Page 1

ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΑΥΠΛΙΟΥ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ ΤΟ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ • ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ • Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ • ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ • ΠΕΡΙ ΦΙΛΙΑΣ Ο ΛΟΓΟΣ • Η ΖΩΗ ΜΑΣ... ΠΟΔΗΛΑΤΟ • ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ • ΟΙ ΣΑΜΟΥΡΑΪ • Η ΤΕΧΝΗ ΜΟΥ: ΤΟ ΑΣΠΡΟΚΕΝΤΗΜΑ • ΤΟΤΕ ΠΟΥ Ο ΕΡΩΤΑΣ ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΚΤΟΥΣΕ • ΠΡΙΓΚΙΠΕΣΑ ΙΖΑΜΠΩ • LOCOMONDO


Οικονομική συγκυρία και εκπαίδευση 4 ΤΟ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

Μια μέρα αλλιώτικη από τις άλλες

Η εκδρομή της περιβαλλοντικής ομάδας της Β' Λυκείου στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Μελέτης της Αρχιεπισκοπής Αθηνών στη Βουλιαγμένη

5

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 7 και αρχαίοι πολιτισμοί Οι εταιρείες 8

Περιεχόμενα

Σαλπάρουμε για το δεύτερο 3 «ταξίδι με τον Έσπερο»…

Παθητικό κάπνισμα 11 Γυναίκες στα κοινά Συνεντεύξεις από την κ. Σοφία Καλογεράκου, αντινομάρχη Αργολίδας και την κ. Ελένη Λαπαθιώτη-Νταή, δημοτική σύμβούλο Ναυπλίου

13

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Η αποδοχή είναι απαρχή όλων Συνέντευξη με την πρόεδρο του Συλλόγου Ατόμων με Αναπηρίες Ν. Αργολίδας κ. Αναστασία Παπαγεωργοπούλου

Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον Συνέντευξη με το διευθυντή του Εργαστηρίου Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) Αργολίδας

19

Η ζωή μας... ποδήλατο 32 Το αυτοκίνητο και η εξέλιξή του 33

Ευχαριστούμε για τις συνεντεύξεις που μας παραχώρησαν:

Quiz 39

Ταυτότητα

Οι Σαμουράι 34

Μουσικές προτάσεις: Locomondo 38

Συντακτική ομάδα: Κώστας Αραπάκης Ευθύμιος Δήμας Μαριάννα Καμπούρη Χρήστος Καραγιάννης Γιάννης Μπαντανάς Μαρία Μωραϊτη Γιώργος Οικονόμου Γεωργία Ουλή Αλέξανδρος Ρετσινάς Χριστίνα Τρίκα Αγγελική Τσεκούρα

την Ιερά Μητρόπολη Αργολίδας τον κ. Ιωάννη Γκουλιώνη, ιατρό μικροβιολόγο την Εθνική Τράπεζα, κατάστημα Ναυπλίου την Τράπεζα Κύπρου, κατάστημα Ναυπλίου

Περί φιλίας ο λόγος 30

Βιβλιοκριτική: Η Πριγκιπέσα Ιζαμπώ 38 του Άγγελου Τερζάκη

Υπεύθυνες καθηγήτριες: Εύα Πέππα, Βούλα Σκλήρη – φιλόλογοι

Ευχαριστούμε για την ευγενική χορηγία τους:

Η διάγνωση της δυσλεξίας 28

ΩΡΑ ΓΙΑ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

Συντελεστές (αλφαβητικά)

τον διευθυντή του σχολείου κ. Τάσο Ταμπάκη και τους καθηγητές κα Μαρία Στεργιοπούλου, κ. Γιώργο Κυριαζή, κ. Πέτρο Λυγίζο.

Μαρτυρία μιας μητέρας 25

Τότε που ο έρωτας ομοιοκαταληκτούσε 37

μαθητικό περιοδικό του Εσπερινού Γενικού Λυκείου Ναυπλίου

Ευχαριστούμε για την πολύτιμη συμβολή τους:

23

Η τέχνη μου: Το ασπροκέντημα 36

Έσπερος

την αντινομάρχη Αργολίδας κα Σοφία Καλογεράκου, την δημοτική σύμβουλο του δήμου Ναυπλιέων κα Ελένη Λαπαθιώτη, την πρόεδρο του Συλλόγου Ατόμων με Αναπηρίες κα Αναστασία Παπαγεωργοπούλου, τον διευθυντή του ΕΕΕΕΚ Αργολίδας κ. Σωτήρη Ταραντίλη. Σχεδίαση εντύπου: Δήμος Γεωργίου


ΑΝΤΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Σαλπάρουμε για το δεύτερο «ταξίδι με τον Έσπερο»… Εύα Πέππα – Βούλα Σκλήρη, υπεύθυνες καθηγήτριες για την έκδοση

Αντί άλλης εισαγωγής, αναδημοσιεύουμε άρθρο της εφημερίδας ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, της 7ης Σεπτεμβρίου 2009 και το αφιερώνουμε σε όλες τις μαθήτριες και τους μαθητές που μοχθούν στα θρανία του Εσπερινού Λυκείου Ναυπλίου. Ας είναι αυτό το σχολείο ένα σκαλοπάτι για να βρεθείτε πιο κοντά στα όνειρά σας.

Με τη δύναμη της θέλησης

Ό

ταν η ζωή της γύρισε την πλάτη, δεν το έβαλε κάτω! Την έπιασε από τα μαλλιά! Η Μαρίνα Ρόδη, μητέρα με τρία παιδιά, έκανε το όνειρό της πραγματικότητα. Ένα όνειρο που είχε από μικρό παιδί. Να περάσει σε πανεπιστήμιο. Τα κατάφερε αν και κάπως καθυστερημένα. Στα 43 της χρόνια, η κ. Μαρίνα φοίτησε στο Εσπερινό Λύκειο Ναυπλίου και φέτος, δίνοντας πανελλαδικές εξετάσεις, κατάφερε να εισαχθεί στη σχολή Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αθήνας!

«Πάντα ήθελα να περάσω σε ένα πανεπιστήμιο και συγκεκριμένα ήθελα να γίνω φιλόλογος» μας λέει η κ. Μαρίνα και συνεχίζει: «Η ζωή τα έφερε αλλιώς όμως. Παντρεύτηκα σε μικρή ηλικία και αναγκάστηκα να διακόψω το σχολείο, τότε πήγαινα δευτέρα λυκείου, έκανα τρία παιδιά και αργότερα χώρισα με τον άντρα μου και αναγκάστηκα να βγω στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, οι πόρτες ήταν όλες κλειστές. Όλοι μου ζητούσαν χαρτί λυκείου. Έτσι σκέφτηκα να πάω στο εσπερινό λύκειο, προκειμένου να το πάρω. Γνώριζα για το λύκειο επειδή είχε φοιτήσει και ο γιος μου σε αυτό. Πήγα, γράφτηκα και έμεινα έκπληκτη με το κλίμα που επικρατεί. Οι καθηγητές από την πρώτη μέρα μας αγκάλιασαν, εμένα και τους συμμαθητές μου, και μας βοήθησαν όσο δεν μπορείτε να φανταστείτε. Με τη μεγάλη βοήθειά τους, λοιπόν, κατάφερα όχι μόνο να τελειώσω το σχολείο, αλλά να εισαχθώ στο πανεπιστήμιο, που ήταν όνειρο ζωής για μένα». Όπως μας είπε η κ. Μαρίνα Ρόδη,

ο δρόμος αυτός δεν ήταν καθόλου εύκολος. Ο αιώνιος έφηβος Αντώνης Σαμαράκης είχε γράψει: «Δουλεύω απ’ το πρωί ως το βράδυ σε κάποιο συνεργείο μακρινό. Σαν πέφτει όμως το σκοτάδι … παίρνω δρόμο βιαστικά για να προφτάσω το σχολειό….». Το ποίημα αυτό ανταποκρίνεται πλήρως στη ζωή όλων αυτών των ανθρώπων, που φοιτούν στα εσπερινά σχολεία. Έτσι και η κ. Μαρίνα, άνθρωπος του μεροκάματου, ξυπνούσε πολύ νωρίς να ετοιμάσει τα παιδιά της, πήγαινε στη δουλειά, σχόλαγε αργά το απόγευμα και έπαιρνε το δρόμο για το σχολείο και, όταν σχόλαγε και από κει, έπρεπε να διαβάσει. «Με έπαιρνε ο ύπνος πάνω στα βιβλία», μας λέει, «αλλά τελικά άξιζε τον κόπο. Συνιστώ σε όλους, όσοι θέλουν να τελειώσουν το σχολείο, να μη διστάσουν ούτε μια στιγμή. Θέληση να υπάρχει και όλα τα άλλα γίνονται». Έτσι, λοιπόν, το Σεπτέμβρη η κ. Μαρίνα Ρόδη θα πάει να γραφτεί στο πανεπιστήμιο και, όπως μας είπε, σίγουρα θα το τελειώσει. 3


ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Οικονομική συγκυρία και εκπαίδευση Αναστάσιος Ταμπάκης, Διευθυντής Εσπερινού Λυκείου Ναυπλίου

Είναι γνωστό ότι η κοινωνικοοικονομική δομή των κρατών παίζει ουσιαστικό ρόλο στην δημιουργία των εκπαιδευτικών συστημάτων και αντίστροφα τα εκπαιδευτικά συστήματα μαζί με την τεχνολογία παίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική αλλαγή και στην οικονομία.

Τ

ο ποσοστό του κρατικού προϋπολογισμού που διατίθεται για την παιδεία, αποτελεί έναν από τους δείκτες που χαρακτηρίζουν την προσπάθεια που καταβάλλει και τη σημασία που αποδίδει μια χώρα στην παιδεία. Αν συγκρίνουμε αυτό το δείκτη της χώρας μας με τον αντίστοιχο των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, τότε είναι ολοφάνερο ότι το ενδιαφέρον το δικό μας είναι μικρό. Βέβαια, η αύξηση των πιστώσεων για την παιδεία δεν είναι αρκετή εγγύηση για μια καλή παιδεία, ωστόσο είναι ένας όρος απαραίτητος. Σε τι βαθμό θα επηρεάσει την παρεχόμενη εκπαίδευση η μεγάλη οικονομική κρίση που μαστίζει την πατρίδα μας σήμερα; Η στέρηση και άλλων πόρων πού θα μας οδηγήσει;

4

Από οικονομική σκοπιά η εκπαίδευση είναι πρώτα καταναλωτικό αγαθό και κατά δεύτερο επένδυση. Στην πρώτη περίπτωση δίνεται και αποκτιέται για την ικανοποίηση που παρέχει, ενώ στη δεύτερη περίπτωση για το μελλοντικό κέρδος που θα αποδώσει, δηλαδή για τη δημιουργία ανθρώπινου κεφαλαίου. Σύμφωνα με μελέτες που έχουν γίνει υπάρχει μεγάλη συσχέτιση μεταξύ μορφωτικού επιπέδου και οικονομικής ανάπτυξης μιας χώρας. Η παραγωγικότητα που επικαλείται ο πολιτικός κόσμος και οι οικονομικοί παράγοντες επιτυγχάνεται

με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και επαρκή επαγγελματική κατάρτιση. Η εκπ/ση είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην επιστήμη και στην παραγωγή. Η εκπαίδευση στη χώρα μας σήμερα περνάει κρίση αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας, γιατί δεν αντικατοπτρίζει τις πολύ γρήγορες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας, τις αλλαγές στην επιστήμη και στην παραγωγή. Έχει σχεδιαστεί να υπηρετεί και να εφαρμόζει την εισαγόμενη τεχνολογία. Σε όλα τα επίπεδα της πυραμίδας της εκπαίδευσης χρειάζεται νέος προσανατολισμός, χρειάζεται ποιοτική παιδεία, χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην απόκτηση εγχώριας τεχνολογίας, χρειάζεται μια δυναμική αλλαγή του εκπ/κού συστήματος προσαρμοσμένη να υπηρετήσει τις ανάγκες των πολιτών, της οικονομίας, της χώρας. Έτσι θα απαλλαγεί η εκπαίδευση από τη μιζέρια. Όλοι μας, πολιτεία, εκπαιδευτικοί και λαός ας δώσουμε την ώθηση για να πάει ο τόπος μπροστά.


ΤΟ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

Μια μέρα αλλιώτικη από τις άλλες Γεωργία Ουλή – Μαριάννα Καμπούρη, μαθήτριες της Β τάξης

Η εκδρομή της περιβαλλοντικής ομάδας της Β΄ Λυκείου στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Μελέτης της Αρχιεπισκοπής Αθηνών στη Βουλιαγμένη. Γεωργία: Το Σάββατο 19 Δεκεμβρίου μια ομάδα μαθητών από την περιβαλλοντική ομάδα του σχολείου μας πραγματοποίησε μονοήμερη εκδρομή στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Μελέτης της Αρχιεπισκοπής Αθηνών (ΚΠΑΕ). Με τη συνοδεία του υπεύθυνου καθηγητή, κυρίου Γιώργου Κυριαζή, ξεκινήσαμε στις οκτώ το πρωί με προορισμό τον Προαστιακό στην Κόρινθο. Το ταξίδι μας με το τρένο ήταν πολύ ευχάριστο και, μάλιστα, προσέφερε σε ορισμένους συμμαθητές μας την ευκαιρία να γνωρίσουν και να ταξιδέψουν για πρώτη φορά με αυτό το μέσο. Αφού αποβιβαστήκαμε στην Αθήνα, χρειάστηκε να αλλάξουμε δύο αστικά λεωφορεία και να περπατήσουμε αρκετά, για να φτάσουμε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Μελέτης στη Βουλιαγμένη, όπου είχαμε πολύ θερμή υποδοχή. Αφού μας πρόσφεραν καφέ και ξεκουραστήκαμε για λίγο στο όμορφο και καταπράσινο περιβάλλον, που κάθε άλλο παρά μεγαλούπολη θύμιζε, ξεναγηθήκαμε στο χώρο, όπου οι υπεύθυνοι μας παρουσίασαν διάφορα σπάνια φυτά. Μαριάννα: Ο υπεύθυνος της ξενάγησής μας μάς εξήγησε σχετικά με το βουνό που βλέπαμε απέναντί μας, πώς

έμεινε μισό και γιατί η περιοχή λέγεται Βουλιαγμένη. Πολύ παλιά, λοιπόν, πριν ακόμα ονομαστεί έτσι, το βουνό κόπηκε στη μέση από σεισμούς και η λίμνη που σχηματίστηκε εκεί πήρε το όνομα Βουλιαγμένη. Μετά από την ενημέρωση, άρχισε η εκπαίδευσή μας. Περπατήσαμε στο «περιβαλλοντικό μονοπάτι» στο βουνό, γύρω από διάφορα δέντρα, μάθαμε τις ονομασίες κάποιων φυτών που μας ήταν άγνωστα, παρατηρήσαμε μανιτάρια που εδώ σπάνια θα δούμε. Με τον περίπατό μας μέσα στο πράσινο πήραμε αρκετό οξυγόνο και προχωρώντας επισκεφθήκαμε ένα εκκλησάκι, όπου υπήρχε μια ψηφιδωτή εικόνα. Κάναμε στάση και μας εξήγησαν πόσο πολλή δουλειά και κούραση θέλει μια τέτοια εικόνα, σαν να συναρμολογείς ένα παζλ με πάρα πολλά και πολύ μικρά κομματάκια. Γεωργία: Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν το θέαμα των ξεραμένων πεύκων που αντικρίσαμε, το οποίο μας είπαν ότι προκάλεσε η βαμβακίαση, μια ασθένεια του πεύκου. Η ασθένεια είναι αποτέλεσμα της μαζικής εισαγωγής και εμβολιασμού των δέντρων από το Υπουργείο Γεωργίας με ένα έ-

ντομο, ώστε να δημιουργείται περισσότερη τροφή για τις μέλισσες και, επομένως, μεγαλύτερο κέρδος για τους μελισσουργούς. Μέχρι τότε (1992), το έντομο αυτό, το οποίο ονομάζεται Marchalina hellenica, υπήρχε στον ελλαδικό χώρο σε περιορισμένους πληθυσμούς. Όμως, έκτοτε, εξελίχθηκε σε μάστιγα, πλήττοντας τα δάση. Στα πεύκα η ασθένεια παρουσιάζεται σαν βαμβάκι κάτω από το οποίο επωάζονται τα αυγά του εντόμου, που είναι σαν κίτρινη κρέμα. Τα νέα έντομα εισβάλλουν μέσα στα πεύκα και απομυζούν τους χυμούς τους. Έτσι το πεύκο εξοντώνεται σιγά-σιγά, αδυνατίζει, μαυρίζει, χάνει τις δυνάμεις του και, τέλος, ξεραίνεται. Το πεύκο είναι από τα δέντρα που 5


ΤΟ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

φανέρωναν αρνητικά συναισθήματα, επειδή μέρα με τη μέρα καταστρέφουμε όλο και περισσότερο τον πλανήτη μας. Στη συνέχεια βγήκαμε έξω, για να παίξουμε «βιωματικά παιχνίδια». Μας έδωσαν καθρέφτες, για να τους βάλουμε επάνω στη μύτη μας και να κοιτάζουμε μέσα από αυτούς. Μπορώ να πω ότι η εμπειρία αυτή ήταν κάτι φοβερό. Νομίζαμε ότι περπατούσαμε μέσα από κλαδιά δέντρων και πάνω στον ουρανό. Έπειτα μας έδεσαν τα μάτια και περπατήσαμε στη φύση χωρίς να βλέπουμε: αυτό κι αν ήταν καταπληκτικό! Νομίζαμε πως ήμαστε σε κάποιο όνειρο… Μετά, για να θυμηθούμε και πόσο παιδιά είμαστε, πιαστήκαμε ο ένας πίσω από τον άλλον, στον τελευταίο κρέμασαν μια κορδέλα και αρχίσαμε να κυνηγάμε την κορδέλα-ουρά σαν να ήμαστε ένας σκύλος που κυνηγούσε την ουρά του! Τέλος μας έδωσαν να συμπληρώσουμε φύλλα με ερωτήσεις για τα φυτά, τα δέντρα, τους θάμνους και τα ζώα που είδαμε, ευχαριστήσαμε τους υπεύθυνους για την υπέροχη φιλοξενία και ξενάγηση και τους αποχαιρετήσαμε.

παράγουν μεγάλες ποσότητες οξυγόνου και μπορεί να αναπτυχθεί σε βράχια και άλλα κακοτράχαλα μέρη, χωρίς καθόλου νερό. Βοηθάει στην υγεία της πανίδας και της χλωρίδας, αφού σε αυτό φωλιάζουν πουλιά και άλλα ζώα, που με τις λειτουργίες τους μεταφέρουν σπόρους. Επίσης είναι πολύ ανθεκτικό. Με τη σκιά του μπορεί να δημιουργεί κατάλληλες κλιματικές συνθήκες, ώστε να μετριάσει την ένταση του καύσωνα το καλοκαίρι και το χειμώνα να κόψει τον αέρα και να συγκρατήσει το κρύο, δημιουργώντας πιο ήπιες συνθήκες για τους ανθρώπους. Λόγω των χιλιάδων νεκρών πεύκων μόνο στην Αττική, η πολιτεία αναγκάστηκε να ζητήσει τη βοήθεια επιστημόνων και εταιρειών, που εξειδικεύονται στον τομέα της φυτοπροστασίας. Όμως η παρέμβαση θα πρέπει 6

να είναι άμεση για να διασωθούν τα δέντρα, που παράγουν μεγάλες ποσότητες οξυγόνου και είναι πηγή ζωής για τον άνθρωπο. Μαριάννα: Μετά τον περίπατό μας μπήκαμε στην αίθουσα του Κέντρου, όπου είδαμε βίντεο για τον πλανήτη και το περιβάλλον μας, συζητήσαμε για τα περιβαλλοντικά προβλήματα και μας ζήτησαν να καταγράψουμε τα συναισθήματα που νιώσαμε την ώρα που βλέπαμε το ντοκιμαντέρ. Έπειτα σηκώθηκα και τα έγραψα στον πίνακα και τα χωρίσαμε σε θετικά και αρνητικά. Όπως είδαμε, οι περισσότερες λέξεις

Γεωργία: Η ημέρα μας έκλεισε με μια επίσκεψη στο Μουσείο της Ακρόπολης. Φτάνοντας βρεθήκαμε μπροστά σε ένα εκπληκτικό κτίριο, που αποτελείται από τρεις ορόφους. Πριν την είσοδο του μουσείου, στο προαύλιο, μέσα από ένα θαυμάσιο γυάλινο πάτωμα, αναδεικνύονται τα λείψανα του αρχαίου οικισμού. Όμως το μεγαλείο βρίσκεται στο εσωτερικό του κτιρίου, όπου φιλοξενούνται τα πιο σημαντικά έργα του πολιτισμού μας. Στην περιήγησή μας είδαμε πλήθος αγαλμάτων, όπως της θεάς Αθηνάς, διάφορες κόρες και άλλες γνώριμες μορφές, που ξετυλίγονταν στη μνήμη μας από τις φωτογραφίες του βιβλίου της ιστορίας. Εκείνο που μου έκανε τρομερή εντύπωση ήταν ο φυσικός φωτισμός του μουσείου. Υπήρχε πλήρης διαφάνεια σε όλους τους ορόφους, με διάχυτο φυσικό φως ενισχυμένο με τον τεχνητό φωτισμό, όπου χρειάζεται. Τα


ΤΟ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αρχαίοι πολιτισμοί Τ

ο πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αρχαίοι πολιτισμοί» στοχεύει στο να αναδείξει στους μαθητές το σεβασμό που επιδείκνυαν οι παλιοί πρόγονοι του σημερινού «αναπτυγμένου» ανθρώπου στο φυσικό περιβάλλον. Παράλληλα, μπορεί να αποτελέσει μια ιδανική ευκαιρία για τους ενήλικες πλέον μαθητές του Εσπερινού Λυκείου Ναυπλίου να έρθουν σε επαφή με μνημεία του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, όπως αυτά σώζονται στην ευρύτερη περιοχή της Αργολίδας. Έτσι προγραμματίζονται επισκέψεις στο θέατρο της Επιδαύρου, στην Ακρόπολη των Μυκηνών, στην πυραμίδα του Ελληνικού και σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους. Οι μαθητές που συμμετέχουν φοιτούν στη Β'

και Δ' τάξη του Γενικού Εσπερινού Λυκείου Ναυπλίου και συνεργάζονται με τους καθηγητές Βασιλική Τράκα, Κατερίνα Δημητρακάκη και Πέτρο Λυγίζο. Σήμερα, που το ενεργειακό πρόβλημα φαντάζει πιο επίκαιρο από οποιαδήποτε άλλη περίοδο στο παρελθόν, θεωρούμε πολύ σημαντικό το να ευαισθητοποιηθούν οι νέοι και να προβληθούν εναλλακτικές μορφές ενέργειας που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν. Στη διάρκεια του προγράμματος θα εστιάσουμε την προσοχή μας –ανάμεσα σε άλλα θέματα- και στην κεντρική θέση που είχαν στην επιστημονική και φιλοσοφική σκέψη της αρχαίας Ιωνικής παράδοσης τα πρωταρχικά στοιχεία της ζωής: το νερό, ο αέρας και η φωτιά. Επιπλέον φιλοδοξούμε να διεγείρουμε το ενδιαφέρον

ασανσέρ, οι κυλιόμενες σκάλες και οι βοηθητικές ράμπες, για την άνοδο και την κάθοδο σε κάθε όροφο, διευκολύνουν την πρόσβαση των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στον τρίτο όροφο, όπου στεγάζεται εστιατόριο και καφετέρια, απολαύσαμε τον καφέ μας και επισκεφθήκαμε τα πωλητήρια. Μπροστά στην πανοραμική θέα της Ακρόπολης, του λόφου του Φιλοπάππου, του Υμηττού και του Λυκαβηττού, βγάλαμε

όσων θα συμμετάσχουν, μέσα από συζητήσεις και προσεγγίσεις που θα γίνουν, σχετικά με τόπους (π.χ. πυραμίδα Ελληνικού) ή σημεία (η Θόλος της Επιδαύρο), για τα οποία δε γνωρίζουμε παρά ελάχιστα πράγματα. Η επαφή με τους χώρους αυτούς, πέρα απ’ το ότι είναι απ’ τη φύση της

αναμνηστικές φωτογραφίες, ενώ στη συνέχεια παρακολουθήσαμε βίντεο, σχετικά με την ιστορία της Ακρόπολης. Φύγαμε με τις καλύτερες εντυπώσεις από το πιο λαμπρό μουσείο της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, για να περιηγηθούμε στα στενά δρομάκια της Πλάκας και, στη συνέχεια, πήραμε το δρόμο της επιστροφής. Βυθιστήκαμε στα καθίσματα του τρένου αποκαμωμένοι. Αλλά μπροστά

γοητευτική, πιστεύουμε πως θα κάνει πολύ πιο ελκυστική την εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ συγχρόνως θα ανακινήσει το ενδιαφέρον όλων μας, ώστε να αποκτήσουμε πιο πολλή γνώση για το μακρινό παρελθόν. Πέτρος Λυγίζος φιλόλογος

στην εμπειρία, την ψυχαγωγία και τη γνώση, χαλάλι! Η εκδρομή αυτή θα μείνει βαθιά χαραγμένη στη μνήμη όλων μας. Στην Περιβαλλοντική Ομάδα συμμετέχουν οι μαθητές της Β' Τάξης: Μαριάννα Καμπούρη, Γιάννης Καμπούρης, Γεωργία Ουλή, Αγγελική Τσεκούρα, Κλέβις Τσομπάνι.

7


ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

Οι εταιρείες Γιάννης Μπαντανάς, μαθητής της Β΄ τάξης

Πριν από 150 χρόνια οι εταιρείες ήταν ακόμα ένας ασήμαντος θεσμός. Σήμερα, η κεφαλαιουχική μεγαλοεταιρεία κυριαρχεί παντού. Η έρευνα που ακολουθεί είναι προσωπική και εξετάζει τη φύση, την εξέλιξη, τις επιπτώσεις και το μέλλον των σύγχρονων εταιρειών.

Τι είναι μια εταιρεία;

Ε

ίναι μια μορφή ιδιοκτησίας επιχείρησης. Μια ομάδα συνεργατών, που συνεργάζονται για την επίτευξη ενός στόχου: να εξασφαλίσουν μεγάλο, σταθερό και αυξανόμενο κέρδος για τους ιδιοκτήτες της επιχείρησης. Η εταιρεία είναι πλέον ένα κομμάτι από το παζλ της κοινωνίας. Αν το αφαιρέσεις, η σύγχρονη κοινωνία παύει να είναι πλήρης. Αν μείνει μόνο του, δεν μπορεί να λειτουργήσει. Μέσα από τις μαρτυρίες στελεχών, επικριτών, χρηματιστών, τραπεζικών, πολιτικών, διαφημιστών, δημοσιογράφων και βιομηχανικών κατασκόπων, η εταιρεία παρουσιάζεται ως θεσμός που δημιουργεί πλούτο αλλά προκαλεί και τεράστιες, ενδεχομένως μη φανερές, βλάβες. Η εταιρεία είναι δημιούργημα τεχνητό, μοιάζει σαν τέρας που καταβροχθίζει όσο κέρδος μπορεί εις βάρος οποιουδήποτε άλλου.

Πώς γεννήθηκαν οι εταιρείες; Οι εταιρείες γεννήθηκαν την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης. Όλα ξεκίνησαν το 1712, όταν ένας Άγγλος, ο Τόμας Νιουκάμεν, εφηύρε μια αντλία α8

τμού για την άντληση του νερού από τα ορυχεία, ώστε να μπορούν να βγάζουν κάρβουνο από μεγαλύτερο βάθος.

Η παραγωγικότητα Περισσότερο κάρβουνο ανά ανθρωποώρα: αυτή ήταν η αρχή της βιομηχανικής εποχής. Μετά η αρχή αυτή πέρασε στην παραγωγή χάλυβα, την κλωστοϋφαντουργία, την αυτοκινητοβιομηχανία κ.ο.κ. Σήμερα μιλάμε για περισσότερα μικροτσίπ και ηλεκτρονικές συσκευές

ανά ανθρωποώρα. Το σύστημα είναι το ίδιο αλλά παράγει πιο εξελιγμένα και εξειδικευμένα προϊόντα. Ο ρόλος των εταιρειών εδραιώθηκε τον περασμένο αιώνα. Αρχικά υπήρχαν συντεχνίες, στις οποίες η πολιτεία ανάθετε να εκτελέσουν ένα έργο, λ.χ. μια ομάδα εργολάβων, που αναλάμβανε να κατασκευάσει μια γέφυρα ή κάτι παρόμοιο. Στην πρώιμη ιστορία των ΗΠΑ οι μεγαλοεταιρείες ήταν λίγες. Το κράτος όριζε λεπτομερώς τους όρους λειτουργίας τους. Ό,τι έργο έκαναν ή όποια υπηρεσία παρείχαν προβλεπόταν στο καταστατικό. Δεν είχαν δικαίωμα ιδιοκτησίας σε άλλη εταιρεία.

Νομικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά Ο Εμφύλιος Πόλεμος των ΗΠΑ ., η βιομηχανική επανάσταση και η επέκταση του σιδηροδρόμου συνέβαλαν στην ανάπτυξη των εταιρειών, που έθεσαν υπό τον έλεγχό τους δημόσιους πόρους. Πριν 150 χρόνια, οι εταιρείες διαπίστωσαν ότι χρειάζονταν μεγαλύτερη ισχύ και κατάργηση των περιοριστικών μέτρων. Η 14η τροποποίηση του αμερικανικού Συ­ν τά­γ μα­τος, που εγκρίθηκε στο τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου, στό-


ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

χευε να δοθούν ίσα δικαιώματα στους μαύρους. Σύμφωνα με αυτήν, το κράτος δε δικαιούται να στερήσει τη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία ενός προσώπου χωρίς νόμιμη διαδικασία. Σκοπός ήταν να σταματήσουν οι αδικίες κατά των μαύρων. Όμως οι «έξυπνοι» δικηγόροι των εταιρειών αποφάνθηκαν: «Δεν μπορείς να στερήσεις τη ζωή και την ιδιοκτησία ενός προσώπου. Και η εταιρεία είναι πρόσωπο!» Το δικαστήριο συμφώνησε! Το παράξενο είναι ότι η 14η τροποποίηση ψηφίστηκε για την προστασία των απελευθερωμένων, εκείνη την εποχή, σκλάβων. Όμως ανάμεσα στο 1890 και το 1910, από τις 307 περιπτώσεις, σχετικές με την 14η τροποποίηση που έφτασαν στα δικαστήρια, οι 388 αφορούσαν εταιρείες και μόνο οι 19 αφροαμερικανούς! Αφού σκοτώθηκαν 600.000 άνθρωποι για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ήρθαν μετά οι διάφοροι γραφιάδες και στα επόμενα τριάντα χρόνια οι δικαστές επέκτειναν τα ανθρώπινα δικαιώματα στο κεφάλαιο, στερώντας τα από τον άνθρωπο.

«Ένα νομικό πρόσωπο» Πώς γίνεται ένα μαγαζάκι εταιρεία; Ιδρύοντας μια εταιρεία εξασφαλίζεις το μεγάλο πλεονέκτημα που θέλεις: «Περιορισμένη Ευθύνη». Αρχίζεις με

μια ομάδα επενδυτών και μετά αυτοί κάνουν αίτηση για εταιρικό καταστατικό. Η κυβέρνηση το εκδίδει. Η εταιρεία λειτουργεί νόμιμα πια ως «πρόσωπο». Δεν είναι πλέον μια ομάδα ανθρώπων αλλά ένα «νομικό πρόσωπο»… Μια εταιρεία έχει πολλά από τα νομικά δικαιώματα ενός προσώπου: Αγοράζει και πουλά ιδιοκτησία. Παίρνει δάνεια. Μπορεί να μηνύσει και να μηνυθεί. Διεξάγει επιχειρηματικές δραστηριότητες. Η Nike, η CocaCola, η Sony, η Goody’s, διάφορα καζίνο, τράπεζες, εκκλησίες, επιχειρήσεις μόδας, εστιατόρια, αποτελούν μέρος της καθημερινής μας ζωής. Είναι μέλη της κοινωνίας μας. Με τα νομικά δικαιώματα και την προστασία ενός «προσώπου» που απολαμβάνουν, μπαίνει το εξής ερώτημα:

Τι είδους πρόσωπο είναι μια εταιρεία; Οι εταιρείες διαθέτουν τα δικαιώματα προσώπων, αποτελούν όμως και μια ειδική κατηγορία: είναι, δηλαδή, αθάνατα πρόσωπα χωρίς ηθική συνείδηση. Αρκετοί άνθρωποι πιστεύουν ότι οι εταιρείες είναι σαν εμάς, ότι, δηλαδή, διαθέτουν αισθήματα. ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΛΑΘΟΣ! Μπορεί ο κόσμος να νομίζει ότι οι εταιρείες έχουν αισθήματα και πεποιθήσεις, όμως ένα είναι αυτό που τις χαρακτηρίζει: Να βγάζουν όσο περισσότερο κέρδος μπορούν. Αυτό είναι όλο. Οι εταιρείες έχουν κέρδη και αυτό είναι καλό, έτσι είναι ο καπιταλισμός, θα έλεγε κανείς. Μας δίνει περισσότερα αγαθά και δημιουργεί συνέχεια ανάγκες. Αυτό που με ανησυχεί όμως είναι ότι όλοι αυτοί που τις διαχειρίζονται δε θα πουν ποτέ: «Αρκούν όσα βγάλαμε». Η εταιρεία δεσμεύεται να βάζει το κέρδος πάνω απ’ όλα, ακόμα και πάνω από το κοινό καλό. Μια εταιρεία γίνεται πιο κερδοφόρα, όταν βάζει άλλους να πληρώσουν τις επιπτώσεις της στην κοινωνία. Οι οικονομολόγοι το αποκαλούν αυτό «εξώτερες συνέπειες». Κοινός στόχος των εταιρειών είναι μόνο το χρήμα! Το 1940 άρχισε μια νέα εποχή. Ο άν-

θρωπος μπορούσε πλέον να κατασκευάσει σε απεριόριστη κλίμακα νέες χημικές ουσίες, πρωτοφανείς στον κόσμο. Χάρη στα επιτεύγματα της έρευνας, οι πετρελαιοβιομηχανίες διασπούν και ανασυνθέτουν το μόριο του πετρελαίου με ό,τι βάλει ο νους σας. Έγινε δυνατό να παραχθούν νέα, πρωτόγνωρα συνθετικά προϊόντα για κάθε σκοπό και με μηδαμινό κόστος: υφάσματα, οδοντόβουρτσες, ελαστικά, εντομοκτόνα, τσίχλες, καλλυντικά, λάστιχα, ζιζανιοκτόνα… μια τεράστια γκάμα νέων ειδών. Ζητούσες ένα εντομοκτόνο που να παραμένει στην τροφική αλυσίδα και να μην χρειάζεται ανανέωση. Το ήθελες μη αναλώσιμο. Ο χημικός έβαζε δύο μόρια αιθανίου σε έναν πίνακα, πρόσθετε και κάνα-δύο χλώρια, τα δοκίμαζε σε έντομα και… έτοιμο το εντομοκτόνο! Καθώς προχωρούσε η πετροχημική εποχή, μερικοί προειδοποίησαν ότι ορισμένα από τα νέα χημικά, ήταν ενδεχομένως, επικίνδυνα. Στην αρχή τα στοιχεία ήταν ασήμαντα. Σταδιακά, όμως, προέκυψε ένα σύνολο στοιχείων που συνεχώς αυξανόταν. Σήμερα πια γνωρίζουμε ότι τα χημικά στο χώρο της εργασίας μας, στα καταναλωτικά μας προϊόντα, στον αέρα, στο νερό μας προκαλούν καρκίνο, γενετικές ανωμαλίες και άλλες τοξικές παρενέργειες. Οι περισσότερες εταιρείες ήταν ενήμερες και επιχείρησαν, εκ των υστέρων, να ελαχιστοποιήσουν αυτούς τους κινδύνους, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Αν σε σκοτώσω με όπλο, είναι έγκλημα! Αν σε εκθέσω σε χημικά, που εν γνώσει μου είναι θανατηφόρα, υπάρχει διαφορά; Βρισκόμαστε στην κορυφή μιας με9


ΟΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

γάλης επιδημίας: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ». Ένας στους δύο άντρες και μία στις τρεις γυναίκες εμφανίζει κάποια μορφή καρκίνου. Καταναλώνουμε φάρμακα και αντιβιοτικά, όπως σωματοτροπίνη, και άλλες ουσίες μέσω των τροφών κι έτσι δημιουργούνται μικρόβια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Ως καταναλωτής αναρωτιέμαι: «γιατί να εκτίθεμαι σε κίνδυνο;» Τεράστιες εκτάσεις του Βιετνάμ αποψιλώθηκαν από το στρατό των ΗΠΑ με την ουσία Agent Orange, προϊόν της εταιρείας MONSANTO. Το τοξικό αυτό φυτοκτόνο προκάλεσε 50.000 περιπτώσεις γενετικών ανωμαλιών και 100.000 περιπτώσεις καρκίνων σε βιετναμέζους πολίτες και στρατιώτες. Η εταιρεία κατέληξε σε συμβιβασμό εκτός δικαστηρίου, καταβάλλοντας αποζημίωση ύψους 80 εκατομμυρίων δολαρίων, όμως ποτέ δεν παραδέχθηκε την ευθύνη της. Στην Multinational Monitor* υπάρχει ένας κατάλογος με τις 100 πιο εγκληματικές εταιρείες της δεκαετίας του ’90. Εκεί εξετάζονται όλα τα πρόστιμα, που καταβλήθηκαν μέσα στη δεκαετία από εταιρείες. Η Exxon δήλωσε ένοχη για το αδίκημα της διαρροής πετρελαίου από το πετρελαιοφόρο Exxon Valdez, που προκάλεσε τεράστια περιβαλλοντική καταστροφή και πλήρωσε πρόστιμο 125 εκατομμύρια δολάρια. Η General Electric πλήρωσε 9,5 εκατομμύρια για απάτη κατά της κυβέρνησης. Η πετροχημική Chevron υποχρεώθηκε να πληρώσει 6,5 εκατομμύρια για περιβαλλοντικές παραβιάσεις. Η ΙΒΜ καταδικάστηκε για παράνομες εξαγωγές Ανάμεσα στις εταιρείες, που βαδίζουν στα χνάρια των παραπάνω, είναι οι Sears (αλυσίδα εμπορικών καταστημάτων), Mitsubishi, Kodak, Unocal (πετροχημική), Bristol-Mayers (φαρμακευτική), Daewoo, Roche (φαρμακευτική). Είτε σέβεσαι τους νόμους είτε όχι, το μόνο που μετράει είναι να μπορείς να πληρώνεις και όλα καλά. Όλα τα βιοσυστήματα στη γη έχουν 10

Θ

α κλείσουμε με την ερώτηση που έθεσε ο δημοσιογράφος Μάικλ Μουρ στον δρα Ρ. Χέαρ, σύμβουλο του FBI για περιπτώσεις ψυχοπαθών: - Δημοσιογράφος: Μπορεί να πάσχει από ψυχοπάθεια μια εταιρεία;

- Δρ. Χέαρ: Αν την δούμε ως

νομικό πρόσωπο, εύκολα μπορούμε να κάνουμε τον παραλληλισμό μεταξύ ψυχοπαθολογίας ενός προσώπου και μιας εταιρείας . Εξετάζουμε τα χαρακτηριστικά της ψυχοπάθειας και κάνουμε την αναγωγή στην περίπτωση των εταιρειών.

Διάγνωση ψυχικών διαταραχών (σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ICD-10): • • • •

Πλήρης αδιαφορία για τα συναισθήματα των άλλων Ανικανότητα διατήρησης μακροχρόνιων σχέσεων Αδιαφορία για την ασφάλεια των άλλων Πρόσκληση βλάβης στους εργαζόμενους: α) απολύσεις, β) διάλυση συνδικάτων γ) ατυχήματα σε εργοτάξια δ) εργασιακές συνθήκες σκλαβιάς • Βλάβες στην υγεία άλλων ανθρώπων α) επικίνδυνα προϊόντα β) τοξικά απόβλητα γ) ρύπανση δ) συνθετικά χημικά • Βλάβες στην πανίδα α) καταστροφή περιβάλλοντος β) βιομηχανική εκτροφή ζώων – πειράματα σε ζώα γ) ορμόνες στην πανίδα • Βλάβες στη βιόσφαιρα (έκλυση διοξειδίου του άνθρακα, πυρηνικά απόβλητα, αποψιλώσεις) • Τάση για εξαπάτηση: ψεύδεται και χειραγωγεί προς όφελός της • Αδυναμία να νιώσει τύψεις συνειδήσεως • Ανικανότητα συμμόρφωσης με την κοινωνία, εκδήλωση παράνομης συμπεριφοράς Τα παραπάνω είναι μια διάγνωση, όπως αυτές που κάνουν οι ψυχολόγοι, βάσει περιστατικών βλαβών που προκαλούν οι εταιρείες σε τρίτους. ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΨΥΧΟΠΑΘΕΙΑ

Συμπέρασμα: μια εταιρεία αποτελεί από πολλές απόψεις αρχέτυπο ψυχοπαθολογικής προσωπικότητας. Σχόλιο: Αν ο ισχυρότερος σύγχρονος θεσμός πλάστηκε κατ’ εικόνα και ομοίωση ψυχασθενούς, ποιος φέρει την ηθική ευθύνη για τις ενέργειές του; πάρει την κατιούσα. Όλα τα συστήματα διατήρησης ζωής το ίδιο. Τα δύο παραπάνω είναι η βιόσφαιρα, που στηρίζει και τρέφει τη ζωή! Αφήνουμε πίσω μας ένα φριχτό κληροδότημα δηλητηρίασης και υποβάθμισης του περιβάλλοντος στους νέους και σε γενιές ακόμα αγέννητες. * Η Multinational Monitor είναι διμηναία μη κερδοσκοπική έκδοση που ιδρύθηκε το 1980 από τον Ralph Nader. Κύριο αντικείμενό της είναι η ανάλυση της δράσης των εταιρειών και η άσκηση κριτικής σε ζητήματα που αφο-

ρούν τις εργασιακές σχέσεις και την ασφάλεια των εργαζόμενων, την επίδρασή τους στο περιβάλλον, τις ιδιωτικοποιήσεις, την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας κ.α.. Κάθε χρόνο, στο τεύχος Νοεμβρίου/Δεκεμβρίου παρουσιάζεται ο κατάλογος των δέκα «εγκληματικότερων» εταιρειών της χρονιάς. (http://www.multinationalmonitor.org) Βασική πηγή για τις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό το άρθρο είναι το ντοκιμαντέρ “The Corporation”, 2003 των Mark Achbar & Jennifer Abbott (σκηνοθεσία) – Joel Bakan (σενάριο), http://thecorporation. com.


ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Παθητικό κάπνισμα Γιώργος Οικονόμου, μαθητής της Γ’ τάξης

Το κάπνισμα σε κλειστό χώρο δημιουργεί υψηλή συγκέντρωση ορισμένων βλαπτικών ουσιών (μονοξείδιο του άνθρακα, διάφορα σωματίδια, νικοτίνη) που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα σε μη καπνιστές.

Τ

ο κάπνισμα των γονιών μπορεί να έχει δυσάρεστες επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών. Η καθημερινή έκθεση ενός μη καπνιστή, για πολλά χρόνια, στο κάπνισμα άλλων επηρεάζει την αναπνευστική του λειτουργία και αυξάνει την πιθανότητα να πάθει καρκίνο του πνεύμονα και καρδιαγγειοπάθειες. Η επίδραση του παθητικού καπνίσματος στο έμβρυο κατά την εγκυμοσύνη αποτελεί ένα από τα πρώτα θέματα που έχουν απασχολήσει την έρευνα για το παθητικό κάπνισμα. Ήδη από το 1957 έχει διαπιστωθεί ότι τα μωρά γυναικών που καπνίζουν κατά την εγκυμοσύνη έχουν βάρος μικρότερο από τα μωρά γυναικών που δεν καπνίζουν. Το κάπνισμα σήμερα θεωρείται επικίνδυνο σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και, ιδιαίτερα, μετά τον 4ο μήνα. Εκτός από το χαμηλό βάρος γέννησης, από σειρά εργασιών έχει διαπιστωθεί ότι το κάπνισμα της μητέρας ευθύνεται για τη μείωση του μήκους του σώματος και της περιμέτρου της κεφαλής του μωρού, καθώς και για απότομες αποβολές ή γεννήσεις νεκρών μωρών, όπως και διάφορες άλλες μαιευτικές επιπλοκές. Το κάπνισμα της μητέρας έχει επίσης συνδεθεί και με τερατογέννηση στο έμβρυο. Πρόσφατη μελέτη επισημαίνει ότι το παθητικό κάπνισμα της μητέρας από τον πατέρα καπνιστή (20 τσιγάρα η-

μερησίως) έχει παρόμοια βλαπτική επίδραση στο έμβρυο και το μωρό γεννιέται με βάρος μειωμένο κατά 120 γρ. Τέλος, μελέτες έχουν γίνει και για το ποσό της νικοτίνης που προσλαμβάνει το βρέφος από το μητρικό γάλα της καπνίστριας μητέρας του. Έχει δε βρεθεί ότι το ποσόν είναι ανάλογο του αριθμού των τσιγάρων της μητέρας και του χρόνου που μεσολαβεί μεταξύ του καπνίσματος του τσιγάρου και του θηλασμού. Το παιδί γίνεται παθητικός καπνιστής από το κάπνισμα κυρίως των γονέων του ή άλλων μελών του στενού του περιβάλλοντος. Έχει διαπιστωθεί ότι, όταν ο πατέρας και η μητέρα είναι καπνιστές 15-20 τσιγάρων ημερησίως, το παιδί «καπνίζει» 80 τσιγάρα το χρόνο. Η βρογχίτιδα και η βρογχοπνευμονία συμβαίνουν συχνότερα στα παιδιά γονέων καπνιστών. Η συχνότητα των λοιμώξεων αυξάνει, γενικά, ανάλογα με τη συγκέντρωση καπνού στο περιβάλλον του παιδιού. Τέλος, οι φόβοι, που εκφράζονται για τον καρκίνο του πνεύμονα και τις καρδιοπάθειες, στηρίζονται στα δεδομένα ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τα άτομα που εκτίθενται στον καπνό από την παιδική τους ηλικία. Έχουν γίνει ακόμη πολλές μελέτες σε συζύγους καπνιστών (ο ένας μόνο σύζυγος καπνίζει). Οι μελέτες αυτές έδειξαν ότι η θνησιμότητα των παθητικών καπνιστών και

καπνιστριών είναι αυξημένη κατά 80%. Παρατηρήθηκε, μάλιστα, ότι όσο περισσότερο καπνίζει ο καπνιστής σύζυγος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα θανάτου του έτερου ημίσεως από καρδιοπάθεια. Εκεί που τα πράγματα για τους μη καπνιστές είναι ακόμη πιο δύσκολα απ’ ότι ο καπνός στο σπίτι, είναι ο καπνός στη δουλειά. Στον τόπο δουλειάς δεν είναι ένας μόνο ενεργός καπνιστής αλλά ο μη καπνιστής εκτίθεται στον καπνό πολλών. Μελέτες σχετικές δείχνουν ότι, αν ένας μη καπνιστής καθίσει σε έναν χώρο κυριολεκτικά γεμάτο από καπνό, θα ανέβει η πίεση του αίματός του και η καρδιακή του συχνότητα. Άτομα, μάλιστα, με στεφανιαία νόσο, μπορούν να πάθουν στηθαγχική κρίση ή και σπασμό των στεφανιαίων αρτηριών. Το παθητικό κάπνισμα ελαττώνει τη σωματική απόδοση ακόμη και σε υγιή, αθλούμενα άτομα. Μία τελευταία έρευνα, μάλιστα, δείχνει ότι οι μη καπνιστές που εκτίθενται σε περιβάλλον που έχει καπνό τσιγάρου «αυξάνουν» την πηκτικότητα του αίματος τους δημιουργώντας μικρούς θρόμβους από ενεργοποιημένα αιμοπετάλια. Κανείς καπνιστής δεν έχει το δικαίωμα να μολύνει με τον καπνό του τον αέρα των άλλων, μικρών και μεγάλων.

11


ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ

Γυναίκες στα κοινά Επιμέλεια συνεντεύξεων: Γεωργία Ουλή – Μαρία Μωραϊτη (Β΄ τάξη)

Οι συνεντεύξεις αυτές έγιναν με αφορμή το μάθημα «Πολιτική και Δίκαιο» και τις ενότητες «Πολιτική και γυναίκα» και «Τοπική Αυτοδιοίκηση», με τη βοήθεια και τη συνεργασία της καθηγήτριάς μας, κυρίας Μαρίας Στεργιοπούλου. Συνέντευξη με την αντινομάρχη Αργολίδας κα Σοφία Καλογεράκου

Γ

ια την πρώτη μας συνέντευξη, απευθυνθήκαμε στην κα Σοφία Καλογεράκου, μια γυναίκα με ενεργό πολιτική δράση. Η κα Καλογεράκου είναι πτυχιούχος της Νομικής, υποδιευθύντρια φορολογίας της ΔΟΥ Ναυπλίου, μητέρα τριών παιδιών, δύο φορές εκλεγμένη Νομαρχιακή Σύμβουλος το διάστημα 2003-2010 και αντινομάρχης Αργολίδας το 2007 και 2009. Συναντηθήκαμε ένα απόγευμα σε μια παραλιακή καφετέρια του Ναυπλίου με θέα το Μπούρτζι και η κουβέντα μας ξεκίνησε σε πολύ ζεστό και φιλικό κλίμα.

- Κα Καλογεράκου, θα θέλαμε κατ’ αρχάς να μας πείτε για ποιους λόγους ασχοληθήκατε με την πολιτική.

Στην απόφασή μου δεν κυριάρχησε η σκέψη της πολιτικής όσο η σκέψη από ποια θέση, ποιο πόστο θα μπορούσα να είμαι χρήσιμη στον τόπο μου, πρωτίστως όμως στους συνανθρώπους μου. - Ήταν καθαρά δική σας απόφαση ή σας παρότρυνε κάποιος;

Μου έγινε πρόταση από το Νομάρχη μας, κ. Βασίλη Σωτηρόπουλο, αιφνιδιάστηκα, το συζήτησα κυρίως με το σύζυγό μου και κάποιους φίλους και αποδέχθηκα την τιμητική αυτή πρόσκληση και πρόκληση. - Πώς καταφέρνετε, αλήθεια, να συνδυάζετε την προσωπική ζωή με την καριέρα;

Ευτυχώς ή δυστυχώς, η προσωπική μου ζωή ανέκαθεν περιορίζετο και περιορίζεται στο τρίπτυχο εργασία – οικογένεια – και, φυσικά, στο πώς μπορώ να ανταποκριθώ καλύτερα και να είμαι επωφελής στα κοινά. - Το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική ζωή είναι χαμηλό. Τι γνώμη έχετε;

Όντως, το ποσοστό είναι χαμηλό κατά γενική ομολογία, όμως η συμμετοχή της γυναίκας μόνο θετική και επωφελή επίδραση έχει σε όλα. Στις γυναίκες, πρωτίστως, ανήκει η πρωτοβουλία για συμμετοχή. Αυτές πρέπει να πουν το ΤΟΛΜΩ .

λύτερο για τούτο αποδεικτικό παράδειγμα, δηλαδή την επανεκλογή της γερμανίδας καγκελαρίου για δεύτερη φορά, με πολιτικό αντίπαλο άνδρα, αντιλαμβάνεται κανείς πώς βλέπει μια ολόκληρη κοινωνία την χρησιμότητα της γυναίκας. - Πώς θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν οι γυναίκες για μεγαλύτερη συμμετοχή; Μήπως μπορούν να βοηθήσουν τα πολιτικά κόμματα, τα ΜΜΕ , η ποσόστωση;

Και με αυτό που κάνετε εσείς σήμερα, με τα ουσιώδη και επίκαιρα ερωτήματά σας, βάζετε ένα πετραδάκι και συμβάλλετε στην ενθάρρυνση. Σίγουρα οι αποφάσεις των κομμάτων παίζουν ρόλο. Και σίγουρα, όταν υπάρχουν πολλές γυναίκες μέσα σ’ αυτά, οι αποφάσεις δεν αγνοούν την ευρύτερη γυναικεία παρουσία και συμμετοχή. - Πιστεύετε ότι θα ήταν διαφορετικές οι πολιτικές αποφάσεις, αν συμμετείχαν περισσότερες γυναίκες στην πολιτική;

- Πιστεύετε ότι η πολιτική είναι τελικά «ανδρική υπόθεση»;

Η γυναίκα είναι προικισμένη με ιδιαίτερα αντανακλαστικά. Να μην ξεχνάμε πως αυτό που λέγεται «έχει θηλυκό μυαλό», δεν είναι τυχαίο.

Όχι, δεν είναι καθόλου ανδρική υπόθεση. Αν λάβουμε υπόψη το κα-

- Η ελληνική κοινωνία, όμως, πιστεύετε

13


ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ

νης. Ο,τιδήποτε μπορεί να πάει καλά ή καλύτερα, με τη συμμετοχή της γυναίκας.

Χαιρετισμός Όταν, νεαρά άτομα και όχι μόνο, και, ειδικότερα, αυτά που φοιτούν σε εσπερινό σχολείο έχουν την έμπνευση της έκδοσης και περιοδικού, σημαίνει την πληρότητα – σοβαρότητα και υπευθυνότητα των ατόμων αυτών. Περνάει το μήνυμα πως όταν υπάρχει η βούληση, ο χρόνος βρίσκεται για κάτι θετικό και δημιουργικό. Με την ενέργειά τους αυτή τιμούν τους εαυτούς τους, τις οικογένειές τους, τους εκπαιδευτικούς, το σχολείο τους και αποτελούν φωτεινό παράδειγμα μίμησης. Παρακαλώ τους μαθητές –τριες του Εσπερινού Γενικού Λυκείου Ναυπλίου να δεχθούν τα ειλικρινή μου συγχαρητήρια και τις καλύτερες ευχές μου για υγεία, πρόοδο, ατομική και οικογενειακή. Με φιλικότατα αισθήματα ΣΟΦΙΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΟΥ ΑΝΤΙΝΟΜΑΡΧΗΣ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ

ότι είναι έτοιμη να δεχθεί γυναίκες σε υψηλά αξιώματα;

Αυτό κυρίως εναπόκειται στις ίδιες τις γυναίκες. Για τούτο η γυναίκα θα πρέπει με την γενικότερη παρουσία της, που θα την διακρίνει η σοβαρότητα, η εργατικό-

τητα, η αξιοπρέπεια και τόσα άλλα, να πιστοποιεί τη χρησιμότητά της στα κοινά. - Ας πούμε και γυναίκα πρωθυπουργό;

Σίγουρα, με βάση και τις παραπάνω τοποθετήσεις μου, θα γίνει κάποια μέρα και αυτό. -Μπορεί μια γυναίκα να συνδυάσει δυναμική συμμετοχή στα κοινά και καριέρα με τη θηλυκότητα;

Έχοντας σαν βασική αρχή τον κανόνα του μέτρου, σίγουρα η σημερινή γυναίκα μπορεί να ανταποκριθεί επιτυχώς σε όλα. - Θα βοηθούσε εάν οι πολιτικοί ηγέτες ανέθεταν περισσότερα αξιώματα και θέσεις σε γυναίκες;

Αφού έχουμε σήμερα τόσα φωτεινά παραδείγματα επιτυχημένων γυναικών, δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία, άρα και κανένας δισταγμός, στην ανάθεση αξιωμάτων σε γυναίκες, ανεξαρτήτως βαθμού ευθύ14

- Σήμερα οι γυναίκες εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο και μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο σπάνια τις βλέπουμε σε θέσεις αυξημένης ευθύνης. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό το φαινόμενο;

Το ζητούμενο είναι η ανάθεση των αξιωμάτων στις γυναίκες σε όλους τους τομείς. Πρέπει όλοι να κατανοήσουν πως, ημέρα με την ημέρα, χρόνο με το χρόνο, η παρουσία της καταξιωμένης σήμερα γυναίκας θα είναι όλο και περισσότερο έντονη και συχνή. Με την έντονη προσωπικότητά της αλλά πάνω απ’ όλα με την αξία της, η γυναίκα κατάφερε να αντικαταστήσει τη λέξη «ΕΠΑΝΔΡΩΝΩ» με τη λέξη «ΣΤΕΛΕΧΩΝΩ».

Συνέντευξη με τη δημοτική σύμβουλο Ναυπλίου κα Ελένη Λαπαθιώτη-Νταή

Γ

ια τη δεύτερη συνέντευξη του κύκλου «Γυναίκες στα κοινά» απευθυνθήκαμε στη δημοτική σύμβουλο του Δήμου Ναυπλιέων, κυρία Ελένη Λαπαθιώτη-Νταή. Η κυρία Ελένη Λαπαθιώτη-Νταή έχει εκλεγεί με το συνδυασμό «Άλλη Πρόταση» και αυτή τη στιγμή είναι η μοναδική γυναίκα μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου. Συνταξιούχος εκπαιδευτικός σήμερα, η κυρία Λαπαθιώτη είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάστηκε στη δημόσια και ιδιωτική δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στο τμήμα νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Αθηνών και μετείχε ενεργά στον εκπαιδευτικό συνδικαλισμό. Συναντηθήκαμε για τη συνέντευξη, που εξελίχθηκε σε φιλική κουβέντα συνοδεία καφέ, ένα απόγευμα λίγο πριν ξεκινήσουν οι διακοπές του Πάσχα.

- Στις μέρες μας η έννοια του «ενεργού


ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ

πολίτη» φαίνεται πως περνάει κρίση. Ποιοι ήταν οι λόγοι που ώθησαν εσάς να ασχοληθείτε με τα κοινά;

Δύο θα έλεγα ότι είναι οι λόγοι που ασχολούμαι με τα κοινά: ο πρώτος, ότι για τη δική μου γενιά η συμμετοχή στα κοινά ήταν περισσότερο διαδεδομένη. Έζησα την εποχή της μεταπολίτευσης που οι περισσότεροι ασχολούνταν με το πολιτικό γίγνεσθαι. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι, όπως λέει και το τραγούδι, «φοβάμαι όλ’ αυτά που θα γίνουν για μένα χωρίς εμένα». Θέλω, δηλαδή, να συμμετέχω και να έχω λόγο σε όσα με αφορούν. - Γιατί επιλέξατε την τοπική αυτοδιοίκηση ως χώρο δράσης;

Κατ’ αρχήν θεωρώ ότι οι αποφάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης α-

φορούν την καθημερινότητά μας και δεν είναι κάτι απόμακρο και αόριστο. Εξάλλου δεν πρόκειται για μια ξαφνική απόφαση. Από το 1986 συμμετέχω στο χώρο της παράταξης με την οποία εκλέχτηκα. Έτσι, μετά από 20 χρόνια συμμετοχής στη δράση της παράταξης, ήρθε και η στιγμή να θέσω υποψηφιότητα. - Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις, που αντιμετωπίζει η τοπική αυτοδιοίκηση σήμερα;

Καθώς οι Δήμοι αποκτάνε όλο και πιο συγκεντρωτικό χαρακτήρα, η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν είναι να μπορέσουν να ασχοληθούν με τα τοπικά προβλήματα, επιτυγχάνοντας τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των πολιτών. Παλαιότερα, όταν υπήρχαν οι κοινότητες, η συμμετοχή ήταν περισσό-

τερο άμεση, ενώ σήμερα τα τοπικά συμβούλια περιορίζονται σε έναν γνωμοδοτικό ρόλο. Όμως αυτοδιοίκηση σημαίνει αμεσότερη δημοκρατία και όχι να καταλήξουμε να γίνουμε μικρογραφία μιας μεγαλούπολης όπως η Αθήνα. - Θα μπορούσατε να μας περιγράψετε, εν συντομία, τα καθήκοντα της δημοτικής συμβούλου;

Ο/Η δημοτικός σύμβουλος από τη μια πλευρά ενημερώνεται για τα θέματα που έρχονται για συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο και από την άλλη πληροφορείται για τα ζητήματα που απασχολούν τον κόσμο και τα φέρνει στο Δημοτικό Συμβούλιο. Συμμετέχει στις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, καθώς και στις δημοτικές επιτροπές στις οποίες έχει οριστεί. 15


ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ

- Τι γνώμη έχετε για τις επερχόμενες αλλαγές στην τοπική αυτοδιοίκηση, τους διευρυμένους δήμους και το σχέδιο Καλλικράτης;

Δεν θα σας απαντήσω ως άτομο, αφού για το ζήτημα αυτό έχουμε καταλήξει σε θέσεις ως παράταξη. Η θέση μας λοιπόν είναι ότι εφόσον δεν έχει γίνει ακόμα ένας πλήρης απολογισμός για τον «Καποδίστρια 1», δύσκολα εξασφαλίζεται η δημοκρατική λειτουργία των Δήμων, αφού διευρύνοντάς τους ακόμα περισσότερο τους Δήμους ενισχύονται στοιχεία που παραπέμπουν σε μια συγκεντρωτική εξουσία,. Για ορισμένα θέ-

16

ματα, όπως το νερό ή τα σκουπίδια, ίσως χρειάζεται να πάμε σε ένα πιο κεντρικό σύστημα, όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς να έχεις λύσει τα προηγούμενα προβλήματα, γι’ αυτό και εκφράζουμε επιφύλαξη όσον αφορά τις επερχόμενες αλλαγές με τον Καλλικράτη.

τρόπο συζήτησης, εκφράζονται με μεγαλύτερη ένταση. Βέβαια, αισθάνομαι ότι με σέβονται, ως κάτι το διαφορετικό ανάμεσά τους.

- Πώς νιώθετε ως μοναδική γυναίκα στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης σας;

- Το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική ζωή, γενικά, και στην τοπική αυτοδιοίκηση, ειδικότερα, είναι χαμηλό. Σε τι οφείλεται κατά τη γνώμη σας αυτό το φαινόμενο;

Παρακολουθούσα συχνά τα δημοτικά συμβούλια, γι’ αυτό και ήμουν προετοιμασμένη. Ωστόσο, δεν μπορώ να πω ότι νιώθω όμορφα ανάμεσα σε 21 άνδρες, καθώς εκείνοι έχουν άλλο

Από τη στιγμή που η γυναίκα δεν αντιμετωπίζεται από την ίδια την κοινωνία ως ισότιμη, αυτό είναι επόμενο. Εάν είχε την κοινωνική θέση που της αντιστοιχεί, θα είχε και μεγαλύτερη συμμε-


ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΑ ΚΟΙΝΑ

τοχή στα κοινά. Όμως η γυναίκα δεν έχει ακόμα αποκτήσει την ισότητα και αυτό εκφράζεται και με τη χαμηλή συμμετοχή της στα κέντρα λήψης των αποφάσεων. - Τι θα μπορούσε να βοηθήσει ώστε να ανατραπεί αυτή η κατάσταση;

Με μια λέξη: ΠΑΙΔΕΙΑ . Παιδεία με τη γενικότερη έννοια, παιδεία προς την κατεύθυνση της ισότητας, μια παιδεία για την αναγνώριση όλων των πολιτών και των δικαιωμάτων τους. - Πιστεύετε ότι θα ήταν διαφορετικές οι πολιτικές αποφάσεις, αν συμμετείχαν περισσότερες γυναίκες στην πολιτική;

Θέλω να τονίσω ότι το θέμα δεν είναι ποσοτικό αλλά ποιοτικό. Αν οι γυναίκες της πολιτικής υιοθετούν αντρικές συμπεριφορές, τότε είναι δύσκολο. Αν συμμετέχουν γυναίκες με γνώση για το τι μπορεί να προσφέρουν ως φύλο στα κοινά, τότε ναι. Εξάλλου η ποσόστωση στα ψηφοδέλτια προβλέπεται από το νόμο και η γυναικεία παρουσία έχει αυξηθεί μέσα στη Βουλή. Εσείς πιστεύετε ότι άλλαξαν οι πολιτικές αποφάσεις; Εγώ όχι. Γιατί το θέμα δεν είναι μόνο να υπάρχεις αλλά και πώς λειτουργείς. - Ποια θα μπορούσε να είναι η ιδιαίτερη συνεισφορά των γυναικών σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης;

Οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη επαφή με ορισμένα θέματα που είναι κομμάτι της καθημερινότητάς τους, όπως τα προβλήματα της γειτονιάς, η υγεία, η παιδεία, το περιβάλλον, γι’ αυτό και θα μπορούσαν να συνεισφέρουν πολλά στους τομείς αυτούς, που γνωρίζουν καλύτερα - Πιστεύετε ότι η τοπική κοινωνία είναι έτοιμη να δεχθεί γυναίκες σε υψηλά αξιώματα; Όχι, είναι δύσκολο να τις δεχτεί και γι’ αυτό οι γυναίκες που κατακτούν υψηλά αξιώματα λειτουργούν περισσότερο σύμφωνα με τα ανδρικά πρότυπα. - Σήμερα οι γυναίκες εμφανίζουν καλύ-

τερες επιδόσεις στο σχολείο και μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο σπάνια τις βλέπουμε σε θέσεις αυξημένης ευθύνης. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό το φαινόμενο;

Το ότι έχουν καλύτερες σχολικές επιδόσεις τα κορίτσια έχει να κάνει, σε κάποιο βαθμό, και με το εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο επιβραβεύει ικανότητες που εκείνα διαθέτουν περισσότερο, όπως η επιμέλεια, η προσοχή κ.λπ., χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχουν και ίσες γνωστικές ικανότητες. Εξάλλου τα κορίτσια βλέπουν συχνά την εκπαίδευση ως σκαλοπάτι για να ξεφύγουν από την παραδοσιακή κοι-

νωνική τους θέση, ως μια διέξοδο για τη ζωή τους. Όταν όμως φθάνουν στο σημείο να αναλάβουν θέσεις αυξημένης ευθύνης, δημιουργείται μια σύγκρουση ρόλων (γυναίκα – νοικοκυρά – μάνα), μια σύγκρουση που δεν έχει λύσει ακόμα η κοινωνία μας. Οι ρόλοι είναι πολλοί και συχνά οι γυναίκες αναγκάζονται να επιλέξουν ό,τι θεωρούν πιο σημαντικό, δηλαδή την οικογένεια, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν αξίζουν και πως δεν θα τα κατάφερναν σε τέτοιες θέσεις. Όμως δεν έχουν βοήθεια από το κοινωνικό περιβάλλον για να αντεπεξέλθουν σε όλους τους ρόλους τους. Για να γίνει αυτό χρειάζονται ενθάρρυνση και στήριξη. 17


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - Η ΑΠΟΔΟΧΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΧΗ ΟΛΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

18


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - Η ΑΠΟΔΟΧΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΧΗ ΟΛΩΝ

Η αποδοχή είναι η απαρχή όλων Συνέντευξη με την πρόεδρο του Συλλόγου Ατόμων με Αναπηρίες Ν. Αργολίδας κα Αναστασία Παπαγεωργοπούλου.

- Ποιοι άνθρωποι θεωρούνται ΑΜΕΑ (άτομα με ειδικές ανάγκες);

Η αναπηρία είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο. Η κλασική ιατρική προσέγγιση τη συσχετίζει με την απώλεια, τη βλάβη ή την απόκλιση από τις φυσιολογικές ψυχολογικές , κινητικές ή βιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. Ένας άνθρωπος ενδέχεται να είναι ανάπηρος εξαιτίας φυσικής, διανοητικής ή αισθητηριακής βλάβης, ιατρικής κατάστασης ή ψυχικού νοσήματος. Οι αναπηρίες αυτές, οι συνθήκες ή τα νοσήματα μπορεί να είναι μόνιμα ή παροδικά. - Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ΑΜΕΑ στην Ελλάδα γενικότερα και στον Νομό μας πιο ειδικά; Τι χρειάζεται να κάνει η Πολιτεία και οι Δημοτικές Αρχές;

Ενδεικτικά αναφέρονται παρακάτω εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίζουν άτομα με διαφορετικές αναπηρίες: Α)Τα άτομα με κινητικές αναπηρίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες, οφειλόμενες σε φυσικά εμπόδια, π.χ. σκαλοπάτια, έλλειψη χώρου για κίνηση και ελιγμούς, ολισθηρότητα, εμπόδια στα πεζοδρόμια, σταθμευμένα οχήματα. Β)Τα άτομα με προβλήματα όρασης αντιμετωπίζουν δυσκολίες κυρίως με την ενημέρωση τους, όταν χρησιμοποιούνται μόνο συμβατικές έντυπες μορφές επικοινωνίες ή οπτική σήμανση (τιμοκατάλογοι, πίνακες δρομολογίων, σήμανση ασφαλείας) ή δεν προβλέπονται μεγάλοι χαρακτήρες και έντονες χρωματικές αντιθέσεις, αλλά και τον προσανατολισμό τους μέσα στο χώρο, όταν δεν προβλέπεται ειδική ανάγλυφη καθοδη-

γητική σήμανση ή εξειδικευμένο προσωπικό για να τους βοηθήσει. Όσον αφορά στο Νομό μας, ειδικά, υπάρχουν ακόμη υπηρεσίες, που δεν είναι προσβάσιμες για άτομα με κινητικά προβλήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Δ/νση Κοινωνικής Πρόνοιας στο Ναύπλιο (υπηρεσία άμεσα συνδεδεμένη με τα αναπηρικά θέματα) είναι μη προσβάσιμη, αφού δε διαθέτει ούτε ανελκυστήρα και ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ανέβει σκαλοπάτια για να εξυπηρετηθεί. Όσον αφορά στα άτομα με νοητική υστέρηση μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη δομών, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και να απασχολούνται εκεί δημιουργικά ή ακόμη και να διαβιούν, όταν οι γονείς τους θα αδυνατούν να είναι δίπλα τους. Η Πολιτεία, λοιπόν, πρέπει να σκύψει

Τ

ην πρωτοβουλία και την επιμέλεια του αφιερώματος στα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες είχαν (αλφαβητικά) οι μαθητές της Β΄ Τάξης: Μαριάννα Καμπούρη, Χρήστος Καραγιάννης, Γιάννης Μπαντανάς, Γεωργία Ουλή, Αγγελική Τσεκούρα.

Στο πλαίσιο της έρευνας για το αφιέρωμα του περιοδικού ήλθαν σε επαφή με το Σύλλογο ΑΜΕΑ νομού Αργολίδας, επισκέφθηκαν το Κέντρο Εκπαίδευσης Κοινωνικής Υποστήριξης και Κατάρτισης ΑΜΕΑ (ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ) στην Αγία Τριάδα και το Σχολείο Ειδικής Αγωγής (ΕΕΕΕΚ) στην Πυργέλα, μίλησαν με άτομα με ειδικές ανάγκες, με γονείς, εκπαιδευτικούς και επιστήμονες, που ασχολούνται με την ειδική αγωγή και εκπαίδευση. 19


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - Η ΑΠΟΔΟΧΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΧΗ ΟΛΩΝ

και να αφουγκραστεί τα προβλήματα των ΑμεΑ και των οικογενειών τους και να δώσει λύσεις που αφορούν στην καθημερινότητα τους. Αξίζει σ’ αυτό το σημείο να αναφερθεί ότι τα άτομα με αναπηρία, αποτελούν το 10% του πληθυσμού της Ελλάδας. Γίνεται αντιληπτό ότι τα νούμερα είναι πολύ μεγάλα και συνεχώς αυξάνονται, δυστυχώς. - Υπάρχουν κοινωνικές προκαταλήψεις απέναντι στα ΑΜΕΑ και τι μπορεί να γίνει ώστε να αντιμετωπιστούν;

Δυστυχώς, οι κοινωνικές προκαταλήψεις απέναντι στα άτομα με αναπηρία υπάρχουν ακόμη, εν έτει 2010!!! Η άγνοια είναι αυτή που γεννά φόβο και προκατάληψη, ενώ η σωστή ενημέρωση για την πραγματική κατάσταση της αναπηρίας μπορεί να ενισχύσει έναν πολιτισμό αποδοχής. Οι άνθρωποι με αναπηρία επιδιώκουν το αυτονόητο: την ισότιμη μεταχείριση στη ζωή, όπως όλοι οι υπόλοιποι πολίτες. Τα άτομα με αναπηρία οποιασδήποτε μορφής, φυσικής ή νοητικής, έχουν δικαιώματα, δε ζητούν ελεημοσύνη, ζητούν τα ισότιμα δικαιώματα τους, αλλά η ζωή τους θα είναι πολύ πιο εύκολη, όταν υπάρξει και η ουσιαστική αποδοχή από το κοινωνικό σύνολο, από τους γείτονες, τους συμμαθητές, από τους συνεργάτες. Και απαιτείται μεγάλος αγώνας και προσπάθεια, για να πολεμήσουμε την άγνοια της ελληνικής κοινωνίας, γύρω από τα θέματα της αναπηρίας.

Γνωρίζουμε ότι η ενημέρωση των νέων μας και η ευαισθητοποίησή τους καταφέρνει να αλλάξει την υπάρχουσα κατάσταση. Και αυτό πρέπει να αρχίσει από πολύ νωρίς. Τα μικρά παιδιά, αμόλυντα από κάθε είδους επιρροή από το εξωτερικό του περιβάλλον, χωρίς αυτολογοκρισία, χωρίς αυτοπεριορισμούς που έχουμε εμείς οι μεγάλοι, είναι πολύ πιο δεκτικά και πολύ πιο ανοικτά στο να κατανοήσουν και να συμφιλιωθούν με έννοιες και καταστάσεις που εμείς οι μεγάλοι δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε. Ένα παιδί πολύ πιο εύκολα θα μιλήσει με έναν συνομήλικο του που έχει κάποια αναπηρία, από ό,τι ένας μεγάλος που θα συναντήσει στο δρόμο κάποιον σε αμαξίδιο. - Πώς μπορεί ο καθένας από εμάς να συμβάλει ώστε οι άνθρωποι αυτοί να ενταχτούν ευκολότερα στην κοινωνική ζωή και να διευκολυνθεί η καθημερινότητά τους;

Η αποδοχή είναι η απαρχή όλων! Όταν το κοινωνικό σύνολο αποδεχτεί αυτή την πολυπληθή κοινωνική ομάδα, με τις ιδιαιτερότητες αλλά και τις ικανότητες, θα υπάρξει συμπόρευση σε όλους τους τομείς. Παράδειγμα καθημερινό είναι η αντιμετώπιση των οδηγών, που για τη διευκόλυνση τους παρκάρουν μπροστά από τις ράμπες, εμποδίζοντας έτσι ένα άτομο με αμαξίδιο, να μπορεί να κυκλοφορήσει μόνο του και, κατ’ επέκταση, να αυτοεξυπηρετηθεί. Αναφέρουμε αυτό το παράδειγμα, που το συναντάμε καθημερινά στους ελληνικούς δρόμους, που είναι όμως χαρακτηριστικό της γενικότερης αντιμετώπισης που έχει ο λαός μας στα θέματα αναπηρίας. - Συμβάλλουν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης στο ξεπέρασμα τυχόν προκαταλήψεων απέναντι στα ΑΜΕΑ ; Αν ναι, με ποιους τρόπους; Αν όχι, γιατί και πώς θα μπορούσαν να συμβάλλουν;

Στα ΜΜΕ επικρατεί, κατά κόρον, η επανάληψη της εικόνας του αναπηρικού 20

αμαξιδίου σε απροσπέλαστους δρόμους και του τυφλού με το λευκό μπαστούνι στα απροσπέλαστα πεζοδρόμια. Η εικόνα ενός ανήμπορου ατόμου φέρνει, προς στιγμήν, κάποια νούμερα τηλεθέασης. Συνήθως δίνεται έμφαση στο θέαμα, ενώ αυτό που θα έπρεπε να γίνει είναι μια ουσιαστική συζήτηση με τα ίδια τα άτομα που έχουν κάποια βαριά αναπηρία, για τα θέματα που τους αφορούν. Και αυτό να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα και όχι μόνο επετειακά, την 3η Δεκέμβρη δηλαδή. Φυσικά η παραστατική εικόνα των ατόμων με αναπηρία σε ένα απροσπέλαστο περιβάλλον έχει συντελέσει στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για το συγκεκριμένο πρόβλημα, δηλ. λέμε πια όλοι να μην παρκάρετε σε ράμπες που είναι για αναπηρικά αυτοκίνητα ή μην αφήνετε τους τυφλούς να σκοντάφτουν πάνω στα περίπτερα, στις ταμπέλες, στα τραπεζάκια, στα σκουπίδια, στα πεζοδρόμια. Η ευαισθητοποίηση είναι πολύ καλή και γίνεται με την εικόνα αυτή. Όμως αυτό δε φτάνει. Είναι καιρός να προχωρήσουμε από την αναγνώριση ότι υπάρχουν άτομα με αναπηρία που πρέπει να κυκλοφορήσουν στους δρόμους, στην αναγνώριση ότι, για παράδειγμα,


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - Η ΑΠΟΔΟΧΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΧΗ ΟΛΩΝ

η μια αναπηρία διαφέρει από την άλλη και ως προς τις ικανότητες και ως προς τις ανάγκες. Ότι κάποιος δεν είναι καλύτερος από κάποιον πολίτη με αναπηρία απλά και μόνο επειδή είναι αρτιμελής, και ότι όλοι οι ανάπηροι δεν είναι το ίδιο πράγμα, ούτε όλες οι αναπηρίες έχουν τις ίδιες ανάγκες. Τα άτομα με αναπηρία χρειάζονται δίπλα τους τα ΜΜΕ . Μόνο με τη βοήθεια τους μπορούν να περιοριστούν οι αρνητικές διακρίσεις που υφίστανται καθημερινά. Μόνο με τη σωστή ενημέρωση είναι δυνατόν να αλλάξουν οι απαράδεκτες αντιλήψεις ορισμένων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία ως ανίκανα και ασθενείς. - Τι είδος προβλήματα αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι που φροντίζουν άτομα με ειδικές ανάγκες (οικογένειες - γονείς - σύντροφοι) κα τι βοήθεια θα μπορούσε να τους παρασχεθεί;

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως τα άτομα με αναπηρία αποτελούν το 10% του πληθυσμού της χώρας μας (ίσως είναι και μεγαλύτερο, το 10% είναι το μίνιμουμ). Όμως, όταν μιλάμε για κοινωνικό πρόβλημα, τότε πρέπει να υπολογίζουμε ότι οι γονείς των ατόμων με αναπηρία, και μάλιστα με βαριές αναπηρίες, βιώνουν την αναπηρία των παιδιών τους με πολύ σοβαρό τρόπο και επώδυνο επίσης. Και όχι μόνο οι γονείς, είναι η οικογένεια ολόκληρη. Επηρεάζονται δηλ. τα αδέρφια, επηρεάζεται όλη η οικογένεια. Όταν μιλάμε για πρόβλημα, δεν είναι πρόβλημα του 10% του πληθυσμού, είναι πρόβλημα τουλάχιστον του 30% και περισσότερο. Αυτό δεν έχει ακόμη επίσης συνειδητοποιηθεί, όταν μιλάμε για προβλήματα αναπηρίας στην Ελλάδα. Η αναπηρία ενός μέλους μιας οικογένειας συνεπάγεται αυξημένα έξοδα, που απαιτούνται για τη θεραπεία - νοσηλεία του, για την αποκατάσταση, για την εκπαίδευση του και, αρκετές φορές, για τη διατροφή του, αφού πολλά άτομα με αναπηρία εμφανίζουν ιδιαιτερότητες και εκεί. Όταν όμως το ανάπηρο άτομο , ανίκανο να επιτελέσει βασικές λειτουρ-

γίες που έχουν σχέση με την καθημερινότητα, έχει κατά συνέπεια την ανάγκη κάποιου, όλες τις ώρες της ημέρας να βρίσκεται στο πλάι του -και αυτό το ρόλο καλούνται να παίξουν τις περισσότερες φορές, αν όχι πάντα, οι μητέρες τους- γίνεται αντιληπτό ότι αυτόματα το άτομο αυτό αποσύρεται από την εργασία του, με συνέπεια τα έσοδα να μειώνονται. Γι’ αυτό και πολλές οικογένειες με παιδιά με αναπηρία αντιμετωπίζουν σοβαρά βιοποριστικά προβλήματα. Τα άτομα με βαριές αναπηρίες και πολλαπλές ανάγκες εξάρτησης, τα άτομα με αυτισμό, με νοητική υστέρηση, με πολλαπλές και σπάνιες αναπηρίες στη χώρα μας δεν έχουν πρόσβαση στη ζωή. Στη μεγάλη πλειονότητά τους ζουν αποκλεισμένα στα σπίτια τους, αποκλειστικά σε βάρος των γονιών τους, που μόνοι, χωρίς ουσιαστική κρατική υποστήριξη και χωρίς κοινωνική συμπαράσταση, σηκώνουν το σταυρό της αναπηρίας των παιδιών τους και πορεύονται το δικό τους Γολγοθά, έχοντας στην ψυχή τους ένα βασανιστικό, επίμονο, εφιαλτικό και αναπάντητο ερώτημα: «Τι θα γίνουν τα παιδιά μας όταν εμείς φύγουμε από τη ζωή;» Οι γονείς των παιδιών με βαριές αναπηρίες και πολλαπλές ανάγκες εξάρτησης, οι γονείς των παιδιών με αυτισμό, νοητική υστέρηση, πολλαπλές και σπάνιες αναπηρίες, ακολουθώντας τη μοίρα των παιδιών τους, δεν έχουν και αυτοί πρόσβαση στη ζωή. Θα πρέπει να είναι αυτονόητη για το Κράτος η δημιουργία δομών, που θα διευκολύνουν τη ζωή των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους. Δυστυχώς, όμως, τα αυτονόητα παραμένουν αιτήματα και το χειρότερο, ανικανοποίητα!

λους θεωρούνται αυτονόητα. Γι’ αυτό έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι πρόκειται για άτομα με μεγάλη ψυχική δύναμη. Είναι όμως, απλώς, ένας αγώνας που δίνουν καθημερινά και γι’ αυτό ούτε και οι ίδιοι θεωρούν τους εαυτούς τους υπεράνθρωπους. Επίσης πολλές φορές τα άτομα με αναπηρία διακατέχονται από έναν ενδόμυχο εγωισμό, που δεν τους επιτρέπει να ορίζουν άλλοι τη ζωή τους και να κάνουν πράγματα γι’ αυτούς. Να τονίσουμε σ’ αυτό το σημείο ότι η δύναμη τους αυτή είναι συνέπεια πολλών παραγόντων (οικογένεια, σχολείο, φιλικό περιβάλλον). - Μπορούν τα ΑΜΕΑ να διαπρέψουν ως ενεργά μέλη της κοινωνίας;

Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να διαχωρίσουμε τα άτομα με αναπηρία, που γεννήθηκαν με κάποια αναπηρία, και τα ΑμεΑ που εμφανίζουν επίκτητη αναπηρία, παρουσιάστηκε δηλ. κάποια στιγμή στη ζωή τους. Είναι πιο εύκολο, κατά συνέπεια, να συμβεί κάτι τέτοιο σε άτομα που ανήκουν στη δεύτερη ομάδα - εφόσον το επιτρέπει και ο βαθμός αναπηρίας - όταν μπορούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους ή την εργασία τους. Υπάρχουν πολλοί συνάνθρωποι μας με αναπηρία, που συμμετέχουν ενεργά και διαπρέπουν σε πολλούς τομείς. - Σε επίπεδο προσωπικής ζωής, αντιμετωπίζουν τα ΑΜΕΑ εντονότερα προβλήματα μοναξιάς; Μπορούν να αποκτήσουν

- Γνωρίζουμε ότι τα ΑΜΕΑ συχνά είναι άνθρωποι με μεγάλη ψυχική δύναμη. Αληθεύει αυτό και αν ναι πού πιστεύετε ότι οφείλεται;

Τα άτομα με αναπηρία (εξαιρούνται τα άτομα με νοητική υστέρηση) καταβάλλουν, πολλές φορές, πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια, για να καταφέρουν να κάνουν πράγματα που για άλ21


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - Η ΑΠΟΔΟΧΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΧΗ ΟΛΩΝ

μια ευτυχισμένη οικογενειακή και προσωπική ζωή;

έκαναν επισκέψεις σε τράπεζες, ΟΤΕ , ΔΕΗ , Ταχυδρομείο, μουσεία. Επίσης

Εδώ θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο «αόρατα» άτομα με αναπηρία, αφού πολλές φορές ένα άτομο με αναπηρία, όταν δεν προκαλεί τον οίκτο, αντιμετωπίζεται με αδιαφορία. Σίγουρα ο κόσμος αντιμετωπίζει αρκετά προβλήματα στην καθημερινότητα του, ώστε να μη θέλει να επιφορτιστεί το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο διπλανός του. Όπως γίνεται αντιληπτό, το πρόβλημα της μοναξιάς είναι έντονο. Βέβαια, και εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα άτομα με κινητικά προβλήματα είναι πιο εύκολο να ενταχθούν σε παρέες και να έχουν μια άλφα κοινωνική ζωή σε σχέση με τα άτομα με νοητική υστέρηση, με συγκεκριμένες αντιδράσεις και συμπεριφορές, που ξενίζουν τους υπολοίπους. Όσον αφορά στο δεύτερο σκέλος της ερώτησης, σαφώς και μπορούν άτομα με αναπηρία (π.χ. κινητικά, τυφλοί, κωφοί, νεφροπαθείς) να έχουν μια ευτυχισμένη οικογενειακή ή προσωπική ζωή. Έχουμε παραδείγματα ζευγαριών, που αντιμετωπίζουν το ίδιο ή παρεμφερές πρόβλημα, που καταφέρνουν να διατηρούν μια υγιή σχέση και να ισορροπούν έτσι στις αντιξοότητες της καθημερινότητας. Άλλωστε ο έρωτας είναι ο μόνος που δεν κάνει διακρίσεις!

για να έρθουν πιο κοντά με τις καθημερινές δραστηριότητες, επισκέφθηκαν super market για ψώνια, πηγαίνουν σε καφετέριες για καφέ, σε εστιατόρια για φαγητό, πάντα με τη συνοδεία έμπειρων συνοδών. Ο Σύλλογος μας, επίσης, για να έχει έσοδα, πραγματοποιεί εκθέσεις - παζάρια, με αντικείμενα που κατασκευάζουν τα παιδιά στα απογευματινά τους προγράμματα (αγγειοπλαστική, κηροπλαστική, χειροτεχνία) δύο φορές το χρόνο, μία την περίοδο των Χριστουγέννων και άλλη μία στην έκθεση βιβλίου στο Ναύπλιο. - Ποια είναι τα αιτήματα και οι στόχοι σας σε τοπικό και εθνικό επίπεδο;

- Ποιες είναι οι δραστηριότητες του σωματείου σας;

Ο Σύλλογος Ατόμων με Αναπηρίες Ν. Αργολίδας, ιδρύθηκε το 1996, από ομάδα γονέων, που είχαν παιδιά με αναπηρία και αναγνωρίστηκε με την υπ’ αριθ. 193/96 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Για τα μέλη μας, και ιδιαίτερα για τα παιδιά και τους νέους, έχουμε εφαρμόσει διάφορα εκπαιδευτικά προγράμματα, όπως: αγγειοπλαστική, κηροπλαστική και χειροτεχνία με εξαιρετικά αποτελέσματα. Επίσης έχει υλοποιηθεί πρόγραμμα εκμάθησης Η/Υ και, επιπλέον, προγράμματα ψυχαγωγικά με χορό, θεατρικό παιχνίδι, μουσική και γυμναστική. Οι εκπαιδευτές μας ήταν άλλοτε εθελοντές και άλλοτε αμειβόμενοι. Τα προγράμ22

ματα αυτά πραγματοποιούνται κάθε απόγευμα και τα παιδιά μετακινούνται με το ιδιόκτητο λεωφορειάκι του συλλόγου μας. Η κοινωνική ένταξη και αλληλοαποδοχή των ΑμεΑ, μελών του Συλλόγου μας, επιδιώχθηκε με τη συμμετοχή τους σε εκδρομές, κατασκηνώσεις αλλά και την άμεση επαφή με τις καθημερινές ανάγκες. Πραγματοποιήσαμε προγράμματα κοινωνικής ένταξης, σε συνεργασία με την ψυχολόγο του ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ Αργολίδας, και τα παιδιά του Συλλόγου

Στόχοι μας είναι : η κοινωνικοποίηση των νεαρών ατόμων με αναπηρία· η ηθική υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους· η προσπάθεια να οργανωθεί ομάδα εθελοντών (κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι) για την ηθική και ψυχολογική στήριξη των οικογενειών. Ακόμα, η συνεργασία με παρεμφερείς υπηρεσίες, όπως το Ειδικό Σχολείο (ΕΕΕΕΚ) Αργολίδας και ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ Αργολίδας, για την επίτευξη των στόχων μας· Επίσης η συνεργασία με τους άλλους υπάρχοντες Συλλόγους, όπως ο Σύλλογος Τυφλών, Νεφροπαθών, Διαβητικών, ώστε να υπάρχει μια κοινή πορεία για την επίτευξη κοινών διεκδικήσεων. Κυρίαρχος στόχος είναι τα νεαρά άτομα να πάρουν επιλεγμένη και συστηματική εκπαίδευση με πολλά εφόδια, όσο γίνεται περισσότερα, για να μπορέσουν μερικά άτομα να μπουν στην αγορά εργασίας. - Ως άτομο που ανήκει στον χώρο αυτό και τον γνωρίζει καλά, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε μέσα από το περιοδικό μας στην τοπική κοινωνία;

Σεβασμός στα άτομα με αναπηρία, σεβασμός στη διαφορετικότητα, δικαίωμα στη ζωή και στην αξιοπρεπή διαβίωση.


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - ΚΟΙΝΗ ΓΑΡ Η ΤΥΧΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΟΡΑΤΟ

Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον Συνέντευξη με τον κύριο Σωτήρη Ταραντίλη, διευθυντή του Εργαστηρίου Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) Αργολίδας. Σε ποιους απευθύνεται το σχολείο σας; Ποιοι είναι οι μαθητές σας;

Στο σχολείο μας φοιτούν και εκπαιδεύονται μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, οι οποίοι για ολόκληρη ή ορισμένη περίοδο της σχολικής τους ζωής εμφανίζουν σημαντικές δυσκολίες μάθησης, εξαιτίας αισθητηριακών, νοητικών, γνωστικών, αναπτυξιακών προβλημάτων, ψυχικών και νευροψυχικών διαταραχών, οι οποίες σύμφωνα με την διεπιστημονική αξιολόγηση επηρεάζουν τη διαδικασία της σχολικής προσαρμογής και μάθησης. Πόσα χρόνια λειτουργεί το ΕΕΕΕΚ ;

Το ΕΕΕΕΚ Αργολίδας λειτουργεί από τις 13/1/2003 στην Πυργέλα του Δήμου Άργους (πρώην Δημοτικό Σχολείο Πυργέλας, δίπλα στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου). Ποιο είναι το δυναμικό του σχολείου σε καθηγητές και μαθητές;

Τη σχολική χρονιά 2009-2010 στο σχολείο φοιτούν και εκπαιδεύονται 32 μαθητές και μαθήτριες από όλο το Νομό Αργολίδας, πλην της περιοχής Ερμιονίδας λόγω απόστασης. Το εκπαιδευτικό προσωπικό το απαρτίζουν οι εξής: υπεύθυνος εκπ/κός α)

Εργαστηρίου Εικαστικής Αγωγής, β) Εργαστηρίου Φυτικής Παραγωγής, γ) Εργαστηρίου Πληροφορικής, δ) Εργαστηρίου Μαγειρικής, ε) Ερ­γα­ στη­ρίου Θερμοκηπιακών Καλ­λι­ερ­ γειών. Επίσης για τα μαθήματα Γενικής Παιδείας υπηρετούν, εκπ/κός Φυσικής Αγωγής, εκπ/κός Φιλολογικών Μα­θη­ μά­των και εκπ/κός Μουσικής Αγωγής. Ακόμα στο σχολείο υπηρετεί Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό, που αποτελείται από τις εξής ειδικότητες: ψυχολόγος, σχολική νοσηλεύτρια, εργοθεραπευτής και κοινωνική λειτουργός. Τέλος, υπηρετεί Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό, υπεύθυνο για την υγιεινή και την καθαριότητα του μαθητικού δυναμικού. Τι μπορεί να προσφέρει ένα τέτοιο σχολείο στα άτομα με ειδικές ανάγκες. Ποιες είναι οι προτεραιότητες και οι στόχοι σας;

Η Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση επιδιώκει κυρίως: • την ολόπλευρη και αρμονική ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, • τη βελτίωση και αξιοποίηση των δυνατοτήτων και δεξιοτήτων τους, ώστε να καταστεί δυνατή η ένταξη ή η επανένταξή τους στο γενικό σχολείο, ό-

που και όταν αυτό είναι δυνατό, • την αντίστοιχη προς τις δυνατότητές τους ένταξη στο εκπαιδευτικό σύστημα, στην κοινωνική ζωή και στην επαγγελματική δραστηριότητα, • την αλληλοαποδοχή, την αρμονική συμβίωσή τους με το κοινωνικό σύνολο και την ισότιμη κοινωνική τους εξέλιξη, με στόχο τη διασφάλιση της πλήρους προσβασιμότητάς τους σε όλες τις υποδομές (κτιριακές κ.λπ.), τις υπηρεσίες και τα αγαθά που διαθέτουν Δημιουργούνται προβλήματα από την έλλειψη ομοιογένειας του μαθητικού δυναμικού; Εάν ναι, με ποιους τρόπους θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν;

Σίγουρα δημιουργούνται, για δύο λόγους: α) στο ΕΕΕΕΚ φοιτούν μαθητές – τριες με διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες ο καθένας, με αποτέλεσμα στα τμήματα εκπαίδευσης να παρακολουθούν μαθήματα εκπαιδευόμενοι με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα της υπόλοιπης ομάδας και β) η έλλειψη ανάλογης υλικοτεχνικής υποδομής και η έλλειψη στελέχωσης της σχολικής μονάδας με προσωπικό εξειδικευμένο στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση.

23


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - ΚΟΙΝΗ ΓΑΡ Η ΤΥΧΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΟΡΑΤΟ

Ποια άλλα προβλήματα αντιμετωπίζει ένα σχολείο Ειδικής Αγωγής στις υπάρχουσες συνθήκες; Τι χρειάζεται να γίνει, ώστε να λειτουργήσουν ακόμα πιο αποτελεσματικά τα ΕΕΕΚ ;

Στη χώρα μας τα τελευταία δέκα χρόνια η Πολιτεία, ειδικά όσον αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, άρχισε να δίνει την ανάλογη σημασία στα άτομα με αναπηρία και τα προβλήματα, που αυτά αντιμετωπίζουν σε καθημερινή βάση, δημιουργώντας τις σχο-

24

λικές μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΕΑΕ) Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση λειτουργούν σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής αρκετά χρόνια (30 περίπου). Όμως, σε όλες τις βαθμίδες οι μονάδες αυτές αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υλικοτεχνικής υποδομής, αφού δε διαθέτουν τα απαραίτητα προς τις ανάγκες των μαθητών σχολικά συγκροτήματα και κατάλληλα εκπαιδευτικά εργαλεία μάθησης και εφαρμογής προγραμμάτων εκπαίδευσης. Όλα τα παραπάνω είναι βέβαια θεσμοθετημένα και νομικά κατοχυρωμένα, όμως η έλλειψη χρηματοδότησης είναι τέτοια που οι μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες φοιτούν και εκπαιδεύονται σε παλιά δημοτικά σχολεία που έχουν κλείσει και βελτιώνονται στοιχειωδώς από υλικοτεχνική άποψη ή σε νοικιασμένα κτίρια. Επίσης μεγάλο πρόβλημα στη λειτουργία του Σχολείου προκαλεί η μη δημιουργία οργανικών θέσεων εκπ/κού προσωπικού και υπευθύνων εργαστηρίων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υπηρετούν στα ΕΕΕΕΚ ωρομίσθιοι, αναπληρωτές, εκπ/ κοί με συμπλήρωση ωραρίου και ελάχιστοι εκπ/κοί με απόσπαση, γεγονός που δυσχεραίνει την κατάρτιση του ωρολογίου προγράμματος και την εφαρμογή του. Στο σχολείο εργάζεται ειδικευμένο προσωπικό; Για να υπηρετήσει κάποιος εκπ/κός στις σχολικές μονάδες ΕΑΕ. απαραίτητο «εφόδιο» είναι η διάθεση για κοινωνική προσφορά, το απόθεμα ψυχής, δύναμης και υπομονής. Όσον αφορά το ερώτημά σας, όσο δεν δημιουργούνται οργανικές θέσεις εκπαιδευτικού προσωπικού, στα σχολεία ΕΑΕ . της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κάθε χρόνο θα υπηρετούν εκπαιδευτικοί με και χωρίς ειδίκευση, αφού στόχος της πολιτείας είναι απλά να «ανοίξει» το σχολείο και να λειτουργήσει. Πώς ειδικεύεται κανείς στην Ειδική Αγωγή; Υπάρχουν αρκετοί εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες;

Για να ειδικευθεί κανείς στην Ειδική Αγωγή, το ελληνικό πανεπιστήμιο έχει δημιουργήσει, τελευταία, Τμήματα Εκπαίδευσης Ειδικής Αγωγής, καθώς και ετήσια σεμινάρια κατάρτισης, τα οποία εποπτεύονται από το Υπουργείο Παιδείας. Είθισται, όμως, κάποιος που επιθυμεί να ασχοληθεί με την ΕΑΕ να καταφεύγει στο εξωτερικό για να ειδικευθεί, αφού εκεί παρέχουν εμπεριστατωμένη εκπαίδευση και πληρέστερη μάθηση για τη συγκεκριμένη μαθητική ομάδα. Ποιες είναι οι καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής; Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε είναι: η έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής, η οποία θα παρέχει στον εκπ/ κό τη δυνατότητα να υλοποιήσει το ανάλογο πρόγραμμα· η έλλειψη βιβλίων ΕΑΕ· η έλλειψη εποπτικών υλικών· ο συντονισμός όλων των φορέων που εποπτεύουν τις σχολικές μονάδες ΕΑΕ (Υπ. Παιδείας, Περιφερειακή Δ/νση, Νομαρχία, Δήμος) προκειμένου να χρηματοδοτηθούν ανάλογα και να στελεχωθούν σωστά και έγκαιρα οι μονάδες· η έλλειψη επιμορφωτικών προγραμμάτων, αφού η Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση συνεχώς αναβαθμίζεται. Θυμάστε στιγμές ή περιστατικά που σας έκαναν να νιώσετε πραγματικά χαρούμενος για την δουλειά που κάνετε; Η ενασχόληση με την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση, όταν αυτή καταρτίζεται, εφαρμόζεται και υλοποιείται με «κατάθεση ψυχής», όχι μόνο με «στερεότυπη» εφαρμογή επιστημονικών γνώσεων, παρέχει τη δυνατότητα στον εκπαιδευτικό, σε καθημερινή βάση, να νιώθει την ικανοποίηση που του παρέχει το χαμόγελο του μαθητή, η χαρά του, η συμμετοχή του στα προγράμματα εκπαίδευσης και η κατάκτηση δεξιοτήτων, γνώσεων και ικανοτήτων. Αρκετές φορές οι εκπαιδευτικοί ΕΑΕ αναθεωρούν τη στάση ζωής τους, οδηγούμενοι από την καθημερινή επαφή τους με τους μαθητές, αφού «κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον».


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ

Μαρτυρία μιας μητέρας Eίμαι η Βασιλική, 39 ετών, μητέρα του Δημήτρη 18 ετών. Ο Δημήτρης είναι ένα πολύ όμορφο αγόρι , είναι όμως αυτιστικός. Ήρθε στη ζωή μου πολύ συνειδητά στην ηλικία των 21 ετών. Ήταν η πιο ευτυχισμένη περίοδος της ζωής μου!

Α

ναφέρω χαρακτηριστικά, ότι είχα να ξεμυτίσω από το σπίτι για 4 ολόκληρους μήνες. Δεν μ’ ένοιαζε όμως. Ζούσα την απόλυτη ευτυχία δίπλα του. Ο Δημήτρης είχε γίνει το κέντρο του κόσμου. Περνούσαμε ώρες αγκαλιά και του τραγουδούσα ατέλειωτα. Οι ανατροπές άρχισαν στην ηλικία των 2,5 ετών. Μέχρι τότε νόμιζα ότι είχε μια φυσιολογική εξέλιξη. Τώρα βέβαια συνειδητοποιώ ότι η απειρία μου ίσως να μην με άφηνε τα δω τα σημάδια, μικρά ίσως, και αυτό που προμήνυαν ότι θα επακολουθήσει. Άρχισαν, λοιπόν, τότε να τον ενοχλούν οι δυνατοί θόρυβοι και να αντιδρά κλείνοντας τα αυτιά του με τα χεράκια του, κλαίγοντας σπαρακτικά. Έγινε ευερέθιστος στους καθημερινούς θορύβους. Θυμάμαι χαρακτηριστικά, όταν διέκοπταν για διαφημίσεις στην τηλεόραση, κρυβόταν κι έκλαιγε δυνατά. Παράλληλα σταμάτησε να κάνει κάποια πράγματα που έκανε. Ενώ συνηθίζαμε να βγαίνουμε στη βεράντα και να περνάμε

ώρες εκεί, έπαψε να το κάνει, γιατί φοβόταν πλέον το θόρυβο από τα αυτοκίνητα που περνούσαν. Έτσι, κάθε φορά που βρισκόμουν έξω, άπλωνε το χέρι του προς το μέρος μου, κλαίγοντας, για να με τραβήξει μέσα. Μας είχε απασχολήσει αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς, αλλά σκεφτόμασταν ότι ίσως είναι κάτι παροδικό και όλα θα επανέλθουν στην πρότερη κατάσταση. Όμως κάτι τέτοιο δεν συνέβη και στην ηλικία των 4 ετών αρχίσαμε τη διερεύνηση. Μια εβδομάδα νοσηλείας στο Αγία Σοφία, με αλλεπάλληλες εξετάσεις, οι οποίες δεν έδειξαν κάποια βλάβη. Όλα ήταν φυσιολογικά. Θυμάμαι, δεν ήξερα τι να νιώσω τότε. Ναι μεν όλα καλά εργαστηριακά, το πρόβλημα όμως υπήρχε. Και μέσα σ’ όλη αυτή τη σύγχυση και την απορία, η παιδοψυχίατρος ήταν αυτή που έβαλε τον τίτλο, τουλάχιστον, στην όλη κατάσταση : ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ . Αυτή ήταν η διάγνωση κι εγώ τη δέχτηκα με ανακούφιση. Πάλι καλά, σκέφτηκα, μη ξέροντας τότε ότι η εξελικτική διαταραχή είναι ο αυτισμός ωραιοποιημένος! Στην πορεία, δυστυχώς, το ανακάλυψα! Μέχρι τότε είχα ακούσματα για τον αυτισμό, δεν είχα γνωρίσει όμως άτομο αυτιστικό. Φέρνω στο μυαλό μου μια ταινία που είχα δει στην εφηβεία μου. Είχε τίτλο « Η δύναμη της αγάπης» και ανα-

φερόταν στη σχέση μίας μάνας με το αυτιστικό παιδί της. Πού να φανταζόμουν τότε ότι η ζωή θα επεφύλασσε τον ίδιο ρόλο και για μένα, με σενάριο όμως που γράφεται καθημερινά, κυρίως όμως με άγνωστο φινάλε!!! Οι ειδικοί ψυχίατροι και ψυχολόγοι μας συμβούλευσαν τι πρέπει να κάνουμε και πώς να του συμπεριφερόμαστε και επισήμαναν κυρίως την ανάγκη να βρεθεί ο Δημήτρης με άλλα φυσιολογικά παιδιά. Δοκιμάσαμε, λοιπόν, να πάμε στο νηπιαγωγείο του χωριού. Αποτυχημένη προσπάθεια, αφού ο Δημήτρης εκδήλωνε αντικοινωνική συμπεριφορά και δεν μπόρεσε να εγκλιματιστεί. Προσπάθεια 2η: σε έναν ιδιωτικό παιδικό σταθμό αλλά η δοκιμή και αυτή απέτυχε παταγωδώς, αφού ξεμάλλιασε αρκετά παιδάκια τότε!!! ( ετεροχρονισμένα, τους ζητώ συγγνώμη). Όσο παράλογο όμως κι αν ακούγεται, ήταν κι αυτός ένας τρόπος επικοινωνίας! Ήταν ο δικός του τρόπος που επικοινωνούσε, αφού ο λόγος του ήταν περιορισμένος, σχεδόν ανύπαρκτος. Εκδιωχτήκαμε κι από κει, δυστυχώς, και επιστρέψαμε στη σιγουριά του σπιτιού, αφού ακόμα και σήμερα το σπίτι και η ασφάλεια που του παρέχει είναι σημείο αναφοράς για το Δημήτρη. Στην ηλικία των 8 ετών διαβήκαμε για πρώτη φορά το κατώφλι 25


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ

του Ειδικού Δημοτικού Σχολείου στο Άργος. Αναφέρω ότι στο διάστημα που μεσολάβησε δεν υπήρχε κάποια θετική εξέλιξη σε ό,τι αφορούσε τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του. Αντίθετα άρχισε να αποκτά εμμονές και να διαφοροποιείται ακόμα και η διατροφή του. Και αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό των αυτιστικών. Ο Δημήτρης συνέχιζε να είναι ευάλωτος σε διάφορα ερεθίσματα, να εκνευρίζεται, να κλαίει ασταμάτητα, να κοιμάται ελάχιστα. Υπήρξε, θυμάμαι χαρακτηριστικά, ένα τετράμηνο βασανιστικό, που ξυπνούσε στις 4.00 τα ξημερώματα και έκλαιγε για ένα δίωρο, επειδή ήθελε να πάει κοντά στον πατέρα του, που πήγαινε για δουλειά. (Το τι έλεγαν τότε οι «αγαπημένοι» μας γείτονες, δεν περιγράφεται!) Όλο εκείνο το διάστημα, ήταν σε υπερένταση κατά τη διάρκεια της ημέρας και κοιμόταν, εξουθενωμένος πια, στις οκτώ το βράδυ. Στην κυριολεξία κοιμόταν με τις κότες και ξυπνούσε με τα κοκόρια! Γράφοντας τα, όλα αυτά, φέρνω στο μυαλό μου, στιγμές που προσπαθώ να αφήσω πίσω μου, γιατί πληγώνουν. Έχω ευτυχώς αναπτύξει , επιλεκτική μνήμη, που είναι η άμυνα μου για να ισορροπήσω! Στο δημοτικό σχολείο ο Δημήτρης παρέμεινε για 6 χρόνια, έως τα 14 του. Προβλήματα υπήρξαν πολλά και είχαν να κάνουν κυρίως με την ένταξη του στο σύνολο. Με τη βοήθεια των εκπαιδευτικών, που ήταν όλοι τους αξιόλογοι, ο Δημήτρης έμαθε να γράφει, να διαβάζει , να ξεχωρίζει τα χρώματα και να μοιράζεται πράγματα με τους συμμαθητές του. Ποτέ τα «βήματα» δεν υπήρξαν μεγάλα, μπορεί κάποιες φορές να ήταν

26

«σημειωτόν», αλλά για μας ήταν σαν μια σπουδαία ανακάλυψη. Πάρτι κάναμε στο σπίτι! Ίσως ο περισσότερος κόσμος να μην μπορεί να το καταλάβει, αλλά για μας τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Όλα μαθαίνονται! Και χρειάζονται πολλές επαναλήψεις και αρκετή υπομονή. Θυμάμαι τότε μια συνομιλία που είχα με τον διευθυντή του σχολείου, που θέλοντας να με κάνει να νιώσω καλύτερα, αφού με είδε κάπως, μου είπε: « μη στενοχωριέσαι, κοίταξε τον τι όμορφος που είναι». Του απάντησα ότι αυτό δεν μου λέει τίποτα και συνέχισε λέγοντας μου «στην πορεία της ζωής σας, θα διαπιστώσεις πόσο σημαντικό είναι». Φτάνοντας στο σήμερα, έχω φέρει πολλές φορές στο μυαλό μου τα λόγια αυτά του διευθυντή. Ο Δημήτρης είναι πια ένα πολύ όμορφο, ψηλό αγόρι, που βλέποντάς το δεν αντιλαμβάνεσαι, ότι έχει κάποιο πρόβλημα. Τον ντύνω με όμορφα ρούχα, που φορούν παιδιά της ηλικίας του( συμβουλεύομαι τον ξάδερφο του για τις τάσεις της μόδας) και τον καμαρώνω! Έχω διαπιστώσει ότι άτομα που η αναπηρία τους είναι ορατή, τραβούν πάνω τους βλέμματα που κρύβουν άλλοτε οίκτο και άλλοτε χλευασμό. Και είναι πολύ άσχημο, πρέπει να ξέρετε, όταν συμβαίνει. Και πληγώνει αφάνταστα και το ίδιο το άτομο με την αναπηρία – όταν αυτό είναι ικανό να το αντιληφθεί- αλλά και τους οικείους του. Γι’ αυτό σας παρακαλώ, δείξτε λίγη διακριτικότητα! Σ’ αυτό το σημείο θέλω να τονίσω πόσο σημαντικό είναι το πρόγραμμα και η τάξη για ένα αυτιστικό άτομο. Η γνωστή καθημερινότητα επιφέρει ασφάλεια,

ενώ καθετί καινούριο προκαλεί αναστάτωση και εκνευρισμό. Ευτυχώς, με πολύ αγάπη και υπομονή, καταφέραμε να συνηθίσει στις καινούριες συνθήκες διαβίωσης. Ο Δημήτρης πλέον φοιτά στο ΕΕΕΕΚ Αργολίδας, στην Πυργέλα. Εκεί θα βρίσκεται μέχρι τα 22 του. Μετά δεν υπάρχει κάποιο πλαίσιο, στο νομό μας, για να μπορέσει να συνεχίσει την εκπαίδευση του. Τα απογεύματα, παρακολουθεί τα προγράμματα του Συλλόγου Ατόμων με αναπηρίες. Ένας Σύλλογος που δημιουργήθηκε από γονείς, τους οποίους ένωσε η κοινή αγωνία για το μέλλον των παιδιών τους. Εκεί τα παιδιά, κυρίως άτομα με νοητική αναπηρία, παρακολουθούν προγράμματα εκπαιδευτικά αλλά και ψυχαγωγικά. Εκεί που το κράτος αδυνατεί να δώσει λύση, η ιδιωτική πρωτοβουλία προσπαθεί! Ο Δημήτρης σήμερα, είναι πλέον ήρεμος, οι εντάσεις ανήκουν στο παρελθόν. Υπάρχουν μικροπροβλήματα, που τα αντιμετωπίζουμε όταν προκύπτουν. Ποτέ όμως δεν θα καταφέρει να αυτονομηθεί! Μην έχοντας αδέρφια, που θα νοιαστούν γι’ αυτόν στο μέλλον, η αγωνία και ο φόβος μου κορυφώνονται μέρα με την ημέρα. Τι θα γίνει όταν εγώ πάψω να υπάρχω; Ποιος θα νοιαστεί αν πεινάει, αν κρυώνει, αν πονάει; Μόνο να ελπίζω μπορώ! Ανέφερα προηγουμένως ότι η αγάπη και η ηρεμία κάνει το Δημήτρη να «ανθίζει». Κατά βάθος πιστεύω ότι έχω κι εγώ γίνει αυτιστική. Ακολουθώ τους δικούς του ρυθμούς, φροντίζω να τον προετοιμάζω έγκαιρα γι’ αυτά που θα συμβούν την επόμενη μέρα, γενικά προσπαθώ να έχουμε μια όσο γίνεται περισσότερο


ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΙΑΣ ΜΗΤΕΡΑΣ

προβλέψιμη καθημερινότητα. Είναι το παρεάκι μου και είμαι το δικό του. Είμαι η φίλη του, ο κολλητός του, η παρέα του. Είναι τα πάντα για μένα! Η ζωή μου περιστρέφεται γύρω από το Δημήτρη ή καλύτερα, ο Δημήτρης είναι στο επίκεντρο. Προσωπικός χρόνος ελάχιστος έως ανύπαρκτος κάποιες φορές. Νιώθω τυχερή μέσα στην ατυχία μου, αφού έχω τη στήριξη των γονιών μου και τους ευχαριστώ γι’ αυτό. Ξέρω πως, αν δεν υπήρχαν, δεν θα μπορούσα να κάνω πολλά πράγματα. Το κράτος μας, βλέπετε, είναι ανάλγητο! Μόνο αγανάκτηση και πικρία μπορώ να έχω γι’ αυτούς που μας κυβερνούν εκάστοτε. Θέλω να τους πληροφορήσω ότι δεν επιλέξαμε να έχουμε ανάπηρο παιδί. Συνέβη, όμως, και επιλογή μας είναι να το έχουμε μαζί μας και να το φροντίζουμε. Το κράτος αρκείται στο να δίνει ένα επίδομα κάθε δίμηνο, που δεν αρκεί για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες που έχει ένα παιδί με αυτισμό ούτε για ένα δεκαπενθήμερο. Και μέσα σ’ όλο αυτό προστίθεται και το πρόβλημα της ανεργίας, που πλήττει πολλούς γονείς με ανάπηρα παιδιά, κυρίως τις μητέρες τους, αφού δεν έχουν πού να αφήσουν τα παιδιά τους για να εργαστούν.

Τα αυτιστικά, τα παιδιά με νοητική υστέρηση, τα κινητικά ανάπηρα άτομα, δεν είναι μόνο αριθμοί! Είναι το καθένα τους μια ξεχωριστή ιστορία, με πολύ πόνο και, πολλές φορές, απόγνωση. Συνειδητοποιώ ότι τελικά παλεύουμε και διεκδικούμε τα αυτονόητα. Δηλαδή, δουλειά ώστε να μεγαλώσουμε με αξιοπρέπεια τα παιδιά μας και δομές που θα εξασφαλίσουν τη στέγαση τους, όταν εμείς, οι γονείς τους, φύγουμε από τη ζωή. Απευθύνομαι, μέσα από αυτό το κείμενο, σε όλους όσοι μπορούν να βοηθήσουν, ώστε να δημιουργηθεί ένας ξενώνας, που θα φιλοξενήσει όλα αυτά τα παιδιά, που ποτέ δεν θα «μεγαλώσουν», για να ζήσουν με αξιοπρέπεια και αγάπη, όταν η γονεϊκή φροντίδα εκλείψει. Κάποιες στιγμές νιώθω ότι κινούμαι και υπάρχω σ’ένα παράλληλο σύμπαν! Ο κόσμος λες κι έχει χωριστεί στους υγιείς και στους πάσχοντες. Ανήκοντας στους πάσχοντες, βιώνω μια πραγματικότητα, που νομίζω πολλές φορές ότι είναι ένα άσχημο όνειρο, ένας εφιάλτης. Στη ζωή μας έγινε ένα γερό «ξεσκαρτάρισμα». Βλέπετε η αναπηρία του Δημήτρη είναι κάτι μόνιμο, οπότε το δήθεν ενδιαφέρον και η δήθεν έγνοια μει-

ώνεται με το πέρασμα του χρόνου, ώσπου εκλείπει. Φίλοι , γνωστοί και συγγενείς απομακρύνθηκαν και μας εγκατέλειψαν. Δε νιώθω καθόλου άσχημα όμως γι’ αυτό, πιστέψτε με. Ξέρω ότι αυτοί που έχουν απομείνει στο πλάι μας θα είναι εκεί για πάντα! Απογοητευμένη από το κράτος και τους εκπροσώπους της Εκκλησίας, δυστυχώς, ελπίζω μόνο στα νέα παιδιά. Στα παιδιά, σαν αυτά του εσπερινού λυκείου Ναυπλίου, που πήραν την πρωτοβουλία και αναφέρθηκαν στα προβλήματα της αναπηρίας μέσα από αυτό το περιοδικό. Σ’ εσάς εμπιστευόμαστε το μέλλον του Δημήτρη και όλων των άλλων παιδιών μας! Φροντίστε λοιπόν ώστε ο « Καιάδας» να πάψει να υφίσταται πλέον στην κοινωνία μας και να μείνει μόνο μια ιστορική αναφορά!!!

Ένας πίνακας ζωγραφικής…

Έ

να γλυκό απόγευμα έκανα μία βόλτα στα σοκάκια και τα πλακόστρωτα δρομάκια της Πλάκας, προσπερνώντας ανθρώπους πολλούς, διαφόρων ηλικιών και εθνικοτήτων. Στην άκρη του δρόμου είχε στήσει ένας ζωγράφος τα σύνεργα της ζωγραφικής του, πιο πέρα ένας πλανόδιος είχε βάλει το τραπεζάκι του και προσπαθούσε να πουλήσει διάφορα αντικείμενα. Σταμάτησα δίπλα στο ζω-

γράφο, που είχε τοποθετήσει τον καμβά του και ζωγράφιζε πρόσωπα που περνούσαν δίπλα του. Στάθηκα να χαζέψω τον πίνακα: τα πρόσωπα ήταν άλλα χαρούμενα, χαμογελαστά και άλλα θυμωμένα, σκεφτικά, χαμένα. Στο κέντρο του πίνακα μία ομάδα παιδιών κάθε ηλικίας αντανακλούσαν την αθωότητά τους. Το βλέμμα μου καρφώθηκε στο πρόσωπο ενός παιδιού στην αγκαλιά της μητέρας του: ένα παιδί με σύνδρομο Ντάουν.

Εκείνη τη στιγμή στο μυαλό μου ήρθε η εικόνα ενός άλλου παιδιού, του δικού μου παιδιού, που και αυτό έχει σύνδρομο Ντάουν. Ένα παιδί αξιαγάπητο, με εξυπνάδα, με θέληση για τη ζωή. Όταν αντίκρυσα το γιό μου για πρώτη φορά, τον έσφιξα με λαχτάρα στην αγκαλιά μου. Όταν τον φέραμε σπίτι, τα αδέλφια του τον καλωσόρισαν, τον αγάπησαν. Μάθαμε όλοι μαζί να λέμε λεξούλες, να μπουσου-

λάμε, να στεκόμαστε και να περπατάμε. Του λέμε «μπράβο» για την προσπάθεια που κάνει. Τώρα πια αντιγράφει τα αδέλφια του και μεγαλώνει όπως όλα τα παιδιά, μαθαίνοντας να ξεχωρίζει το καλό από το κακό. Κρατώντας τον από το χέρι προχωράμε στη ζωή, κοιτάζοντάς την κατάματα με αισιοδοξία… Ανώνυμη μητέρα, μαθήτρια του Εσπερινού Λυκείου Ναυπλίου

27


Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ

Η διάγνωση της δυσλεξίας Χριστίνα Τρίκα, μαθήτρια της Γ’ τάξης

Τα τελευταία πέντε χρόνια γίνεται γνωστό, σε παγκόσμιο επίπεδο, πως το πρόβλημα της δυσλεξίας είναι πιο μεγάλο απ’ όσο μπορεί να φανταστεί κανείς.

Έ

νας απλός ορισμός της δυσλεξίας είναι «άτομα τα οποία δυσκολεύονται να μάθουν μέσω της γραπτής ή προφορικής γλώσσας, χωρίς να υπάρχει προφανής λόγος (τραύμα, πνευματική καθυστέρηση κτλ.)». Σε αυτή την κατηγορία μπορεί να ανήκουν και ευφυή ή και ταλαντούχα άτομα. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίζουμε ποια παιδιά πάσχουν από δυσλεξία. Το επόμενο βήμα είναι να προλάβουμε τα προβλήματα στο διάβασμα και στη γραφή. Το πρόβλημα αρχίζει κιόλας από τους πρώτους μήνες της ζωής του παιδιού. Η καταγραφή των ήχων προκαλεί σύγχυση και το παιδί δυσκολεύεται να ξεχωρίζει διάφορους ήχους και γράμματα (π.χ. θ-δ, b-d). Οι γονείς των παιδιών που αργούν να μιλήσουν (ή δεν μιλάνε καθαρά) σε σχέση με άλλα παιδιά, μπορούν να απευθύνονται σε ειδικούς ψυχολόγους, ψυχιάτρους ή λογοθεραπευτές ανάλογα με το πρόβλημα του παιδιού τους. Καλύτερα να μην περιμένουν μέχρι να πάει το παιδί τους στο σχολείο. Γιατί τα παιδιά αυτά χάνουν σημαντικές πληροφορίες για το περιβάλλον τους ή αποκτούν φτωχό λεξιλόγιο. Πολλά στάδια της ανάπτυξης της γλώσσας ολοκληρώνονται στα πρώτα τέσσερα χρόνια της ζωής των παιδιών μας. Συνήθως λέμε

28

«θα περάσει το πρόβλημα όταν θα ωριμάσει το παιδί». Δυστυχώς, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν περνάει το πρόβλημα μόνο του, αλλά επιδεινώνεται. Είναι κατανοητός ο δισταγμός πολλών γονέων να ζητήσουν τη συμβουλή ενός ειδικού, λόγω του στίγματος που προκαλεί. Αυτό το στίγμα όμως δεν είναι τίποτε μπροστά σε αυτό που θα πάθει το παιδί και ο γονέας όταν πάει το παιδί στην πρώτη τάξη του δημοτικού. Το παιδί χαίρεται πως θα μάθει γράμματα και ξαφνικά δεν μπορεί να καταφέρει τίποτε σωστά. Τα άλλα παιδιά το κοροϊδεύουν και οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται για την ένταξη του παιδιού στο πρόγραμμά τους. Η διάγνωση της δυσλεξίας συσχετίζεται με: 1. Κανονική ή υψηλή νοημοσύνη 2. Δυσκολίες στο διάβασμα: το παιδί μπερδεύει γράμματα / νούμερα, τα γράμματα «χορεύουν» στο χαρτί, διαβάζει άλλη λέξη, χάνει τη γραμμή συνεχώς, δε βλέπει τελείες / κόμμα, ναρκώνεται όταν διαβάζει, τάση ναυτίας όταν διαβάζει 3. Δυσκολίες στη γραφή: στρεφογραφία, παραλείψεις (γράμματα/συλλαβές), επανάληψη συλλαβής, δε βάζει τόνους και σημεία στίξης, δε γράφει πάνω στη

γραμμή, γράφει κάπου στη μέση της σελίδας ή του τετραδίου

Διαφορετική αντίληψη του χρόνου και του χώρου Επειδή στο παιδί που πάσχει από δυσλεξία πολλές περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται συγχρόνως, το παιδί μπερδεύεται. Ακούγονται οι ήχοι πιο δυνατοί, η όρασή του αλλάζει (π.χ. τα γράμματα χορεύουν ή συγχέονται), αισθάνεται ξαφνικά να ζεσταίνεται ή έχει την αίσθηση της ναυτίας εφόσον τα γράμματα μπροστά του κουνάνε. Στην τάξη και στο σπίτι βλέπουμε τα αποτελέσματα της διάχυτης λειτουργίας του εγκεφάλου στα παιδιά που πάσχουν από δυσλεξία. Το παιδί δεν κάθεται ήσυχο, δεν ακούει τον εκπαιδευτικό / γονέα. Επίσης βλέπει λεπτομέρειες και ακούει ήχους γύρω του, που δεν έχουν άμεσα σχέση με το μάθημα. Τότε, εμείς λέμε πως το παιδί δε συγκεντρώνεται και αφαιρείται. Στην ουσία το παιδί δίνει σημασία σε ό,τι βρίσκεται στο περιβάλλον του και αντιδρά ανάλογα. Εφόσον το παιδί δεν αντιλαμβάνεται το χρόνο και το χώρο όπως o εκπαιδευτικόs / γονέαs, χρειάζονται πολλές εξηγήσεις: • Δεν καταλαβαίνει πως τα πράγματα έχουν μία σειρά • Δε βλέπει μόνος του την ύπαρξη της


Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ

αιτίας και του αποτελέσματος • Δεν μπορεί να θυμηθεί κανόνες. Χρειάζονται πολλές επαναλήψεις.

Προειδοποιητικές ενδείξεις της δυσλεξίας Στα περισσότερα δυσλεκτικά άτομα εμφανίζονται: • Δυσκολίες στο γραπτό λόγο • Δυσκολίες στη γραφή • Σοβαρά προβλήματα στην ορθογραφία. Σε ορισμένα δυσλεκτικά άτομα εμφανίζονται: • Δυσκολίες στα μαθηματικά, ειδικά

στην αφομοίωση συμβόλων και μορφών, όπως οι πίνακες πολλαπλασιασμού • Προβλήματα στη βραχυπρόθεσμη μνήμη και οργάνωση • Δυσκολίες στην παρακολούθηση γραπτών οδηγιών και αλληλουχίας δρωμένων • Προβλήματα στην ανάγνωση γραπτών κειμένων • Παλινδρομική εκδήλωση ικανοτήτων. Επίσης εμφανίζονται: • Δυσκολίες στον προφορικό λόγο • Προβλήματα στην εκτίμηση της απόστασης και της ενημερότητας του

χώρου • Σύγχυση δεξιού και αριστερού.

Αντιμετώπιση της Δυσλεξίας Από την εκπαιδευτική κοινότητα διατυπώνεται η πεποίθηση ότι περισσότερο μαθαίνει να ζει κανείς με τη δυσλεξία (καλλιεργώντας π.χ. εναλλακτικούς τρόπους μάθησης), παρά την ξεπερνά. «Η Δυσλεξία και οι άλλες μορφές Μαθησιακών Δυσκολιών αντιμετωπίζονται σωστά, μόνο με την εφαρμογή εξατομικευμένης διδασκαλίας, η οποία πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε παιδιού».

29


ΠΕΡΙ ΦΙΛΙΑΣ Ο ΛΟΓΟΣ

Περί φιλίας ο λόγος Μαριάννα Καμπούρη, μαθήτρια της Β΄ τάξης

Σύμφωνα με το λεξικό φιλία σημαίνει: αγάπη για κάποιον, συνήθως αμοιβαία, λ.χ. «παλαιά και άρρηκτος φιλία» φρ.: «αυτός φιλία δεν έχει» «δεν συγκινείται από φιλικά συναισθήματα», «η φιλία φιλία και το συμφέρον συμφέρον», εννοώντας ότι κανείς δε θυσιάζει το συμφέρον του χάριν της φιλίας.

Η

τελευταία επισήμανση που δίνει το λεξικό πιστεύω πως είναι η πιο σωστή, γιατί κακά τα ψέματα, στη σημερινή κοινωνία ελάχιστοι είναι οι φίλοι, που δεν σε κοιτάζουν για το συμφέρον τους. Επειδή, λοιπόν, είμαι κι εγώ θύμα αυτού του είδους της «φιλίας», έχω κάνει, δηλαδή φιλίες, με αγόρια και κορίτσια και τα περισσότερα από αυτά κατάλαβα ότι κοιτούσαν το συμφέρον τους – όχι απαραίτητα το οικονομικό, αλλά και σε άλλα θέματα– αποφάσισα να ασχοληθώ με το θέμα.

Η ευτυχία δημιουργεί φίλους, η δυστυχία τους δοκιμάζει Ανώνυμος

Το να περπατάς με ένα φίλο στο σκοτάδι είναι καλύτερο από το να περπατάς μόνος στο φως. Hellen Keller, 1880-1968, αμερικανίδα συγγραφέας (τυφλή & κωφή)

Ο φίλος σου είναι ο άνθρωπος που ξέρει τα πάντα για σένα και, παρόλα αυτά, ακόμα του αρέσεις. Elbert Hubbard, 1856-1915, αμερικανός συγγραφέας

30

Βέβαια, θα μου πείτε ότι εσύ ο ίδιος είσαι υπεύθυνος που διαλέγεις τους φίλους και τις παρέες σου. Ξέρετε, όμως, κάποιες φορές οι άνθρωποι σου δείχνουν έναν άλλον εαυτό, δεν σου παρουσιάζουν το αληθινό τους πρόσωπο από την αρχή. Και όταν τον μάθεις, κόβεις κάθε επαφή. Αυτό το πράγμα όμως σε κάνει να αναρωτιέσαι συνέχεια: «γιατί σ’ εμένα;» Τέτοιοι άνθρωποι δε διαλέγουν τους ανθρώπους που θα στενοχωρήσουν. Μακάρι να μπορούσαμε να τους αλλάξουμε, αλλά, δυστυχώς, φαίνεται ότι δεν αλλάζουν με τίποτα. Πήρα λοιπόν την απόφαση να φτιάξω ένα ερωτηματολόγιο για να δω τι πιστεύουν και οι συμμαθητές μου για το θέμα κι αν έχουν υπάρξει κι εκείνοι θύματα μιας ψεύτικης φιλίας. Ορίστε οι απαντήσεις που μου έδωσαν: Ένα ποσοστό περίπου 83% (τα 5/6) απάντησαν ότι νιώθουν την ανάγκη να έχουν φίλους και επιδιώκουν να αποκτήσουν φιλίες. Πιστεύουν στη φιλία και θεωρούν ότι έχουν πραγματικούς φίλους, έστω και λίγους. Ωστόσο οι περισσότεροι από αυτούς δηλώνουν ότι έχουν πληγωθεί από φίλους και πως είχαν και «φίλους» που

τους πλησίασαν συμφεροντολογικά. Κυρίως αναφέρουν ότι κάποιοι τους πλησίασαν για να τους εκμεταλλευτούν οικονομικά ή για να τους εξυπηρετήσουν στη δουλειά. Οι λόγοι που έχουν πληγωθεί από φίλους είναι κυρίως η ζήλια, η προσποίηση, η αδιαφορία, η έκθεσή τους σε τρίτους Από την άλλη πλευρά, με μία εξαίρεση, όλοι ανέφεραν πως υπήρξαν περιπτώσεις που τους συμπαραστάθηκε ή βοήθησε κάποιος φίλος, κυρίως σε καταστάσεις που χρειάζονταν ψυχολογική στήριξη, σε περιόδους πένθους, οικογενειακών προβλημάτων ή προβλημάτων υγείας αλλά και οικονομικά. Στην ερώτηση εάν εκείνοι έχουν μετανιώσει για κάτι που έκαναν σε κάποιον φίλο τους ή για κάτι που δεν έκαναν γι’ αυτόν ενώ θα έπρεπε, μόλις το 1/4 απάντησε αρνητικά. Τα υπόλοιπα 3/4 αναγνωρίζουν πως και οι ίδιοι υπήρξαν σε κάποιες περιπτώσεις ανεπαρκείς φίλοι. Ως παραδείγματα τέτοιας συμπεριφοράς αναφέρουν ότι δεν ενδιαφέρθηκαν όσο έπρεπε για το φίλο τους σε μια δύσκολη στιγμή, πως τον προσέβαλαν ή πως δεν τον υποστήριξαν σε τρίτους, ενώ τους χρειαζόταν.


ΠΕΡΙ ΦΙΛΙΑΣ Ο ΛΟΓΟΣ

Οι συμμαθητές μου είπαν: Φιλία είναι…

Συμπέρασμα; Η φιλία είναι ένας θησαυρός που δύσκολα κατακτιέται, όμως, ακόμα κι αν κάποτε απογοητευόμαστε, δεν παύουμε να τον αναζητάμε. 31


Η ΖΩΗ ΜΑΣ... ΠΟΔΗΛΑΤΟ

Η ζωή μας… ποδήλατο Θύμιος Δήμας, μαθητής της Δ΄ τάξης

Το ποδήλατο είναι ποδοκίνητο μεταφορικό μέσο. Τα πρώτα ποδήλατα κυκλοφόρησαν τον 18ο αιώνα. Η κατασκευή των πρώτων ποδηλάτων ήταν πολύ απλή: δύο ρόδες προσαρμόζονταν σε έναν ξύλινο σκελετό, πάνω στον οποίο υπήρχε κάθισμα. Ιστορικά στοιχεία

Σωματική και ψυχική υγεία

Στην Ελλάδα το πρώτο ποδήλατο ήρθε το 1885, ενώ το 1890, τη χρονιά της ίδρυσης της Διεθνούς Ποδηλατικής Ομοσπονδίας, έγιναν οι πρώτοι ποδηλατικοί αγώνες. Η Αθήνα αποκτά και ποδηλατοδρόμιο (το μετέπειτα ποδοσφαιρικό στάδιο Καραϊσκάκη) για τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες.

Είναι πασίγνωστο ότι η σωστή και μεθοδική σωματική προσπάθεια συμβάλλει καθοριστικά στην εδραίωση της υγείας, την απαλλαγή από ένα σωρό παθήσεις, την ισχυροποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και των λειτουργιών γενικά.

Γιατί με ποδήλατο; Ποιο είναι άραγε εκείνο το μεταφορικό μέσο το πιο κατάλληλο γι’ αυτόν που, με σεβασμό για τη ζωή, για το φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον και τον πολιτισμό, επιζητά σαν μέσο προσέγγισης σ’ αυτά που αγαπά την απλούστερη μηχανή αυτοκίνησης;

Το ποδήλατο ως μεταφορικό μέσον Για την Ελλάδα, μια χώρα με χαρακτηριστική άναρχη δόμηση, οι εναλλακτικές δυνατότητες του ποδηλάτου για την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση των πόλεων είναι πρακτικά απεριόριστες.

Ποδήλατο και περιβάλλον Για το περιβάλλον σήμερα λέγονται και γράφονται πάρα πολλά. Είναι, βλέπεις, το μήνυμα των καιρών! Το αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι ότι, σε αντίθεση με τα μεταφορικά μέσα που χρησιμοποιούν κινητήρα εσωτερικής καύσης, το ποδήλατο είναι το πιο φιλικό προς το περιβάλλον.

Ποδήλατο και «οικοανάπτυξη» Η Ελλάδα ως χώρος φυσικός πολιτιστικός, είναι ιδανικός για την α32

νάπτυξη του τουρισμού και αυτό φαίνεται να είναι γνωστό. Εκείνο όμως που σίγουρα δεν είναι καθόλου γνωστό, είναι ότι είναι ένας χώρος ιδανικός για την προώθηση της μετακίνησης γενικά, ειδικά του τουρισμού με ποδήλατο.

Ποδήλατο βουνού Το ποδήλατο βουνού (mountain bike) είναι ένα ποδήλατο ειδικά κατασκευασμένο για κίνηση μακριά από τους δρόμους της πόλης, σε έδαφος δύσβατο και με μεγάλες κλίσεις.

Μερικοί βασικοί λόγοι υπέρ του ποδηλάτου 30.000 άνθρωποι κάθε μέρα πεθαίνουν από τη χαμηλή ατμοσφαιρική ρύπανση, για την οποία ευθύνεται το Ι.Χ. Το 1989 ο ΟΗΕ εκτίμησε ότι στα μισά κέντρα των πόλεων του κόσμου ο αέρας περιείχε υπερβολικές συγκεντρώσεις τοξικών. Τα παιδιά που μεγαλώνουν κοντά σε αυτοκινητόδρομους έχουν έξι φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο. «Ο σκοπός της φύσης δεν είναι η διαιώνιση του ανθρώπινου είδους αλλά η διασφάλιση της βιοποικιλότητας των ειδών»


ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ

Το αυτοκίνητο και η εξέλιξή του Κώστας Αραπάκης, μαθητής της Γ΄ τάξης

Όταν τα πρώτα αυτοκίνητα έκαναν την εμφάνισή τους δειλά δειλά στους δρόμους, ήταν πολύ απλά αλλά και πολύ ακριβά. Το 1903 ο Henry Ford δημιούργησε την πρώτη γραμμή παραγωγής και κατάφερε με τα πρώτα του μοντέλα να δώσει αυτοκίνητα ακόμη και στον απλό λαό.

Τ

ότε τα αυτοκίνητα δεν είχαν εγκεφάλους διαχείρισης κινητήρων ούτε ABS . Δε διέθεταν ηλεκτρικά παράθυρα, air-condition, ραδιόφωνο, ESP, ζώνες ασφαλείας, αερόσακους. Επίσης δεν είχαν δισκόφρενα παρά μόνο ταμπούρα και εμπρός αλλά και πίσω. Ορισμένα από αυτά τα τεχνολογικά μέσα ήρθαν εξελιγμένα από άλλα μέσα μεταφοράς π.χ. το ABS ήρθε από τα αεροπλάνα. Άλλα από αυτά εξελίχτηκαν και δοκιμάστηκαν σε εργαστήρια χρόνια μέχρι να πάρουνε το πράσινο φως της πρώτης τους τοποθέτησης. Έτσι, κατά την δεκαετία του ’80, όταν κάποιος είχε ηλεκτρικά παράθυρα στο όχημά του, εθεωρείτο πολυτέλεια. Στην δεκαετία του ’90 ήρθε το air-condition, το ABS, καθώς και οι αερόσακοι στα πιο ακριβά και πολυτελή οχήματα. Έτσι φτάνοντας στο 2000 και εν όψει της παγκοσμιοποίησης, τα αυτοκίνητα που πωλούνται στην ΕΕ έπρεπε να πληρούν κάποιες προδιαγραφές. Στάνταρ αερόσακους οδηγού – συνοδηγού, ABS και A/C και να έ-

χουν καλή παθητική ασφάλεια. Αυτό ανέβασε τον πήχη υψηλά και όλες οι αυτοκινητοβιομηχανίες έσπευσαν να τον περάσουν. Έτσι οι τεχνολογίες, που κάποτε θεωρούνταν είδος πολυτελείας, να μπορούν να αποκτηθούν πλέον από έναν απλό άνθρωπο, όπως έκανε και το Ford με την πρώτη γραμμή παραγωγής. Φτάνοντας στην δεκαετία που διανύουμε, νέα τεχνολογία μπαίνει στη ζωή μας. Ποιος θα μπορούσε να διανοηθεί ότι θα συνδέει το κινητό του με το ηχοσύστημα του οχήματος, θα βλέπει ποιος τον καλεί και με το πάτημα ενός κουμπιού στο τιμόνι θα μπορεί να συνομιλήσει μαζί του χωρίς να αποσπώνται τα χέρια του από

το τιμόνι; Ποιος θα μπορούσε να διανοηθεί ότι θα μιλάει στο αμάξι να του αλλάξει σταθμό ή να παίξει το CD (πλέον) ή να του ρυθμίσει τη θερμοκρασία στον κλιματισμό; Συνοψίζοντας, η τεχνολογία στα αυτοκίνητα δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα, δεν είναι ένα κεφάλαιο που τελείωσε και έκλεισε. Σε λίγα χρόνια θα βάζεις έναν προορισμό και εσύ θα απολαμβάνεις το ταξίδι σου από την θέση του οδηγού χωρίς να κάνεις τίποτα. Νομίζετε ότι κάνω πλάκα; Κρατήστε το άρθρο αυτό και θα με θυμηθείτε. Λίαν συντόμως.

33


ΟΙ ΣΑΜΟΥΡΑΪ

Οι Σαμουράι Αλέξανδρος Ρετσινάς, μαθητής της Γ΄ τάξης

Οι Σαμουράι, όπως παρουσιάζονται στην ιαπωνική ιστορία, ήταν μια τάξη ατρόμητων και βίαιων πολεμιστών, που ουσιαστικά κυριάρχησε στην Ιαπωνία για περισσότερα από 600 χρόνια, από τα μέσα του 12ου αιώνα. Ιστορία

Η

θέση τους υπήρξε σημαντική μέσα στο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της ιαπωνικής φεουδαρχίας, καθώς λειτούργησαν αρκετές φορές ως ρυθμιστές των ιστορικών γεγονότων. Απέκτησαν παγκόσμια φήμη για τις ικανότητές τους στο χειρισμό όπλων, ιδιαίτερα στο ξίφος, και τα κατορθώματά τους έγιναν θρύλοι της ενδοχώρας. Η λέξη σαμουράι προέρχεται από

34

το ρήμα σαμορό ή σαμπουρό («υπηρετώ»), που αρχικά χρησιμοποιήθηκε για την περιγραφή των προσωπικών υπηρετών, που είχαν οι πλούσιοι γαιοκτήμονες κατά τον 8ο αιωνα. Ήδη από το τέλος της περιόδου Χεϊάν (794-1185) οι πολεμιστές της Ιαπωνίας αποκαλούνταν μπούσι. Οι μπούσι, που πολεμιστές είχαν αναλάβει τη φύλαξη του αυτοκράτορα, έγιναν γνωστοί ως σαμπουράι. Στην πορεία του χρόνου το όνομα άλλαξε για να είναι πιο ευκολο-

πρόφερτο στο γνωστό σε εμάς «σαμουράι». Η περίφημη πλέον τάξη των σαμουράι ισχυροποιήθηκε με την οργάνωση του θεσμού από τον Γιοριτόμο Μιναμότο. Ο Μιναμότο πήρε την άδεια από τον αυτοκράτορα να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα φύλαξης των επαρχιών και τη διατήρηση της τάξης, που ονομάστηκε Σούγκο. Στο πλαίσιό του αναπτύχθηκε ένας κώδικας τιμής, βασισμένος στις αρχές του κομφουκιανισμού και του ζεν βουδισμού που έγινε γνωστό


ΟΙ ΣΑΜΟΥΡΑΪ

ως Μπουσίντο («ο δρόμος του πολεμιστή»). Αυτός ο κώδικας ρύθμιζε, κυριολεκτικά, όλες τις όψεις της ζωής του σαμουράι υπαγορεύοντας κανόνες συμπεριφοράς, όπως η ειλικρίνεια και ηθική, η γνώση και η αυτογνωσία, η αυτοθυσία, η φροντίδα των ταπεινών και των ηλικιωμένων. Ολόκληρη η ζωή των σαμουράι αποτελούσε παράδειγμα προσήλωσης, αξιοπρέπειας, αυτοελέγχου και συνεχούς άσκησης (πνευματικής και σωματικής). Η εποχή των Σαμουράι τελείωσε το 1873, όταν ο αυτοκράτορας Μέιτζι κατάργησε τα προνόμια των σαμουράι (και κυρίως το δικαίωμά τους να φέρουν το σπαθί κατάνα), για να δημιουργήσει έναν στρατό προσαρμοσμένο στα δυτικά πρότυπα.

Εξοπλισμός Όσον αφορά τον εξοπλισμό των σαμουράι, και εδώ παίζει σημαντικό ρόλο η παράδοση. Οι προκάτοχοί τους πολεμιστές, οι Γιαζιόι είχαν κατασκευάσει όπλα, εξοπλισμό και έναν κώδικα, που διήρκεσε αιώνες και έγινε τελικά αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσης των σαμουράι. Στα πρώιμα όπλα ανή-

κουν τα τόξα, τα βέλη και τα ξίφη. Ο οπλισμός περιελάμβανε επίσης ένα κράνος για την προστασία του κεφαλιού και του λαιμού, έναν θώρακα για το στήθος, επωμίδες και επιβραχιόνια, καθώς και περίζωμα για την περιοχή της κοιλιάς. Αργότερα προστέθηκαν καλύμματα για τους μηρούς και τις κνήμες. Στην πραγματικότητα ο οπλισμός άλλαζε όσο άλλαζαν οι πρακτικές της μάχης. Αργότερα υπήρξε θεαματική στροφή προς το δέρμα για την κατασκευή της πανοπλίας, καθώς ήταν πολύ δαπανηρό να κατασκευάζουν διαρκώς νέες σιδηρές πανοπλίες για να αντικαθιστούν τις άχρηστες σκουριασμένες. Με την πάροδο των χρόνων τα ξίφη, που παλαιότερα ήταν ευθύγραμμα, απέκτησαν νέο σχεδιασμό, με πηγή έμπνευσης τα καμπυλωτά ξίφη των βόρειων βαρβάρων Εμέσι.

Τα ξίφη των Σαμουράι Η Ιαπωνία, όπως και η Κίνα σε αρχαιότερους χρόνους, έχει επιδείξει μεγάλη τεχνογνωσία στην παραδοσιακή οπλουργία. Η επινοητικότητα στην κατασκευή και τη χρήση εξειδικευμένου ο-

πλισμού είναι εκπληκτική, καθώς είναι γνωστό πως το υπέδαφος των ιαπωνικών νήσων είναι ιδιαίτερα φτωχό σε μεταλλεύματα, έτσι ώστε ακόμα και σήμερα η χώρα εξαρτάται από τις εισαγωγές πρώτων υλών. Αναμφίβολα, το πλέον εντυπωσιακό όπλο είναι το ξίφος κατάνα. Δεν είναι απλώς όπλο αλλά η ψυχή του πολεμιστή. Όσο πιο κοφτερή η λεπίδα του τόσο πιο όμορφο θεωρείται. Άλλωστε, όλη η αξία του βρίσκεται ακριβώς εκεί, στην κόψη και την κατασκευή της λεπίδας. Ακολουθεί το γουακιζάσι, λίγο κοντύτερο από το κατάνα, το οποίο χρησιμοποιούσαν σε εσωτερικούς χώρους, καθώς το κατάνα σε τέτοιες περιπτώσεις θεωρείται δυσκίνητο. Μικρότερο ακόμα είναι το τάντο, κατασκευασμένο από το ίδιο ατσάλι, που χρησιμοποιούσαν στο κατάνα, και αντικαθιστούσε ενίοτε το γουακιζάσι. Σχετικές ταινίες: Α. Κουροσάβα: Τα επτά σπαθιά (Επτά Σαμουράι), Ρασομόν, Γιοζίμπο, Καγκεμούσα, Ραν - Ανγκ Λι: Τίγρης και Δράκος - Ζανγκ Γιμού: Ήρωας, Ιπτάμενα Στιλέτα - Κ. Μιζογκούτσι: Ρονιν, Γ. Γιαμάντα: ο Σαμουράι του Λυκόφωτος, Ρ. Μίνκοφ: Απαγορευμένο Βασίλειο, Τ. Κιτάνο: Zatoichi, ο τυφλός σαμουράι

35


Η ΤΕΧΝΗ ΜΟΥ: ΤΟ ΑΣΠΡΟΚΕΝΤΗΜΑ

Το ασπροκέντημα Αγγελική Τσεκούρα, μαθήτρια της Β΄ τάξης

Ξεκίνησα να ασχολούμαι με το ασπροκέντημα από τα δεκαεπτά μου χρόνια και αυτό που με παρακίνησε ήταν η ευκαιρία να ασχοληθώ επαγγελματικά. Όμως η χειροτεχνία αυτή μου άρεσε πολύ και την κάνω με μεράκι και κέφι.

Ω

ς επαγγελματική δραστηριότητα είναι ευχάριστη, δημιουργική αλλά και κουραστική, όμως αξίζει ο κόπος, γιατί αυτό το επάγγελμα αμείβεται ικανοποιητικά. Για να ασχοληθεί κανείς με αυτό το είδος χειροτεχνίας πρέπει να ξέρει να δουλεύει τη ραπτομηχανή καλά, να καταλάβει το ρυθμό της. Καταρχήν πρέπει να έχει μεγάλη υπομονή, δημιουργικότητα, αυτοσυγκέντρωση και κυρίως καλό εξοπλισμό: εκτός από τη μηχανή, χρειάζεται διάφορα σχέδια, κουβαρίστρες, βελόνες, υφάσματα, τελάρο, ψαλιδάκι, ριζόκολλα κ.λπ. Τα σχέδια που χρησιμοποιώ είναι έτοιμα και τα αγοράζω μέσω παραγγελίας. Το ασπροκέντημα γίνεται σε λευκό ύφασμα λινό Ιταλίας, που κεντάω στη ραπτομηχανή. Το

36

κοφτό κέντημα το σχεδιάζω πρώτα. Χρησιμοποιώ καρμπόν, το σχέδιο για το κοφτό και ένα μολύβι. Βάζω το καρμπόν στο ύφασμα, από πάνω το σχέδιο και το πατάω καλά με ένα μολύβι για να βγει το σχέδιο στο ύφασμα. Όσο για το αζούρ, κάνω την εξής διαδικασία: πρώτα ξεκινώ να ξεφτίσω το ύφασμα, στο σημείο που χρειάζεται το αζούρ, δύο πόντους ή έναν πόντο. Μετά το τελαρώνω καλά και το κεντώ στη ραπτομηχανή. Κάθε σχέδιο έχει κάτι ιδιαίτερο που το κάνει ξεχωριστό. Λίγο φιλέ, λίγο φιλτερέ, απλικάρισμα σε τούλι ή οργαντίνα, κάτι από την υπέροχη παράδοσή μας και κάτι ακόμα, από το ρομαντισμό της κοντινής μας Δύσης. Όμως στον τόπο μας, τα δυτικά στοιχεία προσαρμόστηκαν στα μέσα που είχαμε στη διάθεσή μας και στην παράδοσή μας. Ο μαίανδρος, ο αμφορέας, οι λεπτές μαργαρίτες, οι έλικες είναι μοτίβα της αρχαίας ελληνικής τέχνης, που πάει κι έρχεται από την Ανατολή στη Δύση και σταματά στον τόπο που γεννήθηκε και εμπλουτίζεται με στοιχεία που αναδεικνύουν το άπλετο μεσογειακό φως και το αστείρευτο, ρομαντικό ταμπεραμέντο μας. Όταν σχεδιάζονται, τα όνειρα

κάθονται στη δαντέλα και παίζουν με το φως την άνοιξη, την πολυτέλεια και τη φινέτσα. Κι όλα αυτά… στου βελονιού την άκρη και στου λινού την σταυρωτή υφαδιά. Τα περισσότερα μοτίβα είναι αδύνατο να κεντηθούν με τον υπάρχοντα σήμερα διαθέσιμο χρόνο. Θυμίζουν εποχές που οι γυναίκες έκαναν ατέλειωτα νυχτέρια για να τελειώσουν ένα εργόχειρο, “νηστεία και αγρυπνία”, όπως λένε σήμερα, χαριτολογώντας, κάποιες κυρίες που πρόλαβαν τέτοιες εποχές. Θα ήθελα να προσθέσω και κάτι ακόμα. Το κέντημα είναι σαν το χρυσαφικό. Είναι πολύτιμο και αιώνιο. Ένα σωστό εργόχειρο είναι όμορφο, στολίζει και τον πιο μοντέρνο χώρο και περνά από γενιά σε γενιά αυξάνοντας την αξία του. Καμιά μόδα σε ολόκληρο τον κόσμο δεν άντεξε τόσους αιώνες, όσο το κέντημα. Και όσο πιο παλιό, τόσο πιο μοντέρνο. Όχι μόνο στην πατρίδα μας, αλλά σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Υπάρχουν διάφοροι χώροι σ’ ένα σπίτι για να στολίσει κανείς με ένα τέτοιο εργόχειρο, αρκεί να υπάρχει όρεξη και κέφι. Το ασπροκέντημα, π.χ. μια ωραία κουρτίνα στο σαλόνι, κάνει το σπίτι πολύ εντυπωσιακό, αρχοντικό και του δίνει ένα στυλ παραδοσιακό.


ΤΟΤΕ ΠΟΥ Ο ΕΡΩΤΑΣ ΟΜΟΙΟΚΑΤΑΛΗΚΤΟΥΣΕ

Τότε που ο έρωτας ομοιοκαταληκτούσε Μαρία Μωραΐτη, μαθήτρια της Β΄ τάξης

Η μαντινάδα ή πατινάδα ή κοτσάκι είναι ποίημα που αποτελείται από δύο στίχους, που συνήθως είναι δεκαπεντασύλλαβοι σε ομοιοκαταληξία ή και τέσσερα ημιστίχια που δεν ομοιοκαταληκτούν απαραίτητα.

Σ

υνήθως είναι αυτοσχέδιο δημιούργημα της αυθόρμητης λαϊκής έκφρασης και απαντάται σε αρκετά μέρη της Ελλάδας, κυρίως όμως στην Κρήτη. Αντίστοιχα ονόματα αυτού του είδους είναι επίσης τα λιανοτράγουδα, οι ρίμες, οι παρόλες, τα «στιχάκια» ή τα «δίστιχα» άλλων περιοχών της Ελλάδας. Το όνομα «μαντινάδα» θεωρείται εξελληνισμένος τύπος του ενετικού «mantinada», που είναι ταυτόσημο με το ιταλικό «mantinatta»: πρωινό ερωτικό τραγούδι. Όμως αυτό το είδος υπήρχε και πριν την Ενετοκρατία, όπως αποδεικνύεται στα βυζαντινά «Καταλόγια» (λαϊκά νυχτερινά τραγούδια): Εψές επερνοδιάβαινα, κόρη, εκ της γειτονάς σου κι η γειτονιά σου μ’ ήννοιωσεν και συ κόρη εκοιμάσου. Όλοι δοξεύουν μ’ άρματα, όλοι με τα δοξάτια (δοξάρια) κι εσύ εκ το παραθύρι σου δοξεύεις με τα μάτια.

Στη σελίδα αυτή θα σας παρουσιάσω μια επιλογή από τέτοιους στίχους που ανακάλυψα σε ένα παλιό τετράδιο, για να πάρουμε μια γεύση για το πώς εκφραζόταν ο έρωτας σε κάποιες άλλες ε-

ποχές, τότε που η αγάπη ήταν πιο αγνή, πιο όμορφη. Τότε που τα αγόρια έκαναν καντάδες στις κοπελιές τους κι οι ερωτευμένοι αντάλλασσαν όρκους αγάπης κι εκφράζανε τους πόθους τους με κρυφά ραβασάκια, προσμένοντας ανυπόμονα την ώρα που θα σμίξουν … Σαν το γεράκι θα γινώ, με νύχια να σ’ αρπάξω από τη μέση του χορού κι ύστερα να πετάξω Με φίλησες κι αρρώστησα, φίλαμε για να γιάννω Και πάλι ξαναφίλαμε, πριν πέσω και πεθάνω Στην αγκαλιά σου άγγελε, ξεχνώ τη μοναξιά μου κι όταν τα χείλη σου φιλώ, πονά γλυκά η καρδιά μου Τα χείλη σου τα κόκκινα ήθελα να φιλήσω μα κείνα στάζουνε κρασί, φοβάμαι μη μεθύσω Δέντρο μου χρυσοπράσινο, δεν θέλω τον καρπό σου μόν’ θέλω την αγάπη σου και το χαιρετισμό σου

Αχ και να ήμουνα νερό στον ποταμό που πλύνεις και να ‘ναι ζέση δυνατή να σκύβεις να με πίνεις Για μένα είσαι άνοιξη, είσαι το καλοκαίρι χειμώνα θα ‘χω πάντοτε, αν δεν σε κάνω ταίρι Τρεις μέρες έχω να σε δω, τρία χρόνια μου φανήκαν τρία μαχαίρια δίστομα μες στην καρδιά μου μπήκαν Ένα πουλάκι αγαπώ κι είναι μαυροφρυδάτο κι έχει δυο μάτια σαν ελιές, κορμάκι ντελικάτο Μια τέχνη ξέρω, ν’ αγαπώ, κι αν θέλεις το καλό σου σύ που δεν ξέρεις ν’ αγαπάς, πάρε με δάσκαλό σου Αδύνατο είναι το κερί ν’ ανάψει, να μην στάξει και η κοπέλα π’ αγαπά να μην αναστενάξει Πάρε γιατρέ τα γιατρικά και άμε στη δουλειά σου τον πόνο που’χω στην καρδιά δεν γράφουν τα χαρτιά σου

37


ΩΡΑ  ΓΙΑ ΤΟ ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ

Η Πριγκιπέσα Ιζαμπώ του Άγγελου Τερζάκη Βιβλιοπαρουσίαση από την Χριστίνα Τρίκα (Γ΄ τάξη)

Ό

ταν ήμουν στη Β' τάξη του Εσπερινού Λυκείου, η καθηγήτριά μας στο μάθημα της λογοτεχνίας μας παρουσίασε ορισμένα αποσπάσματα από το βιβλίο «η Πριγκιπέσα Ιζαμπώ» του Άγγελου Τερζάκη. Στην αρχή με παραξένεψε η γλώσσα του βιβλίου, που μοιάζει πολύ μακρινή για το σημερινό αναγνώστη. Συνεχίζοντας όμως να διαβάζεις, αρχίζεις να «νιώθεις» τη γλώσσα, που είναι γεμάτη με λέξεις της μεσαιωνικής ελληνικής και όρους από τα χρόνια της φραγκοκρατίας. Σιγά-σιγά, το μυθιστόρημα αρχίζει να σε συναρπάζει και να ενισχύει τη δίψα σου να συνεχίσεις το ταξίδι σε αυτό το μεσαιωνικό έπος -γιατί αυτή είναι η εποχή που διαδραματίζεται το έργο. Αυτό που με γοήτευσε στο βιβλίο και με έκανε να αποφασίσω να το διαβάσω ολόκληρο ήταν στην αρχή το ερωτικό πάθος ανάμεσα στο Σγουρό και την Ιζαμπώ. Μια σχέση εξαρχής καταδικασμένη, αφού οι δυο τους βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα, στην εποχή της σύγκρουσης μεταξύ Φράγκων και Ελλήνων, ενώ και η κοινωνική τους απόσταση είναι μεγάλη. Η ατμόσφαιρα που δημιουργείται στο βιβλίο είναι εξαιρετικά πειστική και γοητευτική. Αυτό οφείλεται στην άρτια σκηνογραφημένη ιστορία, στις γλαφυρές περιγραφές των ενδυμασιών και των τοποθεσιών, στην απόδοση της γλώσσας και του πολιτισμού της εποχής. Πρωταγωνιστές του έργου είναι ο Νικηφόρος Σγουρός, ξεπεσμένος νόθος γιος βυζαντινού αριστοκράτη, και η πριγκιπέσσα Ιζαμπώ, κόρη Φράγκου και Ρωμιάς. Η εποχή στην οποία εξελίσσεται το έργον είναι τα χρόνια της 38

Φραγκοκρατίας στην Πελοπόννησο και, κυρίως, στις πόλεις του Ναυπλίου και της Καλαμάτας. Η πλοκή περιστρέφεται γύρω από την αγάπη μεταξύ των δύο πρωταγωνιστών και την εξέγερση των Ελλήνων εναντίον των Φράγκων. Το έργο, όμως, ασχολείται έμμεσα με τα διαχρονικά κεντρικά ερωτήματα της ζωής, καταθέτοντας την πίστη του συγγραφέα για την ουσιαστική τραγικότητα της ζωής και, ιδίως, για τη μοιραία κατάληξη των πιο ευαίσθητων και άξιων ανθρώπων. Ο συγγραφέας του έργου, ο Άγγελος Τερζάκης, κατατάσσεται στους λογοτέχνες της γενιάς του ’30. Έγραψε διηγήματα, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα αλλά και δοκίμια . Γεννήθηκε στο Ναύπλιο στις 16 Φεβρουαρίου 1907 και έζησε εδώ μέχρι το 1915, οπότε πήγε στην Αθήνα, όπου τελείωσε το γυμνάσιο και σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Όμως, σύντομα εγκατέλειψε τη δικηγορία για να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία.

Locomondo Μουσικές προτάσεις από τη Μαριάννα Καμπούρη (Β΄ Τάξη)

Οι Locomondo είναι ένα επταμελές συγκρότημα από την Αθήνα, που συνδυάζει επιρροές από τους ήχους της Καραϊβικής (reggae) με τον ελληνικό στίχο αλλά και στοιχεία από την ελληνική μουσική παράδοση. Από το 2004 έχουν κυκλοφορήσει τέσσερις δίσκους και έχουν κάνει περιοδείες στην Ελλάδα, στη Γερμανία και στην Ολλανδία. Κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων έχουν μοιραστεί τη σκηνή με συγκροτήματα και καλλιτέχνες όπως οι Ojos de Brujo, Skatalites, Cham­bawamba, Alpha Blondie, Am­ pa­ra­noia, Wailers και Ska Cubano και έχουν συνεργαστεί δισκογραφικά με διάφορους καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στην ηχογράφηση του δεύτερου δίσκου τους, που έγινε στη Τζαμάικα το 2005, συμμετείχε ο βετεράνος τζαμαϊκανός τρομπετίστας Vin Gordon. Το 2005 το τραγούδι τους «στην Αθήνα», από τον πρώτο τους δίσκο, ανέβηκε στα charts του Radio France Internationale, ενώ


ΩΡΑ ΓΙΑ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

Quiz Αγγελική Τσεκούρα (Β΄ Τάξη)

Κρυπτόλεξο Ή… ΕΔΩ Ή…ΕΚΕΙ Ψάξτε διαγώνια, οριζόντια και κάθετα και ανακαλύψτε 27 λέξεις σχετικές με το περιβάλλον και τα προβλήματά του Θ

Ε

Ρ

Μ

Ο

Κ

Η

Π

Ι

Ο

Υ

Μ

Κ

Σ

Φ

Ζ

Χ

Χ

Φ

Κ

Α

Θ

Α

Ρ

Ι

Ο

Τ

Η

Τ

Α

Χ

Ζ

Α

Ν

Υ

Δ

Ρ

Ι

Α

Ο

Ξ

Υ

Γ

Ο

Ν

Ο

Φ

Δ

Ζ

Χ

Ω

Ξ

Υ

Θ

Τ

Ζ

Χ

Α

Ι

Υ

Ζ

Π

Ο

Τ

Α

Σ

Α

Χ

Ζ

Ζ

Μ

Μ

Σ

Ξ

Ο

Ζ

Ο

Ν

Ν

Π

Α

Π

Ο

Ρ

Ρ

Ι

Μ

Μ

Α

Τ

Α

Ο

Α

Δ

Φ

Ω

Δ

Α

Ο

Ι

Π

Λ

Η

Μ

Μ

Υ

Ρ

Ε

Σ

Ζ

Τ

Λ

Ε

Β

Α

Α

Μ

Κ

Μ

Δ

Ζ

Χ

Ζ

Ψ

Β

Ρ

Θ

Φ

Γ

Π

Ε

Υ

Ρ

Β

Ρ

Ν

Μ

Υ

Ε

Ι

Α

Δ

Α

Π

Ο

Β

Λ

Η

Τ

Α

Ρ

Ν

Ι

Γ

Μ

Ξ

Π

Κ

Ν

Α

Ξ

Σ

Χ

Ζ

Σ

Ρ

Θ

Π

Θ

Ψ

Η

Σ

Α

Β

Α

Ν

Υ

Λ

Ο

Ψ

Β

Ψ

Ο

Υ

Δ

Ρ

Ο

Γ

Ο

Ν

Ο

Η

Μ

Ν

Κ

Δ

Ρ

Ω

Λ

Χ

Μ

Χ

Φ

Σ

Ν

Ψ

Δ

Π

Δ

Μ

Α

Γ

Π

Β

Α

Σ

Η

Σ

Μ

Κ

Α

Τ

Α

Σ

Τ

Ρ

Ο

Φ

Η

Ι

Φ

Ψ

Σ

Ψ

Λ

Ζ

Ν

Η

Ν

Χ

Ζ

Ρ

Γ

Ξ

Δ

Χ

Π

Ζ

Ν

Ψ

Σ

Β

Δ

Ρ

Α

Ρ

Ι

Π

Ψ

Π

Μ

Θ

Τ

Κ

Π

Ζ

Ψ

Ι

Π

Ρ

Ζ

Ν

Φ

Κ

Κ

Θ

Κ

Ρ

Χ

Ζ

Φ

Δ

Δ

Ι

Π

Θ

Μ

Ν

Ρ

Τ

Θ

Π

Ι

Τ

Β

Τ

Α

Σ

Ρ

Π

Ψ

Β

Ν

Μ

Ψ

Υ

Α

Ε

Ρ

Α

Σ

Τ

Γ

Π

Ν

Ρ

Π

Φ

Σ

Ζ

Χ

Β

Ψ

Μ

Ο

Ψ

Π

Χ

Ζ

Μ

Σ

Λ

Β

Μ

Δ

Γ

Β

Δ

Ζ

Σ

Δ

Φ

Π

Λ

Λ

Β

Ν

Μ

Β

Α

Θ

Β

Γ

Ζ

Φ

Χ

Μ

Κ

Β

Ρ

Υ

Π

Α

Ν

Σ

Η

Ζ

Τ

Λ

Μ

Χ

Ζ

Ν

Χ

Ρ

Ζ

Ν

Κ

Ν

Ρ

Θ

Ρ

Χ

Ψ

Μ

Π

Υ

Π

Ο

Λ

Ε

Ι

Μ

Μ

Α

Τ

Α

Ξ

Υ

Σκουπίδια, Ανακύκλωση, Ρύπανση, Οξυγόνο, Ανυδρία, Καυσαέρια, Υπολείμματα, Δάσος, Απορρίμματα, Χωματερή, Αλουμίνια, Πλαστικά, Χαρτί, Φυτοφάρμακα, Καθαριότητα, Όζον, Φαινόμενο, Θερμοκηπίου, Καταστροφή, Ζώα, Μόλυνση, Πυρηνικά, Απόβλητα, Αέρας, Πλημμύρες, Υδρογόνο, Ποτάσα

Η λύση

έχουν συμμετάσχει στο cd του γνωστού γερμανικού reggae περιοδικού Riddim, στο τεύχος Αυγούστου 2008, με το τραγούδι “Rembetiskank 9”. Οι Locomondo είναι μέλος της μεγάλης οικογένειας του Radio Chango, μιας μεγάλης διαδικτυακής κοινότητας με έδρα τη Βαρκελώνη και σκοπό τη διάδοση της μουσικής Mestiza, μιας παγκόσμιας μουσικής που παντρεύει τα παραδοσιακά ακούσματα με τις πιο σύγχρονες μουσικές της πόλης και την electronica, εκφράζοντας τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα μιας παγκόσμιας κοινότητας. Στις ζωντανές τους εμφανίσεις οι Locomondo δημιουργούν μια αίσθηση γιορτής, μιας γιορτής στην οποία κοινό και συγκρότημα μοιράζονται την εμπειρία της ζωντανής μουσικής. Η reggae εκδοχή της Φρα­γ κο­σ υ­ρια­ νής του Μάρκου Βαμβακάρη από τους Locomondo ακούστηκε φέτος στους κινηματογράφους όλου του κόσμου μέσα από το soundtrack της κωμωδίας του Fatih Akin, Soul Kitchen.

Σ

39


Έσπερος Έσπερος ή Αποσπερίτης: ο πλανήτης Αφροδίτη, όταν εμφανίζεται μετά τη δύση του Ήλιου (την «εσπέρα»). Στην Ιλιάδα χαρακτηρίζεται ως το πιο όμορφο αστέρι του ουρανού (κάλλιστος) ενώ στην Οδύσσεια ως φωτεινότατος (φαάντατος). Λατρευόταν στην περιοχή της Οίτης και παραστάσεις του υπήρχαν σε νομίσματα και εμβλήματα των Λοκρών. Μυθικό πρόσωπο που προσωποποιούσε τον Αποσπερίτη. Κατά τον Ησίοδο ήταν ο πρώτος από τα αστέρια, γιος της Ηώς και του Κεφάλου. Κατά τον τον Διόδωρο ήταν αδελφός ή γιος του Άτλαντα και διακρινόταν για την ευσέβεια, τη δικαιοσύνη και τη φιλανθρωπία του. Κάποτε ανέβηκε στην κορυφή του όρους Άτλαντα, για να κάνει παρατηρήσει τον έναστρο ουρανό, εκεί όμως τον άρπαξαν οι άνεμοι και εξαφανίστηκε δίχως ν’ αφήσει ίχνη. Εξαιτίας της αρετής του, οι άνθρωποι έδωσαν το όνομά του στο πιο λαμπρό αστέρι του ουρανού. Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που μαρτύρησε στη Ρώμη επί Αδριανού και η μνήμη του τιμάτι στις 2 Μαϊου. Ακόμα: Εσπέρου Κέρας ονομάζει ο Πτολεμαίος ένα ακρωτήριο της δυτικής Αφρικής. Η πόλη Hesperus, το ομώνυμο βουνό και χιονοδρομικό κέντρο στο Κολοράντο των ΗΠΑ, καθώς και το βουνό Hesperus στην Αλάσκα πήραν το όνομά τους από το μυθικό πρόσωπο Έσπερο. Το «Ταξίδι με τον Έσπερο» είναι εφηβικό μυθιστόρημα του Άγγελου Τερζάκη, που διαδραματίζεται έξω από το Ναύπλιο. «Το ναυάγιο του Εσπέρου» (The Wreck of the Hesperus) είναι ποίημα του αμερικανού ποιητή του 19ου αιώνα Χένρυ Λονγκφέλοου.

Έσπερος  

Μαθητικό Περιοδικό του Εσπερινού Λυκείου Ναυπλίου