Page 1

Qarkullimi rrugor, rregullat që na shmangin nga aksidentet dhe gjobat

Në Elbasan Basha: Procesi zgjedhor në PD, me rëndësi kapitale

Nga student në sipërmarrës Suplementi Faqe 13-17

Politikë Faqe 5

GAZETë E përditshme E mërkurë 15 janar 2014 NR: 2854, ÇMIMI 20 LEKË ÇMIMI për maqedoni dhe greqi 1 euro www.standard.al e-mail: info@standard.al marketing@standard.al Botim i “standard”

Projekti i qeverisë Në 300 ditë, zyrë punësimi në çdo qark Hapet zyra e punësimit në Tiranë, vendet e lira Kryeministri: Prioriteti ynë, punësimi; ndryshojmë modelin e zhvillimit ekonomik

P

ërurohet zyra e parë moderne e punës në Tiranë. I pranishëm në këtë ceremoni, Kryeministri Edi Rama deklaroi dje se kjo zyrë është një projekt që do të shërbejë si një adresim për çdo të ri të shkolluar dhe çdo punëkërkues për t’u informuar lidhur me mundësitë që ofrohen. Sipas kreut të qeverisë, plaga e papunësisë... Lexoni në faqen 4

Përkrahësit e Al-Kaedës Rekrutuan luftëtarë shqiptar në Siri, pranga 23 personave në Turqi

S

hkatërrohet celula turke, e cila merrej me rekrutimin e luftëtarëve islamë shqiptarë në Siri. Lajmi bëhet me dije nga mediat turke, të cilat pohojnë se rreth 23 persona, pjesë e Fondacionit Humanitare IHH janë ndaluar në provincën jugore të Kilis, si pjesë e një operacioni kundër... Lexoni në faqen 7

Debati

Kinemaja e tregut apo e politikës?!

Faqe 20-21

cmyk

Indeksi i lirisë

Koment

“Wall Street Journal”: Reformat e 8 viteve e ngritën Shqipërinë në piedestal

ALBANIA Economic Freedom Score 25

World Rank:

54

Regional Rank:

25

Least free

lbania’s economic freedom score is 66.9, making its economy the 54th freest in the 2014 Index. Its overall score has A increased by 1.7 points, with notable improvements in invest-

50

75 Most

0

100 free

66.9

Freedom Trend 68

ment freedom and trade freedom. Albania is ranked 25th among the 43 countries in the Europe region, and its overall score is above the world average.

Over the 20-year history of the Index, Albania has advanced its economic freedom score by about 17 points, a top 20 improvement. With score increases in nine of the 10 economic freedoms, Albania has risen gradually into the “moderately free” category. Notable structural reforms have included trade liberalization, privatization, implementation of competitive flat tax rates, and modernization of the regulatory environment. Along with the effective maintenance of low inflation, greater monetary stability has also been achieved. The judiciary remains subject to political interference, and deeper institutional reforms to eradicate lingering corruption and increase judicial independence are critical to ensuring greater economic freedom in Albania. Rising fiscal deficits in recent years have increased public debt to above 60 percent of GDP, the legal limit set in 2008.

2-3 <<

BACKGROUND: Communist rule in Albania ended in 1992. Socialist Edi Rama was elected prime minister in June 2013, defeating conservative incumbent Sali Berisha, who had been prime minister since 2005. Rama campaigned on a promise to secure European Union candidacy status within a year. Albania achieved full membership in NATO in April 2009 and continues to make a small contribution to the NATO-led mission in Afghanistan. Despite some reforms, Albania is one of Europe’s poorest countries. Transportation and energy infrastructure are poor by European standards. The economy is dominated by agriculture and services, including tourism.

67 66 65

63

2010

2011

2012

2013

2014

66.9

Country World Average

60.3

Regional Average

67.1

Free Economies

84.1 0

20

40

60

80

100

M

betet ende mister fati i të miturit Julian Çela, i cili rezulton i zhdukur që në 30 nëntor të vitit 2012. Ndonëse ka kaluar një vit nga ngjarja e rëndë, e cila tronditi opinionin publik me zbulimin e pedofilit Ardian Prrenjasi, nuk ka asgjë gjurmë ku mund të orientohen hetimet...

2012 data unless otherwise noted. Data compiled as of September 2013.

T

Reforma administrative dhe shkolla e trajnimit zgjedhor! Nga Ermal Shehu

Faqe 11

Statistikat Tërhiqen individët, blejnë më pak bono thesari Ekonomi Faqe 11

Nga 1 tetori 88 ankesa tek KSHC, nëpunësit mes ligjit të ri dhe Administratives Politikë Faqe 6

Population: 3.2 million GDP (PPP): $26.1 billion 1.3% growth in 2012 5-year compound annual growth 3.7% $8,052 per capita Unemployment: 15.0% (2008) Inflation (CPI): 2.0% FDI Inflow: $957.0 million Public Debt: 60.6% of GDP

Shtator-nëntor 2013, Grabiten për kërkime nga skrap pjesët policia në Sharrë metalike të urës How Do We Measure Economic Freedom?

Opinion

Country Comparisons

Fushë-Krujë / 8

See page 471 for an explanation of the methodology or visit the Index Web site at heritage.org/index.

Nga Brikena Bogdo Faqe 10

64

PD: Qeveria mban të fshehur raportet Quick Facts që vlerësojnë punën e demokratëve Julian Çela / 8

Antisistemi shkollor

93

regtisë së skrapit nuk i kanë shpëtuar as urat. Një e tillë është sulmuar nga hajdutët ditën e djeshme dhe i janë marrë pjesët metalike...

Miratimi i FIFA-s Kosova përgatit miqësoret e para, Holanda & Suedia dy kandidatet

Sport Faqe 21


2

E mërkurë, 15 janar 2014

Ekonomi

Raporti

“Wall Street Journal”: Reformat e tetë viteve e ngritën Shqipërinë në piedestal Raporti vjetor i “Heritage Foundation” vlerëson një rritje të jashtëzakonshme të vendit në sferën e lirive ekonomike, duke lënë prapa ekonomi shumë më me tradita Ervin Kaduku Reformat e ndërmarra nga qeverisja demokrate në tetë vjetët e fundit kanë dhënë rezultate të dukshme në rritjen e kapaciteteve të ekonomisë shqiptare, madje në kohën më të keqe për ekonominë botërore. Shqipëria ka përparuar në renditjen botërore mbi indeksin e Lirive Ekonomike, thekson një raport i publikuar për të 20-in vit me radhë nga fondacioni “Heritage” dhe gazeta “The Wall Street Journal”. Në këtë raport është ngritur me 1,7 pikë krahasuar me vitin e shkuar duke arritur në 66,9 nga 100 pikë të mundshme. Shqipëria renditet e 25-ta mes 43 vendeve të rajonit të Evropës, ndërsa në klasifikimin global është mbi mesataren botërore, në vendin e 54-t. Një pikë e dobët për liritë ekonomike në vend vazhdon të mbetet lufta kundër korrupsionit dhe e drejta e pronës. Me rritjet e shënuara në nëntë nga 10 kategoritë e lirive ekonomike, Shqipëria është ngjitur gradualisht në kategorinë “mesatarisht e lirë” duke pasur probleme sërish në kategorinë e të drejtës së pronës. Raporti vëren se reforma të rëndësishme strukturore kanë përfshirë liberalizimin e tregtisë, privatizimin, zbatimin e taksës së sheshtë konkurruese, si dhe modernizimin e mjedisit rregullator.

Tërhiqen individët, blejnë më pak bono thesari

Shqipëria renditet e 25-ta në Evropë, ndërsa në klasifikimin global është në vendin e 54-t Një pikë e dobët për liritë ekonomike në vend vazhdon të mbetet lufta kundër korrupsionit Shqipëria është ngjitur gradualisht në kategorinë e përcaktuar si “mesatarisht e lirë”

Pesha e investimeve të individëve në totalin e borxhit të qeverisë ka zbritur në 12.9% në fund të tetorit 2013, nga 14.5% në fund të 2012-ës Vitet e fundit, individët e panë si një alternativë të leverdishme investimin e kursimeve të tyre në blerjen e letrave me vlerë të qever-

Por, në zbatimin e ligjit, raporti thekson se gjyqësori mbetet subjekt i ndërhyrjeve politike dhe se reforma më të thella institucionale për të çrrënjosur korrupsionin e vazhdueshëm dhe rritjen e pavarësisë së gjyqësorit janë kritike për të siguruar një liri më të madhe ekonomike në Shqipëri. Mjedisi rregullator i dobët, me rregulla të zbehta të prokurimit, një kulturë e mosndëshkimit dhe ndërhyrjet politike, e bëjnë të vështirë për gjyqësorin të merret me korrupsionin në nivele të larta dhe që është rrënjosur thellë në Shqipëri, një vend që po ashtu shërben si transit për trafikimin e qenieve njerëzore dhe armëve të paligjshme dhe narkotikëve. Mbrojtja e të drejtave të intelektuale është e dobët dhe Shqipërisë, thotë raporti, ende i mungon një sistem i qartë i të drejtave pronësore, veçanërisht për pronësinë e tokës. Së bashku me mbajtjen e inflacionit në nivele të ulëta, është arritur gjithashtu një stabilitet më i madh monetar. Rritja e deficitit fiskal gjatë viteve të fundit, ka rritur borxhin publik përtej kufirit ligjor të vendosur në vitin 2008. Sipas raportit, shpenzimet qeveritare qëndrojnë në nivelin e 28.5 për qind të PBB-së. Ngadalësimi i ekonomisë së vendit ka sjellë presione të brendshme për financat publike, duke e shtyrë borxhin publik në 61 për qind të PBB-së.

isë. Interesat më të larta në raport me depozitat ishin avantazhi kryesor që ofronte blerja e bonove të thesarit, 3, 6 apo 12-mujore apo obligacioneve me afat maturimi me më shumë se një vit. Në fund të vitit 2012, sipas statistikave të Ministrisë së Financave, investimet e individëve në letrat me vlerë të qeverisë arritën në një nivel rekord, ku individët arritën të mbanin rreth 14.5% të totalit të borxhit.

Kopertina e gazetës “Wall Street Journal”

Niveli mesatar i tarifave në Shqipëri është përmirësuar në mënyrë të konsiderueshme nga 5.1 për qind në 1.3 për qind. Vendi zyrtarisht mirëpret investimet e huaja, por burokracia dhe mbrojtja e pamjaftueshme e të drejtës së pronës dekurajon investimet. Sistemi financiar mbetet relativisht i zhvilluar mirë dhe i qëndrueshëm me gjithë mjedisin e jashtëm sfidues. Sektori bankar është i mbikëqyrur mirë, por përqindja e kredive me probleme ka qenë në rritje. Sipas raportit, reforma të rëndësishme strukturore kanë përfshirë liberalizimin e tregtisë, privatizimin, zbatimin e taksës së sheshtë konkurruese, si dhe modernizimin e mjedisit rregullator. Megjithatë, në aspektin e zbatimit të ligjit, ra-

porti thekson se gjyqësori mbetet subjekt i ndërhyrjeve politike dhe se reforma më të thella institucionale për të çrrënjosur korrupsionin e vazhdueshëm dhe rritjen e pavarësisë së gjyqësorit janë kritike

61

e PBB-së është borxhi publik i Shqipërisë. Kjo shifër ka ardhur si rezultat i ngadalësimit ekonomik

për të siguruar një liri më të madhe ekonomike në Shqipëri. Mjedisi rregullator i dobët, me rregulla të zbehta të prokurimit, një kulturë e mosndëshkimit dhe ndërhyrjet politike, e bëjnë të vështirë për


E mërkurë, 15 janar 2014

3

Ekonomi

“Heritage Foundation”

PD: Qeveria mban fshehur raportet që vlerësojnë punën e demokratëve Deputeti i opozitës, Mima: Qeveria shqiptare ka mbajtur larg syve të publikut një raport që i bën nder Shqipërisë Florenc Drizari

gjyqësorin të merret me korrupsionin në nivele të larta dhe që është rrënjosur thellë në Shqipëri, një vend që po ashtu shërben si transit për trafikimin e qenieve njerëzore dhe armëve të paligjshme dhe narkotikëve. Mbrojtja e të drejtave të intelektuale është e dobët dhe Shqipërisë, thotë raporti, ende i mungon një sistem i qartë i të drejtave pronësore, veçanërisht për pronësinë e tokës. Së bashku me mbajtjen e inflacionit në nivele të ulëta, është arritur gjithashtu një stabilitet më i madh monetar. Rritja e deficitit fiskal gjatë viteve të fundit, ka rritur borxhin publik përtej kufirit ligjor të vendosur në vitin 2008. Shpenzimet qeveritare, thotë raporti, qëndrojnë në nivelin e 28.5 për qind të PBB-së. Ngadalësimi i ekonomisë së vendit ka sjellë pre-

sione të brendshme për financat publike, duke e shtyrë borxhin publik në 61 për qind të PBB-së. Niveli mesatar i tarifave në Shqipëri është përmirësuar në mënyrë të konsiderueshme,thotë raporti, nga 5.1 për qind në 1.3 për qind. Vendi zyrtarisht mirëpret investimet e huaja, por burokracia dhe mbrojtja e pamjaftueshme e të drejtës së pronës dekurajon investimet. Sistemi financiar mbetet relativisht i zhvilluar mirë dhe i qëndrueshëm me gjithë mjedisin e jashtëm sfidues. Sektori bankar është i mbikëqyrur mirë, por përqindja e kredive problematike ka qenë në rritje. Klasifikimi i përgjithshëm i Shqipërisë është rritur me 1.7 pikë nga një vit më parë, me përmirësime të dukshme në lirinë e investimeve dhe atë të tregtisë.

Por gjatë 2013-ës, pesha e tyre filloi të tkurrej gradualisht, për të zbritur në 14% në fund të muajit mars, 13.7% në fund të 6-mujorit dhe për të arritur në 12.9% në fund të tetorit 2013, nga të dhënat e fundit të disponueshme nga Ministria e financave. Një nivel i tillë ishte parë në fund të 2011-ës. Kjo tendencë është e njëjtë me atë të ngadalësimit të rritjes së depozitave në sistemin bankar, duke reflektuar krizën

ekonomike, që ka prekur tashmë dhe kursimet e individëve. Sipas të dhënave më të fundit të Bankës së Shqipërisë, për 11-mujorin e vitit kaluar, të krahasuara me bazë vjetore (nëntor 2013/nëntor 2012), depozitat ishin 20 miliardë lekë, apo 2.2% më të larta, duke qenë tre herë më të ulëta në raport me një vit më parë, ku ndryshimet përkatëse ishin 7.8% dhe 60 miliardë lekë.

Opozita shqiptare kritikon qeverinë për fshehjen e raporteve të organizatave ndërkombëtare, që vlerësojnë klimën e të bërit biznes në Shqipëri. Demokratët i referohen Indeksit të Lirive Ekonomike të “Heritage Foundation”, të publikuar së fundmi, ku thuhet se Shqipëria renditet në vendin e 54-ta në botë. Sipas opozitës, Shqipëria e përmirësoi totalin e përgjithshëm me 1,7 pikë, duke shënuar përmirësimet e ndjeshme në lirinë e investimeve dhe lirinë e të bërit tregti. Deputeti i opozitës, Florion Mima, tha dje në një konferencë për mediet se Shqipëria renditet e 25-ta ndërmjet 43 vendeve të rajonit të Evropës dhe totali i pikëve të saj është mbi mesataren botërore. Në renditjen rajonale, Shqipëria, sipas Mimës, lë pas vende anëtare të Bashkimit Evropian, si: Greqia, Italia, Franca, Sllovakia, Kroacia, Rumania, Bullgaria etj. “Në rreth 20 vite të ekzistencës së Indeksit, Shqipëria ka përparuar me rreth 17 pikë në liritë ekonomike, çka e rendit atë në 20 vendet me përmirësimet më të ndjeshme në botë. Shqipëria ka përmirësuar ndjeshëm 9 nga 10 liritë ekonomike dhe reformat e saj të shquara përfshijnë liberalizimin e tregtisë, privatizimin, prezantimin dhe zbatimin e një takse të sheshtë kompetitive, përmirësimin e mjedisit rregullator, inflacion të ulët si edhe stabilitet monetar”, - deklaroi Mima. Por ajo që kritikon opozita, është qëndrimi i mazhorancës ndaj këtyre raporteve që shprehin vlerësim për klimën ekonomike në Shqipëri. Sipas përfaqësuesve të djathtë, gjatë

Shqipëria, sipas Mimës, lë pas vende anëtare të Bashkimit Evropian, si: Greqia, Italia, Franca, Sllovakia, Kroacia, Rumania, Bullgaria tetë viteve Shqipëria ka shënuar arritje në fushën e zhvillimit ekonomik dhe në të njëjtën kohë, qeverisja e majtë përpiqet, sipas tyre, ta paraqesë gjendjen aktuale si tejet të rënduar; në krizë, papunësi dhe informalitet të lartë. “Kjo është ajo se si shikohet Shqipëria dhe arritjet e saj nga ‘thinktank’-u më i shquar në botë për analizimin e lirive ekonomike. Gjetjet objektive dhe pa mllefe politike të këtij raporti prestigjioz përdoren dhe analizohen gjerësisht nga institucionet financiare botërore, por çuditërisht jo nga qeveria shqiptare, e cila është përpjekur ta mbajë larg syve dhe veshëve të publikut një raport që i bën nder Shqipërisë, por që, në të njëjtën kohë, njeh meritën e padiskutueshme të qeverisë së më-

parshme të demokratëve në të gjitha këto arritje kolosale. Për qeverinë e sotme, Shqipëria është një vend në krizë, një vend ku 91% e shqiptarëve nuk paguaka energjinë elektrike, një vend pa liri ekonomike, një vend pa institucione demokratike, një vend me një milion të papunë që madje as zyra pune nuk ka”, - deklaroi Mima. Përfaqësuesi i opozitës kritikoi mazhorancën aktuale, duke iu referuar një dokumenti të BE-së, ku thuhet se Shqipëria në tremujorin e katërt ka shënuar rritje negative. “Se si po e “rilind” vendin tonë kjo qeverisje e mbrapshtë, mjafton t’i referohemi një tjetër dokumenti, të përgatitur nga Departamenti i Ekonomisë dhe Financës i Komisionit Evropian, i cili merr në analizë tremujorin e katërt të 2013-ës dhe i cili thotë se pothuaj të gjithëve ndërkandidatë ose në prag të marrjes së statusit për t’u anëtarësuar në BE, realizuan rritje ekonomike me përjashtim të Shqipërisë, e cila në tremujorin e tretë, shënoi rritje negative prej 2,3%. Shqipëria, - thotë raporti, - tkurri me 1.3% kreditimin e ekonomisë dhe po ashtu Shqipëria përjetoi një rritje dramatike të deficitit nga 3,5% i projektuar në 6,2% dhe për këtë “Standard & Poor’s” uli vlerësimin e besueshmërisë kredi shlyrëse për këtë vend nga B+ në B. Deficiti pritet të rritet në 6,6% dhe stoku i borxhit të arrijë në 74% në 2014-ën. Për shumë vite dhe tremujore me radhë Shqipëria me reformat e saj kishte qenë krenaria e raporteve dhe studimeve të tilla”, - deklaroi deputeti i opozitës. Në tërësi, opozita çmon se vendi nën qeverisjen e majtë rrezikon të kthehet në recesion ekonomik dhe shqiptarët pritet të bëhen ende më të varfër.

Takimi Meta-McGovern: Zgjerim investimeve Kryetari i Kuvendit, Ilir Meta, priti dje në një takim ambasadorin e Kanadasë në Shqipëri (rezident në Romë) Peter McGovern. Kryetari i Kuvendit, Meta, i vlerësoi marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kanadasë si solide, si në planin shumëpalësh, ashtu edhe në kuadër të bashkëpunimit ekonomik e politik mes dy vendeve. Meta shprehu mirën-

johjen për mbështetjen e vazhdueshme të Kanadasë ndaj Shqipërisë dhe nënvizoi vullnetin për zgjerimin e investimeve kanadeze nga Shqipëria në të gjithë rajonin. “Kanadaja është një partner shumë i rëndësishëm për Shqipërinë”, - u shpreh Meta. Ambasadori i Kanadasë McGovern, pasi i vlerësoi marrëdhëniet dypalëshe si të shkëlqyera, vuri në

dukje se Kanadaja përbën burimin më të madh të investimeve në Shqipëri, duke theksuar njëkohësisht vullnetin për rritjen e mëtejshme të tyre. Gjithashtu, ambasadori shprehu gatishmërinë për forcimin e shkëmbimeve parlamentare dhe ndau bindjen me kreun e Kuvendit, Meta, se ato përbëjnë një dimension të rëndësishëm të marrëdhënieve dypalëshe.


4

E mërkurë, 15 janar 2014

Politikë

Përurimi

Hapet zyra e punësimit, Rama: Ndryshim rrënjësor i shërbimeve Zbardhet projekti i qeverisë, brenda 300 ditësh, zyrë punësimi në çdo qark Kryeministri: Prioriteti ynë, punësimi; ndryshojmë modelin e zhvillimit ekonomik të vendit Është hallka e parë e një zinxhiri shërbimesh për punëkërkuesit që do të shtrihet edhe në qytete të tjera të Shqipërisë. Një zyrë punësimi e standardeve evropiane në qendër të Tiranës, aty ku deri dje qeveria e kishte lëshuar mjedisin me qira për birrari”, - deklaroi Rama. Ndërkohë, ministri i Mirëqenies Sociale, Erion Veliaj, e cilësoi hapjen e kësaj zyre si një premtim të mbajtur, e cila do të vijojë me Durrësin dhe Elbasanin. “Kjo është pjesë e imazhit të një qeverie, pasi më parë

Gëzim Saliu

Përurohet zyra e parë moderne e punës në Tiranë. I pranishëm në këtë ceremoni, Kryeministri Edi Rama deklaroi dje se kjo zyrë është një projekt që do të shërbejë si një adresim për çdo të ri të shkolluar dhe çdo punëkërkues për t’u informuar lidhur me mundësitë që ofrohen. Sipas kreut të qeverisë, plaga e papunësisë është ende e thellë dhe se për të ndryshuar situatën është i domosdoshëm ndryshimi rrënjësor i shërbimeve të punësimit. “Ngritja e zyrave për shërbimet e punësimit meriton vlerësimin më të lartë. Plani i papunësisë së të rinjve është i thellë dhe dhimbjet e saj janë shumë të forta në trupin e brishte të shoqërisë sonë. Hapja e vendeve të reja të punës është prioriteti ynë më i madh, që ka të bëjë me ndryshimin e modelit të zhvillimit ekonomik të vendit. Kjo hallkë që hapëm sot nuk është baras me shërimin e një plage si kjo, por vetëm një element i projektit tonë kompleks për punësimin, hapja e vendeve të reja të punës është prioriteti ynë thelbësor, por ndryshimi rrënjësor i shërbimeve të punësimit do të ketë ndikimin pozitiv në drejtim të përmbushjes së këtij prioriteti”, - deklaroi Rama.

Deri më tani janë reklamuar 2180 vende pune dhe 6344 punëdhënës të regjistruar Edi Rama dje në zyrën e punësimit

300

ditë është afati që ka parashikuar projekti i qeverisë për të ngritur zyra punësimi në çdo qark të vendit

Punësimi Projekti i qeverisë për punësimin parashikon që brenda 300 ditësh të ngrihet zyrë punësimi në çdo qark të vendit. Për Kryeministrin e vendit, zyra e përuruar dje është vetëm dallëndyshja e parë që lajmëron një stinë të re të marrëdhënies së qyte-

tarit me punëkërkimin. “Do të jetë adresa e besueshme e çdo të riu, e një të reje, e një studenti e studenteje që ka dalë nga rruga e gjatë e studimeve apo e një punëkërkuesi të hershëm apo edhe e shqiptarëve që studiojnë këtu apo jashtë vendit, që kanë nevojë për orientim dhe informim lidhur me mundësitë e punësimit që ofron sot tregu i punës”, - tha ai. Në këtë kontekst, Rama theksoi se si shembull në hapjen e kësaj zyre është Gjermania. “Eksperienca e Gjermanisë, por edhe vende të tjera, ku pika të tilla janë të patjetërsueshme në rrugën e punëkërkimit janë shembull perfekt.

Vizita

Batuta e Ramës “Për mohuesit, do t’ju tregoj një anekdotë të jetuar. Kryeministri i parë më i moshuar anglez, Uiliam, takim me Kryeministrin izraelit, dhe britaniku i thotë se Izraeli nuk mund të jetë mjaftueshmërisht i sigurt për ato që pretendon. Kryeministri izraelit iu përgjigj se Izraeli shpreson që të jetë i sigurt për një gjë sa është i sigurt kundërshtari për të gjitha ato që thotë”.

zyra e punës ishte në një zgëq, ku askush nuk mund ta gjente, ndaj ne gjetëm një pjesë qendrore, pasi qendror është interesi dhe angazhimi ynë për këtë gjë”, - tha Veliaj. Sipas tij, kjo nis një kapitull të ri të marrëdhënies së qytetarit me shtetin, si hallkë për ndërmjetësimin e punësimit. “Ne do të ofrojmë një shërbim dinjitoz, në mungesë të një vendi pune do të ofrohet edhe një kupon nëpërmjet të cilit të interesuarit do të marrin trajnim e shërbim kualifikues”, - theksoi ministri, duke shtuar se deri më tani janë reklamuar 2180 vende pune dhe 6344 punëdhënës të regjistruar.

Të shkarkuarit

Kodheli me Kryeministrin Samaras: Protesta para zyrës së punës: Shqipërinë e pret një perspektivë e qartë evropiane Duam sqarime nga Kryeministri Ministrja e Mbrojtjes, Mimi Kodheli, në kuadër të vizitës dyditore në Athinë, zhvilloi dje një takim me Kryeministrin e Greqisë, Antonis Samaras, ku ky i fundit tha se Shqipëria po kalon një tranzicion pushteti, por po strukturohet fuqishëm. “Të jesh ministre Mbrojtjeje femër do të thotë shumë dhe ky është një mesazh shumë i fortë. Ne dëshirojmë që të rishikojmë dhe të forcojmë më tej të gjitha marrëveshjet mes nesh”, - iu drejtua z. Samaras ministres shqiptare të Mbrojtjes. Nga ana e saj, Kodheli e njohu Samarasin me reformat e ndër-

Mimi Kodheli në Greqi

marra në institucionin që ajo drejton, duke u ndalur te lufta kundër korrupsionit, reformën në Forcat e Armatosura etj. “Shqipëria shpreson të marrë statusin e vendit kandidat në 6-mujorin e parë të 2014-ës. Në këtë pikë ne kemi nevojë për mbështetjen tuaj”, nënvizoi ajo. Në këtë kontekst, Kryeministri Samaras dha mbështetje të plotë për Shqipërinë në aspiratën e saj evropiane. Në vijim të vizitës së saj, ministrja e Mbrojtjes, Kodheli, vendosi një kurorë në monumentin e Ushtarit të Panjohur në sheshin “Sindagma” në Athinë.

Para nisjes së ceremonisë së përurimit të zyrës së punës tek Rruga e Kavajës, 12 persona të shkarkuar dy ditë më parë nga puna qëndruan pranë ndërtesës së re dhe kërkuan të takonin Kryeministrin Rama për të marrë sqarime. Të dymbëdhjetë personat e shkarkuar kanë qenë me profesion ish-specialistë të zyrës së punës. “Kryeministri të na japë sqarime. Ne jemi super të kualifikuar, jemi me master dhe doktoraturë. Të gjejë vend dhe për ne”, - tha një prej punonjëseve.

Protesta e djeshme


E mërkurë, 15 janar 2014

5

Politikë Paloka: Arrestimet e paligjshme shthurin policinë dhe qeverisjen. Rilindje!

Vendimet e fundit të gjykatave për lirimin e disa personave që janë arrestuar për çështje korrupsioni dhe abuzimi me pushtetin, sipas kreut të grupit parlamentar të Partisë Demokratike, Edi Paloka, kanë treguar keqpërdorimin e policisë së shtetit. në një koment në rrjetin social “Facebook”, z.

Paloka ka shkruar: “Po regjistrohen dhjetëra raste të shpërdorimit të detyrës nga ana e Policisë dhe strukturave të tjera të pushtetit, të cilat organet e drejtësisë po i certifikojnë si të paligjshme. Bllokimi i revanshit po mbjell panik në radhët e mazhorancës, si dhe po shthur qeverisjen dhe ak-

sionin e Policisë së Shtetit. Rrënimi i hakmarrjes edviniste duhet të shoqërohet jo veç me kthimin e dinjitetit për personalitetet që arrestohen padrejtësisht, por edhe me dënimin e atyre faktorëve qeveritarë që po keqpërdorin policinë dhe akuzën për interesat e tyre personale. Rilindje!, EP”.

Edi Paloka

23-vjetori i themelimit të PD-së në Elbasan

Basha: Zgjedhjet në PD, me rëndësi kapitale, votat e blera do t’i dalin prej hundësh mazhorancës Kreu i PD-së: Dyshja Rama-Meta nuk do t’u shmanget përgjegjësive për premtimet e pambajtuara Florenc Drizari Në kuadër të 23-vjetorit të themelimit të degëve të Partisë Demokratike në rrethe, krerët e së djathtës zhvilluan dje një takim festiv në qytetin e Elbasanit. Kryetari i PD-së, Lulzim Basha, kritikoi ashpër vendimet e fundit të qeverisë, kryesisht ato në fushën ekonomike, dukë vënë theksin tek rritja e taksave me paketën e re fiskale që u miratua në fund të muajit dhjetor. Zoti Basha ka deklaroi se shqiptarët mund ta bëjnë dallimin mes qeverisë se PD-së dhe asaj që është në pushtet, ndërsa bëri një krahasim me bilancet e 100 ditëve të para të qeverisë. Lulzim Basha “PD është krijuar dhe do mbetet partia e njerëzve të lire. Liria dallon demokratët nga kundërshtari, nga qeverisja Rama-Meta. Në 8 vite, ne rritëm rrogat dhe ulëm taksat. Më shumë mjete, më shumë para, më shumë liri për të vendosur e zgjedhur. Çfarë ndodhi me ardhjen e shpresave të Bllokut?! Kohë të reja, zakone të vjetra. Në 100 ditë bënë atë që dinë të bëjnë më mirë, të rrisin taksat, t’u marrin paratë shqiptarëve, t’u marrin lirinë, rritën koston e jetesës, të ushqimeve, përmes shtrenjtimit të karburantit dhe së shpejti të energjisë. E mbani mend kur hoqëm tatim-fitimin për 56% të shqiptarëve me

të ardhura deri në 300 mijë lekë të vjetra!? Çfarë ndodhi me ardhjen e shpresave të Bllokut?! Rrezikojnë vendet e punës përmes klimës mbytëse që kanë krijuar ndaj sipërmarrjes”, - deklaroi z. Basha. Gjithashtu, kryetari i partisë më të madhe opozitare në vend risolli në vëmendje fenomenin e votave të blera në Korçë, duke i kërkuar mazhorancës që të mos luajë me fatet e vendit kur krerët e saj përmendin një milion vo-

8

vitet e PD-së u karakterizuan nga rritja e rrogave dhe ulja e taksave. Më shumë mjete, më shumë para, më shumë liri për të vendosur e zgjedhur

tat e marra në 23 qershor. “E pra, sipërmarrja është gjeneratori i punësimit dhe punësimi gjenerator i mirëqenies dhe kur i pyet: Çfarë po bëni, po rrezikoni ekonominë, bukën e gojës, mirëqenien e shqiptarëve?! - me arrogancë përgjigjen: “Kemi marrë 1 milion vota”. Po ju them në emër të çdo demokrati këtu në Elbasan e në gjithë Shqipërinë: Po luani me fatet e shqiptarëve. Mos luani me fatet e shqiptarëve, mos luani me jetën e shqiptarëve sepse do ju dalin prej hundësh votat e marra, të blerat dhe të grabiturat!”, - tha Basha. Ndërsa demokratët u dhanë lirinë shqiptarëve

Lulzim Basha dje në qytetin e Elbasanit

“PD është krijuar dhe do mbetet partia e njerëzve të lirë. Liria dallon demokratët nga kundërshtari, nga qeverisja Rama-Meta

përmes sigurimit të mirëqenies, sot kjo u është cenuar nga qeveria që i ka zhytur në varfëri dhe mjerim. Kryetari i PD-së theksoi se Rama-Meta mendojnë se gjykimin e drejtë popullor mund ta blejnë, siç e bënë në Korçë, duke u angazhuar vetëm të sigurojnë fonde të mjaftueshme për t’i blerë votën qytetarëve dhe të mos japin llogari për premtimet e pambajtuara. Lideri i opozitës theksoi në fjalën e tij se përpos vendimeve të qeverisë, po shihet një frymë revolte nga qytetarët. Kjo

frymë revolte në mbarë vendin, sipas tij, ka kthyer sytë e shpresë së shqiptarëve tek Partia Demokratike. “Atëherë, kur nuk jep dot bukë, jepu gjak, - thoshin romakët. Kanë filluar me goditje të njëpasnjëshme të themeleve të shtetit ligjor, të konsensusit politik, vendimeve të gjykatave, institucioneve të pavarura. Kanë vijuar me goditjen e themelit të demokracisë që është vota e lirë. Asnjë fije shprese, asnjë shkëndijë optimizmi nuk është ndezur nga kjo qeveri. Një frymë revolte po ndihet. Po ndihet e do të ndihet më shumë dhe po ngrihet dhe do ngrihet më shumë, sepse njerëzit e lirë mbi gjithçka çmojnë dinjitetin dhe njeriu me dinjitet nuk e pranon dhe nuk do e pranojë kurrë mashtrimin. Ndaj shqiptarët, gjithnjë e me shumë po i kthejnë sytë nga demokratët, e ne demokratët duhet t’i përgjigjemi pritshmërisë së tyre. Për këtë arsye, procesi i ardhshëm zgjedhor brenda radhëve tona merr një rëndësi kapitale”, - tha Basha. Takimi i demokratëve në qytetin e Elbasanit vjen pas një turi në disa qytete kryesore të vendit si në Tiranë, Durrës, Vlorë, Fier, Shkodër, Lezhë. Pas kremtimit të 23-vjetorit të themelimit të degëve të PD-së në qytete të ndryshme të vendit, krerët e opozitës pritet të nisin një tjetër proces brenda radhëve të së djathtës, atë të analizës së zgjedhjeve të shkuara parlamentare si dhe të zgjedhjes së strukturave të reje të partisë.

Reagon pozita

“Vendimi i Kushtetueses”, PD: Emërimet e militantëve, të paligjshme Vendimi i Gjykatës Kushtetuese që rrezoi aktin normativ të qeverisë për ligjin e nëpunësit civil, sipas demokratëve, ndalon çdo rekrutim në administratë që nga 1 janari i këtij. Deputeti i opozitës, Oerd Bylykbashi, tha dje se edhe pse vendimi i Kushtetueses nuk është zbardhur, qeveria vazhdon të punësojë militantë në administratë, gjë që sipas tij, është antiligjore. Partia Demokratike, sipas tij, i bën thirrje qeverisë të ndalë shkarkimet e paligjshme si dhe

Oerd Bylykbashi

paralajmëron sërish drejtoren e Departamentit të Administratës Publike dhe çdo drejtues institucioni apo zyrtar tjetër me përgjegjësi në procesin e rekrutimit të nëpunësve civilë se do të mbajnë përgjegjësi penale për shpërdorim detyre dhe dëm ekonomik. “Qeveria vazhdon shkarkimet e nëpunësve dhe rekrutimet e paligjshme të militantëve socialiste sipas këtij akti normativ antikushtetues, dhe ne i kujtojmë kësaj qeverie se, që nga data 1 janar

2014, edhe sipas aktit normativ, ndalohet çdo rekrutim sipas ligjit të vjetër. Neni 68, pika 1 e ligjit të ri përcakton pa ekuivok se: “Asnjë procedurë e re e plotësimit të një vendi të lirë, nuk fillon 3 muaj përpara datës së shtrirjes së efekteve të këtij ligji”. Sipas aktit normativ antikushtetues, ligji i ri hyn në fuqi më 1 prill 2014 dhe sipas nenit të mësipërm, duke filluar nga 3 muaj para 1 prillit, pra duke filluar nga data 1 janar, nuk mund të bëhet asnjë rekrutim i

ri sipas ligjit të vjetër. Edhe truku që kjo qeveri përdori në shkelje të Kushtetutës, duke filluar nga data 1 janar 2014, nuk funksionon më. Çdo vend vakant tashmë mund të plotësohet vetëm me procedurat e ligjit të ri të nëpunësit civil”, -deklaroi Bylykbashi. Deputeti i opozitës siguroi të gjithë nëpunësit civilë të shkarkuar pas datës 1 tetor 2013 se edhe këto shkarkime do të shpallen nul dhe absolutisht të pavlefshme, sapo Gjykata Kushtetuese të zbardhë vendimin e saj.


6

E mërkurë, 15 janar 2014

Politikë Porti i Shëngjinit

Administrata

Zv.kryeministri i Kosovës, Pacolli: Të jetë i hapësirës së përbashkët

Foto ilustruese

Nga 1 tetori, 88 ankesa tek KSHC, nëpunësit mes Administratives dhe ligjit të ri

Pak ditë pas mbledhjes së përbashkët të qeverisë së Kosovës dhe Shqipërisë në Prizren, zëvendëskryeministri i parë i Kosovës, Behgjet Pacolli, bën të ditura detaje mbi këtë aktivitet si edhe ide për bashkëpunimin e ardhshëm mes dy vendeve. Në emisionin “Studio e hapur” në "News 24", Pacolli deklaroi se lidhur me portin e Shëngjinit, është e domosdoshme që ai të trajtohet si një hapësirë e përbashkët. “Kosova nuk mund të bashkëpunojë ekonomikisht me Kinën, për shkak të barrierave kineze, jo të Kosovës. Tërheqja e investimeve kineze në Shqipëri është më e lehtë, sepse Shqipëria është e njohur nga Kina, ka marrëdhënie diplomatike me Kinën. Unë nuk synoj të them tash ai port është i Kosovës apo jo. Ai port do të jetë i hapësirës së përbashkët. Nuk ka diskutime në detaje. Primare është që ai port, të gjenden mjetet, investimi, financimi dhe të nisë ndërtimi i

atij porti shumë me rëndësi, jo vetëm për Shqipërinë dhe Kosovën, por edhe për rajonin”. Sa u përket kritikave për fondin e dhënë nga dy qeveritë për Luginën e Preshevës, Pacolli theksoi: “Nuk ka qenë edhe mirë e menduar ndoshta. Ka qenë vetëm një thënie prej sinqeritet-

100

“mijë eurot e para do të jepen, por unë nuk besoj se ai është limiti që do të bëhet për Presheven”- tha Pacolli

it. Është menduar të jepen vetëm 100 mijë eurot e para, por unë nuk besoj se ai është limiti që do të bëhet për nënat dhe fëmijët në Preshevë. Eksiton mënyra e të kuptuarit. Nuk ka qenë limiti, por ka qenë participimi simbolik. Jam i bindur se kësaj iniciative të qeverisë së Tiranës dhe Prishtinës do t’i bashkëngjiten edhe shumë qytetarë nga Kosova dhe Shqipëria”.

Ngërçi për nëpunësit, në pritje të vendimit të Kushtetueses që rrëzoi aktin e qeverisë Gëzim Saliu Nga 1 tetori deri në fillim të muajit janar, në Komisionin e Shërbimit Civil janë regjistruar gjithsej 88 ankesa. Edhe pse mospublikimi i vendimit të Gjykatës Kushtetuese, që rrëzoi aktin normativ të qeverisë që shtynte me 6 muaj hyrjen në fuqi të ligjit të nëpunësit civil, ka krijuar një ngërç mes punonjësve të administratës lidhur me ankesat, duket se deri në 1 prill të 2014ës, kur edhe hyn në fuqi ligji i ri, KSHC do të ushtrojë rolin e saj të plotë. Pas kësaj date, ky organ nuk do të shqyrtojë më ankesa, por do të monitorojë mënyrën e trajtimit të nëpunësve civilë në të gjitha institucionet shtetërore. “Në përfundim të procesit mbikëqyrës, komisionerët do të nxjerrin një vendim të argumentuar dhe ky vendim do të shoqërohet me një paralajmërim për të rregulluar ato parregullsi që janë konstatuar. Gjithashtu, do të vendosë një kohë të arsyeshme për t’u rregulluar ato dhe nëse pas përfundimit të këtij afati përsëri nuk ka vepruar institucioni apo ai faktor i shërbimit civil që nuk ka vepruar në lidhje më paralajmërimin, atëherë komisioneri ka të drejtë të vendosë një gjobë që varion nga 20-30% të pagës së personit që gjendet në shkelje”, - tha dje për “AS” Arbana Basha, drejtore e mbikëqyrjes në KSHC.

Gjykata Administrative Me hapjen e Gjykatave Administrative është rritur numri i padive të punonjësve të administratës së shkarkuar nga detyra, të cilët kërkojnë dëmshpërblim ose kthimin në postin e mëparshëm. Janë të shumta dosjet që janë shqyrtuar e të tjera që janë në proces si në Tiranë ashtu edhe në qarqet e tjera të vendit. Vetëm në Tiranë, që nga nisja e funksionimit të Gjykatës Administrative janë adresuar 450 padi për marrëdhënie pune, ku pjesa më e madhe e tyre kanë si objekt dëmshpërblimin për zgjidhjen e marrëdhënies së punës. Po ashtu,

Gjykata Kushtetuese nuk ka të përcaktuar asnjë afat maksimal të gjykimit të një çështjeje, ashtu... ...edhe të zbardhjes së një vendimi, ky “boshllëk” ka ndikuar jo pak në reformën e administratës publike

numër të lartë padish ka shënuar edhe Gjykata Administrative e Vlorës, ku nga 200 padi gjithsej, 50 çështje kanë marrë vendim të formës së prerë në favor të personave që kanë paditur institucionet shtetërore për shkarkim të paligjshëm nga puna. Numri i çështjeve me të njëjtin objekt pritet të shtohet, për shkak të kalimit të çështjeve administrative nga Gjykata e Shkallës së Parë. Në mesin e muajit dhjetor, Gjykata Kushtetuese rrëzoi aktin normativ të qeverisë për ligjin e “Nëpunësit civil”, por ajo që ka krijuar ngërç, jo vetëm mes palëve politike në vend, po kryesisht për nëpunësit civilë të cilët kanë pasur ankesa ose janë shkarkuar nga puna, është fakti i mungesës së publikimit të këtij vendimi nga ana e Kushtetueses. Edhe pse, sipas ligjit, Gjykata Kushtetuese nuk ka të përcaktuar asnjë afat maksimal të gjykimit të një çështjeje, ashtu edhe të zbardhjes së një vendimi, ky “boshllëk” ka ndikuar jo pak në reformën e administratës publike, pasi moszbardhja e vendimit lë në fuqi dispozitat e ligjit të vjetër të nëpunësit civil. Ky i fundit përcakton se çdo nëpunës, vendi i punës i të cilit është suprimuar, për shkak të mbylljes së institucioneve të administratës publike, largohet nga shërbimi civil. Ndërkohë, ligji i ri i nëpunësit civil detyron institucionin përkatës që t’i gjejë një vend pune ekuivalent me atë që ka në administratën publike çdo punonjësi që i është suprimuar vendi i punës, pa i lënë mundësi që ai të kalojë në listën e pritjes deri në një vit.

Behgjet Pacolli

Me ftesë të Nishanit

Presidenti i Bullgarisë viziton në 16 dhe 17 janar Tiranën Presidenti i Republikës së Bullgarisë, Rosen Plevneliev, do të zhvillojë nga data 16-17 janar një vizitë zyrtare në Tiranë me ftesë të Presidentit të Republikës së Shqipërisë, Bujar Nishani. Kështu, gjatë vizitës në Tiranë, Presidenti Plevneliev do të pritet në një ceremoni zyrtare në Presidencë, si dhe do të takohet me Presidentin Nishani, ndërsa më pas do të japin një konferencë të përbashkët për shtyp. Presidenti bullgar Plevneliv do të marrë pjesë edhe në një koncert në Teatrin e Operës dhe Baletit të organizuar me rastin e 100-vjetorit të vendosjes së marrëdhënieve

Presidenti i Republikës së Bullgarisë, Rosen Plevneliev

diplomatike Shqipëri - Bullgari, ku do të performojnë grupe folklorike shqiptare dhe bullgare.


E mërkurë, 15 janar 2014

7

Kronikë

Takimi

KSHH, projekt 2-vjeçar për parandalimin e dhunës dhe torturës në burgje Vjollca Meçaj, takim me kreun e burgjeve, Artur Zoto, për zbatimin e këtij projekti. Shtrirja e tij kohore, 2 vjet në 11 burgje të vendit Gjykata

Tiranë Një projekt i ri bashkëpunimi mes Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve dhe Komitetit Shqiptar të Helsinkit ishte në qendër të takimit të djeshëm mes krerëve të institucioneve përkatëse, Artur Zoto dhe Vjollca Meçaj, dhe bashkëpunëtorët e të dyja palëve. Në perspektivën e zgjerimit të këtij bashkëpunimi dhe efekteve më të frytshme, do të nisë këtë vit një projekt i ri 2-vjeçar, 20142016, me fokus parandalimin e dhunës dhe torturës në burgje. Ky projekt pritet të shtrihet në 11 burgje të vendit. Drejtori i Përgjithshëm i Burgjeve e mirëpriti dhe e gjeti me interes propozimin e një projekti të tillë, që, sipas tij, do të sillte një impakt mjaft pozitiv në sistemin penitenciar. “Jam i hapur për çdo bashkëpunim dhe ju falënderoj për kontributin që keni dhënë ju si Komitet, pasi kjo na bën të përmirësojmë cilësinë e ofruar në burgje. Besoj se ky projekt do të sillte një impakt në këtë drejtim”, - u shpreh Zoto. Ndërkohë, Meçaj, nga ana e saj, u shpreh se bashkëpunimi i KSHH-së me Drejtorinë e Përgjithshme të Burgjeve ka qenë i vazhdueshëm, ndaj ky projekt është pjesë e fokusit të punës së këtij komiteti. Projekti “Së bashku kundër torturës në polici dhe burgje në Shqipëri” është projekti që pritet të nisë së shpejti zbatimin, i cili ashtu sikurse sugjeron edhe titulli, ka në fokus parandalimin, denoncimin dhe njohjen me format e dhunës. Ky projekt që përfshin edhe Policinë e Shtetit, mbështetet në 85% të tij nga fondet e Komisionit Evropian dhe 15 % nga donatorë të ndryshëm. Ai do

Përfundimi i hetimit, dyndje çështjesh për dhunë në familje

Nga takimi i djeshëm

Projekti përfshin vizitat monitoruese nga KSHH-ja, ndjekje të çështjeve më të spikatura në kuadër të dhunës në burgje, trajtim efektiv të ankesave dhe menaxhim më të mirë të incidenteve

të marrë zhvillim në muajt pasues dhe do të shtrihet në 11 IEVPenale të vendit, konkretisht në Peqin, Berat, Korçë, Elbasan, Fushë Krujë, Vlorë, Rrogozhinë, Durrës, Lushnjë dhe Lezhë. Projekti parashikon trajnimin e të dënuarve mbi të drejtat e tyre dhe njohjen e terminologjisë juridike për të bërë dallimin mes termave “keqtrajtim” dhe “torturë”, bazuar në rekomandimet e ndryshme të organizmave evropianë në mbrojtje të të drejtave të të dënuarve. Ajo që ky projekt sjell ndryshe, në lidhje me trajtimin e të dënuarve në sistemin penitenciar, është ndërthurja e informacionit të shkruar me atë verbal, që do të zhvillohet në formën e trajnimeve në vetë mjediset e IEVP-ve. Gjithashtu, ai përfshin vizitat monitoruese nga KSHH, ndjekje të çështjeve më të spikatura në kuadër të dhunës në burgje, trajtim efektiv të anke-

save dhe menaxhim më të mirë të incidenteve (greva, protesta, vetëvrasje etj.). Trajnimi do të prekë edhe stafin e burgjeve, si atë të sigurisë, social e shëndetësor, duke pasur kështu fokus

11

janë burgjet ku do të shtrihet projekti 2-vjeçar i Komitetit Shqiptar të Helsinkit

shumëdisiplinar. Projekti do të bëhet në bashkëpunim me Qendrën e Trajnimeve të Burgjeve, ku do të ngrihet edhe një database i të trajnuarve që do të përfshihen në këtë projekt dhe që do të pajisen me një certifikatë në përfundim të tij. Në mbyllje të projektit do të hartohet një Raport përmbledhës.

Në Gjykatën e Tiranës prej ditësh vijon mbartja e dosjeve, proces që pritet të përfundojë këtë javë, ndërkohë që në sekretari vazhdojnë të dorëzohen prej Prokurorisë dosjet për të cilat kanë përfunduar hetimet. Ajo që vihet re, në fakt, por edhe e konfirmuar nga burime zyrtare pranë kësaj Gjykate, është numri i lartë i dosjeve të mbërritura për veprën penale të “Dhunës në familje” dhe “Drejtim pa leje të automjetit”. Nëse grupi i dytë i referohet operacioneve më të fundit të policisë për të evituar aksidentet në rrugë, duke mbërritur në 5 ditë 35 çështje për t’u hedhur në short, grupi i parë i veprave penale i referohet tronditjes së madhe që po shoqëron familjen shqiptare prej kohësh. Dhunues janë bashkëshortë ndaj grave apo fëmijë ndaj prindërve. Në fundjavë apo dhe fillimin e javës tjetër, pas hedhjes së shortit elektronik, pritet që të gjitha dosjet e mbërritura t’u dorëzohen gjyqtarëve për të caktuar data e gjykimit.

Gjykatë e Lartë

Vëllezërit Yzeiri ankimojnë dënimin për vrasjen e nënës së Lul Cakës Pas vdekjes së Mile Çamit, në Gjykatën e Lartë do të jenë vetëm vëllezërit Yzeiri që do të mbrojnë veten lidhur me akuzat për vrasjen e nënës së Lul Cakës. Dosja është depozituar në gjykatë më 9 janar dhe pritet të shqyrtohet nëse do të pranohet ose jo rekursi në dhomën e këshillimit. Të akuzuarit i shpëtuan burgimit përjetë dhe u dënuan vetëm nga 25 vite burg, ndërsa kanë mohuar se kishin lidhje me krimin e rëndë. Sipas Prokurorisë, Mile Çami dhe dy vëllezërit Yzeiri

akuzohen për veprën penale të “Vrasjes me paramendim për interes gjakmarrjeje”, kryer në bashkëpunim. Sipas akuzës, në vitin 1999, i dënuari Lulzim Caka është arrestuar dhe qëndronte në dhomat e paraburgimit të Komisariatit të Policisë Fier. “Më 1 korrik të këtij viti, ka ardhur në Fier nëna e Lulzim Cakës, Xhevrije Caka, për të takuar të birin, bashkë me dhëndrin e saj. Paraditen e kësaj date, pranë Komisariatit të Policisë Fier po lëviznin me një autoveturë tip “Mercedes-Benz” të pan-

Lul Caka

dehurit Artan Yzeiri dhe Bledar Yzeiri e disa persona të tjerë të dyshuar. Në momentin që e ndjera Xhevrije Caka është afruar pranë Komisariatit, për të takuar djalin e saj, është afruar aty dhe automjeti i të pandehurve. Më pas, Artan e Bledar Yzeiri, në bashkëpunim me persona të tjerë kanë rrëmbyer të ndjerën Xhevrije Caka dhe e kanë futur me forcë në automjetin e tyre”, thuhej në dosjen e Prokurorisë. Më tej, sipas hetimeve të kryera, automjeti i të dyshuarve, shoqëruar nga maki-

na të tjera, janë larguar me shpejtësi në drejtim të rrugës së Zogut të Zi. Kunati i Lulzim Cakës është kthyer në shtëpi i terrorizuar dhe, pasi ka biseduar me bashkëshorten, ka shkuar e ka denoncuar në Policinë e Fierit rrëmbimin e vjehrrës. Të nesërmen, në vendin e quajtur Stani i Durajve, në perëndim të fshatit Seman i Ri, është gjetur e vrarë me armë zjarri Xhevrije Caka. Për këtë ngjarje akuzohet si organizator Fatmir Emini, duke u cilësuar si ngjarje për shkak të hasmërisë me Lul Cakën.


8

E mërkurë, 15 janar 2014

Kronikë

Julian Çela

Mallakastër

Gjendet i vdekur një 32-vjeçar, dyshime se është vrarë Një person i moshës 32-vjeçare është gjetur i pajetë në fshatin Kalenj të Mallakastrës, njoftoi dje policia rajonale. Blutë dyshojnë se i riu është vrarë. Të njëjtat burime theksojnë se Jetmir Lazaj, 32 vjeç, u gjet në malin e Goricës i pajetë dhe në trup kishte shenja të shumta. Nga këqyrja që bëri ekspertiza, dyshohet se Lazaj është vrarë me mjete të forta. Policia thekson se po heton për konfliktet që ka pasur Lazaj me qëllim gjetjen e autorëve të krimit dhe zbardhjen e motiveve. Trupi i pajetë është dërguar në morgun e spitalit, ku do t’i nënshtrohet ekspertizës mjekoligjore, e cila do të ndihmojë në zbardhjen e motivit të vdekjes.

Fushë-Krujë

Grabiten për skrap pjesët metalike të urës Julian Çela

Shtator-nëntor, kërkime nga policia në Sharrë Asnjë gjurmë nga 11-vjeçari, dyshime ende të pakonfirmuara se mund të jetë trafikuar Hetimet, konfirmohet biseda misterioze e Prrenjasit ku thuhej: Djali është gati, hajde merreni Anxhela Tato Mbetet ende mister fati i të miturit Julian Çela, i cili rezulton i zhdukur që në 30 nëntor të vitit 2012. Ndonëse ka kaluar një vit nga ngjarja e rëndë, e cila tronditi opinionin publik me zbulimin e pedofilit Ardian Prrenjasi, nuk ka asgjë gjurmë ku mund të orientohen hetimet. Burime nga policia bëjnë me dije se rreth muajve shtator-nëntor të vitit 2013, me urdhër të organit të akuzës, janë ndërmarrë sërish kontrolle në zonën e Sharrës, në zonat ku Prrenjasi ka rrëfyer të ketë hedhur trupin e pajetë të 11-vjeçarit, por asnjë rezultat, as gjurmë, as pjesë veshjeje ose mbetjeje që të forcojnë dyshimin se 11-vjeçari Julian Çela është ekzekutuar nga maniaku Prrenjasi. Për sa kohë që nuk gjendet një gjurmë e vetme nga i mituri, ndaj Prrenjasit nuk mund të ngrihet akuza e vrasjes, por burime nga uniformat blu pohojnë se pista e radhës së hetimeve është ajo e trafikut. Që në momentet e para të kësaj çështjeje ka pasur dyshime se fëmija mund të ishte trafikuar jashtë shtetit nga maniaku, me ndihmë të ndonjë bashkëpunëtori. Dyshimet u forcuan, kur nga dëshmia e të miturit 10-vjeçar A. R., të përdhunuar nga maniaku, përmendej një bisedë telefonike ku thuheshin këto fjalë: “Fëmija është gati, mund ta merrni”. Ky fakt fillimisht u publikua nga blutë dhe më pas u kundërshtua si i rremë. Ndërkohë,

burimet konfidenciale pohuan faktin se kunati i Prrenjasit dyshohet se është i shpallur në kërkim në vendin tonë për trafik të miturish dhe ka një bazë veprimi në Volos të Greqisë, ku ka ndërruar edhe identitet. Një mori të dhënash, të cilat ende nuk kanë gjetur fakte konfirmuese. Burime të policisë shprehen se në mungesë provash shkresore dhe dëshmish nuk mund të kërkojë nga ana e policisë helene që të bashkëpunojë në zbulimin e ndonjë informacioni, nëse i

Që në momentet e para të kësaj çështjeje ka pasur dyshime se fëmija mund të ishte trafikuar jashtë shtetit nga maniaku, me ndihmë të ndonjë bashkëpunëtori

mituri është trafikuar. Në lidhje me kunatin e Prrenjasit këto burime pohojnë se ai është një personazh me precedentë penalë, por momentalisht nuk ka prova faktike që të jetë i përfshirë në këtë çështje pavarësisht nga dyshimet. Hetimet Ende nuk përcaktohet dot nëse Prrenjasi është autori i vrasjes apo trafikimit të Julian Çelës. Vetë i pandehuri, i cili po gjykohet për përdhunimin dhe heqjen e paligjshme të lirisë së një të mituri 10 vjeç, ka ndryshuar disa herë versionin e dëshmisë dhënë para oficerëve të Policisë Gjyqësore. Disa momente pas arrestimit, Ardian Prrenjasi ka pohuar se pasi e kishte vrarë të miturin, e kishte mbështjellë me një batanije dhe e kishte hedhur në kazanët e plehrave, por në muajin qershor të këtij viti Prrenjasi del me një version të ri, ku mohon kategorikisht të ketë lidhje me vrasjen e Çelës. Madje, edhe gjurmët e gjakut, të gjetura në banesën e maniakut, nuk i përkisnin të miturit, por vetë Prrenjasit, çka mohonte ekzekutimin e fëmijës në banesën e maniakut. Prokuroria është duke vijuar hetimet për Julian Çelën, ndonëse në ngarkim të Prrenjasit nuk u ngrit asnjë akuzë për këtë rast. Rasti i Julian Çelës i bashkëngjitet historisë së Bleona Matës, e cila u zhduk në malet e Kukësit pa lënë gjurmë. Dyshimet janë se këta dy të mitur mund të jenë trafikuar, por mbetet për t’u verifikuar akuza.

Tregtisë së skrapit nuk i kanë shpëtuar as urat. Një e tillë është sulmuar nga hajdutët ditën e djeshme dhe i janë marrë pjesët metalike. Policia bën me dije se urës mbi lumin Mat, që lidh segmentin rrugor Fushë-Krujë - Shkodër i janë vjedhur pjesë metalike, duke i shkaktuar dëmtime të konsiderueshme. Sipas policisë, persona ende të paidentifikuar kanë shkëputur nga ura pjesë të konsiderueshme metalike në mënyrë që t’i shesin për skrap. Blutë e Fushë-Krujës bëjnë me dije se kanë nisur hetimet për identifikimin dhe kapjen e autorëve.

Lezhë

Dy të moshuar gjenden të pajetë, dyshime se janë asfiksuar Dy të moshuar janë gjetur të pajetë në banesën e tyre, në lagjen Varosh të Lezhës, në afërsi të Kalasë së qytetit. Burime nga policia lokale bëjnë të ditur se të moshuarit dyshohet se kanë humbur jetën, pasi janë asfiksuar nga tymi i sobës së drurit, të cilën e kishin lënë ndezur gjatë gjithë natës. Mësohet se viktimat janë Pal Boçi, 82 vjeç, dhe Dava Boçi, 77 vjeçe. Policia dhe forcat zjarrfikëse, të cilat u njoftuan nga fqinjët e të moshuarve, mbërritën në vendngjarje dhe bënë të mundur hapjen e derës së banesës, e cila ishte e mbyllur me çelës. Pasi kanë hyrë në banesë, ata kanë gjetur bashkëshortet të pajetë në krevat. Policia po punon për zbardhjen e plotë të ngjarjes.

Tiranë

Do të kryente grabitje, pranga në makinë të dyshuarit Një person i dyshuar si grabitës me armë është vënë në pranga nga efektivët e Policisë së Tiranës. Aksioni është zhvilluar mesditën e djeshme në Tiranë dhe, sipas policisë, të arrestuarit A. Kurti i është bllokuar edhe një armë e llojit pistoletë. Burime nga policia kanë bërë të ditur se Kurti vinte nga Burreli në Tiranë, me qëllim që të kryente grabitje. Arrestimi i tij është bërë nga efektivët e sektorit të Operacioneve Speciale në Policinë e Tiranës dhe uniformat blu të komisariatit numër 2 në kryeqytet.


E mërkurë, 15 janar 2014

9

Kronikë Gjobëvënia Ministri Tahiri: Akuzat nga persona që nuk respektojnë ligjin

Nga Gjirokastër pas analizës së policisë së këtij qarku ministri Tahiri i është përgjigjur akuzave për gjobëvënien e automjete si dhe çështjes së Lazaratit. Tahiri tha se është totalisht indiferent ndaj këtyre akuzave, që sipas tij, vijnë nga persona që e konsiderojnë veten të paprekshëm. Sipas ministrit Tahiri, Ministria e

Brendshme dhe Policia e Shtetit do të zbatojë vetëm ligjin, për të shmangur korrupsionin. “Çështja e gjobave është dukshëm fryrë në mënyrë fiktive nga besoj po të njëjtët njerëz që deri dje nuk e respektonin autoritetin e punonjësit të Policisë dhe madje ishin të paprekshëm. Mjafton t’ju them që çështja e gjobave nuk

duhet parë si e shkëputur nga e gjithë puna që po bën Policia e Shtetit dhe masat që janë marrë për të garantuar sigurinë rrugore. Shifrat flasin vetë. Në qarkun e Gjirokastrës pikërisht për shkak të këtyre masave, aksidentet me pasoja në shëndetin dhe jetën e njeriut janë zero. Pra çështja e gjoba, e konceptuar si e tillë

është reduktive në raport me masat që merr Policia e Shtetit për të garantuar jetën, shëndetin e qytetarëve dhe sigurinë rrugore. Mbetem indiferent ndaj akuzave për këtë çështje nga po ata njerëz që konsideroheshin të paprekshëm dhe nuk guxonte njeri t’ju vinte gjobë në rrugë”, - është shprehur ministri.

Turqi

Rekrutuan luftëtarë shqiptarë në Siri, pranga 23 persona Policia turke prangosi anëtarët e celulës IHH, si pjesë e një operacioni kundër organizatave terroriste Media e huaj, dëshmia e shqiptarit: 450 shqiptarë janë bashkuar me ushtritë e Al-Kaedës në Siri Anxhela Tato Shkatërrohet celula turke, e cila merrej me rekrutimin e luftëtarëve islamë shqiptarë në Siri. Lajmi bëhet me dije nga mediat turke, të cilat pohojnë se rreth 23 persona, pjesë e Fondacionit Humanitare IHH janë ndaluar në provincën jugore të Kilis, si pjesë e një operacioni kundër organizatës terroriste Al-Kaeda. Bastisje është pjesë e operacioneve të njëkohshme kundër Al-Kaedas në gjashtë provincat, duke përfshirë Stamboll, Van, Kilis, Adana, Gaziantep dhe Kayseri”, - shkruan Hyrijet. Në vitin 2013 një agjenci e lajmeve gjysmë-shtetërore e Iranit, agjencia “FNA” (Fars news agency) raportonte se organizata turke rekrutonte myslimanë shqiptarë për të luftuar në Siri. Kjo agjenci në një shkrim të datës 14 gusht 2013 të titulluar “Exclusive: Turkish NGO Recruiting Muslim Albanians for War in Syria” shkruante se fondacioni IHH, i cili vepron si fondacion fetar dhe ndihmës humanitare kishte rekrutuar dhe transferuar një numër prej 769 shqiptarësh në Siri. Këto shqiptarë i bashkoheshin ushtrisë çlirimtare të Sirisë. Kjo agjenci i referohet një personi, i cili duhet të jetë shqiptar, por ka dashur të mbetet i paidentifikuar për shkak se kishte frikë se rrezikonte jetën. Dëshmia e shqiptarit “IHH, e cila vepron nën mbulesën e një organizate bamirësie

Foto ilustruese

në koordinim të plotë me ministrin e Jashtëm turk Ahmet Davutoglu dhe grupet ekstremiste saudite vehabite, deri më tani ka rekrutuar dhe transferuar në Siri një numër prej 769 shqiptarësh për t’iu bashkuar të ashtuquajturës Ushtrisë Siriane pa pagesë (AMF)”, - thotë për FNA një burim i cili kërkoi të mbetet anonim për shkak të rrezikshmërisë që i kanoset. Burimi, i cili dezertoi programin pas dy javësh lufte në Siri, shtoi se ata që janë rekrutuar nga IHH janë transferuar në Turqi nëpërmjet Tiranës dhe i janë nënshtruar trajnimeve ushtarake nga oficerë të SHBA-së të dalë në pension, që janë stacionu-

ar në bazën ushtarake Reyhanli në krahinën jugore të Turqisë, Hatay. “Grupi i fundit i rekrutuar përbëhet nga 90 shqiptarë, të cilët fluturuan nga Tirana në Stamboll me linjën turke më datë 30 qershor 2013”, - vijoi ai. Pyetjes për arsyen e dezertimit burimi i përgjigjet: “Ndonëse përpjekjeve të IHH për të rekrutuar ushtarë për AMF, rezultojnë rreth 450 shqiptarë që pas disa javësh lufte kanë dezertuar AMF, duke iu bashkuara grupime të ndryshme të Al-Kaedës si Front al-Nusra, të cilat ofrojnë furnizime, përforcime dhe një organizim më të mirë të luftës që do të sjellë kryengritje në Siri”. Bur-

Burimi, i cili dezertoi programin pas dy javësh lufte në Siri, shtoi se ata që janë rekrutuar nga IHH, janë transferuar në Turqi nëpërmjet Tiranës imi tha se ai u kthye në Shqipëri, pasi kishte parë krimet e luftës të kryera nga grupet terroriste ndaj civilëve. Ai tha se pas kthimit në atdhe nuk e ka takuar familjen e tij pasi është shumë i frikësuar nga reagimi

i oficerëve të zbulimit turk dhe mercenarëve të tyre në Shqipëri, duke shtuar se familja e tij u bashkua me atë vetëm pasi u arratis nga Tirana. Infiltrimi Në qershor, dhjetëra oficerëve të ushtrisë amerikane në pension të pajisur me një ngarkesë armësh u infiltruan në Siri duke kaluar mespërmes krahinës Hataj të Turqisë. “Një aeroplan amerikan model C-130 që transportonte një ngarkesë të pajisjeve të telekomunikacionit dhe hi-tech bashkë me 57 oficerë të SHBA-së në pension u ul në provincën Hataj të Turqisë këtë mëngjes”, - tha një burim i informuar, duke folur në kushte anonimiteti, për FNA më 23 qershor. “Efektivët amerikanë kaluan kufirin me Sirinë nëpërmjet Reyhanli (në provincën Hatay) dhe qëllimi i tyre ishte që të merrnin përgjegjësinë e komandës qendrore të të gjitha aktiviteteve ushtarake të rebelëve të armatosur në Siri”, - shtoi burimi. Ai përmendi se ngarkesa ushtarake, që përmban pajisje të telekomunikacionit la Reyhanli për kalimin e kufirit, pasi zyrtarët e SHBAsë arritën në destinacionin e tyre në pjesën veriore të Sirisë. “Këto bazat pritet të fillojnë kalimin e dërgesave të armëve dhe municioneve brenda javës”, - citonte e përditshmja SHBA-ditore, “Washington Post”, raportuar në qershor, burime nga zyrtarë amerikanë të paidentifikuar. Marrë nga Englishfarnews.com

I dënuar për trafik droge, ekstradohet kazakistanasi Një 52-vjeçar nga Kazakistani është ekstraduar në Shqipëri, pasi në vitin 2009 Gjykata e Krimeve të Rënda e ka dënuar me 7 vite e 4 muaj burg për trafik të lëndëve narkotike. Policia e Shtetit ka bërë të ditur se dje Alexandros Zeitinidis, 52 vjeç, është sjellë në Tiranë për të vuajtur dënimin e mbetur.

Foto ilustruese

“Nga zyra qendrore kombëtare Interpol Tirana, dje u krye ekstradimi nga Chisinau, Moldavi, drejt vendit tonë, i shtetasit Alexandros Mikail Zeitinidis, 52 vjeç, lindur në Kazakistan”, - tha Policia e Shtetit. Uniformat blu thanë se Gjykata e Apelit për Krimet e Rënda në datën 13 korrik 2009, e ka dënu-

ar këtë person me 7 vjet e 4 muaj burg për kryerjen e veprës penale të trafikut të lëndëve narkotike. Atij mësohet se i ka mbetur për të vuajtur edhe 1 vit e 1 muaj e 20 ditë burg. Ky person është kapur në Kakavijë në datën 7 prill 2008, pasi në automjetin e tij janë gjetur 36 pako me lëndë narkotike. Si

rezultat i bashkëpunimit të Interpol Tirana me Interpol Chisinau, më datë 24 nëntor 2013 në Giurgiulesti, Moldavi u bë i mundur arrestimi i tij me qëllim ekstradimi drejt vendit tonë. Në aeroportin “Nënë Tereza” në Rinas i është dorëzuar përfaqësuesve të Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve.


10

E mërkurë 15 janar 2014

Koment

Nga Brikena Bogdo

Në Shqipëri nuk ka ende struktura qeveritare në nivel qendror dhe lokal, që të trajtojë në mënyrë parësore, të mirëfilltë dhe specifike problemin e dhunës tek fëmijët

Pasojat e dhunës prekin nivelin e përgjithshëm të funksionimit emocional të fëmijës, me mundësinë për të zhvilluar sjellje të dhunshme në të ardhmen

Antisistemi shkollor

N

ga studime të ndryshme rezulton se dhuna psikologjike nëpër shkolla konsiderohet po aq e dëmshme për fëmijën, sa edhe ajo fizike, duke deformuar inteligjencën emocionale dhe psikologjinë e fëmijës. Dhuna fizike, e përdorur deri dje nëpër shkolla, po zëvendësohet në përqindje të frikshme nga dhuna psikologjike, e cila ka ndikim në psikën e fëmijës, duke i shkaktuar frikë, depresion deri çrregullime personaliteti. Pasojat e dhunës prekin nivelin e përgjithshëm të funksionimit emocional të fëmijës, me mundësinë për të zhvilluar sjellje të dhunshme në të ardhmen. “Presion i fortë psikologjik”, shprehen fëmijët nëpër shkolla. Dhuna psikologjike është një lloj dhune, të cilën po nuk e njohe, nuk e kupton dot që po ushtrohet ndaj teje. Nëse fëmijët nëpër shkolla i pyet se çfarë konkretisht ushtrohet mbi ta, nuk janë gjithmonë në gjendje ta saktësojnë. Dhuna psikologjike është grumbullimi i shumë incidenteve të vogla gjatë një periudhe të gjatë kohore. Çdo incident duket si i parëndësishëm kur analizohet i veçuar ose jashtë situatës, duke mos dhënë kështu idenë e keqbërjes. Rrjedhimisht nuk përbën arsye për dënim. Kjo e bën të vështirë identifikimin e saj. Dhuna psikologjike është shfaqja e një sjelljeje të vazhdueshme armiqësore, shpesh nëpërmjet përdorimit të kritikave të pajustifikuara, fajësimit, për gjëra të parëndësishme. Shpesh kritika bazohet në shtrembërime, keqinterpretim ose shpifje. Kjo është e rrezikshme, sidomos tek fëmijët të cilët ende nuk e kanë krijuar personalitetin e tyre. Karakteristika kryesore e njerëzve që dhunojnë është paaftësia. Një e treta e mësuesve u bërtet fëmijëve në shkolla në formën më të shpeshtë të mundur, duke i kërcënuar me forma nga më të ndryshmet. Kjo tregon nivelin e lartë të përqindjes së mësuesve të paaftë në sistemin shkollor. Kjo lidhet sigurisht edhe me korrupsionin. Përgjatë punës time në fushën antikorrupsion kam realizuar dokumentarë televiziv (të cilat janë transmetuar nëpër disa televizione), ku mësues shprehen se kanë paguar nën dorë miliona lekë, për të ushtruar profesionin e mësuesit. Një sistem arsimor i bazuar mbi ryshfetin sigurisht do të prodhojë figura të deformuara mësuesish, deformime në mësimdhënie si dhe paaftësi serioze. Një e treta e nxënësve perceptojnë pasiguri të niveleve të ndryshme, të cilat lidhen të gjitha me përdorimin e dhunës fizike dhe psikologjike. Dhuna fizike dhe psikologjike është rritur ndjeshëm duke kapur shifrat e 57% të fëmijëve nëpër shkolla. Por fatkeqësisht, fëmijët janë të prirë të denoncojnë më shumë dhunën që ushtrojnë

mbi ta fëmijët e tjerë dhe më pak të prirë të denoncojnë dhunën e mësuesve. Ajo që mbetet problematike është fakti që trajtimi i rasteve të denoncimit të dhunës, është i përciptë dhe mbi të gjitha nuk merret seriozisht. Përveç shtrembërimeve psikologjike dhe emocionale patjetër që dhuna psikologjike ndikon drejtpërsëdrejti në shëndetin e individit, stres sëmundje, dhimbje, lodhje, pagjumësi, obsesion, acarim, mospërqendrim, harresë, dridhje, lot, dobësi,depresion. Ndërkohë, legjislacioni shqiptar, nuk përcakton qartë çfarë përbën dhunë psikologjike dhe nuk e trajton në mënyrë tërësore dhe të detajuar, të gjitha aspektet e dhunës kundër fëmijëve. Nëse për dhunën seksuale, si dhe për trafikimin e fëmijëve ka një paketë ligjesh dhe dispozitash specifike, për dhunën fizike dhe sidomos për dhunën emocionale, ligjet dhe dispozitat janë jotërësore, të padetajuara, të paadresuara specifikisht për fëmijët. Së pari duhet të përcaktohet saktë se çfarë konsiderohet dhunë psikologjike, në mënyrë që fëmijët ta perceptojnë saktë, të reagojnë ndaj saj dhe ta denoncojnë atë. Megjithëse ndjekim çdo ditë tryeza të rrumbullakëta, kompletimi i legjislacionit në lidhje me dhunën kundër fëmijëve në Shqipëri, nuk është ende një veprimtari sistematike, por një veprimtari me fushata. Legjislacioni shqiptar, duhet të mbulojë ligjërisht, të gjitha format e dhunës, në të gjitha mjediset, ku banon dhe mëson fëmija, që më pas të parashikojë masat e duhura ndëshkimore; dëmshpërblimin dhe kompensimin e viktimave të dhunës. Ndërkohë në Shqipëri lidhur me trajtimin e të miturve në sistemin gjyqësor, mungon Gjykata e të Miturve. Ashtu si edhe ndëshkimi trupor, dhuna emocionale është trajtuar shprehimisht vetëm në ligjin e

vitit 1995 “Për sistemin arsimor parauniversitar”. Në të, krahas të tjerave, thuhet: “...Individualiteti dhe dinjiteti njerëzor i fëmijës dhe i nxënësit respektohet, ai mbrohet nga dhuna fizike e psikologjike, diskriminimi e veçimi. Në kopsht dhe në shkollë, janë kategorikisht të ndaluara ndëshkimet fizike, apo trajtimet poshtëruese e denigruese të fëmijëve”. Po ashtu, në pikën 3 të nenit 36 të dispozitave që përmendëm më sipër, theksohet e drejta e fëmijës për të mos u dhunuar psikologjikisht dhe emocionalisht në lidhje me rezultatet mësimore. Këtu përfshihen mënyrat e vlerësimit të nxënësve dhe e drejta e tyre për t’u ankuar, në rastet kur nxënësi mendon se nuk është vlerësuar drejt nga mësuesi. Edhe në këtë rast konceptimi i termit “dhunë emocionale” është i paspecifikuar. Nuk përcaktohet saktë se çfarë përfshihet konkretisht në dhunën psikologjike. Gjithashtu, mungon edhe parashikimi i masave ndëshkuese për ushtruesit e dhunës emocionale. Kjo përbën një zbrazëti të madhe në kushtet kur dhunimi psikologjik i fëmijëve shfaqet në përqindje mjaft të larta si në shtëpi, në shkollë dhe në mjedise te tjera dhe veçanërisht, në kushtet kur toleranca për dhunën emocionale është më e madhe, si në rrafshin e mentaliteteve, ashtu edhe në praktikën e përditshme. Në Shqipëri nuk ka ende struktura qeveritare në nivel qendror dhe lokal, që të trajtojë në mënyrë parësore, të mirëfilltë dhe specifike problemin e dhunës tek fëmijët. Ende nuk ekzistojnë struktura të posaçme parlamentare, të cilat të merren specifikisht me dhunën kundër fëmijëve. Veprimtaritë e organizatave shqiptare (me ndonjë përjashtim) lidhen përgjithësisht me gjeografi të kufizuara. Po ashtu, veprimtaria e tyre është i paorkestruar dhe si

pasojë shpesh krijohen dublime të panevojshme. Ndërkohë, veprimtaria e organizatave ndërkombëtare është e shtrirë në një territor më të madh. Në përgjithësi, iniciativat e organizatave jofitimprurëse kanë të bëjnë me trajnimin e profesionistëve dhe të publikut për të parandaluar e trajtuar çështjet e dhunës, me këshillimin e tyre, me sensibilizimin dhe ndërgjegjësimin e publikut të gjerë me anë publikimesh, me kryerjen e studimeve mbi të drejtat e fëmijëve dhe dhunën që ushtrohet mbi ta, me ofrimin e shërbimeve mbështetëse e avokatore dhe, në ndonjë rast, edhe shërbime rehabilituese për fëmijët etj. Por ky rol është i paefektshëm, nëse nuk hartohen ligje të qarta ku të përfshihen konkretisht rastet e dhunës psikologjike dhe fizike ndaj nxënësve, nëse nuk ndërmerren masa ligjore për të gjithë ushtruesit e dhunës psikologjike dhe fizike. Për mbrojtjen e fëmijëve nga format e ndryshme të dhunës në Shqipëri është i nevojshëm një kompleks ndërhyrjesh në fusha të ndryshme. Së pari, janë të rëndësishme masa të cilat kanë efekte parandaluese, dhe së dyti trajtimi i viktimave të dhunës. Po shikohet si domosdoshmëri ngritja e një sistemi që do të merret me ankesat e fëmijëve që vuajnë episode dhune në arsim dhe në institucione të kujdesit social; sistem për regjistrimin e të gjitha rasteve që përfshijnë dhunën në institucione arsimore, njësi këshillimore dhe rehabilitimi që merren me rastet urgjente ku ka dhunë ndaj fëmijëve. Shkak tjetër i dhunës psikologjike tek nxënësit janë lëndët dhe tekstet shkollore të pastudiuara shkencërisht. Specialistë të kurrikulave dhe shoqëria civile po ngre si shqetësim kryesor rishikimin e lëndëve shkollore, me qëllim që të pakësohet stresi tek mësuesit dhe nxënësit dhe të merren masa për trajnim lidhur me menaxhuesit e stresit. Një rol kyç në realizimin e saj do të luajë “elita intelektuale”, e cila do të marrë vlerë më tepër se kurrë. Sot, në një bum informatik, ku gjithkush mund të hedhë dhe të marrë informacion në një kompjuter, kjo elitë përzgjedhëse, shkencërisht e saktë, është një domosdoshmëri. Ndërkohë, po kërkohet jo vetëm shtrirje, por edhe efikasitet i shërbimit psikologjik në të gjitha institucionet e edukimit shkollor. Aktualisht po realizohet një reformë edhe për punonjësin social, i cili do të jetë një pikë e rëndësishme lidhjeje midis fëmijës, prindit dhe stafit pedagogjik nëpër shkolla për probleme të ndryshme, ku hyjnë edhe ato të dhunës. Këto projekte do të mbeten iluzive (ajo që po ndodh me psikologun nëpër shkolla), nëse këto strategji të reja për punonjësin social nuk hartohen në përputhje me realitetin shqiptar, në mënyrë që të jenë lehtësisht të përthithshme nga ky realitet dhe të zbatueshme në këtë realitet.


E mërkurë 15 janar 2014

11

Opinion

Nga Ermal Shehu

Ndërhyrja energjike e politikës në proces, por në shumë raste edhe paaftësia e njerëzve përgjegjës, e kanë bërë procesin zgjedhor të jetë larg standardeve ndërkombëtare

Zgjedhjet në vendin tonë, në periudhën demokratike në shumicën e rasteve, kanë pasur probleme prej të cilave është rënduar situata

Reforma administrative dhe shkolla e trajnimit zgjedhor!

V

iti 2014 për Shqipërinë pa dyshim që do të jetë një vit sfidash, pasi si i tillë është paraqitur tek ne që para se të niste. Nuk mund të etiketohet ndryshe, kur fundditët e paraardhësit u karakterizuan nga një fushatë premtimesh, por edhe replikash skeptike për zbatimin e projekteve të premtuara. Një ndër to ishte edhe diskutimi për një ndarje të re administrative në vendin tonë. Se sa do të rezultojë efektive në të ardhmen kjo reformë, nëse vihet në jetë, kjo është vështirë të thuhet që tani, pasi mbetet ende në kuadrin e një propozimi në mungesë të teknikaliteteve detajuese. Megjithatë, kjo duket se është në qendër të vëmendjes së ndërkombëtarëve. Para disa ditësh, ambasadori i OSBE në Tiranë, z. Florian Rauning, në një intervistë u shpreh qartë se kjo do të ishte një nga prioritetet e tyre për vitin 2014. Ai, gjithashtu, theksoi se kjo reformë duhet të jetë cilësore e gjithëpërfshirëse dhe se OSBE dhe ndërkombëtarët do të jenë të gatshëm të asistojnë. Nëse në Shqipëri do të aplikohet një ndarje e re administrative, gjë e cila pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2013 është lënë edhe në formë rekomandimesh nga raporti përfundimtar i OSBE-së dhe ODIHR-it, kjo do të na çojë drejt ndryshimeve të dukshme në Kodin Zgjedhor. Gjithashtu, z. Rauning përmendi edhe se ata janë duke punuar në dy fusha kryesore: për përmirësimin e procesit zgjedhor si edhe për profesionalizimin e komisionerëve dhe njerëzve që punojnë për procesin. Zgjedhjet në vendin tonë, në periudhën demokratike në shumicën e rasteve, kanë pasur probleme prej të cilave është rënduar situata. Ato janë bërë shpesh burim konfliktesh verbale dhe fizike për mbështetës të palëve garuese. Për vendin tonë, periudhat para dhe paszgjedhore kanë qenë në përgjithësi pengesat

kryesore në lidhje me proceset integruese ndërkombëtare. Paaftësia jonë për të menaxhuar me sukses situatat vendimmarrëse të sovranit për pushtetin kanë rezultuar penalizuese. Ndërhyrja energjike e politikës në proces, por në shumë raste edhe paaftësia e njerëzve përgjegjës, e kanë bërë procesin zgjedhor të jetë larg standardeve ndërkombëtare. Duket se herën e ardhshme ndërkombëtarët me anë të veprimeve konkrete, do të marrin një rol më vendimtar në mirorganizimin dhe mbarëvajtjen e gjithë procesit zgjedhor. Kjo, pasi ambasadori Rauning shprehu qartë se, përveç të tjerash, OSBE në Shqipëri në bashkëpunim me Komisionin Qendror të Zgjedhjeve si edhe me Këshillin e Evropës, janë duke punuar për zbatimin e një projekt-programi për të ngritur shkollat e komisionerëve zgjedhorë. Në fakt, mungesa e tyre e deritanishme duket të ketë qenë një pikë e çalë në sistemin tonë zgjedhor. Nëse kualifikimi tekniko-ligjor i njerëzve që punojnë për këtë sistem nuk do të kishte munguar, atëherë padyshim që edhe problemet zgjedhore do të ishin reduktuar ndër vite. Shkollimi i komisionerëve do t’u jepte mundësinë atyre të njiheshin më konkretisht me anën juridike të procesit zgjedhor, se sa një trajnim i organizuar nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve disa javë para ditës së zgjedhjeve. Këto trajnime shpeshherë neglizhohen nga ana e partive politike pasi të bëra në periudha fushatash elektorale, i privojnë ato nga prania e njerëzve gjatë organizimeve të tyre. Nëse ky projektprogram i ndërkombëtarëve në bashkëpunim me Komisionin Qendror të Zgjedhjeve do të realizohet në praktikë, atëherë pjesëmarrja e komisionerëve të propozuar nga subjektet politike, për t’i garantuar efikasitet procesit, duhet patjetër të jetë e detyruar. Për të qenë i suksesshëm ky projekt duhet gjithashtu të njihet mirë me problematikat që

në tërësi karakterizojnë procesin zgjedhor tek ne. Sistemi i sotshëm elektoral në Shqipëri është ai proporcional rajonal, bazuar në zona zgjedhore shumë-emërore. Zonat zgjedhore janë 12 dhe përputhen me numrin e ndarjeve administrative territoriale të qarqeve. Struktura e administratës zgjedhore në Shqipëri vepron në bazë të një hierarkie ku në majë të saj gjendet Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ), pas tij Komisioni i Zonës së Administrimit Zgjedhor (KZAZ), Komisioni i Qendrës së Votimit (KQV) dhe Grupi i Numërimit të Votave (GNV). Si hallka të ndryshme për realizimin e një procesi ato kanë edhe problematikat e tyre në lidhje me kualifikimet njerëzore, që në disa raste ndahen nga njëra-tjetra (duke përjashtuar këtu KQZ-në si organi më i lartë zgjedhor, anëtarët e së cilës kanë mandate 4-vjeçare me të drejtë rizgjedhje sipas Kodit Zgjedhor). Komisioni i Zonës së Administrimit Zgjedhor është një organ kolegjial i përbërë nga 7 anëtarë i ngritur nga KQZ-ja përkohësisht për periudhën e zgjedhjeve. Zakonisht, trajnimet që KQZ organizon për kualifikimin e anëtarëve të KZAZ nuk çalojnë në pjesëmarrje, por në zëvendësimin që anëtarëve të trajnuar u bëhet nga partitë politike propozuese, me persona (militantë) të cilët nuk kanë kaluar në trajnim. Komisioni i Qendrës së Votimit gjithashtu është organ kolegjial i krijuar dhe me varësi nga KZAZ-ja. Trajnimet e tyre zakonisht, hasin në vështirësi të tipit nga mospjesëmarrja në to nga ana e anëtarëve të KQV, e deri te largësia e zonave rurale në të cilat ato ndodhen. Problematikë jo e vogël në sistemin e sotëm haset edhe në trajnimin e Grupeve të Numërimit të Votave, me një përbërje prej 4 vetash; gjetja e identitetit të tyre nga trajnuesit për të kryer trajnimin deri ditën e zgjedhjeve, është thuajse një mision i pamundur. Zakonisht GNVtë e pakta të trajnuara para datës së

zgjedhjeve ndryshohen me të tjerë persona më të besuar. Ata ruhen nga partitë politike me fanatizëm militantesk pasi konsiderohen si vija e parë e përballjes me kundërshtarin, për ruajtjen e votës. Trajnimet e tyre në përgjithësi vitet e fundit nga trajnuesit e KQZ-së janë zhvilluar disa orë pas përfundimit të procesit të votimit. Duhet thënë se problemet zgjedhore në Shqipëri vijnë në një shkallë piramidale me progresion të tyre sa më poshtë shtrihemi në hallka. Shumicën e këtyre problemeve, kryesisht teknike, do ta zgjidhte realizimi i projekt-programit për të ngritur shkollat për komisionerët. Ky do të bënte që sistemi zgjedhor të ishte shumë herë më efikas sesa sot. Mbledhja e gjithë komisionerëve në një vend me detyrimin për tu trajnuar, padyshim që, përveçse do të rriste shkallën e profesionalizmit njerëzor, do të frenonte pothuajse deri në zhdukje tekat për të cilat partitë politike neglizhojnë me qëllim sistemin. Natyrisht që ndryshimet në sistemin zgjedhor për të qenë sa më efiçientë duhet të ndërthuren edhe me ndarjen administrative (nëse ajo do të bëhet). Kjo, në të ardhmen do ta çonte sistemin në duart e profesionistëve dhe do ta shkëpuste atë nga ndikimi i drejtpërdrejtë i partive politike, të cilat shpeshherë në proces u japin urdhra absurde komisionerëve të tyre. Ndoshta, kjo do të jetë edhe rruga për të shkëputur sistemin zgjedhor nga ky konflikt interesi që e ka karakterizuar, ku subjektet politike përveçse palë garuese duhet edhe të garantojnë mbarëvajtjen e procesit. Nëse nga klasa politike shqiptare do të mbahen parasysh dhe vihen në jetë me rigorozitet dhe përgjegjshmëri rekomandimet dhe mbështeten realisht projektet e ndërkombëtarëve për Shqipërinë, në lidhje me teknikalitetin e sistemit administrativo-zgjedhor, pa dyshim që në të ardhmen në progres-raportet e tyre për ne, optimizmi do të zërë vendin e skepticizmit të derisotëm.


12

E mërkurë 15 janar 2014

Speciale

Adoleshentët “braktisin” Facebook, sfida nga platformat e reja

N

jë kërkues britanik e ka deklaruar Facebookun të ‘vdekur’ tek adoleshentët, ndonëse Facebook vazhdon të ketë disa qindra milionë përdorues. Por tani mund të thuhet se Facebook ka më shumë konkurentë. Studiuesi Daniel Miller në fund të vitit të shkuar shkruante në blogun e tij se Facebook jo vetëm po dështon, por është duke vdekur tek të rinjtë nga mosha 16 deri 18 vjeç. Miller vëzhgoi përdorimin e mediave sociale në një komunitet të vogël në Londër në vitin 2013. Projekti u financua nga Këshilli Europian për Kërkime. Miller zbuloi se tani adoleshentët preferojnë media të tjera sociale dhe jo Facebook. Ai pretendon se arsyeja është për faktin se Facebook "humbi veçantësinë" duke u bërë modë për të gjithë dhe madje edhe prindërit e fëmijëve janë rëgjistruar atje. Sidoqoftë adoleshentët kanë një profil në Facebook, për shkak se duan të qëndrojnë në kontakt me familjet e tyre. Diversiteti i platformave Studimi i Miller tregoi se të rinjtë janë duke u larguar nga Facebook

cmyk

vetëm nga kompjuteri.

në drejtim të katër platformave të tjera: Snapchat, WhatsApp, Twitter dhe Instagram. Këto platforma, të cilat janë të përqëndruara tek pajijsjet mobile, përdoren nga grupe miqsh, shkruan Miller. Aplikacioni me mesazhe fotografike, Snapchat, i lejon përdoruesve të dërgojnë fotografi, video dhe formate te tjera nga smartphonet e tyre. Miller tha se ky aplikacion është më popullori në komunitetin ku ai zhvilloi studimin e tij. Ai zbuloi gjithashtu se adoleshentët përdorin WhatsApp, që është një aplikacion për smartphone dhe të bën të mundur të shkëmbesh mesazhe me miqtë. Rrjeti i adoleshentëve

në Twitter është më i gjerë, ndërsa në Instagram (i cili është në pronësi të Facebook) ata kanë edhe miq të huaj. Një raport për rrjetet sociale në Gjermani i bërë nga kompania BITKOM konfirmon se të rinjtë përdorin gjithnjë e më shumë mediat sociale. Të rinjtë nga mosha 14 deri 29 vjeç janë më shumë aktivë në Pinterest, Soundcloud dhe Tumblr. Studimi i BITKOM tregoi gjithashtu se të rinjtë përdorin më shpesh rrjetet sociale nga smartphonet e tyre, pra ata janë të dhënë më shumë pas mediave sociale në formën e aplikacioneve dhe jo Facebook, që mund të përdoret më mirë

Facebook shumë larg nga “vdekja” Të quash Facebook të vdekur mes adoleshentëve mund të jetë ekzagjërim i situatës, sepse ai përdoret ende nga shumë adoleshentë. Një studim i vitit 2012 në Amerikë tregonte se 94% e adoleshentëve të pyetur përdornin Facebook. Studimi i BITKOM konfirmoi të njëjtën situatë në Gjermani. "Në krahasim me studimin e vitit 2011, numri i përdoruesve të Facebook mes moshës 14 dhe 29 vjeç, është rritur në mënyrë të ndjeshme", shkruan në një email për DW Andreas Streim, zëdhënës i BITOKOM. Vitin e shkuar 85% e të rinjve ishin përdorues të Facebook, ndërsa dy vjet më parë 71%. Facebook është duke dominuar edhe në popullatën e përgjithshme globale. Është platforma sociale më e përdorur në botë, me rreth 1 miliard përdorues. Por adoleshentët, pavarësisht se e kanë në listën e tyre të mediave sociale, nuk e venë atë në vendin e parë. "Pjesa më e madhe e tyre po mbyllin profilet. Unë mendoj se Facebook nuk është më platforma e komuni-

kimit të tyre, mendoj se ka vdekur", shkruan Miller në një email për DW. Avancon përdorimi Për Cedric, një 17 vjeçar, i cili jeton në një qytezë në afërsi të Këlnit në Gjermani "Facebook nuk është është i mirë, por edhe as i keq". Ai e përdor platformën për të ndjekur faqet që i interesojnë, por edhe se çfarë bëjnë "like" miqtë e tij dhe çfarë videosh postojnë ata. "Ti ke Facebook sepse të gjithë e kanë një të tillë", thotë Cedric. Ai planifikon evente me miqtë e tij në Facebook, por shumë rrallë poston diçka. "Për të kontaktuar me miqtë e mij, përdor më shumë whatsApp sepse është më i thjeshtë", vazhdon Cedric, i cili ka një iPhone. Miller gjithashtu citoi se Snapchat dhe WhatsApp janë më të thjeshta në përdorim ndaj përdoren më shumë nga adoleshentët. Cedric e quajti WhatsApp si shumë "cool". WhatsApp "ka më shumë mënyra për të kontaktuar me miqtë e tu", shtoi ai. Ai pëlqen shumë edhe Instagram, pasi mund të përpunojë fotografi. Cedric na tha se prindërit e tij nuk kanë një profil në Facebook, por nëse do të kishin ai nuk do t'i bënte miq. D.W.


ime

Financa Qarkullimi rrugor,

rregullat që na shmangin nga aksidentet dhe gjobat Nga student në

sipërmarrës Makineritë marrin komandën

Vitin e kaluar u rritën investimet e huaja

Shpejtësia maksimale nuk mund të kalojë 110 km/orë për autostradat, 90 km/ orë për rrugët interurbane kryesore, 80 km/orë për rrugët interurbane dytësore e rrugët lokale interurbane dhe 40 km/orë për rrugët në qendrat e banuara

Kodi Rrugor, dritat e makinës ndizen jashtë qendrave të banuara, jo në qytet cmyk

Prerjet e reja të kartëmonedhës

10-euroshe


14

E mërkurë 15 janar 2014

Financa ime

Qarkullimi, rregullat që na shmangin nga aksidentet dhe gjobat Shpejtësia maksimale nuk mund të kalojë 110 km/orë për autostradat, 90 km/orë për rrugët interurbane kryesore, 80 km/orë për rrugët interurbane dytësore e rrugët lokale interurbane dhe 40 km/orë për rrugët në qendrat e banuara

N

umri i personave që zotërojnë një makinë në Shqipëri, është rritur vitet e fundit. Bashkë me ta janë rritur edhe aksidentet dhe sidomos gjobat ndaj shoferëve. Vetëm në muajt e fundit Policia Rrugore ka vendosur me mijëra gjoba në të gjithë vendin. Në muajin dhjetor, numri i gjobave në Tiranë kapte shifrën 21 mijë. Ka pasur raste kur policia ka vendosur “dënime” pa dijeninë e shoferëve dhe kur ata nuk e kanë shkelur Kodin Rrugor. Duke iu referuar Kodit Rrugor, pjesa më e madhe e gjobave nuk janë gjë tjetër, veçse zbatim i ligjit. Më poshtë paraqiten disa nga rastet kur Policia Rrugore jo vetëm ka të drejtë të vendosë gjoba, por edhe të bllokojë patentën. Shpejtësia Për të siguruar qarkullimin dhe për të mbrojtur jetën e njerëzve, shpejtësia maksimale nuk mund të kalojë 110 km/orë për autostradat, 90 km/orë për rrugët interurbane kryesore, 80 km/orë për rrugët interurbane dytësore e rrugët lokale interurbane dhe 40 km/orë për rrugët në qendrat e banuara. Brenda kufijve maksimalë të sipërpërmendur, entet pronare të rrugëve mund të caktojnë, duke vendosur edhe sinjalizimin përkatës, kufij minimalë shpejtësie dhe kufij maksimalë shpejtësie, në rrugë dhe pjesë rrugësh të caktuara. Entet pronare të rrugëve kanë për detyrë të rivendosin menjëherë kufijtë e shpejtësisë, në rast se bien shkaqet që kanë detyruar vendosjen e kufijve të veçantë. Ministria që mbulon veprimtarinë përkatëse mund të ndryshojë masat e marra nga enti pronar i rrugës, kur ato bien në kundërshtim me udhëzimet e saj. Përparësia Drejtuesit e mjeteve, kur afrohen në një kryqëzim, duhet të tregojnë kujdesin maksimal për të shmangur aksidentet. Kur dy mjete janë duke u futur në një kryqëzim ose kanë trajektore që po ndërpriten, është e detyrueshme që përparësia t’i jepet atij që vjen nga e djathta, me përjashtim të rasteve kur sinjalizohet

Sjelljet gjatë qarkullimit në autostrada dhe në rrugët interurbane kryesore Në karrexhata, rampa dhe në kalimet në disnivel të rrugëve, është e ndaluar: - kthimi i sensit të lëvizjes dhe kapërcimi i trafikndarësit, edhe aty ku ai mungon, si dhe kalimi në karrexhatë ose pjesë të saj në sens lëvizjeje të kundërt me atë të lejuar - kryerja e lëvizjes prapa, edhe në korsitë e emergjencës, duke bërë përjashtim për manovrat e nevojshme në zonat e shërbimit ose të parkimit - qarkullimi në korsitë e emergjencës, përveçse kur ndalohet ose rifillohet lëvizja; - qarkullimi në korsitë e ndryshimit të shpejtësisë, përveçse kur hyhet ose dilet nga karrexhata. Është e detyrueshme: - kalimi në korsinë e shpejtimit për t’u futur në korsinë e lëvizjes, si dhe dhënia e përparësisë mjeteve që qarkullojnë në korsinë e lëvizjes - kalimi i menjëhershëm për të dalë nga karrexhata në korsinë e djathtë, duke u futur kështu në korsinë e caktuar të ngadalësimit që nga fillimi i saj - sinjalizimi i menjëhershëm i ndryshimit të korsisë Në rast ndalimi të qarkullimit për arsye bllokimi ose sidoqoftë për formime rreshtash, kur korsia për pushime emergjence mungon ose është e zënë nga mjete në pushim apo nuk është e mjaftueshme për qarkullimin e mjeteve të policisë dhe të ndihmës, mjetet që zënë korsinë e parë në të djathtë duhet të vendosen sa më afër që të jetë e mundur me vijën e majtë. Në raste bllokimi lejohet kalimi në korsinë për qëndrime emergjencë me të vetmin qëllim për të dalë nga autostrada, duke u nisur nga tabela e paralajmërimit të daljes e vendosur 500 metra nga kalimi në disnivel. Në karrexhata, rampa dhe në kalimet në disnivel ndalohet pushimi ose vetëm qëndrimi, me përjashtim të situatave të emergjencës, të shkaktuara nga gjendja e keqe shëndetësore e përdoruesve të mjetit ose nga mosfunksionimi i këtij mjeti. Në të tilla raste mjeti duhet të çohet sa më shpejt që të jetë e mundur në korsinë për pushime emergjence ose, kur kjo mungon, në sheshpushimin e parë në sensin e lëvizjes, duke shmangur sidoqoftë çfarëdo bllokimi të korsisë së lëvizjes. Pushimi i emergjencës nuk duhet të zgjatet mbi kohën minimale të nevojshme për kalimin e kësaj emergjence dhe nuk duhet sidoqoftë të zgjatë më shumë se 3 orë. Pa ndryshuar dispozitat e nenit 160, gjatë pushimit dhe qëndrimit natën, në rast pamjeje të kufizuar, duhet gjithmonë të mbahen të ndezura dritat e pozicionit. Kur natyra e defektit e bën të pamundur zhvendosjen e mjetit në korsinë e emergjencës, ose kur mjeti është i detyruar të qëndrojë në vende ku nuk ekzistojnë hapësira të tilla të caktuara, duhet të vendoset, nga ana e prapme e mjetit dhe në largësi të paktën 100 metra nga ai, sinjali i caktuar i lëvizshëm. i njëjti detyrim bie mbi drejtuesin e mjetit gjatë pushimit në bankinën e emergjencës, natën ose në çdo rast tjetër të pamjes së kufizuar, kur janë të pamjaftueshme dritat e pozicionit.

ndryshe. Në kapërcimin e linjave hekurudhore a të tramvajit drejtuesit e mjeteve janë të detyruar t’u japin përparësi mjeteve që lëvizin mbi shina, me përjashtim të rasteve kur sinjalizohet ndryshe. Drejtuesit e mjeteve duhet t’u japin përparësi mjeteve të tjera në kryqëzime, në të cilat është vendosur nga autoriteti kompetent dhe kur kjo përparësi bëhet e njohur me sinjale të caktuara. Drejtuesit e mjeteve janë të detyruar të ndalojnë para vijës së ndalimit, përpara se të futen në kryqëzim, kur kështu është vendosur nga autoriteti kompetent dhe kjo dispozitë është bërë e njohur me sinjale të caktuara. Kur hyhet në rrugë nga zona që nuk janë për kalim publik, drejtuesit e mjeteve janë të detyruar të ndalojnë dhe t’i japin përparësi atij që qarkullon në rrugë. Është e ndaluar zënia e një kryqëzimi ose një kapërcimi të linjave hekurudhore a të tramvajit, kur drejtuesi i mjetit nuk ka mundësi të vazhdojë më tej dhe të lirojë në një kohë të shkurtër zonën e manovrimit, në mënyrë që të lejojë kalimin e mjeteve që vijnë nga drejtime të tjera. Kur hyhet në rrugë nga shtigje të udhëve për kafshë dhe pista për biçikleta, drejtuesi i mjetit ose i kafshës është i detyruar të ndalojë dhe t’i japë përparësi atij që qarkullon në rrugë. Detyrimi qëndron edhe nëse karakteristikat e këtyre udhëve ndryshojnë në afërsi të hyrjes në rrugë. Drejtuesit e mjeteve mbi shina duhet të respektojnë sinjalet e përparësisë. Parakalimi Parakalimi është manovra, gjatë së cilës një mjet kalon një mjet tjetër, një kafshë ose një këmbësor në lëvizje ose i ndaluar, në korsi a në pjesë të karrexhatës të destinuara normalisht për qarkullim. Drejtuesi i mjetit që ka ndërmend të parakalojë duhet të sigurohet paraprakisht që: - ka fushëpamje të tillë që i lejon kryerjen e manovrës dhe kjo manovër të mos paraqesë rrezik ose pengesë - drejtuesi i mjetit që ndodhet përpara në të njëjtën korsi nuk ka sinjalizuar që do të kryejë të njëjtën manovër

- asnjë drejtues mjeti që ndodhet prapa në të njëjtën karrexhatë ose gjysmëkarrexhatë, si dhe në korsinë në të majtë të tij, kur karrexhata ose gjysmëkarrexhata janë të ndara në korsi, nuk ka filluar parakalimin - që rruga të ketë një hapësirë të lirë të tillë që të lejojë kryerjen e plotë të parakalimit, duke pasur parasysh diferencën ndërmjet shpejtësisë së tij dhe asaj të mjetit që do të parakalohet, si dhe të pranisë së mjeteve që vijnë nga drejtimi i kundërt a që ndodhen përpara mjetit që do të parakalohet. Drejtuesi i mjetit duhet, gjithashtu, duke përdorur sinjalizimin përkatës të vendosur në mjet, të zhvendoset në të majtë të mjetit që do të parakalohet, ta kalojë me shpejtësi, duke ruajtur një largësi anësore të përshtatshme dhe pastaj të zhvendoset djathtas sapo kjo të jetë e mundur, pa krijuar rrezik ose pengesë. Në qoftë se karrexhata ose gjysmëkarrexhata është e ndarë në shumë korsi, parakalimi duhet të kryhet në korsinë menjëherë në të majtë të mjetit që do të parakalohet. Mjeti që parakalohet duhet të lehtësojë manovrën dhe të mos e rrisë shpejtësinë. Në rrugët me një korsi për sens lëvizjeje mjeti që parakalohet duhet të qëndrojë sa më afër që të jetë e mundur me kufirin e djathtë të karrexhatës. Kur gjerësia, profili ose gjendja e karexhatës, duke pasur parasysh edhe densitetin e qarkullimit në sens të kundërt, nuk lejojnë të parakalohet lehtësisht dhe pa rrezik një mjet i ngadalshëm, i madh ose i detyruar të respektojë një kufi të caktuar shpejtësie, drejtuesi i këtij mjeti duhet ta ulë shpejtësinë dhe, nëse është e nevojshme, të mënjanohet sa të jetë e mundur, për të lejuar kalimin e mjeteve që vijnë pas tij. Në qendrat e banuara drejtuesit e mjeteve të shërbimit publik të linjës për transportin e pasagjerëve nuk janë të detyruar të zbatojnë dispozitën e fundit. Në karrexhata me të paktën 2 korsi për sens lëvizjeje drejtuesi i mjetit që, pasi ka kryer një parakalim, ka ndërmend të parakalojë një mjet tjetër ose kafshë, mund të qëndrojë


15

E mërkurë 15 janar 2014

Financa ime

Kodi Rrugor, dritat e makinës ndizen jashtë qendrave të banuara, jo në qytet

L në korsinë e përdorur për parakalimin e parë, me kusht që manovra të mos jetë pengesë për mjetet më të shpejta që arrijnë nga prapa. Parakalimi duhet të kryhet në të djathtë, kur drejtuesi i mjetit që do të parakalohet ka sinjalizuar se ka ndërmend të kthehet në të majtë ose, në një karrexhatë me një sens, që ka ndërmend të ndalojë në të majtë dhe ka filluar këto manovra. Parakalimi i tramvajeve, kur ato nuk qarkullojnë në pjesë rrugësh të rezervuara, duhet të kryhet nga e djathta, kur e lejon gjerësia e karrexhatës nga e djathta e binarit. Në rastin e karrexhatave me një sens lëvizjeje, parakalimi mund Mjeti që parakalohet duhet të lehtësojë manovrën dhe të mos e rrisë shpejtësinë të kryhet nga të dy anët. Kur tramvaji ka ndaluar në mes të karrexhatës për hipjen dhe zbritjen e pasagjerëve dhe nuk ka një shpëtuese, parakalimi nga e djathta është i ndaluar. Parakalimi, kur autobusi ose trolejbusi ka ndaluar për hipjen dhe zbritjen e pasagjerëve, bëhet me kujdesin më të madh. Ndalohet parakalimi në afërsi ose përgjatë kthesave a në kurrize rrugore dhe në çdo rast tjetër me fushëpamje të pamjaftueshme. Në raste të tilla parakalimi lejohet kur rruga është me dy karrexhata, të ndara ose me karrexhata me një sens a me të paktën dy korsi me të njëjtin sens lëvizjeje dhe është vendosur sinjalizimi horizontal përkatës. Ndalohet parakalimi i një mjeti që është duke parakaluar një tjetër, si dhe parakalimi i mjeteve të ndaluara ose me lëvizje të ngadaltë në kalimet në nivel, në semaforë ose në raste të tjera të bllokimit të trafikut, kur për këtë qëllim është e nevojshme zhvendosja në pjesën e karrexhatës të destinuar për sensin e kundërt të lëvizjes. Largësia e sigurisë ndërmjet mjeteve Gjatë lëvizjes mjetet duhet të

mbajnë, kundrejt mjetit që ndodhet përpara, një largësi sigurie të tillë që të garantohet në çdo rast ndalimi i menjëhershëm dhe të mënjanohet përplasja me mjetin që ndodhet përpara. Distanca minimale është 6 metër Jashtë qendrave të banuara, kur është vendosur një ndalim parakalimi vetëm për disa kategori mjetesh, ndërmjet këtyre mjeteve duhet të mbahet një largësi jo më e vogël se 100 m. Kjo dispozitë nuk është e detyrueshme në pjesët e rrugës me dy ose më shumë korsi për sens lëvizjeje. Kur janë në veprim makina për pastrimin ose shpërndarjen e borës, mjetet duhet të veprojnë me kujdes të veçantë Largësia e sigurisë kundrejt makinave të tilla nuk duhet të jetë më e vogël se 20 m. Mjetet që kalojnë në sens të kundërt duhet, nëse është e nevojshme, të ndalojnë me qëllim që të mos pengojnë punën. Kur si pasojë e mosrespektimit të dispozitave të këtij neni ndodh një përplasje me dëmtime të rënda për mjetin, ndëshkimi është me masë administrative me gjobë nga pesë mijë deri në njëzet mijë lekë. Kur i njëjti subjekt, brenda dymbëdhjetë muajve kryen të paktën dy herë të njëjtën shkelje sipas kësaj pike, në shkeljen e fundit zbatohet masa plotësuese administrative me pezullimin e lejedrejtimit nga një deri në dy vjet. Në qoftë se nga përplasja rezultojnë plagë të rënda të njerëzve, ndaj drejtuesit të mjetit zbatohen sanksionet penale për krimet e plagosjeve pa dashje ose të vrasjeve pa dashje. Përdorimi i rripave të sigurimit dhe sistemeve të fiksimit Drejtuesi i mjetit dhe pasagjerët që zënë vendet e përparme të mjeteve janë të detyruar të vendosin rripat e sigurisë në çdo lloj lëvizjeje me mjet. Ky detyrim qëndron edhe për pasagjerët që rrinë në vendet e pasme, për mjetet e prodhuara nga maji 1990. Drejtuesi i mjetit është i detyruar të kontrollojë vazhdimisht funksionimin normal të rripave të sigurisë dhe, në rast mosfunksionimi siç duhet, t’i zëvendësojë ato me rripa të tjerë të homologuar për tipin e mjetit ku do të vendosen.

istës së ankesave për gjobat abuzive i janë shtuar edhe shoferët që kanë marrë gjobë për shkak të mosndezjes së dritave në qendrat e banuara. Kjo gjobë jo vetëm që është e jashtëligjshme, por duhet të dënohet efektivi që e ka vendosur. “Fenerët joverbues ndizen: në qendrat e banuara, kur ndriçimi publik mungon ose është i pamjaftueshëm. Jashtë qendrave të banuara edhe kur ndriçimi publik është i mjaftueshëm. Brenda dhe jashtë qendrave të banuara në raste mjegulle, tymi, gjatë rënies së borës dhe shiut të dendur. Në qendrat e banuara këta fenerë duhet të përdoren edhe kur ndriçimi publik nuk është i vazhdueshëm dhe kur burime të tjera drite mund të ngatërrojnë shikimin e drejtuesit të mjetit ose dukshmërinë e mjetit nga të tjerët. Fenerët e largësisë jashtë qendrave të banuara, kur drita e jashtme mungon ose është e pamjaftueshme”, përcakton Kodi Rrugor. Gjobat për shpejtësinë Cilido, që nuk respekton kufijtë minimalë të shpejtësisë ose kalon kufijtë maksimalë të shpejtësisë me jo më shumë se 10 km/orë, ndëshkohet me masë administrative, me gjobë nga një mijë deri në tre mijë lekë. Cilido, që tejkalon kufijtë e shpejtësisë me më shumë se 10 km/ orë dhe jo me më shumë se 20 km/ orë, ndëshkohet me masë administrative, me gjobë nga dy mijë deri në gjashtë mijë lekë. Cilido, që tejkalon kufijtë e shpejtësisë me më shumë se 20 km/orë, ndëshkohet me masë administrative, me gjobë nga pesë mijë deri në pesëmbëdhjetë mijë lekë. Si pasojë e kësaj shkeljeje merret masa administrative plotësuese me pezullimin e lejedrejtimit nga 1 deri në 3 muaj. Në qoftë se shkelja është kryer nga një drejtues mjeti, që e zotëron lejedrejtimin prej më pak se 3 vjetësh, pezullimi i lejedrejtimit bëhet për 3 deri në 6 muaj. Cilido, që nuk sillet në mënyrën e treguar nga sinjalizimi rrugor ose sipas normave përkatëse të akteve në zbatim, si dhe sipas orientimit të policit të trafikut, ndëshkohet me masë administrative, me gjobë nga një mijë deri në tre mijë lekë. Cilido, që nuk përdor rripat e sigurisë dhe sistemet e fiksimit, të parashikuara për pasagjerët deri në 12 vjeç, ndëshkohet me masë administrative, me gjobë nga pesëqind deri në një mijë e pesëqind lekë. Kur shkelja i takon një fëmije në moshë jomadhore, përgjegjësia bie mbi drejtuesin e mjetit ose, kur ndodhet në çastin e kryerjes së shkeljes, mbi atë që është ngarkuar me mbikëqyrjen e kësaj fëmije.

Alkooli Është i ndaluar drejtimi i mjeteve në gjendje të dehur, si pasojë e përdorimit të pijeve alkoolike. Është i ndaluar drejtimi i mjeteve pas përdorimit të pijeve alkoolike dhe nën ndikimin e alkoolit. Cilido që drejton një mjet nën ndikimin e alkoolit, ndëshkohet me gjobë nga pesë mijë deri në pesëmbëdhjetë mijë lekë. Pas verifikimit të shkeljes zbatohet masa administrative e pezullimit të lejedrejtimit nga gjashtë muaj deri në një vit dhe nga një vit deri në dy vjet, kur subjekti e përsërit shkeljen brenda një viti. Kur shkelja e mësipërme, e kryer në përsëritje nga drejtuesi i një autobusi ose nga drejtuesi i një mjeti, masa komplet e ngarkesës së të cilit është më e madhe se 3,5 tonë (ose kompleks mjetesh), përveç masave të gjobës, për drejtuesit e mjeteve të sipërcituara zbatohet masa plotësuese e heqjes së lejedrejtimit. Pikët që hiqen nga patenta kur vendosen gjobat e mëposhtme

PENALITETET SIPAS KUNDËRVAJTJES 5 Tejkalon kufijtë e shpejtësisë me më shumë se 20 km/orë Lejedrejtimin mbi 3 vjet; që tejkalon kufijtë e shpejtësisë me më shumë se 20 km/orë Përsërit brenda vitit tejkalimin e kufirit te shpejtësisë me më shumë se 20 km/orë Kundërvajtje në kthesa kundërvajtje në rakordimet konvekse kundërvajtje me fushëpamje të kufizuar Kundërvajtje karexhate kur rruga është ndarë në disa karrexhata të veçanta Përsëritës i shkeljes së dispozitave të nenit 140, pika 10 e Kodit Rrugor të ndryshuar, brenda vitit Përsëritës brenda vitit ne mosdhënien e përparësisë, se mjetit në të djathtë në kryqëzim Mosdhënia përparësi e tramvajit Përsëritës në mosrespektimin e sinjalit të detyrimit të ndalimit para vijës së ndalimit në kryqëzim Përsëritës në mosdhënien përparësi qarkullimit në rrugë kur hyhet nga zona që nuk janë për kalim publik Zë kryqëzimin apo edhe kapërcimin e linjave hekurudhore a tramvajit Nuk i jep përparësi atij që qarkullon në rrugë, kur hyhet në rrugë nga shtigje të udhëve për kafshë dhe pista biçikletash Vazhdon lëvizjen, ndonëse sinjalizimi i semaforit ose policit e ndalojnë këtë lëvizje Në kalimin në nivel, nuk tregon kujdesin maksimal me qëllim mënjanimin e aksidentit Në kalimin në nivel kalon kur barrierat janë duke u hapur Në kalimin në nivel kalon kur nuk janë duke funksionuar sinjalizimet ndriçuese Në kalimin në nivel kalon kur nuk janë duke funksionuar objektet zëvendësuese të barrierave ose gjysmëbarrierave Në kalimin në nivel, (detyrim ndalimi), nuk bën përpjekje për ta zhvendosur mjetin ose nuk shmang çdo rrezik për njerëzit Nuk zbaton ndalimet e parakalimit; pikat 9, 10, 11,12, 13 të nenit 146 të Kodit Rrugor dhe është përsëritës brenda 24 muajve

6

8

10


16

E mërkurë 15 janar 2014

Financa ime

Nga student në

sipërmarrës Që të themelojnë një sipërmarrje, këtë e përfytyrojnë vetëm pak studentë. Mbështetja e shkollave të larta për themelimin e sipërmarrjeve rrit ndjeshmërinë dhe ndihmon në rrugën për aktivitete të pavarura ekonomike Shoaib Burq mori pas përfundimit të studimeve në Universitetin e Melburnit një vend të paguar mirë tek autoritetet australiane. Puna i jepte kënaqësi. Por megjithatë, 33-vjeçari australian e pati të qartë se nuk dëshironte të qëndronte deri në pension në atë vend pune. “Unë e dija si do të ecte puna atje dhe unë ndieja një shtysë prej sipërmarrësi”, - thotë Burq. Për të ishte fat që kushëriri i tij, Kashif Rasul, ndante me të jo vetëm pasionin e tij për harta, por edhe prirjen për t’u bërë sipërmarrës. Për të shkruar doktoraturën në matematikë, Rasuli u shpërngul që më 2003 në Berlin. Nuk është vend i keq për të ngritur një sipërmarrje të tipit start-up dhe inxhinieri i gjeologjisë Burq e ndoqi pas kushëririn e tij në vitin 2010. Shpirt kaq të fortë sipërmarrësi si të dy australianët nuk kanë të gjithë, thotë Michael Liecke nga Dhoma Gjermane e Industrisë dhe Tregtisë. “Vetëm shtatë për qind e studentëve duan të themelojnë, pas përfundimit të studimeve, një sipërmarrje. Me

këtë, në plan ndërkombëtar ne ndodhemi gati në vendin e fundit”. Shumë më fort, shpirti i sipërmarrësit, sipas sondazheve, është i theksuar në vendet anglosaksone, por interesi për të qenë të pavarur në profesion po rritet edhe tek ata që ndjekin studimet e larta në Gjermani - jo së fundi për shkak të angazhimit të shkollave të larta. Shumë shkolla kanë themeluar vitet e fundit qendra për mbështetjen e sipërmarrjeve. Ato i ndihmojnë studentët që të gjejnë përgjigje për pyetje urgjente. Femrat themelojnë më rrallë sipërmarrje Pa mbështetjen që e morën nga Universiteti i Lirë i Berlinit, Kashif Rasuli dhe Shoaib Burq-u do ta kishin shumë më të vështirë që të themelonin sipërmarrjen e tyre start-up. “Shërbimi i posaçëm për themelimin e sipërmarrjeve na këshilloi për financimin dhe formën e sipërmarrjes, na vuri në dispozicion një zyrë dhe na ndihmoi ta bëjmë të njohur sipërmarrjen tonë start-up”. U krijua SpacialDB, një

sipërmarrje që ofron ndërtimin dhe përkujdesjen për bankat e përparuara të të dhënave gjeologjike. Këto mund të jenë itinerare për persona handikapatë në karrige me rrota, por edhe harta për organizata ndihmëse, që angazhohen pas katastrofave natyrore në zona të caktuara. Në Universitetin e Lirë të Berlinit ka shumë dëshira për të themeluar sipërmarrja nga degët e matematikës dhe të informatikës. Kjo ka të bëjë edhe me financat, shpjegon Stefen Terberl, i Shërbimit të Themelimit të Sipërmarrjeve të Universitetit. “Ai që mund ta vërë në jetë në internet idenë e tij, ka më pak nevojë për kapital fillestar se sa një kimist, i cili është i varur nga laboratori dhe materialet”. Në ata që themelojnë sipërmarrje në Universitetin e Berlinit ka shumë më tepër meshkuj se femra. Kjo është edhe situata e përgjithshme në Gjermani, sipas një studimi

të Ministrisë Federale të Arsimit. Sipas këtij studimi, gratë i regjistrojnë deficitet e tyre më fort dhe kanë më tepër kënaqësi në përballjen me shanset dhe rreziqet.

Në shumë universitete ndërkohë ka kurse, në të cilat studentët mund të provojnë idetë e tyre të biznesit. Kjo ofertë flet për një ndryshim në ndërgjegjësim në Gjermani. dw.de

Makineritë marrin komandën Sistemet kompjuterike të lidhura në rrjet, kjo prirje e madhe teknologjike shton prodhimin dhe ul kostot Për shumë sipërmarrje industriale në Gjermani çështja SmartFactory është tashmë pjesë e rëndësishme e strategjisë së biznesit. Ky është rezultat i një studimi të PricewaterhouseCoopers (PwC). Në praktikë megjithatë vetëm një ndër pesë kompani përdor për drejtimin e proceseve të prodhimit dhe sisteme kompjuterike të lidhura në rrjet. “Por gati gjysma e të anketuarve janë duke planifikuar futjen në përdorim të të ashtuquajturave Smart Factory”, - thotë Michael Rasch, ekspert i PwC-së në fushën e transformimit digjital në bisedë me DW. Një tjetër gjetje interesante e studimit ishte fakti se faza e realizimit të fabrikës së mençur zgjat më pak se një vit. Shumica e sipërmarrjeve mendonte se për këtë nevojitej një periudhë më të gjatë kohore. Smart anything Smart anything - lidhja në rrjet e gjithçkaje: në industrinë gjermane kjo prirje e madhe teknologjike ka kohë që ka hyrë, por ende nuk është mbizotëruese. Është e qartë se aty ku SmartFactory përdoret tashmë, mund të arrihen përmirësime të rëndësishme me rritjen e automatizimit. Siegfried Russwurm, shef për

katër mijë e pesëqind të punësuar. Ajo ka të ardhura vjetore prej më shumë se 620 milionë euro. Që nga viti 2012 kjo firmë është e specializuar në fushën e lidhshmërisë industriale (industrial connectivity) për rrjetet e komunikimit. Jan Michels, drejtues projekti pranë Weidmüller, sqaron se kjo firmë ka shpikur një makineri për optimizimin e procesit të prodhimit që të mos ketë luhatje gjatë procesit të prodhimit dhe parregullsi për shkak të materialit bazë apo të amortizimit të aparaturave. Teknologjia jonë reagon shpejt dhe është e sigurt, sqaron ai.

industrinë pranë koncernit Siemens thotë se në uzinat elektronike të Siemensit në Amberg përmes lidhjes në rrjet të modeleve digjitale të prodhimit, prodhimi real ka mundur të katërfishohet. Po ashtu edhe kuota e gabimeve dhe e skarcove ka rënë në 12 gabime për një milionë produkte. Një aspekt i rëndësishëm i këtij lloji të ri prodhimi është edhe që koha mes zhvillimit të një produkt

të ri dhe shfrytëzimit të tij prej konsumatorëve ulet në mënyrë drastike. “Ne kemi klientë të cilët përdorin këtë metodologji dhe të kursejnë me të deri në 50 për qind të kohës”, sqaron Russwurm. Proces optimal prodhimi Firma Weidmüller nga Detmoldi është një kompani e mesme me aktivitet ndërkombëtar dhe ka rreth

Investime që ia vlejnë Investimi për makineri të mençura sjell me kohë edhe efektivitetin e shpenzimeve. Sigurisht duhet njëfarë kohe deri sa të arrihet amortizimi i investimit të bërë, por kjo arrihet shpejt, sqaron Jan Michels. Suksese me përdorimin e teknologjisë 4.0 kanë pasur edhe sipërmarrja T-Systems, një filiale e Deutsche Telekom p.sh. me logjistikën në Portin e Hamburgut. Përmes përdorimit të teknologjive kompjuterike shpenzimet për menaxhimin e logjistikës në këtë port arritën të uleshin me rreth dhjetë për qind.

Mbrojtja e të dhënave dhe mungesa e standardeve Problem qendror për industrinë 4.0 është mbrojtja e të dhënave dhe krijimi i standardeve të përgjithshme për lidhjen mes industrisë klasike dhe industrisë së informacionit. Thënë më thjeshtë përshtatjen e spinave dhe të prizave. Arritja e këtyre standardeve të përgjithshme prej të cilave pritet të ketë një ose dy në të gjithë botën është një shtyllë e rëndësishme për industrinë gjermane, sepse me të lidhen rreth 15 milionë vende pune. Edhe pse sipas studimit të PricewaterhouseCoopers Gjermania nuk është shumë përpara në fushën e industrisë 4.0, menaxheri Siegfried Russwurm e të tjerë mendojnë se Gjermania është ndër vendet drejtuese në këtë fushë. Sipas Russwurm në Gjermani ka shumë fabrika pilot që po kthehen si të thuash në vende pelegrinazhi për shumë të interesuar për këtë teknologji nga vende të ndryshme të botës. Ai thotë se së fundi është ftuar për të mbajtur një referat për industrinë 4.0 nga Akademia e Inxhinierëve në Pekin dhe se është i bindur se Gjermania do të paraprijë në këtë fushë të teknologjisë.


E mërkurë 15 janar 2014

17

Financa ime

Vitin e kaluar u rritën investimet e huaja “Sektorët të cilët kanë qenë atraktivë në Kosovë, kanë mbetur pothuajse të ngjashëm, janë patundshmëria, energjetika, ndërtimtaria, sektori financiar dhe kështu më radhë. Mund të them se një rol të rëndësishëm të këtyre investimeve luan edhe diaspora shqiptare”

Prerjet e reja të kartëmonedhës

10-euroshe

G

jatë vitit 2013 pati rritje të investimeve ndërkombëtare dhe rritje të numrit të bizneseve të huaja të regjistruara në Kosovë, krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit 2012, thonë zyrtarë qeveritarë. Valdrin Lluka, udhëheqës një Agjencinë për Promovimin e Investimeve, agjenci kjo që funksionon në kuadër të Ministrisë se Tregtisë dhe Industrisë, thotë se nga muaji janar deri në shtator të vitit 2013 vlera e investimeve ka arritur në 205 milionë euro apo 15 për qind më tepër, krahasuar më periudhën e njëjtë të vitit 2012, ku shuma e investimeve të huaja ka qenë 178 milionë euro. Lluka thotë se ky është lajm pozitiv rritjen e shumës së investimeve të huaja. “Përveç formës së investimeve të huaja, ne analizojmë edhe të dhënat për regjistrimin e bizneseve të huaja në Kosovë. Në vitin 2012 kemi pasur 534 biznese të huaja të regjistruara, kurse në vitin 2013 kemi pasur të regjistruara gjithsej 694 biznese të huaja të regjistruara në vend. E cila tregon një rritje prej 30 për qind të bizneseve të huaja të regjistruara në Kosovë. Pra besoj se këto të dyja paraqesin një lajm pozitiv për lëvizjen e investimeve të huaja në vend", - thekson Lluka. Patundshmëria ka qenë sektori më tërheqës për investitorët e huaj edhe gjatë vitit të kaluar, sipas Llukës. “Sektorët të cilët kanë qenë atraktiv kanë mbetur po thuajse të ngjashëm, janë patundshmëria, energjetika, ndërtimtaria, sektori financiar dhe kështu më radhë. Mund të them se një rol të rëndësishëm të këtyre investimeve luan edhe diaspora shqiptare që janë jashtë Kosovës, të cilët vazhdojnë të investojnë në ndërtimtari dhe patundshmëri që Kosova ofron për momentin”, thotë Lluka për Radion Evropa e Lirë. Investime edhe nga Shqipëria Turqia ka dominuar sa i përket investimeve të realizuara në Kosova gjatë vitit 2013, pasuar nga Gjermania,

205

milionë euro apo 15 për qind më tepër, krahasuar më periudhën e njëjtë të vitit 2012, ku shuma e investimeve të huaja ka qenë 178 milionë euro

që viteve të pasluftës, sa u përket investimeve në tërësi, gjithnjë ka qenë e para. Pastaj, vjen Zvicra, Shqipëria dhe Britania e Madhe. Sidoqoftë, ekspertë për çështje ekonomike vlerësojnë se për rimëkëmbjen e situatën aktuale ekonomike, investimet e huaja janë qenësore. Petrit Gashi, profesor në Fakultetin Ekonomik në Universitetin e Prishtinës, konsideron se autoritete kompetente duhet që të përmirësojnë kushtet që të rritet fluksi i investimeve për shkak se potenciali, sipas tij, ekziston. “Janë shumë të rëndësishëm faktorët të cilët i njohim të gjithë ne, që janë të lidhur me ambientin e të bërit biznes në Kosovë, qofshin ata me legjislacionin, me zbatimin e ligjit, aspektet e qeverisjes në përgjithësi, apo ndryshe si thuhet kualitet i institucioneve. Por derisa ne kemi defekt në atë drejtim janë shumë relevantë rritja një apo dy për qind, etj.”, - thotë Gashi. Në anën tjetër, Valdrin Lluka, nga Agjencia për Promovimin e Investimeve, thotë se kanë ndërruar qasjet sa i përket tërheqjes se investitorëve të huaj. Ai thekson se agjencia është duke aplikuar format e promovimit të shteteve që kanë treguar sukses sa përket tërheqjes se investimeve. “Pra, në këtë vit jemi fokusuar në industri dhe kompani specifike. Faktikisht nuk do të ketë promovime të përgjithshme, por do të ketë promovime të targetuara në shtete të ndryshme. Për shembull ne e dimë se Gjermania është e interesuar në Kosovë dhe ne do të targetojmë këtë shtet. Mirëpo, vetëm në disa industri, ose tri apo katër industri që shteti gjerman është i fuqishëm dhe ka potencial të madh për të sjell investitorë në Kosovë”, - shprehet Gashi. Sidoqoftë, nga investimet e huaja në Kosovë, gjatë periudhës janar – gusht të vitit 2013, kanë arritur të punësohen 834 punëtorë. Numri më i madh prej tyre është punësuar në sektorin e ndërtimtarisë.

Romantika mbetet: edhe në bankënotat e reja 10 euro paraqitet një hark fiktiv në stilin romantik të ndërtimit. Ndryshe Kartëmonedhat e reja, që do të përfundojnë nga 13.1.2014, në portofola dhe banakë dyqanesh në Eurozonë, kanë disa ndryshime. Shkaqet kryesore për futjen e një bankënote të re sipas Bankës Qendrore Evropiane janë një siguri më e madhe ndaj falsifikimeve dhe një jetëgjatësi më e lartë e kartëmonedhave. Vitin e kaluar BQE pati filluar ndërrimin e kartëmonedhave peseuroshe. Tani radhën e kanë kartëmonedhat dhjeteuroshe. Më pas do të pasojnë edhe ato 20, 50, 100, 200 dhe 500-euroshe. “Seria Europa” i ka quajtur BQE kartëmonedhat e reja. Shkak për këtë është një portret i formës mitologjike të Evropës, i cili shihet në kartëmonedha si një karakteristikë sigurie shtesë. Portreti i paraqitur është marrë nga një vazo rreth 2000 vjet e vjetër nga jugu i Italisë. Ai paraqitet si filigramë dhe si hologramë. Por krahas Evropës ka edhe karakteristika të tjera, që duhet të rrisin sigurinë nga falsifikimet. Kështu anët e kartëmonedhës janë pajisur me linja relievi që ndihen me prekje. Nëse kalon gishtin mbi to, ndien një gudulisje të lehtë në

lëkurë. Veç kësaj vlera nominale e kartëmonedhës në pjesën e përparme reflekton dritën që bie mbi të. BQE përpiqet kështu të jetë një hap përpara falsifikuesve të parasë, edhe pse sasia e parave fallco në qarkullim nuk është shtuar vitet e fundit. Por ajo që është përmirësuar është cilësia e falsifikimeve, shpjegon Leo Kleinhans nga Zyra Federale e Kriminalistikës (BKA): “Kur euroja u fut në qarkullim në 2002, pati menjëherë kriminalitet të lidhur me paratë e falsifikuara, por ato ishin kopje shumë primitive”. Më vonë u zhvilluan metoda shtypje me të cilat paratë false i janë afruar gjithnjë e më shumë origjinalit. Një gjë të ngjashme pret Kleinhans edhe me hedhjen në qarkullim të kartëmonedhave të reja. Efekt të vërtetë do të ketë me hedhjen e kartëmonedhave të reja 20 dhe 50 euro, pasi ato janë prerjet që falsifikohen më shpesh.


18

E mërkurë 15 janar 2014

Kulturë

Kinemaja e tregut apo e politikës?! Kujtim Çashku: Qendra e Filmit, pa vizione, ka qenë e ndikuar prej klaneve

M

e nismën e Mirela Kumbaros, dje, në Ministrinë e Kulturës u organizua një tryezë “konsultimi” për filmin shqiptar, dokumentarin dhe filmin e animuar. Një bilanc i situatës se si ka shkuar kinemaja shqiptare në këto vite, duke iu referuar problematikës dhe suksesit. Në takim ishin kineastë dhe producentë, si: Robert Budina, Ilir Butka, Saimir Kumbaro, Andi Deliana, Joni Shanaj, Edmond Tupja, Genc Përmeti, Iris Elezi, Gentian Koçi, Sabina Kodra, Kujtim Çashku, Mevlan Shanaj, Artan Maku, Bertrand Shijaku etj. Po ashtu, ishte i pranishëm edhe drejtori i Qendrës Kombëtare Kinematografike, Artan Minarolli, në fundin e mandatit të tij, prej kohësh mbaruar. Disa nga problemet që u diskutuan nga të pranishmit ishte dilema se për kë po realizohen filmat shqiptarë?! Si do të risillet kinemaja te shikuesi i filmit shqiptar?! Sa mund të ndihmohet industria e filmit nga buxhetet e deritanishme dhe a është kjo rruga e vetme për të prodhuar filma? Për këto shqetësime ministrja Kumbaro ka pasur një përgjigje, që sigurisht lidhet me vullnetin politik që ajo përfaqëson. Në fakt, ky vullnet nuk kishte shumë lidhje me “mbështetjen”, pasi u sugjeroi kineastëve se do të ishte në krah për “idetë” e tyre “vizionare për ecurinë e filmit”! Ajo theksoi në fjalën e saj: “Është shumë i rëndësishëm takimi dhe ballafaqimi i mendimeve tuaja për të bashkëpunuar të gjithë së bashku në koordinimin, orientimin dhe krijimin e një sinergjie që do të ndihmojë prodhimin, mbështetjen dhe promovimin e filmit”.

Ajo çfarë ka ndodhur në tregun e kulturës prej më shumë se dhjetë vitesh është fakti se vetëm kinemaja njeh integrimin, për shkak të reformës së zbatuar duke kaluar më vete me Qendër dhe duke gjetur financime me bashkëpunime. Pavarësisht nga kjo, deri tani nuk është nxjerrë asnjë e dhënë nga QKK se sa filmat e financuar nga shteti kanë kthyer mbrapsht në arkën e tij. Sigurisht që për kineastët kryefjala është gjithmonë buxheti, ku jo pak herë debati ka gjeneruar dhe degjeneruar kur QKK-së i është dashur të ketë një bilanc mbi filmin shqiptar. Modeli se bëhet film edhe me buxhet të vogël si gjithmonë merret kineasti Bujar Alimani, por me kujtesën se qe refuzuar nga QKK projekti i tij, kur iu desh t’i hynte filmit deri në selektimin nga Euroimage. Ky ka rrëfyer nga ana tjetër modelin e “kinemasë guerile”, kineastët indipendentë, të cilët prodhojnë filma me buxhete të vogla. Në fjalën e tij, kineasti Kujtim Çashku tha se QKK-ja e deritanishme ka funksionuar pa vizione të qarta dhe ka qenë e ndikuar nga klane të ndryshme në financime projektesh. Ka tërhequr vëmendjen ideja e Albania Film Commision, e cila funksionon prej disa vitesh pa hyrë në një sistem të qartë juridik dhe në ndihmë të prodhimtarisë së filmit shqiptar. Producentja Sabina Kodra

Reportazh

Telnis Skuqi

Gjirokastër, qyteti që ngrin dhe shkrin si dëbora!

Një ditë më parë, Spartak Drasa, drejtori rajonal i Kulturës Kombëtare, e përjetoi shumë keq lajmin e shembjes së murit perëndimor të banesën trekatëshe karakteristike të “Hajdërave” në qytetin e Gjirokastrës. Drasa e kishte paralajmëruar këtë katastrofë urbanistike në zonën muzeale, por askush nuk e dëgjoj. “Tani e vetmja shpëtim është shembja”, - shprehet Drasa, ndërsa shton ky objekt monumental tashmë rrezikon edhe jetët e banorëve, si dhe banesat që ndodhet pranë objektit të shkatërruar. Drasa mendon se nuk është shteti që ka braktisur shtëpinë karakteristike, por pronarët. “Shteti mbron, por nuk drejton jetën e tjetrit. Në Gjirokastër është vështirë të shitet një banesë e tillë, pasi blerësi ndihen vështirë të bashkoi në një mendje 40 pronarë për një objekt”, - nënvizon Drasa. Më tej, Drasa tregon se është e vërtetë që përpara viti 1990 shtëpinë karakteristike gjirokastrite mirëmbaheshin, pasi njerëzit jetonin dhe nuk e braktisnin si sot. “Në asnjë vend të botës shteti nuk investon në objekte të braktisura, pavarësisht vlerës arktikteturore,

diskutoi për Tax Credit dhe Tax Sheeter, dy mekanizma që në Evropë po nxisin shumë kinematografinë lokale si edhe bashkëprodhimet në vendet e ndryshme. Këto, sipas Kodrës, janë nga dy mënyrat e financimit shumë dinamike, e para lidhet me rimbursimin e TVSHsë dhe taksave të tjera, nëse arrihen investime me bashkëprodhime në vendin përkatës dhe e dyta është që nëse bizneset e ndryshme duan të investojnë drejtpërdrejt në kinematografi, shteti ia njeh si investim dhe ia zbret nga taksat. Kjo është përvojë tashmë në Evropë, ku Kodra e thotë se “çlirimi i këtyre faciliteteve ka sjellë një çlirim të madh energjie krijuese”. Kineasti Saimir Kumbaro kërkoi ndryshime në ligj, të cilat duhen rishikuar për të lehtësuar prodhimin e filmave shqiptarë. Në diskutimin e tij, kineasti Joni Shanaj kërkoi një ndarje të QKK-së me promocionin, çka nënkupton një strukturë e cila të mundet të punojë fort për promovimin e filmit dhe të jetë e shkëputur nga prodhimi i filmave. Njëherësh ai hodhi idenë e një QKK-je, vizionare dhe me strategji të qartë për

“Në asnjë vend të botës shteti nuk investon në objekte të braktisura, pavarësisht vlerës arktikteturore...”

përveç ku ka interes publik, siç është shtëpia e Kadaresë”, - thekson Drasa. Hysen Kodra, prej 23 vitesh, ka luftuar për të rimarrë pronën e tij, që afro 70 vite më parë ia grabiti me dhunë sistemi komunistë. Afro një vit më parë, Hyseni ka nisur të ndërtoj mbi themelet e paraardhësve të tij. Ai nuk ka ndërmend të heqë dorë nga arkitektura mesjetare gjirokastrite. Sipas tij, projekti është miratuar nga Këshilli Kombëtar i Restaurimeve, si dhe është në përputhje me të gjitha normat e lejuara për ndërtimet në zonën muzeale. Hyseni më thotë se nuk kemi të bëjmë me një ndërtim të ri, por me restaurimin nga themelet të një objekti monumental për shkatërruar disa dekada më parë. “Sa të jem gjallë në Gjirokastër do jetoj”, - thotë Hyseni, pasi pyetjes “Pse nuk e ke braktisur edhe ti banesën si të tjerët?” “Është e vërtetë që pjesa më e madhe e shtëpive karakteristike janë braktisur gjatë 20 viteve të fundit, por ky qytet ka nevojë të rijetëzohen”, - shton ai. Hyseni, një djalosh rreth të 35-tave, është shembulli më pozitiv në qytetin e Gjirokastrës. Ndryshe nga bashkëqytetarët e tij, ai po udhëton si “salmon”, kundra rrymës. I dashuruar pas qytetit të tij, Hyseni vazhdim-


E mërkurë 15 janar 2014

19

Kulturë

Shqipëri - kohë të vështira mbijetese për bukinistët Çmimet e librave në tregun e bukinistëve variojnë nga 2 deri në 10 euro, këto të fundit për enciklopedi në gjuhë të huaj dhe fjalorë. Një grua pranë meje blen për 3 euro ose 400 lekë, “Dashuri në kohë të kolerës” të Gabriel Garcia Marquez-it. Është farmaciste, quhet Marjana Krujatari, ka dy djem që studiojnë në universitetet jashtë Shqipërisë dhe që ajo i mbështet financiarisht. “Këtu gjej libra të mirë dhe me çmim të lirë. Tani në ekonominë e tregut të lirë botohen shumë, kushdo që ka para mund të shkruajë dhe botojë libra. Por jo çdo gjë që botohet ka vlera, sido qofshin ato artistike apo historike. Edhe çmimet në librari janë të kripura, sa edhe kur me pëlqen ndonjë libër i ri nuk e blej dot. Librat e rinj i shkëmbejmë mes kolegesh dhe miqsh”, - thotë Marjana. Albani, i sapodiplomuar arkitekt, është një tjetër vizitor i rregullt i librave në parmakun e urës së Lanës. “Gjej libra shumë të mirë që nuk i gjej në librari, vij të dielave kur nuk shkoj në punë, bashkë me të dashurën time dhe gjithmonë blejmë ndonjë libër, sado që të kushtojë”, - thotë ai për “DW” Albani, i sapodiplomuar arkitekt, është një tjetër vizitor i rregullt i librave në parmakun e urës së Lanës.

Ani Ruci

Pamje nga takimi i djeshëm

mbështetje dhe prodhimtari kinematografike, nënkuptoi se deri më sot kjo strategji i ka munguar institucionit në fjalë. Këto dhe tema të tjera si filmi dokumentar, kronikë televizive apo propagandë, Bordi i Këshillit të Mbrojtjes së Projekteve, bazat dhe kriteret nga duhet vendosur; ku mbështetja financiare bazohet në talentin, meritat dhe më specifikisht, historikun e filmbërësit: çmimet për punën e kaluar apo arritjet në fazën e paraprodhimit me skenarin e ri. Distribucioni i filmit është i papërfshirë në këtë ligj si një nevojë e domosdoshme e industrisë së filmit etj. Ministrja Kumbaro garantoi ecurinë e të gjitha temave të nxehta të debatit në një takim të dytë, ngritjen e një grupi ekspertësh që do të jenë pjesëmarrës të përmirësimit të ligjit të kinemasë, veprime që shumë shpejt do të realizohen në një takim të dytë. Ndërkohë, ajo bëri me dije bisedimet e Ministrisë së Kulturës së Shqipërisë për anëtarësimin në “Creative Europe”, projekti evropian për vitin 2014-2020, i cili do t’u mundësojë thithjen e fondeve nga BE-aj shoqatave dhe organizatave, individëve shqiptarë mund të aplikojnë me të drejta të barabarta në projekte evropiane për Art&Kulturë. A mjafton kaq për të mbaruar “detyrën politike”? Re. Ku.

Nëse dëshiron të gjesh libra të rrallë, të vjetër apo që sot nuk botohen më, mjafton të shkosh në qendër të Tiranës. Në parkun “Rinia”, në rrugët, trotuaret dhe urën mbi lumin e Lanës, që lidh këtë park me lagjen e “Bllokut” gjen bukinistët e kryeqytetit. Dhjetëra- qindra libra letrarë, shkencorë, historikë, enciklopedi, metoda mësimi gjuhësh të huaja në shqip dhe gjuhë të huaja ekspozohen para kalimtarëve. Arben Kola është njëri prej bukinistëve të Tiranës që i ka vendosur librat e tij mbi njërin nga parmakët e gjerë prej betoni të kësaj ure. Nga kalimtarët e shumtë që shkojnë dhe vijnë mbi urë ka syresh që ndalojnë, lexojnë titujt, kërkojnë me durim dhe më në fund blejnë librin që duan, të tjerë largohen pa blerë asgjë. Afrohem dhe shoh kopertinat e librave: metodë mësimi “Deutsch 1”, botuar në Tiranë në 1992, libri në gjermanisht “Helden, helfer und Genius” (Heronj, Ndihmëtarë dhe Gjeni) botuar në 1992 në Hamburg, enciklopedi, fjalorë, romani “Valë të nxehta në Berlin” i shkrimtares australiane Dimfna Kusak, botuar 1962 në Tiranë, botime të Enver Hoxhës të para 40 viteve, botime të vjetra në shqip të Balzakut, Stendalit, Gogolit, Kadaresë, Petro Markos që nuk i gjen sot në libraritë e Tiranës. “Kam 15 vjet që bashkë me gruan time fitoj jetesën në këtë mënyrë: blej dhe shes libra të vjetër dhe të përdorur. Ka njerëz të moshuar, pensionistë që më sjellin libra për të pasur ca para më shumë se pensionet e tyre prej 100 euro në muaj, të tjerë m’i sjellin nga biblioteka të vjetra, familjar, të trashëguara brez pas brezi. Ndofta nuk kanë vend ku t’i mbajnë në banesat e tyre, ndofta kanë nevojë për para. Nuk mbetem asnjëherë pa libra të vjetër dhe të përdorur, fitoj sa për të jetuar, nuk gjej punë tjetër”, - thotë Arben Kola për “DW”. Kur libri është i mirë dhe çmimi i lirë Bukinistët në qendrën e Tiranës janë shtuar. Nuk gjejnë punë tjetër, nuk kanë kualifikime profesionale, por nuk mungojnë as ata që janë të apasionuar pas kësaj lloj tregtie, por edhe kur në mes futet pasioni të jesh bukinist nuk është punë e lehtë. “Më duhet të gjej libra të vjetër, të bie dakord për çmimin, të bëj parapagime për libra që mund të mos shiten, të qëndroj më këmbë nga mëngjesi deri sa ngryset për fare pak para. Ka ditë kur nuk shes asnjë libër, është kohë krize, njerëzit kursejnë për të jetuar. Fitoj 100-150 euro në muaj, me të cilat mbaj veten dhe familjen time”, - thotë Arben Kola.

Për bukinistët e Tiranës kanë ardhur kohë të vështira. Ndërkohë që kriza ka tkurrur xhepat e kalimtarëve, pasigurisë për të ardhurat e ditës i shtohet edhe kërcënimi nga policia tatimore

“Në qoftë se në një ishull jetojnë vetëm lepur, atëherë diversiteti është i vdekur. Kjo tashmë është e provuar”

Biznes pa ligj dhe rregulla, bukinistët nën kërcënimin e policisë tatimore Për bukinistët e Tiranës kohët janë të vështira. Kriza ka tkurrur xhepat e kalimtarëve. Blerjet kanë rënë. Pasigurisë për të ardhurat e ditës i shtohet kërcënimi nga policia tatimore. Ndryshe nga vendet e Evropës Perëndimore dhe sidomos Franca ku për herë të parë, në shekullin 16-të, lindën “bouquinistet”, ku ka ligje dhe rregulla të përcaktuara për këtë biznes, në Shqipëri ato nuk ekzistojnë. Bukinistët shqiptarë nuk paguajnë taksa për hapësirën publike që zënë me librat e tyre dhe nuk gëzojnë përkrahjen e strukturave të Bashkisë së Tiranës. Policia bashkiake dhe ajo tatimore mund t›i dëbojë apo t›u konfiskojë librat për informalitet. Arben Kola nuk pranon të dalë në fotografi sepse i trembet policisë tatimore. “Mos më shkakto telashe, kam boll, më thotë, kur i them nëse më lejon t’i bëj një fotografi tek parmaku i urës, pranë librave të tij. Ndër projektet e Bashkisë së Tiranës është edhe ai për ta formalizuar tregun informal të bukinistëve. Por deri sa ajo ditë të vijë ky biznes do të vazhdojë të ekzistojë nën frikën nga tatimorët, që herë bëjnë sikur nuk i shohin bukinistët dhe biznesin e tyre, herë i dëbojnë por ata rishfaqen ditën tjetër diku në vendin publik që kanë zgjedhur për të vijuar mbijetesën të përzier me pasionin për librin.

isht më tregon se si kanë jetuar dikur gjirokastritët. “Ky qytet është ndërtuar nga njerëz të kamur. Unë nuk jam i çmendur të hedh lekët kot, por dua të jap shpresë që Gjirokastra mund të ketë tashmë një histori suksesi”, - thotë Hyseni. Vladimir Qirjaqi, specialist i monumenteve, ka një tjetër këndvështrim për qytetin e Gjirokastrës. “Mungon diversiteti”, - thotë Qirjaqi, duke nënkuptuar mungesën e konkurrencës. “Nuk ka konkurrencë, nuk ka ngjyra”, - shton ai. Qirjaqi e krahason Gjirokastër me një ishull të braktisur, ku jetojnë vetëm një gjallesë. “Në qoftë se në një ishull jetojnë vetëm lepur, atëherë diversiteti është i vdekur. Kjo tashmë është e provuar”, shprehet Qirjaqi, ndërsa shton se në Gjirokastër ekzistojnë afro 500 banesa karakteristike, prej të cilave rreth 200 banesa janë kataloguar në kategorinë e parë, ndërsa pjesa tjetër në kategorinë e dytë dhe të tretë. Specialisti i monumenteve nënvizon se disa objekte monumentale kanë shpëtuar, jo fal ndërhyrjes së shtetit, por iniciativave private. “Aktualisht disa objekte monumentale nuk ekzistojnë më, por disa të tjera tashmë po rikthehen në identitet. Për mua nuk ka “mojkanë” të fundit. Koha evoluon, siç evoluon edhe arkitektura”, - përfundon Qirjaqi.


20

E mërkurë, 15 janar 2014

Sport

Shkarkimi i Alegrit

Berluskoni thërret Sedorfin: Nuk mund të lija në baltë Milanin Milani tashmë nis kapitullin e ri dhe në krye të stolit do të vijë holandezi Sedorf Krespo dhe Jap Stam mendohet të jenë dy ndihmësit e stafit të ri, që do të ndihmojnë skuadrën Probleme të shumta për Milanin, por duket se një rreze drite ka dalë në pah dhe e ka emrin Sedorf. Holandezi është zgjedhur nga klubi milanist për të qenë trajner i ekipit. Epoka e Alegrit kishte shfaqur probleme në këtë fillim sezoni. Ndeshja e fundit ndaj Sasuolos ishte dhe ajo që e mbushi kupën dhe i dha fund aventurës së italianit në krye të “djajve”. Trajneri, së bashku me stafin e tij teknik, u shkarkuan nga klubi kuqezi, i cili njoftoi për verdiktin nëpërmjet një komunikate zyrtare në uebsajtin e klubit, ku thuhej gjithashtu se skuadra do t’i besohej përkohësisht zëvendëstrajnerit Mauro Tasoti. Inzagi dhe Sedorf ishin dy zgjedhjet më të aluduara, por me sa duket holandeRaportohet se në stafin e tij do të jenë edhe Hernan Krespo dhe Jap Stam, , dy ish-futbollistë të Milanit

zi është i zgjedhuri për këtë detyrë. Tashmë mesfushori do të detyrohet që të prishë kontratën me klubin e Botafogos dhe të rikthehet në San Siro. Problemet e skuadrës janë të mëdha dhe sigurisht që do të duhet shumë punë. Njëherë në planin moral skuadra duhet të marrë një motivim të ri, pasi skuadra nuk ka mungesë për sa i përket cilësisë së lojtarëve. Duhen bërë edhe disa përmirësime të vogla në repartin e mbrojtjes dhe të mesfushës për ta risjelllë skuadrën në nivelet e duhura. Keisuke Honda do të jetë edhe ushtari që i ri që mendo-

Sa herë që flitet për Topin e Artë, nuk mungojnë as polemikat. Sipas të përditshmes katalanase “Sport”, trajneri i Bolivisë, Ksavier Azkargorta, dhe ai i Guinesë Ekuatoriale, Andoni Goikoeçea nuk kanë marrë pjesë në votim por emri i tyre figuron në listën e FIFA-s. Goikoetksea shprehet se votoi sipas radhës Kristiano Ronaldo, Lionel Mesi dhe Andres Iniesta, por askund nuk e gjen të publikuar këtë, ndërsa drejtuesi i Bolivisë shton se votat e tij shkuan për Iniestën, Mesin dhe Kristiano Ronaldo. Denoncimi i gazetës vijon me trajnerin e Ishujve Fixhi, Huan Karlos Buzeti, i cili shprehet se votat e tij nuk janë pasqyruar sipas asaj që ai vendosi, ndërsa tekniku i Kuvajtit, Jorvan Vieira që ka votuar me 5 pikë Mesin, 3 Nejmar dhe një për Ronaldon. Ai shprehet se Nejmar nuk figuron në preferencat e tij dhe se në vend të brazilianit duhej të ishte suedezi Zllatan Ibrahimoviç. Edhe trajneri i Republikës Domenikane, Domingo Hernandez shprehet se vota e tij është deformuar sepse ai nuk votoi për Lionel Mesin, por për Ronaldon dhe pas tij renditi argjentinasin dhe francezin Riberi.

Frank Riberi: I lumtur, edhe pse nuk fitova Klarenc Sedorf

het t’i japë forcë skuadrës së Sedorfit. Në fakt, Tasoti, ndihmësi i Alegrit prej shumë vitesh, do të drejtojë ekipin vetëm në ndeshjen e mesjavës kundër Specias për Kupën e Italisë, pasi është bërë tashmë zyrtare edhe alternativa për stolin kuqezi. Klarens Sedorf do të rikthehet në Milano, duke nisur nga e mërkura dhe për holandezin është gati një kontratë prej 2 vitesh e gjysmë, për të marrë drejtimin e Milanit. Janë mësuar gjithashtu edhe disa lëvizje në stafin teknik të së ardhmes. Tasoti besohet se do të vazhdojë të mbetet pjesë e skuadrës nga Milanoja, pasi ka një kontratë jo të lidhur me fatet e trajnerëve të tjerë. Raportohet se në stafin e tij

Tasoti, ndihmësi i Alegrit, do të drejtojë ekipin vetëm në ndeshjen e mesjavës kundër Specias për... ...Kupën e Italisë, pasi është bërë tashmë zyrtare edhe alternativa për stolin kuqezi

do të jenë edhe Hernan Krespo dhe Jap Stam, dy ish-futbollistë të Milanit, njëri për të kontribuuar në trajnimin e sulmuesve, kurse tjetri me repartin e mbrojtjes. Ndërsa Valerio Fiori, deri para pak kohësh portier i tretë i Milanit, do të stërvisë portierët. Kështu, Milani pritet që të jetë një skuadër e re, që do të duhet të ndryshojë kurs. Vetë Sedorf deklaroi për mediat italiane: “Lë futbollin pas 22 vitesh. Në Botafogo jam rritur shumë. Hapi im i radhës do të jetë të jem trajner i Milanit. Kur presidenti Berluskoni më telefonoi dje, nuk munda t’i thosha jo”. Gjithashtu, ai u shpreh edhe për aventurën e re me pak fjalë. “Sot nuk do të them asgjë për Milanin. Është një sfidë e re, por jam i qetë. Nuk kam dëshirë që të flas sot. Asnjë detaj as për stafin që do të më ndihmojë në klubin kuqezi”, - u shpreh tekniku i ri.

Platini: FIFA i ka dhënë drejtim negativ Topit të Artë Legjenda franceze Platini e pranon se Ronaldo ishte një fitues i denjë, ai beson se dështimi i Riberisë për t’u shpallur fitues i këtij trofeu, pasi udhëhoqi Bajern Mynih drejt një “triplete” historike në vitin 2013, provon edhe një herë se sukseset me ekipin nuk po merren më në konsideratë, kur hidhen votat për këtë çmim. “Ronaldo është një

Polemika për topin e artë

fitues i denjë për Topin e Artë, por jam shumë i zhgënjyer dhe ndiej keqardhje për Frank Riberinë”, - tha ai për “L’Equipe. “E them seriozisht, vitin tjetër apo pas dy vitesh, ky çmim do të fitohet sërish nga Mesi apo Ronaldo. Për 50 vjet, mendoj se Topi i Artë merrte në konsideratë rezultatet dhe trofetë, ndërsa tashmë duket se po lihen pas dore. Mendoj se

nëse Frank nuk arriti ta fitonte këtë çmim personal gjatë një viti, kur ai fitoi të gjithë titujt e mundshëm, atëherë ky është një problem, ashtu siç ishte një problem edhe për lojtarët e kombëtares së Spanjës në vitin 2010. Ka diçka që ka ndryshuar Topin e Artë, që kur e drejta e këtij çmimi iu dha FIFA-s”, - u shpreh ish-lojtari juventin.

Mishel Platini

Frank Riberi, i cili doli i treti në votimin për Topin e Artë, është i kënaqur që më në fund debatet në lidhje me këtë çështje përfunduan. “Sigurisht që do të më kishte pëlqyer të fitoja, por nuk ka gjë. Ne lojtarët e Bajernit të Mynihut jemi krenarë që ishim të pranishëm në ceremoninë e Zyrihut. Jam i lumtur që gjithçka përfundoi”, - tha lojtari francez. Gjithashtu, Riberi shtoi se preferon të fitojë tituj me skuadrën dhe kombëtaren e tij, në vend të titujve individualë: “Dua të fitoj gjithçka me Bajernin dhe Botërorin me Francën”. Në ceremoninë gala të organizuar në Zyrih, Kristiano Ronaldo u kurorëzua si futbollisti më i mirë i 2013-ës, pas votimit të gazetarëve, të trajnerëve dhe kapitenëve të ekipeve kombëtare.

Zidan: Edhe Pogba mund ta fitojë Topin e Artë Zëvendëstrajneri i Realit të Madridit, Zinedin Zidan, ka lënë të kuptohet se edhe “mbretërit” mund ta kërkojnë Pol Pogbanë, pas paraqitjeve mbresëlënëse me Juventusin. Paraqitjet e tij kanë joshur interesimin e shumë klubeve evropiane, ndërsa sipas legjendës Zidan, edhe galaktikët mund ta kërkojnë mesfushorin bardhezi. “Të gjithë e duan atë. Pas pak vitesh, Pogba do të jetë me siguri mes tre finalistëve. Ai është akoma i ri, por në të ardhmen mund ta fitojë Topin e Artë”. “Është një çmim i madh për një lojtar dhe ta ndryshon jetën. Unë e kam fituar në vitin 1998, në të njëjtin vit kur e fitova Kupën e Botës dhe do të thotë se ma ka ndryshuar jetën”, - ka theksuar 41-vjeçari për një nga mediat italiane.


E mërkurë, 15 janar 2014

21

Sport

Miratimi i FIFA-s

Kosova përgatit miqësoret e para, Holanda dhe Suedia dy kundërshtaret kandidate Pas miratimit nga FIFA se shteti i Kosovës mund të luajë ndeshje miqësore, ka nisur edhe hapat e parë për përballjet që do të kryejë Mendohet se skuadrat e para, të cilat do të përballen me ekipin më të ri, mund të jenë Suedia apo Holanda Pas njoftimit të FIFA-s për lejimin e ndeshjeve miqësore, me kufizime, për kombëtaren e Kosovës, tashmë kanë filluar të përmenden kombëtaret e mundshme, me të cilën Kosova do të zhvillojë ndeshjen e parë. E përditshmja franceze “L’equipe”, e cila ishte edhe e para qe e paralajmëroi lejimin e miqësoreve për Kosovën, e që më vonë u zyrtarizua edhe nga FIFA, në një shkrim të saj ka paraqitur tri përfaqësuese të cilat mund të luajnë në ndeshjen e parë historike për Kosovën. Pasi me modalitet e FIFA-s u përjashtua mundësia e ballafaqimit me ndonjë nga shtetet e ish-Jugosllavisë, gazeta franceze ka thënë se Holanda, Suedia ose Bullgaria mund të jenë përfaqësueset të cilat mund të përballen me Kosovën. Nëse Holanda apo Suedia pranojnë të luajnë me Kosovën, kjo do të ishte një gjë shumë e madhe për imazhin e Kosovës, pasi shumë yje të mëdhenj do të zbrisnin atje e kjo gjë do të tërhiqte vëmendjen e shumë medieve të huaja. Albert Bunjaku: Synimi, kualifikimi për Botërorin 2018 Lejimi i ndeshjeve miqësore për Kosovën nga FIFA duket se ka qenë lajmi më i mirë për trajnerin e Kosovës, Albert Bunjakun, që prej ardhjes në këtë post. Bunjaku nuk ka caktuar ende datën se kur do të bëjë grumbullimin e parë, nuk e di as kundërshtarin e parë, por thotë se tashmë është faza kur Kosova duhet të dëshmojë veten, ndërsa synimi i tyre është kualifikimi në Botërorin 2018. “Është një hap shumë pozitiv, ngase edhe pse fjala është për lojë miqësore, është veprim politik i cili thyen izolimin e futbollit kosovar e në aspektin sportiv ka një peshë shumë të veçantë, ngase na jep mundësinë që të parapërgatitemi për hapin tjetër”, - tha Bunjaku, sipas të cilit grumbullimi i parë do të ndodhë vetëm sipas datave të FIFA-s, të caktuara për miqësore. “Edhe më herët kemi punuar në bazë të kalendarit të FIFA-s dhe këtë nuk do ta ndryshojmë. Data e FIFA-s për kombëtare është më 5 mars, por kjo kohë do të jetë shumë e vështirë të gjejmë kundërshtar, ngaqë koha është e shkurtër dhe pothuajse të gjitha kombëtaret janë të zëna. Planifikimi me kombëtare duhet bëhet shumë më herët dhe tani duhet të

Një nga ndeshjet e kombëtares së Kosovës

Kryeministri angazhohet në çështjen “Januzaj” Çështja e zgjedhjes se me cilën kombëtare do të luajë talenti me origjinë shqiptare i Mançester Junajtidit, Adnan Januazaj, duket se do të përfshijë edhe politikën. Mediet njoftojnë se vetë Kryeministri Edi Rama, së bashku me kreun e FSHFsë, shumë shpejt do të takohen me babain e 18-vjeçarit, sipas raportimeve të medieve kosovare. Në këtë takim, Rama dhe shikojmë mundësitë për shtator, tetor ose nëntor, madje edhe për vitin 2015”, - tha Bunjaku, duke shtuar se kjo nuk do të thotë se nuk do të luajnë më 5 mars, por do ta kenë vështirë të gjejnë një kundërshtar të madh. “Nuk është me rëndësi me kë luajmë lojën e parë zyrtare miqësore, por është me rëndësi që të luajmë sa më shumë lojë për këto dy vite dhe të përdorim të gjitha kontaktet dhe mundësitë. Kampionati Botëror 2018 është objektivi ynë i përbashkët”, - tha Bunjaku.

Duka do të mundohen që të bindin atë që Januzaj të zgjedhë të luajë pikërisht për Shqipërinë. Ndihmë nga Kryeministri Rama ka kërkuar edhe menaxheri i kombëtares, Alban Bushi, i cili thotë se kreu i ekzekutivit duhet të takohet me mesfushorin për ta bindur që të zgjedhë kombëtaren kuqezi. Një gjë të tillë e kërkoi disa kohë më parë edhe zëvendëskryeministri kosovar Pacolli.

Është një hap shumë pozitiv, ngase edhe pse fjala është për lojë miqësore, është veprim politik

Krasniqi: Hap para për sportin kosovar Ministri i Sporteve i Kosovës, Memli Krasniqi, është shprehur i gëzuar për vendimin e ri të FIFA-s, duke e shikuar këtë hap si një shans më të madh për futbollin dhe për të ardhmen. Ai u shpreh: “Sot është shënuar hapi i parë dhe shumë i rëndësishëm në ndërkombëtarizimin e futbollit të Kosovës. Unë tashmë jam njoftuar edhe zyrtarisht me vendimin e FIFA-s për ndeshjet miqësore ndërkombëtare për Kosovën, duke përfshirë edhe modalitetet e caktuara, që shënon një progres për Kosovën nga vendimi i menjëhershëm, i cili është kundërshtuar nga Federata e Futbollit të Kosovës dhe nga qeveria e Republikës së Kosovës. Konsideroj se me këtë vendim të sotëm, futbolli i Kosovës ka fituar, aq më tepër që tashmë do të prezantohet në arenën ndërkombëtare zyrtarisht dhe ka hyrë në rrugën e sigurt drejt anëtarësimit të plotë. Dua të uroj të gjithë futbollistët e të gjitha grup-moshave për këtë dhe u dëshiroj atyre sa më shumë suksese në të ardhmen. Falënderoj çdo punëtor sportiv, trajner, gjyqtar, gazetar dhe të gjithë ata që për vite me radhë, edhe në kohëra shumë të vështira, e kanë mbajtur të gjallë futbollin kosovar. Në veçanti dua të falënderoj kryetarin e Feder-

atës së Futbollit të Kosovës, ikonën e futbollit tonë, Fadil Vokrrin, për punën jashtëzakonisht të madhe që ka bërë për të arritur në këtë fazë dhe për motivin e madh për të punuar deri në realizimin e qëllimit tonë, anëtarësimin me të drejta të plota në UEFA dhe FIFA. Kam qenë në çdo hap pranë tyre dhe bashkërisht kemi punuar në shumë

5

mars është data kur FIFA ka caktuar datën për kombëtaren, por do të jetë shumë e vështirë që Kosova të gjejë një kundërshtar

drejtime për të thyer izolimin dhe bashkë do të vazhdojmë të punojmë në çdo segment edhe në të ardhmen. Në këto vitet e fundit, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, për herë të parë pas luftës, ka investuar në rinovimin e stadiumeve, për t’i bërë ato sa më moderne, ku mund të zhvillohen gara ndërkombëtare. Dua edhe një herë të shpreh përkushtimin tim që të punojmë pa reshtur për të thyer izolimin në sport. Hapa të rëndësishëm janë bërë në shumë sporte, por bashkërisht me komunitetin sportiv të Kosovës na presin edhe shumë punë, për të cilat do të angazhohemi në vazhdimësi”, thuhet në komunikatën e ministrit.


22

E mërkurë 15 janar 2014

Zbavitje

Fjalëkryqi i “Standard” 1

2

3

15 20

4

5

7

8

16

9

22 28

32

29

33

37

23

44 47

25

12

13

14

19 26

30

31 35 40

45

36

41

42

46

48

49

51

52

58

59

53

55 61

65 69

50

54

60

64 68

24

39

43

11

18

34

38

57

10

17

21

27

56

6

67. Duhet vaditur 68. Pak latinisht. 69. Skuadër greke. 70. Janë duke protestuar.

62

66

63

67

70

HORIZONTAL 1. Inicialet e Sinatra-s. 2. Inicialet e Paganini-t. 4. Tre asa. 7. Inicialet e Summer këngëtare. 9. Një shenjë që zbret. 12. Një këshilltar për negus. 15. Aktorja e Zgjedhja e Sophie. 18. Një mund të jetë marrëdhenie. 20. Një i plotë me pirouette. 22. Ajo ushtarake është rreth shoqëror i krijuar nga ushtarakët 26. Mund të jenë të rralla të tilla. 27. Ka bërë një vepër një i tillë.

28. Binjaket në klasa. 29. Eshtë botkin. 31. Ivan Reitman. 32. Wan Kenobi i Star Wars. 33. Hus që u dogj në turrën e druve. 34. Heroi i James M. Barrie. 35. Kodi i kartës së kreditit. 37. Një markë kremi. 39. Ekrani i regjisë. 40. Një grua e Davidit. 43. Casillas portier. 44. Një tragjedi... e Theodore Dreiser. 46. Eshtë Afërdita ndryshe. 47. Botim pa kufij.

48. Eshtë eruditi. 49. Mund të jenë shumëkombëshe. 51. Eliminohen të parat. 52. Fillojnë turnin. 53. Alikaj e Pallati 176. 55. Një lumë i tharë në Sahara. 56. Pak sinqeritet. 58. Bezhani i Sandër mafishes. 60. Ora këngëtare 6. Një pemë. 61. Mund të jetë kokosi. 62. Rafaeli top model. 64. Shkruhet shkurt Ltd. 65. Gjysmë jeleku.

Fjalëkryqi pa skemë 1 2

3

4 5 6

7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Përgjigjja e fjalëkryqit të kaluar R

K O D

E H A P O L

I M A L E V

E D

I

P

A N A T E M A R O M E T A T R A

A N A I

I

F R E D

T E S H T R A R F

M I

W I

L A N I

I

I

T E T E

S A A U R R N

I M I

L

I

T E S E R

B E M A T

E R

I

I K

B A R

B E D

I

R E A

N A D P

I

I Q

T A N A

I K O N A T

N O T A R

I

A T A N D E M

I N T E R T

F E S T

I R A B O T A T O

S O N

P A L E M I

G R

E P A R L A M E N T A R E

K B L

E D

A

M L T

M A N

E E J M I N O R T

I

I G A M I

I

R N

I

T A L E T E E P

A R T

I

T A F O R A

K R A T E R E T R E T

-Kryeqyteti i sauditëve. 10. Eshtë si port. 11. Flet për kreshnikët. -Lumi i Firences. 12. Edmond i Cyrano de Bergerac. -Inicialet e Kokoschka. 13. Mbyllin fushatat. -Kutia kur nuk... ka. -Satelit i Jupiterit. 14. I tërhiqen kalit. 15. Janë dashnorë të vjetër. -Fillojnë muzikën. 16. Janë cilësi. -Gjysmë atomik 17. I fundit është mbi të gjithë. -Power, ish- Al Bano-s. 18. Fatet pa kufij. -Takim pa ekstreme. -Howard regjiosor. 19. Një barkë lëkurëkuqsh. -Eshtë prifti. 20. Kështu përfundon ushtria. -Qe një vijë e famshme mbrojtëse. 21. Drita pa kufizime -Mund të jenë leis të tilla. 22. Përfundojnë pingul. -Një sportist si Michael Phelps. -Një pjesë e kiromantëve.

-Mund të jetë dielli. -Qe aramatori i parë. -Eshtë e mërzitshme një e tillë. 12. U vra në banjë nga Corday. -U njoh në arenë nga luani. -Eshtë vendi aderues. VERTIKAL 1. Nikolla në pallatin e sportit Korçë. -Një personal për pivot. 2. Eshtë pozitive kur del negative. -Kukulla e Ibsen. 3. Një mund të jetë detar. -Një metër në sipërfaqe. 4. Një produkt zjarrdurues. -Para de Janeiro. 5. Copland kompozitor. -Duetet pa zë. 6. Falen pa fe. -Fillojnë tatëpjetën. -Diftong në dietë. 7. Në mes të Nat dhe Cole. -Një pjesë e ministrisë. -Ndërmarrje Ndërtimi Autonome. 8. Matet pa kufij. -Janë vegla rrethimi. -Duhen në skaje. 9. Mbyllin kënde. -Ka Detin e Qetësisë.

Përgjigjja e fjalëkryqit të kaluar

Eshtë një fjalëkryq për ekspertët dhe për kampionët. Për ta zgjidhur duhet që kutitë e zeza të vendosen nga ju

Duhet të nxini 48 kuti HORIZONTAL 1. Vihet për të mbyllur. -Mund të jetë ushtarake dhe shkencash. -Paguhet për parablerje. 2. Janë çrregullime. -Pupi regjisor italian. -Fillojnë ilustrimet. 3. Eshtë vajza simbol e Francës. -Me të nxjerrin një letër. -Mund të jenë domenikanë. 4. Një vend ku prehen heronj. -Ishte “babai” i mjekëisë. - Në hyrje të oazit.

VERTIKAL 1. Ishte sovran si Keopsi. 2. Një peshë e pastër. 3. Ajo e lumenjve rritet nga shirat. 4. Në mes të Edgar dhe Poe. 5. Argento aktore. 6. Atmosferë e shkurtër. 7. Fillojnë detyrën. 8. Mbajnë protokollin. 10. Mbetur në fund. 11. Van der... që qe portier. 12. Gjysmë rosaku. 13. Ai i shtatë është kinemaja. 14. Shterëpë si... kirurgu në operacion. 15. Janë shkaqe... kënge. 16. Gjysmë ylli 17. Eshtë i zoti i... skllavit. 19. Kush ka është në... mëdyshje. 21. Lumi që u ka lua me zari u hodh. 23. Mban gjallë.... njeriun.

24. Pak teatrale. 25. Charles këngëtar. 29. Si fishkur. 30. Eshtë filozofi e moralit. 34. Janë vrimëza në lëkurë 35. Mariana e Garcia Lorca-s. 36. Lera shkrimtar. 38. Lamela te Roma. 39. Një pjesë e mejdanit 41. Nuk janë martuar akoma. 42. Institucione Informative Tiranë. 44. Toka.... e Dumont D’Urville në Antarktidë. 45. Diego bomber argjentinas. 50. Mund të lakohen. 54. Mund të jetë vegjetal. 56. Çelësi i violinës. 57. Ndërmarrje Lokale Tiranë. 58. Një pjesë e impresiomnizmit. 59. Gjysmë rekord. 61. Malet pa kufij. 62. Dy herë në skenë. 63. Bel i Maupassant. 66. Në krye të efektivit. 67. Fillojnë betejën.

5. Fillojnë rishtaz. -Pak nostalgjike. -Mbante fjalimet filipike. -Inicialet e Gide. -Fillojnë poshtërimin. 6. Janë në fazë. -Takohen në kufij. -Drejtohen nga abatët. -Janë thika. 7. Aktualisht kryesojnë. -Ushtrohet në diktaturë. -Eshtë anestetik kozmik. -Ai dhe ajo.

L D R I R

8. I dha fillin Tezeut. -King Cole i muzikës. -Një arë e pambjellë. 9. Parashtesë për kundër. -Fillojnë transportin. -Adresa e shkurtër. -Gjysmë tampon. -Drita pa kufij. 10. Kompozoi Princi Igor. -Pak irredentizëm. -Janë në digë. -Eshtë sundimi shtypës. 11. Gjysmë ironik.

D A N A

I D A T E M I

K E R O U A C

S A H A N E T

I N

A P E R

V

I

T

I

T E L A S H I R E K L

I

I

S T A

A

T E R S

N E N

R

I

I M E T R

G S D A R

I

I N V A

I M E N T A L E T

K O S T A N D

P E R D E T

A G O R A

B A S E N T

F A B R

L

R A N O M A L B A N

I N

I

E L

I

I K O R A

N S R Y K

I K A T A N D

I H M A T

A E

I R E L

T T K T

I

I R T K O R E

P A R

I

E A N T

I

I G E R M A T P E L E N A T O L T E M

A R T

I O L A E S H A T

I

T E

E N E T

A L E T L R A V T A

I

S E R

I

E G A E P L O T E


23

E mërkurë 15 janar 2014

Fjalëkryqi i Simetrik

HORIZONTAL 1. Një gjë. 4. Janë kufij që s’duhen kaluar. 10. Kush bën një... pranon. 14. Një bosht. 15. Janë shejtanë. 16. Një fjalë para kohe. 17. Kufijtë e mendjes. 18. Tregon shumë njerëz. 19. Një enë gjaku. 21. Një vendi në... gjuhë. 23. Janë çështje të ngatërruara. 25. Një i absurdit i Samuel Beckett. 26. Fillojnë për të zbuluar krimin 28. Koha e një viti. 29. Alfred, që qe rival i Freud. 30. Mund të formojnë ishuj. 31. Janë mashtrimet në lojë.

32. Eshtë fundi me... tartan. 33. Ndërrohen me zapping. 34. Një katror në sipërfaqe. 35. Pak stabilitet. 36. Janë qejfe q... plotësohen. 37. Emër djali. 38. Inicialet e Asimov. 39. Janë legjenda. 40. Thahen me bonifikim 42. Francesco që qe kampion i çiklizmit. 43. Një këngëtar për opera. 45. Numër i shkurtër. 46. Charles që këndonte La Mer. 48. Eshtë i mërzitëshëm një i tillë. 49. matet pa kufij. 50. Eshtë tutkuni, ebili. 51. Eshtë M në FMN. 52. Eshtë i keqi.

VERTIKAL 1. Daja i... Amerikës. 2. Mund të jetë edhe gjeologjike. 3. Kufijtë e ndeshjes. 4. Flipi aktor i ynët. 5. Sastre aktore. 6. Me të bëjnë një metër. 7. Një mund të jetë i udhëtimit. 8. Pak teatrale. 9. Mbetet në fund. 10. Mund të jenë pisha. 11. Nga goja për mjekun. 12. Jetojnë të vetmuar. 13. Në fund të fundit. 15. Njësi matëse për lëngje. 16. Zila që... ndeshet. 18. Janë vite. 19. Shkaktohen nga tërmetet. 20. Pan i James Barrie. 22. Romano, shkrimtare italiane. 23. Ishte populli i... tellallit. 24. Di të hapë rrugë. 25. Punon me taksimetër. 26. Janë si gremina. 27. U rrëzuan nga pushteti në Afganistan. 30. Aq u bënë mosketierët me D’Artagnan. 31. Eshtë greku. 33. Një brinjë në skuadër. 34. Lescaut e kalorësit Des Grieux. 36. Janë racione. 37. Një peremër si ai. 39. Parashtesë për një. 40. Pirro i Zonja nga qyteti 41. Një është shitjeje. 42. Janë teke në mjedis. 43. Jon... Jovi këngëtar. 44. Tri të parat në Rotterdam. 47. Inicialet e Duvall aktor. 48. Fillojnë një motiv. 49. I famshmi Pacino.

Përgjigjja e fjalëkryqit të kaluar

Zbavitje A B B A R A P A L

N E V E R

V E N E Z I A

E P I T E T P R

I T A T

L I R A T A N E S N A U E T T

I A

F E N O M E N R

S E P J A M A R E K

T A B O R P O R O S

M A K I N A T P A T I N A T

F I L E T O T P A K E T A T

M A J A T Z A R E T

E M I R E T T E L A T

R

N

I T E T I T

T O R E K U N A T

G A B I N K O M E T A T

D I L E M A T B A S E T A T

G J E T H E T

S O T I

P

N O T I

Shakira dhe Rihanna vijnë me një super-duet

Horoskopi 15 janar 2014 Dashi Nëse marrëdhënia juaj me partnerin nuk është e kënaqshme, duhet te kini kurajën dhe guximin te diskutoni hapur me te. Gjithsesi mos prisni përmirësime te menjëhershme te situatës. Beqaret, nen ndikimin pozitiv te Venusit, do jene magnetike dhe do tërheqin pas vetes cilindo qe do iu pëlqejë. Financat nuk do jene ne gjendjen me te mire, prandaj shpenzoni me kujdes dhe maturi.

Demi Dite e qete dhe e pasur me momente harmonike kjo e sotmja. Do bashkëpunoni pa fund me partnerin tuaj dhe do i zgjidhni sa hap e mbyll sytë mosmarrëveshjet e vjetra. Për beqaret priten takimet e ëndrrave, por ata duhet te kenë durim deri ne mbrëmje. Ne planin financiar Plutoni do sjelle fat me shumice. Përfitoni për te rregulluar sa me pare situatën.

Binjaket Influenca e yjeve nuk do jete e keqe për jetën tuaj ne çift sot. Do jeni te gatshëm t’i kushtoni me tepër vëmendje personit qe keni ne krah dhe situata do përmirësohet ndjeshëm. Beqaret nuk duhet t’i mbyllin sytë dhe ta lënë veten te lire sepse mund te lëndohen. Ne planin financiar duhet te mendoheni mire para se te bëni gjithçka sepse çdo gabim mund t’iu kushtoje shtrenjtë.

Gaforrja Përgatituni për një ngjarje te madhe gjate kësaj dite. Partneri do këtë menduar gjithçka qe t’iu lere me goje hapur dhe te përjetoni emocione pa fund. Nëse keni vetëm me siguri qe sot do shkëmbeni shikimet me një person mjaft tërheqës. Jeta juaj do ketë ndryshime rrënjësore. Ne planin financiar do iu duhet pak me tepër maturi dhe kujdes për t’ia dale.

Luani Do e rigjeni harmoninë dhe ngrohtësinë e jetës suaj ne çift gjate kësaj dite dhe do ndiheni me se miri. Mundohuni te mos prekni për pak kohe temat delikate. Beqaret do duan dashuri te mëdha dhe pasionante, por sot mundësitë do ekzistojnë vetëm për aventura kalimtare. Ne planin financiar do keni mbështetjen e yjeve, prandaj nuk priten aspak probleme.

Virgjeresha Sot do mbizotërojë gjate gjithë kohës një klime e ngrohte ne çift. Te dy nuk do i preferoni emocionet e furishme, por do ju mjaftojnë edhe disa minuta se bashku ne qetësi. Beqaret do kenë një dite normale dhe pa te reja. Duhet ende te bëjnë durim. Financat priten te përmirësohet fale përmbylljes me sukses te disa projekteve te nisura me herët.

Peshorja Jeta ne çift nuk do jete as pozitive dhe as negative gjate kësaj dite. Merrini gjerat si t’iu vijnë vetëm se bëni kujdes me kritikat e tepruara ndaj atij qe keni ne krah. Disa nga ata qe janë beqare do kenë takimet e shumëpritura, te tjerët do kalojnë momente te këndshme me miqtë. Financiarisht nuk do jeni ne gjendjen me te mire. Ulni sa me pare shpenzimet e tepruara.

Akrepi Po u treguar autoritare me atë qe keni ne krah sot do keni debate te forta. Pranoni te bashkëpunoni dhe here pas here edhe te hapni rruge. Jo gjithmonë keni ju te drejte. Beqaret duhet ta heqin turpin dhe te bëjnë atë qe do ndiejnë. Mundësitë për te krijuar një lidhje janë te mëdha. Ne planin financiar do ju duhet te hiqni dore nga te gjitha shpenzimet ne mënyrë qe t’ia dilni.

Shigjetari Do keni shume gjera për te diskutuar me partnerin tuaj gjate kësaj dite dhe do harxhoni shume kohe vetëm për këtë gjë. Ai qe keni ne krah do iu kuptoje dhe do ua plotësojë disa nga dëshirat. Beqaret do kenë dëshira te çmendura te cilat nuk do iu realizohen sot. Financat do kenë përmirësime shume te mëdha dhe do mund te kryeni investimet e dëshiruara.

Bricjapi Yjet do i keni gjate gjithë kohës pranë sot dhe do ju mbështesin pa fund. Marrëdhënia ne çift do jete edhe me e bukur sesa e kishit imagjinuar. Edhe beqaret do kalojnë një dite te mrekullueshme dhe te mbushur me takimet e ëndrrave. Me financat duhet te merreni me tepër. Me mire rregullojini problemat sa janë te vogla sesa te prisni qe ato te bëhen te veshura.

“Can’t Remember To Forget You” është kënga e re e Shakira, që performohet në një duet me Rihanna-n. Kënga, tashmë në radio dhe në shitje në variantin dixhital, do të futet në albumin e ri që do të dalë më 25 mars 2014. Kënga është shkruar nga këngëtarja argjentinase në bashkëpunim me kolegen nga

Barbadosi, si dhe me emra të tjerë të njohur të muzikës si John Hill, Tom Hull, Daniel Ledinsky dhe Erik Hassle. Aktualisht Shakira po përfundon regjistrimin e albumit të saj të ri dhe lista e bashkëpunimeve është e gjatë. Në të përfshihen: Kid Harpoon, Greg Kurstin, Steve Mac, Mark Bright, Busbee dhe The Messengers.

Jennifer Lopez, kur mosha nuk ka vlerë

Ujori Çështjet e dashurisë do shkojnë për mrekulli gjate kësaj dite. Do mirëkuptoheni me partnerin tuaj dhe gjerat do ju shkojnë sipas planeve. Beqaret do hedhin hapat e para drejt një lidhjeje me një person qe e kane njohur qysh ne fëmijëri. Buxheti duhet riorganizuar sa me pare te jete e mundur. Po e late pas dore nuk do arrini dot me ta stabilizoni situatën.

Peshqit Do jeni ne humor shume te mire gjate kësaj dite dhe do e toleroni pa fund atë qe keni ne krah. Ne mbrëmje mund te ketë ndonjë darke romantike gjate se cilës mund te flisni edhe për te ardhmen. Beqaret serish do jene pa fat ne dashuri dhe do mbeten vetëm. Financat mos kërkoni t’i rritni menjëherë sepse nuk do ia arrini dot. Menaxhoni me kujdes ato qe iu kane mbetur.

Jennifer Lopez është paraqitur me një fustan, look transparent, në programin televiziv të Jay Leno, ku tregon format e saj shpërthyese, që pavarësisht moshës 44-vjeçare ka akoma një fizik për tu admiruar. Këngëtarja me origjinë nga Porto Riko mori pjesë edhe në Fox TCA party në Pasadena, California ku tregoi edhe një herë format e saj perfekte që do ti kishte zili edhe një 20-vjeçare.


cmyk


Standard 15 janar 2014  
Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you