Page 1

28 dito

wubbo ockels.indd 28

01-04-2011 17:07:53


special people

by dito

Hoogleraar Wubbo Ockels

‘Er zit geen toekomst in de ruimtevaart’ Was het vizier van ruimtevaarder Wubbo Ockels in het eerste deel van zijn leven gericht op Startrekachtige visioenen, inmiddels richt de 65-jarige natuurkundige en hoogleraar aan TU Delft zich vooral op het behoud en opschonen van de aarde. “Happy energy noem ik dat!”

D

at beeld van die ene prach-

eerste Spacelab-vlucht in 1983 onderhield

1996 tot 1998 aan Euromoon, een Euro-

tige planeet staat nog al-

hij vanuit het vluchtleidingscentrum con-

pese missie met als doel op de maan een

tijd op zijn netvlies gebrand. Een keerpunt

tact met de bemanning. Twee jaar later

robotdorp te bouwen. De maan als het

in zijn leven, zo bleek later. “Die weids-

was de zoon van een landmeetingeni-

achtste continent en bovendien als een

heid, dat perspectief. Zo overweldigend”,

eur zelf aan de beurt. “Tijdens de vlucht

platform voor reizen naar Mars.

verhaalt de hoogleraar Duurzame Techno-

zweefde ik regelmatig naar het raam om de

“Het welslagen van dergelijke onder-

logie in zijn werkkamer aan TU Delft. “Ik

aarde te bewonderen. Je ziet letterlijk het

nemingen heeft te maken met de drang

realiseerde me ineens dat je alles wat je

einde van het bestaan. Zo’n ervaring blijft

om te exploreren. Die pioniersgedachte

hebt en kent voor je ziet.”

als het ware in je bewustzijn naechoën. Ik

laait echter pas op als er in de ruimte

kwam na de vlucht tot de conclusie dat de

iets te halen valt. Ontdekkingsreizigers

Wubbo Ockels en zijn ruimtevlucht. Het

aarde in wezen unieker is dan de ruimte.

als Christopher Columbus en Marco Polo

blijft een intrigerend verhaal. Van 31 ok-

Daar, in het heelal, is namelijk weinig te

kwamen terug met goud, specerijen, noem

tober tot en met 6 november 1985 ver-

zoeken!”

maar op. De schat die we in de ruimte

toefde hij in de spaceshuttle Challenger.

dachten te vinden, vonden we niet. Wel

Een jarenlange droom werd realiteit. In

Er zijn ontelbare sterren en planeten.

zweven er inmiddels circa tienduizend

1979 selecteerde de ESA (European Space

Daar moet toch wel wat te vinden zijn?

satellieten rond de aarde. Op het gebied

Agency, de Europese organisatie voor

“Weet je, we kunnen naar de meest dichtbij

van communicatie en navigatie is dat echt

ruimteonderzoek) de toenmalige buiten-

gelegen ster alleen maar kijken. Tragisch,

fantastisch. Maar daarbij blijft het.”

gewoon hoogleraar aan Rijksuniversiteit

maar er zit geen toekomst in de ruimte-

Groningen voor het Spacelab-programma,

vaart. Dat hele Startrek-achtige beeld om

Maar er wordt toch hoogstaand weten-

een samenwerkingsproject van de ESA en

de ruimte te ontdekken, is achterhaald.

schappelijk onderzoek gedaan?

de NASA. In 1980 en 1981 volgde hij een

Het past niet meer bij deze tijd.”

“Ja, maar de resultaten daarvan zijn niet

astronautenopleiding aan het Lyndon B. Johnson Space Center in Texas. Tijdens de

baanbrekend genoeg, het brengt geen U bent toch Wubbo Ockels! U werkte van

nieuwe beweging tot stand. Daardoor >> dito 29

wubbo ockels.indd 29

01-04-2011 17:07:54


Favorieten van Wubbo Ockels

staat de bemande ruimtevaart, zeker nu

ten. De ontwikkelingen staan stil, of in

het spaceshuttleprogramma ten einde

het gunstigste geval op een laag pitje.

loopt, ter discussie. En terecht. Dit post-

Ook in andere landen houden ze het voor

Apollo-project dateert van 1974. Men wil-

gezien. Rusland lanceerde nog hun So-

Ondernemer?

de om de aarde allerlei fabrieken en labo-

joez. Ze bouwden zelfs drie Boerans, de

Binnenland: Aart van Veller

ratoria opstarten, die materialen zouden

Russische spaceshuttle, waarvan er één

Buitenland: Richard Branson

maken die in de shuttlelaadbak naar de

de ruimte in ging. Ook van China hoor

aarde moesten worden getransporteerd.

je weinig meer. Ook zij wilden naar de

Ontdekkingsreiziger/

Onderzoekers zouden er hun gang kun-

maan, maar ik weet echt niet wat ze daar

explorer? Charles Darwin

‘Duurzaamheid raakt bij velen een gevoelige snaar’

Filosoof? Martin Heideger

nen gaan. Maar van die hele ontwikke-

nu doen. Ook de Japanners waren actief.

ling kwam niets terecht. Bovendien: een

Maar die hebben nu, zeker na de recente

De beste uitvinding?

spaceshuttlelancering kost een miljard

tsunamiramp, wel wat anders aan hun

Het wiel

euro. Dat creëerde een strakke financiële

hoofd. De ruimtevaart verkeert in een

bureaucratie. Dat staat weer haaks op de

Catch 22-situatie. Aan de ene kant wordt

wens om een stel wilde onderzoekshon-

de aarde ons te klein, aan de andere kant

allerlei medische experimenten uit.

den in de ruimte van alles uit te laten

ontdekken we dat we juist de aarde moe-

“Maar ik moet nog altijd zien of het

vogelen en te laten ontdekken. Die dyna-

ten koesteren door deze weer schoon en

doorgaat. De vlucht is al verschillende

miek is echter weg. Dat begon al in mijn

leefbaar te maken. Moet ook, want we

malen uitgesteld. Zijn deelname alleen

tijd en is alleen maar erger geworden.”

kunnen er niet van weg!”

al kost bovendien zo’n zestig miljoen euro. Om dat bij elkaar te krijgen, is

Voormalig president George W. Bush

De Nederlandse kosmonaut André Kui-

een enorm getrek. Behalve voor enkele

speechte ooit nog nota bene naar Mars

pers moet als deze Dito is uitgekomen

superrijken is de bemande ruimtevaart

te willen.

van de achtdaagse Delta Missie zijn te-

geen haalbare droom meer. De aarde

“Alle presidenten bezigen zulke loze kre-

ruggekeerd. In de Sojoez-raket voerde hij

heeft de toekomst. Mensen dromen meer over cloudcomputering en brainsensors, waarbij je alle technische elementen aan elkaar koppelt om wereldwijd nog beter met elkaar te kunnen communiceren. De gedachte om puur technisch geleid te worden, heeft haar einde bereikt. Dat komt ook door de vervuiling. Tijdens mijn ruimtereis kon ik in Hawaï nog groen zien, maar boven Europa, de VS en andere industriële centra was het grijs en blauw. 25 jaar geleden nota bene. Het broeikasgas in onze atmosfeer is de laatste vijftig jaar verdubbeld. Niemand weet wat de gevolgen daarvan precies zullen zijn.”

De aarde heeft de toekomst volgens Ockels.

30 dito

wubbo ockels.indd 30

01-04-2011 17:08:04


special people

by dito

Hopeloos? “Nee. Tegelijkertijd zie je namelijk enorm sprankelende ontwikkelingen. We leven in een tijd waarin meer technische ontwikkelingen geïntegreerd worden met het pamperen van de natuur. Duurzaamheid wordt de nieuwe cultuur.” Maar zullen groene energiebronnen echt doorbreken? “In Duitsland is rondom de zonnepanelen een bedrijfstak ontstaan waarin inmiddels drieduizend mensen werken en jaarlijks vijf miljard euro wordt verdiend. Dat komt hier ook. We hebben bijvoorbeeld te gekke elektrische auto’s

1500 mensen in Lochem. Ze hadden met

en elektrische fietsen. Ik reed er laatst

steun van B&W de Lochemse energiemaat-

mee op de Hiswa. Wat mensen niet ver-

schappij opgestart, haha. Iedereen dolblij.

zinnen. Aan TU Delft ontwikkelden we

Happy energy noem ik dat.”

de zonneauto, de Nuna. En de groene

Hoe ecologisch is wubbo ockels zelf?

Superbus, die 250 km/uur haalt. Om

Heeft duurzaamheid u ook als mens ver-

maar te zwijgen van de laddermolen,

anderd?

waarbij we via vliegers windenergie op-

“Ja! Ik was vroeger een nerd, maar inmid-

Ik rij er soms nog mee. Ooit deed ik in

vangen. Echt fantastisch om te zien. Is

dels ben ik in mijn communicatie war-

mijn tank ethanol. Maar toen leek het of ik

ook veel mooier dan die schoorstenen,

mer geworden. Door mijn lezingen krijg

vanwege de walm alcohol op een rijdende

nietwaar?”

ik steeds beter door hoe ik mijn gehoor

kroeg zat, haha. Maar een auto heb ik

kan raken. Gisteren was ik in een kerk in

niet meer. Niet praktisch ook. Ik woon

Nog meer positieve signalen?

Sneek. Met negenhonderd mensen bom-

aan een Amsterdamse gracht, doe alles

“Steeds meer ondernemers zetten hun

vol! Waanzinnig wat die avond losmaakt.

met de fiets en met de trein. Verder heb

eigen zonnepanelen. Fellinga, een Friese

Duurzaamheid raakt bij velen een gevoe-

ik zonnepanelen op mijn dak, mijn vrouw

ondernemer in installatietechniek, richtte

lige snaar. Het heeft allemaal niet die ge-

koopt zoveel mogelijk bioproducten. Ik

een duurzaamheidscentrum op waar je

varen van kernenergie bijvoorbeeld.”

ben geen vegetariër; vlees hoeft niet per

“De ringtone van mijn mobieltje bestaat uit het startgeluid van mijn Honda-motor.

se slecht voor het milieu te zijn. Wist je

kunt zien hoe je je verlichting, je verwarming beter, duurzamer en vooral goedko-

Maar toch is uw zero mission zeilschip

dat een koe genoeg biogas produceert om

per kunt maken. Je stijgt bovendien bij

Ecolution vorig jaar vernield?

een gezin van energie te voorzien? Er zijn

klanten in aanzien als je maatschappelijk

(Na een zucht) “Ik keer nog altijd tien-

boerderijen die via handige systemen dat

verantwoord bezig bent.”

duizend euro uit aan degene die kan ach-

mogelijk maken. Mooi, toch? De groene

terhalen waarom die boot is vernietigd.

economie dwingt ons intelligenter met de

Maar is al dat groen ook leuk?

Bij mij gaat het niet zozeer om wie, maar

wereld om te gaan. Juist MKB-bedrijven

“Juist! Je vertelt tegen je vrienden dat je

om waarom. Volgens velen was het een

zouden daarop kunnen inspelen. Vanwege

energierekening stukken lager is uitgeval-

aanslag tegen de duurzaamheid. Daarop

hun kleinschaligheid en flexibiliteit kunnen

len. Maar, zeg je erbij, met een verlengsnoer

kwam nog altijd geen antwoord. Maar het

ze op lokaal niveau naar praktische oplos-

breng ik wat energie naar je toe, haha. Nee,

zit niet meer in mijn voorhoofd, hoor. De

singen zoeken. Het dwingt tot helderheid,

duurzaamheid verbroedert juist. Het creëert

schade is inmiddels bij de verzekering ge-

tot praktisch denken. Dat maakt duur-

een prettig soort sociaal bewustzijn met

regeld. We gaan, verwacht ik, snel weer

zaamheid juist zo leuk.”

je omgeving. Ik gaf laatst een lezing aan

zeilen.” n dito 31

wubbo ockels.indd 31

01-04-2011 17:08:07


Wijnschrijver Harold Hamersma:

‘Mijn missie is om zoveel mogelijk mensen enthousiast te maken voor wijn’ Zijn jaarquotum bedraagt een slordige zevenduizend flessen. Ruim tweeduizend (2321) daarvan schoppen het tot een vermelding in De Grote Hamersma. Na vijf jaar werken aan de Wijnalmanak – de beste wijnen onder vijf euro (een samenwerking met wijnveteraan Hubrecht Duijker), de moeder aller wijnkoopgidsen, besloot Hamersma vorig jaar een eigen koers te gaan varen. Zijn magnum opus heet: De Grote Hamersma 2011. Met stip de meest complete, allerdikste (1500 pagina’s) wijnkoopgids in Nederland. Het lekkerste rood, wit en rosé van het moment, overzichtelijk op een rij. In alle prijsklassen, van onder de vijf euro tot boven de tien euro, verkrijgbaar bij supermarkt, slijterij of importeur. Voorwaar een monnikenwerk om samen te stellen. Maar Hamersma (1956) doet het graag, voor de lezer en voor zijn onmetelijke voorliefde voor wijn.

N

iemand van het uitdijende corps

time over wijn te gaan schrijven. En met

van wijnschrijvers schrijft met

succes. Inmiddels is hij en passant uitge-

zo veel kracht en lol over wijn. Geen wol-

groeid tot een van de meest invloedrijke

lige clichétaal over ‘fluwelen afdronk’, maar

wijnschrijvers in Nederland.

geestige en puntige typeringen, waardoor zelfs een verstokte geheelonthouder zin

Discipline

krijgt om een fles te ontkurken. Hamersma

Drinken – het is écht waar, bezweert hij

rept niet over zomaar een Chardonnay,

– doet hij met mate. Hij is een zelfver-

maar schetst met een rake pennenstreep

klaard ‘fundamentalistische spuger’ en

het spectrum van deze druif. “Van een

drinkt tijdens de uitvoerige proefsessies

beendroge Chablis tot zo’n Dolly Parton/

de wijnen nooit ‘over de lever’. “Ik ben een

Karin Bloemen-achtige Chardonnay. Zo’n

gedisciplineerd mens”, vertelt hij aan de

overdadige, wufte, gevulde wijn. En alles

keukentafel in zijn woning in Amsterdam-

wat er tussenin zit.” Of neem een Cabernet

Zijn stijl verraadt zijn verleden als succesvol

Zuid aan Dito. “Anders houd je dit werk

Sauvignon. In de woorden van Hamersma:

copywriter (wij noemen hier ‘Nationale Ne-

niet vol.” Op de keukenplank staan op

“Van mopperige, bonkige, grimmige onrijpe

derlanden... Wat er ook gebeurt’ en ‘Gaat er

een rij de flessen die deze week op het

kleintjes uit de buurt van Bordeaux tot een

wel eens een Dag Voorbij Zonder Verkade?’).

programma staan om te proeven. Naast de

zwartebessenkanon met de ultieme Hero-

De ex-copywriter verkocht ruim twaalf jaar

gezinskoelkast is voor de wijnschrijver een

cassis experience uit bijvoorbeeld Chili.”

geleden zijn eigen reclamebureau om full-

aparte koelkast neergezet voor de nodige

48 dito

hamersma.indd 48

01-04-2011 17:57:30


special people

by dito

Wanneer begon jij met wijn? “Ik kom uit een arbeidersmilieu uit de Amsterdamse Pijp, onder de rook van de Heineken-Brouwerij nota bene. Mijn vader was plaatwerker en mijn moeder schoenenverkoopster. Zij was een slechte kokkin, die zelfs water kon laten aanbranden. Ze dronken bessenjenever, advocaat en bier. Wijn was onbekend. Op mijn zeventiende ging ik uit huis. In die jaren zeventig was wijn nog geen gemeengoed. Je had Pinard, met water aangelengde wijn in van die kartonnen pakken van Albert Heijn. Ik vond het drinken van wijn wel iets bohemiens hebben. Ik las destijds de Avenue, waarin Wina Born toen schreef over eten. Dat vond ik al heel bijzonder. Op een gegeven moment kocht ik een fles wijn van wel vijf gulden. Een kleine Bordeaux uit 1973, ik weet het nog goed. Achteraf gezien bleek het een slecht jaar. Maar we genoten ervan… Daar wilde ik meteen meer van weten. Ik heb ooit nog zo’n fles, Château du Bosquet, gekregen van een importeur die ik het vertelde. Vanaf dat moment begon ik te lezen over wijn, onder meer van Hubrecht Duijker: De Complete Wijnliefhebber.” Hoe verliep de stap naar de schrijverij? “Vanaf mijn dertiende wilde ik schrijver worden. Op mijn zestiende kocht ik mijn eerste typemachine, een Underwood, voor 65 gulden. Dapper gespaard. Elke ervaring die ik opdeed, was instinctief. Ik dacht:

‘Alleen een gedisciplineerd mens houdt dit werk vol’

daar heb ik later nog wat aan. Ik schreef ook korte verhalen op mijn achttiende en deed mee aan schrijfwedstrijden. Toen ik later in de reclame werkte, begon ik in de

wijnopslag. Letterlijk dagelijks worden er

melden over hun wijnen. Het zorgt voor

jaren negentig bij HP/De Tijd op hun ver-

dozen wijn door wijnhandelaren aan de

een dagelijkse gang naar de glasbak, die

zoek over wijn te schrijven, Ik at nogal

deur voor zijn woonhuis afgeleverd, in de

zijn vrouw – die meehelpt aan de immense

eens buiten de deur. Later kwam daarbij

hoop dat Hamersma iets goeds heeft te

boekproductie – graag maakt.

ook mijn wijnrubriek in Het Parool. In >> dito 49

hamersma.indd 49

01-04-2011 17:57:34


Hoe gaat het met wijn in Nederland? “Het wordt steeds beter. Slechts drie procent van de wijnkopers in Nederland koopt wel eens een wijn van tien euro of meer. Slechts acht procent koopt wel eens een wijn van zeven euro. Wijn onder de vijf euro is verreweg de populairste categorie. In wijnproducerende landen als Italië en Spanje is dat trouwens precies zo. Vooral het supermarktkanaal is belangrijk geworden. Driekwart van alle wijnen wordt verkocht via de supermarkt. Het is pas sinds kort dat de Nederlander bij het eten wijn drinkt. We staan pas aan het begin.” Is wijn gezond? “Ik heb daarover in 2010 Wijnreis door mijn lichaam geschreven. Jarenlang heb ik publicaties gescheurd en onderzocht over het onderwerp wijn en gezondheid. Inclusief zwaar wetenschappelijke onderzoeken. Is een glas wijn gezond? De conclusie: ja, maar met mate.” Wat trekt je aan in wijn? “Elke fles is anders. Ik hou van de passie van de makers. Wijnmakers zijn altijd

‘Ik maak fans van lezers’

enthousiaste mensen met gepassioneerde verhalen. Ik zeg altijd: het is niet about bottle selling, maar about storytelling.

2003 ben ik definitief uit de reclame ge-

metijd heb ik geleerd om met deadlines om

Neem alleen al de vele verschijningsvor-

stapt om fulltime schrijver te worden.”

te gaan en hard te werken. Mijn missie is

men van pakweg een Chardonnay.”

om zoveel mogelijk mensen enthousiast te Ben jij onafhankelijk?

maken voor wijn. Zodat wijn elke dag bij

Wat is momenteel een opkomende wijn-

“In de reclame werd altijd goed betaald.

het eten wordt geschonken.”

regio?

Helemaal als je een eigen bureau hebt. Ik

Heb je invloed?

“Oost- en Centraal-Europa zie je nu open-

heb mijn geld dus verdiend. Schrijven over

“Als ik een stukje in de krant schrijf over

gaan. Wijnen uit Bulgarije, Roemenië,

wijn doe ik omdat ik dat leuk vind. Als ik

een bepaalde wijn, merkt de winkel dat

Hongarije, Kroatië, Slovenië en Macedonië.

het niet meer leuk vind, stop ik direct.

meteen aan de verkopen. Ik maak fans

Die hebben al een heel oude wijncultuur.

Maar voor het geld heb ik het nooit ge-

van lezers. Als ik enthousiast ben over een

Maar in de Sovjettijd werd daarmee weinig

daan. Dat maakt dat ik onafhankelijk kan

Hema-wijn waarover ik schrijf, laat ik hun

gedaan. Je ziet nu een nieuwe generatie

schrijven wat ik vind. Over wijn schrijven

dat wel van tevoren weten. Ik wil wel dat

wijnmakers opstaan. Het zijn doorgaans

was en is mijn hobby. Ik schrijf nu jaarlijks

mijn lezers er niet naast grijpen als ze een

nog geen superieure wijnen, maar de ba-

meer dan 250 stukken. Tijdens mijn recla-

wijn zoeken.”

siswijnen zijn prima. Er zit veel potentie.”

50 dito

hamersma.indd 50

01-04-2011 17:57:38


special people

by dito

Hoe kijk je aan tegen dure wijnen?

Hamersma geeft les:

ook allemaal af van de vraag waar het is

“Die worden vaak gekocht door mensen

zin en onzin over wijn…

aangeplant en of het wel of niet op hout

zonder kurkentrekker, de verzamelaars. Ik

gerijpt is. Dus je kunt de sommelier vragen

ben soms verbaasd over wat mensen be-

Decanteren?

de smaakverwachting van de door hem

stellen. Pas nog een Rus die logeerde in

“Ja dat kan zeker nuttig zijn. Maar alleen bij

gesuggereerde wijn te omschrijven.”

L’Europe en elke dag een Domaine de la

jonge wijnen. Die zitten nog al eens op slot. Jonge

Romanée-Conti, een DRC, bestelde. Een

wijnen zijn vaak enorm gebaat bij een extra klap

Wijnarrangement?

van de allerduurste wijnen ter wereld. Het

zuurstof. Heb je geen karaf, gebruik dan gewoon

“Wij zijn een land dat aan het leren is. We

is een van de meest begeerde Bourgognes

een steelpan of maatbeker en doe het daarna met

drinken pas sinds kort wijn bij het eten. Je

van de wereld. Zeg maar: nog duurder dan

een trechter terug in de fles. Juist bij oude wijnen

ziet dat we erg leergierig zijn. De sterdichtheid

stofgoud. Het moet je gegund worden om

moet je niet decanteren. Zo’n wijn zat zo’n twintig

is in enkele decennia enorm omhooggegaan.

die te kunnen kopen. Zelf vind ik het het

of dertig jaar in een zuurstofarme omgeving. Die

Het combineren van wijn en spijs kan soms

geld nauwelijks waard.”

kan zo’n klap zuurstof helemaal niet aan. Dus:

leiden tot leuke ontdekkingen. Ik ontdekte pas

oude wijnen nooit decanteren. Even luchten

bijvoorbeeld een Chenin Blanc, een Jasnières

Wat is de duurste wijn uit je eigen kelder?

met de kurk eraf is ook onzin. Helpt niets, zo’n

om precies te zijn, uit de Loire in combinatie

“Ik heb lang geleden eens een fles Pingus

opening is te klein.”

met een Tournedos Béarnaise. Echt fantastisch.

uit 1996 gekocht, een bekende Spaanse

Maar uiteindelijk moet je gewoon de wijn

wijn. Bij toeval. Ik moest vierhonderd gul-

Kamertemperatuur?

drinken waarin je op dat moment zin hebt. Los

den afrekenen. Dat merkte ik pas bij het

“Veel wijn wordt te warm geserveerd. Het

van of je die drinkt bij scheermessen, oesters,

betalen. Bij het opruimen van de kelder

begrip kamertemperatuur stamt uit een tijd

ossenhaas of wat dan ook.”

kwam ik hem weer tegen. De fles wijn is nu

waarin de woonkamer een temperatuur van

tweeduizend euro waard. Die drink ik niet

zestien tot achttien graden Celsius had. Wij

Zijn er combinaties die echt niet

op. Ik vind het dat dus niet waard.”

zijn van de wandthermostaatgeneratie en zijn

kunnen?

gewend aan een kamertemperatuur van 20 tot

“Artisjok en spinazie zijn altijd lastig om met

Ten slotte: wat drinken we deze zomer op

22 graden. Ook fnuikend: je wijn bij de open

wijn te combineren. Dat zijn ingrediënten

het terras of in de tuin?

haard zetten. Een bakje aardbeien zet je ook

met veel ijzer, dat werkt niet goed. Pinda’s en

“Uit Portugal bijvoorbeeld de betere vino

niet bij de open haard, dan krijg je tuttifrutti.

pindasauzen zijn ook altijd de dood in de pot”.

verdes. En uit Spanje een mooie Rueda of

Je ziet wel de trend dat we rode wijn koeler

een Albarino, afkomstig uit het noordwes-

gaan drinken, soms zelfs op tien tot twaalf

De kaasplank?

ten van Spanje.” n

graden.”

“Je krijgt zes soorten kaas. Van een licht geitenkaasje tot een enorm ruftende blauw-

Hoe lees je een wijnkaart in een

schimmel. Zoek daarbij maar eens een passende

restaurant?

wijn. Dat is eigenlijk onbegonnen werk.”

“Als je het restaurant vertrouwt, vraag dan de sommelier: heeft u iets leuks? Bijvoorbeeld:

Huiswijn?

heeft u iets roods dat prettig geprijsd is? Als

“Een goed restaurant ziet zijn huiswijn

het goed is, vraagt de sommelier vervolgens

als beste reclame. Je ziet dat het aanbod

waarvan je houdt. Cabernet Sauvignon heeft

en de kwaliteit van de huiswijn toenemen.

dat zwartebessenachtige fruit. Merlot is wat

Net als wine by the glass, ofwel de open

pruimiger. Shiraz is vaak wat peperiger.

wijnen, mede door handige oplossingen om

Sauvignon Blanc is vaak wat puntiger, frisser,

flessen te vacumeren. Ik ben daar een groot

brutaler. Chardonnay heeft natuurlijk een

voorstander van. Ik ben voor alles wat wijn

enorm breed spectrum, maar is vaak licht

democratiseert.”

tropisch of geel fruit. Het hangt natuurlijk dito 51

hamersma.indd 51

01-04-2011 17:57:46


‘Werken aan je optimisme loont’

56 dito

borland.indd 56

01-04-2011 18:01:57


special people

by dito

World Book of Happiness

geluk

Over gesproken

Journalist Leo Bormans interviewde honderd ‘geluksprofessoren’ uit vijftig landen over het onderwerp geluk. Van Zuid-Amerika en Europa tot Azië. Wat weten wij over geluk? Wat is geluk eigenlijk? Welke bevolking is het meest gelukkig? En hoe behoud je geluk? Het staat in zijn wereldwijde bestseller The World Book of Happiness. Een fascinerende zoektocht naar de oudste vraag van de wereld: hoe word ik gelukkig?

H

Leo Bormans.

et streven naar geluk is een

den. Het is bijzonder verhelderend om de

belangrijke menselijke drijf-

visie te horen van honderd professoren

veer. Ook voor journalist Leo Bormans. En-

uit vijftig landen, verspreid over de hele

kele jaren geleden ontdekte hij The World

wereld. IJsland, China, Afrika, Australië

Database of Happiness: een database met

of Japan. Hij wordt tegenwoordig veel ge-

duizenden studies over geluk. De nieuws-

vraagd voor lezingen in binnen- en bui-

gierigheid was gewekt. Tot zijn verbazing

tenland (van Kopenhagen tot Bangkok).

zag hij dat wereldwijd zo’n drieduizend ge-

Er blijkt een brede interesse te zijn voor

luksprofessoren bezig zijn met uit te zoe-

deze no-nonsensebenadering van geluk.

ken wat ons echt gelukkig maakt. Hij las

Zijn The World Book of Happiness is in het

boekenplanken van vele meterslang. Bor-

Engels geschreven en is meteen vertaald

mans: “Voorheen lag de focus van onder-

in het Nederlands, Frans en Duits. Overal

zoek vooral op wat ons ziek maakt, niet op

is het een groot succes. Binnenkort ver-

wat ons gelukkig maakt. In de vorige eeuw

schijnen er ook vertalingen in het Spaans

kreeg je voor dergelijk onderzoek niet eens

en Chinees.

subsidies aan Amerikaanse universiteiten.

intrigeert me. Vooral omdat het antwoord dikwijls gezocht werd in de religie en filo-

Geluk is altijd weggelegd geweest voor de

Wat is uw definitie van geluk?

sofie. Als iemand beweert dat hij dé weg

filosofie en de religie. Maar het gaat niet

“Als je wereldwijd aan mensen vraagt wat

naar geluk gevonden heeft, geloof je hem

over ‘geloven’, het gaat over ‘weten’.”

hen drijft, antwoorden ze ‘geluk’. Ze wil-

maar beter niet. Het is een kwakzalver. Er

Publicaties over geluk zijn er tot nu toe

len zelf gelukkig zijn en dat hun familie

is niet één weg naar geluk. Er zijn vele

in twee soorten: de moeilijk leesbare stu-

en vrienden gelukkig zijn. Daar zijn ze

wegen en ieder van ons zal zijn eigen weg

dies en de populaire (vooral Amerikaanse)

het allemaal over eens. Maar als je de

moeten zoeken. Maar de wetenschappers

adviesboekjes vol tips. Bormans probeerde

tweede vraag stelt (wat is geluk?), krijg je

hebben wel al redelijk wat belangrijke en

een brug te slaan tussen die twee werel-

de meest uiteenlopende antwoorden. Dat

gemeenschappelijke kenmerken gevonden. >> dito 57

borland.indd 57

01-04-2011 18:02:02


Al zijn er nog veel verschillende definities

subjectieve antwoorden, maar daarmee

van geluk. Meestal valt het begrip samen

kun je wetenschappelijk wel aan de slag.”

met ‘welbevinden’ of ‘levenskwaliteit’ en

Vijf praktische tips om gelukkiger te zijn

1

slaat het zowel op persoonlijk welzijn als

Hoe zit het met duurzaamheid van geluk?

op maatschappelijk welzijn. Zo zou je ge-

Hoe blijf je gelukkig?

luk kunnen definiëren als de mate waarin

“Een van de vaststellingen is dat ons per-

een mens de kwaliteit van zijn leven in

soonlijk geluksniveau niet eens zo erg

het algemeen als gunstig ervaart en zich

schommelt. Het wisselt niet elke dag. Zelfs

genoemd. Bijvoorbeeld: de zon scheen

daarbij goed voelt. Ofwel: hoezeer houd ik

als we heel sterke ervaringen meemaken,

en ik heb heerlijk een halfuurtje op

van het leven dat ik leid?”

komen we na een tijdje wel weer op ons

een bankje in het park gezeten. Als

startniveau. Dat geldt voor erg positieve

je dat terugleest, heb je zo’n duizend

Hoe meten de experts geluk?

en erg negatieve ervaringen. Het is een

positieve herinneringen per jaar en

“Velen zeggen dat je geluk niet kunt me-

beetje zoals met ons gewicht. Iedereen

vele tienduizenden gedurende je

ten omdat het een gevoel is. Maar pijn

heeft een andere uitgangspositie. De een

leven. Als je dat terugleest, word je

kun je toch ook op een bepaalde manier

heeft nu eenmaal meer aanleg voor zwaar-

blij om te lezen dat het leven je zoveel

meten? We weten dat geluk iets is wat we

lijvigheid dan de ander. Je kunt daaraan

waardevolle momenten heeft gebo-

in gedachten hebben, dus kunnen we het

wel iets doen. Maar wie bijvoorbeeld plots

den. Je kunt het ook voor je kinderen

ook gewoon meten door te vragen naar die

heel veel geld wint of een ernstige ramp

beschrijven. Je geeft ze dan een

gedachten. Onderzoekers vragen dus we-

meemaakt, ziet zijn geluksniveau snel

schatkist van geluk.

reldwijd ongeveer zoiets als ‘Hoe tevreden

pieken of dalen. Toch komt na een tijdje

ben je in het algemeen met het leven dat

zowel de lottowinnaar als de zieke meestal

je leidt?’. Mensen duiden dat dan aan op

weer op het niveau waarop hij aanvanke-

een tienpuntsschaal. Wanneer je dezelfde

lijk zat.”

vraag wereldwijd stelt, kun je de antwoor-

Dankbaarheidsdagboek Schrijf dagelijks drie dingen op waarvan je die dag gelukkiger werd. Een gratitude journal wordt dit ook wel

2 3

Onderhoud vriendschappen Bel eens een oude vriend op. Wees een goede vriend. En maak nieuwe vrienden, ook na je studie.

den goed vergelijken. In Zimbabwe ant-

Is geluk maakbaar?

woorden de mensen gemiddeld 2,8 op 10.

“Zo’n vijftig procent van ons gelukspoten-

In Nederland 7,6 en in Denemarken 8,3.

tieel is genetisch bepaald. We krijgen het

Dit is het gemiddeld cijfer van de voorbije

gewoon mee van onze ouders en grootou-

tien jaar. Als je de vraag elk jaar opnieuw

ders. Daarbij moeten we ons neerleggen.

kunt stellen, kun je ook verschillen vast-

Slechts tien procent is toe te schrijven aan

schoonmaken.” Maar: “Ik wil schoon-

stellen. In die zin krijg je uiteraard altijd

onze persoonlijke levensomstandigheden,

maken.” Dat geeft je het gevoel dat je

Willen in plaats van moeten Vervang een woord door een ander woord: willen in plaats van moeten. Dat maakt gelukkig. Dus zeg niet: “Ik moet

het leven in eigen hand hebt.

4 5

Mentoren Bedank de mensen van wie je wat hebt geleerd of die jou een gouden advies hebben gegeven. Het is prettig voor de ontvanger, maar ook voor jezelf. Doorbreek routines Doe dagelijks iets wat je normaal niet doet. Verras jezelf en anderen. Stop eens onderweg voor een kop koffie en geniet daarvan.

58 dito

borland.indd 58

01-04-2011 18:02:03


special people

by dito

‘Er is niet één weg naar geluk’ bijvoorbeeld ons huis, werk en inkomen. Dat

Wat is de relatie tussen geld en geluk?

Maar als je plots een duur horloge bij de

is niet erg veel. Veertig procent ligt in onze

“Geld maakt inderdaad gelukkig. Wie geen

kamelendrijvers brengt, ontstaan na-ijver,

eigen handen. Het gaat over onze manier

geld heeft, is vaak erg ongelukkig. Geld

jaloezie, competitie en… ongeluk. Geld

van kijken naar de dingen. Gelukkige men-

maakt het leven aangenaam en schept

maakt vaak het slechtste in de mens wak-

sen maken niet meer gelukkige dingen mee

meer mogelijkheden. Maar méér geld maakt

ker. Wie geld heeft, wil gewoon altijd meer

dan ongelukkige mensen. We maken allemaal

niet méér gelukkig. Integendeel. Wie vol-

geld, wordt hebzuchtig en jaloers en gaat

ongeveer hetzelfde mee in ons leven. Alleen

doende heeft om zich te kleden, een dak

voortdurend vergelijken met het bezit van

onze interpretatie en de manier van kijken

boven zijn hoofd te betalen, eten en drin-

anderen. Dat leidt niet tot meer geluk. In-

daar naar verschillen. Je kunt dus niet alles

ken te kopen, de dokter te betalen en de

tegendeel.”

veranderen, maar toch heel wat. Net zoals

kinderen naar school te kunnen sturen,

het streven naar een slanke lijn, vraagt het

bereikt het standaardgeluksniveau. Dat

Was men vroeger gelukkiger? Of juist nu?

streven naar geluk wel enkele permanente

is bijvoorbeeld de reden waarom mensen

“De levensomstandigheden zijn er wereld-

veranderingen in onze levensstijl, die elke

in Mexico zich gelukkiger noemen dan de

wijd op vooruitgegaan. We leven langer en

dag inspanning en engagement vergen. Wat

Fransen. Toch is het gemiddelde inkomen

gezonder. Onze kinderen sterven niet meer

we zeker weten, is dat er tussen optimisme

in Mexico véél lager. Maar ze hebben al-

zo jong, zijn gezonder en kunnen langer

en geluk een even sterk verband is als tus-

lemaal voldoende voor de basisbehoeften

naar school gaan. Bovendien zijn ook de

sen roken en longkanker. Wie rookt, krijgt

en proberen daarnaast te genieten van het

tijden veiliger geworden. Het aantal moor-

longkanker. Wie zich optimistisch opstelt

leven. De Fransen zijn aanzienlijk rijker,

den is bijvoorbeeld in onze regio de laatste

in het leven, wordt gelukkiger. En geluk-

maar lang niet gelukkiger. Als we het ge-

driehonderd jaar gedaald van veertig per

kige mensen zijn gezonder en succesvoller in

luksniveau van de honderd rijkste mensen

duizend naar twee per duizend inwoners.

sport, wetenschap, zaken, politiek, relaties

in New York vergelijken met het geluksni-

We hebben nog nooit in zo’n veilige tijd

en vriendschap. Werken aan je optimisme

veau van honderd kamelendrijvers in de

geleefd als nu. Maar de perceptie is anders.

loont dus.”

woestijn, verschillen die niet eens zoveel.

En daardoor worden we er eigenlijk niet >> dito 59

borland.indd 59

01-04-2011 18:02:12


len best een tijdje alleen zijn, maar dan begint het toch te knagen. Andere mensen zijn cruciaal in ons geluksbesef. Ik had de Chinese geluksprofessor Samuel Ho uitgenodigd om het boek in België en Nederland te komen presenteren. Hij vertelde me dat Chinezen niet eens een antwoord kunnen formuleren op de vraag ‘Ben je gelukkig?’. Ze zullen het antwoord altijd zoeken in het geluk van hun familie en vrienden. Terwijl Amerikanen onmiddellijk aan zichzelf beginnen te denken en vaak niet eens weten waar hun familie en vrienden wonen. Hij noemt het boek een mijlpaal op weg naar universeel geluk. We kunnen van elkaar leren, wereldwijd over landen en culturen heen.” niet gelukkiger op. De media spelen daarin

meldde hij me dat hij erin geslaagd was

Wat is de invloed van leeftijd?

een cruciale rol. Ze leggen bijvoorbeeld

om de essentie samen te vatten in slechts

“We denken vaak dat jonge mensen geluk-

het accent op moordzaken, terwijl het

twee woorden. Wat die twee woorden zijn?

kiger zijn en dat het geluksniveau jaar na

aantal zelfmoorden veel hoger ligt. De

Other People. Andere Mensen. Dat is het

jaar afneemt. Dat is niet zo. Geluk gaat

werkelijke vijand sluipt niet ’s nachts met

tegenovergestelde van Mijn Dingen. Het

met de leeftijd niet in dalende of stijgende

een mes rond, maar woont in onze huizen

gaat niet om het materiële en niet om me-

lijn, maar vertoont een curve. Jonge men-

en heet ‘Eenzaamheid’. Economisch gezien

zelf. Het gaat om het menselijk contact

sen zijn gelukkig. In de middenleeftijd

zijn we er in het westen de jongste de-

met familie, vrienden, buren, anderen…

– 30, 40 jaar – daalt dat geluk doorgaans.

cennia allemaal sterk op vooruitgegaan.

En we zijn op onze beurt ook altijd iemand

Mensen hebben dan veel zorgen, werk en

We zijn waarschijnlijk allemaal rijker dan

anders andere. Geluk zit in het delen van

verantwoordelijkheid. Maar met het ouder

onze grootouders en kunnen ons veel meer

geluk. De mens is een sociaal dier. We wil-

worden stijgt het geluksniveau meestal

veroorloven. Maar we zijn niet gelukkiger geworden. We slikken bijvoorbeeld massaal veel pillen tegen depressies. De grote focus die we gelegd hebben op geld en bezit, heeft ons niet gelukkiger gemaakt. We zullen weer moeten leren kiezen voor de echte prioriteiten in het leven. En die zijn niet te koop.” Wat draagt bij aan geluk? En wat doet afbreuk aan geluk? “Ik vroeg aan de grondlegger van de positieve psychologie, Christopher Peterson, of hij de tientallen boeken en studies die hij heeft gepubliceerd, kon samenvatten in één pagina van duizend woorden. Hij vond dat bijzonder moeilijk. Maar uiteindelijk 60 dito

borland.indd 60

01-04-2011 18:02:17


special people

by dito

voor een positieve kijk. Ondanks alles en juist daarom. Veel mensen slagen daar ook

Geluk wereldwijd

effectief in. Maar optimisme is geen morning-afterpil die je neemt bij tegenslag.

Afghanistan

4,1

Griekenland

6,3

Portugal

5,7

Het is een levenshouding die je je het best

België

7,3

Haïti

3,9

Tanzania

2,6

van jongs af aan eigen maakt. Dat ver-

Burundi

2,9

Irak

4,7

VS

7,4

hoogt je veerkracht.”

Canada

8,0

Italië

6,7

Zwitserland

8,0

Denemarken

8,3

IJsland

8,2

Egypte

5,7

Marokko

5,3

Bron: World Database of

“Je kunt altijd blijven vergelijken met men-

Ethiopië

4,2

Nederland

7,6

Happiness, gemiddelden:

sen die het zogezegd beter hebben. Daar-

Frankrijk

6,6

Polen

6,3

2000-2009.

mee leg je het vergelijkingspunt buiten

Wat heeft u zelf geleerd over geluk?

jezelf. Je mag best vergelijken, maar dan met een vergelijkingspunt binnen jezelf. weer sterk. Heel veel oude mensen zijn ook

Zijn er grote verschillen in landen en regio’s?

Dat heet gezonde ambitie. Je stelt jezelf

heel gelukkig. Daarbij stellen we vast dat

“Jazeker. Sommige mensen zullen denken

realistische doelen die je wilt verwezenlij-

optimistische mensen aanzienlijk langer

dat bewoners van zuidelijke landen het

ken voor je eigen ontplooiing en geluks-

leven en minder vaak ziek zijn.”

gelukkigst zijn: zon, zee, strand en palm-

gevoel. Wie dat doet, wordt ook effectief

bomen. Maar dat is niet zo. De Scandina-

gelukkiger. Niet door te vergelijken met

En het huwelijk?

vische landen doen het bijvoorbeeld heel

anderen, maar door te bouwen op je eigen

“Wereldwijd zeggen mensen die getrouwd

goed, met Denemarken op kop. De grootste

kracht, interesse en mogelijkheden.”

zijn dat ze ook iets gelukkiger zijn. We we-

geluksvoorspeller is niet het klimaat, maar

ten echter niet precies of dat ligt aan het

het begrip ‘vertrouwen’. Hoe hoger de mate

Heeft dit boek u gelukkiger gemaakt?

feit dat ze getrouwd zijn. Het kan bijvoor-

van vertrouwen in elkaar en in de instel-

“Het belangrijkste is dat ik mij veel be-

beeld ook zijn dat optimistische mensen

lingen, hoe gelukkiger een land is. Ook de

wuster ben geworden van wat mij geluk-

gemakkelijker een (optimistische) partner

mate van gelijkheid speelt een grote rol.

kig maakt. Ik kijk vaker in een spiegel. Ik

vinden. Bovendien is het netwerk heel be-

In landen waar bijvoorbeeld mannen en

voel me redelijk gelukkig. En ik wil daar-

langrijk. Er zijn singles die heel gelukkig

vrouwen meer gelijke kansen hebben, zijn

mee vooral ook bewust omgaan. Dat is de

zijn. Juist omdat ze er beter dan getrouw-

zowel de mannen als de vrouwen gelukki-

grootste les die ik van al die onderzoeken

de koppels in slagen een breed netwerk

ger. Dat geldt ook voor landen met minder

heb geleerd. Geluk kun je ook leren. Op

van vrienden rond zich uit te bouwen.

grote inkomensverschillen: hoe kleiner die

bijvoorbeeld de website www.lesseninge-

Daarnaast stellen we vast dat iedereen wel

verschillen, hoe gelukkiger de mensen.”

luk.nl staan leuke praktische tips.” ■

degelijk behoefte heeft aan iemand met wie hij close en intiem kan omgaan.”

En wat als je erge dingen meemaakt? “Er zijn veel mensen die erge dingen heb-

Titel:

Is uiterlijk van belang?

ben meegemaakt en die naar een lezing

Geluk. The World Book of Happiness

“Dat speelt geen rol. Er zijn heel mooie

van mij komen. Het feit dat ze die stap

mensen die heel ongelukkig zijn. En an-

zetten, is vaak al een goed begin: ze wil-

Samenstelling:

dersom. Ook zoiets als kinderen hebben

len erover praten. Vaak krijgen ze echter

Leo Bormans

speelt geen rol. Sommige mensen met

nergens gehoor. We hebben allemaal recht

kinderen zijn heel gelukkig, maar som-

op ons verdriet. Het leven is niet alle da-

Uitgever:

mige mensen zonder kinderen ook. Kinde-

gen feest of een aaneenschakeling van

Terra Lannoo

ren zijn niet alleen een bron van vreugde.

plezierige dingen. Ook niet het leven van

Ze zijn vaak ook een bron van zorgen en

gelukkige of optimistische mensen. Maar

Websites:

verdriet.”

je hebt wel de keuze: ofwel laat je je le-

www.theworldbookofhappiness.com en www.

ven verzuren door gepieker, ofwel kies je

leobormans.be dito 61

borland.indd 61

01-04-2011 18:02:22


Hockeyondernemer Jacques Brinkman over ondernemen en zijn ontslag bij Stichtse

‘Mensen vereenzelvigen zich graag met de winnaars’ Wat is de invloed van iemands sportprestaties op zijn zakelijke activiteiten? Dito ging op bezoek bij trainer en ondernemer in hockeyretail Jacques Brinkman. De Sjek, tevens voormalig international, is een icoon in de hockeywereld. Maar inmiddels is zijn sterrenstatus vanwege zijn ontslag als trainer bij zijn geliefde Stichtse aardig verbleekt. Zowel privé als zakelijk voelt hij dat. Een openhartige ontmoeting.

W

e zitten amper of de

hockeyclub. Topwedstrijden aan

ondernemer maakt ons

de Kees Boekelaan trekken gemid-

deelgenoot van zijn actuele situ-

deld vijfduizend toeschouwers.

atie als hockeytrainer. “Als ik me

Het wel en wee van de club is van

op de club laat zien, kijken ze

de bakker tot het schoolplein het

me aan alsof ik een greep uit de

gesprek van de dag. Zowat ieder-

kas heb gedaan.” Jacques Brink-

een is lid of wil het worden. Aan

man is, zoals hijzelf uitlegt, geen

de hand van een puntensysteem

‘normale ondernemer’. In het

kunnen per jaar slechts honderd

44-jarige leven van de meer dan

‘benjamins’ het blauwrode shirt

300-voudig hockey-international,

aantrekken. Tientallen staan daar-

gouden winnaar op de Spelen van

door op een wachtlijst te dringen.

1996 en 2000, staat namelijk al-

De beleving is enorm, ook bij de

les in het teken van het hockey.

jeugdwedstrijden. Ouders, vooral

Zeker in deze weken. “Het zal wel

moeders, springen over het hek

uitlopen op een rechtszaak,” al-

als hun kind in hun ogen onte-

dus de Sjek.

recht wordt gewisseld of iets an-

Behalve dat hij distributeur en

ders wordt aangedaan. Topspelers

producent van het sportmerk

verdienen al snel 50.000 euro per

Princess is, trainde hij het afgelo-

jaar en hebben aantrekkelijke

pen seizoen de Stichtse Cricket en

secundaire

arbeidsvoorwaarden.

Hockey Club (SCHC), en dat heeft hij ge-

ter wereld. Met 2500 leden is SCHC op Rot-

Ook het fenomeen van machtige sponsors,

weten. Bilthoven is het hockeygekste dorp

terdam en Amsterdam na ‘s lands grootste

mental coaches, spelersmakelaars en bui-

120 dito

jacques brinkman.indd 120

01-04-2011 19:06:07


special people

by dito

tenlandse spelers steekt de kop op. In dit decor was Brinkman van 2004 tot 2008 trainer van het mannenteam. Onder zijn leiding haalden ze enkele malen de play-offs. Een topprestatie, want Stichtse presteerde al jaren niet meer zo goed en werd voor het laatst in 1959 landskampioen. De bedrijfseconoom, geboren en getogen op Stichtse en nog altijd in Bilthoven wonend, vertrok daarop voor twee seizoenen naar het damesteam van Laren, dat tot de wereldtop behoort. Maar al snel begon het dorp opnieuw naar Brinkman terug te verlangen. Want zonder ‘hun’ Sjek

‘Ik ben niet zo’n pleaser’

presteerde het team niet. Brinkman tekende uiteindelijk na vele gesprekken een

In een decor van hockeysticks, schoenen

er rekening mee. Nu toont mijn zakenpart-

driejarig contract met een optie voor een

en kleding legt de directeur van Brinkman

ner, Rutger, zijn gezicht meer in de markt

vierde jaar. De verwachtingen in Bilthoven

Sports uit hoe dat komt. “Hockeyretail

en trek ik me bewust wat terug.”

stuwde hij daarmee ongewild naar kook-

is nauw verweven met de sport. De koek

hoogte. Zouden ze dit seizoen dan einde-

wordt al jarenlang verdeeld onder enkele

Desondanks: hockey is een van de snelst

lijk eens kampioen worden?

grote winkelketens (Intersport, Sport

groeiende sporten. Tijdens de finale op de

Maar toen sloeg de Wet van Murphy toe.

2000) en hockeyspeciaalzaken zoals Dek-

OS in Peking scoorden onze gouden Oran-

Ook onder hun eigen ‘zoon’ presteerde

ker Sport van ex-international Maarten

jedames twee miljoen kijkers. Hockey-

SCHC namelijk niet, en zelfs dreigde de-

van Grimbergen, Lomans Sport van Ton

sterren zijn BN’ers. Er komen in Nederland

gradatie. In de laatste wedstrijden stelde

Lomans, de vader van international Bram

binnen nu en enkele jaren vierhonderd ex-

de club zelfs zijn clubicoon op non-ac-

Lomans, en Jawa Sport (eigenaar Jan Wat-

tra velden en 140 nieuwe clubs bij. Zelfs

tief. De sfeer werd alsmaar grimmiger.

tez). Echte papa-mamawinkels geleid door

in gemeenten waar nog nooit aan hockey

Brinkman kreeg tijdens zijn schorsing van

50-, 60-jarige ondernemers die altijd wel

werd gedaan. Je zit op een goudmijn.

de clubleiding de mededeling zich ‘beter

hun omzetten halen. Ze vinden het prima

“Klopt! De groei zit vooral in de jeugd, en

even niet op de club te vertonen’. Toen

zo. Ze zijn volop actief in hockey, hun pas-

daarvan plukken we uiteraard de vruchten.

eenmaal op een haar na degradatie was

sie. Onze omzetten bij diverse sportwin-

Onze sticks, zeventig procent van onze

ontlopen, besloot het bestuur zijn trainer

kels staan onder druk door de crisis, maar

omzet, zijn doorgaans voor 10- tot 18-

te ontslaan, een juridische strijd is het

is dat de enige reden? Er kleeft toch iets

jarigen. Maar tegelijkertijd trekt de crisis

gevolg. Zijn gezin lijdt tijdens ons inter-

aan mij van: ‘Die Brinkman heeft gefaald

de groei naar beneden. Kochten ze vroeger

view onder de druk. “Een van onze kinde-

als trainer, zouden zijn producten nou wel

vijfhonderd sticks tegelijk in, nu kopen ze

ren zal mogelijk de club verlaten,” aldus

zo goed zijn?’. Het slaat helemaal nergens

eerst vijftig, dan 25, 75, 100, enzovoort.

Brinkman, die verder ook nog clubloos is.

op, maar het gebeurt. Je kunt je er ook

Ze willen rustig bekijken welke stick het

Daarbij voelt hij als ondernemer de pijn.

moeilijk tegen verzetten. Ik kan moeilijk

best loopt. Daarnaast waren sticks vroe-

En dat verbaast ons.

controle uitoefenen op wat mensen van

ger van hout, nu zijn ze van kunststof.

me vinden en bij me voelen. Wel houd ik

Daardoor gaat een stick langer mee, >> dito 121

jacques brinkman.indd 121

01-04-2011 19:06:08


de Venzprijsvraag weggeven. Maar onze vaste winkeliers reageren daarop niet zo enthousiast. Daarmee komen we namelijk aan hun deel van de koek. Het is een vrij conservatieve wereld, waarin ook tegen het fenomeen internetwinkels angstig wordt aangekeken.” Maar jullie hebben wel tot 2012 Teun de Nooijer onder contract. De nummer 14 van het hockey. “We doen veel met hem, een prachtig uithangbord. Maar we mogen hem alleen in zijn clubshirt gebruiken. Niet in het Oranjeshirt, want de portretrechten van de internationals liggen bij de bond. Dat is jammer, want de grote massa kent Teun toch van Oranje.”

maar dat trekt de omloopsnelheid weer

in India en Pakistan een stick van vijftig

naar beneden. Verder worden ook de clubs

tot honderd euro veroorloven. In andere

partij. Ik lever aan verschillende hockey-

hockeylanden, zoals Engeland, Amerika,

verenigingen de clubkleding. Dan heb je

Zuid-Afrika en Australië, ligt het weer

het bijvoorbeeld over tweeduizend paren

anders. Daar kopen trainers, directeuren

sokken, shirtjes en broekjes. Maar clubs

en leraren van scholen, kampen en eve-

eisen inmiddels ook een deel van die koek.

nementen de spullen in. Er bestaat in die

Ze verkopen het zelf, of willen een percen-

landen geen hockeywinkelcultuur zoals

tage van de verkoop.”

hier. Nederland is echt het hockeyland van de wereld. In de nabije toekomst spe-

In India, Pakistan is hockey een volks-

len 270.000 Nederlanders in clubverband

sport. Een enorme markt?

hockey.”

“Ja, maar de populariteit daalt er vanwege de matige prestaties van de nati-

Jullie doen marketingacties met onder

onale hockeyteams. Nu is in Pakistan en

meer ABN Amro, De Telegraaf en hagel-

India cricket populairder vanwege de suc-

slagproducent Venz.

cessen van de nationale teams. Vroeger

“Met Venz initieerden we clinics. We ont-

zag je er kinderen hockeyen, nu cricketen

wikkelden zelfs een eigen Venzstick die we

ze. Bovendien kunnen zeer weinigen zich

tijdens een clinic voor de winnaars van

122 dito

jacques brinkman.indd 122

01-04-2011 19:06:11


special people

Jullie omzet leunt voor zeventig procent

zitten. Tricky. We blijven dan ook sticks

op de sticks. Blijft dat zo?

ontwikkelen, onze corebusiness. Daarin

“We willen naar 50/50. Daarom zetten we

concurreren we nu met onder andere Adi-

nu fors in op de ontwikkeling van een in-

das. In augustus komt onze 7 stars qua-

novatieve hockeyschoen die in 2011 op de

lity stick uit, ontwikkeld door onze vaste

markt komt. Asics heeft inmiddels andere

ontwerper José van Hattem, een stick van

hockeymerken op de markt weggevaagd,

250.000 tot 300.000 euro. We hebben die

maar hockeyers willen na wat jaren wel

ook in de T 14-uitvoering. De T staat voor

iets nieuws. Zet je iets goeds in de markt,

Teun, 14 is De Nooijers rugnummer.”

by dito

dan gaan ze om, en daar gaan we dan ook voor. Verder blijven we actief in kleding.

Wat is je doel?

Maar mode? Als het aanslaat heb je te wei-

“We willen eind dit jaar tienduizend

nig, slaat het niet aan dan blijf je ermee

sticks verkopen. Maar een goudmijn

‘Teun de Nooijer is voor ons een prachtig uithangbord’

is het niet, en dat hoeft voor mij ook

jaar reizen om je zaak uit de grond te

niet. Ik voel me prima in dit concept.

stampen. Maar ik wil Brinkman Sport op

Met onze drie medewerkers doen we alles

een andere manier verder uitbouwen.

zelf: in- en verkoop, marketing, ontwik-

Wil ik wereldwijd distributeurs hebben,

keling en ontwerpen tegelijk. Die diver-

dan zal ook ik meer de wereld in moeten

siteit ligt me.”

trekken. Als ik drie weken China afstruin, vind ik vast een bedrijf met een betere

Aad Ouborg van Princess is jullie licentie-

inkoopprijs. Maar ik hoef ook geen we-

houder. Het k roontje van zijn bedrijf was

reldveroveraar te worden, ik zie graag

jullie huisstijl. Nu is dat veranderd in een

mijn kinderen opgroeien. Als het mooi

P met de contouren van een juichend man-

weer is, speel ik graag met ze in de tuin.

netje. Waarom?

En daarbij steek ik ook tijd in mijn car-

“Aad heeft Princess huishoudelijke pro-

rière als coach/ trainer. Ik ben dan ook

ducten verkocht aan een Duits bedrijf. De

een wat luie ondernemer. Daarover heb

nieuwe eigenaren wilden voor sportartike-

ik met Aad wel eens discussies. Ik sluit

len een ander logo. Vandaar! Ikzelf vind

ook niet uit dat hij zich ‘zorgen’ maakt,

dit mooier!”

ook vanwege mijn ontslag bij Stichtse. Hij woont weliswaar in Breda, maar ook

Spiegel je je aan Aad Ouborg, de man ach-

daar zal hij wel eens horen dat ik dit jaar

ter het Princessconcern en een Quote 500-

niet goed gepresteerd heb. Dat zal zeker

man?

ook aan bod komen. Uit ervaring weet

“Ik heb superveel respect voor Aad. Hoe

ik dat mensen zich graag vereenzelvigen

die Princess opbouwde, 250 dagen per

met winnaars.” n dito 123

jacques brinkman.indd 123

01-04-2011 19:06:13

special people voorjaar 2011  

special people voorjaar 2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you