى بىلەلهىدىو‪.‬بارا‪-‬بارا گەپًىڭ قىسزىقى‬ ‫چىققىلى تۇردى‪.....‬‬ ‫َەي ئاعىًە‪،‬قارىغايدا سەى توردا يوق ئىمەيسەيدە؟نەيهۇ ساراڭ‪،‬سېًىڭ توردا‬‫يوقلۇعۇڭًى بىلىپ تۇرۇپ يەيە ۋاالقضىۋەرگەيدىمىٌ‪.‬صۇيداق بولسىهۇ ساڭا ئاالَىدە‬ ‫بىر رەَهىتىو بار جۇنۇ!بولسا نۇصۇ بىر‪-‬ئىممى لۈى ئىچىدە بىر لۆرۈصسەك‪.‬سېًى‬

‫‪33‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئاالَىدە بىر نېُهاى قىلىۋالسام بوالتتى‪....‬‬ ‫‪.....‬‬ ‫پاٍ بۇرادىرىو نۇز؟نەى لىهًىڭ صۇيچە رەَهىتىگە ئېرىضمۈدەك ساخاۋەت قولۇنًى‬ ‫سۇيۇپ قويغاى بولغىيتتىو؟داۋانى توختىهاي لېلىۋاتاتتى‪...‬‬ ‫َەي ئاداش‪...‬بەلمىو بۇ يېهىضقا ناڭا رەَهەت ئېيتهاقچى بولۇپ قالغايدۇ دەپ‬‫َەيراى بولىۋاتقايسەى؟ساڭا ئېيتسام نەى بۇرۇيقى قۇدۇقًىڭ ئىچىدىمى پاقىدەك‬ ‫ئۆتمەى لۈيلىرىهدىٌ ئۆلۈيۈپ لېتىۋاتىهەى‪.‬بالدۇرراق سەى ئۆگەتمەى صۇ ئەقىل‬ ‫لالالنغا لەلگەى بولسا بۇ چاعقىچە تويۇنًى قىلىپهۇ بوالرلەيهەى ئەنەسهۇ؟‬ ‫‪.....‬‬ ‫قايهۇقۇپال قېلىۋاتىهەى نۇز؟خەقًىڭ توي قىلىضى بىلەى نېًىڭ يېهە ئىضىو زادى؟بۇ‬ ‫ئاداش لالالنًى ئېلەصتۈرگىلى تۇردىغۇ!ئۇچۇر يەيە توختىهاي لېلىۋاتاتتى‪...‬‬ ‫ئاداش‪،‬نەى بۇرۇى چ چ الردىٌ قىس دوست ئىسدەپ يۈرۈپتىهەى‪.‬ئەنها بىلسەڭ يەزەر‬‫دائىرەم تولىهۇ تار ئىمەيتۇق‪.‬دەل سەى ئېيتقايدەك ئىًتىريېت دېگەى َەقىقەتەى بىر‬ ‫دۇييالەى ئەنەسهۇ؟سەى ناڭا صۇ ئەقىلًى ئۆگەتمەى لۈيدىٌ باصالپ نەى‬ ‫چايخايىالرعا‪،‬نۇيبەرلەرگە ئەزا بولۇصقا باصلىدىو‪ .‬ئەزا بولغايدىهۇ يەق سەى لىرىدىغاى‬ ‫چوڭ تور بېمەتلىرىًىڭ چايخايا نۇيبەرلىرىگە تىسىهلىتىپ لىرىپ َەسەل ياالتقاى‬ ‫بونبىلىرىو بىلەى يۇرعۇى قىس‪-‬چولايالريىڭ دېققىتىًى ئۆزەنگە تارتتىو‪....‬‬ ‫‪.....‬‬ ‫جېًىو نۇز!نەى يېهە ئىط قىلىپ قويدۇم؟ئۇيىڭ ئۇچۇرلىرىًىڭ داۋانىًى لۆرۈصمە‬ ‫تاقىتىو يار بەرنىدى‪...‬ئۇ دەل نېًىڭ َېلىقى خوتۇيپۇرۇش ئاعىًەم ئىمەى ئەنەسهۇ؟!‬

‫‪34‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫قەدىرلىن قېرىًدىضىو نۇزتاظ!ساڭا ئېيتسام قاتتىق ۋىجداى ئازابى ئىچىدە ئۇيىڭ‬ ‫قالغاى ئۇچۇرلىرىًى لۆرۈپ ئولتۇرۇپتىهەى‪....‬‬ ‫‪....‬‬ ‫ بىلهەي يۈرۈپتىهەى ئاداش‪.‬بۇ تور دېگەيگە باعلىًىپ قالغاى يۇرعۇيلىغاى‬‫قىس‪-‬چولايالر بارلەى‪.‬بەزىدە ئۇالريى ڭ سىردىضىپ نۇڭدىضىدىغاى بىرەر يېقىٌ‬ ‫دوستلىرىهۇ يوقهىمىٌ دەپ قالىسەى‪.‬ئۇالرعىهۇ تەستە‪،‬بەزى گەپلەريى لۈيدە‬ ‫لۆرۈصۈپ تۇرىدىغاى يېقىٌ دوستلىرىغا دېيىضتىٌ خىجىل بولسا لېرەك‪،‬نايا بىسدەك‬ ‫تور دۇيياسىدا سەيلە قىلىپ يۈرگەى‪َ،‬ەتتا بىرەر قېتىههۇ لۆرۈصۈپ باقهىغاى ياتويۇش‬ ‫لىضىلەر بىلەى نۇڭداصقۇسى‪،‬دەردىًى تۆلۈپ بەرگۈسى لېلىدىمەى‪.‬نايا بۇ دەل نېًىڭ‬ ‫سىيلىق‪-‬يۇنضاق ياعلىها تەسەللىيلىرىو بىلەى ئۇالريى ڭ لۆڭلىًى ئۇتۇصۇنغا ئاساس‬ ‫سېلىپ بەرسە بولىدۇ‪...‬‬ ‫‪........‬‬ ‫َۆرنەتلىن نۇز‪.‬نۇصۇ يازنىالريى لۆرۈپ چىداپ ئولتۇرىۋاتاالندىغايسەى؟يېهە‬ ‫ئانال؟بىسيىڭ تور دۇييالىرىهىسدا بىچارە خايىو‪-‬قىسلىرىهىسيىڭ ساددىلىقىدىٌ‬ ‫پايدىلىًىپ لېتىۋاتقاى نۇصۇيداق پۇرسەتپەرەس لىضىلەر لۆپ ئىمەى‪...‬زېرىمهىگەى‬ ‫بولساڭ داۋانىغا قۇالق سال‪...‬‬ ‫‪.......‬‬ ‫‪ -‬جېًىو دوستۇم‪،‬صۇيداق قىلىپ نەى َازىر خۇدايىڭ قۇتلۇق لۈيى توردا ئىممى يەپەر‬

‫‪35‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قىس‪��‬ئېرى بار بىر چولاى بىلەى بىلەى نۇقىو‪،‬يەيە بەش‪-‬ئالتەيلەى بىلەى قوصۇنچە‬ ‫پاراڭلىضىپ ئولتۇرۇپتىهەى‪،‬ئۇالر ئالالبۇرۇى ناڭا باعلىًىپ قالدىهۇ ئەيتاۋۇر نەى‬ ‫قاچايال تورعا چىقسام ئۇالريى ڭ نېًى ساقالپ ئېڭەك يۆلەپ لونپىيوتېر ئالدىدا‬ ‫ئولتۇرعىًىًى لۆرىهەى‪.‬نۇصۇ لونپىيوتېر دېگەيًى قايداق ئەقىللىق ئادەم لەصىپ‬ ‫قىلغايدۇ دەيهەى‪ .‬صۇ تاپتا َېسسىياتىهًى باسالهاي "ياصىسۇى ئېًتىريېت!"دەپ‬ ‫توۋلىغۇم لېلىۋاتىدۇ‪.‬ئىممى لۈيدىٌ لېيىٌ سەى بىلەى لۆرۈصمىلى يېًىڭغا بارىهەى‪.‬‬ ‫ئۇ چاعقىچە بىرەريى توعۇرالپهۇ بوالرنەى‪َ.‬ېلىهۇ تەييار بولۇپ قالدى‪.‬صۇ چاعدا ساڭا‬ ‫َەنهىًى تەپسىلىي سۆزلەپ بېرەي‪.‬‬ ‫‪.......‬‬ ‫نۇصۇ يەرگە لەلگەيدە بۇ ئۇچۇرالريى ڭ ئايىغى ئۈزۈلدى‪.‬بۇ ئاعىًەنًىڭ يەيە قايداق‬ ‫يېڭى ئويۇيلىرى بار بۇيىڭغا تېخى بىر يېهە دېهەك تەس ئوخضايدۇ‪...‬بولسا نەى‬ ‫ئۇيىڭ بىلەى لۆرۈپ ئۇيىڭ ئۆز ئاعسىدىٌ بىر ئاڭالي‪...‬داۋانىًى ئۆز ۋاقتىدا يەيە‬ ‫ساڭا خەۋەر قىلىهەى دوستۇم نېًى لۈتمىٌ‪...‬‬

‫ۋەلسىپىت ئوعرىسى‬ ‫َېمايە‬

‫‪36‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫خوتۇى بىلەى يەيە ئۇرۇصۇپ قالدىو‪.‬‬ ‫‪ -‬ئارلىضىضًىڭهۇ يولى بار‪.‬ئۆزەڭگە بېقىپ ئايدىٌ جەنئىىيەتمە يەزەر سالساڭهۇ‬‫بولىدۇ‪.‬‬ ‫‪-‬ئۆزەنگە بېقىغلىق‪ .‬ئەجەپ نەى بىلەيال قالدىڭىس‪.‬‬‫‪ -‬لۆرۇڭ ناۋۇ گەپًى! سەى بىلەى قالهاي خوصًا‪-‬خۇلۇنالر بىلەى قاالتتىههۇ؟‬‫‪ -‬سىسيى قىلهايدۇ دېگىًى بولهايدۇ‪َ.‬ېلىهۇ قېلىپ يۇرگەيلىرىڭىس ئازنۇ؟‬‫‪ -‬نەى يېهە قېپتىهەى‪،‬ئاستاراق گەپ قىل ‪،‬خەق ئاڭلىسا سەت! ئېغىسىهًى توال‬‫عېرىچلىهاي ئاۋۇ بويتاق خوتۇى بىلەى ئارالصها دىدىههۇ ئارالصها‪.‬لويىالرنۇ <قازايغا‬ ‫يولۇقساڭ قارىسى يۇقار‪ >...‬دەپ بىمارعا ئېيتهىغاى‪...‬‬ ‫‪ -‬بەش بارناق ئوخضاصهىتى؟صۇيچە يىلدىٌ بىرى ئۆي تۇتۇپ‬‫لېلىۋاتىهىس‪...‬بۇيچە زېغىرالپ لەتهىسەڭهۇ بولىدۇ‪.‬بۇگۇى يىهە بولدىمىٌ‬ ‫بۇيۇڭغا!‪--....‬ئۇ عودۇرۇپ‪-‬عودۇرۇپ ئەلپازىهًىڭ يانايلىغىدىًهۇ سەل پەسمويغا‬ ‫چۇصتى‪.‬ئاچچىغىهدا تانالىًى قاتتىق‪-‬قاتتىق صوراپ ئولتۇرۇپ لەتتىو‪.‬نايا <خوتۇى‬ ‫ئالساڭ باالدا قالدىڭ بولهىسا تاالدا > دىگەيلەر نۇصۇ‪<..‬خوتۇى ئالدىو> دەپ‬ ‫خىسنىتى بار‪،‬ئوقىغاى‪،‬يەيە بىر قايدا دىگەيلىرىڭگە توي‪<.‬تەنا يىڭ لۆتى تۆصۇك>‬ ‫دىسە يىهە دەيدىمىٌ دەپتىهەى‪.‬لۆردىغاى لۈيىهىس تېخى ئالدىهىسدا‪...‬نۇصۇيداق‬ ‫بىريى دىسەڭ ئىممىًى دەپ تەڭ تۇردىغاى بەعرەز خوتۇيالر يەيە بارنىمىٌ‬ ‫تاڭ!؟لوچىالردا <سايىهاخۇى‪-‬ئۇ> دېيىضىپ لەيًىڭدىٌ لۇسسۇرلۇصۇپ قالغايالريى‬ ‫ئويلىغىًىڭدىغۇ ئەرۋايىڭ ئۇچىدۇ‪.‬‬ ‫صۇيدىٌ لېيىٌ بۇ ئىضًى قايتا تەلىتلىهىدىو‪.‬ئېرىدىٌ ئاجراصقاى‪،‬ياسىداق َېلىقى‬

‫‪37‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئايالىهًىڭ دوستىهۇ ئايالچە نودا ۋەلسىپىتىًى تاراقضىتىپ نىًىپ لېلىپ بىر يەچچە‬ ‫قېتىو قويۇپ لەتتى‪.‬خوتۇى لېضىگە سەپ سالهايدىغاى ئەر لىضىغۇ دۇييادا يوق‪.‬نەى‬ ‫ئۇ ئايالغا سەپ سالغايسىرى خوتۇيۇنًى ئانال بار ئۇيىڭدىٌ يىراقالصتۇرۇصًى‬ ‫ئوياليتىو‪.‬ئۇ ئايال گاَى زاۋالالردا گاَى تەڭ لىچىلەردىهۇ <ئۇ يەرگە بارعاى‪،‬بۇ يەرگە‬ ‫بارعاى‪ >...‬دەپ يازلىق لۇلۇپ ئېضىن قېقىپ خاتىرجەم يېتىپ‬ ‫لېتىلىۋەردى‪.‬لېيىًچە يىهە ئۇچۇيمى ئايالهًىڭهۇ ئۇ ئايالغا بۇرۇيقىدەك قېسعىٌ‬ ‫ئەنەسلىمًى َېس قىپ قالدىو‪.‬‬ ‫ئېضىن ئەيسىس چېمىلدى‪.‬‬ ‫‪ -‬لىو؟‬‫‪ -‬ۋاي‪-‬نەى! تۇرۇڭە‪َ-‬ويلىغا چېقىڭە!‬‫‪-‬يائالال‪ ،‬بۇ خوتۇى بۇگۇى َەجەپ سەَەر تۇرۇپ لېتىپتۇ‪--.‬دىگەچ‬‫َاپىال‪-‬صاپىال لىيىهلىرىهًى لېيىپ يۇگۇردۇم‪.‬ئايالىههۇ ئالدىراپ لەيًىهدىٌ‬ ‫ئەگەصتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ۋەلسىپىتىو يوق تۇردۇ‪...‬‬‫‪ -‬بۇ يىهە ئىضتۇ ‪-‬ئەندى!؟‪--‬ئايالىو ئۇچىهىس پات‪-‬پاراق بولۇپ‬‫لەتتۇق‪.‬دەرۋازا بىر ئوبداى تاقاق‪.‬ئەنها ئۇيىڭ ۋەلسىپىتى َېضًەردە لۆرۇيهەيتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئوعرى لېرىپتۇ‪--...‬دىدى ئايالىو دەرۋازا يېًىدىمى قااليهىقاى ئاياظ ئىسلىرى‬‫ۋە چۇصۇپ لەتمەى تام چالهىللىرىًى لۆرسۇتۇپ‪.‬‬ ‫‪ -‬ۋاي ئېسىت! قايداق قىالنىس‪--..‬چىرايى ئۆڭۇپ لەتمەى ئايال قوللىرى بىلەى‬‫چاچلىرىًى بارناقداپ ئىسىدىال ئولتۇرۇپ قالدى‪.‬‬

‫‪38‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫صۇ ئېضتىٌ لىيىٌ خوتۇيۇنهۇ خېلى پەسمويغا چۈصۈپ قالدى‪.‬بىرەر ئىضالر توعرۇلۇق‬ ‫گەپ تالىضىپ قالغاى چاعالردىهۇ ناڭا سەل‪-‬پەل يول قويىدىغاى <سېًىڭ‬ ‫دېگىًىڭدەك قىپ باقىلى بولهىسا>دەپ ناڭا ئەگىضىدىغاى بولدى‪.‬لۆزۇنگە‬ ‫<دۆ>لۆرۈيگەى َېلىقى ئايالهۇ ئىممىًجىلەپ لەلهىدى‪.‬نەيهۇ خوتۇيدىٌ ئۇ‬ ‫توعرىسىدا نەلۇناتهۇ ئېلىپ لەتهىدىو‪.‬‬ ‫نەيهۇ گاَىدا بەك گىرى‪ 30.‬تىيىٌ (‪ 3‬نو) پۇلغا چىداپ ۋەلسىپىتًى <ساقلىغۇچى> عا‬ ‫بەرنەي نىًگەى پېتى نەچىتًىڭ َويلىسىغا لىرىپ توختۇدۇم‪.‬جۈنە بولغاچقا بۈگۈى‬ ‫ئادەم ئادەتتىٌ تاصقىرى لۆپ ئىدى‪.‬ۋەلسىپىتىًى قويۇپ ئايچە يىراق بولهىغاى يەردە‬ ‫جانائەت توپىغا لىرىپ قىسىلىپ ئولتۇردۇم‪.‬ياناز باصاليغىچە نۇصۇ ۋاققىچە بىرەر‬ ‫قۇلۇپلۇق بواللهىغاى جاپالەش ۋەلسىپىتىهگە پات‪-‬پات قارىۋىلىضقىهۇ ئۈلگۈردۈم‪.‬‬ ‫‪ -‬سەپراس!‬‫َەنهىهىس قۇالق قېقىضىپ ياراتقۇچىهىسدىٌ گۇياَلىرىهىسعا تۆۋە‪-‬ئىستىخپار تىلەپ‬ ‫باش ئۇردۇق‪.‬ياناز ئاخىرالصتى‪.‬لىمىٌ نىًىڭ گۇيايىو ئېغىرالپ لەتمەى ئىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬يىهىًداق َاڭۋاختى َەي‪-‬سەى! چوپهۇ‪-‬چوڭ تۇرۇپ ۋەلسىپىتًىهۇ ئوعرىغا‬‫بىرگەى بارنۇ؟ ناۋۇ يائىًساپالريىڭهۇ نەچىتتىهۇ ئوعۇرلۇق قىپ لەتمەيلىرىًى‬ ‫دەيهەى‪-‬دە‪--...‬خوتۇى يەچچە سائەت لاپضىدىمىٌ بېضىهًى ساڭگىلىتىپ‬ ‫ئولتۇرۇپال بەردىو‪...‬‬ ‫‪ -‬تۇرە‪-‬ئوريىڭدىٌ! ئاۋۇ ۋەلسىپىت بازىرىغا بېرىپ ئەرزايراق ۋەلسىپىتتىٌ بىريى‬‫ئەلەل‪،‬ۋەلسىپىت بولهىسا بولهايدۇ بۇ ئۆيدە‪--...‬ئۇ نىًى باش‪-‬ئاخىرى يوق‬ ‫خىيالدىٌ بىچىت قېلىپ ئېضتەگەيچە دەرۋازىدىٌ چىقاردى‪.‬‬

‫‪39‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬ۋەلسىپىت الزىههۇ؟‬‫‪ -‬بۇياققا قارىغىًە ئالا ‪َ-‬ۇي!ئاالنەت ۋەلسىپىتتىٌ بىرى بار‪...‬بىر‬‫قاراۋىتە‪-‬نايا‪..‬نايا!‬ ‫چۈصتىٌ لىيىٌ بولۇپ قالغاچقىهۇ ئالغۇچىدىٌ ساتقۇچى لۆپ ئىدى‪.‬ئايدا‪-‬سايدا‬ ‫ۋەلسىپىت الزىو نەيدەك لىضىلەر پەيدا بولۇپ قالهىسا بازار قايًاۋاتقاى قازايغا بىر‬ ‫چۆنۈچ سوظ سۇيى قۇيۇۋەتمەيدەك لەسسىدە بولۇپ لەتمەى ئىدى‪.‬گەپ قىلهاي قاراپ‬ ‫تۇرساڭ ئۇالر ۋەلسىپىتلىرىًى ناختاپ <ئۆزى ناڭىدۇ>‪<،‬بىريى تەپسەڭ ئوت ئالىدۇ>‬ ‫دىيىضتىًهۇ يايهايدۇ‪....‬‬ ‫ئۇياققا تارتىڭ‪،‬بۇياققا تارتىڭ بىلەى َېضقايداق لىًىضمىسى يوق بىر لويا ۋەلسىپىتىًى‬ ‫‪ 30‬سوم(لوي)عا ئېلىپ ئۆيگە قاراپ ناڭدىو‪.‬يولدا لېتىۋىتىپ خوتۇيًىڭ <گۆش‬ ‫ئالغاچ لېلىضًى ئۇيتۇنا> دىگىًى يادىهدىٌ لەصتى‪-‬دە يول بويىدىمىال قاسساپخايا‬ ‫ئالدىدا توختۇدۇم‪.‬‬ ‫قاسساپًىڭ قولى گالهۇ ‪ 200‬گىرام گۆصًى تەستە تارتىپ بەردى‪.‬پۇلًى ساياپ ئارقىهغا‬ ‫ئۆرۈلسەم ۋەلسىپىت يوق‪...‬يېقىٌ ئەتراپتىمى ئۇيۇڭ‪-‬بۇيۇڭدىٌ ئالدىراش سوراپ‬ ‫لەتتىو‪.‬‬ ‫‪-‬ئەيە ‪ ،‬بىرىسى نىًىپ لېتىۋاتهاندۇ!‪--‬دىدى بىر ئايال َونۇيۇپ‪.‬قارىسام‬‫راسال صۇ گۆصًىهۇ تاصلىۋىتىپ ئۇصقايدەك يۈرۈپ لەتتىو‪.‬ۋەلسىپىت ئوعرىسىغا دەل‬ ‫نەَەللە دوقهىضىدىمى ساخچىخايىًىڭ ئالدىدا يېتىضىۋالدىو‪.‬‬ ‫‪-‬چۈصە ۋەلسىپىتتىٌ!‬‫‪--‬يىهە بولدۇڭ‪َ-‬ۇي!؟‬

‫‪40‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫< نال ئېگىسىدىٌ ئوعرى لۈصلۈك> دىگەى نايا صۇ‪<.‬ئۇيى تۇتىۋالسام ۋەلسىپىتًى‬ ‫تاصالپ بېرىپ بەدەر قاچىدۇ >دەپ ئويالپ لەتمەيلىرىهچۇ ! بىراق ئۇ نەيدىًهۇ بەتەر‬ ‫قاپىغىًى تۈرۈپ نىختەك قادىلىپ تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ناۋۇ ۋەلسىپىت نىًىڭ‪...‬‬‫‪-‬قايداقچە سېًىڭ بولۇپ قالىدۇ‪.‬بۇ ۋەلسىپىتًى نېًىۋاتقىًى ‪ 3‬يىل‬‫بولدى‪.‬ۋۇ‪-‬ۋەلسىپىت ئوعرىسى!‬ ‫‪-‬يىهە‪،‬يىهە‪-‬نەى ۋەلسىپىت ئوعرىسىهۇ سەيهۇ؟!‬‫عەزەپتىٌ يېرىلغۇدەك بولۇپ لەتتىو‪.‬ئەتراپقا ئوالصقاى لىضىلەر <نۇصۇ يەر ئادىل‬ ‫ئايرىيدۇ>دېيىضىپ بىسيى ساخچىخايىغىال باصالپ ئەلىردى‪.‬‬

‫َاياتتا‪،‬ئاجايىپ تاساددىپىلىقالر بارلى سەى ئۇيى زور بەدەللەر بىلەى ئانالسىس‬ ‫ئېتراپ قىلىضقا نەجبۇر بولىسەى‪< .‬ئاش يىگەى قۇتۇلۇپ‪،‬تاۋاق يالىغاى تۇتۇلۇپتۇ>‬ ‫دىگەى صۇ‪ .‬ۋەلسىپىت ئوعرىسى <نايا ئىسپات> دىدى‪-‬دە‪،‬قوياى يايچۇقىدىٌ بىر‬ ‫تال ۋەلسىپىت لېًىضمىسىًى ئۈستەلگە قويدى‪.‬ساخچىخايىدىمى بىرەيلەى‬ ‫لېًىضمىًى ئېلىپ سېرتقا چېقىپ لەتتى‪.‬لېًىضمە راستىًال ئەصۇ ۋەلسىپىتًىڭ‬ ‫ئىدى‪.‬نەى لۆز ئالدىهدىمى رىئاللىقتىٌ ئاللىقاچاى ئەسيادىهًى يوقاتقاى ئىدىو‪.‬ئۇالر‬ ‫نىًى ئىتتىرىپ‪-‬دۈصمەلەپ ئايرىو بىر ئۆيگە سوالپ قويۇپ چېقىپ‬ ‫لېتىضتى‪.‬يەچچە سائەت ئۆتمىًى تازا ئېسىهدە يوق‪.‬ئورۇق‪،‬سېرقراق لەلگەى بىرى‬ ‫ئۆڭسىلى يوق لىردى‪-‬دە‪،‬نىًى يەيە ياالپ سوراقخايىغا ئېلىپ لىردى‪.‬‬ ‫‪ --‬ئېسهىڭ يىهە؟‬

‫‪41‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ --‬بايا دىگەيغۇ؟!‬

‫‪ -‬باصتىٌ دەيسەى‪،‬بۇ دىگەى تۇزۇم!‪--‬قاتتىق ۋاقىرعىًىدىٌ قارىغايدا‬‫ئالدىهدىمى بۇ لېضىًىڭ دەرىجىسى سەل يۇقۇرنىمىٌ دەپ ئويلۇدۇم‪.‬ئۇ ئارخىۋىهًى‬ ‫باصتىٌ تۈزگەيدەلهۇ قىلدى‪.‬‬ ‫‪ -‬جەنى يەچچە قېتىو ۋەلسىپىت ئوعۇرلۇدۇڭ ؟ باصقا ۋەقەنۇ سادىر قىلغايهۇ؟‬‫‪ -‬ياق‪،‬نەى ۋەلسىپىت ئوعۇرالپ باقهىغاى‪--...‬نىًىڭهۇ ئۆزۈنگە تۇصلۇق‬‫ئاچچىغىو عۇششىدە لەلدى‪.‬‬ ‫‪ -‬خۇپسەيلىن قىلها! يوۋاصلىق بىلەى نەسىلەڭًى تاپضۇرساڭ قايۇيًىڭ ئادىل‬‫َېهايە قىلىضىغا ئىگە بولىسەى بولهىسا‪--...‬قوش قاپاق‪،‬ئوبدايال سۈرى بار‬ ‫ئوتتۇرا ياصالر چانىسىدىمى سوراقچى خادىو ئۈستەلگە قاتتىق بىريى نۇصالپ‬‫قويدىيۇ ئالدىراش تانالىسىدىٌ بىريى تۇتاصتۇرۇپ سەل ئېغىر‪-‬بېسىق قىياپەتمە‬ ‫لەلدى‪.‬‬ ‫‪ -‬صۇ‪...‬نەى‪..‬دىدىهغۇ بۆلۈم باصلىقى‪،‬نەى راسال ئۇيدا ئىضتا يوق‪.‬‬‫‪-‬ئەنسە ئېيتە‪،‬ئۆتمەيدە َويالڭدىٌ ئوعۇراليغاى ۋەلسىپىتًى يەر ئاستى ئۆيۈڭگە‬‫نەى ئەلىرىپ قويغايهۇ؟! بېضىهدىٌ پىررىدە تۈتۈى چېقىپ لەتمەيدەك بولدى‪<.‬بۇالر‬ ‫زە ئۆيۈنگە بېرىپهۇ ئاختۇرۇپتۇ‪-‬دە‪َ...‬ەي!> دىدىو ئىچىهدە‪.‬‬ ‫‪ --‬نەى چۈصەيدۈرەي بۆلۈم باصلىغى‪...‬‬

‫‪42‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬بولدى‪،‬بولدى‪-‬چۈصەيدۈرنەيال قوي! لىمىٌ بىلىپ قال نەى بۆلۈم باصلىقى‬‫ئەنەس‪،‬بۇ دىلوعا نەسئۇل خادىو‪.‬سېًىڭ ئىسپات ئالدىدىمى سۈلۈتۇڭ ياَايىتىهۇ‬ ‫قاقۋاش ئوعرى ئىمەيلىمىڭًى ئىسپاتالپ بېرىدۇ‪...‬تېخى دەرۋازاڭ يېًىغا <يەق‬ ‫نەيداى> ياساپ لەتمەيلىرىڭدىٌ ئۆرگىلەي‪!...‬‬ ‫ئۇ يەيە يىهىلەريى دىدىمىٌ َېضًىهە لالالنغا لىرنىدى‪<.‬تۆۋە‪،‬نەى راستىًال‬ ‫ۋەلسىپىت ئوعرىسى بولۇپ قالدىههۇ؟> دەيتىو تىتىلداپ‪.‬‬ ‫َاياتىهدا تۇيجى قېتىو <جىًايەتچى> ئاتىلىپ بىر لېچىًى قاراڭغۇ ئۆيدە ئاراى تاڭغا‬ ‫ئۇلۇدۇم‪.‬ئەتىسى ئۇالر نىًى سوراق قىلىۋىرىپ يەتىجىگە ئېرىضەلهىگەيدىٌ لېيىٌ‬ ‫ئايالىهًى چاقىرتىپ ئەَۋالالريى بىرە قۇر ئەيًەيلەصتۈرگەيدىٌ لېيىٌ َارعىچە‬ ‫فالۈئەيلەر بىلەى لېپىًلىممە قويۇپ بېرىضتى‪.‬‬ ‫يەچچە لۈيلەر گاراڭ يۈردۈم‪.‬ئۆيدە خوتۇيًىڭ تاپا‪-‬تەيىللىرىدىٌ قۇتااللهىسام سېرىتتا‬ ‫َەنهە خەق ناڭا قاراۋاتقايدەك ‪،‬بىر بىرىگە ئىها‪-‬ئىضارەتلەريى قېلىضىپ <ۋەلسىپىت‬ ‫ئوعرىسى صۇلەى‪ >...‬دەپ نەسخىرلىن َېجىيضىۋاتقايدەكبىلىًىپ لىتەتتى‪.‬لىچە‬ ‫ئۇخلىسام چۈصلۈرۈندىهۇ َەر چىرايلىق‪،‬پاسۇيلۇق ۋەلسىپىتلەريى چۈصەپ چاچراپ‬ ‫ئويغۇيۇپ لىتەتتىو‪.‬ئۇيقۇم لەلهەي تىلىۋزۇريى باسسانهۇ قېيىضقايدەك قايسىدۇر بىر‬ ‫لايالدا <ۋەلسىپىت ئوعرىسى> توعرىسىدا نەخسۇس سۆرەتلىن پىراگىرانها‬ ‫بېرىۋاتىپتۇ‪...‬ئاٍ‪،‬خۇدا! ئۇيىهۇ ئەتتىو‪.‬ئۇياى يۇنىالپ‪،‬بۇياى يۇنىالپ يەيە يېتىپ‬ ‫باقىهەى‪...‬دەل صۇ لۇيلەريىڭ بىرى يېرىو لېچىدە خوصًىهىسيىڭ بىر قىسى‬ ‫بولىدىغاى ئۆزى خېلى بەستىلىن ‪،‬صەيتايراق ئەيسىس ۋاقىراپ قالدى‪.‬‬ ‫‪ --‬ۋەلسىپىت ئوعرىسى‪،‬ۋەلسىپىت ئوعرىسى!‬

‫‪43‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫<خەپ!> دىدىو ئىچىهدە<سەى لاساپەت نۇصۇ لېچىدىهۇ ئۇخلىهاي ئادەم زاڭلىق‬ ‫قىلغىًى تۇردۇڭ‪..>...‬بىراق ئۇ توختىهاي ۋاقىرايتى‪.‬‬ ‫‪-‬بۇياققا چېقىڭالر‪،‬ياردەم قېلىڭالر!‬‫خوتۇيًىڭ <قوپە! چېقىپ باققىٌ بىر ئەر لىضى بولغايدىمىٌ‪>..‬دەپ بىلىمىهًى‬ ‫قاتتىق نوتىضى بىلەى چاچراپ ئوريۇندىٌ تۇردۇم‪-‬دە ئىچ لېيىهلىرىو بىلەيال‬ ‫ئېتىلىپ چېقتىو ‪.‬‬ ‫بىس ‪--‬خوصًا‪-‬خۇلۇنالر تەرەپ‪-‬تەرەپتىٌ يوپۇرلۇصۇپ چېقىپ تۈيدىمى‬ ‫ۋەلسىپىت ئوعرىسىًى يەق نەيدايدا تۇتتۇق‪.‬لىهدۇ بىرىًىڭ قول چېرىغى‬ ‫يورىتىۋەتمەى ئوعرىًىڭ چىرايىًى لۆرۈپ ناڭا ئۇصتۇنتۇت جاى لىردى‪.‬بۇ دەل‬ ‫َېلىقى لىًىضمىلىن ۋەلسىپىت ئوعرىسى ئىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬توختاڭالر!‪-‬دىدىو لۆپچىلىمًى گەپ قىلهاسلىققا ئۈيدەپ‪.‬‬‫‪ -‬بۇ لىسپۇرۇصًى ئۆزەم سوراق قىلىهەى‪.‬‬‫َەنهەيلەى <َە قېًى> دىگەيدەك ئۇيى نەى تەرەپمە قارتىپ صۈللەصتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئەندى ئېيتە‪َ،‬ېلقى ۋەلسىپىتًىڭ لېًىضمىسى سەيدە يىهىط قىلىدۇ؟‬‫‪ -‬قايسى ۋەلسىپىتًىڭ؟‬‫‪ -‬ناۋۇ ۋەلسىپىتًىڭ‪<--...‬ئادەم بار يەردە باتۇر> دىگەيدەك تەستىمىگە‬‫لېلىضتۈرۈپ بىريى ئۇرۇۋىلىپ ئۆزەنًىڭ چىرايىًى لۆرسۈتۈپ قويدۇم‪.‬‬ ‫‪ -‬ئېسىڭگە لەلدىهۇ؟‬‫‪ -‬لەلدى‪.‬‬‫‪--‬ئەنسە جاۋاپ بەر!‬

‫‪44‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬نەى ‪..‬نەى ئۇ ۋەلسىپىتًى ئىممى قېتىو ئوعۇرلىغاى‪.‬‬‫‪ -‬يارايسەى‪،‬بەللى بىرىًجى قېتىو لېًىسمىسى بىلەى بىللە ئوعۇرلىغاى‪-‬دە! َۇ‬‫يۇنۇسسىس ئوعرى‪--...‬ساقچى ناصىًىسى َۇقۇيتۇپ لەلگىچە يەيە بىر يەچچىًى‬ ‫تەلمۈزىۋىلىقىهۇ ئۈلگۈردۈم‪.‬ئەنها ۋەلسىپىت ئوعرىسى قالدۇرۇپ لەتمەى صۇ‬ ‫جاراَەتلەر َاياتىهدا نەڭگۈ ئۆچهەس بىر ئىسيا بولۇپ قالدى‪.‬‬

‫ئەنرۇل خىيالى‬ ‫پوۋىسىت‬

‫نۇقەددىهە‬

‫تىرىن دىسەم‪ ،‬تىرىملىمتىٌ نەيا يوق‪،‬‬ ‫ئۆلەي دىسەم‪ ،‬ئۆلهىمىهگە باَايا يوق‪،‬‬ ‫لۈيدە خىيال‪ ،‬لۈيدە تەصۋىط لۈيدە عەم‪،‬‬ ‫دەردىو ئېيتسام‪ ،‬دەردىهگە دارناى دايا يوق‪.‬‬

‫‪45‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪---------‬ئابدۇرىُېو ئۆتمۈر‬

‫ئۇيىڭ قولى ئەندى َىچقايداق ئىضقا بارنايدىغاى بولۇپ قالدى‪ .‬بۈگۈيهۇ يەيە‬ ‫لۈيدىمىدەك ئۆستەڭ بويىغا چىقىپ تىسىغىچە تۈرىۋالغاى ئىممى پۇتىًى التقىلىق سەل‬ ‫سۈيىگە چىالپ تانالىسىًى قىڭغىر چىضلەپ ئۇزۇى ئاچا ياعاچتا يىهىلەريىدۇ‬ ‫سۈزۈپ‪-‬تاصالپ ئولتۇراتتى‪.‬‬ ‫ئۇ يەر بۇ يەرلىرى ئاقارعاى‪ ،‬ئۆسمىلەڭ چاچ ساقاللىرى سەتىراچ چىلالپ تۇرعاى بۇ‬ ‫لىضىًىڭ لۆزلىرىًىڭ ئولتۇرصۇپ لەتمىًىگە قارىهاي ۋۇجۇدىدىمى ئۈنۈت‪ ،‬ئىضەيچ‬ ‫دولقۇيلىرى ئاققاى دەريا سۇيىدەك صۇيچە ئۆرلەش َەم جەزبىلىن ئىدى‪ .‬پات‪-‬پات‬ ‫ئۇَسىًىضلىرىًى َىساپقا ئالهىغايدا ئۇيىڭ سۈرىۋاتقاى خىياللىرى ئۆز روَىيىتىدىٌ‪،‬‬ ‫ئېتىقاتلىرىدىٌ داۋالغۇپ لەتهەيتى‪.....‬‬ ‫‪ ----‬ئەسسىالنۇ ئەلەيمۇم!‬‫‪---‬ۋەئەلەيمۇم ئەسسىالم!‬‫ئۇزۇى‪ ،‬قارانتۇل لەلگەى خېلى ئېسىل نارلىلىق ناصىًىدىٌ بىرى ئىضىن ئالدىدا‬ ‫عايىپتىٌ پەيدا بولغايدەك لەپپىدە توختىدى‪-‬دە‪ ،‬ئىگىس بوي بىرى ئىتتىن ناصىًىدىٌ‬ ‫چۈصۈپ ساالم قىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬بىس ئەنرۇل ئەپەيدىًى ئىسدەپ لەلگەى‪َ ....‬ازىرال ئۇيى صەَەرگە ئېلىپ‬‫ناڭهىساق بولهايدۇ‪.‬‬ ‫ئۇ ئۆز قۇلىقىغا ئىضەيهەيۋاتقايدەك ناصىًىدىٌ ئارقا‪-‬ئارقىدىٌ چۈصۈۋاتقاى بۇ‬

‫‪46‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ساالپەتلىن لىضىلەرگە زەڭ سېلىپ بىر قۇر لۆز يۈگۈرتۈپ چىقتىيۇ بىرىًىهۇ‬ ‫تويىيالهىغىًىدىٌ سەل ئىچى پۇصتىهۇ‪:‬‬ ‫‪ --‬ئەنرۇل دىگەى نەى‪ ،‬بىراق نەى ئەپەيدى ئەنەس!‪....‬دەپ عۇدۇرۇپ قويدى‬‫ۋە ئاخىرىدا <سىلەر؟> دەپ قوصۇپ قويدى‪.‬‬ ‫‪ --‬نەى نەدىًىيەت ئىدارىسىدىٌ‪ ،‬نۇيۇ ئۇلا قەلەنمەصلەر جەنىيىتىدىمى‪....‬‬‫‪َ --‬ېلىقى لىضى َەنهەيلەيًى بىر قۇر تويۇصتۇرۇپ چىققايدىٌ لېيىٌ بۈگۈى‬‫صەَىرىهىسدە لەسپى يازعۇچىالريىڭ بىر قېتىهلىق چوڭ يىغىلىضى بارلىغىًى‪ ،‬بولۇپهۇ‬ ‫بۇ قېتىو ئەنرۇل ئەپەيدىًىڭ ئىجادىيەتلىرى ئۈستىدە لۆپرەك توختۇلدىغايلىقى ‪...‬‬ ‫صۇڭا َازىرال ئۇالر بىلەى بىللە نېڭىضى لېرەللىمى‪ ...‬توعرىلىرىدا بىرەر قۇر‬ ‫نەلۇنات بەردى‪.‬‬ ‫< نۇيۇالر يىهە دەيدۇ‪َ-‬وي!؟ يائالال بۇ خەق ئەندى نەيدەك(تاصلىۋەتمەى‬ ‫داَى)سىًىڭ قەدرىگە ئەندى يېتىپتۇ‪-‬دە‪...‬؟> دەپ پىچىرالپ قوياتتى‪-‬ئۇ‪.‬‬ ‫سالهاق قەدرىًى رۇسلىغاى ئەنرۇل ئۇالريى ڭ بىر نەَەل زورالش‪ -‬سااللىرى بىلەى‬ ‫ناصىًىغا چىقتى‪ .‬ئارقىغا يېرىو قاتلىًىپ چۈصۈرۈلگەى ئورۇيدۇقىدا چوڭ‪-‬چوڭ‬ ‫صېرلەتلەريىڭ لىدىرلىرىدەك ئولتۇرۇپ لەتمەى صۇيچىدىٌ بېرى قۇنًىڭ ئاستىدا‬ ‫قالغاى بۇ <يازعۇچى>نىسيىڭ ساقال‪-‬بۇرۇتلىرىًى ئارىدىٌ لىهدۇر بىرى صەَەردىمى‬ ‫نەيسىلگە يەتمۈچە ئەيًەلتەك قىلىۋەتتى‪. .‬‬

‫َەصەنەتلىن زال ‪--‬گۈلداراس ئالقىط سادالىرى‪ ،‬نەنًۇيلۇق‪ ،‬قىسىقسىًىضالر بىلەى‬ ‫تىمىلگەى لۆزلەر‪ ،‬بىرىًچى رەتتىمى ئاتاعلىق يازعۇچى‪ ،‬صائىرالر ‪ ...‬نۆتىۋەرلەر‬

‫‪47‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئارىللىرىدىمى يوعاى‪ ،‬سىپتا قىلىپ يېسىلغاى <ئەنرۇل ئەپەيدى> ياندىمى يونۇر‬ ‫تاختىسى قويۇلغاى بوش ئورۇى ئۇيىڭغا قۇچاق ئاچتى‪.‬‬ ‫يىغىلىط ئۆز تەرتىپلىرى بىلەى ئېچىلىۋاتاتتى‪ .‬ئارىلىقتا صەَىرىهىسدىمى تويۇلغاى‬ ‫قىسزىقچىالر بىر‪-‬ئىممىدىٌ يونىر لۆرسۈتۈپ لۆپچىلىمًىڭ لەيپىياتىًى بىراقال‬ ‫يۇقۇرى لۆتۈرۋەتتى‪ .‬قايچىلىن ۋاقىت ئۆتتىمىٌ گەپ ئەنرۇل ئەپەيدىًىڭ ئىجادىيەت‬ ‫نىۋىلىرى ئۈستىدە بولدى‪ .‬ئۇيىڭ ۋىاليىتىهىسيى زىل‪-‬زىلىگە سالغاى <بىس‬ ‫بولهىساقهۇ بوالنتى> ‪< ،‬قاپىغىڭًى تۈرۈپ قوي>‪< ،‬نۈگۈدەك باسقايدا> قاتارلىق‬ ‫صېىرلىرى تىلىًىڭ ئانهىباپ‪ ،‬چۈچۈللىمى بىلەى <تاۋۇز ناجراسى>‪< ،‬خام‬ ‫لېسەلهۇ لېسەلهۇ؟>‪َ < ،‬ەسەى پىضايۋاى> قاتارلىق يەسرى ئەسەرلىرى‬ ‫ۋەقەلىملىرىًىڭ گىچچىرناش‪،‬تېها يورۇتۇش جەَەتلەردىمى نۇلەنهەللىگى بىلەى‬ ‫ئېغىس‪-‬ئېغىسالرعا تەگهەي نۇيازىرلەردە بولدى‪ .‬ئارىدا سەًَىدە باال يۆتىلىۋالغاى‬ ‫قاراقۇنچاق بىر چولايًىڭ قاتتىق ئۆلۈيۈش‪ ،‬پۇصايهاى بىلەى سۆزلەيگەى يۇتقى َەنهە‬ ‫قاتًاصقۇچىالريى َاياجاياليدۇرۋەتتى‪َ.‬ەنهىدىٌ بەك تەسىرلەيگىًى َەم ئۆزىًى‬ ‫چەلسىس بەختلىن َىساپالپ قايداق قىلىپ سەًَىگە چىقىپ قالغىًىًىهۇ تۇيهاي‬ ‫قالغاى ئەنرۇل لۈلگىٌ ياصلىًىپ ئۇالريى ‪--‬ئۆزىًى خېلى بۇرۇيال تاصالپ لەتمەى‬ ‫ئايالى نايهۇيەم بىلەى ئوعلى تاجىًى نەَمەم باعرىغا باستى‪.‬‬ ‫‪ -‬تۇرە‪َ-‬وي! ئىت پوق يىهەستە ئۆستەڭ بويىدا ئولتۇرۋېلىپ يىهىط‬‫قىلىۋاتىسەى‪ ،‬يۈزۈڭًىهۇ يۇيغايسەى‪َ-‬ە؟‪...‬ناڭ ئىًىڭ بىلەى ئېتىسعا بېرىپ قوياق‬ ‫ئوتۇصۇپ بەر‪...‬‬ ‫دولىسىغا قاتتىق تەلمەى قولدىٌ چۆچۈپ ئارقىغا قارىغاى ئەنرۇل باياتىٌ بېرى‬

‫‪48‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئۇخلىهاي لۆرىۋاتقاى چۈصلىرىًىڭ ئاخىرىًى لۆرۈصمە يېسىپ بواللهىغىًىدىًهۇ‬ ‫ئەيتاۋۇر دادىغا قاپاق ئېچىط ئۇياقتا تۇرسۇى قاراپهۇ قويهىدى‪.‬‬ ‫ئېغىرلىضىپ لەتمەى بەدىًىًى تەسلىمتە لۆتۈرۈپ ئىغاڭضىپ نېڭىپ ئۆزىگە قاراپ‬ ‫تۇرعاى ئىضىڭ ئالدىدىمى ئېضەك َارۋىسىًىڭ بىر يېًىغا ئۆزىًى تاصلىدى‪-‬دە‪ ،‬بوش‬ ‫ئاۋازدا <َەيدە!> دىدى‪.‬‬ ‫نەَەللە لۆۋرۈلىدىٌ چۈصۈپ ئېتىس يولىغا تاصاليغاى َارۋا چاقلىرى نايسىراپ‬ ‫لەتتىهۇ ئەيتاۋۇر توال عىچىرالپ ئۇيىڭ ئىچىًى سىقتى بولغاي <نەى پىيادە‬ ‫باراي‪ >...‬دەپال َارۋىدىٌ سەلرەپ ئېتىس قىرلىرىًى بويالپ چېپىلغاى لويا ئېرىق‬ ‫بويىغا يۈرۈپ لەتتى‪ .‬بۇ قىرالر ‪ ،‬بۇ چەلسىس ئېتىس سەيًالىرىًىڭ َەر بىر بۆلەللىرىدە‬ ‫ئۇيىڭ بالىلىقىًىڭ تاتلىق ئىسگۈلىرى قالغاى‪.‬ئۇ َەر قېتىو دەل نۇصۇ سۆگەتلىن‪،‬‬ ‫يىاليدەك ئۇزۇيغا سوزۇلغاى ئۇ يەر بۇ يەرلىرى چىهلىًىپ َاردۇق ئالىدىغاى ئورۇيغا‬ ‫ئايلىًىپ لەتمەى‪ ،‬ئۇ يەر بۇ يەرلىرى لولىًىپ‪ ،‬ئازگاللىضىپ ئۇصضاق بالىالر سۇ‬ ‫چۆنۈلۈپ ئويًايدىغاى ئېرىق بىلەى چېغىر يول بىرلىضىپ لەتمەى بۇرۇيقى يولغا قەدەم‬ ‫باسقايدىال بۆلەلچى جايلىًىپ لېتەتتى‪.‬‬

‫>‪<1‬‬

‫‪ -‬سالى تۇڭگايًىڭ تىرالتورى بىلەى يۆتمەيهىس ‪-- .‬دىدى <يىگىت >‪< ،‬قىس>‬‫عا تەبەسسۈم بىلەى بېقىپ‪.‬‬

‫‪49‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬ياق! ئاۋۇ قاسىو صوپۇريىڭ چوڭ تىرالتورى بىلەى يۆتمەيلىچۇ!‪ ...‬قىس‬‫دونسۇيۇپ يىگىتمە ئارقىًى قىلىۋالدى‪.‬‬ ‫‪ -‬بوپتۇ سېًىڭ دىگىًىڭدەك قىلىلى‪....‬‬‫ئۇالر ئەيە صۇيداق ئىضىن ئالدىدىمى نەيگەيدە ئۆي ياساپ ئاددىغىًا توي قىلىۋالدى‪.‬‬ ‫يىگىت قىسيىڭ يۇنراى بېلىمىًى ئاستا تۇتۇپ <بىس ئەندى ئەر‪-‬خوتۇى‪َ-‬ە؟!>‬ ‫دەپ ئۆزىگە تارتتى‪....‬‬ ‫‪ -‬قوپۇش‪َ-‬ۇ بەعەرەزلەر! قارا لىچىممىًە تۇرۇپ قىلىۋاتقاى قىلىقىًى‪ .‬ئاۋال چوڭ‬‫بولۇش‪ ...‬نۇصۇ لەنًىڭ بالىلىرى زالىسىدىال بىر يىهە بولۇپ لېتىۋاتىدۇ دىسە!‪...‬‬ ‫يوعاى لويا ۋەلسىپىتىًى تاراڭڭىدە تاصلىغاى دادا ئوعلىًى سۈرۈپ‪ -‬توقاي قىلىپ‬ ‫َويلىغا ئېلىپ لىردى‪.‬‬ ‫‪ -‬نەلتەپتىٌ قايتىپ لېلىپ قىلىدىغاى ئىضىڭ يىهە؟‬‫‪ -‬تاپضۇرۇق ئىضلەش ‪ -‬باال قاتتىق قورققىًىدىٌ دۇدۇقالپ جاۋاپ بېرەتتى‪.‬‬‫‪-‬ئايدىًچۇ؟!‬‫‪ -‬قويغا ئوت ‪-‬چۆپ ئەلىرىط يەيە‪...‬‬‫‪ -‬تىلىڭًى چايًىهاي ئېيت ‪--‬سەى قايسى بىرىًى قىلىۋاتىسەى‪َ ،‬ە دىسە دەريا‬‫جىراالرعا قاچىسەى‪ ،‬چۆنۈلگىًى بېرىپهۇ تويهىدىڭ‪ ،‬ئۇچار قايات باللىرىًى باقىهەى‬ ‫دەپ يۇرعۇى قەعا‪،‬قاراعوجا‪ ،‬لەپتەر باللىرىًى نۈصۈلمە بېرىپ بولدۇڭ‪.‬‬ ‫دادا َەر بىر يىغىلىپ قالغاى گۇياَلىرىًى ئۇيىڭ سەنىگە سالغاچ پۇت‪-‬قوللىرىغا‬ ‫سۆگەت صۇپۇڭى بىلەى تەلمۈزۈپ تۇراتتى‪ .‬ئوعلى بولسا تىپچەللەپ‪ ،‬يىغالپ < بۇدا‬ ‫ئۇيداق قىلهايهەى دادا‪ ،‬جىًىو دادا نېًىى ئۇرنا!‪ >...‬دىگىًىچە گۇياَلىرىًى‬

‫‪50‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫تىلەيتى‪ .‬ئاخىرى ئايىًىڭ ئارلىضىضى بىلەى بۇ ئىضهۇ تۈگىدى‪ .‬ئوعۇل ئايىًىڭ‬ ‫يۈرۈگى‪ ،‬بارلىغى ئىدى‪ .‬ئۇ َەر قېتىو دادىدىٌ تاياق يەپ قالغاى چەعلىرىدا باعرىغا‬ ‫چىڭ بېسىپ نۆڭ‪-‬نۆڭ يىغالپ لېتەتتى‪ .‬ئۇيىڭ بالىلىقلىغىًى بالىلىق ‪ ،‬صوخلۇق‬ ‫دەپ بىلگەى ئايا دادا يوق چاعالردا < ئالالًَىڭ ئەنرى باالم> <بىر تال ئەنرىو> ‪...‬‬ ‫دەپ ئەرلىلىتىپ بارلىق صەيتايلىقلىرىغا خوصاللىق بىلەى قايات لېرىپ تۇراتتى‪.‬‬ ‫لىچىگىدىًال نۇصۇيداق ئىممى خىل ئېقىو ‪ ،‬ئىممى خىل قاراش ۋە يالى ئىممى خىل‬ ‫نۇَىتتا تەڭ يېتىلگەى ئەنرۇل بولسا بۇ خىل صارائىتالرعا تېسال ئۆزلىضىپ لېتىپ‬ ‫باراتتى‪.‬‬ ‫نەلتەپلەردە قىسالريى بوزەك تېپىپ سەپە ئويًايدىغاى لاتەلچىلىرىًى بۇزۇۋېتىپ‬ ‫دەصًام يىگەى چاعلىرىدىهۇ‪ ،‬ساۋاعداصلىرىًىڭ قەلەندايلىرىغا چېمەتمە سېلىپ‬ ‫قويۇپ نۇئەللىهلەردىٌ تەيقىد يىگەى چاعلىرىدىهۇ ئوخضاصال ئايىسىًىڭ قىسعىًلىق‬ ‫بىلەى بېضىًى سىالپ سۆيۈصلىرىگە ئېرىضمەى بۇ نەزگىللەردە بارعايچە ئەقىللىق‪،‬‬ ‫تېتىن چوڭ بولۇصقا باصلىدى‪....‬‬

‫بۇ يېسىغا توك لېلىپ يەيە يۇرعۇى ئۆزەۈرۈصلەر بارلىققا لېلىضمە باصلىدى‪ .‬ئەنرۇلهۇ‬ ‫ئىممى لۈيدە بىر تۆت لوچا دوقهۇصىدىمى ئىبرايىهًىڭ دۇلمىًىغا لىرسىًگە‬ ‫بارنايدىغاى تاپضۇرۇقلىرىًى النپۇچما يورۇقىدا ئۇچۇپ يۈرگەى پەرۋايى لەرگە زوقاليغاچ‬ ‫خاتىرجەم ئىضلەيدىغاى بولدى‪َ .‬ەر لۈيى چۈصلۈك دەم ئېلىضلىرىدا نەَەللىدىمى‬ ‫دوسلىرى بىلەى يۈگۈرۈصۈپ بېرىپ لورىدىغاى لويا قۇلۇپ يېًىدىمى لىًو ئىسهى‬ ‫يېسىلىپ قويۇلىدىغاى قارا دوسما ۋە صۇ قېتىهلىق لىًو ئارتسلىرىًىڭ قىسىقارلىق‬

‫‪51‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لۆرۈيۈصلىرى سۈرەت قىلىپ ئايدا ‪-‬نۇيدا چاپلىًىپ قويۇلىدىغاى ئەيًەللىن تاختىغا‬ ‫تەلهۈرۈصلىرى ئاستا‪-‬ئاستا يوقۇلۇصقا باصلىدى‪ .‬دەسلىۋىدە ئۇ قاراصلىق دادۈيدە <قار‬ ‫لەيلىسى> نارلىلىق تېلىۋىسوردىٌ بىرى قويۇلدى‪ .‬ئارقا‪-‬ئارقىدىٌ بېرىلىۋاتقاى <خو‬ ‫يەى جىيا> ‪< ،‬چىٌ جىٌ> فىلىهلىرى ئەتىدىٌ لەصمىچەسۆزلىًىدىغاى تېهىغا‬ ‫ئايلىًىپ تېلىۋىسور ئۈستىدىهۇ قىسىقارلىق بەس نۇيازىرىلەر ئۇ لوچىدىٌ بۇ لوچىغا‬ ‫خېلى بىر نەزگىللەرگىچە داۋام ئېتىپ لەلدى‪ .‬نەَەللىدە سەلىياخۇى ئىسىهلىن‬ ‫بىرى يەدىٌ تاپتىمىٌ <ئۆزى لىچىن بولسىهۇ ياپويًىڭمىمەى > دەپ بىر تېلىۋىسور‬ ‫پەيدا قىلدى‪ .‬ئۇيىڭ ئۆيى دادۈيدىٌ يېقىٌ بولغاچقا يۇرعۇى لىضىلەر ئۇيىڭمىگە‬ ‫بارىدىغاى بولدى‪ .‬سەلىياىۇيهۇ خوصى تۇتقاى لۈيلىرى بەش تىيىٌ(بەش پۇڭ) دىٌ‬ ‫بولهىسا ئوى تىيىٌ( ئوى پۇڭ) دىٌ بېلەت سېتىپ دەرۋازا ئالدىدا نىختەك ئولتۇرۇپ‬ ‫يوعاى‪،‬لەڭرى َويلىسىدىٌ ئوبدايال پايدىلىًىۋالدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئايالى بولىدىغاى ئايال‪ ،‬عەرەز ئۇقۇدۇ‪ ....‬سەلەيمام ئوسال ئادەم جۇنۇ ‪-‬پىقسق!‬‫‪-‬سىلەرگە بەرسە ئوبداى بەرنىسە ئەسمىهۇ؟!‬‫نەَەللىدىهۇ پات‪-‬پات ئۇالر توعرۇلۇق عالتەللىن گەپلەر پەيدا بوپ تۇراتتى‪.‬‬ ‫‪-‬چىقە بۇياققا ‪-‬چىقە َويالڭدىٌ دەيهەى!‬‫ئەنرۇل پاراسالپ لىرىپ باراقساى باعلىق َويلىغا سىڭىپ لەتتى‪ .‬دەرۋازا ئالدىدا‬ ‫بىرى َەدەپ ۋاقىرايتى‪ .‬بۇ دەل سەلىياخۇى ئىدى‪.‬‬ ‫‪َ -‬وي يىهە بولدى؟ ‪--‬يىهە سەت ۋاقىرايال؟‬‫ئايا ئۆپمىدەك ئېسىلىپ دەرۋازا ئالدىغا چىقىپ<سەى دەۋالغۇچە نەى دەۋۇاالي>‬ ‫دىگەيدەك ئۇيىڭ ئالدىغا َۆرپەيدى‪.‬‬

‫‪52‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬ئاۋۋال باللىرىغا گەپ قىلسىال‪ ،‬لۈپ‪-‬لۈيدۈزدە صۇيچە خەقًىڭ ئالدىدا‬‫َاقارەتلىدى‪...‬يەيە نەيدىٌ بەك لۈچەيلىغۇ!؟‬ ‫سەلىياخۇيًىڭ ئەلپازى ‪ 40‬گەز ئۆرلىگەى ئىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ناۋۇ گەپًى لۆرۈڭ‪ ،‬سەلىياخۇى سىلى قايچە ياش ئەنرۇل قايچە ياش؟ئۆيگە‬‫باستۇرۇپ لىرىپ يىهە قىالي دىگەى ۋۇييييي ئادەم!‪--‬دادىسى بۇ ياققا‬ ‫چىقسىال‪....‬‬ ‫جىدەل صۇ تەرەققىدە ئوبدايال داۋنالصتى‪ .‬نەَەللىدىمىلەر‪ ،‬يولدىٌ ئۆتۈپ‬ ‫لېتىۋاتقايالر ‪...‬ئىضقىلىپ بۇ بېلەتسىس لىًويىڭ ئىضتىرالچىلىرىهۇ ئاز ئەنەس‬ ‫ئىدى‪.‬‬ ‫‪َ-‬ەي سەلىياخۇى ‪ ،‬باالم زادى ساڭا ئېغىر لەلگۈدەك يىهە دەپ‬‫تىللىدى‪-‬دەرە!‪--‬بايىدىٌ بېرى جىدەلًىڭ تۈگۈيىًى بىلەلهەيۋاتقاى دادىًىڭ‬ ‫ئەرۋايى ئۇچقايدەك قاتتىق ۋاقىرىدى‪.‬‬ ‫‪-‬يىهە دەيتى <سەلەي ‪ 10‬تىيىٌ خوتۇيى ‪ 5‬تىيىٌ > دىدى‪--.‬دادىًىڭ سوظ‬‫ئاۋازىدىٌ صۈللەصمەى لۆپچىلىن بۇ گەپًى ئاڭالپ ئىختىيارىسىس پاراققىدە لۈلۈصۈپ‬ ‫لەتتى‪.‬ئەنرۇلًىڭ ئاتا ‪-‬ئايىسىهۇ دەناللىققا بىر يەرسە دىيەلهىدى‪...‬سەلىياخۇيهۇ‬ ‫جىو بولدى‪.‬‬ ‫َويلىًىڭ ئىچمىردىمى ياى خوصًىسىًىڭ پاسىل تېهىغا قېرى صاپتۇل دەرىخىًى‬ ‫تىرەك قىلىپ ياناصقاى ئەنرۇل ئىضىن ئالدىدىمى جىهقىتلىقتىٌ ئاستا ئارقىغا‬ ‫يايدى‪.‬‬

‫‪53‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بۇلتۇر ئۇچىًى ئۇصضۇتۇپ قويۇپ يا ئايىسىغا يا دادىسىغا دىيەلهەي خېلى بىر‬ ‫نەزگىلگىچە سىيەلهەي قىيًىلىپ يۈردى‪ .‬صۇيدىٌ لېيىٌ ئېغى يوق ئىضتايًى‬ ‫لىيهەي قېلىٌ پاختىلىق ئىضتايًى ئۈرۈك عورا بولغىچە ئۇچىدىٌ سالهايدىغاى‬ ‫بولىۋالدى‪ .‬يىلالردىمىدەك لاڭمى تېيىًىپ بۇريىًى قايىتىپ‪َ ،‬ەدىسى بىلەى‬ ‫نەصًىڭ تۇۋىگە يېيىلغاى پايتىهىالريى تالىضىپ ئۇرۇصۇپهۇ يۈرنەيدىغاى ئەنرۇلًىڭ‬ ‫ئائىلىسى ئىلگىرلى يانراتلىقتىٌ َاللىًىضقا باصلىدى‪ .‬ئەندى ئۇ نەيلى تەتىل ۋە‬ ‫نەيلى باصقا دەم ئېلىط لۈيلىرى بولسۇى دالىالردا نۆدۈرۈپ ‪-‬قوپۇپ تېسەك تېرىپ‬ ‫َېرىپ لەتهەيدىغاى‪َ ،‬ۆل گازىر صاخلىرىًى ئوچاقتا قاالپ تۇتاصتۇرالهاي پۈۋلەپ‬ ‫<لۆزۈنگە ئىس لىرىپ لرتىۋاتسا‪ >...‬دەپ ۋايسىيىپ لەتهەيدىغاى بولدى‪.‬‬ ‫ئۇيىڭ لۆڭلىدە بۇ يىل قىط ئەڭ نەيىلىن ئۆتتى‪ .‬تاعىسى قۇۋاى ئوۋچىغا ئەگىضىپ‬ ‫ئاپپاق قارلىق دۆڭلەردە توصقاى قوعالپ لايىمولًىڭ قايداق توصۇپ قالغايلىغىًىهۇ‬ ‫سەزنەي قالدى‪ .‬بولۇپهۇ تاعىسىًىڭ ئىممى قۇلۇقى دىڭ‪ ،‬ئاالبۇلهاق َېلىقى ئاۋاق‬ ‫ئاپضارلىسى توعرىسىدىمى ۋەقەلەر ساۋاعداصلىرىغا تۇرۇپ‪-‬تۇرۇپ ئۇيتۇلغۇسىس‬ ‫َىمايەتلەريى سۆزلىتەتتى‪.‬‬ ‫ئۇزۇى‪ ،‬لۆڭۈللۈك ياز ئايلىرى ئەنرۇل ئۈچۈى يەيىال پۇلغا تېگىضمۈسىس بايرام ئىدى‪.‬‬ ‫ئىڭىسالرعا قويالريى قويۇۋېتىپ َۇدىگەى ئۇۋىلىرىًى لوالپ بۇعداي تېپىپ ئايىًى‬ ‫خوش قىلىپ دادىسىًىڭ ناختاصلىرىغىهۇ سازاۋەر بولۇپ باقتى‪ .‬زىرائەتلەرگە‬ ‫قىچىۋېلىپ توسۇش ئىهماى بەرنىگەى چاعالردىمى دىُقايالريىڭ ئاعسىًى بۇزۇپ‬ ‫ۋاقىراصلىرى‪ ،‬نال پادىلىرى بىلەى قوصۇپ قوعالپ لېتىضلىرى ئۇيىڭ ئۈچۈى تاتلىق‬ ‫بىر لارتىًا‪ .‬داڭگال(چالها) تىسىپ ئوچاق ياساپ راسا قىسىتىپ ياڭيۇ‪،‬قىسىلچا ‪،‬‬

‫‪54‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لۆنهە قوياق لۆنۈپ يىگەى‪ ،‬ئۇسساپ لەتمەيلەردە قوياق صېخىًىڭ صېمەردەللىرىًى‬ ‫تالالپ ئېتىس قىرىدا ئولتۇرۇپ چايًاپ لەتمەى بۇ خوصاللىق لۈيلىرىهۇ ئاخىرلىضىپ‬ ‫يەيە نەلتەپمە تۇتۇلغاى ئەنرۇل صەيبە‪ ،‬يەلضەيبىلەريى تۆت لۆزى بىلەى لۈتۈپ ئۆز‬ ‫پىاليلىرىًى ئەنەلگە ئاصۇرۇصقا تىرىضاتتى‪.‬‬ ‫ئەندى ئۇ بۇرۇيقىدەك دادىسىدىٌ لەلسە لەلهەس تاياق يەپ يۈرنەيدىغاى‪ ،‬ئۆز‬ ‫ئىضلىرىًى ۋاختى‪-‬ۋاختىدا قىلىپ ئايدىٌ دوستلىرى بىلەى يەلەردە قايداق‬ ‫ئويۇيالريى ئويًاش توعرۇلۇق باش قاتۇرىدىغاى بولدى‪ .‬نەَەللىدىمى نۈلۈصهەك‬ ‫ئويًاش‪َ ،‬وصۇق ئويًاش‪ ،‬لورت(قەرت) ئويًاصتەك ئويۇيالر بارا‪-‬بارا ئۇيى‬ ‫تەزدۈردى‪ .‬ئەندى ئۇ دوسلىرىًىڭ ئارىسىدا چەبدەس‪ ،‬لېلىضمەى‪،‬‬ ‫ئىسهى‪-‬جىسهىغا اليىق <ئەنرۇل گېًرال> ئىدى‪ .‬ئۇالر بوش ۋاقىت تاپسىال يار‬ ‫بويىدىمى باراقساى ئورنايلىققا يىغىلىپ ئىممى سەپمە ئايرىالتتى‪-‬دە‬ ‫<ئارنىيە‪-‬دۈصهەى> ئويۇيىًى ئويًىضاتتى‪ .‬ئەنرۇل گېًىرال بولسا قىسىل ئارنىيەيىڭ‬ ‫قونايدايى بولۇپ گايىدا پۈتۈى ئۇرۇصًى توختىتىپ قويۇپهۇ باصقۇرۇپ لېتەتتى‪.‬‬ ‫صۇيداقلىغىغا قارىهاي بويًىدا َەر لۈيى َەر خىل سىرالردا رەڭلەيگەى بىر ياعاچ‬ ‫ئاپتۇنات ئايرىلهايتى‪.‬‬ ‫‪ -‬دولالت گېًرال! دۈصهەى ئەسمەرلىرى ئىستىمانغا بۆسۈپ لىردى‪ ...‬ئۇالر‬‫بىسيىڭ ئوقلىرىهىسعىهۇ پىسەت قىلهىدى‪- ...‬دىدى جىددى پەيدا بولغاى بىر ئورۇق‬ ‫ئەسمەر‪.‬‬ ‫‪ -‬بارلىق لۈچىهىس بىلەى دۈصهەيگە زەربە بېرىضىهىس لېرەك! قۇچاقالصهاق جەڭ‬‫قىلىپ بولسىهۇ ياردەنچى ئەسمەرلەر لەلگۈچە چىدىضىهىس الزىو‪...‬‬

‫‪55‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫گېًرال بۇيرۇق بەردى‪ .‬پاٍ! بۇ يەردىمى ئاال‪-‬توپىالڭ ‪َ ،‬ايىت‪َ-‬ۇيۇتالر خېلى‬ ‫ئۇزۇى نەزگىلگىچە داۋانالصتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ۋايجاى! ‪-‬سەت بىر چىقىراش بىلەى َەنهە جىو بولدى‪ .‬ئەنرۇل گېًرال‬‫َالسىراپ ئوڭدىسىغا ياتاتتى‪ .‬باللىالر يوپۇرۇصۇپ لېلىپ ئۇيىڭغا ئوالصتى‪ .‬ئەسلىدە‬ ‫ئۇ بىرىًى <چىٌ جىٌ> چە پەصۋا بىلەى تېپىهەى دەپ ئوڭدا چۈصۈپ لاسسىمىگە‬ ‫لۆتۈصۈك لىرىپ لەتمەى بولۇپ بۇلدۇقضۇپ قاى چىقىۋاتقاى ئىدى‪.‬‬

‫>‪<2‬‬

‫‪ -‬بۇيىڭهۇ بۇرىتى خەت تارتىپ چوپ ‪-‬چوڭ يىگىت بولۇپ قالدى‪--...‬دەيتى‬‫ئايا ئەيًەلمە قاراپ ئايچە ‪-‬نۇيچە ئۈستى بېضىًى ئوڭضاپ‪ ،‬چاچلىرىًى تاراۋاتقاى‬ ‫ئەنرۇلًىڭ قارا قاش‪ ،‬ئۇزۇى لىرپىملىن بويىغا ناسالصقاى ئويًاق لۆزلىرىگە زوقلىًىپ‬ ‫قاراپ‪ .‬دىهەلچىهۇ ئۇ لەپپىدە بوي تارتىپ باصقىچىال ئادەم بولۇپ قالغاى ئىدى‪.‬‬ ‫بولۇپهۇ ئوتتۇرا نەلتەپمە چىققايًىڭياعى َەر بىر گەپ‪-‬سۆز‪ ،‬يۈرۈش‪-‬تۇرۇصلىرىدا‬ ‫ئاالَىدە پەرقلەر لۆرۈلۈصمە باصلىدى‪.‬‬ ‫بىًەم دۆڭلىرىدىٌ باصلىًىپ سۇ ياالپ‪ ،‬بارعايچە لېڭىيىپ بىپاياى سايلىقالردەك‬ ‫ئاخىرقى ئۇچى تالى دەرياعا بېرىپ تۇتاصقاى ئۇزۇى‪ ،‬يىالى باعرى <يار> <يارلىق>‬ ‫دەپ ئاتىلىپ لېلىًىۋاتقاى يېسىًىڭ ئوتتۇرسىًى ئىممىگە بۆلۈپ تۇ��ىدىغاى بۇ تەبىئى‬ ‫ئېمولوگىيە تەڭپۇڭسىسلىقى دائىو ئەنرۇلًىڭ ئىچىًى پۇصۇردىغاى بىر نەسىلە ئىدى‪.‬‬ ‫گەرچە ئۇيىڭ ئوتتۇرا نەلتىپى ئۆيىًىڭ ئۇدۇلىغا توعرا لەلسىهۇ ئىضىن ئالدىدىمى‬

‫‪56‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫نۇيبەت ئېتىسيى بېسىپ چىقىپ ئەصۇ ياردا توختاپ قاالتتى‪ .‬تونۇزيىڭ‬ ‫ئىسسىقلىرىدا سۇ لېچىپ ئۆتۇصقۇ تەيگە راَەت‪ ،‬قىضالردىمى قار لېچىپ‪ ،‬نۇزعا‬ ‫تېيًىپ ئۆتۈصهۇ ئۇيتۇلهاس دەقىقە‪ .‬ئەنها دائىو بۇيداق <ئىقلىو لۆۋرۈللىرى>‬ ‫يىسىپ بولۇپ تۇرىۋەرنىگەچمە يەچچە لىلونېتىرلىق بازار يولىًى ئايلىًىپ بىرە‬ ‫يېرىو سائەت پىيادە(ياياق) يول يۈرۈصمە توعرا لېلەتتى‪.‬‬ ‫ئەگىس سۈيىگە ئىضتىًىًىڭ ئېغى چىلىضىپ قالغاى ئەنرۇل ياردىٌ تەلەپ‪َ ،‬ەسىرەپ‬ ‫چىقىپ< ئېسىت ۋارتالام سارايىۋودىمى صۇيچە ئېسىل لۆۋرۈلًى پارتىلىۋەتمىچە‬ ‫بىسگە بېرىۋەتسىچۇ!‪ >...‬دەپ عودۇرۇپ قويدى‪.‬‬ ‫ئۇيىڭ بىلەى بىر يولدا نۇصۇ يار جىلغىسىدىٌ ئۆتۈدىغايالريىڭ سايىهۇ‪ 60- 50‬چە‬ ‫لېلەتتى‪ .‬بۇالريى ڭ ئىچىدە ئەڭ يۈرەللىمىهۇ دەل ئەنرۇل بولغاچقا بالدۇر لېلىپ‬ ‫قالغايلىرى يار بويىدا ۋە يالى نەَەللىدە بىر‪-‬بىرىًى توۋالپ يىغىلىضىپ بىللە‬ ‫ناڭاتتى‪ .‬بويى پالار جۇعى لىچىملەريى ئەنرۇل دائىو َاپاش قىلىپ ئۆتمۈزۈپ‬ ‫قويغاچقىهۇ ئۇيىڭ ئىسزەت‪َ-‬ۆرنىتى بىر لىضىلىن بار ئىدى‪ .‬بۇ قېتىو ئۇ قەتئى‬ ‫يىيەتمە لەلدى‪ .‬ئۇ ياريىڭ ئۇ قېتىغا نەعرۇر تىمىلگەچ لۆپچىلىمًىڭ ئالدىدىال‪:‬‬ ‫‪ -‬نەى لۆۋرۈك سالىهەى‪ ...‬بىس بۇيداق قىيًالساق بولهايدۇ‪َ .‬ەنهىهىس بىر يىيەتمە‬‫لەلسەك ئارزۇيۇنىس چوقۇم ئەنەلگە ئاصىدۇ‪ ...‬دەپ جالارلىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬صۇيداق ‪ ،‬يۈ گۇڭهۇ باللىرى بىلەى ئاخىرى تاعًى يۆتمىۋېتىپتىمەيغۇ! بىرلىمتە‬‫لۈچ چىقىرىپ بۇ لۆۋرۈلًى چوقۇم قۇرۇپ چىقىهىس‪َ-...‬ەنهە بىردەك ناقۇللىقىًى‬ ‫بىلدۈرۈصتى‪.‬‬ ‫ياريىڭ ئىممى تەرىپىگە يۇرعۇى قۇم‪-‬صېغىل‪ ،‬لېسەك‪ ،‬توپا‪...‬ياعاچ تاصالريىڭ‬

‫‪57‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫يىغىلىپ لېتىضى‪ ،‬بۇ ئەتراپتىمى زىرائەتلەريىڭ بۇزۇلۇپ لېتىضى يېسا خەلقىًى‬ ‫بىردىًال ساراسىهىگە سالدى‪ .‬يەچچىلىگەى دىُقايالر ئەنرۇلًىڭ ئىضىن ئالدىغىچە‬ ‫بېرىپ ئەرز‪-‬صىمايەت قىلىضقىهۇ ئۈلگۈردى‪.‬‬ ‫‪ -‬بىسيىڭ ئېضەك َارۋىهىس يوق‪...‬سىلەر ئۇ قۇم ‪-‬لېسەللەريى ئەنرۇل يۈدۈپ‬‫ئاپىرىپ قويدىهىمىٌ دەپ خام خىيال قىلىضىۋاتانسىلەر!؟ صۇالريى توصۇپ‬ ‫ئاپارعايالريىڭمىگە بېرىڭالرئوۋۇصضط! ساراڭ خەقهۇ‪-‬بۇ ‪...‬‬ ‫ئايا زەردە بىلەى ئۇالريى يايدۇرۇپ تۇراتتى‪ .‬ساددىراق لەلگەيلىرى تېخى‪:‬‬ ‫‪ -‬ئوعۇللىرىًىڭ بۇيرىقىمەى‪ -‬بۇ! ‪---‬دەپ گىجىڭلىق قىلىپهۇ تۇرىۋاالتتى‪.‬‬‫‪ -‬نېًىڭ ئوعلۇم صاڭ جاڭ( يېسا باصلىقى) بولىدىغايغا خېلى بار‪--...‬ئايا‬‫گاَىدا لۈلۈپ گاَىدا ئاچچىقلىًىپ ئۇالريى ڭ دەلمىسىًى بېرىپ تۇراتتى‪.‬‬

‫‪ -‬ئەنرۇلًىڭ ۋەلسىپىتىًى قىههەت باَالىق ۋەلسىپىت دەيدۇ‪-‬جۇنۇ‪!...‬‬‫‪ -‬ئاڭالصالرعا قارىغايدا ئۇيى سوۋېتتىمى چوڭ ئاپىسى ئېۋەتىپتۇ‪ ،‬ئۇ چوڭ ئاپىسىهۇ‬‫لارانەت بايهىط‪...‬‬ ‫‪ -‬قاراڭالر‪ ،‬ئۇ لەلدى‪.‬‬‫‪ -‬راستال قوصقايىڭ ئۆزىمەى‪.‬‬‫ئەنرۇل َەر قېتىو نەلتەپ دەرۋازىسىدىٌ لىرىضىگىال ئۇ ۋە ئۇيىڭ قوصقار ۋەلسىپىتى‬ ‫توعرىسىدا يەيە بىر نەيداى داظ‪-‬دۇعا بولۇپ لېتەتتى‪ .‬ئۇ نەعرۇر َالدا ۋەلسىپىتتىٌ‬ ‫چۈصهەي َەيدەپ قاتار سېلىًغاى سىًىپالريىڭ ئالدىدىٌ ئاستا ئايلىًىو ئۆتۈپ‬ ‫ئىدارىًىڭ ئۇدۇلى(ئوقۇتقۇچىالر ئىدارىسى) دىمى گۈللۈك يېًىغا لېلىپ بىر پۇتىًى‬

‫‪58‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫يەرگە تىرەپ سىًىپى تەرەپمە قايرىالتتى‪-‬دە ساۋاعداصلىرىًى ئىضارە قىالتتى‪.‬‬ ‫ۋەلسىپىت لۈيدە دىگۈدەك ئەنرۇلًىڭ<پااليى ئاپىرىپ قويسۇى> دىگەى گېپى بىلەى‬ ‫ئۆز ئوريىغا دەسسىتىلەتتى‪ .‬صۇ لۈيى قوصقا ۋەلسىپىتىًى تۇتۇپ‪ ،‬لۆتۈرۈپ‪ ،‬لىچىن‬ ‫ئېرىقتىٌ ئۆتمۈزۈپ ۋەلسىپىت قويغاى ئوريىغا ئاپارعاى لىضىًىڭ قايچىلىن‬ ‫خوصاللىقالرعا‪ ،‬باصقىالريىڭ َەۋەسلىًىپ قاراصلىرىغا خۇصتار بولۇصلىرىغا‬ ‫ئېرىضىدىغايلىغىًى تەسسەۋۋۇر قىلىضهۇ ئاساى ئىط ئەنەس‪.‬‬ ‫دىهىسىهۇ ئوتتۇر نەلتەپتىمى ‪ 200‬گە يېقىٌ ئوقۇعۇچىًىڭ ئىچىدە ۋەلسىپىتتىٌ بار‬ ‫يوقى بارناق بىلەى سايىۋالغۇچىلىمال‪ .‬ئوقۇتقۇچىالريىڭمىًى قوصقايدىهۇ ‪ 10‬عا‬ ‫يەتهەيدۇ‪ .‬ئەنها ئەنرۇلًىڭمىدەك رولى قوصقايىڭ نۈڭگۈزىگە ئوخضىضىپ‬ ‫لېتىدىغاى‪ ،‬لۆم‪-‬لۆم سافادەك پۇرجۇى ئىگەرلىن نۇيداق ۋەلسىپىت بۇ چوڭ يېسىدىهۇ‬ ‫يوق‪ .‬ياَىيىدە يەچچىسى بارلىٌ‪-‬تاڭ!‬

‫‪-‬دادام قالتىس ئادەم‪< ،‬ساڭا ئېسىل ۋەلسىپىتتىٌ بىريى تېپىپ بېرىهەى ‪>...‬‬‫دەۋاتاتتى‪ ...‬ئاخىرى ياَىيەدىٌ نۇصۇيى ئېلىپ چىقىپتۇ‪ .‬بىر َىساپتا <لۆۋرۈك‬ ‫سالىهەى> دەپ ئەصۇ بىر توقاي پارالەيدىچىلىمًى سېلىۋەتهىگەىبولسام بۇ قوصقاۋايىو‬ ‫يەدە تۇرۇپتۇ‪...‬‬ ‫ئەنرۇل دوسلىرى بىلەى بىللە تۇرۇپ قالغاى چاعلىرىدىهۇ ۋەلسىپىت توعرىلىق‬ ‫سۆزلىهەي قالهايتى‪ .‬ئەنىلىيەتتىهۇ ئۇ بۇ ۋەلسىپىتمە بۆلەلچىال ئىضتىياق باعالپ‬ ‫قالدى‪ .‬ئۇيىڭ َەنهە يېرىگە خاصۇ( سۇلياۋ) لېًتىالريى ئوراپ باصقىچىال چىرايلىق‬

‫‪59‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قىلىۋەتتى‪ .‬ئەندى ئۇ بۇرۇيقىدەك ياردىمى توختام سۇالردا ئەنەس ئارىلىقًى يىراق‬ ‫لۆرنەي دوستلىرى بىلەى نىًگۈصۈپ ئاق ئۆستەڭگە بېرىپ چۆنۈلىدىغاى{<توپا‬ ‫تەرەت> قىلىضهايلى ۋەلسىپىتمە دەخلىسى بار} دەپ لايىپهۇ قويىدىغاى بولىۋالدى ‪.‬‬ ‫‪ -‬لىرىڭ! ‪-‬ئوقۇتقۇچى قولىدىمى لىتاپًى ئۈستىلىگە قويغاچ َەسىرەپ‪ ،‬ئالدىراپ‬‫لىرگەى ئەنرۇلغا تەئەجۈپ بىلەى تىمىلدى‪ .‬ئۇ ئوڭايسىساليغايدەك يەرگە بىر‬ ‫قارىۋېتىپ بېضىًى لۆتۈردى‪.‬‬ ‫‪ -‬يېڭى دەرس ئۆتۈلىدىغىًىدىٌ خەۋىرىڭ يوقهۇ؟ ‪--‬دىدى ئوقۇتقۇچى بىر قەدەم‬‫ئالدىغا لېلىپ ‪.‬‬ ‫‪ -‬بار‪- .‬ئەنرۇل ئىتتىن جاۋاپ بەردى‪.‬‬‫‪-‬ئەنىسە يىهىضمە لېچىمىسەى؟‪...‬تېخى سېًىڭ بىر ئوبداى<داڭدار>‬‫ۋەلسىپىتىڭهۇ بارعۇ! ‪-‬ئوقۇتقۇچى سەل ئاچچىقاليغايدەك قىالتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬صۇ ۋەلسىپىتىو يېرىو يولدا بۇزۇلۇپ قېلىپ لۆتۈرۈپ‬‫ئەلەلدىو‪--....‬ئەنرۇلًىڭ ئۈيى بىراقال تۆۋەيلەپ لەتتى‪.‬‬ ‫‪-‬پاٍ‪ ،‬قالتىس ئىط قىپسەى! دىهەك بۈگۈى قوصقار ۋەلسىپىت سېًى‬‫نىًىپتۇ‪-‬دە!؟‪...‬ئولتۇر‪ ،‬بۇيدىٌ لېيىٌ دىققەت قىل‪...‬‬ ‫ئوقۇتقۇچى سىًىپ ئىچىدىمى لۈلمە‪ ،‬ۋاڭ‪-‬چۇڭالريى بېسىقتۇرۇپ دەرىسىًى‬ ‫باصالپ لەتتى‪ .‬ئەنرۇل جايىغا قايداق لېلىپ ئولتۇرعۇيىًىهۇبىلهەي بېضىًى قوللىرى‬ ‫ئارىسىغا ئېلىپ ئولتۇرۇپ لېتىۋاتاتتى‪...‬‬

‫ئۇنىڭغا ئامراق قوشقا ۋەلسىپىتى ئېلىپ كەلگەن ئاۋارىچىلىقالر ئاز بولمىدى‪ .‬بىر قېتىم ھەت تا ئانىسى زاۋۇتقا بېرىپ ئۇن‬ ‫ئېلىپ كېلىشكە بۇيرىغاندىمۇ بازارنىڭ قاپ ئوتتۇرسىدا تۇيۇقسىز چاقى ئېتىلىپ كېتىپ ۋەلسىپىتنىمۇ ‪ ،‬ئۇننىمۇ كۆتۈرۈشكە‬

‫‪60‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫مەجبۇر قىلدى‪ .‬شۇنداقلىغىغا باقماي<ئاتتىن چۈشسە ئىزەڭگىدىن چۈشمەپتۇ > دىگەندەك بۇ ئەن گۈشتەرىگەبولغان‬ ‫شۆھرەت ۋە ئابرويلىرى خېلى ئۇزۇن ۋاقىتالرغىچە ھۆكۇم سۈردى‪.‬‬

‫نەيلى يېسىًىڭ توپا باسقاى ئۇزۇى لوچىلىرى بولسۇى نەيلى سۇ لەيلەپ قالغاى‬ ‫خىلۋەت‪ ،‬تار لوچىلىرى بولسۇى بوش ۋاقىتلىرىدا ئۇيىڭ ئىسى چۈصهىگەى‪ ،‬عادىيىپ‬ ‫سۇ‪ ،‬توپا چاچرىتىپ ئۆتهىگەى ئىضىن ئالدىلىرى قالهىدى‪...‬‬ ‫ئىيۇيًىڭ سالقىٌ‪ ،‬گۈللەر پورەللەپ ئېچىلغاى يەلضەيبىسى ئەنرۇل دوستلىرى بىلەى‬ ‫دەريا بويىغا سەيلە‪-‬ساياَەتمە ناڭدى‪ ،‬ئۇيىڭ تەڭتۇصلىرى يولًىڭ يىراقلىقى‪ ،‬قۇم‬ ‫ۋە ئويهاى دۆڭلەريىڭ ۋەلسىپىتمە باپ ئەنەسلىگىًى لۆپ تەلىتلىگەى بولسىهۇ‪،‬‬ ‫جاَىللىق قىلىپ‪:‬‬ ‫‪ ---‬سىلەر پاقىالجى(سوپەك‪ ،‬لىچىن تىرالتور) دا نېڭىۋېرىڭالر‪ ،‬نەى‬‫ئارعىهىقىو بىلەى بارىهەى!‪--‬دەپ چىڭ تۇرىۋالدى‪.‬‬ ‫يېسىدىٌ ‪ 7- 6‬لىلونېتىر يىراقلىقتىمى دەريا بويى َەقىقەتەى َاۋالىق بولۇپ قويۇق‪،‬‬ ‫قېرى تەبىئى جىگدىلىن َەر يىلى بۇ يەرگە بۇ ياَىيىگە قاراصلىق لۆپلىگەى‬ ‫ساياَەتچىلەريى جەلپ قىلىپ تۇراتتى‪ .‬دەل بۈگۈيهۇ بۇ يەر ئوبدايال ئاۋاتلىضىپ‬ ‫قالغاى بولۇپ ئۇ يەر بۇ يەرلەردىٌ لۈلمە‪-‬چاخچاق سادالىرى يەيە ئۇ يەر بۇ يەرلەردىٌ‬ ‫ئۈى ئالغۇ َەم نىللى چالغۇالريى ڭ ئاۋازلىرى ياڭراپ تۇراتتى‪ .‬ئەنرۇل دوستلىرى بىلەى‬ ‫دەريا سۈيىگە يېقىًال بىر يەرگە لېلىپ جايالصتى‪ .‬ئۇالر ئېلىپ چىققاى قازاى‪-‬قونۇچ‬ ‫يەرسە لېرەللىرىًى ئورۇيالصتۇرۇپ داال تانىغى ئېتىپ يىيىضتى‪....‬ئايدىٌ گاَى‬ ‫ئۈى ئالغۇيى ئۈيلۈك قويۇۋېتىپ گاَى ياخضا ئېيتىپ چاۋاك چېلىضىپ‪ ،‬چوقۇرۇصۇپ‬ ‫ئۇسسۇلالريى ئويًاصتى‪َ--..‬ەجەپ تەرلەپ لەتتىو‪ ،‬لىو سۇعا چۈصىدۇ؟!‬ ‫نەلىداش َەم ئەنرۇلًىڭ تەڭ دىهەتلىن يېقىٌ ئاعىًىسى رەَىو صۇ گەپًى قىلىپال‬

‫‪61‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫دەريا ساَىلىغا چاپتى‪.‬‬ ‫‪َ -‬ۇررا!‪َ----...‬ەنهەيلەى ئۇيىڭغا ئەگەصتى‪.‬‬‫‪ -‬قاراڭالر ئەنرۇل ۋەلسىپىتىًىهۇ ئېلىپ لېلىۋاتىدۇ‪....‬‬‫ئالدىراپ‪-‬تېًەپ يېرىو يالىڭاچ سۇعا لىرىۋالغايالر َەدەپ قىرعاقتىمىلەرگە سۇ‬ ‫چاچاتى‪.‬‬ ‫دەريا سۈيى لۆرۈيۈصتە تىهتاس بولسىهۇ ئەنىلىيەتتە ئېقىضى تېس ئىدى‪ .‬سۇعا چۈصۈپ‬ ‫چۆنۈلىۋاتقايالرنۇ خېلى ئۇزاق بىر يەرلەرگە بېرىپ ئايدىٌ قىرعاققا ئاراى چىقىۋاالتتى‪.‬‬ ‫ئەنرۇلًىڭ َالىًى ئات تارتالهايدۇ‪ ،‬ئۇستىقىًىهۇ نۇصۇ يەردىمىلەردىٌ پەرقلىق يوعاى‬ ‫بولغىًى بىلەى سۇ ئۈزۈصمە لەلگەيدە سەل چولتىراق ئىدى‪ .‬صۇڭا ئۇ بۈگۈى‬ ‫لىيىهلىرىًى سالدىيۇ ئۆرلەصلەپ ئېقىۋاتقاى دەريا سۈيىگە قاراپ‪:‬‬ ‫‪ -‬سەيدەك الي سۇدا چۆنۈلگىچە چۆنۈلهىگىًىو تۈزۈك‪ ...‬ئەڭ ياخضىسى‬‫قوصقارۋاي يۇيۇيۇۋالسۇى دەپ پۇتىًى صىلتىپ قويدى‪.‬‬ ‫ئۇ ۋەلسىپىتىًى ئاستا سۇعا چىلىدى‪< .‬چۈصە لاساپەت‪ ،‬دەرياعا بىر قېًىۋال!‪>...‬‬ ‫ئالدى چاقى‪ ،‬پېدال‪ ،‬لەيًى چاق ئايدىٌ َەنهە يېرى‪....‬ۋەلسىپىت بارعايچە‬ ‫چۆلۈپ لەتتى‪ .‬بىر يەرسە ئۇيى تارتىۋاتقايدەك ئەنرۇلًىهۇ ئېڭىضتۇرۇپ ئاخىرى‬ ‫يىقىتتى‪ .‬ئەندى ئۇ دۈم يېتىۋېلىپ بېلىگىًى تۈۋىگە لەلگۈچە سۇعا تىقىپ ۋاقىراصقا‬ ‫باصلىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬لېلىڭالر‪-‬قۇتقۇزۇڭالر! ‪--‬نېًىڭ ۋەلسىپىتىو!!!!!!!‬‫دوستلىرى يېتىپ لەلگەيدە ئۇ ئاللىقاچاى سۆيۈنلۈك قوصقا ۋەلسىپىتىدىٌ ئايرىلىپ‬ ‫بولغاى بولۇپ قۇنسايغۇ اليدا ئوڭدا يېتىپ َۆڭرەپ يىغالۋاتقاى ئىدى‪.‬‬

‫‪62‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫>‪<3‬‬

‫ئەنرۇل ئادەتتە لۆپ سۆزلىهەيتى‪ .‬ئەگەر ئۇيىڭ پاراڭلىرىًى ئاڭلىسىڭىس خۇددى‬ ‫ئوقۇنۇصلۇق‪ ،‬لۆپًى لۆرگەى ئادەنلەردەك ئورۇيلۇق‪ ،‬نەزنۇيى بار گەپلەريى قىلىپ‬ ‫قوياتتى‪ .‬ئايىسى ۋە ئۆيىدىمىلەر بىلەى گەپ تالىضىپ گەپ بەرنەي ئۇالريىهۇ‬ ‫َەيرەتتە قالدۇتاتتى‪ .‬لىضىلەر بىلەى بولغاى ئىجتىهائى نۇياسىۋەتلىرىًىڭ ئارتىپ‬ ‫بېرىضىغا‪ ،‬يېضىغا ياش قوصۇلىضىغا ئەگىضىپ ئۇيىڭدا تېخى لىضىلەرنۇ ئاڭالپ‬ ‫باقهىغاى ئاجايىپ ئۆزگۈچە قاراصالر صەلىللىًىپ پات‪-‬پات نەلى‪ -‬لويالردا‪،‬‬ ‫يېسىًىڭ بۇلۇڭ پۇصقاقلىرىدا تىلغا ئېلىًىپ تۇردى‪.‬‬ ‫‪ -‬نۇصۇ ئەنرۇل چوڭ بولسا صائېر ‪-‬يازعۇچى بولۇپ قاالرنىمىٌ‪--...‬دىيىضىپ‬‫قوياتتى بەزىلەر‪ .‬بەزىدە ئۆزىهۇ <قايداق قىلغايدا يازعۇچى بولغىلى بولىدىغايدۇر؟>‬ ‫دەپ ئۇيىڭ‪-‬بۇيىڭدىٌ سوراپهۇ قوياتتى‪.‬‬ ‫ساۋاعداش‪ ،‬دوسلىرى بىلەى يىغىلىضىپ قالغاى چاعلىرىدىمى صېئىر ۋە صائىرلىق‬ ‫توعرىسىدىمى پاراڭالر‪ ،‬ئەدىبىيات دەرىسى نۇئەللىهىًىڭ يازعۇچىالر ئۈستىدە‬ ‫سۆزلەپ قالىدىغاى قىسعىٌ َىمايەتلىرى ئۇيىڭ دىلىدا ئالال بۇرۇى بىر لۇچلۈك‬ ‫َەۋەس َانىلىسىًى بەرپا قىلغاى ئىدى‪ .‬لېيىًچە ئۇ ساۋاعداصلىرىًى ئەتراپىغا‬ ‫ئوالصتۇرۇۋېلىپ قەيەرلەردىًدۇر ياخضى صېئىر‪َ ،‬ىمايىلەريى تېپىپ لېلىپ‬ ‫دېمتورالردەك ياَايىتىهۇ َىسياتلىق ئوقۇپ بېرىدىغاى َەتتا ئەدىبىيات ‪-‬سەيئەتًىڭ‬ ‫قىسىقارلىق ساَەلىرى ئۈستىدە نۇالَىسىلەريى قىلىپ لېتىدىغاى بولدى‪.‬‬

‫‪63‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قايسى بىر ساۋاعدىضىًىڭ <يوچى بولساڭ سەيهۇ يېسىپ باقە‪ >...‬دىگىًى نەڭگۈ‬ ‫ئېسىدىٌ چىقهاسهىط‪ .‬ئۇيىڭ دىيىضىچە ئۇيىڭغا ئەڭ قاتتىق تەسىر قىلغىًى <ئايىالر‬ ‫بايرىهى> لۈيى ئەدىبىيات نۇئەللىهىًىڭ چېمىسىًىڭ قاى تونۇرلىرىًىڭ لۆپۈپ‬ ‫لەتمىًىگە قارىهاي بېضىًى گىلدىڭضىتىپ چىڭقىلىپ تۇرۇپ پۈتۈى ۋۇجۇدى بىلەى‬ ‫ئوقۇعاى َېلىقى صېئىر‪:‬‬

‫چىًەڭگە ئاٍ ئايا زەنسەم قۇيۇپ بېرەي دىسەم سەى يوق‪،‬‬ ‫يىتەي ئەجرىڭ ئۈچۈى بىرەر پاخالى سويۇپ بېرەي دىسەم سەى يوق‪....‬‬

‫‪َ -‬ازىر نەيلى ياصالر نەيلى چوڭالر بولسۇى <توخۇ> دىسە جېًىًى بېرىدۇ‪.‬‬‫ئايىسىغا پاخالى تۇرناق صۇ توخۇالريى ڭ بىر تال پۇتىهۇ يوق!‪-- ...‬دەپ قاخضاپ‬ ‫قويۇصلىرىًىڭهۇ ئورۇيسىس ئەنەسلىگىگە لىههۇ ئىقرار ئەنەس‪.‬‬ ‫<‪ --‬ئۆلگەيدىٌ لېيىٌ ياسىٌ ئوقۇعايًىڭ يىهە پايدىسى > دىگەيدەك <ۋاي ئايام!‬ ‫پەرىضتەم‪ ،‬قايىتىو ئايام‪...‬ئۇ ئايام بۇ ئايام!‪ >...‬دەپ بېضىًى تاصقا ئۇرعاى بىلەى‬ ‫بىما‪:‬‬

‫سېًىڭ ئەجرىڭدە ئەر بولدۇم ئىگىس صاخالرعا قول سۇيغاى‪،‬‬ ‫بىراق صاخالردىٌ ئايار‪ ،‬ئالها ئۈزۈپ بېرەي دىسەم سەى يوق‪...‬‬

‫نايا بۇيى َەقىقى صېئىر دەيهىس دەپ يەچچە يەردە يادا دېمالناتسىيە قىلىپ‬

‫‪64‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ناختاصالرعا سازاۋەر بولغاى ئەنرۇل بارا‪-‬بارا يالغۇزلۇقًى خااليدىغاى‪ ،‬ئۆزىچە لۈلۈپ‬ ‫بىريىهىلەريى پىچىرالپ قويۇدىغاى‪ ،‬گاَى لىهلەرگە‪ ،‬يىهىلەرگىدۇر ئاچچىقالپ‬ ‫ئولتۇرعاى ئوريى دىٌ چاچراپ قوپۇپ لېتىدىغاى‪ ...‬بولىۋالدى‪.‬‬

‫‪ -‬قايداق ئەَۋالىڭ ئەنرۇل! بۇ يەردە يالغۇز ئولتۇرۇپ لېتىپسەيغۇ؟‬‫ئېتىس ئوتتۇرسىدا قىرعا يايپاصالپ ئولتۇرعاى ئەنرۇل بىر َازادىٌ لېيىٌ ئېسىگە‬ ‫لەلدى‪.‬‬ ‫‪َ-‬ە ‪-‬ئە‪ ،‬بالالر بىلەى لورت(قەرت) ئويًاپ ئولتۇرعاى‪.‬‬‫‪-‬يىهە؟! يىهە دەيدۇ َوي‪-‬بۇ!‬‫قوياققا سۇ تۇتقىلى ناڭغاى قاسىو صوپۇر ئاستا ئېڭىضىپ بىر تىسىدا تىسلىًىپ‬ ‫ئەنرۇلًىڭ پىضايىسىًى يېًىن تۇتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬قىسزىتهاڭغۇ بىر ئوبداب تۇرىدۇ بولهىسا‪....‬‬‫ئەنرۇلًىڭ َىچ ئىط خىيالىغا لىرىپ چىقهىغايدەك ئىدى‪ .‬ئۇ يەيە ئۆزىگە‬ ‫يىهىلەريىدۇر صىۋىرالپ قاسىو صوپۇرعا َىجىيىپ قاراپ قويدى‪-‬دە‪:‬‬ ‫‪ -‬لېلىڭالر بالالر‪ ،‬لارىڭالر بولهىسۇى‪ ...‬لورتىهىسيى ئويًايلى‪-- .‬دىدى‪.‬‬‫ناڭا قاراۋۇي‪ ،‬تېًىڭ ساالنەتتۇ‪َ-‬ە؟!‬ ‫قاسىو صوپۇر ئەنرۇلًىڭ دولىسىدىٌ تۇتۇپ بىريەچچىًى سىلمىضتۈرۈپهۇ باقتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئا‪....‬جىو تۇرعىًە قاسىهما! نەى پېرسۇياجلىرىو بىلەى لورت‬‫ئويًاۋاتىهەى‪....‬‬ ‫ئەنرۇل بۇ قېتىو راستال تېرىممەيدەك قىالتتى‪ .‬ئۇيىڭ <پېرسۇياجلىرىو بىلەى>‬

‫‪65‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫دىگەى گېپىًى ئاڭلىغاى قاسىو صوپۇر داڭ قېتىپ تۇرۇپ قالغاى ئىدى‪.‬‬

‫< يېسىغا يۇقۇردىٌ تەلضۈرگۈچىلەر لېلىدىمەى> دىگەى نىط‪-‬نىط گەپلەر راستهۇ‬ ‫ئەيتاۋۇر لەيتتىٌ ئەنرۇلًى بۇ لەيتًىڭ < ئىختىيارى نۇخبىرى> دەپ يېسىلىق‬ ‫َۆلۈنەتمە بىر يەچچە لۈى ئەلىرۋېلىپ ئاخباراتچىلىق توعرىسىدىمى قىسقا‬ ‫نۇددەتلىن لۇرسۇسقا قاتًاصتۇردى‪ .‬ئەلۋەتتە بۇيىڭغىهۇ ئۇيىڭ يېسىقچىلىق خۇنارى‬ ‫بولۇصتەك ئاالَىدىلىمى سەۋەپ بولدى‪ .‬بۇ جەريايالردا ئۇ خەۋەر ‪ ،‬زىيارەت خاتىرىسى‬ ‫دىگەيدەك بىر قەدەر پارتىيىۋىلىگى روصەى‪ ،‬ئىتىپاقلىق ۋە دىُقايالريىڭ لەتهەى‬ ‫چېپىپ َاللىق سەۋىيىگە يېتىضتەك ئالەنضىهال ئۆزگۈرۈصلىرى تېها قىلىًغاى لاتتا‪،‬‬ ‫ئېسىل ئەسەرلەريى يېسىپ لىهۇ دىسە نەى دىگۈدەك ئوبدايال لۆزگە لۆرۈيۈپ قالدى‪.‬‬

‫چوقچۇيۋېلىپ چوققىدا‪،‬‬ ‫َەقًى راسا سۆزلىدىڭ‪.‬‬ ‫صائىرالريى ڭ صېئىرىدا‪،‬‬ ‫تەرلىهىدىڭ‪ ،‬تەزنىدىڭ‪.‬‬

‫قۇرار ئاعسىڭ بىر لۈيى‪،‬‬ ‫راسچىلالريىڭ ئوتىدا‪.‬‬ ‫ئاصهۇ پىضقاى بىر چاعالر‪،‬‬

‫‪66‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لاال تېسەك‪ -‬پوقىدا‪.‬‬

‫لۆرەڭلىهە َاياتتىٌ‪،‬‬ ‫لىچىممىًە لۈلمەڭگە‪.‬‬ ‫ئېسىت دەرسەى تەناخور‪،‬‬ ‫چىگىط چۈصسە ئىڭمەڭگە‪....‬‬

‫بۇ ئۇيىڭ بىر قېتىهلىق ئىتىپاق ئەزالىرى يىغىًىغا ئىضتىراك بولۇپ بىر قىسىو‬ ‫نەيسەپدارالريى ڭ ئۈستىدىٌ قىلغاى جەڭگىۋىرايە صىمايىتى‪ .‬صۇ قېتىو ئۇ‬ ‫جانائەتچىلىمًىڭ <َەقىقەتەى باال صائىرلەى> دىگەى قىههەتلىن ئالقىضىغا سازاۋەر‬ ‫بولدى‪ .‬صۇيدىٌ لېيىٌ خېلى‪-‬خېلى لادىرالرنۇ ئۇيى لۆرسە تەپ تارتىدىغاى‪،‬‬ ‫يىراقتىٌ <ساالم> قىلىدىغاى بولۇپ لەتتى‪.‬‬ ‫لېيىٌ يېسا باصلىقىًىڭ ئاالَىدە تەۋسىيەسى بىلەى خىسنەتچىلەرگە َەنرا بولۇپ‬ ‫سايرانغا ئويًىغىلىهۇ چىقتى‪ .‬ئۇيىڭ تەلمە ئاعسىدىٌ تاققا چىقىپ لېتىۋاتقايدىمى‪:‬‬

‫چوققىالردىٌ چاچرىغاى زۇنرەت‪،‬‬ ‫قارعاي ئارا چۈصتى نەڭسىهگە‪.‬‬ ‫تورنۇزالردىٌ تىرەلگەى قەددىو‪،‬‬ ‫ئافتۇۋۇزدىٌ باقتى نەلەڭگە‪...‬‬

‫‪67‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫دەپ ناصىًا ئەيًىگىدىٌ بېضىًى چىقىرىپ ياڭراتقاى صائىرايە ئاۋازى‪ ،‬تىپ‪-‬تېًچ‬ ‫سايرام لۆلىگە داۋايدىٌ چۈصۈپ لېتىۋاتقاچ ئۇالريى لەرزىگە سېلىپ‪:‬‬

‫ئاسهايدا بۇلۇتالر تەلهۈرۈپ يۈرسە‪،‬‬ ‫تىن تاعالر ئۇالرعا تولىهۇ َەيراى‪.‬‬ ‫ئاستىدا سۇالر صاۋقۇيسىس ياتسا‪،‬‬ ‫بىر جۈپ عاز خىيالالر سۈرىدۇ سەرساى‪.‬‬

‫دىگەى جاراڭلىق لۈيلىرى بۇ قېتىهلىق تاناصايىڭ َۆسًىگە َۆسۈى قوصقاى ئىدى‪.‬‬

‫ئۇيى يېسىدا تويۇنايدىغاى ئادەم يوق‪ .‬دېُقايچىلىقًىڭ ئالدىراش نەزگىللىرىدە‬ ‫ئايچە‪-‬نۇيچە يوقاپ لەتمىًىًى َىساپقا ئالهىغايدا خۇدايىڭ قۇتلۇق لۈيى بازارعا‬ ‫لىرگەيلىمى ئادەم ئۇيىڭ ئالدىدىٌ ئۆتهەي قالهايدۇ‪ .‬ياش چاعلىرىدا قىسالرعا توال‬ ‫پوخۇرلۇق قىلىپ يۈرگەچمىهۇ بىر چىرايلىق <سەلىو> دىگەى ئىسهىًىڭ ئاخىرىغا‬ ‫<صاتىراق> يى قوصۇپ چاقىرىپ خېلى بىر نەزگىللەرگىچە ئاچچىق يۈتۈپ يۈرگەى‬ ‫بۇ ئادەم ئەنرۇل ئەخلىگە لېلىپ لۆرگەى نۇصۇ يېسا بازىرىدىمى بىردىٌ‪-‬بىر لويا‬ ‫نوزدۇز‪ .‬ئەندى ئۇيى لىضىلەر <سەلىو نوزدۇز> دەپ ئاتىضىدۇ‪ .‬قوصقاپاق‪ ،‬تەتۈر‬ ‫ئۇستىخاى‪ ،‬سۆزنەى بۇ نوزدۇز ئۈستىدە تەپسىلى توختۇلۇپ لەتسەك لىتاپىايالر‬ ‫زېرىمىپ قالهىسۇى‪ .‬ئىضقىلىپ ئۇيىڭ ئۆتمەى لەصمەيلەرگە پەقا‪-‬پاسات‬ ‫قىلهاي( پەدىضەپ قىلهاي) <لېلىڭە نىخالپ قوياي>‪< ،‬پاصًىڭىسيى قېقىپ‬

‫‪68‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قوياي>‪< ،‬نىخًىڭ ‪ 5‬سايتىلىغىًى ئۇرىهەى> دەپ ئۆتمەى‪-‬لەصمەيدىٌ‬ ‫تاياق‪-‬دەصًام يەپ يۈرگىًىًى َىساپقا ئالهىغايدا ئوڭلۇق‪ ،‬ئەرزايچى بوپ قالىدىغاى‬ ‫ئادەم‪ .‬دەل نۇصۇ لىضىًىڭ بۇ دۇييالىقتا يېضى توختاپ بىر يەرگە بارعايدا ئاپىرىدە‬ ‫بولغاى بىر تالال قىسى بولۇپ يېسىًىڭ خېلى‪-‬خېلى يىگىتلىرىًىڭ لۆزلىرىًى‬ ‫ئاال‪-‬چەلهەى قىلىپ تۇراتتى‪.‬‬ ‫< گۈلسىرە‪ ،‬چوڭ بولغايدا سېًى ئۆزەم ئالهىسام‪ >...‬دەپ ئارقىدىٌ يەزەر تاصالپ‬ ‫ياصلىقًىڭ سۈبُى نەزگىللىرىدە بۇ قىسعا بولغاى خىيالى ئىضتىُالىرى بىلەى صۆلگەي‬ ‫تىهضىتىپ يۈرگەى ئەنرۇل ئۈچۈى ئۇالريى ڭ يەر خوصًىسى بولۇصتەك ئەۋزەللىگى‬ ‫ئارزۇ‪-‬ئارنايلىرىًىڭ بالدۇرراق روياپقا چىقىضىغا ياخضى بىر پۇرسەت ئىدى‪ .‬يازيىڭ‬ ‫بىجغىرىو ئىسسىقلىرىدىمى ئورنا ئورۇش‪ ،‬قوياق ئوتۇش نەۋسۈنلىرىدە بولسۇى‬ ‫سالقىٌ لۈز ئايلىرىًىڭ گازىر لېسىط‪ ،‬صاخ باعالصتەك ئۆتمۈيلىرىدە بولسۇى‬ ‫بىر‪-‬بىرىگە نەيىلىن بېقىضىپ ئاصمارە بولهىغاى دىل ئەسرالىرىًى ئايدا‪-‬نۇيدا‬ ‫يانايەى قىلىپ تۇرۇصتى‪ .‬ئادەتتە ۋاڭ‪-‬ۋاڭ گەپ قىلىدىغاى ئەنرۇلهۇ قىس بىلەى‬ ‫ئۇچراصقاى قىسقا دەقىقىلەردە تارتىًىپ‪ ،‬گاچىلىضىپ لېتەتتى‪ .‬قىسنۇ تىمىلىپ بىر‬ ‫قارىۋېلىپ لۆزىًى ئەپقاچاتتى‪.‬‬ ‫‪َ--‬ەي‪ ،‬سېًى قوصاققا ئۇستا دەيدىغۇ؟! ‪ --‬دىدى بىر لۈيى قىس خانايدا يالغۇز‬‫قوياق باصلىرىًى ئاپتاپقا يېيىۋاتقاى ئەنرۇلغا گەپ ئېچىپ‪.‬‬ ‫‪ --‬لېمىٌ بىرەر پارچە يازعاى يىهەڭًى لۆرسەتهىدىڭ‪ --...‬قوصۇنچە قىلدى‬‫قىس‪ .‬ئەنرۇل يىهە ئۈچۈيمى ۋىللىدە قىساردى‪ .‬بىر َازا ئۈى‪-‬تۈيسىس تۇرۇپ‬ ‫لەتمەيدىٌ لېيىٌ‪:‬‬

‫‪69‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪َ --‬ەۋەس قىلىپ صۇ‪ ....‬ئەتە ساڭا خاتىرەنًى ئەلىلىپ بېرەي زاڭلىق قىلهاي‬‫لۆرەرسەى‪--...‬دەپ َىجىيىپ قويدى‪.‬‬ ‫بۇ تاساددىپى <ئانەت> تىٌ لېچىچە لۆز يۇنهاي چىققاى ئەنرۇل ئۇياى ئويالپ بۇياى‬ ‫ئويالپ خاتىرىسىًىڭ ئاخىرقى بەتلىرىگە نۇيۇ نىسراالريى پۈلتى‪.‬‬

‫زىهىستايدا سۇ ئىچسەم‪،‬‬ ‫توڭالپ لەتتى لەۋلىرىو‪.‬‬ ‫توال ئىگىلىپ گۈلسىرە‪،‬‬ ‫يۇنضاپ لەتتى بەللىرىو‪.‬‬

‫ئاسهاى قاپاق تۈرگەيدە‪،‬‬ ‫يانغۇر ياعهاي قاالنتى‪.‬‬ ‫لاس‪-‬لاس قېرى قىسالريى‪،‬‬ ‫ئەرگە تەگسە ئاالنتى‪.‬‬

‫صېخى قۇرىغاى دەرەخًىڭ‪،‬‬ ‫يوپۇرنىغى تۇرانتى‪.‬‬ ‫يار تۇتۇصچۈى تورىساڭ‪،‬‬ ‫لاچات سېلىپ ئۇرانتى‪.‬‬

‫‪70‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئىسسىق ئەسلى ئەزەلدىٌ‪،‬‬ ‫پور لۆتەلًىڭ لاۋىمى‪.‬‬ ‫خىيالىهغا چاڭ سالهاس‪،‬‬ ‫گۈلزىرەدىن بۆلىكى‪.‬‬

‫يەدىهۇ ئىضالر بىس ئويلىغايدەك بولسۇى‪{ .‬بۇالريى لۆرسە ئەندى ئۇ ناڭا <ۋاي‬ ‫بىلهەپتىهەى ئەنرۇل‪ ،‬ئەسلى سېًىڭهۇ لۆڭلۈڭ بارلەى ئەنەسهۇ!‪.....‬نېًى خىجىل‬ ‫قىلىپ يېقىٌ لېلىپ گەپ قىلهاي لانادەك قاراپ تۇرعىچە بالدۇرراق بىر يىهە دىسەڭ‬ ‫ئۆلەنتىڭ!؟‪ >....‬دەپ نېًى باعرىغا بېسىپ لەتسە َەييييييي!} دىگەيدەك‬ ‫ئاسهايدىمى عازيىڭ صورپىسىغا ياى چىالپ يۈرگەى ئەنرۇل گۈلسىرەدىٌ تازا ئىسا‬ ‫ئىضىتتى‪.‬‬ ‫‪-‬تۇتە‪ ،‬چىمەڭگە تاڭ! نەى باعۇ سەيدەك َاڭۋاختىالريىڭ خىلى‬‫ئەنەس‪....‬تېخى <لاس ‪-‬لاس قېرى قىس > دەپ لېتىپسىًا! قوۋۇرعام سانساق‪،‬‬ ‫<لاس‪-‬لاس > دىگەى ئۆزەڭ‪!...‬‬ ‫قىس خاتىرىًى پونالپ ئەنرۇلًىڭ بېضىغا ئاتتى‪-‬دە ئارقىغىهۇ قارىهاي ئېتىس‬ ‫ئوتتۇرسىدىمى َارۋا يولىغا چۈصۈپ ئۇچقايدەك لېتىپ قالدى‪.‬‬ ‫‪ -‬توختا گۈلسىرە‪ ،‬نەى چۈصەيدۈرەي!‪ ...‬نەى ئەسلى سېًى دىهىگەى‪ ...‬نۇيۇ‬‫خەق يىهە بولدى‪َ-‬وي!؟ لۆڭۈل چۈصەيدۈرنەلتىٌ تەسهۇ ئىط يوقهۇ يىهە؟! ئەنرۇل‬ ‫لەيًىدىٌ يولغىچە يۈگۈرۈپ باقتىيۇ قارصى تەرەپتىٌ لاال يۆتىلەپ لېلىۋاتقاى‬ ‫خوصًا‪-‬خولۇنالردىٌ ئۇيالدىهۇ توختاپ قالدى‪.‬‬

‫‪71‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫<خەپ‪ ،‬ئەندى صېئىر يازىدىغاى بولسام!> ئۇزۇى ۋاقىتالر باتًاپ يۈرگەى ئەنرۇلًىڭ‬ ‫روَىيىتىدە بالقىپ تۇرعاى گۈلسىرەيىڭ ئاچچىق َىجرايلىرى ئۆلسىگەى لىضى‬ ‫چۈصەيگىلىهۇ بولهايدىغاى لېرىمىلىق تۇيغۇالر يەيە ئايچە‪-‬نۇيچە قەلەم تۇتقۇزۇپ‬ ‫تۇردى‪.‬‬ ‫نەَەللىدىمى لەچقۇرۇيلىرى چاۋا يىغىپ ئىس سېلىپ پاصا قوعالپ ئولتۇرۇصقاى‬ ‫ئايدىڭالردا بولسۇى‪ ،‬لەتهەيًى ئىگىس لۆتۈرۈپ قىر چېپىپ َاردۇق يەتمەى‬ ‫يالغۇزلۇقلىرىدا بولسۇى َانايە نۇڭلۇق بىر نۇَەببەتلىن َايات ئۇيىڭ خىياللىرىًىڭ‬ ‫َۆلۈنىرايى ئىدى‪.‬‬ ‫يېسىدا تولۇق ئورتا ئوقۇش ئىهمايى بولهىغاچقا ياَىيىگە لىرىپ ئوقۇصقا نەجبۇر بولغاى‬ ‫ئەنرۇل ئۇزۇى‪ ،‬زېرىمىضلىن يولالريىهۇ ئەصۇ تۈگۈنەس نەسخۇش صېرىًلىرى بىلەى‬ ‫قىسقارتىپ باراتتى‪ .‬نەلتەپ ئەدىبىيات لۇرجىگى ئۇيىڭ لېيىًمى يېسىقچقلىق‬ ‫َەۋەسلىرىگە يەيە بىر ئۇل بولسا ساۋاعداش‪ ،‬دوسلىرىًىڭ پات‪-‬پات <پارە بېرىپ>‬ ‫يازدۇرۇپ تۇرىدىغاى سۆيگۈ نەلتۈپلىرى قەلەم قۇۋىتىًىڭ يەيە بىر قەدەم يۈلسىلىضىگە‬ ‫تۈرتمە بولۇپ تۇراتتى‪< .‬تىرىضقاى تاپار> دىگەيدەك ئۇزۇيغا بارناي ئۇيىڭ يەسرى‬ ‫ئەسەرلىرىهۇ نىۋە بېرىضمە باصلىدى‪ .‬ياَىيىلىن رادىيو ئۇزۇيلىرىدا‪ ،‬صەَەر‬ ‫گېسىتلىرىًىڭ ئەدىبىيات سەَىپىلىرىدە ئۇيىڭ ئىسهى ياگاى‪-‬ياگايدا تىلغا ئېلىًىپ‬ ‫تۇردى‪.‬‬ ‫< ياق‪ ،‬نەى ئەندى توختىهايهەى! ‪...‬تازا چوڭ‪ ،‬ياخضى ئەسەرلەريى يېسىپ يانى بار‬ ‫يازعۇچى بولىهەى‪ ...‬صۇ چاعدا گۈلسىرەك ئۆزەڭ ئالدىهغا لېلىسەيغۇ!‪ >...‬دەپ‬ ‫عەيرەتمە لېلەتتى‪ -‬ئەنرۇل‪< .‬يولۋاس ئىسىدىٌ ‪ ،‬يىگىت سۆزىدىٌ(يايهاپتۇ)>‬

‫‪72‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫دىگەيلەر راسهۇ ئۇيىڭهۇ صىجائەتلىرى َەقىقەتمە ئايلىًىپ <نال بازىرىدا َاڭرىغاى‬ ‫ئېضەك> يانلىق َىمايىسى پۈتۈى ۋىاليەتًى زىل‪-‬زىلىگە سېلىۋەتتى‪ .‬بولۇپهۇ ئەسەر‬ ‫ۋەقەلىگىدىمى ياۋاش ئېضەلمە يۇقۇرى گىرادۇسلۇق َاراقًى ئىچىرىپ قويۇپ بازاريى‬ ‫پات‪-‬پاراق قىلىۋەتمەى يەرلىرى‪ ،‬سالى تۇڭگايًىڭ ئورۇق ئېضىمىًىڭ قوسۇقۇعا يەل‬ ‫ئۇرۇپ ئەلىرىپ ناڭالهاي قالغايدەك لونىدىيەلىن لۆرۈيۈصلىرى‪...‬پاٍ! چىًلىق‬ ‫ئۇيىڭ ئەسەرلىرىدىمى بىر بۆسۈش ئىدى‪.‬‬

‫>‪<4‬‬

‫‪ -‬ئەنرۇلًى بىر نۇخبىر زىيارەت قىلغىلى لەپتۇ‪.‬‬‫‪-‬ئاڭلىدىڭالرنۇ‪ ،‬ئەنرۇلًى بىر يازعۇچى ئىسدەپ لەپتۇ‪.‬‬‫‪ -‬ئەنرۇلًىڭ راسال داڭقى چىقىپ لېتىپتۇ‪ .‬بولهىسا صەَەرلىن گېسىتخايىدىمىلەر‬‫ئىسدەپ لېلەنتى‪....‬‬ ‫ئىدارىدا ‪ ،‬سەَرا باللىرىًىڭ ياتاقلىرىدا‪ ،‬تەيتەربىيە نەيدايلىرىدا‪ ،‬سىًىپالريىڭ‬ ‫يايلىرىدا‪ ،‬تازلىق ئۆيلىرىدە‪ ....‬ئىضقىلىپ نەلتەپتىمى َەنهىال يەردە ئەنرۇل‬ ‫توعرىسىدىمى َەيرايۇ‪َ-‬ەۋەس پاراڭالر چاقهاق تېسلىگىدە قىسزىق تېهىغا ئايلىًىپ‬ ‫ياَىيىگە قاراصلىق يۇختىلىق ئوتتۇرا نەلتەپلەريىڭ بىرى بولغاى بۇ نەلتەپمە يەيە بىر‬ ‫صايۇ‪-‬صەۋلەتلىن ئۇيتۇلهاس لۈى بولدى‪ .‬سىًىپ نەسئۇلى‪ ،‬ئەدىبىيات‬ ‫ئوقۇتقۇچىسى ۋە قايسىدۇر يېقىًلىرى ئۇيى ئىسدەپ پايپېتەك بولۇپ لەتتى‪ .‬نەلتەپ‬

‫‪73‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫نۇدېرىهۇ صۇ لۈيى جىددى سىًىپ نەسئۇللىرى لالتە يىغىًى ئېچىپ بۇ ئىضًى‬ ‫ئاالَىدە تىلغا ئېلىپ بۇيىڭ صەرىپىگە ئۆزىًىڭهۇ بىر لىضىلىن َەسسىسىًىڭ‬ ‫بارلىغىًى ئەسمەرتىپ قويۇصقىهۇ ئۈلگۈرۈپ يەتتى‪.‬‬ ‫ئەنرۇلًى زىيارەت قىلغىلى لەلگەى لىضى راستىًال صەَەرلىن گېسىتخايىدىٌ لەلگەى‬ ‫بولۇپ ئەدىبىيات سەَىپىسىًىڭ بىر تەَرىرى ئىدى‪.‬ئۇ نەلتەپتە ئۇزۇى تۇرنايال‬ ‫ئەنرۇل بىلەى ئايرىو سۆَبەتلىضىدىغايلىغىًى ئېيتىپ ئۇيى ئېلىپ نەلتەپتىٌ‬ ‫عايىپ بولدى‪ .‬ئۇالريى ئۇزۇتۇش ۋە لېيىًمى نەلتەپتىمى ئوخضاش بولهىغاى‬ ‫ئىًماسالر ئۈستىدە توىتىلىپ ۋاختىڭالريى ئېلىپ ئولتۇرعۇچە گەپًى ئەنرۇلًىڭ‬ ‫پاصًىسىغىال يۆتمەي‪...‬‬ ‫ئەنرۇل پۇتى لۆيگەى توخۇدەك دەم ئۆيگە دەم سىرتقا چىقاتتى‪ .‬ئۇيىڭ باياتىٌ‬ ‫بېرىقى خوصاللىقلىرى قاياقالرعىدۇر يوقىغاى تەسۋىرلەپ بەرگۈسىس بىر چۈصمۈيلۈك‬ ‫روَىيىتىدىٌ تېپىپ چىققايدەك َېلىال صۇيچە جۇصقۇى‪-‬لۆتۈرەڭگۈ بىتىًى‬ ‫تۇنايدەك قاپلىغاى ئىدى‪ .‬ئېُتىهال ئۇ ئىضىن يېًىغا لېلىپ ئۆي ئىچىدىمى‬ ‫پاراڭالرعا قۇالق سالهىغاى ۋە يالى ئاتا ‪-‬ئايىسىًىڭ ئۇَسىًىط ئىچىدىمى‬ ‫ئۆتۈيۈصلىرىًى ئاڭالپ قالهىغاى بولسا ئىدى بەلمىو بۇيچە ئارىسالدىچىلىققىهۇ‬ ‫گىرىپدار بولهىغاى بوالتتى‪.‬‬ ‫صۇ لۈيى لۆڭلى عەش نەلتەپمە قايتقاى ئەنرۇل َەپتىًى ياَايىتىهۇ تەستە توصقۇزۇپ‬ ‫ئۆيىگە قايتتى‪ .‬ئۇيىڭ باراقساى َويال ئارانلىرى بىردىًال ئۆزگەرگەى‪ ،‬ئۆيًىڭ لەيًىگە‬ ‫بىر چاعالر <سەى داصۆگە ناڭغايدا ئىضلىتىهىس> دەپ تىمىلگەى ئىگىس‬ ‫داۋۇ‪-‬دەرەخلەر لېسىلگەى‪ 19 ...‬يىلدىٌ ياعى ئۇ تۇيجى بولۇپ ئۆز ئۆيىگە خاتا‬

‫‪74‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لىرىپ قالغايدەك لەيًىگە داجىدى‪...‬‬ ‫ئىضىن ئالدىدىمى ئۆستەڭگە چەللە قىلىپ لۆۋرۈك ياساپ دۆۋلەيگەى ياعاچ‪-‬تاصقا‬ ‫قاراپ تۇرۇپ لەتمەى ئەنرۇلًىڭ سۇلغۇى قەددى ئاخىرى ئايىًى ئېغىس ئاچۇردى‪.‬‬ ‫‪ -‬لېرەك يوق باالم‪ ،‬سېًىڭ ئىستىقبالىڭًى دەپ بۇالريى ئەصۇ تەَرىرگە‬‫تەييارلىغاى‪ ...‬ئۇ ئۆي سېلىۋاتقاچقا <دەرَال الزىو> بولۇپ قاپتىمەى‪ ...‬بىراق‪...‬‬ ‫ئۇ بىسگە <‪ 3‬لۈيلۈك نۇددەت> بېرىپ ئاپىرىپ بېرىضًى ئېيتقاى‪ ...‬بىس ناصىًا‬ ‫تاپالهاي‪....‬‬ ‫ئايا پاڭڭىدە يىغالپ لەتتى‪ .‬ئىضًىڭ تېگىًى چۈصەيگەى ئەنرۇل ئايىسىًى بەزلەپ‬ ‫ئەرلىلەپ ئېسىلدىيۇ َەرقايچە ئۆزىًى تۇتۇۋېلىضقا تىرىضقاى بولسىهۇ ئۇيداق‬ ‫قىاللهىدى‪.‬‬ ‫<‪--‬نىللەت خەلق ئۈچۈى‪ >...‬ياز دىسە تازا يازىدۇ‪ ...‬گەپ قىلىڭ دىسە‬ ‫دۇردايىلىرى ‪ 10‬ئېضەلمە يۈك‪.‬يەدىهۇ ئۇيداق ئاساى ئىط بولسۇى ئەنرۇل‪،‬‬ ‫دىُقايالريىڭ ئىچىدىٌ سەيدەك يازىدىغايلىرى لۈرنىڭلەپ چىقسىهۇ قول بەرىبىر‬ ‫ئىچىگە ئىگىلىدۇ‪َ ...‬ازىر لىهًىڭ يەپسى ياناى ئەنەسمەى‪!...‬‬ ‫ئاڭلىسام تەَرىرلەريىڭ َەنهىسى بىر‪-‬بىرىًىڭ ئەسىرىًى ئالهاصتۇرۇپ ئېالى‬ ‫قىلىپ خەت‪-‬چەك‪ ،‬ئەسەر ئەۋەتمەيلەريىڭ لويۋېرتلىرىًى ئېچىضقىهۇ ۋاقىت يوق‬ ‫دەيدۇ‪....‬‬ ‫بەزىلەر تەسەللى بېرىپ قوياتتى‪ .‬بەزىلەر ئۇيىڭ َەسرەتلىرىگە تۇز سېپىپهۇ قوياتتى‪.‬‬ ‫يەچچە لۈى ئۆتهەي بۇ يېسىدا ئاجايىپ قورقۇيۇچلۇق بىر ئىط يۈز بەردى‪< .‬ئوعۇل‬ ‫بالىغا لاج لەلسە قوش لەپتۇ> دىگەيدەك لىهدۇر بىرى َېلىقى ياعاچ‪-‬تاصقا بېًسىٌ‬

‫‪75‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫چېچىپ ئوت قويۇۋەتمەى ئىدى‪.‬‬

‫ئارقا ئارقىدىٌ لەلگەى لۆڭۈلسىسلىملەر ئەنرۇلًى باصقىچە بىر ئادەم قىلىپ قويدى‪.‬‬ ‫ئەتىدىٌ لەچمىچە خانۇش‪ ،‬قاسساپقا پۇل بېرىپ ياۋايغا قاراپ ئۆتۈش ئۇيىڭ‬ ‫لۈيدىلىن تەرتىۋىدەك تەرسالىق‪ ،‬ئاساى تېرىمىضتەك بىر خىل چۇسلۇق نىجەز‬ ‫خارالتىرىًىڭ ئاساسى قىسهى بولۇپ قېلىۋاتاتتى‪.‬‬ ‫گېسىتتە ئېالى قىلغاى لېيىًمى َىمايىسىًىڭ قەلەم َەققىًىڭ لەلهىگىًىگىغۇ ئايچە‬ ‫قىلىپ لەتهىدى‪ .‬ئەنها بىر يەلضەيبىسى ئايىسىًىڭ تويۇر بېضىدا ئولتۇرۇپ قىلىپ‬ ‫بەرگەى پاراڭلىرى ئۇيىڭ تىلى بىلەى ئېيتقايدا <ئەصەددى تەسىر> قىلغاى ئىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئەندى ئۇ گېسىتخايىدىٌ ئۈنۈت لۈتهە باالم‪ ...‬ئۇالر سېًىڭ ئەسەرلىرىڭًى‬‫باستۇرۋېتىدۇ‪ .‬داداڭًىڭ ئەۋالتلىرى جاَىل دىگىًىًى قىلىدۇ‪....‬‬ ‫‪ -‬داداڭًىڭ ئەۋالتلىرى؟! دىهەك ئۇ بىسيىڭ تۇققىًىهىسنا؟‬‫‪ -‬نەيهۇ تازا بىلىپ لەتهەيهەى‪ .‬داداڭًىڭ دىيىضىچە ئۇالر بىسگە يۇنغاق‬‫سۈتچىلىن( ياَايىتى يىراق) تۇققاى لېلىدىمەى‪...‬‬ ‫ئەنرۇل يەچچە قېتىو تەَرىرخايىغا لېلىضتۇرۇپ خەت يېسىپ بېقىضًىهۇ ئويلىدى‪.‬‬ ‫لېيىٌ <بۇيىڭ زۆرۈرى يىتى بارنۇ؟ بولسا يىهە پايدىسى؟!‪ >...‬دىگەيلەريى ئويالپ بۇ‬ ‫يىيىتىدىًهۇ يايدى‪.‬‬ ‫ئۇ خېلى بىر نەزگىللەرگىچە قولىغا قەلەم ئالهىدى‪ .‬بىلگەيلەرعۇ ئۇيىڭ لۆڭلىًى‬ ‫چۈصۈيۈپ ئوصۇق‪-‬توصۇق گەپ قىلهاي يۈرۈۋېرىضتى‪ .‬ئايچە چۈصۈيۈپ لەتهىسىهۇ‬ ‫سىرتتىٌ تويۇيدىغايالر بولسا <يىهە بولدىمىٌ تاڭ!>‪< ،‬بىسنۇ ئۇقهۇدۇق>‪< ،‬چوڭراق‬

‫‪76‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بىر يەرسە يېسىۋاتاندىمىٌ> دەپ قويىضاتتى لەيًىدىٌ‪.‬‬ ‫قايداقال بولهىسۇى نۇصۇ لۈيلەردە ئۇيىڭ بىلەى سىردىضىدىغاى‪َ ،‬ىچمىهگە‬ ‫دىيەلهەيۋاتقاى ئىچ‪-‬سىرىًى قويهاي ئاڭالپ بېرەلەيدىغاى بىرەر ئادەم تولىهۇ لەم‬ ‫ئىدى‪ .‬ئۇ صۇ ئادەم بىلەى خىلۋەت بىر جايدا ئولتۇرۇپ ئىچ‪-‬باعرىدىمى َەنهە ۋە‬ ‫َەنهە دەرت ‪-‬ئەسەرلىرىًى پاك‪ -‬پالىس تۆلۈۋالسا ئايدىٌ ئۇيىڭ تەسەللىلىرى بىلەى‬ ‫قايغۇدەك بىر يىغلىۋالسا‪...‬ئىچى پۇصۇش ‪ ،‬بۇرۇقتۇنلۇق پۈتمۈل روَىۇىتىًى قانالالپ‬ ‫ئولتۇرعاى يېرىدە ئولتۇرۇپ‪ ،‬ناڭغاى يېرىدە ئۇياقتىٌ‪ -‬بۇياققا نېڭىۋېرىضًى رام‬ ‫قىلىۋالغاى ئەنرۇلًىڭ قۇلىقىغا نەلتەپتىمى لىهدۇر بىرىگە لەلگەى <يانەلۇم خەت>‬ ‫ۋەقەسى ئۆزگۈچە بىلىًدى‪.‬‬ ‫< بۇ ئىط بولۇپ قاالندۇ‪-‬يىهە؟> ئەنرۇل يەيە عەيرەتمە لەلدى‪ .‬ئۆزىًىڭ ئوعۇل‬ ‫يالى قىسلىغىًى ئاصمارلىهىغاى ئاساستا ياَايىتىهۇ ئۇستىلىق بىلەى بىر پارچە خەت‬ ‫يازدى‪ .‬خەت نەزنۇيى ئۇيىڭ لىضى دىلىًى ئېسىدىغاى ئازاپلىق لەصهىضلىرى بىلەى‬ ‫تەسىرلىن قۇراصتۇرۇلغاى بولۇپ نۇصۇ خەتًى يېسىپ بولغايدىٌ لېيىًهۇ ئۆزىًى‬ ‫ئوبدايال يېًىملەپ قالغايدەك َىس قىلغاى ئەنرۇل خەتًى چىرايلىق يۈرەك صەللىدە‬ ‫ئاۋايالپ قاتالپ يەچچە لۈى ئاسها نايمىسىًىڭ ئىچىگە سېلىپ يۈردى‪.‬‬ ‫< خەتًى لىهگە‪ ،‬قايداق ئەۋەتىط لېرەك؟> ئۇ بۇالريىهۇ ئاللىقاچاى لۆڭلىگە پۈلۈپ‬ ‫بولغاى ئىدى‪< .‬صەَەرلىن نايچىًچى ئورتا‪ ،‬تولۇق نايچىًچى يىللىق نايچىًچى‬ ‫سىًىپتىمى ئۈگۈيۈش باصلىقىغا تېگىدۇ> ئەنرۇل ئادرىسقا يەيە بىر رەت لۆز يۈگۈرتۈپ‬ ‫چىققايدىٌ لېيىٌ ئېغىر لايۋېرت(لى پاپا) يى پوچتا سايدۇقىغا ئاستا لىرگۈزۈپ ئېغىر‬ ‫بىر تىًىپ قويدى‪ .‬ئۇيىڭ صۇ تاپتىمى خىيالىدا لىضىلەر َاياتتا تېخى تەسەۋۋۇر‬

‫‪77‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قىلىضقىهۇ ئۈلگۈرنىگەى ئاجايىپ رونايتىن بىر نەيسىرە عىل‪-‬پال گەۋدىلىًىضمە‬ ‫باصلىدى‪.‬‬ ‫< بۇ خەتلىرىهًى ئوقىغاى َەرقايداق ئادەم چوقۇم نىًىڭ لىهلىمىهًى بىلىضًى‬ ‫خااليدۇ‪.‬نەى بىلەى نۇڭداصقۇسى‪،‬دوست بولغۇسى لىلىدۇ‪ >...‬دەپ ئويلىغاى‬ ‫ئەنرۇل خېتىًىڭ ئاخىرقى بەتلىرىدە‪<:‬نەيلى سىس قىس يالى ئوعۇل بولۇڭ نەى بىلەى‬ ‫تويۇصۇصًى خالىسىڭىس نايچىًچى ئايًىڭ نايچىًچى لۈيى سائەت نايچىدە خەلىق‬ ‫دوختۇرخايىسى (ئەنرۇلًىڭ پۈتۈى صەَەر بويىچە بەلرەك بىلىدىغىًىهۇ صۇ يەر) يىڭ‬ ‫ئالدىدا لۆرىضەيلى‪.‬بەلگە ئۈچۈى بىر تال قىسىل گۈلًى ئېلىۋىلىضًى‬ ‫ئۇيتۇناڭ!‪>...‬دىگەيدەك ئىساٍ بېرىپ قويۇصًىهۇ ئۇيتۇنىغاى ئىدى‪.‬‬ ‫بۇ لۈى ئەنرۇل خەتًى سېلىپ ‪ 15‬لۈيدىٌ لىيىًمى بىر قۇتلۇق يەلضەيبە بولۇپ‬ ‫خېلى ئەستايىدىل ئورۇيالصتۇرۇلغاى ئىدى‪.‬‬ ‫ئەنرۇل تەقاززالىق بىلەى لۈتمەى‪،‬ئۇيى بىر نەَەل خىيالەى دۇييايىڭ ئارانى‬ ‫نەپىللىرىدە ئىللىق َېسقا تولغاى عايىۋى بىر ئىقلىهًى لەزدۇرگەى ئۇ لۇيهۇ يېتىپ‬ ‫لەلدى‪َ.‬ېيىتتا لىيگەيچە سېلىۋىتىپ لويا ياعاچ سايدۇقىدا چاڭ قويدۇرناي‬ ‫ساقالۋاتقاى لاستۇم‪-‬بۇرۇلمىسىًى لىيىپ َۆل چاچلىرىًىڭ يانىسىًى ئايرىپ‬ ‫تارىغاى ئەنرۇل ئەيًەلتىمى نۇصۇ پەيسى ئەپتىگە َېجىيىپ قايتا قارىۋىلىپ ئالدىراپ‬ ‫ئۆيدىٌ چىقتى‪.‬ئۇيىڭچە بۇيداق لۈى ئىًسايغا ئسايلىقچە لەلهەيدۇ‪.‬يەيە لىلىپ‬ ‫ئۇيۇڭدەك بىر يېسا بالىسىًىڭ نۇصۇيداق خەق ئاڭلىسىهۇ َەيراى قالغۇدەك <قالتىس‬ ‫ئىط>يىڭ قولىدىٌ لىلىضى يوقال بىر ئىط‪.‬‬ ‫{ ئۇ قىسنىدۇ‪،‬ئوعۇلهىدۇ؟‪...‬صەَەرلمىملەر ئادەتتە <ياخضىهۇسىس> يى‬

‫‪78‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئىضلىتىدۇ‪...‬نەى گۈلۈنًى تېقىۋىلىپ ئاۋال ئۇيۇڭمىًى لۆرەيچۇ‪...‬صۇ چاعدىال‬ ‫ئۇيى نەى باصتىراق تويىۋالىهەى‪}...‬ئافتۇۋۇز صەَەرگە يىقىًالصقايسىرى ئۇيىڭ‬ ‫يۈرەللىرى ئېغىپ لىتىۋاتاتتى‪ {.‬نەيدىًهۇ بەستلىن بىرى ئالدىهغا چىقىپ <َەي‬ ‫التا! قىپ يۇرگەى ئىضىڭًى قارا ‪...‬ئوعۇل باال دىگەيهۇ سەيدەك‬ ‫ئىًجىهەرۇق‪،‬پىس‪-‬پاس بوالندۇ!؟‪ >...‬دەپ تازا قويسا لۆرۈڭ‪ ..‬ئەنرۇل بارعايچە‬ ‫دەلمە ‪-‬دۇلمىگە چۈصتى‪.‬‬ ‫بەلگىلەيگەى ۋاقىتقا يەيە ئوى نىًۇت قالغاى ئىدى‪.‬ئەنرۇل دوختۇرخايا دەرۋازىسىًىڭ‬ ‫بىر چىتىدە تۇرۇۋىلىپ لىرىپ‪-‬چىقىۋاتقايالرعا‪،‬ئۆتمەى‪-‬لەصمەيلەرگە زەڭ‬ ‫ساالتتى‪.‬بىرىدىًال لاستىيۇنىًىڭ قوياى يايچۇقىدىمى گۈل ئىسىگە لەلدى‪.‬ئاستا‬ ‫تېضىدىٌ سىالپ لۆرسە لىچىملەپ قالغايدەك بىلىًدى بولغاي قولىغا سۇعرۇپ ئىلىپال‬ ‫چۆچۈپ لەتتى‪.‬گۈل بەدىًىًىڭ َارارىتىدىًهۇ ئاللىقاچاى سولۇصۇپ قالغاى‬ ‫ئىدى‪<.‬ئاپال‪،‬قايداق قىالرنەى؟!‪ >..‬ئەنرۇل َودۇقۇپ ئۇياى ‪-‬بۇيايغا‬ ‫يۈگۈردى‪.‬ئەندى ئۇ بىر تال گۈل تىپىضى لىرەك ئىدى‪.‬ئۇصتۇنتۇت ئۇيىڭ لۆزى‬ ‫دوختۇرخايا َويلىسىدىمى گۈللۈلمە چۈصتى‪.‬‬ ‫‪ -‬يەدىٌ پەيدا بولغاى يىهە سەيۇي؟!لالالڭ قىسزىهدۇ‪-‬سېًىڭ!؟‪...‬بىر ئوبداى‬‫تۇرعاى گۈلًى سۇيدۇرۇپ يۈرۈيدۇ‪-‬نۇيۇ‪!...‬‬ ‫ئەنرۇلًى بۇ قىتىو يەيە يەس باسقاى ئىدى‪.‬ئۇيى دوختۇرخايا گۇزەتچىسى َارعىچە‬ ‫تىلالپ لەتتى‪.‬ئۆڭەپ‪-‬تاتىرىپ ‪،‬تىللىرى لالۋالىضىپ لەتمەى ئەنرۇل بولسا قولىدا‬ ‫گۈل قايداق قىلىپ دەرۋازا ئالدىغا چىقىپ قالغىًًى ئۆزىهۇ سەزنەي قالدى‪.‬‬ ‫‪ --‬ياخضىهۇسىس! <صاۋقۇى> دىگەى سىسنۇ؟‬

‫‪79‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬

‫‪ -‬سىسيى <صاۋقۇى(خەتتە ئىسىو ئوريىغا صۇيداق ئىهسا قويۇلغاى ئىدى)> دىگەى‬‫صۇنۇ دىدىو!؟‬ ‫‪َ-‬ە‪...‬ئە ‪..‬نەى صۇ!‬‫ئەنرۇل لۆزلىرىگە ئىضەيهەيال قىلىۋاتاتتى‪.‬صۇ تاپتا ئالدىدىال بىر قىس ئۇيىڭغا‪-‬‬ ‫ئۇنى ڭ َەرلەتلىرىگە ‪،‬ئۈستى باصلىرىغا قىلچە يېسىقىهاي يەزەر سالغاچ‬ ‫لۈلۈنسىرەپ تۇراتتى‪<.‬يائالال‪،‬بۇ چۈصۈم ئەنەستۇ!؟‪َ..‬ۆر‪-‬پەرىًىڭ‬ ‫ئۆزىغۇ‪-‬بۇ!‪...‬صەَەرلىملەر قىسلىرىغا يىهە بېرىپ باقىدىغايدۇ‪َ-‬ە!؟‪>...‬‬ ‫چۆچەك‪،‬رىۋايەتلەردىمى يىگىتلەريىڭ تۇيۇقسىس گۈزەل يازىًىًالريىڭ رۇخسارىًى‬ ‫لۆرۈپ َوصىًى يوقۇتۇپ قويغايلىرى َەتتا يىقىلىپ چۈصمەيلىرى يالغاى‬ ‫ئەنەسمەى‪َ.‬ۆرنەتلىن قەَرىهايىهىس ئەنرۇلهۇ ئاللىقاچاى خۇدۇيى يوقۇتۇپ‬ ‫صاخلىرى ساڭگىالپ تۇرعاى سۆگەت دەرىخىگە ئېسىلىۋالهىغاى بولسا بۇ قىسيى تۇيجى‬ ‫لۆرۇصۇپال بەسرەنجاى قىلىۋەتمەى بوالتتى‪.‬‬ ‫‪-‬يىهە بولدىڭىس‪-‬نىجەزىڭىس يوقهۇ؟‬‫‪-‬ياقەي‪،‬ئەتتىگەى ياصتا قىلهىغاى سەل بىضىو قېيۋاتىدۇ‪...‬‬‫ئۇالر باراقساى سۆگەتلىن صەَەر يولىدا يايهۇ ياى نىڭىضىپ بىردەندىال چىقىضىپ‬ ‫قالدى‪.‬قىس ئەنرۇلغا قىسىقسىًغايدەك ئۇ ۋە ئۇيىڭ َېلىقى خەتلىرى توعرىسىدا بىر‬ ‫يەچچە سۇئالالريى سورىغايهۇ بولدى‪.‬ئۇنۇ نۇنمىٌ قەدەر ئۆزىًى تۇتۇۋىلىضقا‬ ‫تىرىضىپ قىسعا يۇنۇرۇستۇك جاۋاپ بېرىپ قىسيىڭ <َەجەپ ئوچۇق‪،‬قىسزىقچى‬ ‫بالىمەى‪>...‬دىگەيدەك ئويچاى‪.‬ئويًاق لۆزلىرى بىلەى خىيالەى بىقىضلىرىغا‬

‫‪80‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫نۇيەسسەر بولۇپ تۇردى‪.‬‬ ‫‪َ-‬ە راس‪،‬ئىسهىڭىس يىهە؟ باياتىٌ بېرى گەپ بىلەى بولۇپ لىتىپ‬‫سورىهاپتىهەى‪.‬‬ ‫‪َ -‬ىضقىسى يوق‪.‬ئىسهىو‪-‬گۈلسۈناي‪.‬‬‫‪ -‬گۈلسۈناي؟!‬‫‪َ-‬ەئە‪،‬يىهە ‪-‬بۇ ئىسىو سىسگە يارىهىدىها؟‬‫‪َ-‬ە‪..‬ياق ! ‪...‬ئىسهىڭىس بەك چىرايلىقمەى‪..‬‬‫ئەنرۇل يەيە َودۇقتى‪.‬ئۇ بۇ ئىسىهًى قەيەرلەردىدۇ ئاڭلىغايدەك صۇيداق تويۇش‬ ‫بىلىًىپ لەتتى‪<.‬گۈلسۈناي‪..‬گۈلسۈناي‪ >..‬دەپ ئىچىدە يايدۇرۇپ‪-‬يايدۇرۇپ‬ ‫قوياتتى‪-‬ئۇ يۈرەك سوقۇصلىرىًىڭ رېتىهلىرىغا بەرداصلىق بېرەلهەۋاتقايدەك‪.‬‬ ‫راستىًى ئېيىتقايدىهۇ َەر ئىممىلىسى بىر بىردىٌ لۆزلىرى قىيهىغاى َالدا‬ ‫ئايرىلىضتى‪.‬گۈلسۈنايهۇ ئەنرۇلًى بىمەتمىچە ئۇزۇتۇپ لەلدى‪َ.‬ەتتا لىيىًمى قىتىو‬ ‫لۆرىضىدىغاى ۋاقىت‪،‬ئورۇيالريىهۇ بەس‪-‬بەستە جىمىلىضىپ لىتىضتى‪.‬‬ ‫بۇ قىتىهلق ئۇچرۇصۇش ئۇالريى ڭ َاياتىغا يىڭى بىر باصلىًىط ئېلىپ لەلگەيدەك َەر‬ ‫ئىممىلىسى ئۆزلىرىًى باصقىچە بىر پىاليىتتىٌ يەر صارىغا ئۇصتۇنتۇت پولمىدە‬ ‫چۈصۈپ قالغاى نىُهايالردەك َېس قىلىضقا باصلىدى‪.‬بولۇپهۇ ئەنرۇل ئۈچۈى بۇ‬ ‫گەۋدىلىمرەك بولدى‪.‬ئۇيىڭغا ئەندى َەنهە يەرسە يىڭى تۇيۇالتتى‪.‬ئۇ ناڭغاى يولالر‪،‬ئۇ‬ ‫ئۇچراصقاى َەر بىر صەييى‪-‬ئادەنلەر ئۇيىڭغا باصقىچە گويا بۇرۇى لۆرۈپ باقهىغادەك‬ ‫لۆرۈيۈپ لىتىۋاتاتتى‪.‬نەيلىگە قويىۋەتسەك ئۆز ئۆيىهۇ ‪،‬ئاتا‪-‬ئايىسىهۇ ئۇيىڭ ئۈچۈى‬ ‫ياتلىضىپ لېتىۋاتقايدەك پۈتۈى نەۋجۇدىيەتمە باصقىدىٌ‪،‬ئىًچىمىلىن بىلەى يەزەر‬

‫‪81‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ساالتتى‪َ.‬ەنهىدىٌ يانىًى ئۇ لوچىدا گۈلسىرەيى لۆرۈپ <بۇ َېلىقى يىقىٌ‬ ‫ئاعىيًەنًىڭ ئوبۇلتىسىغۇ! ئىسهى يىهە بولغۇيتى‪ >...‬دەپ ئويالپ لەتمەيلىرى‪...‬‬

‫>‪<5‬‬ ‫لەلهىضلىرىًىڭ خىيالەى تىسىللىرى ئېلىپ لەلگەى رىئاللىق ئۇيى راستىًال يىڭى بىر‬ ‫قەدەنگە ئىگە قىلدى‪.‬گۈلسۈناي بىلەى داۋانلىضىۋاتقاى قىسعىٌ‪،‬دوستايە نۇياسىۋەتلەر‬ ‫ئۇيىڭغا يېسا تۇرنۇصىدىٌ بىر قەدەر َالقىغاى نەدەيىي‪،‬يىڭىچە لۆزقاراصالرعا نۇۋەپپەق‬ ‫قىلىپال قالهاي پەيدىٌ پەي يېسا باللىرى ئىڭىدىًهۇ بىر بالداق يۇقرى بولغاى ئىلهىراق‬ ‫تۇرنۇش لۈى تەرتىۋى سىتىخىيىلىن َالدا سىڭىپ لىرىپ ئەنرۇل ئەندى بۇرۇيقى‬ ‫ئەنرۇل ئەنەستەك بولۇپ لىتىپ باراتتى‪.‬‬ ‫صۇ يىلى ئۇ ئالى نەَتەپمە ئىهتىُاى بېرىپ ئۆتەلهىدى‪.‬صۇيداقتىهۇ قەتئى يىيەتمە‬ ‫لىلىپ تىرىضىپ ئۈگۈيۇپ قايتا ئىهتىُاى بېرىضمە بەل باعلىدى‪.‬گۈلسۈناي بولسا‬ ‫ئۈرۈنچىگە ئوقۇصقا لەتتى‪.‬ئۆزئارا يىسىلىضىۋاتقاى <جايًى ئىلىپ جاڭگالدا‬ ‫قويىدىغاى> دەبدەبىلىن ئەصۇ بىر توقاي سۆيگۈ رۇفقاتلىرى ئۈستىدە تەپسىلى زېرىقاپ‬ ‫لەتهىسەلهۇ بۇ تاساددىپىي ئۇچرۇصۇپ بىر بىرگە صەيدايى‪َ-‬ەس بولۇصقايالريىڭ‬ ‫ئالتۇى بىلەى َەل بەرگەيدەك ياصلىق عەلىخايلىرى بىسگە بەش بارنىقهىسدەك ئاياى‪.‬‬ ‫قىضلىق تەتىلدە ئۇالر ئەنرۇلًىڭ سەَراسىدا جەم بولۇصتى‪.‬ئەلۋەتتە گۈلسۈنايًىڭ‬ ‫بۇيداق ئۆزىًى ئۆزى سوراصلىرى ئەنرۇلًى ئادەتتىمىدىٌ بەلرەك خوش‬ ‫قىلىۋەتتى‪.‬ئۇنۇ بۇ پۇرسەتًى چىڭ تۇتۇپ دوست‪-‬يارەيلىرىًى يىغىپ قىسيىڭ‬ ‫صەرىپىگە چوڭ <چاي > ئۆتمۇزۇپ بېرىپ بىر نەزگىلگىچە نەيدىسىًى لېرىپ‬

‫‪82‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫يۇردى‪.‬گەرچە ئۇالر بىر بىرىگە <سېًى سۆيۇنەى> دىيىضىپ <ناقۇل‪َ،‬ەئە‪ >..‬لەرگە‬ ‫بەز يىگەى نۆصۇلتەك تانىقىًى چالىلدىتىپ ‪،‬يەچچە لۈى ئۇخلىهاي ئاراى <نىرادىغا‬ ‫يىتىضمەيلەر> دىٌ بولهىسىهۇ َەر َالدا تۇيجى لۆرۈصۇصتىٌ باصالپال بىر بىرگە‬ ‫<جاۋاپ> بېرىضىپ بولغاى ئىدى‪.‬ئۇالريى ڭ يەزىردە نۇَەببەت پەقەت نۇساپىللىرىدە‬ ‫ئىلگىرى سۈرلۈۋاتقاى َۆرنەت ۋە َۆرنەتلىًىط‪،‬لۆيۈش ۋە لۆيۈيۈش‪،‬سېغىًىط ۋە‬ ‫سېغىًدۇرۇش جەَەتلەردە َەقىقى ئىپادىسىًى تاپقاى َەر ئىممىلىسىًىڭ بىر بىرىًى‬ ‫چۈصۈيۇپ‪-‬يول قويۇپ‪،‬لۆڭلىدىمىًى ئانال بار بىلەلەيدىغاى لەيپىياتقا ئىگە‬ ‫بولۇصتەك نۇصۇيداق ئۆزگۇچە بىر تۇيغۇ ئىدى‪.‬‬ ‫‪-‬يەيە گۈلسىرەيى ئويالۋاتانسىس؟! ‪--‬دەيتى قىس ئەنرۇلًىڭ خىياللىرىًى بۆلۈپ‪.‬‬‫‪ -‬ياقەي‪،‬لەلگۇسىًى‪-‬لىيىًمى بەختىيار تۇرنۇصًى تەسەۋۋۇر‬‫قىلىۋاتىهەى‪--...‬دەپ خۇنالىق لۆزلرىًى قىسيىڭ لۆزلىرىگە نىختەك (ئېلىپ‬ ‫قاچقىچە) قاداپ قوياتتى ئەنرۇل‪.‬قىسنۇ بوش لەلهەيتى‪.‬ئۇ عايىۋى بىر لۈچًىڭ‬ ‫قايداقتۇر ئەنرۇل بىلەى نەَمەم باعالپ تۇرۋاتقىًىدىٌ ئۇيىڭدىٌ نەَرۇم بولۇپ‬ ‫قالغۇسى لەلهەۋاتقايدەك ئۆزىًىڭ َېس قىلغايلىرىًى چايدۇرناي بىلىۋىلىضقا‬ ‫ئالدىرايتى‪.‬‬ ‫‪ -‬نەى يوق لۆرۈصۈپ تۇرعايسىس‪...‬نىڭ قىلهىسا ئۇ سىسيىڭ تۇيجى لۆ يگەى‬‫قىسىڭىس ئەنەسهۇ؟!‬ ‫‪ -‬بولدى قىلە‪،‬يەدىمى گەپًى قىلىدىمەيسە‪...‬صۇ ئايچە نۇيچا دادىسى‬‫ئاياعلىرىهًى بىمارعا تىمىپ بېرىۋاتىدۇ‪...‬بىراق ئۇ َازىر ناڭا يىقىًهۇ‬ ‫يولىهايدۇ‪...‬تېخى بىرسىگە {<صەَەر لۆرگەى ئىتتىٌ قورۇق> دەپتىمەى ئۇيى لۆرە‬

‫‪83‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫لۆزۈم يوق‪ }...‬دەپ لېتىپتۇ ‪-‬جۇنۇ؟!‬ ‫گۈلسۈنايًىڭ عۇششىدە ئاچچىغى لەلدى��ۇ يەيە بىردىًال پىسسىڭڭىدە لۈلدى‪َ.‬ەر َالدا‬ ‫ئۇ خېلى خاتىرجەم بولۇپ قالغايدەك ئاستا ئەنرۇلغا يۆلەيدى‪....‬‬

‫ياَىيەلىن نۇئارىپ ئىدارىسىًىڭ ئالدى ۋە رەڭگا‪-‬رەڭ گۈللەر بىلەى بىسەلگەى لەڭرى‬ ‫َويلىسى بۈگۈى ئادەتتىٌ تاصقىرى قايًاپ لەتمەى ئىدى‪.‬ئوى يەچچە يىل ئوقۇپ‬ ‫پۈتۈى ئۆنرىًىڭ دۇنبىقى يېرىلىدىغاى ئاچقۇچلۇق پەيىت ئاخىرى يىتىپ‬ ‫لەلدى‪.‬لۆپلىگەى ياصالريىڭ ئىستىقبالًى بەلگىلەيدىغاى ‪-‬ئۇالريى لەتهەيًىڭ‬ ‫‪،‬توپا‪-‬صېغىللىق يولالريىڭ ئاسارىتىدىٌ قۇتۇلدۇرۇپ ئاسفالىت يولالردا‪،‬لۆرلەم‬ ‫‪،‬لاتتا صەَەرلەردە تاقضىتىپ دەسسىتىدىغاى ئاتالهىط ئالى نەلتەپ ئىهتىُاى‬ ‫يونۇرى نۇصۇ يەردە ئېالى قىلىًاتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬بۇ نۇنمىٌ ئەنەس!‪--...‬ۋاقىراپ لەتتى ئەنرۇل يونۇر تاختىسىدىمى‬‫ئالدىًقى قىتىو ئېرىضمەى يونۇرىدىًهۇ تۆۋەى يونۇرعا چەلچىيىپ قاراپ‪.‬‬ ‫‪ -‬ساڭا دەپ بەرگەيغۇ!؟ ئالگىبىرادا خېلى يۇقرى يونۇر ئاالتتىو‪َ.‬ېلىقى لۇۋادىراتقا‬‫نىسال لەلتۈردىغاى يېرىگە تېخى سىسعۇچًى سۇيدۇرۇپ ئارسىغا قىستۇرۇپهۇ‬ ‫قويغاى‪.‬ئەدىبىياتتا ئۆزەڭ بىلىسەى <چوڭ ئايام> تېهىسىًى گۈل‬ ‫لەلتۈرۋەتمەى‪...‬جىهىلىخاى چوڭ ئايانًىڭ ئاپتاپتا باش بىقىپ ئولتۇرعاى‬ ‫يەرلىرىدىٌ تارتىپ قويهاي يازعاى‪...‬‬ ‫بىللە لىرگەى دوستى رەَىهگە قايًاپ سۆزلەپال لەتمەى ئەنرۇل َە دەپ سىهىًۇت‬ ‫تانغا نۇصاليتى‪.‬‬

‫‪84‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬نەى ئىضەيهەيهەى! ئۇالر چوقۇم يونۇرۇنًى ئالهاصتۇرۋەتمەى گەپ‪.‬ئۆتمەيدىهۇ‬‫صۇيداق ئەالچى ئوقىغاى سوپى قويچىًىڭ ئوعلى قېلىپ قىلىپ يېسا صۇجىسىًىڭ‬ ‫سەنەت دىگەى َاڭۋاختىسى عىپپىدە ئەپلەپ‪-‬سەپلەپ ئۆتۇپ لەتتىغۇ!؟‬ ‫نۇصۇيۇڭدىهۇ چوقۇم بىر گەپ بار‪!...‬‬ ‫ئۇيىڭ يەچچە لۈيگىچە چىرايى ئىچىلهىدى‪.‬گۈلسۈناي بىلەى صەَەردە لۆرۈصىدىغاى‬ ‫بەلگىلەيگەى ۋاقىتًىهۇ ئۇيۇتتى‪.‬ئاچچىقىغا َاي بىرەلهەي ئۆيدىمى قاچايالردىدۇ‬ ‫ئېرىضمەى صەرەپ تاختىللىرىًىهۇ يېرتىپ تاصلىدى‪.‬پۈتۈى ئوربى تىدا يونۇر‬ ‫تاختىسىدىمى ياَايىتىهۇ تۆۋەى ئەصۇ ئىهتىُاى يونۇرى َۆلىهراى بولۇپ‬ ‫دىلغۇلدىچىلىن‪،‬سەپرالىق ئەس‪-‬يادىًى قاناللىغاى ئىدى‪.‬‬ ‫ئۇ ئاخىرى قەتئى يىيەتمە لەلدى‪-‬ئۈرۈنچىگە بېرىپ ئىهتىُاى قەعەزلىرىًى باصتىٌ‬ ‫لۆرۈپ ئالهىضىپ قالغاى يونۇرىًى ئەسلىگە لەلتۈرۈصمە بەل باعلىدى‪.‬بۇيۇڭ ئۈچۈى‬ ‫ئۇ ئاۋال ئۆيدىمىللىرىًىڭ رۇخسىتىًى ئىلىضى لىرەك ئىدى‪.‬بىراق ئويلىهىغاى‬ ‫يەردىٌ ئاتا ‪-‬ئايىسى بۇ ئىضقا قوصۇلهىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئۈرۈنچى دىگەى قااليهىقاى يەر‪...‬ئۇيىڭ ئۈستىگە بىرەر تۇققىًىهىسنۇ‬‫يوق‪،‬ئىختىسات تېخى!‪--...‬ئايا ئەنرۇلًىڭ سارعايغاى يۈز‪-‬لۆزلىرىًى َارعىٌ‬ ‫قوللىرى ئارىغا ئېلىپ يۇرعۇيلىغاى تەسەللى ۋە يەسىُەت سۆزلىرىًى قىلغاى بولسىهۇ‬ ‫لار لەلهەۋاتاتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬سىلەريىڭ قۇرۇق ۋەز‪-‬يەسىُەت ئېيتىضتىٌ باصقا ئىط قولۇڭالردىٌ‬‫لەلهەيدۇ‪.‬دادانًىڭ َالى ئاۋۇ‪.‬ساقىلىغا تۈلۈرۈپ بىسگە گۈر‪-‬گۈر گەپ قىلغىًى بىلەى‬ ‫سېرىتتا بىرەرىگە تۆت ئېغىس <گاچچىدە> گەپ قىاللهايدۇ!‬

‫‪85‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بۇ قىتىو ئەنرۇل ئايىسىًىهۇ پوش دىهىدى‪.‬ئۇيىڭ تۇيجى قىتىو ئۆيدىمىللىرىگە‬ ‫يېًىضى ئايىغا ئېغىر لەلدىهۇ ئۇى سېلىپ يىغالپ لەتتى‪.‬‬

‫< نايا چىقا‪َ،‬ېلى چىقا > بىلەى ئىممى لۈى ئۆتۈپ لەتتى‪.‬ئەنرۇلًىڭ يولىغا‬ ‫تەلهۈرگەى ئايىًىڭ لۆزلىرى ئېسىلدى‪.‬دادا بولسا دەم سېرىتقا دەم َويلىغا‬ ‫لىرىپ‪-‬چېقىپ ئىچى تىتىلدايتى‪<.‬سېًىڭ يەرىڭ ئايا‪،‬ياخضىراق بىر يەرسە‬ ‫دىسەڭ بولهاسهىدى‪-‬بالىغا!؟‪ >..‬دەپ تۇرۇپ‪-‬تۇرۇپ تاپا‪-‬تەيە قىلىپ قوياتتى‪.‬‬ ‫ئۆتمەيدە ياَىيە بازىردا <چۈصۈپ قاپتۇ> دەپ ساناى ساتقاى پۇلدىٌ ئاراى قۇتۇلغاى‬ ‫ئەنرۇل بۇ دورەم بىر َارۋا چەيسە(ياعاچ) يى ئېلىضىغا ساتتى‪-‬دە‪ ،‬بازايى راسا بىر‬ ‫ئايلىًىپ خوصًا‪-‬خۇلۇنلىرىًىڭ باللىرىدىٌ بىريى تېپىپ ‪<{:‬ئەنرۇلًىڭ ياخضى‬ ‫ئۆتمەى بىر ساۋاقدىضىًىڭ تۇعۇلغاى لۈيى ئىمەى‪،‬تۇتۇپ قالدى> دەپ قويساڭال ئىط‬ ‫تانام} دەپ جىمىلەپ َارۋىًى تۇتقۇزۇپال عايىپ بولدى‪.‬‬ ‫ئۇيىڭ يەچچە ۋاقىتتىٌ بىرى يىغقايلىرى ئۈرۈنچىًىڭ ئاپتۇۋۇز لىراسىغا ئاراى يېتىپ‬ ‫لۆپ ئاصهىدى‪.‬ئۇ ناصىًىدىٌ چۈصۇپ پىقىرتىپ قويۇۋەتمەى ئادەندەك يەگە‬ ‫بېرىضىًى بىلهەي بىرَازا نەڭدەپ قالدى‪.‬‬ ‫<‪ -‬ئاۋال تائام‪،‬ئايدىٌ لاالم> دەپتىمەى باصتا قوساقًى بىر تويغۇزاي‪ -...‬ئۇ ئاددىيال‬ ‫بىر ئاصپۇزۇلدا يايچۇقىدا قىپ قالغاى پارچە‪-‬پۇرات پۇلالرعا قوساق‬ ‫باقتى‪<.‬يائالال‪،‬سېرىتقا چىقسا بەك ئاچاندۇ يىهە‪ -‬بۇ قوساق؟!> دەپ قوياتتى‬ ‫ئۆز‪-‬ئۆزىگە يېرىو‪-‬ياتا تويغاى قورسىقىًى سىالپ قويۇپ‪.‬‬ ‫ئۇيىڭ‪ -‬بۇيۇڭدىٌ سۈرۈصتە قىلىپ بەش لۆۋرۇك (ۋۇ چاۋ) تىمى سەي بازىرىًى ئاراى‬

‫‪86‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫تاپتى‪.‬لىچىمىدىٌ < تىجارەت قىلىهەى> دەپ يېًىپ چىققاى باال دوستى زەيدىًًىڭ‬ ‫نۇصۇ يەردە ئىمەيلىگىًى ئۇ بۇرۇيال ئاڭلىغاى ئىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬قايداراق َۇي! بۇ نەى ‪-‬ئەنرۇل‪....‬‬‫‪ -‬پاَۇيييي! بۇ سەيهۇ‪-‬قارا نايى!‪...‬قايسى صانال ئۇچۇرۇپ لەلدى‪-‬سېًى؟!‬‫ئەنرۇل زەيدىًًى ئاسايال تېپىۋالدى‪.‬ئۇيىڭ بىلەى ئۇزۇى يىل لۆرۇصهىگەچمىهۇ‬ ‫قۇچاقلىضىپ (بىر بىرىًى پېقىرتىضىپ) لۆرۈصۈۋالدى‪.‬‬ ‫صۇ لۈيى لەش زەيدىٌ يۇرۇددىضى َەم يېقىٌ دوستى ئەنرۇلًىڭ صەرپىگە تەڭ‬ ‫قۇرانىدىمى بىر يەچچە دوسلىرىًى يېغىپ سەي بازىرىًىڭ ئارقىدىال ئىجارە ئالغاى‬ ‫ئۆيدە سورۇى َازىرلىدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئاۋال بىر ‪-‬ئىممىًى ئىچىۋەت‪،‬بولهىسا زۇۋايى ڭ ئىچىلهايدۇ‪...‬‬‫زەيدىٌ ئەنرۇلغا ئارقا ‪-‬ئارقىدىٌ بىر يەچچە رونما قۇيدى‪.‬‬ ‫‪-‬ئاداش‪،‬نەى ئۇزۇى بولغاى نۇصۇ يىهىًى ئىچهىگىًى‪...‬‬‫‪ -‬بولدى قارا‪-‬تۇزۇت قىلها! بۇ يەردىمىلەر خۇددى نەى ساڭا قايچىلىن ئۆز بولسام‬‫ساڭىهۇ صۇيداق بولسۇى ‪...‬تارتىًها‪-‬ئۆزەڭًى قويۇۋىتىپ ئەرلىٌ ئولتا ئاداش‪!...‬‬ ‫زەيدىٌ بىردەندىال ئەنرۇلًىڭ خىجالەت ۋە دىلىغۇللىرىًى يوقاتتى‪.‬ئۆزيىڭ‬ ‫چىقىضقاق‪،‬ئويۇيبەزلىگىدىًهۇ ئايچە‪-‬نۇيچە ئوتالپ ئۇگەيگەى بۇ قەَرىهايىهىس بۇ‬ ‫سورۇيغا تىسال ئۆزلۇصۇپ قالدى‪.‬‬ ‫‪ -‬دوسالريىڭ لۆڭلى ئۈچۈى بوپتۇ نەيهۇ بىلسەم‪-‬بىلهىسەندۇ بىرە پارچە صېئېر‬‫ئوقۇپ بىرەي‪...‬‬ ‫‪ --‬چاۋاك! خو‪-‬يارايسەى! ئۆزەنًىڭ جاى جىگەر ئاعىيًىسى‪-‬دە سەى!‪...‬ئېسىو‬

‫‪87‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫قۇرۇسۇى بۇ ئاعىيًەنًىڭ صېئېر‪-‬قوصاقالريى ئاالنەت لەلتۇرۋىتىدىغاى پەيسى‬ ‫بار‪-‬جۇنۇ‪!...‬‬ ‫سورۇى قاچايالردا‪،‬قايداق ئاخىرالصتى لىهًىڭ يادىدىمىٌ‪.‬‬ ‫‪-‬ئوريۇڭدىٌ تۇرۇش! قولۇڭًى بېضىڭًىڭ ئۇستىگە ئېلىط!‬‫ئۇيغۇرچە‪،‬خەيسۇچە بۇيرۇقالر ئۇياى ‪ -‬بۇياى قىيسىيىپ ئۇخالپ قىلىضقاى‬ ‫َەنهىًىڭ لەيپىًى يېضىۋەتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئالدىڭغا قارا!‬‫ئەنرۇل دۇنبىسىگە بىر قۇراللىق ئەسمەريىڭ ئاپتۇناتًى تىرەپ تۇرعايلىقىًى بىلدى‪.‬ئۇ‬ ‫العىلداپ تىترەيتى‪.‬بۇ ئىضالريىڭ ئوڭىهۇ چۈصىهۇ پەرىقلەيدۇرۇصمە ناجالىهۇ يوق‬ ‫ئىدى‪.‬‬

‫لىًوالردا ئادەم ئۆلتۈرگەى قاتىلالريى ۋە يالى چىمىدىٌ ئاصقاى‬ ‫جىًايەتچى‪-‬ئۇيسۇرالريى نۇصۇيداق قۇراللىق باستۇرۇپ لىرىپ تۇتۇپ ئېلىپ‬ ‫ناڭغىًًى لۆرگەى ‪.‬ئادەتتىمى ساالَىيەت تەلضۇرۇش ئۈچۈى ئېلىپ بىرىلغاى‬ ‫ئاختۇرۇش َەرلەتلىرىًىڭ بۇيداق ئېغىر َەم قورقۇيۇصلۇق قايۇيى تەرتىپلىرىًىڭ‬ ‫بارلىقىًى ئەزەلدىٌ ئويالپ لۆرنىگەى ئەنرۇل ئۈرۈنچىگە لىلىپ قالغىًىغا‬ ‫ئاعسى‪-‬بۇريىغىچە تويدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئىسهىڭ يىهە؟‬‫‪ -‬ئەنرۇل‪.‬‬‫‪ --‬داداڭ يوقها؟ ‪--‬سوراقچى ئۈستەلگە نۇصلىدى‪.‬‬

‫‪88‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬بولهىسا نەى يەدىٌ لىلەتتىو‪--...‬ئەنرۇل يەر تېگىدىٌ خاپىغاى عودۇرۇپ‬‫قويدى‪.‬‬ ‫‪َ-‬ەي‪،‬نەى سېًىڭ داداڭًىڭ ئىسهىًى سورۇدۇم!‬‫‪ -‬روزى‪.‬‬‫‪ -‬جىًسىڭ يىهە؟‬‫‪-‬بۇرۇتۇم بارعۇ!‪ < --..‬تۆۋە عەلىتە سۇئالالريى سورايدىمەى‪،‬يېرىو لىچىدە‬‫سوقا‪-‬سەيدەلدەك يوعاى يىگىتهۇ قىس لۆرۈيۈپ لىتەندىغايدۇ‪-‬بۇ خەققە!؟ > دەيتى‬ ‫ئەنرۇل ئۆز‪-‬ئۆزگە خۇدۈلسىًغايدەك‪.‬‬ ‫‪ -‬صۇ يىهە دىدىو؟! َەجەپ توال ئېغىس عېرىچاليدىغاى يىهىمەيسەى!‬‫‪ -‬ئوعۇل باال‪.‬‬‫‪َ -‬ىو‪.‬يېضىڭ قايچە؟‪--‬سۇئالالر يەيە داۋانالصتى‪.‬ئورۇق لۆزەيًەك تاقىۋالغاى‬‫بىرى بىردە سوراقچىغا بىردە ئەنرۇلغا قاراپ قاراپ قويغاچ خاتىرلەپ ناڭاتتى‪.‬‬ ‫‪-- 19-20‬لەرگە لىردىههىمىٌ‪.‬‬ ‫‪ -‬تازا نەلتەپتە ئوقۇنىغاى يىهىهۇسەى!؟ يېضىڭًىهۇ ئېًىق بىلهەنسەى؟! ‪--‬‬‫ئۇيىڭ لۆپ‪ -‬لۆك لۆزلىرى َېلىال چاچراپ چىقىدىغايدەك ئەنرۇلًى‬ ‫العىلدىتىۋەتتى‪<.‬سېرىق چاياى> دەپ تىلالپ قويدى ئىچىدە عەيرەتمە لەلگەيدەك‬ ‫ئايدىٌ سەل ئۆزىگە لەلگەيدەك جاۋاپ بېرىضمە باصلىدى‪.‬‬ ‫‪-‬ئاپام ‪-‬دادانهۇ ئېًىق دەپ بىرەلهەۋاتسا نەى قايداق قىلىهەى‪َ..‬ەنهىًى نەيدىٌ‬‫لۆرەنسىلەر‪..‬لىمىٌ نەى قارا قوساق ئەنەس‪-‬تولۇق ئوقۇعاى‪...‬‬ ‫‪ --‬يوعاى ئىط قىپسەى! ئائىلە لىلىپ چىقىضىڭ؟‬

‫‪89‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫‪ -‬بىر ئايا بىر دادىدىٌ؟‬‫‪-‬يىهە دەيدۇ ناۋۇ قاپاقباش! صۇ ئاپاڭ ‪-‬داداڭ يىهىط قىلىدۇ دەۋاتىهەى!؟‪ -‬بۇ‬‫قىتىو ئۇ ئوريۇدىٌ تۇرۇپ ئەنرۇل تەرەپمە دىۋەيلەپ لەلدى‪.‬‬ ‫‪-‬دادام سۇ پۇيمىتتا گۇزەتچى‪.‬‬‫‪ -‬ئاپاڭچۇ؟‬‫‪-‬ئاپام گۇزەتچىلىن قىلهايدۇ‪.‬سىلەريىڭ بۇ صەَەردىهۇ ئايالالر گۇزەتچىلىن‬‫قىلهايدىغايدۇ‪َ-‬ە؟!‬ ‫‪ -‬ئاپال نا گۇيًى! ‪ --‬سوراقچى بۇ قىتىو ئەنرۇلًىڭ تۇنضىقىًى قاتتىق قانالالپ‬‫نوتاپ قويدى‪.‬‬ ‫‪-‬ئۈرۈنچىگە لەلگىًى قايچىلىن بولدى؟ تۇزۇك جاۋاپ بەر!‬‫‪ -‬بىرلۇيهۇ بولهىدى‪.‬‬‫‪-‬يىهە‪-‬يىهە؟‪!...........‬‬‫ئەنلىيەتتىهۇ بۇ راست ئىدى‪.‬بىراق عەزەپتىٌ يېرىلغۇدەك بولۇپ لەتمەى سوراقچى‬ ‫ئەنرۇلًىڭ تەستىمىگە لىلىضتۇرۇپ بىريى سالدى‪.‬ئايدىٌ <بۇ ساراڭ ۋاختىهىسيى‬ ‫لۆپ ئالدى> دەپ پەيچۇسۇيىڭ قاناق ئۆيىگە سوالپ قويدى‪.‬‬ ‫ئىممى‪-‬ئۈچ لۈى پەيچۇسۇدا يېتىپ چىققاى ئەنرۇل ئاعىيًىسى زەيدىًًىڭ بىردىًال‬ ‫سەي بازىردىٌ ئۈى‪-‬تۈيسىس يوقۇلۇپ لەتمىًًى بىلدى‪.‬‬

‫>‪<6‬‬ ‫قايًاق صەَەر لوچىللىرى‪َ،‬وزۇر‪-‬ئىضتىُا بىلەى َەر خېل تائانالريى يەۋاتقاى‬

‫‪90‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئاصپۇزۇلالر ئالدىدىمى لۆرۈيۈصلەر بولسۇى‪،‬خاتىرجەم ‪،‬لۆڭلى ‪-‬لۆلسى توق‬ ‫لۈلۈصۈپ ئۆتۈصۈپ لىتىضىۋاتقاى لىيىًىضى ئۆزىًىڭمىدىٌ خېلىال رەتلىن لىضىلەر‬ ‫بولسۇى ئۇيۇڭغا بارعايچە ياتل��ضىپ لىتىۋاتقايدەك لۆرۈيۈپ لىتىپ باراتتى‪.‬بۇ‬ ‫باصقىچە بىر دۇييادەك‪،‬ئۆزىًىڭهۇ ئۇصتۇنتۇت <تولمىدە> پەيدا بولۇپ قالغايدەك بىر‬ ‫خىل تۇيغۇ ئۇيىڭ ئېسىًى يوقاتقاى ئىدى‪.‬ئۇيىڭ پۇتلىرى تالغاى ‪،‬ئاچلىق تىًىًى‬ ‫َالسىراتقاى بولۇپ نەيۇسلۇك چىرنىغاى خۇيۇك لۆزلىرى قەيەرلەردىًدۇ بىرەر َاردۇق‬ ‫ئالغۇدەك ئورۇى ئىسدەيتى‪<.‬لىلىلى! ئاجايىپ نايتا!‪...‬لارانەت تاناقالر‬ ‫بارعۇ!‪<>...‬نايا‪،‬نايا‪...‬لەسىلە! بۇ ئاصخىًىدىهۇ ئوخضايدۇ‪ >.....‬دىگەيدەك‬ ‫ۋاقىراصالردىٌ بارا بارا يىراقلىضىپ لەتمەى ئەنرۇل پات‪-‬پات ئۆپچۆرۈسىگە قاراپ‬ ‫قويۇپ بىر تار لوچىغا لىردى‪ .‬قارىغۇدەك بولسا لوچىًىڭ سەل ئىچمىرىسىدىرەك بىر‬ ‫لىچىن ئاصپۇزۇل بولۇپ ئالدىدا بىر يەچچە بوش ئورۇيدۇق بىلەى بىر ئۈستەل‬ ‫تۇراتتى‪<.‬يىهىال بولهىسۇى ئۇيغۇريىڭمىمەيغۇ‪،‬بىردەم دىهىهًى ئېلىۋالسانهۇ‬ ‫َېساپ‪ >...‬دەپ ئويلىغاى ئەنرۇل ئاستا بېرىپ ئورۇيدۇقًىڭ بىرىگە قېيسايدى‪.‬‬ ‫‪ -‬ياخضىهۇسىس ئۇلام! سىسگە قايداق تاناق قىلىپ بىرەي؟‬‫‪ -‬ياخضىهۇ‪َ...‬ەدە!‬‫ئاصپۇزۇل ئىچىدىٌ چىققاى دوعىالق‪-‬ئاقپىضهاق‪،‬لىيىًىضىدىًال بۇ ئاصخايىًىڭ‬ ‫خوجايىًى ئىمەيلىگى نايا نەيال دەپ چىقىپ تۇرعاى ئوتتۇر ياش ئايال ئەنرۇلًى‬ ‫َودۇقتۇردى‪.‬ئۇ گاچىلىضىپ يىهە دىيىضىًى بىلهەي بىر َازا تۇرۇپ قالدى‪.‬بۇ ئايالهۇ‬ ‫ئۇيىڭ تىڭىرقىغاى ئەپتىگە ‪،‬سەل‪-‬پەل لىرلەصمەى ئۇچىسىغا قاراپ بىر يەرسىًى‬ ‫سەزدىهۇ ئوصۇق ‪-‬چۈصۈك گەپ قىلهاي ئۈستەل سۈرتمەى بولۇپ لۆز قۇيرىقىدا‬

‫‪91‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫ئايدا‪-‬سايدا سەپ ساالتتى‪.‬ئەنرۇلًىڭ صۇ تاپتا ياراصقاى قاپ قارا بۇرتىًى دىهىسە‬ ‫بۇقۇلداپ يىغالپ بەرگۈسى‪،‬بېضىغا لەلگەى بۇ لۈلپەتلىرىًى تۆلۈلۈپ تۇرۇپ‬ ‫دەۋالغۇسى بار‪...‬دەر ۋەقە لۆز ئالدىدىمى بۇ ئايال خۇددى ئۆز ئايىسىغا ئۆزگۈرۈپ‬ ‫قالىدىغايدەك ئۇيىڭ روَىيىتىدىهۇ بىر ئاچچىق پارتالپ لىتەيال دەپ قالغاى‬ ‫ئىدى‪.‬ئايال خوجايىٌ ئۇيىڭ ئوڭايسىس َالىتىدىٌ ئۆزىًى قاچۇرعايدەك ئىتتىن‬ ‫ئىچىگە لىرىپ لەتتى‪<.‬بۇ لۈيلەرنۇ ئۆتۈپ لىتەر> دەپ ئېغىر خۇرسىًىپ قويغاى‬ ‫ئەنرۇل عەيرەتمە لىلىپ ئوريى دىٌ تۇردى‪.‬‬ ‫‪ -‬ناڭا قارىڭە ئۇلام ‪َ...‬ە سىسيى دەۋاتىهەى‪...‬لىلىڭ‪،‬ئىچىگە لىرىڭە!‬‫ئايال يەيە ئىضىمتىٌ بېضىًى چىقىرىپ چاقىرىپ قالدى‪<.‬يىهۇنۇ دەر‪...‬نەيلىال بىر‬ ‫ئاڭالپ باقاي‪،‬صۇ بايادا بىرەر يۆلەيچۈللۇك بولۇپ قالسا ئەجەپ ئەنەس‪ >...‬ئەنرۇل‬ ‫چاقهاق تىسلىمىدە صۇالريى لاللىسىدىٌ ئۆتمۈزدى‪-‬دە ئاصخايا ئىچىگە قەدەم ئالدى‪.‬‬

‫بىر چاعالردا <لىهۇ > دىسە <ئەنرۇل> دەپ نەيدىسىًى لېرىپ يۈرگەى ‪،‬يېسىًىڭ‬ ‫چوڭ‪-‬لىچىن‪،‬پىضضىقى‪-‬توڭلىرى بولسۇى بىر لىضىلىن ئىسزەت ‪َ-‬ۆرنىتىًى‬ ‫ئۇيۇڭچۈى تەرىن ئېتىضمە قۇربى بولهىغاى َەتتا ئەقىل ۋە صائېرلىق ئۈستىدە‬ ‫پاراڭ‪-‬ساراڭ بولۇيغايالردىهۇ ئۇيىڭ ئىسهىسىس تىلغا ئېلىًهاس يېسا َاياتى تىًىقىدىٌ‬ ‫توختاپ قالغايدەك ئەنرۇلًىڭ ئالى نەلتەپ ئىهتىُايىدىٌ قىپ قېلىضى بىر خىل‬ ‫چۈصۈيۈلسىس جىهجىتلىقًى َەدىيە قىلغاى ئىدى‪.‬بىر نەزگىللەرگىچە بېضىًى‬ ‫لۆتۈرەلهەي يۈرۈپ سېرىتقا چېقىپ ئايلىًىضتىًهۇ ئويالغايدەك ئۆيگە نەَمەم‬

‫‪92‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫بېمىًىۋىلىپ ئۇيى‪-‬بۇيى يېسىپهۇ باقتى‪<.‬تۆۋە! لۆڭۈل پارالەيدىچىلىگىهۇ ئادەنًى‬ ‫بېخۇتالصتۇرۇپ ئىلُانلىرىًى بوعۇپ قويىدىمەى ‪ >...‬دەپ قاخضاپ‬ ‫قەلەم ‪-‬قەعەزلىرىًى ئۇياى‪-‬بۇيايغا ئېتىۋىتىپ ئوڭدىغا چۈصۈپ تورۇستىٌ ئالال‬ ‫يىهىلەريىدۇ ئىسدەپهۇ يۈردى‪.‬بۇ لۈيلىرى َېچمىههۇ ئىسدەپ لەلهىدى‪.‬ئۇيىڭچە‬ ‫بولغايدا َازىر گۈلسۈنايًىڭ لېلىضىهۇ تىتىهايدۇ‪.‬بىر لۈيى ئېًىسى<گۈلسىرە َەدەنًى‬ ‫ئاۋۇ خۇندايغا لىتىدىغاى ئېتىس يولىدا رۇسۇل قارۋاي تورىۋاپتۇ‪ >...‬دىگەيلەريى‬ ‫لۆتۈرۈپ لىرگەيدىهۇ قىهىر قىلهاي ياتتى‪.‬تېخى ئاچچىقالپ<تورىسا تورىهاندۇ! ئۇ‬ ‫دوداي لالپۇك سېًىڭ يىهەڭتى؟> دەپ ۋاقىراپهۇ لەتتى‪.‬قايداقال بولهىسۇى ئەندى ئۇ‬ ‫يېسىدا تۇرىۋىرىضًى توعرا تاپهىدى صۇڭا <يونۇرۇم ئالهىضىپ قاپتۇ> دەپ لۆلەنىلىن‬ ‫قېلىپ بولسىهۇ بىر نەزگىل ئۆزىًى بەزلەپ نايا لۆرگەى لۈيى نۇصۇ‪....‬ئايىسىغىهۇ‬ ‫قېلىپ بەرنىگەى َەر تۈرلۈك ئېغىر‪-‬يىًىن ئىضالريى قىلىۋاتقاى پەيىتلىرىدە بۇ‬ ‫نەيسىرلەر ئۇيىڭدىٌ سايىدەك لەتهەيتى‪.‬‬ ‫ئەنلىيەتتە ئاصخايا خوجايىًى ياَايىتىهۇ جىگەرلىن ‪،‬ئاخمۆڭۈل ئايال ئىدى‪.‬ئەنرۇل‬ ‫بىلەى بىر يەچچە لۈى ئەَۋالالصقايدىٌ لىيىٌ ئۇيىڭ بارلىق نۇددا‪-‬نەخسەتلىرىًى‬ ‫چۈصۈيۈپ يەتتى‪.‬‬ ‫‪ -‬ئالى نەلتەپ ئوقۇش‪،‬خىسنەت قىلىط‪...‬نۇصۇالرال گۈزەل ‪،‬بەخىتلىن َاياتًىڭ‬‫ئۆلچىهى ئەنەس‪َ.‬االل نىًُەت بىلەى تەر تۆلۈپ ئىگىلىن يارتىپهۇ صايلىق‬ ‫يەتىجىلەر ياراتقىلى‪،‬ئىسىل بەخىت ۋە صەرەپلىن ئائىلە قۇرعۇچىللىرىدىٌ بولغىًى‬ ‫بولىدۇ‪-...‬دەپ پات پات تەسەللىلەردە بولغاى ئايال َەرقايچە قىلىپهۇ ئۇيىڭ‬ ‫<چوقۇم ئۆرلەپ ئوقۇش> تىٌ ئىبارەت قىسعىًلىقىًى پەسەيتەلهىدى‪.‬ئۇالر ۋاقىت‬

‫‪93‬‬


‫قۇتلۇق ‪ 5‬يىل‬ ‫چىقرىپ بىرگە نۇئارىپ ئىدارىسىغىهۇ باردى‪.‬ئىهتىُاى قەعەزلىرىًى چېقىرىپهۇ‬ ‫لۆرۈصتى‪.‬ئەنرۇل پالىت ئالدىدا لەسسىدە بولدى‪.‬‬ ‫‪ -‬لىرەك يوق ئۇلام ‪-‬يەيە ئانال تېپىلىدۇ! ‪--‬ئايال ئۇيى لىچىن بالىًى‬‫يىتىلىگەيدەك يىتىلەپ قايتىپ لەتتى‪.‬ئارىدىٌ يەيە َەپتە ئۆتۈپ ئەنرۇلًىڭ بۇ‬ ‫باعرى يۇنضاق َېههاتچىسى ئۇيىڭغا بىر پارچە چاقىرىق قەعىسىًى تۇتقۇزۇپ قويدى‪.‬‬ ‫‪ -‬نايا ئۇلام ‪،‬ساڭا ياخضى نەلتەپتىٌ بىريى تىسىهلىتىپ قويدۇم‪.‬بىراق بۇ ‪-‬پۇل‬‫تۆلەپ ئوقۇش ئىهتىُايدىٌ ئۆتۈپ قوبۇل قىلىًغايالرعا ئوخضىهايدۇ‪.‬بىراق سەى‬ ‫ياخضى ئوقۇپ دىپلوم ئااللىساڭ َەر قايداق بىر ئورگاى سېًىڭ ئوقۇش تارىخىڭًى‬ ‫ئىتراپ قىلىدۇ‪--....‬دىگەيلەريىهۇ قوصۇنچە قىلغاى ئايال ئەنرۇلًىڭ پىضايىدىٌ‬ ‫سۆيۈپ قويدى‪.‬‬ ‫بۇ لۈى ئەنرۇل ئۈچۈى تەسۋىرلەپ بەرگۈسىس خوصاللىق لۈى بولدى‪.‬ئايال خوجايىًىغا‬ ‫رەَهەت ئېيتىضًىهۇ ئۇيتىغاى بۇ تەيتەك ئۇدۇل پوچتىخايا تەرەپمە چاپتى ‪.‬‬

‫ئېلمىتاپ ئىضلىگۈچى ‪:‬‬

‫‪94‬‬

‫‪Dostingiz‬‬


dang_gal_1_