Page 1

Mistere

Ndarja e pushtetit Aleatët e PS-së kërkojnë takim me Ramën për zbatimin e marrëveshjes Politikë Faqe 3

Të dhënat misterjoze për qytetin e Atlantisit Sekreti i luftëtarit të dritës në Indi Suplementi Faqe 13-17 GAZETë E përditshme E hënë 10 shkurt 2014 NR: 2880, ÇMIMI 20 LEKË ÇMIMI për maqedoni dhe greqi 1 euro www.standard.al e-mail: info@standard.al marketing@standard.al Botim i “standard”

Qëndrimi i PD Basha: S’ka reformë territoriale pa konsensus, nuk guxoi as Ramiz Alia

Agjensia Kombëtare e provimeve

Publikohen programet orientuese të maturës, ja çfarë duhet të mësojnë

Kronikë Faqe 5

Kulturë

Kërkesa: Konsensus si në 2008 ose më parë në 2002-in. Basha: Qeveria po shton arbitraritetin

Pushtetarët po e mbysin kinematografinë

R

eforma administrative territoriale nuk mund të realizohet pa konsensusin me opozitën pasi ajo prek realitetin elektoral dhe decentralizimin e vendit. Kështu deklaroi dje kreu i Partisë Demokratike Lulzim Basha në një bashkëbisedim me gazetarët... Lexoni në faqen 3

Nga Gani Mehmetaj Faqe 18

Peshkopi/ Furgoni del nga rruga

Plagosen 8 persona, 2 në gjendje të rëndë, mes tyre një foshnje 4 muajshe P a u shuar jehona e dy aksidenteve tragjike të ndodhura në Kukës dhe Sarandë, një tjetër është shënuar mesditën e djeshme në Peshkopi. Sërish bëhet fjalë për furgon pasagjerësh, ky i fundit i dalë nga rruga për shkak të një problemi... Faqe 6

Rrëfimi i At Konrradit, si Nexhmije Hoxha “vrau” Dranden, 14 vjeçaren jetime cmyk

7-11 <<

G

Faqe 19

Aksidenti në Sarandë Shkak konsumimi i alkoolit, shpejtësia dhe mungesa e sinjalistikës Kronikë Faqe 6

Vendimi i Gjykatës / 5 Tiranë / 5

Vrasja në Arbanë, Tentuan të vrasin disa dënohet me 12 vite persona disa muaj burg roja Kleandër Zefi më parë, arrestohen

Historia

Vrasjet me pagesë Porositësi i Sinanaj, eksploziv tek banesa e Andon Mëhillajt

jykata ka dënuar me 12 vite burg Kleandër Zefin, 18-vjeçarin e akuzuar për vrasjen e kryer pranë një firmë inertesh në Arbanë të Tiranës. I riu ka kërkuar të gjykohet në aplikim të gjykimit të shkurtuar, duke përfituar në këtë mënyrë uljen e një të tretës së dënimit....

P

olicia e kryeqytetit ka ndaluar 3 persona, të shpallur në kërkim për vrasje të mbetur në tentativë. Arrestimi i tyre u bë dy netë më parë...

Faqe 12

Blogerët duhet të qëndrojnë jashtë


2

E hënë, 10 shkurt 2014

Politikë

Ndarja e pushtetit

Aleatët e PS-së kërkojnë takim me Ramën: Zbatim të marrëveshjes Pas më shumë se 5 muajsh nga dekretimi i qeverisë së re, aleatët kërkojnë që të marrin postet që i takojnë sipas marrëveshjes paraelektorale të lidhur me PS Gëzim Saliu Kur kanë kaluar më shumë se 5 muaj nga dekretimi i qeverisë së re, aletatët e Partisë Socialiste kërkojnë më ngulm takimin me kryeministrin Rama për të vënë në zbatim marrëveshjen paralektorale të lidhur mes tyre dhe Partisë Socialiste. Marrë shkas edhe nga mos thirrja e takimit të menduar për tu zhvilluar gjatë kësaj jave, mësohet se krerët e partive kryesore që pretendojnë poste në pushtetin qëndror dhe atë vendor kanë shtuar kontaktet me koordinatorin Taulant Balla si edhe gjithashtu kanë shkëmbyer mesazhe me kryeministrin Rama. Në pamundësi për të zhvilluar takimin me këtë të fundit, kjo e arsyetuar me angazhimet në krye të qeverisë, aleatët kanë shprehur domosdoshmërinë e tryezës për ndarjen e pushtetit tek përfaqësuesit e Ramës në Partinë Socialiste. Postet Nga 42 partitë përbërëse të koalicionit të majtë, vetëm 6 prej tyre në bazë të votave të marra në zgjedhjet e 23 qershorit, kanë pretendime për poste në qeveri në nivel zv.ministrash si edhe për drejtorë në ministri apo rajonalë. Aktualisht tre janë postet që të cilat ende nuk kanë marrë emërimet përkatëse në qeveri, ai i zv.ministrit të Zhvillimit Ekonomik, Tregtisë dhe Sipërmarrjes, zv.ministrit të Mbrojtjes dhe zv.ministrit të Kulturës. Për këto poste pretdnetët kryesore ndër aleatët e majtë janë PDS-ja e Paskal Milo, PSD-ja e Sakënder Gjinushit si edhe PKD-ja e mark Frrokut, ku në fakt pas përplajses së fundit me kryeministrin

Edi Rama me aleatët

Rama për mesazhet drejtuar Topallit, duket palët janë “ftohur”me njëra tjetrën. Kutjojmë se PKDja arriti të marrë një mandat deputeti në zgjedhjet e 23 qershorit në qarkun e Shkodrës dhe në bazë të marrëveshjes paraelktorale duhej të ishte përfaqësuar në qeveri me një post ministri. Ndërkohë pak kohë më parë, Milo dhe Gjinushi i kërkuan kryeministrit që t’i përmbahet marrëveshjeve me aleatët. “E kemi mirëkuptuar por ka ardhur koha që PDS të marrë vlerësimin që i takon në kuadrin e koalicionit, në të cilin ajo ka bërë pjesë dhe ka dhënë atë kontribut që ka dhënë”, ka pohuar i PDS-së, i cili ka refuzuar më parë postin e ambasadorit. Nga ana tjetër, krahas Frrokut, Gjinushi dhe Milos, pretendime për poste në nivel drejtori rajonal kanë edhe PSV 91 e Petro Koçit si edhe Aleanca Popullore e Artur Dojakës

Votat e aleatëve PDS ka marrë 11889 vota PSD ka marrë 10194 Aleanca Popullore ka marrë 8929 vota PKDSH ka marrë 7993 vota PSV’91 ka marrë 6135 vota PKDSH, PSD, PDS, AP si edhe PSV’91 janë partitë e koalicionit të majtë që kanë kërkesa të mëdha ndaj PS-së lidhur me ndarjen e pushtetit që kanë marrë më shumë se 5 mijë vota. Deri më tani, krahas Lëvizjes Socialiste për Integrim, e cila ka marrë pjesën më të madhe të pushtetit

pas PS-së, vetëm PBDNJ dhe G99 janë bërë pjesë e bashkëqeverisjes. Kështu, Vangjel Dule është zgjedhur në postin e nënkryetarit të Kuvendit e njëkohësisht partia e tij ka marrë edhe dy zv.ministra në qeverinë “Rama”, ndërsa kreu i G99, Ervin Mete, u zgjodh pak kohë më parë në postin e zv.ministrit të Financave. Sipas marrëveshjes paraelektorale mes PS-së dhe 44 partive të koalicionit të majtë, forcat politike që kanë marrë nga 500 deri në 1 mijë vota në qark, kanë të drejtë të kërkojnë përfaqësim në qeverisjen lokale. Bazuar në votat e marra më 23 qershor, janë 16 parti që kanë të drejtë t’i kërkojnë Edi Ramës përfaqësim të tyre në ato qarqe ku numri i votave të tyre përputhet me kushtet e marrëveshjes. Paskal Milo

Inspektimi i Ramës në Pogradec

Përmirësojmë projektin e rrugës me standarde të reja sigurie e estetike Kryeministri Edi Rama inspektoi ditën e djeshme punimet që po kryhen në aksin rrugor Lin-Pogradec, përgjatë liqenit, nga ku deklaroi se se do të punohet për përmirësimin e projektit. Nëpërmjet rrjetit social “Facebook”, Rama shkruante se puna për përfundimin e punimeve në këtë aks turistik të buzëliqenit të Pogradecit, u bllokua me muaj të tërë nga borxhet e qeverisë së më-

Edi Rama gjatë inspektimit

parshme. “Sot gjatë inspektimit të rrugës turistike të buzëliqenit të Pogradecit, ku puna u bllokua me muaj të tërë nga borxhet e qeverisë së mëparshme dhe ku është vënë në zbatim një tjetër projekt skandaloz i qeverisë së mëparshme, pa asnjë përgjegjshmëri urbane e mjedisore. Tanimë shlyerja e borxhit ndaj kompanisë është garantuar, puna ka rinisur dhe paralelisht do të puno-

het për përmirësimin sa më të madh të projektit. Duam që kjo rrugë të jetë një tjetër shembull i prekshëm i Shqipërisë së rilindur përmes standardesh të reja sigurie e hijeshie urbane”. Po ashtu kreu i ekzekutivit vijoi me vizitën e tij edhe në Korçë ku inspektoi një seri shërbimesh publike e ndërsa më parë vizitoi zyrën e Hipotekës në Elbasan, ku kërkoi ambjente të reja për këtë institucion.

PS akuza Presidentit

Braçe: Është tërësisht i njëanshëm, duhet departizuar institucioni Deputeti i Partisë Socialiste Erjon Braçe kritioi dje Presidentin e Republikës Bujar Nishani për zyrtarët e punësuar në institucionin që ai drejton. Duke e cilësuar kreun e shtetit si të njëanshëm e tërësisht të varur nga PD, anëtari i kryesisë së PS-së ka deklaruar dje se,: “Të departizohet Presidenti i Republikës dhe zyrtarët e tij! E kërkon Kushtetuta. Presidenti i Republikes duhet ti jape fund kesaj situate antikushtetuese. Presidenti i Republikës është një institucion kushtetues, i pavarur. Kurrë partiak! Presidenti i Republikës ka tjetërsuar institucionin dhe me të punojnë e këshillojnë zyrtarë të angazhuar tërësisht në Partinë Demokratike Jo privatisht! Jo jashtë orarit të punes me Presidentin! Pothuaj cdo orë të ditës, përfshirë edhe ato të punës”. Në këtë kontekst në reagimin e tij në rrjetin social “facebook”, Brace ka shtuar se Bujar Nishani u emërua si President në mënyrë të njëanshme, nga Partia Demokratike! “Mbi të gjitha; përmes një lidhje shumë të fortë me PD; gjithë jeta e tij ishte PD, madje rreshti e urdhri në PD! Kjo e ka bërë Presidentin dhe njerëzit e tij tërësisht PD! Ai nuk ka asnjë spjegim bindës për angazhimin partiak të zyrtareve të tij në PD! Ndjesë i kërkoj, por ato që dëgjova në “Zëri i Amerikës” janë shfajësime të padenja për cilëndo mendje të shëndoshë. Të papranueshme!”.

Katar

Bushati takon kreun e Dhomës së Tregtisë: Thellim i bashkëpunimit Në kuadër të vizitës dyditore që po zhvillon në Katar, ministri i Punëve të Jashtme, Ditmir Bushati, zhvilloi dje disa takime me përfaqësues të autoriteteve investirore. Në takimin me Kryetarin e Dhomës së Tregtisë së Katarit, Sheikun Khalifa bin Jassem bin Mohammed Al Thani, u vlerësua bashkëpunimi i deritanishëm ndërmjet Dhomave të Tregtisë së dy vendeve e ndërsa Bushati theksoi nevojën e riaktivizimit të kontakteve mes palëve, çka do të kontribuojë në rritjen e shkëmbimit tregtar ndërmjet dy vendeve. Nga ana e tij, Kryetari i Dhomës së Tregtisë së Katarit nënvizoi se nevoja për tregje të reja do të nxisë bashkëpunimin në fushën e tregtisë dhe industrisë ndërmjet dy vendeve.


E hënë, 10 shkurt 2014

3

Politikë

Qëndrimi

Basha: S’ka reformë territoriale pa konsensus me opozitën, nuk guxoi ta bënte as Ramiz Alia Kërkesa: Konsensus si në 2008 ose më parë në 2002-in. Basha: Qeveria po shton arbitraritetin Kreu i PD-së: Zbatim të vendimit të Kushtetueses për Nëpunësin Civil, s’ka diskutime Gëzim Saliu Reforma administrative territoriale nuk mund të realizohet pa konsensusin me opozitën pasi ajo prek realitetin elektoral dhe decentralizimin e vendit. Kështu deklaroi dje kreu i Partisë Demokratike Lulzim Basha në një bashkëbisedim me gazetarët, ku theksoi se rivendosja e konsesusit është parimi nga i cili nuk mund të iket pasi sipas tij për një reformë kaq të thellë nuk mund të vendosin forca e kartonëve të mazhorancës. “Atë që Ramiz Alia nuk guxonte ta bënte reformë elektorale pa konsensus, pra një standard të fituar të lirisë dhe demokracisë, ta harrojë se mund ta zhbëjë dikush tjetër. Reforma elektorale, reforma e decentralizimit, reforma territoriale ka vetëm një dhe një platformë ku mund të qëndrojë dhe ky është konsensusi me opozitën si minimum dhe konsensusi i gjerë qytetar si optimum dhe në fakt kështu shprehet edhe Kushtetuta e vendit”, deklaroi Basha. Në këtë kontekst, ai kërkoi që palët ti referohen praktikave të konsensusit që nuk kanë munguar në vendimmarrje të tilla të rëndësishme. Praktika e konsensusit është përdorur për herë të fundit në 2008, para asaj në 2002. Nuk është një formulë e panjohur. Nëse maxhoranca ka vullnet për ta bërë këtë reformë në konsensus me opozitën, instrumentet janë përdorur më parë, jemi gati ti përdorim bashkërisht përsëri. Por konsensusi s’mund të zëvendësohet me asnjë pseudoformulë e cila nuk garanton në thelb konsensusin por garanton alibinë që në fund fare jo maxhorancë të shkojë prapë në Kuvend e të përdorë shumicën e kartonëve për ti imponuar diçka që kurrë në Shqipëri nuk është imponuar me shumicën e kartonëve”, u

Lulzim Basha me gazetarët

“Reforma elektorale, reforma e decentralizimit, reforma territoriale ka vetëm një dhe një platformë ku mund të qëndrojë dhe ky është konsensusi me opozitën si minimum” - tha Basha

shpreh kreu i PD-së, duke shtuar se çdo përpjekje për t’i ikur kushtit të konsensusit do të deligjitimonte procesin e në këto kushte theksoi Basha, opozita së bashku me qytetarët do të kundërshtojë me çdo mjet demokratik vendosjen e precedentëve që janë lënë mbrapa bashkë me diktaturën.

Nëpunësi Një tjetër çështje e komentuar dje nga kreu i PD-së ishte edhe ajo lidhur me Nëpunësin Civil, ku pas rrëzimit të aktit normativ nga Gjykata Kushtetuese, qeveria ka kërkuar diskutime me opozitën për të ndryshuar ligjin, me qëllim shtyrjne e tij deri në prill. Për Bashën, mazhoranca

Pjesëmarrja në zgjedhjet vendore, Basha: Shqyrtojmë hap pas hapi vendimet e qerverisë I pyetur nga gazetarët nëse opozita do të marrë pjesë në zgjedhjet vendore të 2015-ës në kushtet e atfmosferës aktuale të krijuar nga vendimet e qeverisë, Basha tha dje se Partia Demokratike dhe opozita do të shqyrtojnë hap pas hapi të gjitha vendimet në raport me përgjegjësitë që i takojnë për çdo proces, duke përfshirë edhe

zgjedhjet e ardhshme vendore. “Por po ju them dhe po ju përsëris se me mënyrën se si kjo maxhorancë po shkel dhe po shkelmon parimet kushtetuese ku Kushtetutën, ligjin, institucionet e pavarura, shqetësimet tona po bëhen gjithnjë e më akute dhe gjendja në vend po agravohet në të gjitha parametrat të kushtetutshmërisë, të ligjshmërisë”, tha kreu i PD-së.

duhet të zbatojë vendimin e Kushtetuese, i cili theksoi ai, është detyrim dhe jo konsensus. Sipas tij mazhoranca po kërkon negociata për diçka anti-kushtetuese duke shkelmuar konseusin e arritur në muajin maj. “Papritur në këtë trajektore fare normale të ligjit, na del edhe Maliqi. Maliqi para dy ditësh thotë po ka qeveri, ka Parlament, ka Gjykatë Kushtetuese, ka Kushtetutë por ka edhe Maliq. Qeveria është kapur në flagrancë në shkelje të Kushtetutës. Është kapur pra me një send që nuk i takon por refuzon ta dorëzojë sendin. Do të negociojë për diçka që tashmë është shpallur antikushtetuese. Ky është zhvillimi më absurd që mund të imagjinohet në çdo vend të Europës. Është kaq absurde sa që kam harxhuar jo pak kohë për të kuptuar se nga cili vizion apo mungesë vizioni buron kjo kurajo, apo kjo kulturë kaq antishtet, kaq antiligj. Vendimi i Gjykatës Kushtetuese është i qartë. Vendimi i Gjykatës Kushtetuese zbatohet, nuk negociohet as me kryetarët e Grupeve parlamentare, as me Parlamentin, as me OKB-në”, deklaroi kreu i PD-së. Komisioni hetimor Sipas kreut të PD-së, ngritja e komisionit hetimor për lëvizjet në policine e shtetit ishte një detyrim kushtetues dhe jo konsensus mes mazhorancës dhe opozites. “Ngritja e komisionit hetimor për policinë është fitore e një beteje parlamentare të opozitës dhe PD. Ne kemi denoncuar gjatë gjithë këtyre muajve paligjshmëritë, vendimet që bien ndesh me mirëqeverisjen dhe riprezantimin me strukturat e policisë së shtetit të personave me preçedent kriminalë. Në demokraci çdo nocion ka vendin e vet, nuk ka vend në miratimin sipas Kushtetuës, konsensusi duhet bërë, jo përfolur”, tha ai, duke nënvizuar se puna në komision duhet të nisë menjëherë pasi sipas tij situata vazhdon të jetë emergjente si në sigurinë rrugore ashtu dhe në ngjarjet kriminale.

PD për vendimin e Kushtetueses

Qeveria mban peng hyrjen në fuqi, nuk e boton në fletoren zyrtare Deputeti i Partisë Demokratike Oerd Bylykbashi ka akuzar dje mazhorancën qeverisëse se po mban peng hyrjen në fuqi të vendimit të Gjykatës Kushtetuese për aktin normativ, duke mos e botuar në fletoren zyrtare. “Kanë kaluar disa ditë që nga shpallja më datë 5 shkurt, por vendimi i Gjykates nuk është publi-

kuar ende në Fletoren Zyrtare. Kushtetuta përcakton se vendimi i Gjykatës hyn në fuqi me botimin e tij në Fletoren Zyrtare. Ndokush mund të thotë se vetëm pak ditë kanë kaluar. Po, por qeveria ende vazhdon edhe këto ditë me largime, pavarësisht vendimit, ndërsa zëdhënësja e Kryeministrit, Ministrja kushërirë Harito, deklaroi

se punonjësit e larguar para hyrjes në fuqi nuk do të rikthehen. Madje deklaroi, se objektivi skandaloz i ri, për të arritur të njejtin qëllim, është bërja e një ligji që do bëjë të pamundur rikthimin e punonjësve. Ky veprim është po aq antikushtetues sa akti normativ”, shkruante ai në rrjetin social “facebook”. Më tej, deputeti

“Kanë kaluar disa ditë që nga shpallja më datë 5 shkurt, por vendimi i Gjykates nuk është publikuar ende”

Oerd Bylykbashi

demokrat deklaroi se vonesa e botimit të aktit ka si qëllim spastrimin antikushtetues të administratës. “Mos u habisni miq, nëse në qershor, na vënë kushte të reja për statusin e vendit kandidat, se kështu si e ka nisur kjo mazhorancë, gjërat do shkojnë nga “keq” në “mysybet”!”.


4

E hënë, 10 shkurt 2014

Politikë Ish-kryeministri

Berisha: Banda e tritolit është banda e qeverisë

Ish -kryeministri Sali Berisha ka akuzuar qeverinë dhe policinë se mbron dhe informon personat e përfshirë në bandën e “tritolit”. Në një postim në “facebook” ai shkruante dje se të gjithë ndërmjetësit midis Julianit dhe porositësve të vrasjeve u njoftuan sapo u belbëzuan në hetime emrat e tyre. “Të dashur miq, Vlora dhe Fieri gumëzhijnë këto ditë në çdo kafene, restorant, kazino, biliardo, në çdo tryezë dhe sofër se banda e tritolit është banda e qeverisë dhe këtë nuk e luan as topi dhe kjo jo vetëm se banda erdhi se bashku me tritolin e qeverisë por sepse faktet flasin sa vijon: -Ndriçim Gjokona, ish komisioner i PS, në zgjedhjet e fundit tradhëtoi për të shpëtuar kokën, por me

qëllim që të eleminohej sipas ligjit të mafies atij nuk iu pranua dëshmia dhe nuk iu dha mbrojtje nga Policia e Partisë për 7 ditë me rradhë. Pra u la i lirë në mëshirë të fatit, me falni në meshirë të vrasësit! Porositësi Mitro ishte kumbari i Bashkisë, porositësi Karçini ishte kumbari i qeverisë, porositësit e tjerë i shpëtoi duke i njoftuar Policia e Partisë e avokati i Karçinit u caktua nga kryekreu prokurori i Partisë që të informoj Partinë por dhe të mbroje klientin e tij”, deklaroi Berisha. Më tej, ish-kreu i qeverisë theksoi se të gjithë ndërmjetesit midis Julianit dhe porositësve të vrasjeve u njoftuan sapo u belbëzuan në hetime emrat e tyre. “Mehillajt morën arratinë. Mitrua, që kishte kryer detyrë

Sali Berisha

partie, nuk besoi në fillim dhe vonoi arratinë ndaj dhe padashje u ndalua ne Rinas. Besnik Dervishi i qeverisë akuzoi për tritolin në të ndenjura e tij Gjikën e Bashkisë. Gjika me gjuhë

të koduar nga vet kryekreu iu përgjigj me thirrje kërcenuese në konference shtypi: “z. Dervishi mos devijo hetimet (se ato i di shefi) përndryshe, - i shkruajti në sms, - do tregoj të vërtetën, madje dhe personin qe telefonoi Garden për kallëpin e tritolit në të ndenjurat e tua”. Dhe Dervishi e qepi!”, pohoi ai. Sipas Berishës, Juliani, Gjokona, Mëhillajt, Mitro, Karçini, janë thjesht skalioni i dytë dhe i tretë i bandës se Tritolit dhe se bosët, ata më të rendesishmit e saj, nuk janë kapur dhe nuk kapen. “Ata informohen dhe mbrohen nonstop nga Policia e Partisë, madje darkojnë e bëjnë orgjira me qeverinë dhe qeveritarët e tyre!”, përfundoi reagimin e tij, ishkryeministri i vendit Sali Berisha.

Përplasja

PS: Ish-qeveria la rrugë pa standarde. PD: Përdorët tragjedinë për të sulmuar opozitën “Qytetarët e Tiranës nuk harrojnë as të djeshmen e betonit klientelist dhe as të sotmen e bllokimit të buxhetit të banesave sociale” Tragjeditë e ndodhura në vend për shkak të aksidenteve rrugore përplasin mazhorancën me opozitën. Të majtët përmes deputetit Blendi Klosi ia faturuan tërësisht fajin ish-qeverisë së djathtë, duke theksuar se rrugët pa standarde kanë qenë shkaku kryesor i aksidenteve. Në reagimin e tij, deputeti socialist iu përgjigj akuzave të mëpërashme të opozitës lidhur me inspektimin e punimeve në Rrugën e Elbasanit të kryeministrit Rama, ku theksoi se qeveria e PD prishi lekët e shqiptarëve për shirita rrugësh të ndërtuara pa standarde. “Edhe pse çdo ditë e më shumë shqiptarët po vuajnë e vajtojnë tragjeditë e rrugëve të prishura, gjithashtu po kuptojnë se sa të rëndësishme janë standardet dhe siguria në ndërtimin e rrugëve po shohin pushtetarët e deri djeshëm të sulmojnë Kryeministrin pse inspekton kantieret e hapura në Shqipëri. Sipas tyre këto janë punët e Saliut dhe qeveria nuk duhet të merret me to. Sa mirë do ishte sikur Qeveria dhe Kryeministri ti kishin gjetur të bitisura rrugët e nisura; sikur të mos kishin gjetur malin me borxhe që i mbante bllokuar të gji-

tha rrugët e lëna rrugëve; sikur të paktën projektet të ishin bërë me standarde evropiane dhe paratë e shqiptarëve të mos ishin bërë rrush e kumbulla për shirita rrugësh që mund të quhen vetëm shtigje aksidentesh e ndotjeje kështu siç i lanë”, tha ai. Në këtë kontekst, sipas tij është e rendësishme që qeveria dhe kryeministri të merren në radhë

Duhet ndryshuar sjellja e kompanive me kontratat, tanimë që qeveria po i respekton ato

Selia e PD-së

të parë me ndreqjen e gabimit politik e financiar që është bërë me kantieret e infrastrukturës. “Duhet ndryshuar sjellja e kompanive me kontratat, tanimë që qeveria po i respekton ajo e para kontratat. Duhet imponuar respektimi i afateve. Dhe në fund të fundit duhet forcuar përditë partneriteti me kompanitë që deri dje janë zhvatur babëzisht në dëm të cilësisë”, deklaroi Klosi.

Selia e PS-së

Reagimi Lidhur me akuzat e mazhorancës qeverisëse, reagoi dje Partia Demokratike, e cila në deklaratën e saj theksoi se qytetarët nuk mund të harrojnë të djeshmen e betonit klientelist dhe të sotmen e bllokimit të buxhetit tëe banesave sociale. Sipas demokratëve, deputeti socialist përdori tragjedinë e aksidenteve të dy ditëve më parë për të sulmuar opozitën dhe Bashkinë. “Për turpin e tij, kryesocialisti nuk gjeti sot një minutë kohë t’u shprehë ngushëllime familjarëve të viktimave të aksidenteve të djeshme tragjike. Për faqen e tij të zezë e përdori tragjedinë për të sulmuar opozitën e Bashkinë. Ish kryebashkiakut i kujtojmë se qytetarët e Tiranës nuk harrojnë as të djeshmen e betonit klientelist dhe as të sotmen e bllokimit të buxhetit të banesave sociale. Nuk e fsheh dot përgjegjësinë për krizën ekonomike dhe të sigurisë ku e ka futur vendin me pusulla antiopozitare dhe luftën politike që i ka shpallur Bashkisë së Tiranës dhe opozitës”, thuhej në reagimin e PD-së.

Deputeti i LSI

Tavo: Qeveria të marrë masa emergjente për zgjidhjen e Toponimeve Deputeti Vangjel Tavo i bëri dje thirrje qeverise shqiptare të marrë masa emergjente për zgjidhjen përfundimtare të toponimeve, e kthyer në një shqetësim për emigrantet. Sipas tij qeveria greke ka përcaktuar disa herë afatet për ndryshimin e toponi-

meve, por deri tani kjo çështje nuk ka gjetur zgjidhje. “Në fakt për të qenë i drejtpërdrejtë nuk është lënë 1 herë afat kohor, por 4 herë afat kohor, 3 herë me qeverinë e mëparshme dhe 1 herë me qeverinë aktuale. Për të gjetur një zgjidhje por nuk ka ardhur kjo

zgjidhje”, tha Tavo. Problemi i toponimeve në pasaporta është shfaqur në Tetor të vitit 2012 dhe nuk ka gjetur zgjidhje pavarësisht disa tratatitave që kanë rezultuar të pasuksesshme. “Në bazë të një rezolute të Kombeve të Bashkuara, por të Këshillit Eu-

ropës dhe Bashkimit Europian ne duhet të respetojmë këto toponime”, deklaroi deputeti i LSI-së. Nga pala greke është lënë 4 herë afat kohor, afati i fundit ka skaduar në 30 janar, datë kur ka rifilluar kthimi i emigrantëve që kanë probleme me toponimet.

Vangjel Tavo


E hënë, 10 shkurt 2014

5

Kronikë

Vendimi i Gjykatës

Vrasja në Arbanë, dënohet me 12 vite burg roja Kleandër Zefi Viktima u qëllua nga 18-vjeçari, pasi tentoi të vjedhë lavatriçen e firmës së inerteve ku Zefi ishte rojë i objektit Sonja Caka Gjykata ka dënuar me 12 vite burg Kleandër Zefin, 18-vjeçarin e akuzuar për vrasjen e kryer pranë një firmë inertesh në Arbanë të Tiranës. I riu ka kërkuar të gjykohet në aplikim të gjykimit të shkurtuar, duke përfituar në këtë mënyrë uljen e një të tretës së dënimit. Përfundimisht, të pandehurit Zefi i mbeten vetëm 8 vjet burg për të vuajtur. Ngjarja për të cilën u dënua i riu ka ndodhur në orët e mesnatës së datës 19 gusht të vitit të kaluar në Arbanë. Akuzat që rëndojnë ndaj të riut janë “Vrasje me dashje” dhe “Mbajtje pa leje e armëve luftarake”. Sipas akuzës, nga hetimet paraprake për këtë procedim penal ka rezultuar se në datë 19.8.2013, rreth orës 01:30, organi i policisë është njoftuar se ne vendin quajtur Arbanë, Tiranë, roja i një objekti ka vrarë me armë zjarri shtetasin Astrit Marku. Shtetasit A. Allamani dhe viktima Astrit Marku, banorë të rrethit Tiranë dhe shokë mes tyre, kanë shkuar me autoveturën e markës “Opel Ascona”, në pikën e inerteve që ndodhet në fshatin Arbanë, në pronësi të shtetasit S. M., për të vjedhur materiale hekuri. Ky objekt ruhej me roje, konkretisht nga i pandehuri Kleandër Zefi. Shtetasi A. Allamani dhe viktima kanë hyrë në objekt, duke qarkulluar me mjetin e tyre dhe pasi kishin vjedhur disa sende, janë diktuar nga roja, i pandehuri Kleandër Zefi. Ky i fundit ka njohur shtetasin A. Allamani që dhe drejtonte automjetin, si banor

Foto ilustruese

Ngjarja për të cilën u dënua i riu ka ndodhur në orët e mesnatës së datës 19 gusht të vitit të kaluar në Arbanë

i fshatit Arbanë. Ai i ka kërkuar këtij shtetasi të zbriste nga mjeti, duke i drejtuar dhe një armë zjarri tip “Kallashnikov”, të cilin e mbante pa leje të organeve kompetente. Shtetasi A. Allamani nuk ka zbritur nga mjeti, por e ka lëvizur atë me shpejtësi prapa duke tentuar të largohej. Në këtë kohë, roja i objektit, shtetasi nën hetim, ka qëlluar në drejtim të mjetit. Nga të shtënat e armës së zjarrit ka gjetur vdekjen shtetasi Astrit Marku, ndërsa shtetasi A. Allamani nuk ka pësuar dëmtime. Ky i fundit menjëherë është larguar në drejtim të Spitalit Ushtarak Tiranë për t;i dhënë ndihmën mjekësore shokut të tij. Roja i objektit, i pandehuri Kleandër Zefi, ka qëndruar në objekt deri në mbërritjen e forcave të policisë.

Dëshmia e Zefit I pandehuri Kleandër Zefi, i pyetur pas ngjarjes me cilësinë e personit ndaj të cilit zhvillohen hetime, ka deklaruar se prej disa Zefi e ka kërcënuar duke i drejtuar dhe një armë zjarri tip “Kallashnikov”, të cilin e mbante pa leje

vitesh, bashkë me babain e tij, është i punësuar si roje në pikën e inerteve që ndodhet në fshatin Arbanë, në pronësi të shtetasit S. M. Rreth orës 00:30 të datës 19.8.2013 nga larg ka parë që tek pika e inerteve është afruar një automjet, por që është larguar. Në këtë mo-

ment ai ka shkuar tek pika e inerteve dhe aty ka konstatuar se sendet ishin lëvizur nga vendi i tyre dhe ishte kontrolluar kabina e një kamioni. Më pas ai është kthyer në vendrojë dhe ka telefonuar babain e tij, duke e vënë në dijeni për mjetin. Pas pak çastesh, makina është kthyer dhe është futur sërish tek pika e inerteve. Në këtë moment ka marrë armën automatike, që e mbante fshehur dhe pa dijeninë e babait, dhe i është afruar mjetit që ishte futur në pikën e inerteve pranë vendit ku mbaheshin veglat e punës. Ka njohur drejtuesin e mjetit, personin që quhej A. Allamani, banor i fshatit Arbanë. Me armë në dorë është afruar tek dera e drejtuesit të mjetit, e ka hapur atë dhe i ka kërkuar të dalë nga makina. Ka parë gjithashtu se në sediljen e pasagjerit ishte ulur një person që nuk ka mundur ta shohë si fytyrë. “Pas disa sekondash, drejtuesi i mjetit, duke parë që unë kisha armën në dorë, ngeli si i shtangur në vend, nuk bëri asnjë veprim. Në përpjekje për ta zbritur në tokë, shoferi i ka futur marshin, (indietro) makinës dhe e ka kthyer makinën pothuajse në vend, ku për pak desh më përplasi edhe mua dhe u nis për t’u larguar. Në këtë moment unë jam trembur, kam humbur kontrollin dhe kam shkrehur armën në drejtim të automjetit, me qëllim për t’i çarë gomat që të mos largoheshin. Unë kam qëlluar dy-tri herë nga frika, pasi dhe ata mund të kundërpërgjigjeshin”, - ka përfunduar dëshminë e tij i riu Zefi, i akuzuar për vrasjen.

Vrasjet me pagesë

Porositësi i Sinanaj, eksploziv tek banesa e Andon Mëhillajt Një shpërthim eksplozivi ka ndodhur mbrëmjen e djeshme në një banesë në lagjen ’28 Nëntori” në qytetin e Vlorës. Shpërthimi ndodhi rreth orës 22:40 minuta në oborrin e banesës së të kërkuarit të policisë Andon Mëhillaj, ku nuk ka pasur persona të plagosur. Policia në vendin e ngjarjes ka nisur menjehere hetimet dhë dyshimet e para është se shpërthimi është kryer me eksploziv, i cili ishte vendosur në brendësi të banesës me qëllim shkatërrimin e saj. Banesa e Andon Mëhillaj ishte braktisur nga

familja që prej momentit që ai u shpall në kërkim nga policia. Emri i Mëhillajve u bë i ditur pas kapjes së Bandës së Tritolit dhe një vrasësi me pagesë, tashmë dëshmitar i penduar. Julian Sinanaj ka dëshmuar se për vrasjen e biznesmenit Agron Cela, është paguar 35 mijë euro, ku ndërmjetesit kanë qenë dy kusherinjtë Andon dhe Genis Mëhillaj, të shpallur në kërkim nga policia dhe Sinanaj nuk ka dashur të mësojë porositësin real. Kanë qenë sërish kusherinjtë Mëhillaj qe e kanë porositur për një vrasje tjetër. Sokol

Andon Mëhillaj

Vendi ku ndodhi shpërthimi

Veizi ishte në konflikt me ta për cështje pronësie dhe kushërinjtë Mëhillaj kanë premtuar ta shpërblejnë me 1 mijë e 500 metra tokë. Veizi është vrarë me dy plumba në një lokal në Orikum në gusht të vitit të kaluar dhe më pas Julian Sinanaj është shpërblyer me një apartament ne Vlore nga dy kushërinjtë Mëhillaj. Të dy kushërinjtë janë aktualisht në kërkim nga policia pasi akuzohen se merrnin porositë dhe paratë për kryerjen e vrasjeve të cilat realizoheshin nga Julian Sinanaj.


6

E hënë, 10 shkurt 2014

Kronikë

Peshkopi

Probleme me frenat, furgoni me pasagjerë del nga rruga Plagosen 8 persona, 2 në gjendje të rëndë, mes tyre një foshnje 4 muajshe Aksidenti në Sarandë, shkak konsumimi i alkoolit, shpejtësia dhe mungesa e sinjalistikës Aksidenti në Kukës, tre nga të plagosurit vazhdojnë në gjendje kome, 2 ngelin të paralizuar

Furgoni i aksidentuar në Kukës

Sonja Caka Pa u shuar jehona e dy aksidenteve tragjike të ndodhura në Kukës dhe Sarandë, një tjetër është shënuar mesditën e djeshme në Peshkopi. Sërish bëhet fjalë për furgon pasagjerësh, ky i fundit i dalë nga rruga për shkak të një problemi te frenat. Për pasojë, tetë persona kanë mbetur të plagosur, 2 prej të cilëve në gjendje të rëndë. Një foshnje 4 muajshe dhe drejtuesi i automjetit janë personat që janë në gjendje më të rëndë. Sipas informacioneve nga vendi i ngjarjes, aksidenti ka ndodhur rreth orës 15:30 në fshatin Katundi i Ri ku furgoni me 9 pasagjerë ka dalë nga rruga, si pasojë e një defekti në sistemin e frenave, por edhe për shkak të motit tejet te keq.

8

persona janë plagosur nga 10 pasagjerë, të cilët janë dërguar në Spitalin Rajonal të Peshkopisë

Sipas burime, furgoni ka qenë duke ecur normalisht nga Peshkopia në drejtim të fshatit Katund i Ri ku drejtuesi Medi Cani ka konstatuar se sistemi i frenave kishte defekt. Në këtë moment drejtuesi është përpjekur ta ndalojë mjetin në anë të rrugës në një kodër. Fatmirësisht, prej 10 personave qe ndodheshin në automjet, janë plagosur vetëm 8 persona, të cilët janë dërguar në Spitalin Rajonal të Peshkopisë. Sipas mjekëve, 2 prej të plagosurve janë më rëndë, ndërsa gjashtë të tjerët ndodhen jashtë gjendjes kritike. Një prej të plagosurve rëndë është një foshnje e seksit mashkull 4 muajsh me iniciale P.H, si dhe drejtuesi i automjetit Medi Cani, të cilët janë dërguar me ambulancë për në Tiranë, për një trajtim më të specializuar. Muharrem Rama, mjeku kirurg i spitalit rajonal të Peshkopisë u shpreh se “për shkak të plagëve që kishin marrë, 2 prej të plagosurve i nisëm për mjekim të specializuar në Spitalin Ushtarak të Tiranës. Me vete kanë dhe ekipin e duhur mjekësor. Foshnja ka një traumë në kokë. Gjendja e tyre përkohësisht është jashtë rrezikut për jetën, por nuk mund të kry-

Furgoni i dalë nga rruga

Aksidenti në Durrës Një kamion që transportonte një mjet të tonazhit të rëndë është përplasur ditën e djeshme në mbikalimin e Nishtullës në autostradën Tiranë - Durrës. Për pasojë, mjeti i tonazhit të rëndë, ekskavator me zinxhirë është rrëzuar duke bllokuar pjesërisht rrugën enim ndërhyrjen e specializuar këtu në Peshkopi, ndaj u detyruam që të dërgoheshin në drejtim të Tiranës”. Ndërkohë që, dy aksidente u shënua ditën e djeshme edhe në Tiranë dhe Elbasan, ku një kalimtar është përplasur në qendër të kryeqytetit teksa kalonte rrugën nga njëra anë në tjetrën. Aksidenti në Sarandë Dy drejtuesit e aksidentit me pesë viktima në Sarandë kanë qenë me shpejtësi në momentin kur automjetet e tyre janë përplasur, ndërkohë që vërtetohet që ishin të dehur. Por ndërkohë që, ekspertët kanë deklaruar se një tjetër shkak është edhe mungesa e sinjalistikës në vendin e aksidentit. Këto kanë qenë rezultatet e ekspertizës së aksidentit të mbrëmjes së të shtunës në

pranë mbikalimit. Fatmirësisht, nuk ka pasur të lënduar në njerëz. Shkak i përplasjes së ekskavatorit ishte mosllogaritja e lartësisë së mbikalimit nga ana e shoferit të kamionit që transportonte mjetin e rëndë. Për fat të mirë, nga aksidenti nuk pati të plagosur.

Sipas burime, furgoni ka qenë duke ecur normalisht nga Peshkopia në drejtim... ...të fshatit Katund i Ri ku drejtuesi Medi Cani ka konstatuar se sistemi i frenave kishte defekt

urën e Bogazit, e cila ndodhet midis Konispolit dhe Livadhjasë. Sipas policisë, makina tip “Renault” me drejtues koreografin Taip Madani, 60 vjeç dhe pasagjerë vëllezërit Fejzulla Sulo dhe Krenar Sulo po udhëtonte në drejtim të Sarandës, kurse Alfa Romeo ku ishin babë e bir, Petro Meçi 67 vjeç dhe Kristo Meçi 38 vjeç, po shkonte në drejtim të Konispolit. Përplasja e tyre në kushtet e një shpejtësie tej normave të lejuara ndodhi në urë. Më vonë, policia konstatoi se te dy shoferet kishin qenë nën efektin e pijeve alkoolike dhe të 5 viktimat nuk kishin vendosur rripin e sigurimit. Aksidenti në Kukës Tre nga të plagosurit e aksidentit tragjik që ndodhi dy ditë më parë në aksin Kukës- Shishtavec vazhdojnë të jenë në gjendje të rëndë, ndërsa 67-vjeçarja Hyrie Kovaçi është jashtë rrezikut për jetën. Situata shëndetësore e të plagosurve që u transportuan të shtunën në spitalin e Traumës në Tiranë u bë me dije nga nëndrejtori i këtij spitali Artan Distafa. Ai u shpreh se dy prej të aksidentuarve janë në gjendje kome. Mjeku Distafa sqaroi edhe gjendjen shëndetësore të tre fëmijëve që mbetën të plagosur dy ditë më parë nga shpërthimi i një granate në fshatin Vrion të komunës

Të plagosurit Sedije Sula 50 vjeçe, Yllka Numa 23 vjeçe, Hamza Manuku 33 vjeç, Januz Sula 62 vjeç, Sokol Muli 43 vjeç, Tahir Kasa 45 vjeç, Medi Cani, Foshnja me iniciale P.H Nikël në Krujë. Ai theksoi se fëmijët janë në gjendje të mirë shëndetësore dhe jashtë rrezikut për jetën. Ndërkohë që, Hyrie Kovaçi është një nga katër të plagosurit të aksidentit të Kukësit që u transportuan me urgjencë në Spitalin e Traumës në Tiranë për të marrë ndihmë më të specializuar mjekësore. 67-vjeçarja është në gjendje të mirë shëndetësore. Ndryshe nga sa është thënë se shpejtësia e madhe mund të ketë qenë një nga shkaqet e aksidentit tragjik Kovaçi shprehet se furgoni nuk ka qenë me shpejtësi. “Isha ulur në fund të furgonit me nipin dhe mbesën. Shoferi nuk po ecte me shpejtësi”- ka rrëfyer 67-vjeçarja. Ajo shprehet se shoferi e bënte çdo ditë të njëjtën rrugë dhe se ky aks rrugor ka vite që ndodhet në gjendje të mjerueshme.


7

E hënë 10 shkurt 2014

Matura Shtetërore Publikohen programet orientuese të maturës, ja çfarë duhet të mësojnë maturantët

ndërmjet bashkësive numerike N, Z, Q, R; -

-

të përdorë vetitë e logaritmeve në zbatime të thjeshta;

-

të logaritmojë një shprehje të thjeshtë ku ka fuqi,

Nxënësi të jetë i aftë: -

të zbatojë interesin e thjeshtë dhe të përbërë në problema nga jeta reale.

përditshme

të zbatojë formulat për sin2α, cos 2α.

Linja 4: Gjeometria Përshkrimi i linjës: Kongruenca, ngjashmëria, veti të shumëkëndëshave, drejtëza dhe plani në hapësirë, vijat e gradës së dytë. Njohuritë janë: Zbatime të kongruencës dhe ngjashmërisë së trekëndëshave; zbatime të vetive të trekëndëshit barabrinjës, katërkëndëshit, gjashtëkëndëshit të rregullt;

Linja 2: Algjebra

rrethit; gjendja e ndërsjellë e drejtëzës dhe planit në hapësirë; gjendjet e ndërsjella të

Përshkrimi i linjës: Shprehja e marrëdhënieve të ndryshme matematikore me anë të

dy drejtëzave në hapësirë; gjendjet e ndërsjella të dy planeve në hapësirë; këndi i

gjuhës së algjebrës.

drejtëzës me planin; kushti i mjaftueshëm që drejtëza të jetë pingul me planin;

faktorizimi); fuqia dhe rrënja e polinomit; vlerat e palejuara të ndryshores në një

Ky program orientues ndihmon në përgatitjen e nxënësve për provimin e lëndës së

të përdorë formulat trigonometrike për këndet me shumë ose ndryshesë 90°, dhe me shumë 180°;

-

herës apo prodhime. Matematika dhe

të dallojë këndin dhe harkun trigonometrik në rrethin trigonometrik;

intervaleve numerike;

Njohuritë janë: Shndërrime të thjeshta të polinomeve (mbledhja, shumëzimi,

1. UDHËZIME TË PËRGJITHSHME

rrethor të drejtë; -

të përdorë në zbatime prerjen dhe bashkimin e dy

-

të njehsojë me formula syprinën dhe vëllimin e prizmit, paralelepipedit, piramidës, cilindrit dhe konit

të paraqesë me mënyra të ndryshme një interval numerik;

-

të zbatojë vetitë e prodhimit numerik të dy vektorëve në situata të thjeshta;

-

kllapa);

financa e jetës së

PROGRAM ORIENTUES PËR MATURËN SHTETËRORE (Provim i detyruar për gjimnazin) LËNDA: MATEMATIKA BËRTHAMË

koordinata të dhëna; -

të përdorë vetitë e veprimeve me numra realë për gjetjen e vlerës së një shprehjeje numerike (me ose pa

-

të njehsojë largesën ndërmjet dy pikave, gjatësinë e vektorit dhe prodhimin numerik të dy vektorëve, me

bashkësi të fundme;

J

anë publikuar programet orientuese të Maturës Shtetërore 2014 për lëndët e detyruara dhe për lëndët me zgjedhje. Në bazë të këtyre programeve do të bëhet përgatitja e maturantëve për tu testuar në provimet e qershorit. Programet janë bërë publik nga Agjensia Kombëtare e Provimeve, e cila bën me dije se deri në datën 25 shkurt do të publikojë dhe formulain A1/A1Z.

-

të gjejë prodhimin kartezian të dy bashkësive, për dy

shprehje algjebrike me një ndryshore; shndërrime të njëvlershme të shprehjeve

teorema e tri pinguleve; shumëfaqëshit (prizmi, piramida, kubi, kuboidi), llojet dhe elementet kryesore të tyre; trupat e rrumbullakët (cilindri dhe koni rrethor i drejtë); ekuacioni kanonik i rrethit me qendër (a,b) dhe rreze të dhënë r; ekuacioni i tangjentes dhe pingules ndaj rrethit me qendër O (0;0) në një pikë të tij; kushti që një drejtëz me

algjebrike; shndërrime të njëvlershme të ekuacioneve dhe inekuacioneve me një

ekuacion y=kx+t të jetë tangjente me rrethin x 2+y2=R2; ekuacioni kanonik i elipsit,

ndryshore; zgjidhja e ekuacioneve dhe inekuacioneve të fuqisë së parë e të dytë me

hiperbolës me qendër O(0;0) dhe boshte që puthiten me boshtet koordinative;

një ndryshore grafikisht ose algjebrikisht; zgjidhja e ekuacioneve dhe inekucioneve në

programi orientues ndihmon edhe në verifikimin paraprak të përgatitjes përfundimtare

ekuacioni i tangjentes ndaj elipsit, hiperbolës me qendër O(0;0) në një pikë të tij;

trajtë prodhimi ose herësi; zgjidhja e ekuacioneve bikuadrate; zgjidhja e ekuacioneve

kushti që një drejtëz me ekuacion y=kx+t të jetë tangjente me elipsin dhe hiperbolën

të nxënësve, sepse mundëson zhvillimin e testimeve përmbledhëse.

të thjeshta irracionale me një ndryshore me një rrënjë; zgjidhja e sistemeve të

me qendër në O(0;0); ekuacioni i parabolës y2=bx ose x2=by; ekuacioni i tangjentes

Përgatitja për provimin e lëndës së matematikës bërthamë bazohet në programet e

ekuacioneve/inekuacioneve të tipeve të mësipërm; studimi i shenjës së binomit të

ndaj parabolës me kulm në pikën O(0;0) në një pikë të saj; kushti që një drejtëz me

matematikës bërthamë të gjimnazit sipas klasave të ndryshme dhe përfshin njohuritë

fuqisë së parë e të trinomit të fuqisë së dytë me një ndryshore; ekuacione

ekuacion y=kx+ t të jetë tangjente me parabolën y2=bx ose x2=by.

matematikës bërthamë. Ai synon orientimin e përgatitjes së nxënësve nëpërmjet përqendrimit në njohuritë dhe aftësitë më të rëndësishme të lëndës. Njëherazi,

dhe aftësitë më të rëndësishme të këtyre programeve. Modelimi matematik, aftësia për të zgjidhur problema, aftësia për të përdorur njohuritë matematike në situata nga jeta reale dhe në problema me përmbajtje nga shkencat e tjera, aftësia e të menduarit kritik, aftësia për të argumentuar, për të gjykuar, për të vërtetuar, si dhe aftësitë ndërkurrikulare të kurrikulës së gjimnazit duhet të jenë në vëmendje përgjatë përgatitjes për provimin e matematikës. Programi orientues është hartuar sipas linjave

eksponenciale të thjeshta, të trajtës au=av apo që sillen në këtë trajtë, duke përdorur

Objektivat

vetitë kryesore të fuqive; zgjidhja e ekuacioneve logaritmike të thjeshta, të trajtës

Nënlinjat

Objektivat

logau=logav ose që sillen në këtë trajtë, duke përdorur vetitë e logaritmeve. 4 Objektivat

Gjeometria në plan

Nxënësi të jetë i aftë:

Objektivat

Shprehjet

Nxënësi të jetë i aftë: -

e nënlinjave të njëjta me ato të

-

të shpjegojë pse dy trekëndësha janë kongruentë;

të bëjë shndërrime të thjeshta të polinomeve (mbledhja,

-

të shpjegojë pse dy trekëndësha janë të ngjashëm;

shumëzimi, faktorizimi);

-

të përdorë vetitë e trekëndëshit, katërkëndëshit dhe gjashtëkëndëshit të rregullt në situata problemore;

programeve të matematikës bërthamë për gjimnazin.

-

të gjejë fuqinë dhe rrënjën e polinomit;

Programi orientues për përgatitjen për provimin e lëndës së matematikës bërthamë

-

të gjejë vlerat e palejuara të ndryshores në një shprehje

-

-

të kryejë shndërrime të shprehjeve duke përdorur formulat

programet e lëndës së matematikës bërthamë për klasat 10-12;

Udhëzuesin për zhvillimin e kurrikulës së re të gjimnazit;

Standardet e fushës së matematikës;

Udhëzuesin kurrikular për lëndën e matematikës për klasat 10-12

inekuacioneve,

ekuacionet dhe inekuacionet e fuqisë së parë e të dytë me

Udhëzimin e MAS-it Nr. 60, datë 26.12.2013 “Për zhvillimin e provimeve të

sistemeve

një ndryshore në trajtat standarde (kanonike);

Gjeometria në hapësirë

kryesore algjebrike. -

ekuacioneve,

-

Maturës Shtetërore 2014”.

-

-

të përdorë mënyrat grafike, algjebrike, për zgjidhjen e

1

Numri dhe veprimet

-

Bashkësitë numerike, veprime me numra

me numra

-

Matematika dhe financa e jetës së përditshme

2

Nënlinjat

Algjebra

-

Shprehjet shkronjore

-

Zgjidhja e ekuacioneve, inekuacioneve, sistemeve

-

Matje jo të drejtpërdrejta 2 Matje me formula

-

përdorë

mënyrat

ekuacioneve

e

bikuadrate

përgjithshme dhe

për

ekuacioneve

zgjidhjen të

Matja

4

5

6

7

Gjeometria

Funksioni

-

Gjeometria në plan

-

Gjeometria në hapësirë

-

Vijat e gradës së dytë

-

Kuptimi dhe paraqitja e funksionit

-

Funksioni dhe limiti

Njehsimi diferencial e

-

Derivati

integral

-

Njehsimi integral

Statistikë, probabilitet

-

Statistikë

dhe kombinatorikë

-

Probabilitet

-

Elemente të njehsimit kombinator

3. Përshkrimi i linjës dhe objektivat

-

thjeshta

f(x): g(x)  0, f(x) / g(x)  0 , ku f(x) dhe g(x) janë binomë të fuqisë së parë dhe/ose trinomë të fuqisë së dytë; -

zgjidhë

ekuacione

ekuacionet të

thjeshta

situata të ndryshme, përfshirë edhe ato që kanë lidhje me financën e jetës së përditshme.

duke

-

Njohuritë janë: Bashkësitë numerike N, Z, Q, R dhe veprime me to (prerja, bashkimi, përfshirja); prodhimi kartezian i dy bashkësive të fundme; veprime me numra

linjës:

Matjet

jo

drejtpërdrejta,

problemore

me

të shkruajë ekuacionin kanonik të rrethit me qendër të studiojë vetitë e rrethit (prerja e rrethit me boshtet e rrethit);

-

të shkruajë ekuacionin e tangjentes ndaj rrethit me 8 qendër O (0;0) në një pikë të tij;

-

të shkruajë ekuacionin e pingules në një pikë të

-

të zbatojë kushtin që një drejtëz me ekuacion y=kx+t të jetë tangjente me rrethin x2+y2=R2 ;

-

duke

përdorur

koncepte

Njohuritë janë: Gjetja e masës së elementit të kërkuar, që nuk matet dot drejtpërdrejt, duke përdorur teoremat e sinusit, të kosinusit dhe ngjashmërinë e trekëndëshave;

koordinata të dhëna; vetitë e prodhimit numerik të dy vektorëve; njehsimi me formula i syprinës dhe vëllimit të prizmit, paralelepipedit, piramidës, cilindrit dhe konit rrethor

-

të shkruajë ekuacionin kanonik të elipsit me qendër dhe

boshte

puthiten

me

boshtet

të shkruajë ekuacionin e tangjentes ndaj elipsit me

i formulave për sin2α, cos 2α.

qendër O(0;0) dhe boshte që puthiten me boshtet koordinative; -

Nxënësi të jetë i aftë :

logaritmit, vetitë e logaritmit; logaritmimi i një shprehjeje ku ka fuqi, herës apo

me formula

planin koordinativ, simetritë, forma e hiperbolës); -

të gjejë masën e elementit të kërkuar që nuk matet dot

planin koordinativ, simetritë, forma e parabolës); -

njehsimin e syprinave të figurave plane;

të shkruajë ekuacionin e tangjentes ndaj parabolës me kulm në pikën O(0;0) në një pikë të saj;

situata problemore; të përdorë teoremat e sinusit e të kosinusit për

të shkruajë ekuacionin y2=bx ose x2=by dhe të boshtet koordinative, vendndodhja e parabolës në

ngjashmërinë e trekëndëshave. të zbatojë teoremat e Euklidit dhe të Pitagorës në

të zbatojë kushtin që një drejtëz me ekuacion y=kx+t

studiojë vetitë e parabolës (prerja e parabolës me

në trekëndësh, teoremat e sinusit e të kosinusit dhe

-

të shkruajë ekuacionin e tangjentes ndaj hiperbolës

të jetë tangjente me hiperbolën me qendër në O(0;0); -

drejtpërdrejt, duke përdorur formulat e trigonometrisë

-

të studiojë vetitë e hiperbolës (prerja e hiperbolës me boshtet koordinative, vendndodhja e hiperbolës në

-

drejtpërdrejta, matje

prodhime; interesi i thjeshtë dhe i përbërë (formula përkatëse).

të shkruajë ekuacionin kanonik të hiperbolës me

me qendër në O(0;0) në një pikë të saj;

Objektivat

-

të zbatojë kushtin që një drejtëz me ekuacion y=kx+t të jetë tangjente me elipsin me qendër në O(0;0);

-

të drejtë; këndi dhe harku trigonometrik në rrethin trigonometrik; formulat

Matje jo të

3

thjeshta

qendër O(0;0) në një pikë të tij;

konjuguara; disa nënbashkësi të rëndësishme të R (intervali, segmenti etj.); kuptimi i

të përdorë në zbatime marrëdhëniet e ndërsjella

koordinative, vendndodhja e rrethit, simetritë, forma

trigonometrike dhe formula.

realë :+,-,*,/ dhe ngritja në fuqi në shprehje numerike; veprime me rrënjë +, -, *, e

Bashkësitë numerike, Nxënësi të jetë i aftë:

situata

koordinative;

Objektivat

Objektivat

zgjidhë

O(0;0)

Nënlinjat

Objektivat

të zbatojë në situata problemore teoremën e tri

(a,b) dhe rreze të dhënë r; -

Linja 3: Matja i

e

Nxënësi të jetë i aftë:

përdorur

trigonometrike për këndet me shumë ose ndryshesë 90°, dhe me shumë 180°; zbatimi

-

Vijat e gradës së dytë

ndërmjet dy pikave, gjatësia e vektorit dhe prodhimi numerik i dy vektorëve, me

Përshkrimi i linjës: Zbatimi i konceptit të numrit dhe i veprimeve me numra në

veprime me numra

trigonometrike,

dhe

formulat e mësuara trigonometrike.

Përshkrimi

kushtin

rrethit me qendër O (0;0); trigonometrike

zbatime të teoremave të Euklidit dhe të Pitagorës në situata problemore; largesa

Linja 1: Numri dhe veprimet me numra

Nënlinjat

elementare

problemore

drejtë).

duke përdorur vetitë e logaritmeve; -

situata

trupat e rrumbullakët (cilindri dhe koni rrethor i

të përdorë mënyrat e zgjidhjes së ekuacioneve logaritmike të thjeshta, të trajtës logau=logav ose që sillen në këtë trajtë,

shumëfaqëshit (prizmi, piramida, kubi, kuboidi) dhe

të thjeshta, të trajtës au=av apo që sillen në këtë trajtë, duke -

zbatojë

të zgjidhë me mënyra të ndryshme ekuacione eksponenciale përdorur vetitë kryesore të fuqive; 5

të përcaktojë prerjen e drejtë të dyfaqëshit;

të studiojë shenjën e binomit të fuqisë së parë e të trinomit

inekuacione me anë të majtë në formë prodhimi apo herësi

të përcaktojë gjendjen e ndërsjellë të dy planeve në

-

të zgjidhë sistemet e ekuacioneve/inekuacioneve të tipeve të

të përdorë studimin e shenjës së trinomit për të zgjidhur

të përcaktojë gjendjen e ndërsjellë të dy drejtëzave në

-

mësipërm; -

të përcaktojë gjendjen e ndërsjellë të drejtëzës dhe

pinguleve;

e

të fuqisë së dytë me një ndryshore;

3

-

irracionale me një ndryshore me një rrënjë; -

përdorur

mjaftueshëm që drejtëza të jetë pingul me planin;

të zgjidhë ekuacione dhe inekucione ku ana e majtë është të

duke

hapësirë; -

prodhim ose herës dypolinomesh, kurse ana e djathtë zero;

Linjat

problemore

hapësirë; -

me një ndryshore;

Nr

situata

planit në hapësirë;

të përdorë shndërrime të njëvlershme për të kthyer

ekuacioneve dhe të inekuacioneve të fuqisë së parë e të dytë

2. Linjat dhe nënlinjat

zgjidhë

Nxënësi të jetë i aftë:

Nxënësi të jetë i aftë:

Zgjidhja e

ngjashmërinë dhe kongruencën e trekëndëshave.

algjebrike me një ndryshore;

është mbështetur në:

të formulojë rastet e kongruencës dhe ngjashmërisë së trekëndëshave;

Nënlinjat shkronjore

-

7

-

të zbatojë kushtin që një drejtëz me ekuacion y=kx+ t të jetë tangjente me parabolën y2=bx ose x2=by.

6

9


I.

HYRJE

Lënda e gjuhës shqipe dhe e letërsisë është provim i detyruar i Maturës Shtetërore për

8

të gjithë nxënësit që mbarojnë shkollën e mesme. Për këtë, ata do t’i nënshtrohen një

shkurt 2014 testi, në përbërje të të cilit do të jenë njohuritë dhe aftësitëEe hënë fituara 10 në këtë lëndë, gjatë viteve të shkollës së mesme.

Matura Shtetërore

Ky test do të zhvillohet mbi bazën e PROGRAMIT ORIENTUES. Ky program i ndihmon nxënësit dhe mësuesit për t’u përgatitur për provimin e maturës. Programi, gjithashtu, u vjen në ndihmë inspektorëve të ISHA-s, për të monitoruar planifikimin e mësuesit, me qëllim sistemimin dhe përforcimin e njohurive të nxënësve. -

Linja 5: Funksioni

të zbatojë rregullat e derivimit për shumën, ndryshesën, prodhimin, raportin e funksioneve;

Përshkrimi i linjës: Mënyrat e dhënies së funksioneve, vargu numerik, progresionet -

dhe limiti i funksionit.

të zbatojë rregullat e derivimit të funksioneve elementare (funksioni konstant, funksioni fuqi, eksponencial,

Njohuritë janë: Mënyra të ndryshme të dhënies së funksioneve lineare, përpjesëtimore të zhdrejta, të fuqisë së dytë, si edhe të funksioneve y=a x, y=logax, y=

logaritmik, trigonometrike);

x (me tabela,

- të zbatojë derivatin e funksionit të përbërë në raste jo të

grafikë, formula), kalimi nga një mënyrë e dhënies në një tjetër; kuptimi për vlerën në

kuptimi i vargut si funksion numerik me bashkësi përcaktimi N, gjetja e kufizës së vargut, kur vargu jepet me formulën yn=f(n); progresioni aritmetik dhe progresioni

II. UDHËZIME TË PËRGJITHSHME Programi i shkollës së mesme nuk paraqitet me tema mësimore, por me objektiva të

- të studiojë variacionin e funksionit në raste të thjeshta:

elementare: y=x2 y=x3, y=|x|,y=√x, y=1/x; shpjegimi me mjete algjebrike i vetive të

integral

të integrojë duke përdorur tabelën e integraleve themelorë;

-

të integrojë (në raste të thjeshta) duke përdorur metodën e zëvendësimit;

limiti i polinomit dhe të funksionit racional në një pikë të bashkësisë së tij të

-

përcaktimit dhe kur x→±∞; rregullat e kalimit në limit në raste të thjeshta (limiti i

të integrojë thyesa racionale të formës

shumës, i prodhimit, i herësit të dy funksioneve që kanë limit). -

Objektivat Objektivat

Kuptimi dhe

Nxënësi të jetë i aftë:

paraqitja e

-

-

x (me tabela, grafikë,

të funksioneve y=a , y=logax, y=

formula), duke kaluar sipas rastit nga një mënyrë e dhënies në një tjetër; -

të përdorë kuptimet: vlera në një pikë, bashkësia e përcaktimit, bashkësia e vlerave, monotonia;

ndryshme (tekst tregimtar, tekst poetik, tekst dramatik, tekst bindës/argumentues, tekst përshkrues, tekst shpjegues, tekst informativ, tekst eseistik, tekst kulturologjik), jo domosdoshmërisht të punuara në klasë.

, ku P  x 

Maturanti testohet për aftësitë intelektuale të vëzhgueshme dhe të matshme, të

është një polinom i çfarëdoshëm;

synuara nga programi dhe të zhvilluara në lëndën e gjuhës shqipe dhe të letërsisë, të

të përdorë në zbatime formulën e Njuton-Laibnicit për

tilla si:

njehsimin e integralit të caktuar;

aftësia për të identifikuar dhe për të kuptuar (nivel bazë i aftësive intelektuale);

2 mesatar i aftësive intelektuale); aftësia për të analizuar dhe zbatuar (nivel

aftësia për të vlerësuar, për të gjykuar, për të marrë dhe për të mbrojtur qëndrime

të njehsojë syprinën e figurave plane (të thjeshta) me anë të integralit.

të përdorë mënyra të ndryshme të dhënies së funksioneve x

të caktuara (nivel i lartë i aftësive intelektuale).

Linja 7: Statistikë, probabilitet dhe kombinatorikë Përshkrimi i linjës: Interpretimi dhe paraqitja e një informacioni statistikor, gjykimi

Përqindja e pikëve në test për secilin nivel do të jetë:

i situatave probabilitare dhe njohuri fillestare për konceptet kombinatorike Njohuritë

janë:

Paraqitja

e

dhënave

statistikore

(diagramet

me

shtylla,

histogramet); mesatarja aritmetike, mesorja, moda; kuptimi mbi ngjarjen, ngjarje

elementare, hapësira e rezultateve në ngjarje të papajtueshme; probabiliteti i një 13

Nivelet e aftësive intelektuale Niveli bazë

Niveli mesatar

Niveli i lartë

40%

40%

20%

-

të njehsojë vlerat 10 e funksioneve eksponenciale, logaritmike në disa pika standarde;

-

të përshkruajë kuptimin e vargut si funksion numerik me

e probabilitetit; parimi i numërimit, i mbledhjes dhe i shumëzimit; përkëmbimet,

bash-kësi përcaktimi N;

formulat për llogaritjen e përkëmbimeve; dispozicionet, formulat për llogaritjen e

të gjejë kufizën e vargut numerik, kur vargu jepet me

tyre; kombinacionet, formulat për llogaritjen e tyre; probabiliteti me anë të kuptimeve

Pjesa e dytë: tekst joletrar (55%)

kombinatorike.

Kjo do të thotë që në përgatitjen e maturantëve për provimin e Maturës Shtetërore, do

-

ngjarjeje të thjeshtë, probabiliteti i ngjarjeve të papajtueshme; formula për llogaritjen

formulën yn=f(n); -

dallojë

progresionin

aritmetik

dhe

progresionin

Objektivat

të punohet për përvetësimin e aftësive dhe teknikave zbuluese, shpjeguese, zbatuese,

të zbatojë formulat për an dhe Sn në progresionin aritmetik

Statistikë

Nxënësi të jetë i aftë:

analizuese, sintetizuese dhe vlerësuese. Këto aftësi dhe teknika, nxënësit do t’i

të zgjidhë situata problemore me progresione;

-

të dallojë nëse funksioni është çift, tek, periodik;

-

të krahasojë me mënyra algjebrike dhe grafike dy funksione

-

të analizojë një informacion të gatshëm statistikor;

demonstrojnë dhe do t’i zbatojnë në tekste tregimtare, poetike, dramatike,

-

të paraqesë një informacion të dhënë me mënyra të ndryshme

bindëse/argumentuese, përshkruese, shpjeguese, informative, eseistike, kulturologjike,

statistikore;

të punuara apo jo më parë në klasë.

të gjejë mesataren aritmetike, mesoren, modën në raste të

Pra, nxënësit duhet të aftësohen për objektivat e programit orientues. Ata duhet të

thjeshta.

jenë të aftë të demonstrojnë arritjet e tyre në të gjitha llojet e teksteve.

-

të thjeshta të njohura; të gjejë përbërjen e dy funksioneve elementare të dhëna me formulë; -

Probabilitet

Nxënësi të jetë i aftë:

të paraqesë me mënyra të ndryshme, sipas situatës konkrete,

- të gjejë probabilitetin e ngjarjeve të thjeshta, ngjarjeve të

funksionet elementare: y=x2 y=x3 y=|x| y=√x y=1/x; të

papajtueshme;

shpjegojë me mjete algjebrike veti të funksioneve y=x2 y=x3 -

y=|x| y=√x y=1/x dhe të skicojë grafikët e tyre;

-

të analizojë një informacion të gatshëm statistikor;

të përdorë grafikun e një funksioni f, për të ndërtuar grafikët

-

të njehsojë probabilitetin e një ngjarjeje nga jeta reale;

e funksioneve: -f, |f|;

-

të përdorë parimin e mbledhjes dhe të shumëzimit për

përkufizojë

rrethin

trigonometrik,

funksionet

llogaritjen e mundësive;

trigonometrike y=sinx, y=cosx, y=tgx.

Elemente të

Nxënësi të jetë i aftë: -

të përdorë pemën në ilustrimin e parimit të shumëzimit.

Nxënësi të jetë i aftë:

të zotërojë një kuptim intuitiv të limitit të funksionit

njehsimit

-

të llogaritë probabilitetin me anë të kuptimeve kombinatorike;

nëpërmjet interpretimit gjeometrik dhe me tabelë:

kombinator

-

=

-

=

=

gjejë

numrin

e

dispozicioneve,

përkëmbimeve,

kombinacioneve, duke zbatuar formulat përkatëse.

-

të përdorë kuptimin intuitiv të funksioneve pmm dhe pmv;

-

të gjejë limitin e formave të pacaktuara (raste të thjeshta);

-

të gjejë limitin (pa vërtetim) e polinomit dhe të funksionit

Linjat

Përqindja

1

Numri dhe veprimet me numra

7%

2

Matja

10%

limit në raste të thjeshta (limiti i shumës, i prodhimit, i

3

Algjebra

10%

herësit të dy funksioneve që kanë limit).

4

Funksioni

15%

të zbatojë rregullat (të pranuara pa vërtetim) e kalimit në

5 Përshkrimi i linjës: Limiti, vazhdueshmëria e funksionit, derivati, monotonia dhe

6 7

përkulshmëria, integrali i pacaktuar dhe integrali i caktuar. Njohuritë janë: Limitet e njëanshme, vazhdueshmëria e funksionit, vazhdueshmëria e

25%

Gjeometria

Njehsimi diferencial e integral

14 Statistikë, probabilitet dhe kombinatorikë

Totali

20% 13% 100%

funksioneve elementare; përkufizimi i derivatit të funksionit në një pikë; kuptimi

PROGRAM ORIENTUES PËR MATURËN SHTETËRORE

rregullat e derivimit, derivati i funksioneve elementare (funksioni konstant, funksioni fuqi, eksponencial, logaritmik, trigonometrik), derivati i funksionit të përbërë, derivati i rendit të dytë; studimi i monotonisë së funksionit, gjetja e ekstremumeve me anë të e funksionit; variacioni i disa funksioneve të thjeshta; integrali i pacaktuar, vetitë;

(Provim i detyruar për gjimnazin dhe gjimnazin gjuhësor)

tabela e integraleve themelore; integrimi i drejtpërdrejtë; integrimi me zëvendësim,

LËNDA: GJUHË SHQIPE DHE LETËRSI BËRTHAMË

integrimi i thyesave racionale të thjeshta; integrali i caktuar, vetitë; formula e NjutonLaibnicit; zbatime të integralit të caktuar në njehsimin e syprinave të figurave plane. Objektivat Nënlinjat

Objektivat

Derivati

Nxënësi të jetë i aftë: -

I.

Lënda e gjuhës shqipe dhe e letërsisë është provim i detyruar i Maturës Shtetërore për

ai ka limit;

të gjithë nxënësit që mbarojnë shkollën e mesme. Për këtë, ata do t’i nënshtrohen një

të gjejë asimptotat horizontale dhe vertikale të grafikut për

testi, në përbërje të të cilit do të jenë njohuritë dhe aftësitë e fituara në këtë lëndë, gjatë viteve të shkollës së mesme.

-

të studiojë vazhdueshmërinë e funksioneve elementare;

-

të gjejë derivatin në një pikë (sipas përkufizimit) të disa funksioneve të thjeshta;

-

interpretojë,

shembuj

thjeshtë,

lidhjen

vazhdueshmërisë me derivueshmërinë; -

HYRJE

të gjejë limitet e njëanshme të funksionit dhe të tregojë nëse

funksione të thjeshtë;

e

Ky test do të zhvillohet mbi bazën e PROGRAMIT ORIENTUES. Ky program i ndihmon nxënësit dhe mësuesit për t’u përgatitur për provimin e maturës. Programi, gjithashtu, u vjen në ndihmë inspektorëve të ISHA-s, për të monitoruar planifikimin e mësuesit, me qëllim sistemimin dhe përforcimin e njohurive të nxënësve.

të shkruajë ekuacionin e tangentes në një pikë të vijës; 12

TË LEXUARIT Nënlinja

Objektivat

Njohuritë mbi fjalën

Nxënësi të jetë i aftë:

a) Të kuptuarit dhe përdorimi i drejtë i kuptimit të fjalës.

-

Programi orientues është mbështetur në: −

Programet e gjuhës shqipe dhe të letërsisë në kurrikulën bërthamë;

Udhëzuesin për zhvillimin e kurrikulës së re të gjimnazit;

Standardet e fushës së gjuhës shqipe dhe letërsisë;

Udhëzimin e MAS-it, datë 26.12.2013, “Për zhvillimin e provimeve të Maturës Shtetërore 2014”.

të zbulojë kuptimin me të cilin del fjala, në kontekstin që përdoret;

b) Interpretimi i kuptimeve të

-

dyta, si pasuri gjuhësore brenda situatës tekstore.

të interpretojë kuptimet e figurshme të fjalëve, si pasuri e shprehjes artistike në një

-

tekst letrar; të interpretojë kuptimet e dyta të fjalëve, si

pasuri gjuhësore e shqipes brenda situatës 3 dhe hapësirës tekstore; -

të dallojë kuptimet e figurshme si njësi gjuhësore nga përdorimet e figurshme si njësi të stilistikës letrare;

-

të vlerësojë kuptimet e figurshme të fjalëve, si pasuri e shprehjes artistike në një tekst.

Strategjitë e të lexuarit

Nxënësi të jetë i aftë:

a) Përdorimi i strategjive të të lexuarit për të kuptuar një

-

tekst.

të zbatojë strategji të tilla të të lexuarit, si: strategjia

e

hartës

tekstit,

e

problemzgjidhjes, e përmbledhjes dhe e b) Identifikimi i veçorive të

gjeometrik dhe fizik i derivatit; lidhja e vazhdueshmërisë me derivueshmërinë;

derivatit; përkulshmëria e vijës, pikat e infleksionit, vlera më e madhe dhe më e vogël

OBJEKTIVAT E PROGRAMIT ORIENTUES, SIPAS LINJAVE JANË:

figurshme të fjalëve.

Nr

Linja 6: Njehsimi diferencial dhe integral

III.

c) Vlerësimi i kuptimeve të

4. Tabela e peshave sipas linjave në përqindje

racional në një pikë 11 të bashkësisë së tij të përcaktimit dhe kur x→±∞; -

Pjesa e parë: tekst letrar (45%)

Nënlinjat

-

-

Struktura e testit do të jetë:

gjeometrik (në vargje të dhëna); dhe progresionin gjeometrik;

limiti

P  x ax  b

lineare, përpjesëtimore të zhdrejta, të fuqisë së dytë, si edhe

funksionit

Funksioni dhe

Kësisoj, testi i Maturës Shtetërore do të ketë në përbërje fragmente nga tekste të

-

kuptimi intuitiv i funksioneve pmm dhe pmv; format e pacaktuara (raste të thjeshta);

dramatik, tekst bindës/argumentues, tekst përshkrues, tekst shpjegues, tekst

njohurive e aftësive edhe në tekste të tjera.

Nxënësi të jetë i aftë:

Njehsimi

shqipe dhe letërsisë realizohen nëpërmjet teksteve (tekst tregimtar, tekst poetik, tekst

në tekste të ndryshme, e bën më të lehtë “transferimin” dhe përdorimin e koncepteve,

ax  b y= ax 4  bx 2  c , y= . cx  d

grafikëve të funksioneve: -f , |f| duke përdorur grafikun e një funksioni f; përkufizimi i

cilat e vënë theksin në rezultatet e të nxënit. Objektivat e programit të lëndës së gjuhës

informativ, tekst eseistik, tekst kulturologjik). Fakti që nxënësi përballet dhe ushtrohet

y= ax 2  bx  c; y= ax3  bx 2  cx  d ;

funksioneve y=x2, y=x3, y=|x|, y=√x, y=1/x dhe skicimi i grafikëve të tyre; ndërtimi i

Nënlinjat

Udhëzimin e MAS-it, datë 26.12.2013, “Për zhvillimin e provimeve të Maturës

- të përcaktojë ekstremumet e funksionit me anë të derivatit;

- të gjejë vlerën më të madhe (më të vogël) me anë të derivatit;

elementare të dhëna me formulë; paraqitja me mënyra të ndryshme i funksioneve

=

Standardet e fushës së gjuhës shqipe dhe letërsisë;

- të studiojë monotoninë funksionit me anë të derivatit;

infleksionit;

gjeometrik; përkufizimi i funksionit çift, tek, periodik; përbërja e dy funksioneve

=

Udhëzuesin për zhvillimin e kurrikulës së re të gjimnazit;

Shtetërore 2014”.

- të studiojë përkulshmërinë e vijës dhe të gjejë pikat e

gjeometrik; zbatimi i formulave për an dhe Sn në progresionin aritmetik dhe

=

Programet e gjuhës shqipe dhe të letërsisë në kurrikulën bërthamë;

- të njehsojë derivatin e rendit të dytë;

njehsimi i vlerave të funksioneve eksponencialë, logaritmikë në disa pika standarde;

intuitiv i limitit të funksionit nëpërmjet interpretimit gjeometrik dhe me tabelë:

ndërlikuara;

një pikë, bashkësinë e përcaktimit, bashkësinë e vlerave, monotoninë e funksionit;

funksioneve trigonometrike y=sinx, y=cosx, y=tgx në rrethin trigonometrik; kuptimi

Programi orientues është mbështetur në:

teksteve.

diagramit të Venit; -

të përdorë informacionin e tekstit për të zbuluar

c) Evidentimi i veçantive të llojeve të ndryshme të

-

teksteve dhe krahasimi mes tyre.

nëntekstin

dhe

për

nxjerrë

përfundime; të parafrazojë informacionin e marrë nga tekste të llojeve të ndryshme; -

d) Zbulimi dhe vlerësimi i

të bëjë përmbledhjen e një teksti; të zbulojë tipare të përbashkëta dhe dalluese ndërmjet teksteve të ndryshme në lidhje me:

pozicionit të autorit.

personazhet, temën, problemzgjidhjen, lidhjen e ndërmjetme dhe relacione të tjera; -

të vlerësojë stilin e autorit në tekste të ndryshme.

Pasurimi i fjalorit

Nxënësi të jetë i aftë:

a) Zbulimi dhe përdorimi i dukurive gjuhësore, si:

-

të përdorë gjerësisht dhe me efikasitet

polisemia, homonimia,

dukuritë

sinonimia, antonimia,

homonimia, sinonimia, antonimia;

shprehjet frazeologjike.

-

semantike,

si:

polisemia,

të analizojë figurshmërinë e përdorur në 4


9

E hënë 10 shkurt 2014

Matura Shtetërore tekste b) Vlerësimi i figurshmërisë së

ndryshme

gjuhësore

përmes

shprehësisë

burimeve

Poezi

(fonetike,

Homeri “Iliada”; Populli “Këngë të epikës legjendare shqiptare”; N. Frashëri “Lulet e

përdorur në tekste të

morfologjike, leksikologjike, sintaksore), për

ndryshme, përmes burimeve

të pasuruar fjalorin;

gjuhësore të shprehësisë.

-

të pasurojë fjalorin përmes krijimit të fjalëve e të kuptimeve të reja dhe futjes në përdorim të fjalëve dialektore me vlera shënuese e shprehëse;

-

të pasurojë fjalorin me fjalë të huaja të domosdoshme, duke mënjanuar fjalët e huaja të panevojshme.

Aftësitë e të kuptuarit të tekstit

verës”; De Rada “Këngët e Milosaos”; Bajron “Çajld Harold”; Fishta “Mrizi i

Tematika

Objektivat

Tema e qëndresës

Nxënësi duhet të jetë i aftë:

zanave”, Poradeci “Lirika”; Migjeni “Vargjet e lira”; Kadare “Ca pika shiu ranë mbi qelq”.

Gjuha dhe stili

-

Interpretimi dhe gjykimi

-

ekonomik dhe letrar;

Prozë Servantes “Don Kishoti”; Hygo “Katedralja e Parisit”; Pashko Vasa “Bardha e Temalit”; Balzak “Evgjeni Grande”; “Xha Gorio”; P. Marko “Qyteti i fundit”; Kadare

vetjak

i

njohurive

dhe

“Kështjella”; Kamy “I huaji”; Markes “100 vjet vetmi”; Koliqi “Tregtar flamujsh”; Kasem Trebeshina “Odin Mondvalsen”.

-

të analizojë tekstin (letrar dhe joletrar), si

Dramë

formë e larmishme e ligjërimit;

Eskili

të tregojë se si teksti pasqyron artistikisht

“Makbeth”,“Hamleti”; Molier “Mizantropi”; Ibsen “Shtëpi kukulle”, ”Armiku i

marrëdhënie

popullit”; Çajupi “14 vjeç dhëndër”; Miler “Pamje nga ura”; Noli “Izraelitë dhe

a) Evidentimi i rolit të fjalëve në

-

krijimin e tonit dhe

historiko-shoqërore

një

periudhe kohore të caktuar;

atmosferës së

-

veprës.

të identifikojë karakteristika të kompozicionit

-

drejtim të arritjes artistike,

“Prometeu”;

Shekspir

“Romeo

dhe

Zhuljeta”,

“Mbreti

Lir”,

-

shoqërore e

të dallojë faktin nga opinioni, duke përdorur dhe këndvështrim vetjak;

-

çështje,

si

p.sh.:

tipizimi,

të dallojë lidhjen logjike të argumenteve në

të veçojë tipare të gjuhës së veprës dhe të stilit të autorit;

PROGRAM ORIENTUES PËR MATURËN SHTETËRORE (Provim me zgjedhje) LËNDA: LETËRSI E THELLUAR

të identifikojë karakteristika përmbajtësore të

informacione nga teksti, argumente logjike

psikologjike.

vlerësojë

mjediset, konflikti, karakteret; -

filistinë ”.

teksteve (tema, tematika, motivi, karakteret);

gjuhësore, filozofike,

kompozicioni, kronologjia e ngjarjeve, rrethanat,

në tekste të ndryshme;

b) Interpretimi i një vepre në

të parashtrojë, të argumentojë dhe të evoluojë idetë e qëndrimet e tij rreth vlerave të veprës;

Nxënësi të jetë i aftë:

aftësive për të kuptuar tekstin:

të reflektojë rreth lidhjeve të veprës letrare me kontekstin historik, shoqëror dhe ekonomik;

-

dhe reflektimi ndaj tij Përdorimi

të përshkruajë kontekstin historik, shoqëror,

-

të analizojë aspektet gjuhësore të veprës;

-

të analizojë çështjet që lidhen me raportin kulturë-individ-vepër;

-

të gjykojë rreth vlerave të veprës, duke iu referuar kritereve, citimeve dhe argumenteve;

-

të realizojë ese përshkruese dhe argumentuese/ bindëse.

tekste të ndryshme; -

të zbulojë qëndrimin e autorit ndaj “lëndës”

I.

HYRJE

Moduli 2: Bota dhe ndryshimi

që trajton dhe ndaj lexuesit të cilit i drejtohet; -

të zbulojë se si përdorimi i fjalëve të autorit krijon tonin dhe atmosferën e përgjithshme të veprës;

-

të interpretojë një vepër në drejtim të arritjes 5 artistike, gjuhësore, filozofike, shoqërore e

psikologjike; -

të zbulojë tipare të përbashkëta dhe dalluese midis një teksti të traditës letrare dhe një shkrimi bashkëkohor, duke i vendosur në

Programi orientues për letërsinë e thelluar përfshin njohuritë dhe aftësitë më të

Tema qendrore: Studimi i heroit dhe forca e tij në veprën “Jul Çezari” të Shekspirit

rëndësishme të kësaj lënde për gjimnazin. Programi orientues është mbështetur në:

Tematika

-

programet e letërsisë në kurrikulën me zgjedhje të detyruar;

-

udhëzuesin kurrikular të gjimnazit;

-

8 letërsisë; standardet e fushës së gjuhës shqipe dhe

-

udhëzimin e MAS-it, datë 26.12.2013 “Për zhvillimin e provimeve të Maturës Shtetërore 2014”.

marrëdhënie krahasuese.

II.

Objektivat

Nxënësi duhet të jetë i aftë: Heroi dhe karakteri njerëzor -

UDHËZIME TË PËRGJITHSHME

Tipizimi i personazheve

shekspirian të saj; -

TË SHKRUARIT Nënlinja

Objektivat

Programi orientues për provimin e letërsisë së thelluar, në kuadrin e Maturës

Shkrimi si proces

Nxënësi të jetë i aftë:

Shtetërore për vitin shkollor 2013-2014, përbën një dokument të vlefshëm për nxënësit, mësuesit dhe specialistët e përfshirë në procesin e Maturës Shtetërore.

a) Përfshirja në hapat e domosdoshëm të procesit të

-

të shkruarit.

të përfshihet në të gjitha hapat e procesit të të

Programi, gjithashtu, u vjen në ndihmë inspektorëve të ISHA-s për të monitoruar

shkruarit:

planifikimin e mësuesit me qëllim sistemimin dhe përforcimin e njohurive të

parashkrimi,

draftimi,

rishikimi

(redaktimi e korrektimi); b) Njohja dhe përdorimi i

-

elementeve të sistemit të

(ideja

nënidetë,

organizimi,

vlerësimit.

drejtshkrimi, fjalori, saktësia gramatikore, referencat) për shkrimin e tij.

Shkrimi si produkt

Nxënësi të jetë i aftë:

-

a) Realizimi i një shkrimi për tema, qëllime dhe audienca

-

të caktuara. b)

të shkruajë tekste me disa paragrafë duke zhvilluar një ide kryesore;

Përdorimi i elementeve të domosdoshme

për

-

të shkruajë pjesën në mënyrë të tillë që të të zgjedhë fjalët dhe format gjuhësore për të

shkruar në forma të

specialistët e përfshirë në hartimin e testit të letërsisë së thelluar, si lëndë me zgjedhje për Maturën Shtetërore.

Tema qendrore: Rrënjët e formimit të kombit shqiptar (Gjergj Fishta “Lahuta e Malcis”)

zhvillojnë një ide,

kanë

një

organizim

strukturor

kontekstin, përfshijnë informacione të rëndësishme,

zbatuar kriteret e

duke përjashtuar informacionet më pak të

domosdoshme për çdo

rëndësishme, mbështesin gjykimet me të dhëna të

-

niveli bazë- 40%;

-

niveli mesatar- 40%;

-

niveli i lartë- 20%.

dhe

pikësimit.

standarde shqipe.

-

-

Fragmentet për të dy tekstet do të merren nga veprat e detyruara për t’u lexuar, lista e të cilave ndodhet në fund të këtij programi.

vlerësojë

si

ndikojnë

mbi

audiencën

të përdorë rregullat drejtshkrimore të gjuhës të përdorë njohuri të gjuhës standarde për të të përdorë rregullat e pikësimit të gjuhës

teknika analizuese, të cilat përvetësohen duke pasur parasysh objektivat specifikë të

Interpretimi dhe gjykimi

veprës letrare; -

III.

të analizojë narracionin, gjuhën poetike dhe elementet e tjera të mjeshtërisë artistike; 5

-

të dallojë veçoritë e poemës epike;

-

të parashtrojë qëndrimin e tij ndaj veprës;

-

të njohë mitologjinë shqiptare të rikrijuar në poemën “Lahuta e Malcis”;

-

të reflektojë rreth lidhjeve të saj me mitologjinë popullore;

-

të analizojë origjinalitetin e Fishtës në rikrijimin e figurave mitologjike;

OBJEKTIVAT SIPAS MODULEVE

Lënda e letërsisë si lëndë me zgjedhje është konceptuar në module të ndërtuara në

jorealja dhe funksionin e hiperbolës; të parashtrojë qëndrimin e tij ndaj veprës;

-

parashtrojë,

krahasimit,

dhe veprave të tjera epike; të realizojë ese përshkruese dhe argumentuese/ bindëse.

3

nëpërmjet

përbashkëtat dhe dallimet midis veprës së Fishtës -

Moduli 1: Bota dhe ndryshimi

të eksplorojë vlerat artistike, kalimin nga realja te

-

bazë teme dhe objektivash. Kësisoj, edhe programi orientues do të ketë këtë formë.

LISTA E VEPRAVE NGA DO TË PËRZGJIDHET FRAGMENTI I 7

Malcis”,

dhënë më poshtë.

standarde në të gjitha shkrimet e tij.

TEKSTIT LETRAR NË TESTIMIN KOMBËTAR

e

Gjuha dhe stili

vetjak

të bëjë lidhjen midis veprës, historisë kombëtare e më gjerë dhe historisë së shkurtër të krijimit të

Dy tekstet letrare në test do t’u takojnë dy gjinive (prozë, poezi ose dramë).

Tema qendrore: Studimi i heroit, forca e tij në veprën “Skënderbeu” të Sabri Godos IV.

figurat

epike

redaktuar shkrimin vetjak; b) Zbatimi i njohurive të gjuhës

dhe

mitologjike

Pjesa e dytë: tekst letrar (50%)

Kjo do të thotë që mësuesit duhet t’i aftësojnë nxënësit për të fituar ato aftësi dhe

standarde në të gjitha shkrimet; -

Mitologjia

krahasuar me vepra të tjera

këndvështrimi.

drejtshkrimit

Nxënësi duhet të jetë i aftë:

Pjesa e parë: tekst letrar (50%)

detaje të përzgjedhura;

Nxënësi të jetë i aftë: -

Aspekti historik

“Lahuta

Për përgatitjen për provim, mësuesit dhe nxënësit të kenë parasysh veprën në tërësi.

përzgjedhja e fjalëve, toni, përmbajtja e

a) Zbatimi i rregullave të

Objektivat

Struktura e testit do të jetë:

përshtatshme e thelbësore, si dhe me

elemente, të tilla si: stili, mjetet letrare,

Drejtshkrimi dhe pikësimi

Tematika

2

të shkruajë lloje të ndryshme tekstesh, të cilat:

shumëllojshmëri audiencash

-

Moduli 3: Bota dhe ndryshimi

bazë, niveli mesatar dhe niveli i lartë. Njëkohësisht, edhe shpërndarja e pikëve në test

mësimor dhe veprat e autorëve mbi të cilët janë ndërtuar modulet në këtë lëndë.

përshtatshëm me qëllimin, audiencën dhe

formë.

dramatik;

Në testin e letërsisë së thelluar do të jenë të përfshira të tri nivelet e vështirësisë: niveli

Në përgatitjen për përmbushjen e objektivave të këtij programi do të përdoren teksti

ndryshme, për një dhe qëllimesh, si dhe duke

të debatojë rreth ligjërimit bindës dhe veprimit

përbën, gjithashtu, një dokument zyrtar, që duhet zbatuar me korrektesë nga

dhe qëllimet a) Demonstrimi i aftësive për të

-

të debatojë rreth një teme që lidhet me veprën.

të përdorë drejt kuptimet e para dhe të dyta të

sekuenca, titujt, nëntitujt etj.

të ilustrojë karakteristikat e personazheve;

të ilustrojë karakteristikat e veçoritë e veprës;

-

-

shkruarit bindës; -

-

jenë:

Nxënësi të jetë i aftë:

të parashtrojë idetë e qëndrimet e tij nëpërmjet të

orienton nxënësit për njohuritë dhe aftësitë kryesore që duhet të zotërojnë për të

të përdorë stil vetjak dhe autorial për të

të përdorë struktura, të tilla si: kronologjia,

bindës midis palëve; -

-

-

6 fjalëve;

të dallojë forcën e ligjërimit kundërshtues dhe

për provimin e kësaj lënde si lëndë me zgjedhje në Maturën Shtetërore;

do të jetë në varësi të përqindjeve që zë çdo nivel. Peshat specifike për çdo nivel do të

-

tragjike të veprës

siguron informacionin e nevojshëm për mësuesit që do të përgatisin maturantët

shprehur ngjyrime emocionale personale etj.; tërhequr vëmendjen e audiencës;

Format e shkrimit, audienca

-

të përdorë gjuhë të saktë, detaje specifike,

bindë lexues të ndryshëm; -

dhe

përballuar me sukses testin e letërsisë së thelluar;

përshkrime, shembuj, përkufizim, analogji;

përfunduar një shkrim.

dramatike

Ky program orientues: -

të veçojë gjuhën figurative të përdorur, elementet e trillimit në vepër;

-

nxënësve.

të përdorë elementet e sistemit të vlerësimit kryesore,

Gjuha dhe stili Veçoritë

të ilustrojë karakteristikat e dramës dhe stilin 4


10

E hënë 10 shkurt 2014

Matura Shtetërore Moduli: Letërsi dhe kompozim

PROGRAM ORIENTUES PËR MATURËN SHTETËRORE (Provim i detyrurar) LËNDA: GJUHË ANGLEZE

a) Vepra letrare (Ismail Kadare “Kronikë në gur”, “Darka e gabuar” dhe “E penguara”) Tematika

Objektivat

Qyteti-personazh

dhe Nxënësi duhet të jetë i aftë: të analizojë se si shkrimtari e përdor gjuhën dhe

Njeriu dhe kërkesa e tij për

strukturat e saj për të arritur një efekt të caktuar

identitet

në vepër; -

Gjuha dhe stili

të gjejë mjetet e ndryshme retorike në veprat letrare dhe t’i përdorë ato në punët e tij me shkrim;

Interpretimi

dhe

gjykimi

vetjak

1. UDHËZUES I PËRGJITHSHËM PËR PROGRAMIN E PROVIMIT KOMBËTAR TË MATURËS SHTETËRORE PËR LËNDËN E GJUHËS ANGLEZE DHE PËR PËRDORIMIN E TIJ NGA MËSUESIT

Ky program orientues mbështetet në standardet e arritjes së mësimit të gjuhës angleze dhe bazuar në udhëzimin e datës 26/12/2013 të Ministrisë të Arsimit dhe Sportit ‘Për Zhvillimin e Provimeve të Maturës Shtetërore’ ku gjuha e huaj është provim i

-

të dallojë karakteristikat bazë të një vepre letrare;

-

të përcaktojë specifikat e një personazhi, duke u bazuar në atë çfarë ai thotë në dialog, monolog etj.;

-

detyruar dhe niveli i njohurive i përket nivelit A2, sipas dokumentit evropian “Kuadri i Përbashkët Evropian i referencave për Gjuhët”. Hartimi i këtij programi orientues është bazuar tërësisht në programet e gjuhës angleze,

të demonstrojë të kuptuarit e ideve të një vepre të interpretojë, nisur nga një perspektivë e caktuar, qëndrime dhe pozicione të hapura ose të nënkuptuara në vepër;

-

komunikojë

një

të cilat përcaktojnë njohuritë dhe shprehitë e domosdoshme gjuhësore,

përgjigje

personale

gjykimi

-

të demonstrojë aplikimin e shprehive të të

gjerë temash të njohura e komplekse që janë trajtuar ndër vite në nivelin A2, letters (formal and non-formal ones), e-mails (formal and non-formal ones),

descriptions of people, places, events and objects).

-

të interpretojë, nisur nga një perspektivë e caktuar, qëndrime dhe pozicione të hapura ose të nënkuptuara në vepër; të argumentojë rreth një çështjeje të caktuar.

Në këtë program njohuritë kryesore që nxënësi ka marrë mbi përdorimin e gjuhës ndër vite, janë të dhëna përmes ushtrimeve, temave, bashkëbisedimeve që trajtojnë

Tipet e ushtrimeve të rekomanduara për fushat e sipërpërmendura: 5 Të lexuarit dhe të Kuptuarit (Reading Comprehension)

si provim i detyruar. -

Të ndihmojë mësuesin e lëndës në punën e tij për zbatimin e programit dhe për t’u dhënë orientimet e duhura nxënësve.

-

Pyetje mbi përmbajtjen e tekstit.

-

Vlerësimin e njëkohshëm të 2 aftësive kryesore (nga katër aftësi që ka gjuha e

-

Ushtrime me përzgjedhje fjalësh ose frazash.

dhe dy konceptet bazë, që janë: ‘të lexuarit dhe të kuptuarit’ dhe ‘të

-

Plotësimi i vendeve bosh me informacionin e duhur (Sentence or phrase

shprehurit me shkrim’.

për krijimin e efekteve të caktuara në vepër;

2.3 Përdorimi i Gjuhës (Use of English)

Të ndihmojë nxënësin maturant në përgatitjen e tij për provimin e gjuhës angleze

të analizojë, nëpërmjet veprave letrare, se si

të komentojë përdorimin e mjeteve të stilistikës

të ruajë rendin e mendimeve në të gjithë pjesën e shkruar.

gramatika e mësuar.

Ky program synon:

huaj)

e tij;

një produkt të shkruar saktë nga ana gramatikore dhe të strukturuar mirë: short

njësi të ndryshme gramatikore ose leksikore, pra në mënyrë esenciale fjalori dhe

Synimet e Programit

të tij;

e tyre në zgjedhjet, vendimmarrjet dhe veprimet

të shprehurit me shkrim në formën e një përshkrimi, letre, etj për një gamë të

-

-

ata për të ardhmen. Programi Orientues është ndërtuar duke pasur parasysh nevojat e

injoranca, ambicia etj., si dhe të gjykojë ndikimin

-

Të shprehurit me shkrim përfshin:

komente të shkurtëra me shkrim për probleme të ndryshme (short stories,

Ky program duhet të nxisë inspirim dhe sfidë për të gjithë nxënësit dhe t’i përgatisë

shumtë, si: mjedisi, vetmia, sfida, tradita,

-

gramatikore, strukturën e rrjedhën logjike.

përdorimin e një repertori të thjeshtë leksikor,

-

2 Të japë orientime për specialistët që merren me hartimin e testeve të Maturës

Shtetërore për gjuhën angleze si provim i detyruar.

ndryshme tek individi, rrethana e faktorë të

-

Për vlerësimin e kësaj aftësie, nxënësi duhet të paraqesë një produkt të shkruar prej 100-120 fjalësh. Nxënësi vlerësohet për përmbajtjen, leksikun, korrektësinë

-

lexuar.

ndërthuren dhe kombinohen në mënyra të

vetjak

këtë gjuhë, etj.

-

ndjeshme dhe të arsyeshme në lidhje me veprën e

menduarit kritik rreth stilit të autorit dhe veprave 7

dhe

dhe joformal duke respektuar formatet e mësuara gjatë viteve që nxënësi ka studiuar

provim i detyruar, është realizuar si sintezë e njohurive dhe

Tema sociale në veprat e Nxënësi duhet të jetë i aftë:

Interpretimi

pangarkuar me detaje, të shkruajë një letër personale apo zyrtare, një e-mail formal

applications, summaries of short texts, etc.,

Objektivat

-

tij, të përshkruajë një ngjarje, një udhëtim real duke përdorur gjuhë të thjeshtë dhe të

ashtu edhe në aspektin gjuhësor (gramatikor, leksikor) dhe funksional.

shkrepësesh”, “Bolero në vilën e pleqve”)

Gjuha dhe stili

duhet të jetë në gjendje të bëjë përshkrime jo shumë të hollësishme mbi tema të

shprehive të fituara gjatë gjithë procesit mësimor në këtë lëndë, si në aspektin tematik

gjuhën angleze si

b) Vepra letrare (Fatos Kongoli “Ne të tre”, “Lëkura e qenit”, “Jeta në një kuti

-

mbi një gamë jo shumë të gjerë temash duke i lidhur elementët në mënyrë koherente,

shprehjen e pikëpamjeve në formë të thjeshtë dhe të qartë,

pret.

Fatos Kongolit

Në provimin e maturës nxënësi duhet të jetë në gjendje të prodhojë tekste të shkruara

-

Programi orientues për përgatitjen dhe realizimin e provimit të Maturës Shtetërore për

nxënësve, zhvillimet e tyre personale duke u dhënë mundësi për sukses në atë çka i

Tematika

2.2 Të Shprehurit me Shkrim (Writing)

komunikuese dhe funksionale.

apo fragmenti; -

Gjetja e fjalëve referuese.

njohura, të tregojë me shkrim përvojat e tij duke përshkruar ndjenjat dhe reagimet e

banorët e tij -

-

completion). -

Ushtrime me përgjigje po/jo.

-

Ushtrime me e vërtetë/e rreme (True or False).

-

Ushtrime me disa alternativa (Multiple Choice, përzgjedhje e alternativës së

Udhëzime praktike mbi përdorimin e programit Për përdorimin e këtij programi mësuesi duhet të ketë parasysh specifikën e gjuhës së

saktë nga 4 ose 5 alternativat e dhëna). -

leximi por tematika, gramatika dhe funksionet gjuhësore do të jenë po ato që ka

Ushtrime ku i kërkohet marrja dhe përzgjedhja e informacionit të duhur nga teksti i dhënë.

huaj, ku nxënësi në provim do të përballet me situata të reja ose me pjesë të reja

-

Ushtrime ku i kërkohet reflektimi mbi përmbajtjen e një fragmenti dhe nxjerrja e informacionit të duhur prej tij.

studiuar ndër vite. Kur flitet për tematikën kryesore në program nxënësit duhet që të kenë njohuri për

-

environmental issues, sports and entertainment, modern living, etc.) Përsa i përket gramatikës, mësuesi duhet t’i përgatisë nxënësit që të jenë në gjendje të zgjidhin ushtrime mbi aspektet kryesore gramatikore (passive voice, conditionals,

Vendosja e paragrafëve sipas rendit të duhur në renditjen e ngjarjeve (Arrangement of paragraphs).

temat që janë të përfshira në program (food, health and safety, travel time,

-

Ushtrime ku i kërkohet paraqitja e elementëve provues që mbështesin idenë e dhënë nga vetë nxënësi.

-

Ushtrime ku i kërkohet thellim në kuptimin e një fraze dhe gjetja e sinonimit të saj.

reported speech, verb tenses, adverbs and adjectives comparisons, connectors, etc.)

Përdorimi i Gjuhës (Use of English; Grammar and Vocabulary)

duke dalë nga konteksti i mësimeve ku këto probleme trajtohen. Mësuesi duhet t’i vërë theksin anës praktike të zgjidhjes së ushtrimeve, duke i trajtuar këto ushtrime në

IV. NË KËTË LËNDË, NXËNËSIT DO TË TESTOHEN EDHE PËR NJOHURITË SHPREHËSE GJUHËSORE, SI MË POSHTË: Gjuhë shqipe Leksikologji

Morfosintaksë

Njohuritë gjuhësore

Ushtrime me zëvendësim, zëvendësimi i një fjale me të ngjashmen e saj.

-

Ushtrime transformimi, shprehja e një fjalie me një strukturë tjetër, por duke Ushtrime me shumë zgjedhje/alternativa (Multiple Choice).

gjuhësore:

-

Ushtrime me plotësime vendesh bosh, vendosja e fjalës së duhur.

Ngjyrimi emocional i fjalëve

-

expressing their interests

-

Ushtrime me ndërtim fjalish.

Dialektet dhe gjuha standarde

-

talking about different fields of interests

-

Ushtrime me gjetje dhe korrigjime gabimesh.

Klasat e fjalëve (pjesët e ligjëratës)

-

recommending places

-

Matching (përshtatje).

-

suggestions (proposals, comments) on simple issues

-

Likes and dislikes

Figurat e sintaksës poetike: elipsa, lakonizmi, anafora,

-

rendi i gjymtyrëve, shkallëzimi, enumeracioni, pyetja

-

Inviting Asking and answering simple personal questions 3 Exchanging courtesies.

retorike

Përsa i përket të shkruarit mësuesi duhet të ushtrojë nxënësit e tij që të dinë të

Figura tingullore: aliteracioni

organizojnë forma të ndryshme kompozimi jo letrar (me tema të thjeshta). Ata duhet

Shprehësia tingullore: ritmi, rima, strofa

të përgatiten që të ndërtojnë paragrafë të saktë nga ana strukturore dhe leksikore.

Organizimi tërësor i një teksti: titulli, paragrafi, hyrja,

Gjithashtu mësuesi duhet të përgatisë nxënësit që të dinë të përmbledhin me shkrim

Mjetet morfologjike të shprehësisë

Ese përshkruese Drejtshkrimi i shkronjës së madhe Drejtshkrimi i fjalëve në gjuhën shqipe Përdorimi i drejtë i shenjave të pikësimit

LISTA E VEPRAVE LETRARE TË DETYRUESHME PËR T’U LEXUAR NGA NXËNËSIT

Shkrimi i një e-mail-i, ku i tregohet një miku rreth një eksperience që ka lënë mbresa.

-

Shkrimi i një letre formale ose jo formale.

-

Aplikime ose rekomandime për një punë part-time (me kohë të pjesshme)

-

Shprehja e mendimit rreth një çështjeje të caktuar.

Struktura e Provimit në përqindje Aspektet Gjuhësore që do të vlerësohen

joformale. 2.

Aftësitë dhe njohuritë që duhet të zotërojë nxënësi maturant për të qenë i

përgatitur për Provimin e Maturës në gjuhën angleze si provim i detyruar. Nxënësi duhet të demonstrojë aftësitë dhe njohuritë e tij për çka më poshtë vijon:

Vlerësimi i këtij komponenti do të bëhet mbi bazën e një teksti të panjohur mbi të pjesë letrare ose jo letrare, dhe për të gjykuar mbi të.

Vepra letrare

Sabri Godo

Romani “Skënderbeu”

informacionin e dhënë në pjesën e leximit, të mbledhë informacionet që i kërkohen

Shekspir

Tragjedia “Jul Çezari”

rreth tekstit apo të japë një vlerësimim të shprehur me gjuhë të thjeshtë mbi atë çka i

Gjergj Fishta

Poema “Lahuta e Malcis”

kërkohet.

Fatos Kongoli

-

jo formale; të zbatojë rregullat e shkrimit të një e-mail-i, një letre formale dhe

cilin do të ndërtohen pyetje që do të testojnë aftësinë e nxënësit për të kuptuar një

Romani “Kronikë në gur”,

6

koherent. Nxënësi duhet të jetë i përgatitur të shkruajë një email ose letër formale ose

Autori

Ismail Kadare

Të Shkruarit (Writing)

një përvojë personale duke përshkruar ndjenjat dhe reagimet e tij në një tekst

2.1 Të Lexuarit dhe të Kuptuarit (Reading Comprehension)

V.

ruajtur kuptimin e fjalisë.

situata nga të gjitha fushat e jetës por duke ruajtur formatet dhe shprehjet që jepen në

Kuptimi i fjalëve

Ese 8bindëse/argumentuese Drejtshkrim

-

Funksionet gjuhësore duhet të trajtohen në mënyrë sa më të larmishme duke përdorur

-

shtjellimi, mbyllja Të shkruarit

hapura, ku më të spikaturat janë sentence transformation, error correction, etj.

tekstet mësimore. Nxënësi duhet të jetë i përgatitur kryesisht për këto funksione

Llojet e fjalive Stilistikë gjuhësore

forma të ndryshme, herë me tipe ushtrimesh me alternativa, e herë tipe ushtrimesh të

Nxënësi duhet të jetë në gjendje të lexojë dhe të kuptojë në mënyrë të përgjithshme

Më poshtë po rradhisim disa aspekte të leximit:

Përqindja

Reading and Comprehension Të Kuptuarit e një teksti të shkruar (letrar ose

40%

joletrar) Use of English (Grammar and Vocabulary) Përdorimi i Gjuhës (gramatika dhe leksiku)

40%

Writing Të Shkruarit (ese’ ose krijim, një letër, kërkesë,

20%

përshkrim, artikull, përmbledhje, etj.)

3. Përmbajtja e Programit

9

Romani “Darka e gabuar”

-

Marrja e informacionit të duhur nga teksti i dhënë.

Romani “E penguara”

-

Reflektimi mbi përmbajtjen e një fragmenti dhe nxjerrja e informacionit të duhur

Romani “Ne të tre” Romani “Lëkura e qenit” Romani “Jeta në një kuti shkrepësesh” Romani “Bolero në vilën e pleqve”

prej tij. -

Thellim në kuptimin e një fraze dhe gjetja e sinonimit të saj.

-

Formimi i një kuptimi të përgjithshëm dhe nxjerrja e moralit të pjesës shprehur në gjuhë të thjeshtë.

Fushat tematike dhe leksiku Përmbajtja tematike Tematika e mëposhtme, e parashikuar për provimin e maturës, do të përfshijë temat bazë (sipas kurrikulës) dhe nëntema të marra nga kurrikula dhe tekstet.

-

Paraqitja e elementëve që justifikojnë përgjigjen e dhënë.

Duke pasur parasysh se shkollat e zhvillojnë mësimin me libra të ndryshëm, tematika

-

Plotësimi i ushtrimeve leksikore rreth tekstit.

është formuluar në mënyrë përgjithësuese dhe jo sipas titujve të mësimeve, me të cilët

4

7


E hënë 10 shkurt 2014

11

Matura Shtetërore Shqiptarët gjatë Luftës II Botërore (1939 -1944)

UDHËZIME TË PËRGJITHSHME

nxënësit janë familjarizuar, por sigurisht përfshin të gjitha njohuritë e përvetësuara në

Shqipëria gjatë regjimit komunist (1945-1990)

shkollë përmes këtyre teksteve:

Shndërrimet demokratike në Shqipëri gjatë viteve 1990- 2008.

Programi orientues i Maturës Shtetërore për lëndën me zgjedhje “Histori bërthamë”

Tematika (Topics)

ka për qëllim përgatitjen e nxënësve për provimin e kësaj lënde. Programi përfshin PËRSHKRIMI I LINJAVE DHE OBJEKTIVAT E PROGRAMIT

konceptet më të rëndësishme të historisë, njohuritë, aftësitë e qëndrimet themelore që

 

Every day life (Eating, cooking customs in Albania; around the world; sports;

nxënësi duhet të zotërojë në këtë lëndë. Ky program është hartuar duke u bazuar në

personal preferences; free time; hobbies, interests).

programet e lëndës së historisë së gjimnazit.

The World around us (Traveling, famous places around the world; money and shopping; environmental issues etc.).

The World of learning and Work (school issues, work interviews, studies, school friendship, etc.).

orientuar hartuesit e testit të lëndës, mësuesit dhe nxënësit në zbërthimin e objektivave të programit orientues të MSh.

Programi orientues i Maturës Shtetërore për provimin me zgjedhje të lëndës së historisë-bërthamë, për vitin shkollor 2013-2014, përbën një dokument të vlefshëm

QYTETËRIMET NË ANTIKITET DHE MESJETË

për mësuesit e gjimnazit, nxënësit e interesuar dhe specialistët e përfshirë në procesin e hartimit dhe vlerësimit të testit të Maturës Shtetërore.

Personal and social life (Health problems, injuries and illnesses; clothes; celebrations in Albania and other countries; physical characteristics of the people,

Përshkrimi i përmbajtjes është vendosur në këtë rubrikë të programit për të

-

etc.)

historisë së gjimnazit, që do të përgatisin maturantët për provimin e historisë

The World of communication (TV programs, reality shows, films, radio

bërthamë, si lëndë me zgjedhje në Maturën Shtetërore 2013-2014.

Qytetërimi në parahistori

Kjo linjë ka për qëllim të zbulojë dhe të argumentojë evolucionin e shoqërisë njerëzore në parahistori dhe elementet e para të kulturës dhe të besimit të kësaj shoqërie. Nëpërmjet kësaj linje, nxënës/i,-ja aftësohet në periodizimin e historisë.

programs, letters, e-mails and postcards).

-

Programi orienton nxënësit për njohuritë, konceptet dhe aftësitë kryesore që duhet të zotërojnë për të përballuar me sukses provimin e historisë bërthamë,

Leksiku

Nr

Linja

Përshkrimi i përmbajtjes

1.

-

thjeshtë me shkrim dhe me gojë.

-

Ç’kuptojmë me qytetërim?

koncepte kyçe historike:

specialistët e përfshirë në hartimin e bankës së pyetjeve dhe tezës së provimit

-

Periodizimi i parahistorisë.

qytetërim, histori e qytetërimit,

të historisë bërthamë, si lëndë me zgjedhje në Maturën Shtetërore.

-

Organizimi kronologjik i

periodizim, parahistori, paleolit,

historisë. -

Ky program duhet shqyrtuar me kujdes nga secili prej grupeve të interesuara. Kujdes i

Aktet dhe funksionet komunikative Sugjerohen aktet dhe funksionet e mëposhtme, të cilët shërbejnë si mënyrë orientuese japin shprehitë kryesore që nxënësi ka fituar ndër vite.

në këtë program. Banka e pyetjeve dhe teza e provimit duhet të përmbajnë vetëm ato

Expressing obligation, permission and prohibition.

Giving personal information or advice to someone.

Expressing opinions; agreeing, or disagreeing. 8

Suggesting, and taking a decision.

përgjatë historisë.

Expressing possibility, probability, certainty.

dhe periodizimin e tyre.

Mësuesit që do të përgatisin nxënësit për provimin e Maturës Shtetërore në lëndën e 5

e para njerëzore, si pikënisje e qytetërimit botëror. Linja 2

Përgatitja e nxënësve për provimin e historisë, duhet bërë në mënyrë të vazhdueshme,

Roma) Kjo linjë ka për qëllim të formojë te nxënës/i,-ja një kulturë të saktë dhe të plotë historike mbi qytetërimet antike të Egjiptit, Mesopotamisë, Greqisë dhe Romës; të paraardhës në qytetërimin pasardhës, duke argumentuar se qytetërimi botëror sot i ka

i lartë. Njëkohësisht edhe shpërndarja e pikëve në test do të jetë në varësi të

rrënjët në qytetërimin e botës antike.

përqindjeve që zë çdo nivel. Peshat specifike për çdo nivel do të jenë:

gramatikore më të rëndësishme të trajtuara .

2.

Objektiva

koncepte kyçe historike:

Antikitet

-

Shteti dhe shoqëria në

mbeturinë lumore, pushtet hyjnor,

Mesopotami.

pushtet zot, pushtet i dhuruar nga

Shteti dhe shoqëria në

zoti, shkrim hieroglif, kuneiform,

Egjipt.

piramidë, kode, qytet-shtet (polis),

të orëve dhe përqindjen më të madhe në programin orientues të Maturës Shtetërore, në

Mesopotamia,

Present Tenses, Past Tenses, Future Tenses, Perfect Tenses, Continuous

test do të përfaqësohet nga një numër më i madh pyetjesh.

Greqia,

Gerund and Infinitive Verb Patterns: (She hates washing up. The teacher asked me to revise the topic once again).

Reported Speech (positive, interrogative and imperative forms).

Active and Passive Voice: (present, past, future, perfect).

-

Udhëzime të përgjithshme.

-

Linjat e programit.

-

Përshkrimi i linjave dhe objektivat e programit.

-

Tabela e peshave.

nd

Conditionals: (0, 1 , 2 , verb tenses and their combinations in conditional sentences). Modal Verbs (may, might, should, have to, must, could).

Adjectives (comparison degrees, and different ways of comparisons).

Qytetërimet në brigjet e

koloni, luftë civile, oligarki,

deteve të Mesdheut

demokraci, tirani, patricë, plebenj,

-

Shteti dhe ligji në Greqinë

skllavopronar, gladiatorë,

antike.

mbretëri, republikë, triumvirat,

Shteti dhe ligji në Romën

principatë, perandori, hark i

antike.

triumfit, kolose, obelisk,

-

Shoqëria dhe jeta e

krishterim, dyndje.

përditshme në qytetërimin

Tekstet e historisë bërthamë për gjimnazin, të miratuara nga Ministria e

bërthamë”:

-

antik grek dhe romak. -

-

romak dhe përhapja e tyre. 6 Besimi në lashtësi.

-

Ndërprerja e qytetërimit

Të përcaktojë kohën e lindjes dhe të zhvillimit të qytetërimeve në

Arti, kultura dhe shkenca në qytetërimin antik grek e atë

Arsimit dhe Sportit. 3 Literatura e sugjeruar për mësuesit dhe për hartuesit e testit për lëndën “Histori

Roma)

-

-

Literatura e sugjeruar për nxënësit në lëndën “Histori bërthamë”:

Të përdorë saktë këta terma e

(Mijëvjeçari IV – II pr. K)

▪ Verb Tenses:

Programi është i organizuar sipas këtyre katër rubrikave:

-

Qytetërimet e hershme.

botëror në (Egjipti,

st

Përshkrimi i përmbajtjes

Qytetërimi

Nxënësit dhe mësuesit duhet të kenë parasysh se fusha, e cila ka numrin më të madh

Tenses.

Linja

Niveli bazë: 40%

sugjerohet të punohet në mënyrë të përqëndruar mbi strukturat dhe çështjet

formojë bindjen mbi zhvillimin kronologjik të tyre dhe kontributet e qytetërimit

përfshira të tri nivelet e vështirësisë së pyetjeve: niveli bazë, niveli mesatar dhe niveli

Niveli i lartë: 20%.

Qytetërimi botëror në Antikitet (Egjipti, Mesopotamia, Greqia,

në mënyrë që nxënësit të sigurojnë përvetësimin cilësor të objektivave mësimorë,

Niveli mesatar: 40%

Të përshkruajë zhvillimin e besimit dhe të artit në komunitetet

shfrytëzojnë disa materiale burimore.

Për një komunikim të saktë nga ana gramatikore, si me gojë ashtu edhe me shkrim,

-

mënyrë që të aftësojnë nxënësit për të përvetësuar të gjitha njohuritë, konceptet dhe 2 aftësitë e përcaktuara në këtë program. Për këtë qëllim, mësuesi dhe nxënësi duhet të

Nr

Elementët dhe strukturat gramatikore

Të përcaktojë shtrirjen kohore të parahistorisë dhe të historisë si

koncepte, njohuri dhe aftësi të trajtuara në këtë program.

Testi për lëndën “Histori bërthamë” do të ndërtohet në mënyrë të tillë ku të jenë të

qytetërim si tërësi e vlerave

-

koncepteve historike dhe aftësive të përcaktuara në këtë program.

Asking about/recommending places.

Të shpjegojë kuptimin e nocionit materiale e shpirtërore të krijuara

historisë bërthamë, duhet të mbështeten në objektivat e këtij programi orientues, në

Expressing likes and dislikes.

-

tezës së provimit të historisë bërthamë, si lëndë me zgjedhje në Maturën Shtetërore, të cilët nuk duhet të përfshijnë për vlerësim objektiva mësimorë që nuk janë parashikuar

mezolit, neolit, eneolit.

Besimi dhe artet në parahistori.

veçantë duhet bërë nga specialistët e përfshirë në hartimin e bankës së pyetjeve dhe

për hartimin e testit dhe vlerësimin e nxënësve. Aktet dhe funksionet komunikative

Expressing interests or preferences on something.

Të përdorë saktë këta terma e

Historia e qytetërimit

parahistori

Programi përbën një dokument zyrtar, që duhet zbatuar me korrektesë nga

Nxënësi duhet të zotërojë një repertor leksikor të mjaftueshëm për t’u shprehur

-

Qytetërimi në

aktet gjuhësore si edhe strukturat

gramatikore që mundësojnë realizimin e komunikimit rreth një teme të caktuar.

Objektiva

si lëndë me zgjedhje në Maturën Shtetërore.

Në bazë të temës, përzgjidhet gjuha dhe

Linja 1

Programi përmban dhe siguron informacionin e nevojshëm për mësuesit e

Egjipt dhe në Mesopotami. -

Të krahasojë tiparet dhe veçoritë e

jetës ekonomike e sociale në Egjipt dhe në Mesopotami. -

antik në Europë.

Të identifikojë tiparet e organizimit shtetëror dhe karakteristikat e tij në Mesopotami

Prepositions, and Phrasal Verbs.

Adverbs

Connectors (above all, such as, then, therefore, whereas, instead, furthermore,

-

Tekstet e historisë bërthamë për gjimnazin, të miratuara nga MAS.

-

Standardet lëndore të gjimnazit për lëndën “Histori”.

-

Programet lëndore të gjimnazit për lëndën “Histori bërthamë”, klasat 10,11,12.

-

Udhëzuesi lëndor i gjimnazit për lëndën “Histori”.

-

Udhëzuesi për zhvillimin e kurrikulës së re të gjimnazit.

dhe në Egjipt. -

të qytet-shteteve të Athinës dhe të Spartës. -

Note to students:

Fusha 1

You must think about the language you want to use. It is not enough just to

Qytetërimi në parahistori

memorize lists of expressions or to memorise the texts from your coursebook. You

Qytetërimi botëror në Antikitet (Egjipti, Mesopotamia, Greqia, Roma)

need to be able to adapt your knowledge to the situation. Language is a creative

Qytetërimi botëror në Mesjetë (shek. V - XV).

process.

Të vlerësojë tiparet e kulturës greke dhe helenistike.

-

Qytetërimet në Antikitet dhe Mesjetë

Të përcaktojë kronologjikisht evolucionin e shtetit në Romë (mbretëri, republikë, principatë,

Fusha 2

perandori). -

bashkëkohore

should come as a surprise to you.

Qytetërimet në fillimet e historisë moderne

Të analizojë krijimin e së drejtës romake si një prej legjislacioneve më të rëndësishme për

Qytetërimet moderne dhe

If you have worked steadily and sensibly during the course then the ‘Matura Exam’

jurisprudencën botërore. -

Të shpjegojë tiparet e jetës shoqërore në qytetërimin grek dhe

Koha e ndryshimeve thelbësore

romak.

Periudha e tronditjeve të mëdha (1914-1945)

-

Qytetërimet bashkëkohore (1945 deri më sot).

PROGRAM ORIENTUES PËR MATURËN SHTETËRORE (Provim me zgjedhje) LËNDA: HISTORI BËRTHAMË

Të dallojë veçoritë e jetës athinase nga ajo spartane.

-

LINJAT E PROGRAMIT

however, even so, etc.) 9

Të përshkruajë evolucionin politik

Të dallojë arritjet në kulturën, artin e shkencën në qytetërimin grek e romak.

Fusha 3

Historia e shqiptarëve

-

Të përshkruajë ndikimin e kulturës greko-romake në Iliri.

-

Parahistoria 100000 vjet - 3500 vjet më parë

-

Shqiptarët gjatë sundimit osman (shek. XV - XX)

Të përcaktojë shkaqet e ndërprerjes së qytetërimit antik

Shteti i pavarur shqiptar në vitet 1912-1939 4

Të tregojë veçoritë e besimit kristian.

Qytetërimi ilir (mijëvjeçari II - mijëvjeçari I para erës së re)

7


12

E hënë 10 shkurt 2014

Speciale

Blogerët duhet të qëndrojnë jashtë Blogosfera është e turbulluar: Shumë autorë të blogjeve politike dhe shkrimeve online u është refuzuar akreditimi vjetor nga Bundestagu gjerman. Kritikët flasin për gazetari me dy klasa

M Bloget që kanë të bëjnë me të drejtat digjitale të qytetareve dhe politikën e pushtetit, mund të kenë ndikim në diskutimet politike dhe sociale

cmyk

arkus Beckedahl shpreh zemërimin e tij. Në blogun e tij netzpolitik. org ai kritikon vendimin e Bundestagut për të mos i dhënë për një vit akreditim, për të informuar nga parlamenti: "Kjo më dëmton në punën time në krahasim me gazetarët e tjerë. Një gjë e tillë mund të shihet edhe si kufizim i lirisë së shtypit dhe si përpjekje për të vështirësuar raportimin kritik.“ Për politikanët e Berlinit Beckedahl nuk duhet të jetë i panjohur. Ai ka qenë anëtar i përhershëm i komisionit "Interneti dhe shoqëria dixhitale" në parlament, që u shpërbë në pranverë të vitit 2013. Blogu i tij është një nga weblogët më të mëdhenj politikë në Gjermani, i specializuar për çështjet e internetit. Faqja informon çdo ditë për zhvillimet e fundit në botën digjitale dhe jo vetëm në formë teksti. Si bloger ai është aktiv në të gjitha kanalet e mediave sociale, u ofron lexuesve të tij çdo javë një përmbledhje javore të temave të javës si podcast dhe zhvillon intervista me ekspertë të njohur, të cilat pastaj i vendos si video në rrjet. Beckedahl i tha DW se nuk asnjë mirëkuptim për refuzimin. Në mesin e kolegëve të tij ai nuk është i vetmi, të cilit i duhet të luftojë për akreditimin vjetor. Shumë blogerëve të tjerë politikë i ka ndodhur e njëjta gjë javët e fundit. Edhe Tilo Jungut, ideator i formatit online "Të rinj dhe naivë – politikë për të painteresuarit", që gjendet në Youtube, i thonë të rrijë jashtë. Reagimi i tij në facebook: "Diferencim në gazetarë të klasit të parë dhe të klasit të dytë. Kjo nuk shkon." Por Bundestagu këmbëngul për nevojën e kartës së gazetarit. Edhe shoqata gjermane e gazetarëve është

për të. Sepse shoqata beson se në këtë mënyrë nuk mund t'i ndalohet hyrja asnjë gazetari me kartë shtypi, gjë që më parë siä duket ka qenë e mundur. Gazetarët pa kartë, pra blogerët dhe gazetarët në profesion të lirë, dëmtohen nga ky rregull. Kjo konfirmohet nga referenti ligjor në Gjykatën e Berlinit, Jonas Kahl. Nuk është e lejueshme, që karta e shtypit të përdoret si kriter

i vetëm për të përcaktuar se kush i përket shtypit. Dallimet në mes gazetarëve dhe blogerëve mund "të bëhen për raste të veçanta, por jo në përgjithësi", thotë Kahl, sepse "bloget nuk janë shtyp i klasës së dytë." Bloget nuk janë shumë të popullarizuar në Gjermani Një vështrim në pozicionimin e blogeve në peisazhin e medias

Dallimet në mes gazetarëve dhe blogerëve mund “të bëhen për raste të veçanta, por jo në përgjithësi”, thotë Kahl, sepse “bloget nuk janë shtyp i klasës së dytë.”

të kthjellon shpejt. Sipas studimit të fundit të ARD ZDF-online në shtator 2013 vetëm 16 për qind e popullsisë lexojnë "herë pas here" bloge në web, vetëm katër për qind një herë në javë. Megjithatë, këtu nuk bëhen dallime sipas temave, kjo është arsyeja, përse gama e materialeve politike është edhe më e ulët. "Bloget nuk kanë përhapje masive në Gjermani", shpjegon profesor Jan-Hinrik Schmidt nga Instituti Hans-Bredow i Universitetit të Hamburgut. Megjithatë, ai pranon, se bloget që kanë të bëjnë me të drejtat digjitale të qytetareve dhe politikën e pushtetit, mund të kenë ndikim në diskutimet politike dhe sociale. Bëhet më e vështirë, por jo e pamundur Aktualisht Bundestagu nuk parashikon që t'i ndryshojë këto rregulla. Kush nuk i plotëson kriteret për akreditim, mund të kërkojë rrugë të tjera, u tha në zyrën e shtypit. Si për shembull duke u lajmëruar tek një deputet. Sidoqoftë një akreditim vjetor do t'u kursente autorëve online mjaft punë dhe kohë, që ata të mund të raportojnë në mënyrë spontane për atë, që ndodh, duke hyrë pa humbur kohë dhe pa vështirësi. "Pa akreditim unë mund të marr pjesë si i ftuar në mbledhjet e komisioneve, por përdorimi i smartfonit, ose i laptopit mund të më ndalohet, gjë që më ka ndodhur vazhdimisht", thotë Markus Beckedahl. Blogerët vazhdojnë të punojnë në postimet e tyre të reja, janë aktivë në mediat e reja dhe të tërheqin vëmendjen për trajtimin e tyre të pabarabartë. Gjithnjë thuhet se interneti është e ardhmja. Por kjo duket se ende nuk ka mbërritur në Berlin në Bundestag. Me sa duket shumë politikanë ende nuk kanë kuptuar.


Mistere

Gjenden gjurmët e njeriut 800 mijë vjeçar

Djali dha bekimin për vetëvrasjen e prindërve

Të dhënat misterjoze për qytetin e Atlantisit Sekreti i luftëtarit të dritës në Indi

Gruaja në pasqyrë

UFO apo meteor? cmyk


14

E hënë 10 shkurt 2014

Mistere

Të dhënat misterjoze për qytetin e Atlantisit

U

jrat e oqeanit Atlantik ruajnë mirë misterin që quhet Atlantis. Trekëndëshi i Bermudëve, katër përmbytjet, gjigantët atlante janë enigma që dalëngadalë fillojnë të zgjidhen. Përgjigjet ndodhen atje, tek mbetjet e këtij qytetërimi. A dini se Atlantis mbulonte oqeanin Atlantik dhe territoret e Amerikës dhe të Europës? 800 000 vjet më parë, disa pjesë të saj u përmbytën dhe mbetën vetëm dhjetë ishuj të mëdhenj që përbënin një federatë detare. 200 000 vite më parë, në përmbytjen e dytë, u përmbytën territore të tjera te Atlantis, dhe kështu mbetën vetëm dy ishuj të mëdhenj, Ruta (hemisferi Verior) dhe Dainda (hemisferi Jugor) ose ndryshe Tuli dhe Tolani, ose Balani dhe Avalon korrespondisht. 80 000 vite më parë, në përmbytjen e tretë, u shpëtua një ishull i madh që grekët quajtën ‘’Poseidoni’’ dhe 12 000 vite më parë (pak a shumë) u fundos edhe kjo pjesë e fundit e Atlantis, duke marrë me vete në thellësitë e oqeanit Atlantik të gjitha sekretet e Atlanteve. A e dini se këto përmbytje nuk janë një histori fantazie por përputhen nga ana kronologjike me fundin e katër akullnajave europiane, që pasi me përmbytjen graduale të kontinentit, rryma e ngrohtë e gjirit të Meksikës gjeti rrugëdalje drejt brigjeve Veriore të Europës, filloi ti ngrohte dhe të shkrinte akujt që e mbulonin ? Shikoni pra, ndërsa qytetërimi Atlant po vdiste, zgjonte territoret europiane që do të mikprisnin qytetërimet e ardhshme. Kështu ndodh gjithmonë, pas vdekjes vjen gjithmonë jeta. A dini se Atlantët kishin një gjatësi nga 2,5 e deri në 6 metra? Kjo gjë vërtetohet nga shumë zbulime skeletësh gjigande që janë gjetur në Meksikë nga murgu Fernando Diaz de Castillo, në Arkadinë e Peleponezit siç thotë dhe Herodoti, në Kaliforni në vitin 1833, në Santa Maria në brigjet e Los Anxhelos, në malet String Valley

Në Atlantis adhuronin një dem? Se mbreti i Atlantis duhej të përballonte i vetëm, një dem çdo 10 vjet dhe se rezultati i këtij dueli tregonte nëse mbretëria e tij ishte e drejtë apo jo

afër Nevadës dhe në vënde të tjera, dhe shumë nga këto skeletë janë 12 000 vjetësh më parë, domethënë të përmbytjes së fundit të Atlantis. A e dini se në Atlantis adhuronin një dem? Se mbreti i Atlantis duhej të përballonte i vetëm, një dem çdo 10 vjet dhe se rezultati i këtij dueli tregonte nëse mbretëria e tij ishte e drejtë apo jo. Se më vonë kjo u bë sporti i Shenjtë në të cilin kryheshin kapërcime mbi demin. Ndeshjet me dema në Spanjë, demat e Kretës, adhurimi i demit në Egjipt, janë mbetje të adhurimeve të lashta të Atlantëve, pasi dhe këto krahina ishin koloni zyrtare të kontinentit legjendar. Një mister mbulon mamuthet e ngrirë të Siberisë, që u ngrinë dhe vdiqën papritur, duke pasur bar në gojën e tyre dhe gjak në poret e lëkurës së tyre, fakt ky që tregon se vdiqën papritmas nga mbytja që erdhi si pasojë e ujit ose tymit. Mister mbulon dhe udhëtimin e çuditshëm të ngjalave, që fillojnë nga lumenjtë e Europës për të arritur në Detin Sargasso, dhe pasi bëjnë vezët e tyre atje, kthehen mbrapsht. Ndjekin në një mënyrë instiktive rrjedhën e një lumi të vjetër, duke notuar në ujë deti, dhe drejtohen në shtratin e një lumi që tani nuk ekziston më.


E hënë 10 shkurt 2014

15

Mistere

Sekreti i luftëtarit të dritës në Indi

N

Mister mbulon dhe “vetëvrasjen” kolektive të minjëve që hidhen në det nga brigjet e Europës Perëndimore, dhe që notojnë drejt një ishulli që duhej të ndodhej shumë milje larg. Me sa duket, ishulli është fundosur dhe miliona minj të shkretë, të lodhur nga notimi mbyten. Mister mbulon emigrimin kolektiv të zogjve, që nga Europa fluturojnë drejt oqeanit Atlantik. Radarët i gjurmojnë në detin Sargasso, duke bërë rrethe dhe duke u munduar të ulen por të zhgënjyera dhe të lodhura vazhdojnë udhëtimin e tyre drejt Amerikës. Mister mbulon llavën e kristalizuar që u gjend në thellësinë e oqeanit Atlantik. Një provë kjo që dikur atje ekzistonte një ishull ose një kontinent që u fundos pasi llava kristalizohet vetëm kur të vijë në kontakt me ajrin atmosferik. A menduat ndonjë herë se mitet janë identiteti i një populli, mënyra me të cilën ky popull koncepton të vërtetën , fatin e tij dhe botën? A pyetët veten ndonjëherë se përse në të gjithë qytetërimet e lashta ekzistojnë mite për një përmytje mbarëbotërore? A pyetët veten ndonjëherë se çfare lidhje mund të kishin këto me përmbytjen e Atlantis? A dini se në një mënyrë misterioze Noe, Defkalioni dhe Pira, Koks Koks, Unapistimi, Karani, Manu, Nama dhe e shoqja e tij, simbolizojnë të gjithë të njëjtin personazh, njeriun më të purifikuar, të zgjedhurin nga Zoti, që ka një emër të ndryshëm në çdo qytetërim por që gjithmonë krijon një arkë mbijetese, në mënyrë që jeta të vazhdohet pas një katastrofe që zakonisht është një rezultat i egoizmit njerëzor? A e dini se në një ditë dhe një natë në Atlantis u bë një lëvizje e boshtit të tokës ose një ndryshim i pjerrësisë së saj dhe se kjo gjë provokoi përmbytjen e tretë në kontinentin misterioz. Atlantis është një mister që josh, ashtu sikurse dhe të gjitha misteret. Prova të pambarim na flasin për të , në thellësi të detit dhe të kohës. Ekzistenca e saj dhe shkatërrimi i saj është një sfidë për ne, një sfidë që mundohet të na mësojë diçka. Diçka mbi zhvillimin dhe egoizmin njerëzor që ka prirje për të ndotur dhe të shkatërruar gjithçka që prek. Atë egoizëm që thuhet se shkatërroi qytetërimin e Atlantis. Atlantis është një interes i kohës së sotme, pasi sot ne jemi egoistë të tmerrshëm. Sepse dhe sot shkatërrojmë planetit që na mikpret , duke influencuar në ekuilibrat e tij të brishtë. Një mister fsheh gjithmonë një dije që na duhet të zbulojmë. E njëjta gjë ndodh dhe me qytetërimin e Atlantis.

Në një ditë dhe një natë në Atlantis u bë një lëvizje e boshtit të tokës ose një ndryshim i pjerrësisë së saj dhe se kjo gjë provokoi përmbytjen e tretë në kontinentin misterioz

ga të gjithë Qytetërimet e Lashtë Tradicionalë janë shpëtuar dhe regjistruar tekste ose tradita gojore, ku elementi kryesor është Njeriu – Hero. Tek Iliada është Akili, dhe në Mitologjinë greke flitet për Herkulin, Teseun, Perseun, Velerofondin, Jasonin dhe shumë e shumë të tjerë. Ne Mesopotami ekziston Eposi i Mbretit Gilgames, që mund të jetë poezia më e lashtë në formë eposi që është gjendur deri në ditët e sotme. Në historinë e Europës, eposi më i njohur është Miti i Mbretit Artur dhe të 12 Kavalierëve të tij. Në Indi ekziston një nga veprat më të mëdha epike që është Ramajana me Heroin qëndror që është Rama dhe gjithashtu vepra e famshme Mahabarata, pjesë e të cilës është edhe Bagavat Gita, me heroin e saj qëndror Arzunën, me të cilin do të merremi në këtë artikull. Një pikë e përbashkët e të gjitha këtyre referimeve, është lufta midis së mirës dhe së keqes, të bardhës kundër të zezës, shëmtisë kundër bukurisë, jetës kundër vdekjes. Protagonist gjithmonë në një luftë të tillë është Heroi – Luftëtar i cili pas shumë testesh – betejash të vështira mund errësirën dhe sjell dritën. Kjo betejë bëhet në dy nivele të ndryshme, një nivel të jashtëm që kryhet brënda në botë dhe një nivel brendësor, ku beteja kryhet brënda vetë njeriut, Luftëtarit të Dritës. Arzuna, i përket klasës së Princave – Luftëtarë që quhet Ksatrija. Nga ai varet rrjedha e betejës midis fisit Pandavas (të mirët) dhe fisit Kurava (të këqinjtë), për marrjen e qytetit Hastinapura (Dituria). Një betejë që do të bëhet në fushën e madhe Kurucetra (bota materiale, shpella e Platonit). Hastinapura në gjuhën sanskrite do të thotë Qyteti i Elefantëve. Në Indi Elefanti , simbolizon Perëndinë e Diturisë, Ganesën. Pra Hastinapura është qyteti i DiTURiSË dhe simbolizon nivelin më të lartë të Ndërgjegjes së Njeriut. Për këtë qytet luftojnë këto dy ushtri, ata që e meritojnë dhe ata që duan ta marrin padrejtësisht. Ata që duan ta përvetësojnë në mënyrë të padrejtë janë fisi KURAVA, që brënda njeriut simbolizojnë elementët e tij inferiorë: pasionet negative, instiktet, dëshirat egoiste dhe gjithcka tjetër që mund të mundë Shpirtin dhe të nënshtrojë njeriun në botën materiale. Pandavas, janë ata që simbolizojnë Shpirtin e Njeriut, të Mirën, Dashurinë, pjesën Qiellore të tij. Janë virtytet dhe vlerat Njerëzore që sot për fat të keq janë një lloj drejt zhdukjes. Ata janë Qeveritësit e vërtetë të hastinapurës. Krisna Krisna është një nga Perënditë e Indisë, analoge e Osirit në Egjipt, të Zeusit në Greqi, dhe Krishtit në botën Perëndimore. Simbolizon Mesuesin Brendësor të cdo njeriu, që banon në nivelin më superior dhe Shpirtëror

të tij. Por gjithashtu simbolizon dhe Mesuesin e jashtëm, atë që është i aftë të udhëheqë një nxënës dhe ti tregojë Rrugën e Vërtetë të Luftëtarit të Dritës. Arzuna simbolizon ndërgjegjen e njeriut që ftohet të vendosë se cilën rrugë do të zgjedhë. Ashtu sikur edhe Herkuli, përpara udhëkryqit, i duhet të zgjedhë nësë do të marrë rrugën e vështirë të Virtytit apo atë të lehtë të Ligësisë. Kështu edhe Arzuna qëndron midis dy ushtrive kundërshtare dhe dyshon, është i pavendosur, peshon të mirat dhe të këqijat e Pandavas (të mirëve) dhe të Kuravas (të keqinjve). Simbolizon njeriun që duhet të zgjedhe rrugën që do të ndjekë, dhe i duhet të zgjedhë nëse do të ndjekë një rrugë ngjitëse të veshtirë që udhëheq në Majë, apo një rrugë horizontale që bllokon njeriun poshtë. Po ta sjellim në kohën tonë, është momenti për të zgjedhur kokrrën Blu apo atë të Kuqe (Filmi Matriks). Dallueshmëria, aftësia e vendosshmërisë për të zgjedhur rrugën malore të vështirë, Trimëria e të dyshuarit por megjithatë të kërkojë përgjigjen e duhur, Modestia e tij për të dëgjuar Mësuesin e tij të brëndshëm dhe të jashtëm (Krisna) shëndërron Arzunën në një Luftëtar – Filozof. Luftëtar sepse jep luftën brëndësore, duke ju kundërvënë zërave të errët dhe përcarës që mundohen ta bindin Filozofin të mos dëgjojë zërin e Mesuesit të tij, por Arzuna përfundimisht bën zgjedhjen e duhur. Lufta filloi, dhe filloi mbarë sepse që në fillim është fituar beteja e parë, pasi Arzuna ka zgjedhur rrugën ngjitëse që të udhëheq në shumë përplasje – kapërcime pengesash drejt majës. Katalizatori qe i jep cilësinë dhe

vlerën kësaj Rruge quhet Veprimi i Drejtë. Sipa Bagavat Gitës, njeriu i Veprimit të Drejtë , nuk vepron i ngulitur tek rezultatet e veprimeve të tij. Nuk është rob i suksesit apo dështimit. Nuk e pengojnë rezultatet e veprimeve por e mësojnë. Arzuna ka drejtuar sytë e tij lart, në majën e vetes së tij, tek gjëja më superiore që mund të ëndërrojë. Kështu veprimet që bën e ndihmojnë të kuptojë rëndësinë e vërtetë të gjërave , të shikojë pas dhe brënda formave. Është një Luftëtar që lufton për mbizotërimin e Shpirtit mbi materialin, për lirinë mbi skllavërinë, për aftësinë e vendosshmërisë mbi fatalizmin, për Veprimin mbi Pasivitetin. Luftëtari i Dritës cakton një Rrugë, tregon një qëndrim jete, është një Model Njeriu që shikon lart pa e penguar balta që ndodhet midis këmbëve të tij. Ndjek një Rrugë që i treguan heronjtë e ndryshëm të Qytetërimeve të lashtë. Nga Odisea e deri tek Mbreti Artur, nga Herkuli e deri tek Aleksandri i Madh, nga Urdhërat Kavalieristikë të Mesjetës e deri tek Njeriu i sotëm që arrin të zgjojë brënda vetes së tij një Forcë të Gjallë të të qënit Luftëtar i Dritës. Arzuna – Luftëtari i Dritës, ndodhet brënda cdo Njeriu dhe prêt momentin e duhur për tu shfaqur. Por për të ndodhur një gjë e tillë duhet që Shpirti i njeriut të shpalosë krahët e tij të vegjël, ti levizë në mënyrë që të mund të forcohen dhe të bëjë hedhjen për të fluturuar i lirë, sa më lart dhe sa më shpejt të ketë e mundur, ashtu sikur edhe pulëbardha Jonathan. Nuk ka nevojë për shumë mendim, nuk ka nevojë për shumë bisedë, nevojitet vetëm vendosshmëri dhe guxim për një udhëtim kërkimi të Filozofit – Luftëtar brënda dhe përreth nesh. Të gjithë njerëzit marrin vendime që luajnë një rol shumë të rëndësishëm në vazhdimin e jetës së tyre. Cfarë profesioni do të ndjekin, me kë do të martohen, cfarë shokësh do kenë, nëse do të udhëtojnë apo jo etj. Por nga ky vendim varet nëse do të vazhdojnë të mbeten pjesë e turmës, nëse do të kristalizohen në sistemin shoqëror ose nëse përfundimisht do të ngrejnë kokën lart e do të bëhen si Arzuna, një Luftëtar i Dritës.


16

E hënë 10 shkurt 2014

Mistere

Gruaja në pasqyrë

M

iranda jetonte e vetëm në shtëpinë lukzose që gjendej në Wollishofen, një lagje shumë e njohur e Zürich-ut, me pamje piktoreske nga liqeni. Kishte ardhur si pesëvjeçare me familje në Zvicër, dhe pasi kishte përfunduar studimet, ishte punësuar si menaxhere në një bankë të njohur të vendit. Martohet me Florin, një ekonomist i diplomuar, dhe pas disa vitesh jetë të lumtur martesore, Florin e godet një sëmundje e rënd nga e cila edhe, pas disa muajsh, ai ndërron jetë! Kjo e traumatizon rëndë shpirti e Mirandës! Sikur të mos i mjaftonte e gjithë kjo, asaj i vdes edhe nëna pak muaj më vonë... Buzëqeshja kishte kohë që nuk ishte stacionuar në fytyrën dhe zemrën e saj... Optimizmi i jetës sa vinte e zbehej... edhe vullneti për punën, po ashtu... Nuk i interesonte më as menaxhimi i saj i suksesshëm... as kapitali... E ndjente edhe ajo këtë dobësi, por nuk mund ta luftonte... i mungonte energjia, fuqia, dashuria për jetën... dhe e dorëzuar para kësaj sfide, kërkoi edhe ndihmën e psikologes... E shtypi në teledirigjues butonin Off të TV-s dhe, e thelluar në mendime, po shkonte drejt dhomës së gjumit që gjendej në katin e dytë. Kishte kaluar mesnata... Para se ta fik dritën e korridorit, e hodhi shikim drejt pasqyrës së madhe dhe të bukur që gjendej përball, mu pranë dhomës së gjumit ku di-

Diku në mesnatë e zgjoi zhurma e thyerjes së një xhamit që erdhi nga salloni... U zgjua frikshëm... ndezi dritë pranë krevatit... mblodhi veten dhe u afrua pranë derës... Dëgjoi me kujdes dhe pas pakë e hapi derën. Një dorë e fuqishme e mbërtheu nga qafa...

kur, përmes saj, sodiste me shumë ëmbëlsi përqafimet dhe puthjet e Florit derisa ai e bartte në krahë për në dhomën e ëndrrave... Frikshëm klithi kur në pasqyre, pas saj, pa një fytyrë të një gruaje tjetër që dukej e tmerrshme - e mbuluar në gjak... e masakruar... Ktheu kokën prapa... nuk kishte asgjë... Shikoi sërish pasqyrën, fytyra nuk ishte më aty! Fiku dritën shpejt dhe u

fut në dhomë. Të nesërmen vizitoi sërish psikologen dhe i tregoi për ndodhin e mbrëmshme e bindur se ajo që kishte përjetuar, nëse nuk ishte lloj halucinacioni, ishte një realitet i tmerrshëm. Mjekja u përpoq ta qetësoj duke e lidhur rastin me ndikimet enorm të krizave emocionale që e kishin goditur nga tragjeditë e njëpasnjëshme,

e që tek ajo dukshëm kishin lënë gjurmë të thella psikike. I dha edhe tableta qetësimi. Natën e dytë vendosi të ik më herët në botën e gjumit, aty ku edhe gjente prehje shpirti i saj... Dyshonte se mos vallë kishte kaluar pragun e normalitetit... iluzione, halucinacione, apo ishin këto shenjat e para të çmendurisë. Kishte frike se, pas humbjes së bashkëshortit dhe nënës, do ta humbë edhe mendjen... Dhe sërish u ngjitë shkallëve duke u mbajtur për parmak hekuarsh të dekoruar, sikur të kërkonte mbështetje dhe guxim nga ta. Kishte vendosur që mos të shikonte në pasqyrë. U afrua tek dhoma e gjumit, dhe kur deshi ta fik dritën e korridorit, sytë e tradhtuan, dhe shikimi i saj u përball më pasqyrën! Sërish ajo fytyrë e përgjakur e asaj gruaje pas saj... E tmerruar nga frika u fut shpejtë në dhomë, mbylli derën dhe u shkreh e tëra në vaj. Natën e tretë, e thyer moralisht, shpirtërisht e fizikisht, qëndroi në dhomën e fjetjes... nuk zbriti poshtë në sallon për të shikuar TV-n... as edhe lajmet e mbrëmjes që i përcillte vazhdimisht! Diku në mesnatë e zgjoi zhurma e thyerjes së një xhamit që erdhi nga salloni... U zgjua frikshëm...

ndezi dritë pranë krevatit... mblodhi veten dhe u afrua pranë derës... Dëgjoi me kujdes dhe pas pakë e hapi derën. Një dorë e fuqishme e mbërtheu nga qafa... dhe më kot përpiqej t’i shmangej asaj duke goditur me duar e shqelma dhe klithur e bërtitur me sa fuqi që kishte... dhe kur sulmuesi, që tashme e mbante fuqishëm nga mbrapa, afroi thikën për ta goditur në qafë, ajo veç ishte e kthyer kah pasqyra... dhe në atë moment shikimet  e te dyve u takuan në pasqyrë... në vend të fytyrës së Mirandës, ata panë fytyrën e masakruar të asaj gruaje... Sulmuesi i tmerruar e lëshoi Mirandën, dhe në panik e sipër, u përplasë mbi parmakë të shkallëve dhe ra poshtë... ashtu i lënduar filloi të ik.... Miranda menjëherë alarmoi policinë të cilët edhe e kapën shpejtë sulmuesin, pasi nga lëndimet e pësuar, ai nuk kishte arritur të lëviz edhe aq larg... Për policinë ky edhe nuk ishte një person i panjohur! Para ca kohësh kishte ikur nga burgu, në të cilin vuante dënim të rënd për shkak të vrasjes së një gruaje tjetër... Dy ditë më vonë, derisa po intervistohej nga policia për rastin, Miranda mbeti gojëhapur dhe e shtangur, kur në fotografinë që e kishte para vetës mbi tavolinë, njohu viktimën... Ishte po ajo fytyrë e tmerrshme e asaj gruaje të mjerë, të cilën e kishte masakruar ky kriminel, fytyrë që ia shpëtoi jetën dhe, që nga ajo natë, nuk u paraqitë asnjëherë më!


E hënë 10 shkurt 2014

Mistere

Djali dha bekimin për vetëvrasjen e prindërve Tai Altman

D

jali i një çifti, të cilët vdiqën pasi kishin bërë paktin për vetëvrasje, e kishte puthur nënën dhe babën, duke ua dhënë bekimin që të kryenin vetëvrasjen. Tai Altman ka thënë se e dinte që prindërit e tij Raphael, 69, dhe Tamar 72, të cilët ishin të martuar për 46 vjet, do ta vrisnin veten. Mjeku ligjor ka thënë se ishte e qartë se çifti kishte vendosur të bënin vetëvrasje shkaku i gjendjes së keqe shëndetësore. Çifti, nga Oxfordshire, u gjet i vdekur në krahët e njëri-tjetrit pasi kishin pirë helm. Djali i tyre, Altman,43, në dijeni se kanceri i babait kishte arritur në fazën përfundimtare, e kuptoi se ky çast do të vinte. Ai tha se e dinte prindërit e tij do të vdisnin së bashku, po të mundnin. “Ne kaluam dy ditë duke i thënë lamtumirë njëri-tjetrit. Patëm rastin që t`i thoshim gjitha gjërat që dëshironim t`i thoshim”. “U thash se ata kanë qenë prindër të mirë dhe se u ndjeva i nderuar që kam pasur dhe se gjithë atë që kam mësuar nga ata do ia kalojë nipave dhe mbesave të tyre”. “Dëshiroja që t`ua jepja një ndjenjë se ata nuk janë duke lënë asgjë prapa". Çifti përdori të njëjtin helm që prodhohet nga Dignitas- një organizatë zvicerane që u ndihmon njerëzve të përfundojnë jetën e tyre. Tai Altman tha se babai i tij ishte i diagnostifikuar me kancer por ai shijonte një jetë të mirë deri në fund të jetës së tij. Nëna e tij vuante nga diabeti, neuralgjia dhe problemet muskulore dhe ia kishte bërë të qartë familjes së saj se nuk ishte e përgatitur të jetonte pa burrin e saj. “Gjatë një bisede ia dhashë një skenar të mundshëm se ajo mund të jetonte, por tashmë kishte marrë vendimin përfundimtar”. Djali tha se familja kaloi dy ditë duke u përshëndetur, para se ai t`ua jepte bekimin për vetëvrasje prindërve të tij. “I thash asaj se mund të vinte të jetonte me ne dhe të jetë me ne e nipat e saj por nuk ishte në gjendje të mirë fizike dhe nuk argumentova më shumë”. “Unë i pyeta se si do të bëjnë vetëvrasje”, ka thënë ai. “Ata më thanë se ishte një helm i Dignitas me përbërje kimik. Nuk kisha pyetje tjera më”. “U thash se nuk ndjehem keq për asgjë dhe se do të më mungonin shumë”. Peter Clark, asistenti i mjekut ligjor tha se çifti kishte vendosur me kujdes që të bënin vetëvrasje. “Ishte e qartë se ata kishin vendosur që të vdisnin së bashku ashtu siç kanë jetuar”.

Raphael, 69, dhe Tamar 72

Gjenden gjurmët e njeriut 800 mijë vjeçar G

jurmët e hershme të këmbëve të lëna nga njerëzit jashtë Afrikës janë gjetur në bregdetin e Norfolkut të Anglisë. Të përshkruara si “gjetjet më të rëndësishme të brigjeve të Britanisë”, gjurmët e vjetra 800 mijë vjeçare janë gjetur në Happisburghu pas baticës së detit. Shkencëtarët besojnë se gjurmët janë dëshmi të njerëzve që hershëm që kanë jetuar në Evropën veriore, derisa më parë në këtë zonë janë zbuluar edhe eshtra të kafshëve dhe mjete të gurit, transmeton Koha.net. Gjurmët janë ekspozuar kur deti largoi rërën nga një seri e gropave të vogla. Janë gjetur më shumë se 50 gjurmë të këmbëve, 12 prej të cilave janë të kompletuara kurse dy tregojnë në detaje gishtat e këmbës. “Nuk kishim ide se çfarë po shikonim”, ka thënë Dr. Nick Ashton nga Muzeu Britanik. “Por ishte diçka që nuk e kishim hasur më parë”. “Kisha një ndjenjë se do të ishte një

UFO apo meteor? K zbulim i rëndësishëm, por e pamë se me shpejtësi zbatica po e fshinte atë që sapo ishte ekspozuar”. Për më shumë se dy javë, ekipi i Ashtonit përdori fotogrametrinë, një teknikë që mund të bashkojë fotografitë digjitale për të krijuar një incizim përfundimtar dhe fotografi tredimensionale të sipërfaqes.

Analiza e këtyre fotografive konfirmoi se gropat e vogla në fakt ishin gjurmët e këmbëve të njerëzve, ndoshta të pesë individëve. Në disa raste gjurmët kishin madhësinë 48 të këpucëve moderne. Njerëzit e hershëm kishin pamjen e njeriut të sotëm, por truri i tyre ishte më i vogël, ka thënë Ashton.

jo fotografi që shfaqë një UFO në qiell, është bërë nga një fotograf britanik, i cili ishte i shokuar nga “objekti misterioz”. Fotografi amator Michael Potter këtë foto e bëri derisa po fotografonte formacione të reve në bregdetin e Cornwallit. Ai po e fshinte fotografinë kur e vërejti një dritë të paqartë që ishte në qiell. “Fotografitë i vendosa në laptop dhe kisha vendosur që t`i fshija një pjesë të tyre për shkak

të rrezeve të diellit që ishin pjesë e fotove”, ka thënë ai. “Kur po shtypja butonin ‘fshije’ unë vërejta se në anën e majtë të fotos ishte diçka që dukej si një aeroplan ose rreze e diellit”. “Diçka që nuk e kisha parë kur shkrepa fotografinë. Unë zmadhova fotografinë aq sa munda dhe isha i befasuar me atë çka pashë”. “Fotografinë ua kam treguar shokëve, të cilët janë të mendimit se ajo është UFO apo meteor”.

17


18

E hënë, 10 shkurt 2014

Kulturë Kinematografia shqiptare dhe kineastët nuk vuajnë nga shterpësia kreative as nga mungesa e temave e ideve, por është burokracia kulturore e pushtetarët ata të cilët ia kanë zënë frymëmarrjen, duke i dhënë aq pak para se nuk mjaftojnë gati për asgjë

Pushtetarët po e mbysin kinematografinë Gani MEHMETAJ

K

inematografia shqiptare asnjëherë nuk ka qenë në gjendje më të rëndë se sa në mileniumin e tretë. Kineastët shqiptar kurrë nuk ishin më të braktisur se sa në kohën kur filmi në botë ka arritur majat e zhvillimit teknologjik. E braktisur nga shoqëria, e nënçmuar nga shteti, filmi shqiptar në Tiranë dhe në Prishtinë vegjeton sot për nesër, në përpëlitje të shuhet fare. Dy qendra kinematografike shqiptare shtihen kinse po financojnë filma, ndërsa kineastët e frustruar, të cilët marrin ca para nga shteti, po ashtu shtihen kinse po bëjnë filma. Në fakt regjisorët e producentët më ekipin e aktorëve në një varfëri të skajshme buxhetore po bëjnë përpjekje titanike të sfidojnë vetën e shtetin që i përbuz. Entuziazmi e dashuria për artin, është ajo që i mban, por kjo nuk mjafton, sepse filmi kërkon mjete të mëdha financiare. Pa para s’ka vepër artistike, por sidomos pa para të shumta s’ka projekte kinematografike. Ndërrimi i qeverive po e thellon krizën e filmit! Me një film në vjet (Tiranë), apo edhe më keq më gjysmë filmi në tre vjet (Prishtinë), nuk mund të quhet kinematografi, as mund të konkurroj asgjëkund, sepse kjo prodhimtari manifakture nuk quhet industri filmike, pavarësisht nga gjuha “moderne” e ca zyrtarëve të cilët flasin për industrinë kinematografike shqiptare që vetëm sa të nxit në qeshje sarkastike. Ndërkaq, xhirohen aq pak filma sa të mos thuhet se u shkëput vazhdimësia, por jo mjaftueshëm sa të thuhet që po ikim nga pika e fillimit. Çdo dhjetëvjetësh sikur e nisim nga e para. Gjendja nuk ndryshoi as me ndryshimin e qeverive, përkundrazi kriza kinematografike sa vjen e thellohet, sepse garniturat e reja i trashëgojnë vështirësitë e vjetra, ku e ku pastaj e thellojnë krizën, duke e kopjuar qeverinë pararendëse në shpërfilljen ndaj filmit. Asnjë qeveri nuk paraqiti asnjë vizion për dalje nga kriza, asnjë grup punues nuk paraqet ndonjë koncept, i cili do të hapte rrugë dhe, do të ndihmonte që filmi të mos vendnumëroj, ndërsa regjisorët të mos i përsërisnin ankesat e për-

vitshme. Ndërsa kriza është pasojë e buxhetit të pakët nga shteti, asnjëherë nuk përfillet mendimi i kineastëve, asnjëherë nuk ftohen ata të bëjnë strategji për kinematografi. Në vend të shtohet buxheti, dalin ca zyrtarë ministrie “të gjithëdijshëm” apo nga QKKtë e klaneve, të cilat lexojnë diçka nga notesi i tyre, që më shumë është lojë fjalësh a fjalime boshe, pastaj kinse dëgjojnë ankesat e kineastëve dhe ia mbathin për të mos u dukur kurrë më para publikut. Buxheti për kinematografinë përsëritet me të njëjta shifra nga viti n vit. Sivjet s’ka para fare për film në Tiranë, sepse duhet të shlyhen borxhet e vjetra! Ministria Shqiptare e Kulturës nuk e shkon nëpër mend të jep mjete shtesë, ka përparësi tjera! Në kopjimin e të shëmtuarës të dy ministrit i ngjajnë njëra-tjetrës. Vetëm se në Prishtinë zyrtarët e Ministrisë së kulturës janë edhe më primitiv e të paarsimuar. Që nga vitet e nëntëdhjetë filmi në mënyrë të pafalshme është trajtuar si vrima e fundit e kavallit. Janë gjetur vrima e gropa ku janë hedhur paratë e taksapaguesve, janë shpikur projekte e përparësi financimi, kurse për kinematografinë asnjëherë nuk pati para që do të stimulonte prodhimin. Asnjë kinematografi kombëtare në rajon (me të vetmit që mund të mateshin dikur) nuk është më keq dhe më e zhvlerësuar se sa kinematografia shqiptare. Asnjë shtet në rajon nuk prodhon më pak filma se sa Shqipëria e Kosova, asnjë shtet në rajon nuk jep më pak buxhet për filmin se sa që jepen në Tiranë, apo në Prishtinë. Shtetet fqinje i kanë dyfishuar numrin e filmave të prodhuar, shqiptarët e kanë zvogëlua numrin e filmave të prodhuar. Derisa bie fjala në Serbi xhirohen dhjetë filma në vjet, kryekëput më buxhet të shtetit, apo në bashkëprodhim me televizionet kombëtare, ashtu sikurse në Kroaci ku bëhen tetë filma, në Maqedoni deri në tre filma me katër milion euro buxhet, të ne është shpikur një përqindje e çoroditur buxhetore, e cila nuk mjafton gati për asgjë. Nuk kuptohet ky qëndrim i pafalshëm dorështrënguar i dy shteteve shqiptare ndaj kulturës në përgjithësi e filmit në veçanti. Nuk doli asnjë kryeministër të thotë se filmin e trajtuam sikur ta kishim thjeshtër, nga sot do ta trajtojmë si fëmijën tonë. Vazhdojnë ta shpërfillin. Me një milion dollarë në Tiranë, apo 350 mijë euro në Prishtinë, s’mbahet kurrë kinematografia, sikurse që me individë apo

Luli Bitri në filmin “Amnistia” me regji të Bujar Alimanit

shtëpi filmik sot për nesër, s’do të ecën kurrë filmi tutje. Sigurisht kriza në film është edhe pasoj e mënyrës së caktimit të ministrave dhe zyrtarëve kryesor të kulturës. Nuk e di për Tiranën, por në Prishtinë tre ministrat e fundit të kulturës ishin gjysmë analfabetë (njëri me mejtep për hoxhë, tjetri mezi e kishte mbaruar një shkollë të mesme me ndërhyrje, ndërsa i treti është “reper” rrugësh). Kështu qeveritarët tanë të të gjitha ngjyrave janë tallur e po tallën me kulturën, ashtu sikurse po tallën me artistët. Me shuarjen e kinostudios, po shuhet edhe kinematografia Kinematografia shqiptare dikur ishte në gjendje të mirë prodhimtarie (xhironte deri në 13 filma artistik). Kishte shumë shtrëngesa e censurë, por filma bënin. Kishte shtëpi filmike, ku realizohej e tërë prodhimtaria (Kinostudioja). Më rënien e komunizmit filloi përpëlitja e kinematografisë shqiptare, megjithëse do të duhej të ishte ndryshe. Filmit iu përgjysmua buxheti, u shua kinostudioja. Terrorin e censurës e zëvendësoi terrori i mospasjes. Në mungesë të filmave brezi i ri i regjisorëve po realizohen më vështirësi, brezi i vjetër që i dhanë aq shumë filmit shqiptar, rrinë e presin ndonjë ditë më të mirë. Ka dhjetë vjet që nuk bëri film Kujtim Çashku, gati aq vjet nuk e kemi parë në ekran Dhimitër Anagnostin, më shumë se pesë vjet nuk bën filma Saimir Kumbaro, ndonëse ka disa skenar, na mori malli për Mevlan Shanajn, Rikard Ljajrjen, Piro Milkanin, Esat Mysliun, regjisorë e aktorë të tjerë me nam. Shumica prej tyre kanë energji e ide kreative që të punojnë, por askush nuk ua ofron një mundësi të tillë. Regjisorët në Perëndim punojnë edhe pas moshës 83 vjeçare, ne i pensionojmë ende pa i mbushur 60 vjet. Ndërkaq, ata më përvojën e dijen e tyre kanë mundësi të thonë aq shumë... E njëjta situatë është edhe në Prishtinë. Shëmtitë përsëriten në qëndrimin ndaj kinematografisë dhe ndaj institucioneve të filmit. Kështu derisa kinostudioja u shua, ndërsa ka propozime që sërish të aktivizohet dhe të filloj nga puna si më parë, Kosovafilmin është në fazën e shuarjes, sepse ashtu duan burokracia gjysmanalfabete e arrogante e kulturës. Reg-

Kinematografia shqiptare dikur ishte në gjendje të mirë prodhimtarie (xhironte deri në 13 filma artistik). Kishte shumë shtrëngesa e censurë, por filma bënin

jisorët, kameramanët, montazherët e aktorët, dikur e kishin komoditetin e punës normale, nga ta kërkohej vetëm të bënin punën e vet, ndërsa sot ata regjisorë shqiptar që kanë fatin të punojnë, duhet ta bëjnë edhe punën e organizatorit, producentit, madje i duhet të merret me dërgimin apo pranimin e kopjeve nëpër festivale. Në mungesë të një shtëpie filmike me kritere dhe më standarde të përcaktuara, që është prapa një projekti kinematografik, ditët e xhirimit zvogëlohen, në dëm të cilësisë së filmit. Po ashtu, në mungesë të shtëpisë filmike që do të ndërmjetësonte në shitjen e filmave jashtë shtetit, këtë e bënë regjisori i filmit apo ndonjë producent i rastit. Ka improvizime xhirimesh, për të shkurtuar shpenzimet, ka improvizime në të gjitha fazat e realizmit të një filmi, sepse mungon ekipi profesional që e kishte dikur kinostudioja apo Kosovafilmi. Duke i shikuar filmat shqiptar në Prishtinë dhe në Tiranë heton që u mungojnë profesionistët: producenti, drejtori i filmit, drejtori i organizmit, organizatori i xhirimit etj. Vëren se regjisori ka harruar detyrën parësore- regjinë e filmit, shpesh është bërë tregtar duke e dëmtuar veprën e vet me ndonjë reklamë marroqe brenda filmit. Kineastët janë shpërndarë si zogjtë e klloçkës pa shtëpi filmike e pa katandi. Atë që e patën e prishën, duke shpresua që po bëjnë mirë, ndërsa në fakt vepruan keq. Kinematografia shqiptare duhet të ndryshojnë strategji, kineastët të kërkojnë që shteti të mos u jep ndihma varfanjakësh, por buxhet të mirëfilltë që do ta kalonte shumën prej katër milion eurosh në Tiranë dhe së paku dy milion euro në Prishtinë. Ata duhet të këmbëngulin që donatorët të cilët do ta mbështesnin filmin të lirohen nga tatimi në fitim, ndërsa filmi që nga faza e parë e xhirimit e deri në fund ët lirohet nga tatimi, sepse filmi të ne nuk është as mall dhe as industri, ashtu sikurse që nuk është as teatri. Kinematografia duhet ta ketë edhe një shtëpi filmike me sektor të veçantë, që do të merrej me shitjen e filmave, sepse kështu sikurse shitet filmi brenda e jashtë, nuk dallon nga shitja e patateve në treg. Prandaj, kinematografia shqiptare dhe kineastët nuk vuajnë nga shterpësia kreative as nga mungesa e temave e ideve, por është burokracia kulturore e pushtetarët ata të cilët ia kanë zënë frymëmarrjen kinematografisë, duke i dhënë aq pak para se nuk mjafton gati për asgjë.


E hënë, 10 shkurt 2014

19

Kulturë

Në 70 vjetorin e përmbytjes së Shqipnisë...

Një vrasëse fëmijësh... sot, “heroinë” ! ratisurin, si bashkëshorti, fëmijët, prindërit, vëllezërit dhe motrat, si dhe persona te tjerë që bashkëjetonin me të dhe kanë qenë në ngarkim të tij.

Fritz Radovani

D

o të filloj këte shkrim me një nga faktet që shkruen At Konrrad Gjolaj, në librin e Tij “Çinarët”, ku shpjegon se me daten 29 prill 1959, gjykata e Shkodres, dha vendimin e vet per pushkatimin e Mikut dhe Shokut Tij të perjetshem Don Dedë Malaj... At Konrradi shpjegon: “I vetmi njeri që u interesue me i shpetue jetën Don Dedës, kje mesa e Tij 13 vjeçare, Drandja. Mbas arrestimit të Don Dedës ajo jetoi me Tinen. E ndihmoi materialisht Don Marin Shkurti, i cili u pushkatue edhe ky në 1969 si, edhe Don Pjeter Gruda, që edhe ky vdiq në burg në vitin 1989, i dënuem 15 vjetë. Me ndihmen e këtyne dy Priftenëve, Drandja u nis në Tiranë me daten 1 Maji 1959, me mujtë me takue Enver Hoxhën. Kje e pamujtun, madje as Haxhi Lleshin, kryetar’ i Kuvendit Popullor. Mujti me takue sekretaren e tij Nexhmije Hoxhën, që i takonte me kenë dora vetë. Drandja e vogel tue e kujtue veten para një “gjyshes”, ra në kurthen e asaj që populli e ka quejtë “pantera”, dhe vajza jetime me lot përfaqe i kerkoi faljen e jetës së axhës së vet, tue i shpjegue se ‘nuk kam asnjë njeri në këte Botë’. Nexhmia iu pergjegj: “Pse t’ ia falesh jetën atij, ai është armik i popullit. Ti nuk ke mundësi t’ interesohesh për té, mese do e mbash até?” Drandja iu pergjegj: “Até e mban burgu, s’ ka gja, veç të jenë i gjallë, aman të lutem ma ban këte nderë, se nuk kam as nanë as babë, veç këte axhë!” Me daten 9 Maji Drandes, i erdhi pergjegja: “Lutja yte refuzohet.” Kjo asht kenë Nexhmije Hoxha.” ( A. K. Gjolaj, “Çinarët”, fq. 169, Shkoder, 1996). Me daten 12 Maji 1959, Don Dedë Malaj u pushkatue në moshen 42 vjeçare. Në nandorin e vitit 1996, At Konrradi erdhi dhe më mori me shkue per një vizitë tek një person i panjohun per mue. Hyna në makinen e Tij dhe u nisem nga Rruga Canej jo, larg nga shtëpia ime... Kur u ndalueme më tregoi se aty, banonte Drandja... Na hapi deren një djalë... hyme mbrendë, dhe tek dera e shtëpisë na priti Drandja. Drandes tashti grue e moshueme, iu mbushën sytë me lot...Nuk mujti me nxjerrë asnjë fjalë nga goja, veç, si tue u pertypë, mujtëm me kuptue thanjen e zakonshme të atyne krahinave, prej të cilave Drandja trashigonte doke e zakone: “Hajdeni, mirse Ju ka prue Zoti!..” Vonoi me marrë veten. Filloi me folë si me Axhen e vet me At Konrradin... Gati mbas një oret, At Konrradi kerkoi me ndigjue edhe unë, atë takim të Drandes, që pat ba me Nexhmije Hoxhën, në Maji të 1959. Ajo e shpjegoi si t’ ishte një ditë perpara. Unë veshtrova pa nderhy fare, mbasi u topi-

Nexhmije Hoxha

ta tue ndigjue Burrneshen Drande! Tue ndigjue Até, më dukej sikur po fliste Don Deda... e kishe ndigjue gjyqin e Tij dhe, nder mend më sillej pafajsia e Tij, guximi dhe qendrimi Burrnor... E, para syshë më dilte Drandja... një vajzë e vogel jetime, pa askend, e mbetun në Doren e Zotit... “tue i kerkue një bushtres plakë, ‘mëshirë”! Mëshirë! Kerkonte per një Prift të pafajshem! Po, a thehej, “heroina e Gjenocidit komunist kundrejt Klerit Katolik Shqiptar, nga një fëmijë që ishte e pa asnjë njeri?!”... Në lidhje me vrastaren “heroinë” kam veçue pak thanje: Gjyljana Pervizi (Malaj): Unë “Beba”, që u futa në kamp 4 mujshe e dola 42 vjeçe. I persekutuemi politik, autor i Nderuem i disa librave Agim Musta shkruen: “Në kampin e Tepelenës komunistët lanë të vdisnin nga urija 300 fëmijë...” E nderueme zonja Klara Mirakaj Merlika tregon: “Shkova në interrnim me përparësen e shkollës e dola gjyshe mbas 45 vjetësh...” *** Dishroni me pa edhe dokumenta të Gjenocidit komunist që ka aprovue kjo bishë në Kuvendin Popullor të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë: Lexoni këte dokument: Tiranë, më 26.6.1979 Nr. i dekretit: 5912 Viti 1979... Kryetari i Presidiumit të Kuvendit Popul-

lor, Haxhi Lleshi dhe Sekretari, Telo Mezini firmosin dekretin për internimin dhe dëbimin si masë administrative, propozue nga Këshilli i Ministrave. Në vitin 1979 hyjnë në fuqi disa nene për internimin dhe dëbimin kundër shtetasve shqiptarë e të huaj dhe personave pa shtetësi,që kanë mbushur moshën 14 vjeç. “Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë Presidiumi i Kuvendit Popullor Dekret Për Internim dhe dëbim si masë administrative në mbështetje të nenit 76 të Kushtetutës, me propozimin e Këshillit të Ministrave. Presidiumi i Kuvendit Popullor i Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë Vendosi: Neni 1. Internimi dhe dëbimi, si masë administrative, mund të vendoset kundër shtetasve shqiptarë, shtetasve të huaj dhe personave pa shtetësi, që kanë mbushur moshën 14 vjeç, janë të përgjegjshëm dhe paraqesin rrezikshmëri për rendin shoqëror të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë. Neni 2. Internimi dhe dëbimi mund të vendosen edhe kundër pjesëtarëve të familjes së personave të arratisur brenda ose jashtë shtetit. Quhen pjesëtarë të familjes personat që në çastin e arratisjes, bashkëjetonin me të ar-

*** Ky ligj 50 vjet para nenshkrimit të tij tek né, kur u aplikue në Gjermani u quejt Gjenocid. Në Gjermani perfshinte 5% të popullsisë gjermane. Në Shqipninë e 1979 ky ligj ka perfshi të gjithë Popullin Shqiptar! Nenshkruesit e këtij GJENOCIDI, vazhdojnë me kenë “heroj” dhe, me u shperblye si të tillë edhe pse njihen si vrasës mashtrues dhe terroristë të pashpirtë të selisë krimit në Shqipni. Në Republiken e Shqipnisë sot, konsiderohet “Heroizem”...i nenshkruesëve! Po, sa e sa libra mund të shkruhen vetem me kujtime të Fëmijëve të plakun nder kampe? – Oh sa herë, kjo kober ka kafshue mija e mija Shqiptarë e lanë jetima rrugash e kampesh interrnimi e shfarosje... Oh, sa fëmijë ka mbytë e mbytë prap kjo bishë me vendimet e saja, nder kënetat e malet e shkretnueme të Tepelenës e sa e sa fermave mizore, ku Nanat Shqiptare vajtonin Loçkat e zemres tue i mbulue me baltë?! Po, sa gra e nuse të reja kanë lindë nder tortura në birucat e sigurimit shtetit foshnje dhe janë masakrue pa mujtë me i dhanë bebeve të vogla një ditë gjiun e Nanës!Mija e mija fëmijë nder fshatra... edhe pse Nanat e tyne zgjoheshin pa dalë dielli dhe milnin lopët e kooperativës, nuk kishin të drejtë as me ushqye me qumësht fëmijët e vet, se kështu kishin urdhnue “heroinat e deputetet” e Kuvendit Popullor... që vetem, mendonin per “jeten e lumtur”... të fëmijëve tanë... E kush e beson këte sot në Botë? Në vitin 1974, i duhej gjak fëmijësh të porsa lindun me i dhurue Enver Hoxhës... E sa fëmijë u mbyten në maternitetin e Tiranës, me urdhën të kësaj “heroinë”, per me i shpetue jeten katilit Popullit Shqiptar..?! – Askush nuk flet! Vazhdon edhe sot frika! Kjo bishë e pangopun me gjak Fëmijësh asnjëherë nuk ishte ndryshej nga shoku i vet terrorist e kriminel, por nuk gaboj, kur e them me bindje se, ndoshta, edhe ia kalonte atij barbari anadollak, që edhe pa sy në ballë e pa mend në kokë dinte me vue “firmen” e vet per tradhëti ndaj Atdheut, robni të Popullit Shqiptar, shfarosje inteligjence dhe të disa dhjetra Atdhetarëve, e në “ditë feste” me çue dollinjë “Me gjak Klerikësh Katolik”! Sa gotat ka shkrepë kjo perbindshe gjaksore me terroristë per vrasje Fëmijësh... Me të tillë vrasës Foshnjesh dhe trashigimtarët e tyne... Shqipnia sot troket në dyertë e Europës!.. TURP ! Melbourne, Shkurt 2014. Zeri i Amerikës


20

E hënë, 10 shkurt 2014

Politikë

Takimi me studentët

Skënderbeu habit në Laç, Kukësi bën paqe me Bylis Skuadra korçare e ka mbyllur takimin në shifrat dy me dy dhe e ka pasur të vështirë të triumfojë Skuadra e Kukësit edhe pse në fushën e vet e ka mbyllur pa gola sfidën ndaj ballshiotve Superliga ka mbyllur edhe tre sfidat e mbetura të javës. Sfida interesante në letër, por që arritën ta tregonin këtë gjë edhe në fushë. Sfidat patën një rivalitet duke arritur edhe rezultate suprizë. Kjo pasi përforicmet e bëra në merkaton e janarit duket se ka bërë që edhe skuadrat e mesit të forcohen shumë. Kështu në Laç ka qënë Skënderbeu që është ndalur nga Laçi. Ndërsa në Kukës skuadra verilindore e ka pasur të vështirë që t’i marrë tre pikë ballshiotve. I njëjti rezultat ka qënë edhe në Lushnje që nuk ka përfituar nga fusha për të triumfuar ndaj Kasriotit. Ajo çka është vënë re në këtë fillim sezoni është se skuadrat e vogla të superiores janë ato që po japin më shumë. Rezultati i marrë nga Besa dje ndaj Flamurtari e ka treguar më së miri këtë. E nëjtja gjë ka ndodhur edhe me Tiranën që fitoi në derbi. Pra ka nj tregues që po i shikon këto skuadra të luftojnë për tu ngritur. Skënderbeu-Laçi Një sfidë surprizash ishte ndeshja e luajtur midis Laçit dhe Skënderbeut. Kjo pasi ekipi vendas ka bërë nj ndeshje që i ka befasuar të gjithë. Skuadra Laçiane duke përfituar edhe nga faktori fushë ka arritur që të marrë një barazim ndaj një kundërshtari shumë më të fortë. Korçarët nuk arritën që ta vlerësonin siç duhej situatën dhe duket se gjithçka u ka shëptuar nag duart. Kjo pasi skuadra e Nicës ka arritur që tu bëjë një ndalesë të pakëndshme. Kujtojmë se skuadar e Laçit vinte në këtë përballje pas shumë problemesh. Kjo pasi skuadrës i mungonin 8 lojtarët kryesorë të formacionit. Nicës i duhej të bënte pa Llanin e dëmtuar, që pasohej nga Kastrati, kapiteni Vucaj e Buljan, të parikuperuar akoma, ndërsa Danaj, Sefgjini, Kehinde e Xhejms ishin të pezulluar për shkak kartonësh. Ndërkohë, këtë të shtunë kanë de-

Laçi-skënderbeu 2-2

Klasifikimi 1 Skënderbeu Korçë 2 Teuta Durrës 3 Laçi 4 Partizani 5 Kukësi 6 Besa Kavajë 7 Flamurtari Vlorë 8 Bylis Ballsh 9 Vllaznia Shkodër 10 Lushnja 11 Kastrioti Krujë 12 Tirana

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

37 28 27 27 27 25 25 23 22 19 18 16

Ndeshjet e djeshme

Presioni i bërë nga skuadra korçare do t’i vinte në vështirësi Laçianët. Kështu do të ishte Pejiç ai që do të shënonte në minutën e 55. Një gol ky që do të shërbente si shtysë për Laçianët që do të hidheshin përsëri në sulm

LAÇI-SKËNDERBEU 2-2 Golat: Brkic 33, Nimani 85′/ Pejic 55′, 90+3′ Gjyqtarë: O.Sokoli, E.Doda, D.Rexha KUKËSI-BYLISI 0-0 Gjyqtarë: A.Koci, F.Lamaj, F.Elez

Mirel Josa

butuar për bardhezinjtë ish-lojtarët e Partizanit, Jozef Thana dhe Julian Malo, të cilët janë afruar gjatë merkatos së janarit. Mirëpo kjo nuk e ka ndaluar skuadrën bardhezinjtë që të marrin një pikë të vlefshme. Kështu skuadra Laçiane ka arritur që të tregohet më e fortë duke u treguar edhe më kërkuese dhe duke luajtur lojën e saj. Do ët sihin ata që do të shënonin në pjesën e parë me anë të Brkiç. Goli i realizuar në minutën e 33 duket se shokon ujqërit e dëborës që e shikojnë veten në disavantazh. Kështu skuadrat do të shkonin me këtë rezultat drej dhomave të zhveshjes. Menjherë me fillimin e pjesës së dytë do të ishte skuadra e Josës ajo që do të lëvizte më shumë për të ndryshuar rezultatin. Presioni i bërë nga skuadra korçare do t’i vinte në vështirësi Laçianët. Kështu do të ishte Pejiç ai që do të shënonte në minutën e 55. Një gol ky që do të shërbente si shtysë për Laçianët që do të hidheshin përsëri në sulm. Nica hedh në lojë kapitenin Vucaj edhe pse ai nuk gjendet në formë të mirë fizike. Lojtari i apo futur duket se do të ishte dhe më i rrezikshmi. Kjo pasi futja e tij do të sillte edhe golin e dytë për bardhezinjtë. Në minutën e 85 do të ishte Nimani ai që do të sillte avantazhin. Një gol ky në minutat e fundit që do t’i ngrinte buzëqeshjen korçarve. Mirëpo duket se ujqërit nuk donin të dilnin nga Laçi pa pikë. Dhe kështu do të ishte përsëri kroati Pero Pejiç që do të shënonte. Sulmuesi kroat do t’i jepte barazimin skuadrës së tij në minutat shtesë duke i dhënë fund ënddrave të laçianve. Me këtë barazim Skënderbeu është në vend të parë 9 pikë më shumë se ndjeksia më e afërt Teuta. Kukësi ndalet me një barazim. Te Kukësi ka diçka që nuk shkon. Edhe pse investimi i klubit verilindor ishte i madh akoma eki-

LUSHNJA-KASTRIOTI 0-0 Gjyqtarë: D.Jubica, D.Salaj, M.Dervishi

pi nuk ka marrë rezultate. Plot 8 transferime në merkaton e Janarit dhe duket se akoma nuk po shihen përmirësimet. Skuadra blu kësaj radhe ka marrë një barazim ndaj Bylis. Një Bylis se duket se ka filluar të krijoj disa zakone të veçanta. Skuadra ballshiote është e pamposhtur në fushën e saj. Duket se këtë gjë po mundohet që të bëjë edhe në transfertë. Kësaj radhe Shensoji ka pasur përballë ish skuadrën e tij. Mirëpo duket se ka qënë e pamundur që t’i marrë pikë. Edhe pse kanë pasur përparsinë e fushës ekipi verilindor e pati të pamundur të fitonte. Raste të shumta në portën e ballshiotve por jo gol. Kështu ndeshja është mbyllur me rezultatin 0-0. Një pikë e rëndësishme për Bylis. Ndërsa te Kukësi i investimeve të mëdha ka diçka që nuk shkon dhe duhet rregulluar. Lushnja barazon me Kastriotin Edhe sfida midis Lushnjes dhe Kastriotit është mbyllur në barazim. Ka muguar goli edhe në “Roza Haxhiu”, si në Kukës. Pika e marrë nuk bën punë për vendësit dhe për krutanët, që mbeten sërish në pozita fundore, tepër të rrezikuar për të rënë nga kategoria. Lushnja-Kastrioti ishte një sfidë e fundit të tabelës që kërkojnë dëshpërimisht mbijetesën. Mirëpo kësaj here nuk kanë bërë ndonjë hap kushedi se cfarë drejt këtij objektivi. Në pozita fundore në klasifikim, duke pasur pas vetes vetëm Tiranën, lagunarët dhe krutanët kanë luajnë gjithcka për gjithcka në të gjitha ndeshjet e mbetura në kampionat. Një përplasje direkte vlente edhe më shumë, sepse i shtonte tri pikë shprese vetes, por i jepte një goditje rivalit direkt. Mirëpo kjo gjë nuk është vlerësuar nga asnjëra prej skuadrave. Rezultat ky që duket se i “aksfison” më shumë në fund të tabelës.

Pero Pejiç

Mavaraj: Kombëtarja vetëm dy ngjyra kuq e zi Mbrojtësi i Kombëtares shqiptare, Mërgim Mavraj, ka vijuar në të njëjtën linjë me një pjesë të mirë të lojtarëve aktualë të kësaj skuadre, duke kërkuar që mes Shqipërisë dhe Kosovës të ekzistojë vetëm një kombëtare. Në një intervistë për të përditshme sportive kosovare “Sport Plus”, Mavraj është pyetur për mundësinë e afrimit me

përfaqësuesen e Kosovës në të ardhmen, ndërkohë që përgjigjja e qendërmbrojtësit ka qenë e prerë. “Ne jemi një komb, kemi një flamur dhe i kemi vetëm dy ngjyra e ato janë kuq e zi. Nuk do t’ia humb Federatës Shqiptare të Futbollit mundin që e ka bërë për mua dhe vëllezërit e mi”,ka thënë Mavraj. Mbrojtësi është një nga shtyl-

lat më të forta të mbrojtjes së Shqipërisë dhe kjo deklaratë vjen pas konfirmimeve edhe të Migjen Bashës e Valdet Ramës, të cilët u shprehën ditë më parë se nuk e kanë ndërmend të largohen nga Shqipëria. Po në këtë linjë ka qenë gjithnjë edhe kapiteni aktual i kuqezinjve, Lorik Cana. Jurges Veizaj

Mërgim Mavraj


E hënë, 10 shkurt 2014

21

Sport

Seria A

Juventus ndalet nga Verona, Roma barazon në derbi ndaj Lacios Skuadra bardhë e zi nuk arriti që të merrte një triumf që do i sillte një tre pikësh mjaft të vlefshëm në garën për titull. Në Romë derbi kryeqytetas u mbyll pa gola dhe nuk pati një fitues duke ngecur skuadrën e Garsias në renditje Seria A duket se e ka mbyllur javën në Paqe. Kjo pasi asnjë nga të dyja skuadrat pretendentë nuk arriti që të fitojë. Si Juventus ashtu edhe Roma nuk arritën që të merrnin një fitore që do tu sillte një triumf të rëndëishëm në luftën për titull. Një fitore e Romës e afonte skuadrën e Garsias me Juventus. Ndërsa një fitore e e Zonjës së vjetër e bënte edhe më të lehtë arratisjen në drejtim të titullit. Mirëpo të dyja sfidat nuk kanë qënë të lehta. Kjo pasi Juventus luante në transfertë ndaj skuadrës së vështirë të Verona. Ndërsa Roma përballej me rivalët historikë të Lacios që gjithmonë i kanë hapur probleme.

Majer rrëmben medalje ari në ski Skijatori austriak Matias Majer, e ka fituar medaljen e artë në disiplinën e skijimit. Fitorja e tij kështu i dhuron medaljen e artë Austrisë në ditën e dytë të Lojërave Olimpike Dimërore. Ishte një garë ku favoritët e mëdhenj dështuan të shkëlqejnë. Kështu, Kristof Inerhofer e fitoi medaljen e argjendtë, teksa norvegjezi Kjetil Jansrud arriti që të merrte medaljen e bronztë. Majer, i cili staroi i 11-ti, është i biri i medalistit olimpik Helmut Majer. Kjo medalje e artë shihet nga austrakët si rimëkëmbje pas dështimit për të fituar një medalje të vetme në Vankuver katër vite më parë. Favoritët Bode Miller nga SHBA-të dhe Akel Lund Svindal, i cili është edhe kampion bote në këtë disiplinë, kanë dështuar në sfidën për triumf.

Mançester barazon ndaj Fulham

Konte kritikon Juven Me rezultat 2-2, ka përfunduar ndeshja e javës së 23-të në Serie A, ndërmjet Hellas Veronas dhe Juventusit që u zhvillua në “Stadio Marc’Antonio Bentegodi”. Mysafirët krijuan epërsi të dyfishtë në pjesën e parë, ndërsa të dy golat mbajnë firmën e Karlos Tevez. Argjentinasi e realizoi golin e parë në minutën e katërt, ndërsa Asamoah ishte arkitekti. Paul Pogba ishte assitues i golit të dytë të 30-vjeçarit që u shënua në minutën e 21-të. Në pjesën e dytë do të ishte veterani Luka Toni i shënoi ishskuadrës së tij për ta ngushtuar diferencën. Angazhimi i vendasve u shpagua në minutat shtesë, pasi arritën ta shënojnë golin e barazimit për të marrë një pikë të artë ndaj kampionit. Juan Taleb ishte realizues në minutën e fudnit. Në këtë përballje debutoi transferimi i ri

Juventus-Verona

“Ndeshjet zgjasin 95 minuta dhe një lëshim sjell ndëshkim”. “Duhet të jemi të kujdesshëm që të mos e minojmë të gjithë punën e mirë që e kemi bërë”

Osvaldo, i cili zuri vendin e Fernando Lorentes në minutën e 66-të. Pas sfidës trajneri i Juventusit, Antonio Konte ka kritikuar lojtarët e tij për humbje të përqendrimit në ndeshjen ndaj Hellas Veronas. Kryesuesit e Seria A pati avantazh prej dy golash nga pjesa e parë, mirëpo Luka Toni e ngushtoi diferencën dhe minutat shtesë Juanito e barazoi rezultatin. Trajneri pas ndeshjes komentoi : “Ndeshjet zgjasin 95 minuta dhe një lëshim sjell ndëshkim”. “Duhet të jemi të kujdesshëm që të mos e minojmë të gjithë punën e mirë që e kemi bërë”. “Ne duhet të jemi të vëmendshëm, sidomos nga situatat e topave të këqij, përndryshe do të ndëshkohemi si sot”, u shpreh trajneri italian.

Antonio Konte

Ateltiko Madrid humb ndaj Almerias

Maradona: Do me pëlqente të trajnoja Balotelin

Atletico Madridi ka pësuar humbje prej 2-0 ndaj Almerias në “Estadio de los Juegos Mediterraneos”. Gjysma e pjesës së parë përfundoi pa gola, ndërsa të dy golat e vendasve u shënuan në pjesën e dytë. Në dhjetë minutat e fundit të takimit skuadra vendase arriti që të merrte avantazhin që i dha tre pikë. Pas një harkimi nga këndi, Hoze Verza arriti të shënojë golin e parë për AlmerianDo të ishte përsëri ai që do të shënjëtronte edhe golin e dytë të skuadrës duke i dhënë triumfin. Atletiko Madridi ka pikë të barabarta me Real Madridin, ndërsa me një fitore ndaj Seviljas edhe Barcelona do të ketë pikë të barabarta me dy skuadrat kryeqytetase.

Argjentinasi Diego Maradona, ka deklaruar se ai ëndërron që një ditë të drejtojë milanistin Mario Baloteli. Sulmuesi u zëvëndësua në ndeshjen ndaj Napolit për shkak të performancës së dobët dhe qau në stol duke nxitur dhembshurinë e dashamirësve të futbollit. Duket se lotët e lojtarit kanë prekur edhe Maradonën që ka folur disa fjalë të mira për të. “Unë vërtet do të kisha dëshirë shumë që të drejtoj Balotelin. Unë nuk e di pse të gjithë janë kundër tij se ja bëjnë jetën të vështirë”. “Në kampionat Botëror në Brazil, jam i sigurt se ai do të shkëlqejë. Por botërorin do ta fitojë një skuadër Latino-Amerikane. Shpresoj se do të jetë Argjentina kur t’i rregullojë problemet në mbrojtje” u shpreh një ndër lojtarët më të mirë të historisë së futbollit.

Roma dhe Lacio e mbyllin në paqe Një prej derbive më të zjarrtë në itali ai mes Lacios dhe Romës, ka përfunduar pa gola. Në sfidë u dallua një performancë fantastike e portierit shqiptar Etrit Berisha. Roma e filloi takimin duke e dominuar atënë pjesën më të madhe. Duke u bazuar edhe në një skuadër më të fortë Garsia u mundua që të fitonte ndeshjen. Rastet i takuan romakëve gjatë gjithë takimit, por ishin dy-tri ndërhyrje vendimtare të portierit shiptar që shpëtuan skuadrën laciane. Pas kësaj ndeshje është Roma që ka 9 pikë më pak se sa Juventusi në Serie A, por romakët kanë një ndeshje më pak të zhvilluar. Një plus nga i cili mund të përfitojnë duke rrezikuar skuadrën torineze.

Mançester Junaitid është kthyer nga disavantazhi prej një goli për ta përmbysur epërsinë e Fulhamit Mirëpo kjo përmbysje nuk ka mjaftuar. Kjo pasi ekipi nuk ka arritur që të marrë një fitore. Vendasit bënë paraqitje të mirë në gjysmën e parë, mirëpo nuk arritën ta thyenin mbrojtjen mike. Ljuis Holtbi asistoi te Steve Siduell, i cili heshti Old Trafordin duke shënuar. Djajtë e Kuq nuk arrinin të shënonin në portën e Fullhamit, kështu që David Mojes inkuadroi në fushë supertalentin Adnan Januzaj. Shqiptari 18-vjeçar dërgoi një top te Mata, goditja e të cilit u bllokua, por topi iu kthye spanjollit dhe ai pasoi te Robin van Persie. Holandezi e barazoi rezultatin në minutën e 79 duke dhënë shpresa. Januzaj do të ishte përsëri arkitekt i golit të dytë, të cilin e realizoi Kerrik. Megjithatë, në minutat shtesë do të ishte Darren Bent që barazoi rezultatin. Kështu me këtë barazim Mançester Junaitid mbetet nëntë pikë larg pozitës së katërt, që mbahet nga Liverpuli.


22

E hënë 10 shkurt 2014

Zbavitje

Fjalëkryqi i “Standard” 1 12

2

3

4

13

5

6

7

14

15

17

18

23

19

24

27

20

21

32

25

34

39

45

48

53

35

41 44

47

30

38

40

11

16

29

37

43

10

26

33

36

9

22

28

31

42

8

54 59

49 55

56

46

50

51 57

52

58

60

HORIZONTAL 2. I ka tek dafina. 5. Eshtë bar mole. 9. Agjenci Grumbullimi Vlorë. 12. Janë enë të holla gjaku. 15. Një ndarje e qytetit. 17. Eshtë gara më e gjatë. 18. Octavio, shkrimytar nobelist. 20. I ftojnjë tre të parët. 23. Eshtë art i të folurit. 24. Ishin kalorësit e Karlit të Madh. 26. Moore aktore.

27. Eshtë shalë... gomari. 28. Janë tornot dhe frezat. 30. Janë teke në rripa. 31. Kufizojnë një hark. 32. David de portier spanjoll. 33. Eshtë arti i… shtatë. 36. Samuel bomber kamerunas. 37. Ai ekzekekutiv tani është bashki. 38. Kështu thonë se bëhet pësimi. 40. Eshtë sekt mysliman. 41. I televiziv është pa ujë. 42. Shaë që qe klarinetist i famshëm. 44. Eshtë grykësi, i babëzituri.

45. Parashtesë për vetë... makinën. 46. Mbetet në fund. 47. Nasi shkrimtar. 48. U shkrua nga Émile Zola. 49. Eshtë katyror në sipërfaqe. 51. Summer këngëtare. 53. Ai dhe ajo. 54. Kush ka... ka zët. 55. Monmdrian piktor. 57. Synojnë një çmim Oscar. 59. Eshtë skuadra që synon titullin. 60. Regjistrohen nga sizmografët

Fjalëkryqi pa skemë 1 2

3

4 5 6

7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

1 2 3

8 9 10 11 12

24. Përhapet me frikë. 25. Ai i Kuq u hap për hebrejtë. 28. Luca aktore. 29. Mund të jetë sigurie. 33. Një peshk i liqenit të Pogradecit. 34. Jean aktor. 35. Eshtë shkolla elementare. 37. Një paguhet për vonesë. 39. Morgana e mbretit Artur. 41. Ndiqen me ilaçe. 42. Parker regjisor. 43. Një mjet primitiv Lundrimi. 45. Bëjnë arte me re. 46. Mund të jenë autonome të tilla. 48. Një rrjetë në tenis. 49. Bega komik. 50. Një verë në... Francë. 51. Perignon i champagne-s. 52. Ndërmarrje Ekonomike Tiranë. 54. Fundi i një faze. 55. Inicialet e Eluard poet. 56. Mbyllin komentin. 57. Fillojnë transmetimin.

Përgjigjja e fjalëkryqit të kaluar R

K O D

E H A P O L

I M A L E V

E D

I

P

A N A T E M A R O M E T A T R A

A N A I

G R

I

F R E D

T E S H T R A R F

M I

W I

L A N I

I

I

T E T E

S A A U R R N

I M I

L

I

T E S E R

B E M A T

E R

I K

I

B A R

B E D

I

R E A

N A D P

I

I Q

T A N A

I K O N A T

N O T A R

I

A T A N D E M

I N T E R T

F E S T

I R A B O T A T O

S O N

P A L E M I

A

E P A R L A M E N T A R E

K B L

E D

I

M L T

M A N

E E J M I N O R T

I

I G A M I

R N

I

T A L E T E E P

I

A R T

T A F O R A

K R A T E R E T R E T

11. Magjistari i mbretit Artur. -Fitore pa fre. 12. Ajo Heroike është e Beethoven. -Mbyllin portat. 13. Qnë bisedimet ndërmjet superfuqive. -Gjysmë sapuni. 14. Kufizojnë rastet. -Michael aktor. -Elia Kazan. 15. I paharruari Minga i futbollit. -Një fjalë... e mbushur. 16. Hepburn e Vakanca Romane. -Një pjesë e arumunëve. 17. Jimmy ish president amerikan. -Tërheq në kufij -Fillojnë profesionin. 18. Eshtë mishi për qofte. -Një kolegj anglez. 19. Fikse pa fe. -Janë rrobat për t’u larë. 20. Kufizojnë elemente -Një “M” në FMN. 21. Horra pa kufij. -Drejtohen për zoom. 22. Detektivi i Sean Connery te Të paprekshmit. -Persia tani.

-Një ushtarak i ulët. 11. John, i forti i Sylvester Stallone-s. -Eshtë përfaqësi diplomatike. -Një K e KESHi. 12. Janë edhe ato të cirkut. -Eshtë sport me stil të lirë. -Tina klëngëtare. VERTIKAL 1. Inicialet e Ravel -Eshtë pjesë e fabrikës. 2. Spikat te i pavendosuri. 3. Shterpë si kirurgu. -Qytet italian. 4. Fatih trainer turk. -Pak papastërti. 5. Janë botues -Teke dhome. 6. Edouard piktor. -Fillojnë detyrën. 7. Sastre aktore. -Freni soprano. 8. Oficina Automjetesh Tiranë. -Një radhë pune. 9. Zgjatet në ekstreme. -I ka tek froni. -Ryan aktore. 10. Ylli më i shndritshëm i Demit.

4 5 6 7

Përgjigjja e fjalëkryqit të kaluar

Eshtë një fjalëkryq për ekspertët dhe për kampionët. Për ta zgjidhur duhet që kutitë e zeza të vendosen nga ju

Duhet të nxini 46 kuti HORIZONTAL 1. Janë enigmatiket. -Goya piktor. 2. Turner i CNN. -... King Cole. -Kufijtë e mendjes. -Në krye të trupave. -Inicialet e Gide 3. Janë zarzavate. -Ente Industriale Spanjolle -Eshtë si barrikadë 4. Një organizatë hunmabitare. -Janë firmat e ilaçeve.

VERTIKAL 1. Një tabu… për myslimanët. 2. Janë kampet më të shkurtra. 3. Tosca e Puccini-t. 4. Luis futbollist portugez. 5. Mbyllin një koment. 6. Mbahen nga oratorët. 7. Në krye të autoriteteve. 8. Gjysmë alarmi. 9. Mbahet në Ramazan. 10. Eshtë barkë e, anije e... vjetër. 11. Eshtë cilësi. 12. Janë tipa… tipografikë. 13. Shtrihet pa fund në Amerikën e Jugut. 14. Janë tek në rrasa. 16. Agjenci Doganore Lokale. 17. Një e tretë për pensionistët. 18. Mund të jenë cigaresh. 19. I vidhet ustait. 20. Joan piktor. 21. Eshtë buzëqeshja e Gioconda-s. 22. Fillojnë detyrën.

5. Magjistari që desh të korruptonte shën Pjetrin. -U shkrua nga Daniel Defoe. -Në kryr të komandës. 6. Sillen përgjysmë. -Një fazë gjumi. -U shkrua nga Dostojevskij. -Gjysmë rrethi. -G... siç thirren njerezit e FBI. 7. Janë në degë. -Roland që qe koreograf. -Ente Ndërrtimi Ndërkombëtare. -Kush nuk ka... s’ka as kohë as qejf.

-Kryeqyteti i Togos. 8. Fitohen si trofe. -Fillojnë rubrikën. -Kreyqytet i Idahos -Me të nxjerrin një tytë. -Pak energjike. 9. Një mjet primitiv lundrimi. -Parashtesë për lëkurë -Dy asa. -Një kabinet me shumë ministra. 10. Organizma Industriale Rajonale. -Gidi trainer italian. -Bën mëza.

K E S H T J

E L L A B

A L T R U

S T

R

I

E

I

S M T

D A K E O I I

A E K

O M L A

E I

D

R R

J O E

I

A M B R O S

B S T K A H

I

A N A

I R S T A N D E M D

I

V A N

I

A T A

S H A R A P O V A L D E S E L S

P A R A F U C

I

A L E K T E T V E M

I

L E A L E T O F

I E

B U L L O N A A R O T T E R D A M E

O T T O G

I

I

S

L R

T J

E T N A T O Z R E M R A D J

M I

I N P T R U

S T R A L R T

S U R R A T

I N V E S T

I M E

I D T U R N E T E E B R O K E R Y P E T U T A D

I G E A M I

L

I

A R D E R

S

I R E N A


23

E hënë 10 shkurt 2014

Fjalëkryqi Simetrik

HORIZONTAL 1. Agolli aktore. 4. Janë ushtarkë të ulët. 10. Ishte fallxhor i famshëm. 14. Gjysma e pikëve. 15. Janë kapitale ato eksterme. 16. Safin, tenist rus. 17. Fillojnë ilustrimet. 18. Të lenë në mëdyshje. 19. Përplasen me gatitu. 21. Janë priftërinj. 23. Një mantel. 25. Mund të jenë kundërmuese. 26. Ishin ushtarë në kohorta. 28. Gabim rrjete në tenis. 29. Eshtë bixhozi. 30. Mund të formojnë edhe ishuj. 31. Mariella kantautore italiane.

32. Makina Ibiza. 33. Janë lajme të vjetra. 34. Një katror në sipërfaqe. 35. Nisen pa ne. 36. Nuk i kthehen mjekut. 37. Eshtë kampi... pa drekë. 38. Diftong poetik. 39. Kundera shkrimtar. 40. Marina showgirl. 42. Coplan komozitor. 43. Mund të bëjnë stil të lirë. 45. Në krye të trupave. 46. Një është Katari 48. Ishin gurë arash. 49. Marina këngëtare italiane. 50. Ishte futbolli i Holandës. 51. Mbyllen me epilog 52. Diana këngëtare

VERTIKAL 1. I famshëm ai i Gilgameshit. 2. Janë anijet si cutter. 3. Kufizojnë një mjek. 4. Janë katë për violinë 5. Mund të jenë kuzhine. 6. Burton regjiosor. 7. Janë diletantë. 8. Rreth pa ekstreme. 9. Mbetet në fund 10. Një godinë në miniaturë 11. Një mund të jetë unik. 12. Një sportist që... rrëshket. 13. Të parat në stadium. 15. Një libër bordi 16. Ato ruse janë në Luna park. 18. Janë zonja. 19. Ato dy bëjnë dopjo. 20. Eshtë porti i Durrësit. 22. Polanski regjisor. 23. Janë në gjyq. 24. Eshtë ai që ta shpif. 25. Janë veprime në... bursë. 26. Miku i Batman. 27. Eshtë gara më e gjatë. 30. Elia regjisor. 31. kalohen në gjumë. 33. Një skllav startan. 34. Eshtë popull i tellallit. 36. Mund të jetë një hepatit. 37. Janë vegla... rrethimi. 39. Venier e spektaklit italian. 40. Një çekiç i madh. 41. Skuadër greke. 42. Agjenci Investigimi Turke. 43. Ndërmarrje Industriale Mat 44. Një peshk i rëndë. 47. Fillojnë motivin. 48. të parat në sondazh. 49. Të parat në roman.

Horoskopi 10 shkurt 2014 Dashi Me ne fund debatet do mbarojnë dhe ju do e shihni ndryshe te ardhmen ne çift. Do i shtoni dozat e fantazisë dhe do mundoheni ta bëni partnerin te ndihet sa me mire. Beqaret do kenë gjithë kohës mbështetjen planetëve dhe me ne fund do e gjejnë shpirtin binjak. Financat do jene te qëndrueshme. Fatmirësisht ne këtë sektor nuk do keni për çfarë te shqetësoheni.

Demi Dite e mire për te marre vendime te rëndësishme ne çift gjate kësaj dite. Do kuptoheni mjaft mire me njeri-tjetrin dhe nuk do mbani as mëri për te shkuarën. Beqaret do kenë dashuri me shikim te pare. Jeta e tyre do ndryshoje rrënjësisht. Ne planin financiar duhet te kryeni shpejt e shpejt shpenzimet e nevojshme dhe te bëni një rikonstrukturim te gjithë gjendjes.

Binjaket Nëse jeni ne një lidhje duhet t’i përkushtoheni atij qe keni ne krah sepse po e late pas dore do e humbni pak nga pak. Kohen do e keni kështu qe pse te mos i përgatisni edhe ndonjë surprize. Beqaret do kenë takime interesante, por nuk do i pëlqejnë aq sa duhet personat qe do kenë pranë. Situata financiare do jene delikate. Kujdes me çdo lloj shpenzimi.

Gaforrja Beni kujdes me skenat e xhelozisë gjate kësaj dite sepse edhe durimi i partnerit e ka një kufi. Po e kaluat këtë te fundit do njohin një ane tjetër te karakterit te tij qe nuk do iu pëlqejë aspak. Beqaret do dashurohen pas një personi tërheqës, te zgjuar dhe mjaft te hapur. Me financat bëni kujdes. Çdo pamaturi mund t’iu kushtoje shtrenjte.

Luani Marrëdhënia ne çift do jete me e qete se disa dite me pare dhe do keni mundësi te flisni hapur me partnerin. Do shkëmbeni çdo ide apo mendim dhe do merrni vendime me rëndësi. Beqaret do dashurohen me personin e pare qe do ndeshin dhe do jene te gatshëm te bëjnë sakrifica vetëm për ta pasur pranë. Financat do i ruani ne gjendje te qëndrueshme.

Virgjeresha Ka rrezik qe sot te filloje tensioni ne jetën tuaj ne çift. Do jeni gjithë kohës te mërzitur dhe do mbylleni ne vetvete. Beqaret do realizojnë një takim shume te bukur ne një mjedis te veçante. Shume gjera do ndryshojnë për ta këtë dite. Ne planin financiar do jeni shume te qarte dhe do hidhni hapat e duhura. Situata do ketë goxha përmirësime.

Peshorja Asgjë nuk do shkoje si mendonit sot ne jetën tuaj ne çift. Nuk do arrini dot te ruani ekuilibrin dhe do keni debate te forta. Beqaret do kenë një dite te zakonshme dhe pa takime interesante. Merruni me diçka tjetër qe te mos e mbani mendjen atje. Buxheti do ekuilibrohet dhe do mund te kryeni investimet e dëshiruara. Disa te afërm do iu ndihmojnë tej mase.

Akrepi Pas një periudhe jo shume te mire për jetën ne çift, sot situata do filloje te përmirësohet. Do tregoheni me te kuptueshëm dhe me tolerante. Beqaret do kenë takime dhe flirte pa fund, po nuk do guxojnë te hedhin asnjë hap me tej. Ne planin financiar do jete dite e favorshme për te kryer transaksione. Shume shpejt do ketë edhe përmirësime te dukshme.

Shigjetari Priten momente shume te lumtura gjate kësaj dite ne jetën tuaj ne çift. Partneri do iu surprizoje dhe do iu mahnite ne çdo moment. Beqaret nuk duhet te presin gjera te jashtëzakonshme sot. Me mire te mos ëndërrojnë shume sepse do zhgënjehen. Ne planin financiar gjithashtu duhet te qëndroni me këmbë ne toke. Mos shpenzoni shume marramendëse.

Përgjigjja e fjalëkryqit të kaluar

Zbavitje A P E L S R

I

I O

I

F I K U R

A N A T E M A

J E T I M I Q E M O T I I K O N A E T N I L E A L T O

I

A M A T O R E I

F E S T A V E T E M

B O T I M

P L L A K A T I

A T E L I E R A N E T A R E

E P I T E T I K R A T E R E

P R

I T A

F R E N I

R R J E T I E T E T A

N

F E L M O L L

A U R E A A K R E P

S H T E T A S

F I T I M E T L I T A R E T

T A R

V

I

F A T

T T M I A

L E A R

Rihanna ri-bashkohet me Drake?

R

ihanna dhe Drake kanë nxitur spekulime se ata kanë ringjallur lidhjen e tyre pasi janë parë duke u larguar së bashku nga një klub nate të premtën. Ish-çifti shumë i përfolur spekulohet se kanë ringjallur lidhjen e tyre pasi janë parë në të njëjtin taxi jashtë klubit Hooray Henry në West Hollywood. Dyshja e cila bashkëpunoi në superhitin “What’s My Name” në vitin 2010, kanë tentuar që të lënë të kuptohet se janë vetëm

miq, pasi u larguan nga klubi ndaras teksa u futën në të njëjtin taxi. Burimet e mediave amerikane pohojnë se Rihanna dhe Drake ka kohë që po shihen me njëri-tjetrin, por se ende nuk janë pajtuar që të jenë në një lidhje më serioze. Krijuesi i hitit “Hold On We’re Going Home” duket të jetë i lumtur, pasi pranoi në vitin 2011 se Rihanna ia theu zemrën, teksa për këtë arsye edhe ishte rrahur me Chris Brown në vitin 2012.

Bricjapi Dite e ekuilibruar dhe pa asnjë debat kjo e sotmja për te dashuruarit. Do e respektoni tej mase personin qe keni ne krah dhe do mundoheni ta bëni atë te ndihen si ne ëndërr. Ai gjithashtu do beje te njëjtën gjë. Beqaret do kenë një dite mese te zakonshme. Financat mund te kenë ndonjë tronditje, megjithatë probleme serioze nuk do ketë po morët shpejt masat e duhura.

Taylor Swift bëri muzikë për shkak të vetmisë

Ujori Plutoni do sjelle goxha tension gjate kësaj dite ne jetën tuaj ne çift. Do mërziteni aq shume saqë nuk do dini çfarë te bëni. Kërkoni këshillën e ndonjë miku te ngushte. Beqaret do pëlqejnë një person i cili ne te njëjtën kohe iu pëlqen dhe dëshiron t’iu ketë pranë. Financiarisht do jeni mjaft te favorizuar. Nuk pritet as tronditja me e vogël ne këtë sektor.

Peshqit Tregohuni me te hapur ne lidhjen qe keni krijuar sot dhe largoni rutinën sa me pare. Vetëm kështu marrëdhënia do ece ne rrugën e duhur. Beqaret do takojnë qe ne mëngjes një person qe do iu përshtatet ne shume pika. Mos e humbni mundësinë për ta njohur me mire. Buxhetin do e ekuilibroni shpejt dhe do shpenzoni me qetësi për gjerat me te domosdoshme.

K

ëngëtarja amerikane, Taylor Swift, ka zbuluar se ajo ka filluar të bëjë muzikë për shkak të vetmisë. 23 vjeçarja e cila ka pasur disa të dashur prominentë, thotë se thyerja e zemres në mënyr të vazhdueshme ka bërë që ajo të inspiro-

het për muzikë. “Unë fillova me muzikë për shkak se nuk më ftonin nëpër festa dhe për shkak se nuk munda të flej nga vetmia”. “Thjesht nuk e tërhiqja vëmendjen e djalit që unë kam simpatizuar dhe kështu ia fillova”, u shpreh Swift.


cmyk

Standard 10 shkurt 2014  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you