Issuu on Google+

Ne bote, gjuhet nuk jan te ndara ashtu sikurse ndahen shtetet me kufi. Grupimi I tyre perputhet me hapesiren ku jeton ajo gjuhe. Gjuha perfaqeson thelbin e humanitetit. Ajo ekziston pothuajse qe kur ka ekzistuar njerezimi, duke filluar prej stadit me te pazhvilluar te saj deri me sot me zhvillimin e hovshem krahas zhvillimit te teknologjise. Gjuha jone, gjuha shqipe hyne ne grupin e I-re te gjuheve me te lashta dhe unike, ne ate indoevropiane. Trojet etnike shqiptare ndahen ne 16 krahina te cilat veqohen me karakteristika te veqanta kulturoro – artistike dhe jan te ndara ne 6 shtete te ndryshme te cilat padyshime ne perzierje em popujte e tjere kan mbetur gjurme edhe ne gjuhe – perzierje ne disa aspkete kulturore. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: gegerishten dhe toskerishten. Me gjithe unifikimin e gjuhes shqipe ne te folure megjithate ekzistojne dallime te dialekteve e nendialekteve, te cilat I ndegjojme cdo dite. Dallimet ne terminologji I hasim edhe ne literature shkencore. Shqetesuese eshte fakti I huazimit dhe pershtatjes se tyre ne gjuhen shqipe e duke lene shume fjale shqipe ne harrese. Problem ky jo vetem I gjuhes shqipe por edhe I shume gjuheve te tjera pasi qe anglishtia tani me veq eshte bere gjuhe e biznesit.

TERMAT EKONOMIKE TE GJUHES SHQIPE

Tri Universitet shqiptare : Universiteti I Prishtines, Universiteti I Tiranes dhe Universiteti I Tiranes, ne kuader te fakulteteve si me joshes per te rinjet kane Fakultetin Ekonomik, te cilat mendoj qe duhet te kene kujdese ne perdorimin e njejte , te sakte dhe jo te huazuar te fjalorit te tyre. Ne web faqet e tyre permenden fjale te karakterit te njejte por me shprehje te ndryshme e sidomos te huazuara e te pershtatura. Duke filluar prej fjales kryesore te drejtimit tim te studimit: Menaxhment (rrjedh prej flaes angleze “to manage”) e cila eshte fjale e re jo vetem te ne por edhe te gjuhet e tjera si: franceze, suedeze, serbo-kroate dhe per mendimin e shume autoreve si dhe te profesorite tone B. Ramosaj nuk eksiston nje fjale unike qe do ti pergjigjej kuptimit te plote te fjales “manage”. Andaj folesit e ketyre gjuheve e huazojne fjalen “management” e cila ne kuptim te gjere kjo fjale do te thote: “qeverisje” ,”drejtim”,” udheheqje”, “kontrollim”, ‘planifikim’. Ne Universitetin eTiranes thuhet Deparatmenti Manaxhim ndersa ne Unversitetin e Prishtines dhe Universitetin e Tetoves thuhet Departamenti Menaxhmet. Qe te dyja mbeten te mjegulluara ne fjalorin e gjuhes shqipe pasi qe as njeren e as tjetren nuk e gjeje ne fjalorin e gjuhes se sotme shqipe. Shpesh per kutimin e njejte i shohe te perdorura fjalet parime apo principe, ne interesimin tim se cila eshte me mire te perdoret, shpalosa Fajlorin e gjuhes se sotme shqipe te botuar nga Rilindja - Prishtine 1981. Ne te cilin fjalen parim e spjegon si: perfundim te pergjithshem qe del nga njohja e botes dhe qe vihet ne themel te nje teorie, te nje shkence a te nje botekuptimi; nje nga tezat themelore,


mbi te cilat ngrihet e shtjellohet dija e teoria ne nje fushe. Ndersa per fjalen Princip I referohet fjales parim d.m.th kane kuptim te njejte. Ne Universitetin e Tiranes fakultetit ekonomike I referohen si Fakulteti I Ekonomise ndersa njerin nga deparatmentet eshte ekonomiksi gjithashtu edhe ne Universitetin e Prishtines gjendet departamenti I ekonomiksitë. Ne gjuhen shqipe ekziston fjala- ekonomike ndersa fjala- eknomiks eshte fjale angleze (fjalor I bizanesit, ekonomikes dhe finances – Nexhmi Rexha, Prishtinë 2009. Per permbajtien pothuajse te njejte ne studentet kemi dy libra shqip po me emertime te ndryshme. Libri i profesorit te universitetit te prishtines prof. skender ahmeti titullohet kontabiliteti I menaxhmeniti ndersa libri I autoreve nga Shqiperia Lindita Lati dhe manjola naco titullohet Kontabiliteti I drejtimit. Per fjalen alokative mund te perdorim fjalen shqipe perndarje, shperndarese te cilat kan kuptimin e njejte. Ne lirat ekonomike gjeje fjalen opurtune qe rrjedh nga gjuha anleze Opportunity dhe ka kuptimin si rast apo mundesi, permendet ne kuptimin kosto e opertunitetit - opportunity cost qe do te thote e ardhura ose perfitimi qe do te sakrifikohej si resultat I zhvendosjes se burimeve nga angazhimi I tanishem ne nje angazhim te ri (fjalor I bizanesit, ekonomikes dhe finances – Nexhmi Rexha, Prishtinë 2009).


Ese