Page 1

ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΦΙΛΩΝ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΟΜΑΝΙΝΑΣ

Παλαιομάνινα Αρ. φύλλου 8 (Β΄ Περίοδος) Ι ο ύ λ ι ο ς - Α ύ γ ο υ σ τ ο ς - Σ ε π τ έ μ β ρ ι ο ς 2 0 11 Γραφεία: Παλαιομάνινα Αιτωλοακαρνανίας 30001 - Δημοτικό Διαμέρισμα Ξηρομέρου. Τηλ.- fax: 2632041251, 2632041515, ηλεκτρονική διεύθυνση: stergiou.dimitris@gmail.com

ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Μια ακόμα χρονιά χωρίς πολιτιστικές εκδηλώσεις στο χωριό μας!

Συγχωριανοί μας γράφουν, επισημαίνουνκαι προτείνουν

Πότε έγινε η μόνιμη εγκατάσταση στην Παλαιομάνινα

Σελίδα 2

Σελίδες 4 και 5

Σελίδα 6

Στα αξιοθέατα της Παλαιομάνινας Επισκεφθείτε κι αυτό το καλοκαίρι γραφικά τοπία, αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία Καθώς άρχισε η θερινή περίοδος και πολλοί συγχωριανοί μας της διασποράς έχουν προγραμματίσει διακοπές στο χωριό μας, συνιστούμε, ιδιαίτερα στους νέους, πρώτης και δεύτερης γενιάς, να επισκεφθούν πολλούς αρχαιολογικούς χώρους και αξιοθέατα του χωριού μας για ψυχαγωγία, αναψυχή και εμπλουτισμό των γνώσεών τους για την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και παράδοση του χωριού μας. Θα είναι μια έμπρακτη αγάπη και ενδιαφέρον για το χωριό μας, αλλά παρουσίαση πολλών συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει (αρχαιολογικοί χώροι, βελανιδοδάσος, σπηλιά, αξιοθέατα, λόφοι, Αχελώος, δεξαμενές, πηγάδια, ξωκλήσια, μουσεία κλπ)

Σελίδες 2 & 3

Είναι η άγνωστη «Πόλη του Αχελώου» στην Παλαιομάνινα;

Η ομάδα «Παλαιομάνινα και Ανθρωπιά»

Ζητούνται χορηγοί για Γηροκομείο στο χωριό μας

Σελίδα 7

Σελίδα 8

Σελίδα 8

Τα αρχαία και νέα παιδικά παιχνίδια της Παλαιομάνινας Από την Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας θα κυκλοφορήσει σύντομα το νέο βιβλίο που παρουσιάζει όλα τα παιδικά παιχνίδια που έπαιζαν οι πρόγονοί μας, οι παππούδες μας και οι γονείς μας. Συγγραφέας και χρηματοδότης (2.500 ευρώ) είναι ο συγχωριανός μας δημοσιογράφος Δημήτρης Στεργίου, ενώ τα έσοδα από τις πωλήσεις θα πάνε στο ταμείο της Εταιρείας Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας. Ελπίζουμε ότι και η νέα αυτή πρωτοβουλία θα τύχει ενθουσιώδους υποδοχής από τους συγχωριανούς μας. Η τιμή κάθε αντίτυπου είναι 10 ευρώ.


2

Παλαιομάνινα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΙΟ

Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2011

Κύριο άρθρο

Έτοιμο το Αγροτικό Τεχνολογικό Μουσείο

Μια ακόμα χρονιά χωρίς πολιτιστικές εκδηλώσεις!

Επισκεφθείτε τώρα το καλοκαίρι το αρτιότερο και ίσως πληρέστερο μουσειακό χώρο, όπου έχει διασωθεί η αγροτική τεχνολογική παράδοση του χωριού μας

Η Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας ανταποκρίθηκε πρόθυμα στην πρόσκληση του Δήμου Ξηρομέρου για τη διοργάνωση των πολιτιστικών εκδηλώσεων το καλοκαίρι στο χωριό μας, με υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων και με την επισήμανση ότι πρέπει να συνεχισθεί το κύρος ενός θεσμού που έχει καταξιωθεί στη χώρα μας και διεθνώς ήδη από το 1996 με κορυφαίο θέμα το Βλάχικο Γάμο της Παλαιομάνινας, το Βλάχικο Γαμήλιο Φαγητό και Γλέντι και με αναπαραστάσεις σημαντικών βλάχικων εθίμων με αρχαιοελληνικές ρίζες (υπάρχουν όλα σε dvd). Δυστυχώς, μέχρι τη στιγμή που γραφόταν το κύριο άρθρο μας και αποστελλόταν η ύλη για το όγδοο φύλλο της εφημερίδας μας (μέσα Ιουνίου) δεν υπήρξε καμιά συνέχεια από το Δήμο Ξηρομέρου. Για το λόγο αυτό, ως «διασκέδαση» για την απογοήτευση αυτή παραθέτουμε συνοπτικά μερικά στοιχεία για τα οφέλη στο χωριό μας από τις προηγούμενες πολιτιστικές εκδηλώσεις, πέρα από τη διαπίστωση ότι η Παλαιομάνινα έγινε και διεθνώς γνωστή για την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και παράδοση και άρχισαν οι αρχαιολογικές ανασκαφές, εξαιτίας, ακριβώς, των εκδηλώσεων αυτών Πρώτον, όλες οι δραστηριότητες προωθήθηκαν χωρίς την παραμικρή επιβάρυνση των συγχωριανών, αλλά με την αγάπη χορηγών. Δεύτερον, αντιθέτως, ένα μεγάλο μέρος του ποσού από χορηγίες έμενε και μένει στο χωριό μας, ενώ κατά τις ημέρες των πολιτιστικών εκδηλώσεων σημειωνόταν μεγάλη εμπορική και οικονομική δραστηριότητα στην Παλαιομάνινα. Τρίτον, οι ενισχύσεις επαγγελματιών και κατοίκων του χωριού για αγορά αγαθών και υπηρεσιών καθώς και φορείς του χωριού ξεπερνούν τα 185.000 ευρώ, ενώ η συνολική προσφορά ξεπερνά το ποσό των 600.000 ευρώ. Τέταρτον, καταβολή 22.000 ευρώ για την έναρξη των αρχαιολογικών ανασκαφών το 2006 και σημαντικών ποσών για σύνταξη μελετών για αρχαίους λιθόστρωτους δρόμους και διάσωση της «Αυλόπορτας» από την κατάρρευση. Επίσης, ως παρηγοριά παραθέτουμε σχετικά ενημερωτικά φυλλάδια για αντίστοιχες πολιτιστικές εκδηλώσεις με πρωτόγνωρες συναυλίες μεγάλων συνθετών και καλλιτεχνών και με δύο αφιερώματα στο Μεσολόγγι.

Αριστερά, πριν από την αγορά και την ανακαίνιση. Δεξιά, μετά την ανακαίνιση και παρεμβάσεις στον εξωτερικό χώρο

Μετά την ανακαίνιση του κτιρίου, του εσωτερικού χώρου και του μηχανολογικού εξοπλισμού του παλιού αλευρόμυλου (Μόρα α Λάπα) του χωριού μας, από τις αρχές του 2011 άρχισαν οι εργασίες για την αποκατάσταση και βελτίωση του αύλειου χώρου με λιθόστρωση, κατασκευή βρύσης, αλωνιού, φούρνου και παραδοσιακών τοίχων κόστους, έως τώρα, 8.000 περίπου ευρώ. Το κόστος καλύφθηκε εξολοκλήρου από τα αποθεματικά της Εταιρείας Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας. Οι εργασίες θα συνεχισθούν με τον ηλεκτροφωτισμό του χώρου και τη δημιουργία χώρων πρασίνου. Το ανακαινισμένο κτίριο του μύλου και ο μηχανολογικός εξοπλισμός λειτουργούν ήδη ως μοναδικό ίσως Αγροτικό Τεχνολογικό Μουσείο. Σημειώνεται ότι έως το 2000 ήταν στα ερείπια ένας από τους παλαιότερους (λειτούργησε το 1920) αλευρόμυλους της χώρας, ο μύλος Λάπα («Μόρα α Λάπα»), και διασώθηκε. Με χορηγία της ΕΤΒΑ Α.Ε. και ιδιαίτερα του Τεχνολογικού Ιδρύματος της (τότε κρατικής τράπεζας) η Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας αγόρασε από τον ιδιώτη, κάτοικο της Παλαιομάνινας, το μύλο μαζί με το ερειπωμένο κτίριο, το μηχανολογικό εξοπλισμό και τον περιβάλλοντα χώρο. Ήδη, ο μύλος αυτός, μαζί με το οικόπεδο, στο κέντρο σχεδόν του χωριού, είναι ιδιοκτησία της Εταιρείας Φίλων της Παλαιομάνινας. ΠΑΛΑΙΟΜΑΝΙΝΑ Τριμηνιαία έκδοση της Εταιρείας Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας Ιδιοκτησία: Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας Παλαιομάνινα Αιτωλοακαρνανίας 30001 – Δημοτικό Διαμέρισμα Αστακού Τηλ. - Fax: 2632041251 και 2632041515 E-mail: stergiou.dimitris@gmail.com

Οι εργασίες ανακαίνισης – αποκατάστασης του παλαιού κτιρίου (αρχικού προϋπολογισμού 31.179,56 ευρώ) του μύλου και του περιβάλλοντος χώρου προχώρησαν με γοργούς ρυθμούς υπό την επίβλεψη του ντόπιου μηχανικού κ. Μάκου Κατσαρού, με την ένταξή του σε σχετικό κοινοτικό πρόγραμμα. Τα εκθέματα είναι τα εξής - Ολόκληρος ο μηχανολογικός εξοπλισμός του παλιού αλευρόμυλου (Εταιρεία) - 1 Σιροκαθαριστήρας (δωρεά Φ. Δημονίτσα) - 1 1 Αλέτρι μνό (δωρεά Κυριακής Κέκου) - 1 Αλέτρι διπλό (δωρεά Κυριακής Κέκου) - 2 Σίτες (δωρεά Κυριακής Κέκου) - 4 Ταψιά (δωρεά Κυριακής Κέκου) - 1 Σινί (δωρεά Κυριακής Κέκου) - 1 Πλαστήρας φύλλων πίτας (δωρεά Κυριακής Κέκου) - 1 Σκάφη ξύλινη - 1 φτυάρι ξύλικο φούρνου - Λαιμαργιές (δωρεά «Σαυρία» και Λ. Στεργίου) - 1 Αλέτρι ξύλινο (δωρεά Λ. Στεργίου) - 1 Σβάρνα (δωρεά Δ. Αναστασίου) - 1 Δρεπάνι (δωρεά «Σαυρία») - 2 Τσουγκράνες (δωρεά «Σαυρία») - 1 Σαμάρι Φωτογραφική Έκθεση Εκδότης – διευθυντής Δημήτρης Στεργίου, πρόεδρος Δ.Σ. Οικισμός «Πανόραμα», Μάνδρα 19600, Τ.Θ 376. Τηλ. 6944305345, Τηλ. - Fax: 2293022717 Συντακτική Επιτροπή: Δημήτρης Πούλιος, αντιπρόεδρος Δ.Σ. Κων. Κουτουβέλης, γενικός γραμματέας Δ.Σ. Κων. Κουτσουμπίνας, ειδικός γραμματέας Δ.Σ. Νίκος Δημονίτσας, ταμίας – μέλος Δ.Σ. Γεράσιμος Σταμούλης, μέλος Δ.Σ. Νίκος Ζώγας, μέλος Δ.Σ. Κυριακή Κέκου, Δημήτρης Ν. Δημονίτσας

l Η συμμετοχή των συγχωριανών μας l Η Συντακτική Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιεύει ή όχι το κείκαι φίλων της Παλαιομάνινας στον μενο αυτούσιο ή σε περίληψη και κατάλογο των συνεργατών της εφηνα παρεμβαίνει, όταν θίγονται προμερίδας μας είναι ευπρόσδεκτη και σωπικά δεδομένα. μπορεί να γίνει με την αποστολή σχετικών άρθρων – απόψεων – σχο- l Ετήσια συνδρομή 20 ευρώ. Η μη έγκαιρη καταβολή της συνεπάγεται τη λίων, με τη θερμή παράκληση να διακοπή της αποστολής της εφημεμην υπερβαίνουν τις 300 λέξεις. Κείρίδας μας. Οι συνδρομές μπορεί να μενα και φωτογραφίες προς δημοστέλνονται ή να δίνονται στα γραφεία σίευση μπορούν να αποστέλλονται μας στο χωριό μας (κ. Δημήτρη Πούστην ηλεκτρονική διεύθυνση: λιο) ή σε οποιοδήποτε μέλος του stergiou.dimitris@gmail.com Δ.Σ.) ή να κατατίθενται στους Τραl Τα υπογραφόμενα άρθρα εκφράζουν πεζικούς Λογαριασμούς: ALPHAτις απόψεις των συντακτών τους και BANK: 275-002101-137007, ΑΤΕ: 272όχι υποχρεωτικά και της εφημερίδας 01-007712-60 και ΕΤΕ:412/296206-32, «Παλαιομάνινα». ενημερώνοντας τη διοίκηση για τον

καταθέτη και το ποσό. Όσοι θέλουν να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο την εφημερίδα μας μπορούν με τον ίδιο τρόπο να στείλουν ή καταθέσουν μεγαλύτερα ποσά. Σε κάθε φύλλο θα δημοσιεύεται πίνακας με το ονοματεπώνυμο και το ποσό εκείνων που έστειλαν τις συνδρομές τους καθώς κι εκείνων (των χορηγών) που έστειλαν μεγαλύτερα ποσά. Σημειώνεται ότι οι διαφημίσεις σχεδιάζονται με δική μας δαπάνη στο ατελιέ μας, αρκεί να μας παραδίδετε το σχετικό κείμενο και τις φωτογραφίες στην ίδια ηλεκτρονική διεύθυνση ή στα γραφεία του σωματείου στο χωριό μας (κ. Δημήτρη Πούλιο).

ΦIΛM - MONTAZ - EKTYΠΩΣH - BIBΛIOΔEΣIA: I. MΠOYKOYBAΛAΣ AE ΓPAΦEIA: Παπαγιάννη 53, Ελευσίνα THΛ.: 210 5561920 εσωτ. 112 FAX: 210 5561924 e-mail: dytikanea@literabooks.com


Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2011

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΩΡΙΟ

Επισκεφθείτε αξιοθέατά μας…

1

Καθώς άρχισε η θερινή περίοδος και πολλοί συγχωριανοί μας της διασποράς έχουν προγραμματίσει διακοπές στο χωριό μας, συνιστούμε, ιδιαίτερα στους νέους, πρώτης και δεύτερης γενιάς, να επισκεφθούν πολλούς αρχαιολογικούς χώρους και αξιοθέατα του χωριού μας για ψυχαγωγία, αναψυχή και εμπλουτισμό των γνώσεών τους για την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και παράδοση του χωριού μας. Προτείνουμε μάλιστα να οργανώσουν ομαδικές επισκέψεις, συγκεντρώσεις και γιατί όχι και πρόχειρες συνεστιάσεις στους χώρους αυτούς, με απαθανάτισή τους με φωτογραφίες και βίντεο που μπορούν να προβληθούν παντού (ιστοσελίδες, face book κλπ). Θα είναι μια έμπρακτη αγάπη και ενδιαφέρον για το χωριό μας, αλλά και διαπίστωση πολλών συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει (αρχαιολογικοί χώροι, αξιοθέατα, λόφοι, Αχελώος, δεξαμενές, πηγάδια, ξωκλήσια κλπ). Φρονούμε ότι ένα σημαντικό αντίδοτο στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση μπορεί να είναι οι ρίζες μας, το χωριό μας, η αναβάπτισή μας και η αναγέννησή μας με την πολιτιστική κληρονομιά και παράδοση των προγόνων μας, των παππούδων μας. Μη χάσετε αυτήν την ευκαιρία…

Μυκηναϊκός τάφος

4

3

Οι «Γκούβες»

3 Η Σπηλιά «Γκούβα α Φούρου»

2

Η μικρή σπηλιά "Γκούβα α Φούρου" βρίσκεται νοτιανατολικά του χωριού. Το σπήλαιο, αποτελείται από έναν θάλαμο, μήκους 20 μέτρων και πλάτος 8 - 10 μέτρων. Το ύψος οροφής, κυμαίνεται από 10 - 4 περίπου μέτρα κατά το μεσαίο διαμήκη άξονα. Αριστερά, ως προς τον εισερχόμενο, και κάτω από φωταγωγό που επικοινωνεί με την επιφάνεια, εντοπίζονται ίχνη λάξευσης, που πιθανώς ανάγονται κατά τη λατρευτική φάση/χρήση του σπηλαίου κατά την αρχαιότητα. Δεξιά, ως προς τον εισερχόμενο, διακρίνεται στο τοίχωμα λαξευμένος σταυρός, που πιθανώς ανάγεται στην πρώιμη Χριστιανική εποχή.

Το βελανιδοδάσος

5 Επισκεφθείτε τον, φωτογραφίστε τον κι ας είναι κάτω από δέντρα, θάμνους, χορτάρια και καταγγείλτε την αδιαφορία και εγκατάλειψη. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους θολωτούς μυκηναϊκούς τάφους όλης της Ελλάδος με διάμετρο 11,20 μέτρων. Βρίσκεται στη Μίλα της Παλαιομάνινας και ήρθε στο φως το 1965, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Πάνος Ζώγας. Κι όμως, για μιαν ακόμα φορά ο ελληνικός πολιτισμός «κρύβεται», σα να αποτελεί ντροπή για τους Νεοέλληνες! Αναδημοσιεύουμε από την «Καθημερινή» (Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου 1965) απόσπασμα από το άρθρο που δημοσιεύτηκε για το θολωτό μυκηναϊκό τάφο που ήρθε στο φως το 1965 και που ανάγεται στην προϊστορική κατοίκηση της Στερεάς Ελλάδος και μάλιστα στην Υστεροελλαδική περίοδο, δηλαδή μεταξύ 1600 π.Χ. και 1100 π.Χ. «Ο τάφος αυτός της Μίλας είχε προ της εισόδου του στενότατον κτιστόν «δρόμον», ο οποίος κατέπεσε προ πολλών ετών. Πρόκειται περί ενός εκ των μεγαλυτέρων θολωτών τάφων όλης της Ελλάδος με διάμετρον 11,20 μέτρων. Εις το περίβολον της εισόδου του είχε τοποθετηθεί μονόλιθος μήκους 1,98 μέτρων, ύψους 0,31 μέτρων και πάχους 0,58 μέτρων…»

Παλαιομάνινα

Μία επίσκεψη στο βελανιδοδάσος της Μάνινας ή της Παλαιομάνινας θα σας μείνει αξέχαστη. Το βελανιδοδάσος της Παλαιομάνινας αποτελεί τμήμα του βελανιδοδάσους Ξηρομέρου, το οποίο θεωρείται το μεγαλύτερο βελανιδοδάσος των Βαλκανίων με έκταση πάνω από 100.000 στρέμματα! Το δάσος είναι γνωστό από την εποχή του Ομήρου. Αποτελεί ένα μοναδικό στο είδος του οικοσύστημα που περιστοιχίζει δώδεκα χωριά. Στο παρελθόν (όλο το 19ο αι. μέχρι τις αρχές του 20ου ) η συγκομιδή των βελανιδιών αποτελούσε το «μάνα» για όλους τους Ξηρομερίτες, επειδή τα βελανίδια εξαιτίας της τανίνης που περιείχαν, αποτελούσαν πρώτη ύλη για τα βυρσοδεψία και την υφαντουργία και το εμπόριό τους ήταν πολύ προσοδοφόρο. Στην παλαιομανιώτικη διάλεκτο η βελανιδιά ονομάζεται "βουντάρου" όπως και στην αρχαία περσική (Daru). Η ινδοευρωπαική γλώσσα το εξέλιξε σε "Dru" "drew" και οι Έλληνες σε "Δρυς". Η βελανιδιά αποτελούσε το ιερό δένδρο του Δία Η μυθολογία αναφέρει ότι κάθε βελανιδιά έχει τη δική της νύμφη, την Αμαδρυάδα. Επίσης, στα βελανιδοδάση ζούσαν οι Δρυάδες, οι οποίες ήταν αθάνατες.

Φρονούμε ότι η πρωτοβουλία του συγχωριανού μας αρχιμανδρίτη Παύλου Ντανά (βλέπε σελίδες 4 και 5 του παρόντος φύλλου) πρέπει να αγκαλιάσει και την ανάδειξη και αξιοποίηση των παρακείμενων στο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής αρχαίων «σιρών». Εκεί, πολύ κοντά (βρίσκονται σε απόσταση λίγων μόλις μέτρων από το προαύλιο του ξωκλησιού της Αγίας Παρασκευής, κοντά στο «Παζαράκι», συνέχεια με το προαύλιο της Αγίας Παρασκευής) υπάρχουν τα υπόγεια λαξευμένα σε πέτρα πιθάρια ή «Γκούβες». Πρέπει να καθαρισθεί η περιοχή, να αναδειχθεί και να διασωθούν τα αρχαία αυτά μνημεία.

Χώρος ανασκαφών

Επισκεφτείτε και τους χώρους των αρχαιολογικών ανασκαφών με τα εκπληκτικά έως τώρα αποτελέσματα και προσδοκίες. Άρχισαν το Δεκέμβριο του 2006 από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και αρχαιολόγο κ. Βασίλη Λαμπρινουδάκη. Από την αρχή της έρευνας ξεκίνησαν ανασκαφές σε τρία κρίσιμα για την ανάδειξη σημεία: α) Στο χώρο της μικρής πύλης του τείχους κάτω από την ακρόπολη και του παρακείμενου πύργου της β) Ανάλογη εργασία έγινε και γίνεται στην κεντρική είσοδο του τειχισμένου χώρου από τον Αχελώο, την “Αυλόπορτα”. γ) Ερευνήθηκαν ακόμα λείψανα σπιτιών μέσα στον τειχισμένο χώρο. δ) Το σημαντικότερο όμως μέχρι στιγμής εύρημα είναι η διαπίστωση, ότι εκτός από τα τρία γνωστά διαμερίσματα του τειχισμένου χώρου (ακρόπολη, “κάτω ακρόπολη” και “κάτω πόλη”) υπήρχε και τέταρτος οχυρωμένος περίβολος. Οι προσδοκίες: α) αποσαφήνιση με άμεση μαρτυρία ευρημάτων (επιγραφές ή άλλα μαρτύρια) της ταυτότητας, δηλαδή του ονόματος της σημαντικής αυτής αρχαίας πόλης, β) αποκάλυψη χαρακτηριστικών στοιχείων της (δημοσίων κτιρίων, κατοικιών, κινητών μνημείων κλπ., και γ) πραγματοποίηση αναστηλώσεων χαρακτηριστικών τμημάτων της επιβλητικής οχύρωσης και γενικότερης ανάδειξης του συνόλου μνημειακού χώρου.


4

Παλαιομάνινα

ΑΠΟΨΕΙΣ

Παρέμβαση

Οραματίζομαι την Παλαιομάνινα ως ένα

Περί Μουσείων…

Απευθύνω έκκληση προς όλους τους απανταχού Παλαιομανιώτες της διασποράς, τόπο όπου γεννηθήκαμε, βάζοντας όλοι μας «κατά δύναμη» ένα μικρό λιθαράκι, απ

(με αφορμή μια επίσκεψη στο Τεχνολογικό Μουσείο Παλαιομάνινας)

Του Παναγιώτη Β. Ζώγα*

Της Σωτηρίας Δημονίτσα – Μαυρίδη* Μια άτυπη, μάλλον τυχαία, επίσκεψη σ΄ έναν «δυνάμει» και όχι «ενεργεία» μουσειακό χώρο –εφόσον αυτός δεν είναι αρκετά λειτουργικός για να ανοίξει την πόρτα του στο κοινό – μπορεί να αποτελέσει αφορμή για προβληματισμό προς διάφορες κατευθύνσεις. Πρώτα απ΄ όλα όμως ξεκινάμε με την πάγια και σταθερή αρχή της σπουδαιότητας οποιουδήποτε μουσειακού χώρου, μικρού ή μεγάλου, για την αισθητική του προσφορά, την ιστορική –γνωσιακή και κατ΄ επέκταση την εκπαιδευτική. Μάλιστα το σύγχρονο μουσείο επιχειρεί να «ανοιχθεί» στην κοινωνία και να αποκτήσει δυναμικό και λειτουργικό χαρακτήρα. Ο στατικός χαρακτήρας των εκθεμάτων του ιστορικού παρελθόντος γίνεται συχνά διαδραστικό εκπαιδευτικό περιβάλλον στο οποίο διαμορφώνονται ιδέες, αξίες και στάσεις ζωής που θα επηρεάσουν το συλλογικό και ατομικό γίγνεσθαι. Ακόμα και τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών του σύγχρονου σχολείου με την ολιστική προσέγγιση της γνώσης καθιστούν το μουσείο εποικοδομητικό εκπαιδευτικό περιβάλλον που ερμηνεύει διαλεκτικά το παρόν μέσω του παρελθόντος. Αυτή η προσφορά καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική σε τοπικές κοινωνίες που η τέχνη, στην όποια μορφή της, μπορεί να γίνει ανάσα πολιτιστική και αφορμή για εποικοδομητική επικοινωνία των ανθρώπων της κοινότητας για την ανάδειξη του μουσειακού χώρου, τη γνωστοποίησή του και την αξιοποίησή του. Στο «διά ταύτα»,μουσειακοί χώροι της κοινότητάς μας παραμένουν μάλλον «άγνωστοι» και «ξεχασμένοι», ενώ θα μπορούσαν, κατά βάση, να γίνουν τουλάχιστον προσβάσιμοι, με συλλογική ευθύνη της κοινότητας, ώστε να μπορούμε να μιλάμε για αξιοποίησή τους από τα σχολεία της κοινότητας σε προγράμματα project και για ανάδειξη της τοπικής ιστορίας –λαογραφίας. Συμπέρασμα, το μουσείο δεν είναι χώρος για λίγους, όπως επίσης δεν μπορεί να στηρίζεται σε λίγους, γιατί δεν είναι τίποτα χωρίς τους ανθρώπους του. Η αξία του συχνά πρέπει να προπαγανδιστεί, αν δεν μπορεί να γίνει αρχικά αντιληπτή, έστω και με δραστηριοποίηση των πολιτικών και εκπαιδευτικών φορέων της κοινότητας. Οι πόρτες του να είναι ορθάνοικτες για όλους, είναι βασικό όμως να υπάρχουν «πόρτες» και πρόσβαση και γνωστοποίηση της ύπαρξης των χώρων αυτών με συλλογική ευθύνη της κοινότητας που μάλλον καθυστερεί αρκετά στο να αξιοποιήσει τους μουσειακούς χώρους της. * Φιλόλογος

Μπορεί κατά καιρούς ο συναισθηματισμός μας να έχει τραυματιστεί, από παρανοήσεις, παρεξηγήσεις, καμιά φορά και από υπερβολές ή και κακή διαχείριση των συναισθημάτων μας. Ίσως πάλι οι ανθρώπινες αδυναμίες μας, να καταδεικνύουν συγκινησιακή ανωριμότητα, η οποία αφήνει χώρο για προστριβές και έριδες. Όμως στο πεδίο του κοινωνικού γίγνεσθαι και της εξελικτικής πορείας μας, τα συμπτώματα αυτά είναι αναπόφευκτα. Η αναγκαιότητα όμως της κοινωνικής συνύπαρξης, ζητάει την ομόνοια, την αλληλεγγύη, ακόμη και την υπέρβαση, για να παρουσιάζει πρόοδο! Έτσι, το παρελθόν μπορεί να είναι ο καλλίτερος Δάσκαλός μας, να αποφεύγουμε την επανάληψη λαθών και να ενισχύουμε την αυτοβελτίωσή μας ως ατόμων και ως κοινωνίας. Σήμερα στα χρόνια της «οικονομικής κρίσης» και στη χιονοστιβάδα της παγκοσμιοποίησης, η οποία ωθεί τις κοινωνίες στην ιστορική λήθη, μεταλλάσσει τους ανθρώπους σε άβολα άτομα –

αριθμούς και στερεί με προσχήματα την παιδεία, είναι περισσότερο όσο ποτέ άλλοτε επιβεβλημένη η ανάγκη της ενότητας και αλληλοβοήθειας στην κοινοτική κοινωνία μας. Η ψευδο-Δημοκρατία του κομματισμού, του κατακερματισμού της κοινωνίας και της συγκροτημένης ανθρώπινης σκέψης είναι ένα κακέκτυπο κοινωνικοπολιτικό σύστημα, ένα παράδειγμα προς αποφυγείν.

Από το συλλογικό παρελθόν στο άχαρο σήμερα Η τωρινή άχαρη πραγματικότητα μεταφέρει τη σκέψη μου μερικές δεκαετίες πιο πίσω, εκεί περίπου στη δεκαετία του 60’, στα δύσκολα μεταπολεμικά και μετακατοχικά χρόνια, όπου οι άνθρωποι της μικρής τότε κοινωνία μας, όταν παρουσιαζόταν ένα πρόβλημα, δεν περίμεναν βοήθεια από την απούσα και «άστοργη» Πολιτεία, αλλά έδιναν τη λύση μόνοι τους!!! Παραδειγματική ήταν η συλλογική αντιμετώπιση, όταν από τις βροχοπτώσεις χάλαγε ο χωματόδρομος, για τον Αϊ-Γιώργη, κτύπαγε η καμπάνα της εκκλησίας του χωριού, και όλοι οι άνδρες της κοινότητας έπαιρναν από ένα τσαπί, κασμά, λοστό στο χέρι και μέχρι το βράδυ ο δρόμος είχε επισκευαστεί. Βοήθα τον εαυτό σου, για να σε βοηθήσει και ο Θεός, λέει μια γερμανική παροι-

μία, δηλαδή «το συν Αθηνά και χείρα κίνει». Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, η σημερινή κοινωνίας μας είναι απογοητευτική. Πτώση των αξιών, νοσηρή ατομικότητα, απονιά, άκρατος υλισμός, κερδοσκοπική νοοτροπία, αλαζονεία, μαλθακότητα. Οι επιδοτήσεις της ΕΟΚ, με έλλειψη της κρατικής εποπτείας, κατέληγαν στις τσέπες ασυνείδητων σύγχρονων Κοτζαμπάσηδων, παρέλυσαν την ατομική πρωτοβουλία, διέλυσαν συστηματικά την κτηνοτροφία και γεωργία, στυλοβάτες της ελληνικής οικονομίας, και εγγυητές επάρκειας βασικών διατροφικών αναγκών. Προξενεί λύπη η διαπίστωση: να βλέπεις κήπους έρημους στο χωριό -εκτός μεμονωμένων εξαιρέσεων- και να τρως την εισαγόμενη πατάτα και ζαρζαβατικά, μια απα-

ράδ έχε έχε γικ παρ φικ νερ οργ λία τυπ «υπ ξη» Ορ λαι Αρχ πρό ναν ριο και “Αγ ας, και ναν

Δύο φωτισμένα άρθρα του αρχιμανδρίτου Παύλου Ντα

1. Η ιερατική παράδοση στο χωριό μας Οι Βλάχοι φημίζονται για τη βαθιά χριστιανική τους πίστη στο Θεό. Μεγάλη απόδειξη είναι το γεγονός ότι από το χωριό μας προέρχονται αρκετοί κληρικοί και μοναχοί που προσφέρουν και προσέφεραν τις υπηρεσίες

τους στην Αγία Εκκλησία. Σημαντικό είναι το γεγονός, ότι, ο τελευταίος από αυτούς είναι ο συγχωριανός μας Λεωνίδας Ράπτης ο οποίος μετά τη συνταξιοδότησή του πήρε την απόφαση να γίνει άμισθος κληρικός. Στην περίπτωση αυτή δεν μετράει η ηλικία . Μετράει ο πόθος για την ιεροσύνη. Η αγάπη για το άγιο θυσιαστήριο. Η δίψα για τη διακονία του λαού του Θεού. Ο Θείος έρωτας! Ένας έρωτας που δεν συγκρίνεται με τίποτα άλλο στον κόσμο αυτόν. Οι ιερείς αυτοί είναι οι: αρχιμανδρίτης π. Βασίλειος Ζαρκανίτης, ο π. Γαβριήλ Ζαρκανίτης, ο αείμνηστος π. Δημήτριος Καλύβας, και ο παππούς του π. Δημήτριος Καλύβας, ο π. Κων/νος Ζαρκανίτης, ο π. αείμνηστος Παγκράτιος Μπομπόλης, ο αείμνηστος π. Χαρίλαος Παππάς, ο μοναχός π. Λουκάς Παππάς, ο αείμνηστος μοναχός π. Χρήστος Λούτσος, ο π. Σπυρίδων Ράπτης, ο αείμνηστος π. Γεώργιος Ναούμης, η μοναχή Μελετία Ράπτη, η μοναχή αείμνηστη Ακακία Ράπτη, η αείμνηστη μοναχή Παρθενία Μπομπόλη, η αείμνηστη

μοναχή Ευνίκη Παππά, η μ Μπίτα. Ο Διδάχος του Γένους, ο ο Αιτωλός, λέει ότι: «Αν συναντήσεις έναν ιερ και έναν βασιλιά, τον ιερέα πρώτα διότι αυτός είναι προσωπεί το Χριστό». Είναι αλήθεια, όμως ότι κ δεν προσέχουμε και σκαν ανθρώπους. Ζητούμε συγ Ωστόσο, κανείς δεν μπορ ότι υπάρχει φοβερό αντ από ανθρώπους που προσ λώσουν την Εκκλησία. Αλήθεια, ποιος μπορεί ν προσφορά του κλήρου τ σφορά σε αίμα ήταν πλο φτούμε ότι σύμφωνα με τ Πατριάρχες, 100 Επίσκοπ ρικοί θυσιάστηκαν στο β θερίας της πατρίδας μα νουμε την προσφορά της ωνία η μνήμη σε όλους που κατάγονται από το χω


ΑΠΟΨΕΙΣ

πρότυπο ανάπτυξης στην Ακαρνανία

της εξωτερικής και εσωτερικής μετανάστευσης, να ενδιαφερθούμε για τον πό ιερά υποχρέωση στους προγόνους, αλλά και χρέος στους απογόνους μας

δεκτη εικόνα. Το χωριό μας ει μια ωραία γεωγραφική θέση, ει ανεκμετάλλευτο αρχαιολοό και πολιτιστικό πλούτο, έχει ραδοσιακή γεωργοκτηνοτροκή υποδομή και παράδοση, έχει ρά. Εκείνο που λείπει είναι η γάνωση, η ιδιωτική πρωτοβουα και η εργασία, για μια πρωτόπη, αυτόνομη, θα την ονόμαζα παρξιακή οικονομική ανάπτυ». αματίζομαι τη μελλοντική Παιομάνινα, την Ερυσίχη ή την χαία Μητρόπολη, να είναι το ότυπο ανάπτυξης στην Ακαρνία, στην παραχελωίτιδα πεοχή: Ένα ξενώνα, εστιατόριο ι καφετέρια στον πανοραμικό γιο Νικόλαο”, ένα Κέντρο Υγείή Ιατρικό Κέντρο Περίθαλψης ι Γηροκομείο, στο ύψωμα απέντι από τον Αϊ Γιώργη, βιολο-

γική καλλιέργεια, κτηνοτροφία με παραδοσιακό τυρί και γαλακτοκομικά προϊόντα, δική μας Τράπεζα Αλληλεγγύης, μουσείο, παιδικούς σταθμούς, παιδική χαρά, αθλητικό κέντρο, ασφαλτοστρωμένη οδική κυκλοφορία, αγροτικούς δρόμους, σχολεία, βιβλιοθήκη και άλλα πολλά. Απευθύνω έκκληση προς όλους τους απανταχού Παλαιομανιώτες της διασποράς, της εξωτερικής και εσωτερικής μετανάστευσης, να ενδιαφερθούμε για τον τόπο όπου γεννηθήκαμε, βάζοντας όλοι μας «κατά δύναμη» ένα μικρό λιθαράκι, ώστε να υλοποιήσουμε αυτό το όραμα, το όνειρο, από ιερά υποχρέωση στους προγόνους, αλλά και χρέος στους απογόνους μας. Μια ινδιάνικη παροιμία λέει: «Τη γη που μένουμε την έχουμε δανειστεί από τα εγγόνια

μας»!!! Γι’ αυτό πρέπει να την παραδώσουμε καλλίτερη απ’ ό,τι την παραλάβαμε. Τελειώνοντας, επιθυμώ να επισημάνω το εξής σημαντικό: Η πράξη παρουσίασης των μέχρι τώρα αρχαιολογικών ευρημάτων στην έκθεση της Φρανκφούρτης, δηλαδή στην καρδιά της Ευρώπης, από τον εξαίρετο επιστήμονα Αρχαιολογίας κ. Βασίλη Λαμπρινουδάκη, με πρωτοβουλία του συντοπίτη μας κ. Δημήτρη Στεργίου, είναι αξιέπαινη και άξια συγχαρητηρίων, αποτελεί μεγάλο γεγονός, είναι ένας ευχάριστος απόηχος!!! * Από την Παλαιομάνινα. Μεταφραστής Γερμανικής. Σπούδασε Γερμανική Γλώσσα, Γερμανική Λογοτεχνία στο Λ. Πανεπιστήμιο Κολωνίας, Εμπορική Σχολή Κολωνίας.

ανά για την Εκκλησία μας και την Αγία Παρασκευή

μοναχή Μακρίνα

ο Άγιος Κοσμάς

ρέα, έναν άγγελο α θα χαιρετήσεις εκείνος που εκ-

και μείς οι ιερείς νδαλίζουμε τους γγνώμη γι΄ αυτό. ρεί να αρνηθεί , τικληρικό μένος σπαθούν να σπι-

να αγνοήσει την το 1821. Η προούσια, όταν σκετον Πουκεβίλ 10 ποι και 6.000 κληβωμό της Ελευας. Μην ακυρώς Εκκλησίας. Αιτους κληρικούς ωριό μας.

2. Το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής Σε απόσταση αναπνοής από το χωριό μας βρίσκεται το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής. Η Αγία Παρασκευή (2ος αιώνας) καταγόταν από τα περίχωρα της Ρώμης και από γονείς Χριστιανούς και πλούσιους. Τον πλούτο που κληρονόμησε μοίρασε τότε στους φτωχούς και η ίδια αποσύρθηκε σε γυναικείο μοναστήρι, όπου έζησε ασκητικά για αρκετό χρονικό διάστημα. Αργότερα βγήκε από το μοναστήρι και άρχισε να κηρύττει τον ευαγγελικό λόγο και έφερε πολλούς στη γνώση του αληθινού Θεού. Όταν της ζητήθηκε να αρνηθεί την πίστη της άρχισε το βασανιστικό μαρτύριό της Αγίας, που κράτησε πολύ χρόνο και έγινε αφορμή πολλοί από τους ειδωλολάτρες να οδηγηθούν στη χριστιανική πίστη και αυτός ακόμη ο αυτοκράτορας Αντωνίνος. Όταν την έριξαν σε πυρακτωμένο καμίνι , διατηρήθηκε με τη θεία χάρη αβλαβής. Τελικά αποκεφαλίστηκε. Θεωρούμε ευλογία, λοιπόν, το γεγονός, ότι, το εξωκλήσι τιμάται στην Αγία Παρασκευή. Από την άποψη αυτή αναφωνούμε το «Αιωνία η μνήμη» στην ενάρετη μοναχή Ευνίκη που

αγωνιζόταν για να φτιάξει το εκκλησάκι και το σπίτι. Εκεί αναπαύεται το σκήνωμά της. Αυτό τον καιρό έχουμε αποδυθεί σ΄έναν αγώνα για να γίνει επέκταση στο σπίτι, να τοποθετηθεί η σκεπή και να διαμορφωθεί ο περιβάλλοντας χώρος. Επιθυμία μας είναι να γίνει ένα ιερό Ησυχαστήριο και να εγκαταβιώσει μια μοναχή που εξέφρασε τον πόθο να έλθει κοντά μας. Γι ΄αυτό σκεφτήκαμε να βγάλουμε κουπόνια για να συγκεντρωθεί το ποσό για να γίνουν οι εργασίες. Όσοι θέλετε για να μοιράσετε κουπόνια στην Αθήνα, στο χωριό μας ή οπουδήποτε αλλού, να επικοινωνήσετε στα τηλέφωνα 6944 944 082 κ. Δημήτρη Πούλιο, 6946 267 290 κ. Χρήστο Γκουτσέλη. Καλείστε όλοι σας να βοηθήσετε στα κουπόνια. Ο Αριθμός Λογαριασμού για οποιαδήποτε χρηματική βοήθεια είναι: 272 04 003082 21 Α.Τ.Ε.

Παλαιομάνινα

5

Ποίηση Τι ούνε κυρούτσι ντι χρυσό Του Παναγιώτη Β. Ζώγα* Μπινά ουνόρε ουά Αγϊ Γιώργη, λά μπουστανιάου, Κήτα Λούτσου, Καλόγηρου, ουστιά αβρίγκυρα ντουνιάου βάλα τζιτσιά κι κάμα ανκό αβιά αριμάτε σι ντι χρυσό ουν θησαυρό αβιά αφλάτε Τι ούνε κυρούτσι ντι χρυσό του Μάνιε σ΄φέτσι φουνικό. Καλόγηρου ου βουτουμάρε σ΄του ρέου ου αρουκάρε Νισκέντς όμινοι ντι χώρε ντέντιρε ψέματι ντζουράτου τι φόνου α Κήτα Λούτσου, α Καλόγηρου α μαράτου. Ντι μούλτι ινάτι σ΄αντιζηλίη σκουάρε ούνε συκουφαντίη Τατσά αλτς ομινοι αθώοι νέσιρε του φυουακίη Σ΄φέτσι ουν μάρι φουνικό τι ούνε κυρούτσι ντι χρυσό. Κήτα Λούτσου ου βουτουμάρε σ΄του ρέου ου αρουκάρε Ούνε τζούε βίνη ώρα σι φουνιέου τσα σ΄μόρε, τσι ηρά, σι βινιά ντι τουν άλτε χώρε. Ντιντιά νκόστι- αβιά ζόρι, σούφιλτου νου ισιά, πρέφτου βίνει λα κάσα αούη σι ουσκουμουσιά Τι ούνε κυρούτσι ντι χρυσό του Μάνιε σ΄φέτσι φουνικό. Καλόγηρου ου βουτουμάρε σ΄του ρέου ου αρουκάρε Πρέφτ, Ντουμιτζέου σμι λιάρτε, κι ηρά ούνε τζουε λάη. Μίνι-μινι κου μενλι ανία Καλόγηρου ου βουτουμάη. Ωχ, λαίου ντι μίνι, φετσ’ του Μάνιε μάρι σζνίη. Σκουτέτς όμινλιε αθόϊε ντι νουτρ ντι φιουακίη Τι ούνε κυρούτσι ντι χρυσό του Μάνιε σ΄φέτσι φουνικό. Καλόγηρου ου βουτουμάρε σ΄του ρέου ου αρουκάρε

(Η μετάφραση στο επόμενο φύλλο)

Το καπνομάζεμα Του Χρήστου Σπ. Ζώγα Απ’ τ’ άγρια χαράματα, με την Πούλια οδηγό και ταχύ το βάδισμα, για του καπνού το μάζεμα ξυπνούσαν στο χωριό. Πριν βγει ο ήλιος και ζεστάνει το καπνόφυλλο γιατί, τη φρεσκάδα όταν χάνει, μαραμένο το κοτσάνι, δύσκολο ήταν να κοπεί. Πριν απ’ τα χαράματα με το φως του φεγγαριού, σα μηχανή τα δάχτυλα κόβανε στο μάζεμα τα φύλλα του καπνού. Κι έβγαινε ήχος ρυθμικός στη σιγαλιά της νύχτας, μαζί ακούγονταν κι αυτός του γρύλλου ο ερωτικός, του τριζονιού, κατά της νύστας. Άντε να βελονιαστεί συνήθως ένα ένα, καλά ν’ αρμαθιαστεί, με μόχθο κοντολογίς πολύ, έφθανες στο τέρμα. Καταμεσής, την άνοιξη κι όλο το καλοκαίρι, η έγνοια κει αδιάκοπη, με το άγχος η εξέλιξη, στο τέλος τι θα φέρει. Που θα’ ρχόταν ο μεσίτης να κοιτάξ’ να εκτιμήσει, ο μεσάζων ο αγύρτης, τη σοδειά αν θα πουλήσεις, με τιμή, που κείνος θα ορίσει.


6

Παλαιομάνινα

Λεξικό Ομηρικές λέξεις στο βλάχικο λόγο (Συνέχεια) Απουμονοσέσκω = απουμόνω, σκάζω, κλείνω το στόμα. Από την πρόθεση «από» και το ομηρικό ρήμα «μονόω»= μένω μόνος, αποτραβιέμαι από τη ζωή. Απουφούγκω = αποφεύγω (από το από + φεύγω ή από το ομηρικό «φυγή» = φυγjα») Απύρωτο = απύρωτο (χωρίς πυρά, χωρίς φωτιά). Ιλιάς Ι, 122 Αρασέσκω = αρέσκω. Ομηρικό ρήμα «αρέσκω» ή «αρέσσω». Ιλιάς Τ, 183 Αράφτο ή αράπτο ή ράπτρο = ράφτης, ράπτης. Η ρίζα μπορεί να αναζητηθεί στη μυκηναϊκή λέξη «rapitirya» = ράφτης! Αραχνιά = αραχνιά (ομηρικό «αράχνιον», «αράχνια»). Οδύσσεια ο 288 και π 35. Αραχνισέσκω = αραχνιάζω Αραχνισίτο = αραχνιασμένος Αρέπιτο ή ρέπιτο ή ρίπα = κλίση, κατωφέρεια.Η λέξη έχει ομηρική ρίζα και παράγεται από το ρήμα «ρέπω» κλίνω. Απο την ίδια λέξη παράγεται και η «ρίπα» = πέτρα ή λόφος με κλίση. «ρέπε δ’ αίσιμον ήμαρ Αχαιών = έγειρε ή έκλινε δε η μοιραία ημέρα των Αχαιών» (Ιλιάς Θ, 72) Αρεσέσκω ή αρισέσκω = αρέσω, ευχαριστώ κάποιο (ομηρικό «αρέσκω»). Οδύσσεια θ, 396 και θ 402 Αριπιντίνα = κατωφέρεια, κατήφορος, πλαγιά (βλέπε πιο πάνω σχόλιο για το «αρέπιτου» ή «ρέπιτου» ή «ρίπα») Αρμακέο = αρμακάς, σωρός από πέτρες. Από τη λέξη «έρμαξ – κος» Αρμάθα ή αρμαθιάα = αρμαθιά. Ομηρική λέξη «αρθμός». Ιλιάς 524 Αρμύρα ή αλμύρα = αρμύρα (ομηρικό «άλμη», «άλμυρον») Αρναπόκια = αρναπόκι, μαλλί αρνού. Παράγεται από τις λέξεις αρνί = πόκος =κουρεμένο και ακατέργαστο προβατίσιο μαλλί. Αρούκω = ρίχνω. Η ρίζα είναι ομηρική! Προέρχεται από το ρήμα «αράσσω = ρίχνω κάτω»: «απήραξεν δε χαμάζε αυτή συν (Από το βιβλίο του Δημήτρη Στεργίου «4.500 μυκηναϊκές, ομηρικές, βυζαντινές και αρχαιοελληνικές λέξεις στο βλάχικο λόγο». Εκδόσεις Δ. Παπαδήμα, τηλ. 3627318).

ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2011

Σταδιακή η μόνιμη εγκατάσταση στην Παλαιομάνινα Από διηγήσεις παλιών γερόντων του χωριού μας προκύπτει ότι μετά το 1829 οι πρόγονοί μας ζούσαν ως «σκηνίτες» στη θέση «Παλιοκούνακα» και ότι τα πρώτα σπίτια από λασποτοίχια ή πέτρα κτίσθηκαν μετά το 1840 Από στοιχεία και πληροφορίες γερόντων του χωριού μας σε σχετικές συζητήσεις κατά το τέλος της δεκαετίας του 1950 και τις αρχές της δεκαετίας του 1960, προκύπτει ότι η μόνιμη εγκατάσταση των βλαχοποιμένων προγόνων μας ήταν σταδιακή. Σίγουρα, άρχισε μετά την ικανοποίηση σχετικού αιτήματός τους από τον τότε κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια για «να τους δοθή μια συγκεκριμένη θέσις, η οποία ονομάζεται Μάνινα και Ποδολοβίτζα, επί Θέματος Ξηρομέρου…», δηλαδή μετά το 1829, και ολοκληρώθηκε στη δεκαετία του 1880. Υπενθυμίζεται ότι η σχετική επιστολή εστάλη από τη Ναύπακτο στις 27 Σεπτεμβρίου 1829 και υπογραφόταν από τον Αθανάσιο Δημ. Κραψίτη. Πέντε στοιχεία επιβεβαιώνουν τη διαπίστωση αυτή για σταδιακή εγκατάσταση των προγόνων μας στη Μάνινα και στην Παλαιομάνινα. Πρώτον, ο Ιωάννης Λαμπρίδης (1839 – 1891) αναφέρει ότι οι βλαχοποιμένες της Ακαρνανίας «προήλθαν από το χωριό Βιτσικόπουλο της περιοχής Παλαιπωγώνι της Βορείου Ηπείρου γύρω στο 1840». Δεύτερον, στον τοίχο, πάνω από τη νότια πόρτα της παλιάς εκκλησίας του χωριού μας (γκρεμίστηκε για να κτιστεί η σημερινή καινούρ-

Αποκαλυπτικός ο συμβολισμός του ιδιόχειρου σκίτσου του Λ. Εζέ: Ο βλαχοποιμένας Παλαιομανιώτης εμφανίζεται θεματοφύλακας της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς των προγόνων του! για) υπήρχε λίθινη πλάκα με το έτος ανέγερσής της (1866). Κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται αυτό το σημαντικό γραπτό ντοκουμέντο! Τρίτον, ο Εζέ, ο οποίος επισκέφτηκε το χωριό μας το 1860, το αναφέρει ως «Παλαιό Μάνι», ενώ στην αποτύπωση της «Αυλόπορτας» που έκανε ο ίδιος, παρουσιάζει κι έναν βλαχοποιμένα φουστανελοφόρο! Αυτό σημαίνει ότι ήδη η Παλαιομάνινα κατοικούνταν από τους προγόνους μας βλαχοποιμένες πριν από το 1860. Τέταρτον, ο Βάϊγκαντ, ο οποίος

επισκέφτηκε το χωριό μας το 1894, αναφέρει το χωριό μας ως «Κουτσομπίνα» ή «Μάνινα», που είχε 150 οικογένειες ή 750 άτομα. Πέμπτον, πολλοί πρόγονοί μας βρέθηκαν να είναι γραμμένοι στο Δημοτολόγιο του Αστακού. Στο Δημοτολόγιο αυτό αναφέρεται ότι γεννήθηκαν στη Μάνινα μετά το 1860. Όπως διηγούνταν πολλοί γέροντες του χωριού, την περίοδο μετά το 1829 έως τη μόνιμη εγκατάστασή τους σταδιακά στην Παλαιομάνινα, οι πρόγονοί μας βλαχοποιμένες ζούσαν ως «σκηνίτες», δηλαδή σε κονάκια ή σε καλύβες και συγκεκριμένα στην περιοχή κοντά στην παλιά γεώτρηση, η οποία ονομάζεται «Παλιοκαλύβι» (Παλιοκάλυβα) ή «Παλιοκούνακι» (Παλιοκούνακα)! Επίσης, από τις ίδιες πληροφορίες και διηγήσεις προκύπτει ότι το πρώτο σπίτι που χτίστηκε στην Παλαιομάνινα ήταν του Σαμαλέκου (κι όχι του Κουτσομπίνα) στη σημερινή του θέση, ενώ έως το τέλος της δεκαετίας του 1950 υπήρχαν στο χωριό μας χτισμένα όχι με πέτρα, αλλά με λάσπη και… καλάμια (λασποτοίχια!). Επίσης, μην ξεχνάμε ότι έως το 1950 τα δάπεδα των περισσότερων σπιτιών στην Παλαιομάνινα ήταν από κοκκινόλασπη!

Παροιμιώδεις βλάχικες φράσεις στο χωριό μας Υπάρχουν πολλές παροιμιώδεις φράσεις στο χωριό μας, από τις οποίες οι περισσότερες διατηρούνται ως σήμερα. Παραθέτουμε μερικές από αυτές: Αμάν, ντερμάν (Αμάν, έλεος). Η φράση αυτή, συνήθης στην Παλαιομάνινα τα παλαιότερα χρόνια, εντοπίσθηκε στο Γλωσσάριο της «Συλλογής των κατά την Ήπειρον Δημοτικών Ασμάτων» του Γ.Χρ. Χασιώτου (έκδοση του 1866), και είναι τουρκική. Γκαζέπι μάρι (μεγάλη συμφορά). Και η φράση αυτή εντοπίσθηκε στο Γλωσσάριο της παραπάνω Συλλογής και είναι, μαζί με την προηγούμενη, οι μοναδικές σχεδόν τουρκικές στο βλάχικο λεξιλόγιο. Πόρτε γίνου μπια άπε (κουβαλά κρασί αλλά πίνει νερό). Πρόκειται για εκείνο που δουλεύει χωρίς αποτέλεσμα Μίου κίου, μίου κίου, ζμπουρέστι μόρτου κου γίου (Μίου κίου, μίου κίου, μιλάει ο πεθαμένος με τον ζωντανό). Αναφέρεται σε αυτόν που τεμπελιάζει. Άρι μούσκα πι νάρι (έχει τη μύγα πάνω στη μύτη) Αναφέρεται στο μυγιάγγιχτο, το νευρικό. Μπάκου σάρικα (βάλτου τη σάρικα, σκεπασέ το) Αναφέρεται ως συμβουλή να μην ασχολείται κανείς με κάποιο ενοχλητικό Πόρκου ατσέου σκλιόπου μέκε ντάρντου ατσέου μιτού-

ρου (το γουρούνι που κουτσαίνει τρώει το ώριμο αχλάδι). Αφορά αυτόν που κερδίζει χωρίς να βιάζεται Νου κουμ στιαϊ, μα κουμ αφλάς (όχι όπως ήξερες, αλλά όπως τα βρήκες). Αναφέρεται για τις νύφες Σι σπιρέ ζούρου ντι μπιτάτου (Φοβήθηκε ο τρελός τον μεθυσμένο). Νόρι φούρου ιού σλιάγκε κάου (δεν έχει ο κλέφτης που να δέσει το άλογο γιατί φοβάται τους κλέφτες) Φρατιλι σι σμεκε κάρα, όσο ους του τσένε (ο αδελφός θα σου φάει το κρέας, αλλά το κόκαλο θα στο κρατήσει). Αναφέρεται στα αδέλφια που δεν αποξενώνονται ποτέ. Μουλιέρια τσι άρι σιαμέα, άρι μίντια σουμ σιαμέα (η γυναίκα που φορά μαντίλι κρατά το μυαλό στη θέση του). Αναφέρεται στην ταπεινή γυναίκα, τη μυαλωμένμη γυναίκα Ατσά τσι νου βριά σφριμίτε, τούτε τζούε τσιάρε (αυτή που δε θέλει να ζυμώσει όλη μέρα κοσκινίζει). Αναφέρεται σε όποιο δεν θέλει να κάνει κάτι. - Κα πούλιου αρισπιντίτου (σαν κλωσσόπουλο χαμένο). Αναφέρεται γι΄αυτόν που δεν έχει στήριγμα.


Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2011

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η βυζαντινή πόλη «Αχελώος» ταυτίζεται με την Παλαιομάνινα; Ενώ ο Ιουδαίος (από την Ισπανία) περιηγητής (1160 μ.Χ.) Βενιαμίν εκ Τουδέλης αναφέρει στο Οδοιπορικό του ότι η πόλη είναι ακαρνανική, ο καθηγητής κ. Αθανάσιος Παλιούρας καταδεικνύει τον παραποτάμιο χώρο του Αγίου Γεωργίου του Κισσώτη που είναι στην Αιτωλία και ο Κ. Κώνστας το αιτωλικό πάλι Μάστρο

Στο επάνω μέρος των αρχαίων τειχών της ακρόπολης διακρίνονται έντονα τα στοιχεία επιδιόρθωσής τους κατά τους Βυζαντινούς χρόνους με ασβεστολάσπη! Θυμάμαι ότι από το 1962 ο αείμνηστος Φώτιος Ν. Κουτσομπίνας είχε έμμονη ιδέα ότι η πόλη του Αχελώου, που αναφέρει στο Οδοιπορικό του ο Ιουδαίος (από την Ισπανία) περιηγητής Βενιαμίν εκ Τουδέλης ταυτίζεται με την Παλαιομάνινα. Είχαμε αρχίσει μαζί πολύμηνες και πολύωρες έρευνες στην Εθνική Βιβλιοθήκη πάνω στο κείμενο του Ιουδαίου περιηγητή που ήταν στα Λατινικά( επειδή γνώριζα πολύ καλά τα Λατινικά). Αλλά δεν βρήκαμε άκρη στις έρευνες αυτές. Ώσπου αργότερα ανακάλυψα ότι στο περιοδικό «Ηπειρωτικά Χρονικά» (τεύχος 1931, σελίδες 23 – 28) υπήρχε άρθρο του καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Μι-

χαήλ Α. Δένδια, το οποίο αναφερόταν, με σημειώσεις και ερμηνείες, στο σχετικό κείμενο του Βενιαμίν εκ Τουδέλης υπό τον τίτλο «Λευκάς ή Άρτα – Ερμηνεία ενός χωρίου του οδοιπορικού του Βενιαμίν του εκ Τουδέλης – Ένα κείμενο του 12ου αιώνα». Ο περιώνυμος Ιουδαίος περιηγητής και έμπορος Βενιαμίν εκ Τουδέλης ταξίδευσε στα 1160, ξεκινώντας από τη Σαραγόσα της Ισπανίας, σε χώρες της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας. Γύρω στα 1165 έφτασε στην Κέρκυρα και από εκεί διεκπεραιώθηκε στην Άρτα -κατ’ άλλους ερευνητές των κειμένων του, που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο, πρόκειται για τη

Λευκάδα- όπου ζούσαν τότε περίπου εκατό οικογένειες Ιουδαίων “επί κεφαλής των οποίων ευρίσκονταν οι ραββίνοι Σελαχίας και Ηρακλής”. Στο άρθρο αυτό ο Μιχαήλ Δένδιας παραθέτει, μεταξύ πολλών άλλων χρήσιμων πληροφοριών, σε μετάφραση, το σχετικό χωρίο από το οδοιπορικό, που αναφέρεται στην Άρτα ή τη Λευκάδα (αυτό ήθελε να αποδείξει ο αείμνηστος Φώτης Κουτσομπίνας) και που έχει ως εξής: «Εκείθεν (δηλ. εκ Κερκύρας) υπάρχει ταξίδιον δύο ημερών μέχρι της χώρας της Λάρτας, όπου άρχονται αι κτήσεις του Μανουήλ, ηγεμόνος των Ελλήνων. Είναι φρούριον περιλαμβάνον μέχρις εκατόν Ιουδαίων, επί κεφαλής των οποίων ευρίσκονται οι ραββίνοι Σελαχίας και Ηρακλής. Εκείθεν (δηλ. εκ Λάρτας) χρειάζεται κανείς δύο ημέρας μέχρι του Αφίλου (πρόκειται αναμφιβόλως περί της πόλεως Αχελώου), φρούριον εις το οποίον ευρίσκονται περίπου τριάκοντα Ιουδαίοι, έχοντες επί κεφαλής των τον ραββίνον Σαββατάϊ. Εκείθεν (δηλ. εξ Αχελώου) χρειάζεται ημίσειαν ημέραν μέχρις Ανατολικού, το οποίον κείται επί “βραχίονος θαλάσσης”. Εντός μιας ημέρας μεταβαίνει εκείθεν εις Πάτρας”. Δημήτρης Στεργίου

Τα σχόλια πάνω στο σχετικό κείμενο του «Οδοιπορικού» Στη συνέχεια ο Μιχαήλ Δένδιας παραθέτει το ακόλουθο σχόλιο που μας ενδιαφέρει: «Ως εννοεί τις ευκόλως εξ απλής αναγνώσεως του κειμένου τούτου δεν πρόκειται περί ταξιδίου εξ Άρτης εις Αιτωλικόν επιχειρηθέντος εις διάστημα ημισείας ημέρας, αλλά περί ταξιδίου εξ Αχελώου εις Αιτωλικόν, είναι δε λογικώτατον η μεταξύ των δύο τούτων σημείων απόστασις να δύναται να διανυθή εντός ημισείας ημέρας. Κατόπιν της παρατηρήσεως ταύτης θα ηδυνάμεθα να αναπαραστήσωμεν, συμφώνως προς το κείμενον, το δρομολόγιον του ισπανού περιηγητού ως εξής: Ο ραββίνος καταλείπει την Κέρκυραν και εντός δύο ημερών διαπλέει την θάλασσαν μέχρι του λιμένος της Σαλαγαράς πιθανώς επινείου της “χώρας της Άρτας” κατά την εποχήν ταύτην. Αναμφιβόλως δύο ημερονύκτια -48 ώραι- είναι, νομίζομεν, αρκετά ίνα ιστιοφόρον δυνηθή να διαπλεύση έστω και με μετρίως ευνοϊκόν άνεμον τον από Κερκύρας μέχρι του περί ου ο λόγος όρμου του Αμβρακικού διάστημα. Τουναντίον, δύο ολόκληρα ημερονύκτια δια να μεταβή κανείς εκ Κερκύρας εις Λευκάδα είναι ομολογουμένως πολύ. Ας παρακολουθήσωμεν τον ημέτερον περιηγητήν εγκαταλείποντα την Άρταν. Κατά το κείμενον, μετέβη εντός δύο ημερών εις την μικράν ακαρνανικήν πόλιν Αχελώον, της οποίας βραδύτερον ο επίσκοπος υπόκειται, κατά τους χρόνους του Δεσποτάτου, εις τον μητροπολίτην Ναυπάκτου. Η πόλις αύτη δεν πρέπει κατ’ ουδένα λόγον να ταυτισθή προς το Αιτωλικόν, ως τούτο κάμνει, προφανώς εκ παραδρομής,

ο κ. Ανδρεάδης, δια τον απλούστατον λόγον ότι πρόκειται περί πόλεων διαφόρων εκ των οποίων η μεν πρώτη έκειτο κάπου πλησίον του φερωνύμου ποταμού, η δε δευτέρα Αιτωλικόν μεν κατά την αρχαιότητα, Ανατολικόν δε κατά τον μεσαίωνα καλουμένη κείται πολύ μακράν του Αχελώου και εν τη Αιτωλία. …Συμφώνως λοιπόν προς μίαν τοιαύτην ανάγκην του κειμένου νομίζομεν ότι πρέπει εις την προφανώς παρεφθαρμένην λέξιν του χωρίου να αναγνωρίσωμεν το όνομα της Άρτας. Τούτο πράττουν ομοίως, χωρίς να παρέχουν καμμίαν σχετικήν δικαιολογίαν, και οι τελευταίοι χρονολογικώς εκδόται του Οδοιπορικού Adler και Llubera. Πράγματι, δια να μεταβή κανείς κατά τον 12ον αι. από την Άρταν εις τον Αχελώον είτε δια ξηράς, διερχόμενος το Μακρυνόρος, είτε δια θαλάσσης αποβιβαζόμενος εις σημείον τι της ακαρνανικής ακτής, θα είχεν ανάγκην πολλού χρόνου. Εν τούτοις, τα δύο ημερονύκτια περί των οποίων ομιλεί το Οδοιπορικόν, είναι διάστημα πλέον ή αρκετόν, λαμβανομένων υπ’ όψει βεβαίως των δυσκολιών τας οποίας παρουσίαζεν η συγκοινωνία των μερών τούτων κατά τον 12ον αιώνα. Τουναντίον, νομίζομεν, ουδέποτε θα εχρειάζετο κανείς δύο ημερονύκτια δια να μεταβή εκ της απέναντι της Ακαρνανίας πόλεως Λευκάδος εις την πόλιν Αχελώον παρά το ομώνυμον ποταμόν. Το σχετικόν λοιπόν χωρίον του Οδοιπορικού δεν περιέχει πλέον καμμίαν δυσκολίαν πραγματικής ερμηνείας, δοθέντος ότι εκ μεν της Άρτας είναι λογικόν· χρειάζεται κανείς μέχρι του Αχελώου δύο ημέρας, εκείθεν δε μέχρι του Αιτωλικού μόνον ημίσειαν ημέραν».

Παλαιομάνινα

7

Έξι λόγοι υπέρ της Παλαιομάνινας και οι αντίλογοι Η αναφερόμενη από τον Βενιαμίν εκ Τουδέλης πόλη του Αχελώου ταυτίζεται με την Παλαιομάνινα για τους ακόλουθους έξι λόγους: Πρώτον, ο Βενιαμίν εκ Τουδέλης αναφέρει ότι η πόλη του Αχελώου ήταν φρούριο (οχυρωμένη) και παρά τον Αχελώον, στοιχεία που συγκεντρώνει μόνο σχεδόν η Παλαιομάνινα. Δεύτερον, στην ακρόπολη υπάρχει μια δίδυμη βυζαντινή υδατοδεξαμενή με εκπληκτική, για την εποχή εκείνη, μόνωση, που σημαίνει ότι κατοικούνταν κατά την περίοδο αυτή. Τρίτον, τα τείχη της ακρόπολης της Παλαιομάνινας έχουν επιδιορθωθεί με ασβεστολάσπη, πρακτική που εφαρμοζόταν μόνο κατά τη Βυζαντινή Εποχή. Τέταρτον, οι χρονομετρικές αποστάσεις δικαιολογούν τη θέση της πόλης του Αχελώου στην Παλαιομάνινα. Πέμπτον, η περιοχή είναι γεμάτη από βυζαντινές εκκλησίες και ξωκλήσια, από τα οποία τα περισσότερα είναι σήμερα ερειπωμένα. Έκτον, όπως επισμαίνει ο Μιχαήλ Δένδιας στα «Ηπειρωτικά Χρονικά», η πόλη του Αχελώου ήταν ακαρνανική. Υπογραμμίζουμε την τελευταία επισήμανση διότι ο διακεκριμένος συντοπίτης μας καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Αθανάσιος Παλιούρας με ανακοίνωσή του υπό τον τίτλο «Η άγνωστη βυζαντινή πόλη Αχελώος», έχει διαφορετική άποψη, αφού την αναζητεί στην… Αιτωλία. Με την ανακοίνωσή του, ο κ. Παλιούρας κατέδειξε τον παραποτάμιο χώρο του Αγίου Γεωργίου του Κισσώτη, όπου διεξήχθη η περιβόητη «Μάχη του Αχελώου» το 1358 ή 1359 και υπάρχουν απτά δείγματα αξιόλογης αρχαίας πόλης. Συμπερασματικά, κατέληξε ότι πρέπει να γίνουν εκτεταμένες ανασκαφές, που θα δώσουν τα αναγκαία στοιχεία, ώστε να αποκαλυφθεί η ονομασία της αρχαίας πόλης, και θα αποδείξουν εάν ταυτίζεται με την αρχαία πόλη «Αχελώος». Με όλο το σεβασμό και το δέος προς τον καθηγητή κ. Αθανάσιο Παλιούρα επισημαίνουμε ότι η τοποθεσία του Αγίου Γεωργίου (κοντά στο Αγγελόκαστρο) ανήκει στην Αιτωλία και είναι παραποτάμια όχι του Αχελώου, αλλά του παραπόταμού του, του Δίμηκου ή αρχαίου Κυάθου, που εκβάλλει στον Αχελώο απέναντι από την Παλαιομάνινα! («Άπα τσα Λάϊα»= Μαύρο Νερό, όπως τον αποκαλούν οι κάτοικοι της Παλαιοσμάνινας). Επίσης, αναφέρουμε ότι άλλοι συντοπίτες συγγραφείς (Κ. Κώνστας) ταυτίζουν την πόλη του Αχελώου με το Μάστρο.


8

Παλαιομάνινα

Συγχαρητήρια για την Ομάδα «Παλαιομάνινα και ανθρωπιά» Εκφράζουμε δημοσίως τα θερμά συγχαρητήρια στο δημιουργό της ομάδας «Παλαιομάνινα και Ανθρωπιά»

Κώστα Ναούμη και τους διαχειριστές της Αθηνά Σκούρτη, Θωμά Τόγια, Ελένη Ναούμη και Νίκο Ναούμη καθώς και δεκάδες άλλους, κυρίως νέους, συγχωριανούς μας, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν προθυμότατα στο προσκλητήριο και συνεχώς πυκνώνουν τις τάξεις της και εκφράζουν διαδικτυακά το ενδιαφέρον, τη συμπαράσταση και την αγάπη τους προς το χωριό μας, την Παλαιομάνινα. Η ομάδα αυτή δημιουργήθηκε με αποκλειστικό της στόχο να αναπτύξει δράσεις κατά κύριο λόγο φιλανθρωπικού χαρακτήρα, καθώς επίσης και να συντονίσει δράσεις που θα διαφυλάξουν πολιτιστικά και πολιτισμικά στοιχεία του χωριού μας. Είναι μια κοινότητα νέων, κατά βάση, ανθρώπων, με καταγωγή από την Παλαιομάνινα. Δικαίωμα να γίνουν μέλη στην ομάδα έχουν όλοι όσοι έχουν προφίλ στο facebook. Η ηλικία δεν παίζει κανέναν ρόλο απολύτως. Θα προτιμώνται όμως, όπως τονίζουν ο δημιουργός και οι διαχειριστές, είτε να έχουν καταγωγή από την Παλαιομάνινα, είτε να αγαπούν και να επισκέπτονται το χωριό μας. Ο σκοπός της ομάδας είναι η ενεργός συμμετοχή των μελών της σε δράσεις διαφόρων μορφών. Σκπός της είναι κινητοποιήσει τα μέλη της και να τα παρακινήσει για να συμμετέχουν ενεργά σε διάφορες δράσεις που θέλει να πραγματοποιήσει. Επίκεντρο των δράσεων αυτών είναι ο πολιτισμός, η διαφύλαξη και η διάσωση των εθίμων του χωριού μας, καθώς επίσης, και ο συντονισμός δράσεων, με επίκεντρο τον συγχωριανό μας που υποφέρει. «Οι καιροί είναι δύσκολοι. Όλοι το αντιλαμβανόμαστε αυτό. Εμείς όμως, είμαστε νέοι και διαθέτουμε πολλά αποθέματα ευαισθησίας, ελπίδας, όπως και

ΠΡΟΣΩΠΑ & ΠΡΑΓΜΑΤΑ Χρειάζεται Γηροκομείο το χωριό μας Επιδοκιμάζουμε με θέρμη την πρωτοβουλία του φωτισμένου συγχωριανού μας αρχιμανδρίτου Παύλου Ντανά, ο οποίος με άρθρο στην εφημερίδα μας (βλέπε σελίδες 4 και 5) και στο ιστολόγιο της Ομάδας «Παλαιομάνινα και Ανθρωπιά» προσκαλεί να αγοράσουμε κουπόνια για τη συνέχιση των εργασιών στο ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής. Έργον θεάρεστον. Φρονούμε όμως ότι ένα έργο που θα ήταν διπλά θεάρεστον είναι και εκείνο της ίδρυσης Γηροκομείου στο χωριό μας. Είναι ένα έργο (όπως προτείνει και ο συγχωριανός μας Πάνος Ζώγας σε άρθρο του στις σελίδες 4 και 5) αναγκαίο, επιτακτικό και άκρως ανθρώπινο καθώς συνεχώς διαπιστώνουμε ότι και ο πληθυσμός στο χωριό μας γηράσκει δραματικά. Το έργο μπορεί να αρχίσει με τη δωρεάν παραχώρηση κατάλληλου οικοπέδου (υπάρχει προσφορά από ίδρυμα στο χωριό μας) και να συνεχισθεί με δωρεές και χορηγίες. Είναι το καλύτερο αντίδοτο στην οικονομική και κοινωνική κρίση…

Το μεγαλείο της Παιδείας στο χωριό μας

Η Παιδεία είναι ένας σημαντικός θεσμός. Μπορούμε να πούμε ότι είναι το θεμέλιο μιας υγιούς κοινωνίας και πολιτείας. Δεν συμβάλλει μόνο στην ενίσχυση της μόρφωσης και των εφοδίων για επαγγελματική καταξίωση και ανέλιξη, αλλά, κυρίως, στη δημιουργία καλών χαρακτήρων ή «καλών καγαθών» ανθρώπων, όπως έλεγαν οι αρχαίο ημών πρόγονοι. Αυτό είναι και το μεγαλείο της σωστής Παιδείας. Αυτό το μεγαλείο κυριαρχούσε στο χωριό μας πριν από πολλά χρόνια. Δάσκαλοι, όπως Πρέζας και Μπακέλας και δασκάλα, όπως η Μπικύρη, άφησαν εποχή για το πάθος τους, το ενδιαφέ-

ρον τους και τη μεγαλοσύνη τους για τη μόρφωση των μαθητών τους. Στη δεκαετία του 1950 συνεχιστής αυτών των πραγματικών παιδαγωγών ήταν ένας νεαρός δάσκαλος, ο Αθανάσιος Κουφογιώργος, ο οποίος εισήγαγε πολλά νέα στοιχεία για τη σύγχρονη εκπαίδευση στο χωριό μας (εκδρομές, θεατρικά έργα, γυμναστικές επιδείξεις και γυμναστικούς αγώνες κλπ), αλλά και ένα εντυπωσιακό σύστημα εκπαίδευσης. Για το λόγο αυτό δεν υπήρχε «λειτουργικός αναλφαβητισμός» στο χωριό μας, αφού όλοι οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου ξεπερνούσαν σε γνώσεις της ελληνικής γλώσσας, ορθογραφίας, ιστορίας, γεωγραφίας και μαθηματικών τους μαθητές των Γυμνασίων των επόμενων ετών και ιδιαίτερα τους σημερινούς! Ως ευγνωμοσύνη παραθέτουμε ένα σχετικό στιγμιότυπο (αρχείο Δημήτρη Στεργίου) από την τάξη του Δημοτικού Σχολείου της Παλαιομάνινας το 1953 με «μαέστρο» το δάσκαλο Αθανάσιο Κουφογιώργο (δεξιά διακρίνονται σε χωριστή ομάδα οι συμμαθήτριες – κορίτσια του χωριού μας!)

Επτά νέα dvd με πλούσιο λαογραφικό υλικό του χωριού μας Η Εταιρεία Φίλων των Μνημείων της Παλαιομάνινας ανακοινώνει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η ψηφιοποίηση (dvd) του πλούσιου πολιτιστικού υλικού που έχει στο αρχείο της σε βιντεοταινίες. Ήδη, όλο το υλικό αυτό έχει συγκεντρωθεί και ταξινομηθεί σε επτά dvd με αντίστοιχα θέματα, όπως είναι ο Βλάχικος Γάμος (από το προξενιό έως το βλάχικο γαμήλιο φαγητό, τραπέζι και γλέντι), με τις συναυλίες του Γιάννη Μαρκόπουλου (για το Μεσολόγγι), του Λάκη Χαλκιά (για το Μεσολόγγι και τα «Παιδιά της Σαμαρίνας) και του Βασίλη Σαλέα, όλα τα βλάχικα έθιμα («Κουτάρου», «Περπερούνα», «Σκάρος», «Λάζαρος», κλπ). Η αναπαραγωγή σε πολλά «κομμάτια» θα εξαρτηθεί από το αγοραστικό ενδιαφέρον των συγχωριανών μας, επειδή έχει μεγάλο κόστος.

Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2011

Συγχαρητήρια για την Ομάδα «Παλαιομάνινα και ανθρωπιά» προσμονής, για ένα καλύτερο αύριο. Είναι στο χέρι μας, να κάνουμε πράξη, ότι ο καθένας μπορεί, περνώντας στην δράση», τονίζουν τα στελέχη της. Στα μέλη, επιτρέπεται, η διαφύλαξη ενός επιπέδου στην επικοινωνία εντός της ομάδας. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να αναρτά οτιδήποτε κρίνει, ό,τι θα ήταν καλό να έλθει σε γνώση των υπόλοιπων μελών. Βασική προϋπόθεση, οι αναρτήσεις να έχουν σχέση με το χωριό μας, χωρίς ν’ αποκλείονται βέβαια και αναρτήσεις γενικότερου ενδιαφέροντος, για παράδειγμα, άρθρα κοινωνικού περιεχομένου, άρθρα με θέματα σχετικά με τη νεολαία, καθώς επίσης και την ευρύτερη περιοχή. Η ομάδα αυτή, σε καμία περίπτωση, δεν αποτελεί μέσο προβολής, κάποιου προσώπου. Δεν αποτελεί μέσο,για την προώθηση προϊόντων και εταιρειών. Δεν είναι βήμα για την ανάγκη του οποιουδήποτε σκέφτεται και δρα με υστεροβουλία. «Με την ευχή η ομάδα « Παλαιομάνινα και Ανθρωπιά», να είναι καλοτάξιδη και χρήσιμη στο χωριό μας, σας παρακινούμε να τη διαδώσετε σε φίλους και γνωστούς. Συμμετέχουμε όλοι, κινητοποιούμαστε όλοι. Αγαπάμε την Παλαιομάνινα και τους ανθρώπους της, με ανεβασμένη διάθεση και κέφι, ο καθένας μας, προσφέρει και συμμετέχει όσο μπορεί», τονίζουν δημιουργός και διαχειριστές της.

Χορηγός έκδοσης Δημήτρης Στεργίου: 700 ευρώ (Σύνολο: 5.600 ευρώ)

Συνδρομητές εφημερίδας (Για το 2011) - Δημήτρης Παράσχος: 50 ευρώ - Κυριακή Κέκου: 25 ευρώ - Σωτηρία Δημονίτσα: 20 ευρώ - Άγνωστος: 60 ευρώ - Άγνωστος: 50 ευρώ - Άγνωστος: 50 ευρώ - Άγνωστος: 30 ευρώ

Χορηγοί cd (Ο πίνακας στο επόμενο φύλλο) Παρακαλούνται συγχωριανοί μας – συνδρομητές που δεν αναφέρονται στον πίνακα, να τηλεφωνήσουν στα γραφεία μας για την κοπή αντίστοιχων αποδείξεων, διότι στους τραπεζικούς μας λογαριασμούς δεν αναγράφονται

Εφημερίδα Παλαιομάνινα  

Τεύχος Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you