__MAIN_TEXT__

Page 18

18

nauka

UTORAK, 6. 10. 2020.

NA MEDICINSKOM FAKULTETU UNIVERZITETA CRNE GORE U TOKU DVA ZNAČAJNA NAUČNOISTRAŽIVAČKA PROJEKTA: DEMONSTRATE I RECOGNISE

Boljom dijagnostikom do kvalitetnijeg života oboljelih od Alchajmera

⌦⌦ Jelena Vađon Đurišić

N

a Medicinskom fakultetu Univerziteta Crne Gore trenutno su u toku dva naučnoistraživačka projekta, Nacionalni projekat DEMONSTRATE i Horizont 2020 RECOGNISED, koji se bave istraživanjem bolesti karakterističnim za starije osobe koji su već postigli značajne rezultate.

Od početka 20. vijeka do danas prosječni životni vijek se u svijetu više nego udvostručio. Ova promjena je, objašnjava za Dnevne novine prof. dr Nataša Popović prisutna globalno, bez obzira na nivo socijalno-ekonomskog razvoja neke zemlje, što je stvorilo potrebu da se zdravstveni sistemi prilagode potrebama starijih pacijenata. Karcinom i Alchajmerova bolest se, kaže, najčešće javljaju kod starih osoba, pa je starenje populacije stanovnika u cijelom svijetu jedan od uzroka

značajnog porasta učestalosti ovih bolesti. Opisane demografske promjene i promjene u učestalosti oboljenja kod osoba starijeg životnog doba, dodaje, zapažene su i u Crnoj Gori, pa je Medicinski fakultet Univerziteta Crne Gore svoje naučnoistraživačke aktivnosti u posljednjih nekoliko godina u velikoj mjeri usmjerio u pravcu istraživanja bolesti osoba starije životne dobi. Trenutno su u toku dva naučnoistraživačka projekta na Medicinskom fakultetu Uni-

verziteta Crne Gore, Nacionalni projekat DEMONSTRATE na kojem je prof. dr Nataša Popović jedan od ključnih istraživača, i Horizont 2020 projekat RECOGNISED na kojem je dr Popović rukovodilac naučnoistraživačkog tima iz Crne Gore.

■ Dvogodišnji projekat vrijedan oko 78.000 eura

Nacionalni projekat “Nove metode za stratifikaciju rizika za progresiju kancera i Alchajmerove bolesti kod pacijenata u Crnoj Gori (DEMONSTRATE)“ je dvogodišnji projekat finansiran putem granta Ministarstva nauke Crne Gore u iznosu od oko 78.000 eura. Vodeća institucija u realizaciji ovog projekta je Medicinski fakultet, a rukovodilac je dekan prof. dr Miodrag Radunović.

“Ideja projekta je zasnovana na zapažanju da se karcinom i Alchajmerova demencija obično ne javljaju zajedno kod iste osobe - kod ljudi sa karcinomom učestalost Alchajmerove demencije je vrlo niska, i obrnuto - kod osoba sa Alchajmerovom demencijom učestalost karcinoma je vrlo niska. Ovo zapažanje sugeriše da ove dve veoma različite hronične bolesti mogu biti posledica poremećaja zajedničkog fiziološkog mehanizma, koji je kod ovih bolesti poremećen u suprotnom smeru”, pojašnjava Popović. Međutim, kako dodaje, sam mehanizam odgovoran za ovu pojavu još nije razjašnjen. “Glavni cilj projekta DEMONSTRATE je da upotrebom novih metoda poboljša dijagnostiku kod pacijenata oboljelih od karcinoma debelog crijeva kao i kod pacijenata oboljelih od Alchajmerove demencije”, kazala je Popović. Ovo će, ističe, kod svakog oboljelog pojedinca u samom startu poboljšati procenu rizika za napredovanje ovih bolesti, kako bi im se na mnogo precizniji način odredila terapija i time povećale šanse za bolji kvalitet života, duže preživljavanje, smanjenje komplikacija, a u nekim slučajevima za izlječenje. Od metoda koje proučavaju u okviru projekta DEMONSTRATE ona ističe dvije na kojima su do sada najviše radili. “Prva metoda je proučavanje razlika ekspresionog profila odabranih mikro-RNK među tri veoma različite grupe grupe zdravih ispitanika, grupe ispitanika koji ispoljavaju rane znake demencije i grupe ispitanika oboljelih od karcinoma debelog crijeva. Druga metoda je analiza fotografija očnog dna koja ima veliki po-

tencijal da na brz, jednostavan i neinvazivan način poboljša dijagnostiku bolesti kod osoba starijeg životnog doba”, pojašnjava Popović. Ovdje je, naglašava, posebno interesantna upotreba savremene portabilne digitalne fundus kamere, koja ne zahtijeva prethodno širenje zjenice, a sam pregled traje kratko, pa se potencijalno može koristiti čak i u ambulanti primarne zdravstvene zaštite za skrining kod velikog broja pacijenata. “Takođe, pošto je ova kamera lagana, može se koristiti i van ambulante na terenu kod pacijenata kojima je zdravstvena zaštita teško dostupna, ili kod nepokretnih pacijenata koji ne mogu lako doći u specijalističku ambulantu na pregled. Digitalne fotografije se potom jednostavno mogu transmitovati u dijagnostički centar specijalisti oftalmologu na ekspertsku analizu”, kazala je Popović.

■ Saradnja sa

stručnjacima iz zemlje i inostranstva

Realizacija projekta DEMONSTRATE počela je u aprilu 2019. godine, a aktivnosti na projektu se, ističe, ostvaruju kroz saradnju sa dvije partnerske institucije: Institutom za biomembrane, bioenergetiku i molekularne biotehnologije iz Italije i Kliničkim centrom Crne Gore. “U realizaciji ovog projekta takođe izuzetno značajnu ulogu imaju i stručnjaci i konsultanti iz Univerzitetske oftalmološke klinike San Đuzepe Hospital u Milanu u Italiji, kao i sa Prirodno-matematičkog fakulteta UCG, Univerziteta Donja Gorica, i iz NVO „Futura“ koja pomaže oboljelima od de-

Profile for Dnevne Novine

Dnevne novine, 6. oktobar, 2020.  

Dnevne novine, 6. oktobar, 2020.

Dnevne novine, 6. oktobar, 2020.  

Dnevne novine, 6. oktobar, 2020.

Advertisement