Issuu on Google+

h

IN VITRO

• h

ΜΑΪΟΣ 2011

μηνιαια εκδοση με θεμα την υγεια • διανεμεται δωρεαν h

μελανωμα

Όταν ο ήλιος «απειλεί»

h Η δίαιτα του καλού σεξ

h Εργασία και χαρά: Και όμως γίνεται

h Εγώ πότε θα γίνω μπαμπάς;

h Τα top προϊόντα για σφριγηλό στήθος

h

Τ. 25


ΜΑΪΟΣ 2011

4•in•vitro

Index

30

Κάπνισμα και δέρμα

Πέρα από τις άλλες βλαβερές του συνέπειες, το κάπνισμα φαίνεται να προκαλεί και βλάβες στους ιστούς του δέρματος. Το πόσο καπνίζουμε και από πότε καπνίζουμε, σχετίζεται με το βαθμό γήρανσης του δέρματος δείχνουν Αμερικανικές μελέτες.

10 Η έγκαιρη διάγνωση σώζει τον μαστό 12 Το Viagra θα μας... κουφάνει 18 Εμβόλιο - ασπίδα στον ιό HPV 19 Εκφύλιση ωχράς κηλίδας 20 Ασθενές φύλο: Πότε θα γίνω πατέρας; 21 Αντιγήρανση: Για μυαλό ξυράφι 22 Συμβουλές για το γυμναστήριο

8 Πόνοι στο γόνατο

32 Το πρώτο γενόσημο κατά του Πάρκινσον 34 Καρκίνος θυρεοειδούς 36 Η δίαιτα του καλού σεξ

28

Οι πόνοι στο γόνατο μπορεί να είναι “αθώοι” και περαστικοί, μπορεί όμως να είναι σοβαροί, και να σχετίζονται με κατάγματα ή τραυματισμούς στα μαλακά μόρια της άρθρωσης, ή με θλάσεις μυών. Σε κάθε περίπτωση οι πόνοι αυτοί “γονατίζουν” την καθημερινότητά μας.

38 Baby boom: Καλώς ήρθες εφηβεία! 39 Εργασία και χαρά. Γίνεται; 40 Aqua Yoga για μέλλουσες μαμάδες

Δημοσθένης Μπούρος

Εφάρμοσε με επιτυχία, για πρώτη φορά παγκοσμίως, την επαναστατική μέθοδο έγχυσης βλαστοκυττάρων σε ασθενή που έπασχε από πνευμονική ίνωση. Η “επέμβαση” έγινε στην πανεπιστημιακή πνευμονολογική κλινική του νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης και ο Έλληνας ερευνητής συγκαταλέγεται πλέον στους 26 επιστήμονες που εποπτεύουν διεθνώς τις εξελίξεις στον σημαντικό αυτό τομέα.

16 Συγχωνεύσεις

33 Πρωτοπόροι Έλληνες

Νοσοκομείων

Μέσα στο καλοκαίρι θα ανακοινωθούν οι αποφάσεις της κυβέρνησης για τις συγχωνεύσεις των νοσοκομείων της Αττικής. Όλες οι νοσοκομειακές μονάδες θα υπαχθούν σε εννέα “κύκλους” με ενιαία διοίκηση η κάθε μια. Σκοπός η καλύτερη λειτουργία του συστήματος περίθαλψης. Θα ακολουθήσουν συγχωνεύσεις και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Ακόμα μία Ελληνική πρωτιά μας έρχεται από το Ινστιτούτο Κυτταρικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς της Βαλτιμόρης (ΗΠΑ). Ο επίκουρος καθηγητής Παιδιατρικής Ογκολογίας Ηλίας Ζαμπίδης και οι Έλληνες συνεργάτες του κατάφεραν να κάνουν “ενήλικα κύτταρα” να συμπεριφέρονται ως “εμβρυικά βλαστικά κύτταρα” (iPS) χωρίς τη χρήση ιών, για πρώτη φορά παγκοσμίως.

24

Μπορούμε να προλάβουμε το μελάνωμα

Χιλιάδες άνθρωποι ετησίως έρχονται αντιμέτωποι με τη θλιβερή διαπίστωση ότι «εκείνη η ελιά» έχει δυστυχώς μετατραπεί σε μελάνωμα, για το οποίο υπεύθυνη σε μεγάλο ποσοστό είναι η υπερβολική έκθεση στις βλαβερές ακτίνες του ήλιου. Ωστόσο, η προληπτική εξέταση του δέρματος σώζει ζωές!

DELLA ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Α.Ε. Καφαντάρη 27, Αθήνα, 11631 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.51.008

Eκδoτης

διευθυντρια

ART director

Αντωνης Δελλατoλας

βικυ καρατζαφερη

Δημήτρης Λύρας

Γενικoς Διευθυντhς Εκδoσεων della

Αρχισυντακτησ

EΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Βαγγελης Β. Παπακωστας

Σύνταξη 210 6856700 εσωτ. 311

Διαφήμιση 210 6847222

υπευθυνος παραγωγησ - διανομης

Μάριος Φιλιππούσης Εκτυπωση: Τυποεκδοτική

νικοσ σταυρουλλακισ

Γιώργος Καπελούζος

Συνεργaτες: Ηλέκτρα Αλευρίτη, Αλέκα Κόγκα, Βασιλική Μανιάτη, Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης, Μαρία Ορφανίδου,

εμπορικη διευθυνση

Φωτογραφιες: shutterstock.com

Μάρκος Δελατόλας

Μηνιαία Εκδοση για την υγεία

διορθωση: Κώστας Θέος Μαρία Παπαρηγοπούλου

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διανέμεται δωρεάν

Ελένη Σαμπάνη sabani@invitromagazine.gr

e-mail invitro@invitromagazine.gr

Web www.issuu.com/invitromagazine


6•IN•VITRO

Editorial Tης Βίκυς Καρατζαφέρη

Όλα για τη µητέρα µου Στην Ελλάδα, οι µητέρες γιόρτασαν για πρώτη φορά στις 2 Φεβρουαρίου του 1929, για να συνδυαστεί η γιορτή τους µε εκείνη της Υπαπαντής. Τη δεκαετία του ’60, η γιορτή µεταφέρθηκε από τις 2 Φεβρουαρίου στη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

Ένα δυνατό κλάµα έσπασε τη σιωπή στην αίθουσα τοκετού… «Να σας ζήσει! Να είναι γερό και τυχερό!». Η µητέρα δακρυσµένη απλώνει τα χέρια να χαϊδέψει στοργικά το νεογέννητο που η χαµογελαστή και εξίσου συγκινηµένη νοσοκόµα τής αποθέτει προσεκτικά στα χέρια. Η νοσοκόµα άφησε ασυναίσθητα ένα ελαφρό µειδίαµα να χαϊδέψει τα χείλη της, καθώς σκέφτηκε τη δική της µητέρα. Πάντα την αγαπούσε, αλλά έφτασε να την καταλάβει ακόµη περισσότερο όταν έγινε µητέρα και η ίδια. Ακαριαία πέρασαν από το µυαλό της σκέψεις που δεν θα µπορούσε άλλη στιγµή να τις αποµονώσει. Πώς να περιγράψει κάποιος µε λόγια τη σχέση µάνας - παιδιού... Ποιήµατα, λαϊκά παραµύθια αλλά και έργα τέχνης έχουν αφιερωθεί σε κείνη. Το δέσιµο ξεκινά από την περίοδο της εγκυµοσύνης και συνεχίζεται άρρηκτο για το υπόλοιπο της ζωής. Μέσα από έκδηλη αγάπη αλλά και µέσα από διαφωνίες «χτίζεται» και συνεχώς εξελίσσεται αυτή η σχέση ζωής, που είναι µοναδική για τον καθένα. Μία µάνα αψήφιστα παραµερίζει τα «θέλω» της και θυσιάζει ακόµη και τη ζωή της όταν πρόκειται για το καλό των παιδιών της. Χωρίς υστεροβουλία, µε γνώµονα την ευτυχία των παιδιών της, µια µητέρα κάνει ό,τι πιστεύει πως είναι καλύτερο για αυτά. Και τα παιδιά το εισπράττουν αυτό, γι’ αυτό και ανταποδίδουν µε περισσή ανιδιοτέλεια αυτή την αγάπη. Επιστηµονικές µελέτες αποδεικνύουν πόσο ζωτικής σηµασίας είναι ο ρόλος της µάνας για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, καθώς καθορίζει τη διάπλαση της προσωπικότητάς του. Άλλη επιστηµονική έρευνα από τον Καναδά έδειξε ότι ένα βρέφος που στερείται την προσοχή και την αγάπη της µητέρας του, έστω και για δύο µόνο λεπτά, αγχώνεται και φοβάται ότι η µητέρα του θα το αγνοήσει πάλι την επόµενη µέρα. Ελληνικές µελέτες έχουν δείξει ότι ο θηλασµός ενισχύει το δεσµό µάνας - µωρού και συµβάλλει στην καλή υγεία του παιδιού, τόσο τη σωµατική όσο και τη συναισθηµατική. Στην αρχαία Ελλάδα, µια γιορτή ανοιξιάτικη ήταν αφιερωµένη στη θεά Γαία (Μητέρα Γη), µητέρα των θεών και των ανθρώπων. Αυτή ήταν και η πρώτη µορφή εορτασµού της µητέρας. Στις αρχές του 20ού αιώνα στις Ηνωµένες Πολιτείες, µια δασκάλα από τη Φιλαδέλφεια ονόµατι Άννα Μαρία Ριβς Τζάρβις κατάφερε, το 1914, να καθιερώσει τη γιορτή της µητέρας τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου. Ήθελε, έτσι,

να τιµήσει τη µητέρα της, που αγωνίστηκε για τη συµφιλίωση Νότιων και Βόρειων Αµερικανών µετά τη λήξη του Αµερικανικού Εµφυλίου Πολέµου το 1864. Η χαµογελαστή νοσοκόµα σκέφθηκε κάτι που είχε διαβάσει πρόσφατα, πως «ο καθένας είναι µερικούς µήνες µεγαλύτερος από όσο νοµίζει, γιατί ζούµε, κινούµαστε, υπάρχουµε και εξαρτιόµαστε από τη δράση των στοιχείων και την κακοβουλία ασθενειών µέσα σε αυτόν τον άλλο κοσµικό χώρο, τον αληθινό µικρόκοσµο, που είναι η κοιλιά της µάνας µας». Το έγραψε το 1642 ο φυσικός και φιλόσοφος σερ Τόµας Μπράουνι, σε µία έξαρση ρεαλισµού. Πολύ αργότερα, το 1802, ο ποιητής Σάµιουελ Τέιλορ Κόλριτζ πρόσθεσε πως «πράγµατι, η ιστορία ενός ανθρώπου στους εννιά µήνες που προηγούνται από τη γέννησή του είναι πιο ενδιαφέρουσα και περιλαµβάνει γεγονότα µε σηµασία µεγαλύτερη απ’ ό,τι όλα τα εβδοµήντα χρόνια που την ακολουθούν». Στις µέρες µας οι γυναίκες, φορτισµένες συναισθηµατικά αλλά και πρακτικά από τις απαιτήσεις της κοινωνίας και της ζωής τους, ως κοµµάτι της «παραγωγικής γραµµής», έχουν αποκλίνει από τη φυσικότητα της σύλληψης, του τοκετού, του θηλασµού και της περαιτέρω µητρότητας. Επιπλέον το αδυσώπητο πέρασµα των χρόνων «πληγώνει» τη µητρότητα, µια και επιδρά αντιστρόφως ανάλογα στις φυσικές δυνατότητες µιας γυναίκας να κυοφορήσει µε επιτυχία… Τις σκέψεις της διέκοψε το χτύπηµα του κουδουνιού από το δωµάτιο 625, αποσπώντας την προσοχή της. Σπεύδοντας σε µία άλλη νέα µητέρα για να προσφέρει τις υπηρεσίες της, σκέφθηκε: Μα µία µέρα φθάνει να τιµήσει κανείς µία ολόκληρη ζωή; Μάλλον φαίνεται να φτάνει – συλλογίσθηκε – σε αυτόν τον κόσµο των... µικρών απαιτήσεων.


ΜΑΪΟΣ 2011

8•in•vitro

Warning

Συνεργάστηκε ο Κων/νος Σταθόπουλος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Επιστημονικός Συνεργάτης Μονάδας Μεταβολισμού Οστών, Ά Ορθοπαιδική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Γόνατο

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Τι είναι: Ανάλογα με την αιτία που τον προκαλεί, ο πόνος μπορεί να είναι οξύς ή

tips

της άρθρωσης. Σε περιπτώσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η θεραπεία περιλαμβάνει ειδική φαρμακευτική αγωγή. να δίνει περισσότερο αίσθημα βάρους κατά την όρθια στάση και το περπάτηΚρυσταλλογενείς αρθρίτιδες, όπως η ουρική αρθρίτιδα, που δημιουργείται μα. Μπορεί να εντοπίζεται σε μια περιοχή, για παράδειγμα στην έσω ή στην σε ανθρώπους που έχουν υψηλό ουρικό οξύ και κρύσταλλοι ουρικού οξέέξω πλευρά, ή να είναι διάχυτος και να αφορά σε όλα τα τμήματα της άρος υποχωρούν μέσα στην άρθρωση. θρωσης. Μπορεί, επίσης, να εμφανίζεται ύστερα από κόπωση ή εντελώς Λοιμώξεις: Από μικρόβια που μπαίνουν στο σώμα λόγω τραυματισμού ξαφνικά σε ηρεμία και άλλοτε να σχετίζεται με τη βάδιση, το ανέβαή ύστερα από μια χειρουργική επέμβαση και εγκαθίστανται σε μεσμα και το κατέβασμα σκάλας και το τρέξιμο. μονωμένα οστά (οστεομυελίτιδα) ή προσβάλλουν ολόκληρη την άρΔεν πρέπει να ανησυχούμε: Όταν ο πόνος εμφανίζεται μια μόνο θρωση. Σε περιπτώσεις λοιμώξεων χορηγείται αντιβιοτική αγωγή. φορά ή σε αραιά χρονικά διαστήματα, έπειτα από έντονη κόπωση, Σπάνια νοσήματα στα οποία κάποιο από τα συστατικά των οστών είναι μικρής έντασης και διάρκειας και υποχωρεί αυτόματα με ή των μαλακών μορίων, όπως για παράδειγμα το κολλαγόνο, την ανάπαυση, χωρίς να παρεμποδίζει τις κινήσεις. •Η ηλικία, δεν παράγονται σωστά, με αποτέλεσμα οι ιστοί να είναι ελατΠρέπει να ανησυχούμε: Όταν ο πόνος προοδευτικά επιη γενική κατάσταση του τωματικοί και να τραυματίζονται εύκολα. δεινώνεται, παρεμποδίζει τις κινήσεις ή τη βάδιση, είναι ασθενούς, μια πρόσφατη Ασυνήθιστη αλλά σοβαρή αιτία άλγους μπορεί να αποτελεί, έντονος ακόμα και σε ηρεμία και συνοδεύεται από τοπικά κάκωση και τυχόν παθήσεις συντελούν στη σωστή διάγνωση, τέλος, ένας όγκος στα οστά ή στα μαλακά μόρια (καλοήθης σημεία φλεγμονής (οίδημα, ερυθρότητα, θερμότητα, όπως επίσης ο χρόνος έναρή κακοήθης), η φύση του οποίου καθορίζεται με βιοψία. ευαισθησία) ή γενικευμένα συμπτώματα όπως πυρετός ξης του άλγους, η εντόπισή και αδυναμία. του, η διάρκεια και η ένταΆλλες εξετάσεις, εκτός από την ακτινογραφία, μποσή του. ρεί να είναι το υπερηχογράφημα, η αξονική και η Γιατί πονάω: •Η φυσιοθεραπεία, μαγνητική τομογραφία, αν ο ιατρός υποψιάζεται Τραυματισμοί των οστών (κατάγματα) ή των μακομμάτι της συντηπάθηση των μαλακών μορίων της άρθρωσης ρητικής αγωγής, λακών μορίων της άρθρωσης (διάταση ή ρήξη πρέπει να πραγμα(σύνδεσμοι, μηνίσκοι, τένοντες, αρθρικός συνδέσμων, κακώσεις των τενόντων ή των τοποιείται μετά υμένας). Σε δύσκολες διαγνωστικά περιπτώμηνίσκων και θλάσεις των μυών γύρω από την οξεία φάση, σεις ίσως να απαιτηθεί συμπληρωματικός την άρθρωση). Η διάγνωση των καταγμάκαι με στόχο τη έλεγχος με εξετάσεις αίματος ή παρακέτων γίνεται με έναν απλό ακτινολογικό μυϊκή ενδυντηση της άρθρωσης και εξέταση του έλεγχο. Τραυματισμοί μπορεί να συμνάμωση και αρθρικού υγρού στο μικροσκόπιο ή βούν σε ανθρώπους όλων των ηλικιαρμονική κινητοποίστο εργαστήριο, ή ακόμα και σπινών, αλλά είναι ιδιαίτερα συχνοί σε ηση τόσο θηρογράφημα οστών. αθλητές και θα πρέπει να αντιμετης πάΗ αντιμετώπιση μπορεί να γίνει τωπίζονται άμεσα. σχουμε συντηρητική θεραπεία, που Οστεοαρθρίτιδα: Η προοδευπεριλαμβάνει φαρμακευτιτική, με την ηλικία, φθορά σας άρθρωσης κή αγωγή, ανάπαυση ή και του αρθρικού χόνδρου, που όσο και των υπόλοιακινητοποίηση και τροποπων αρθρώσεων. καλύπτει τις αρθρικές επι•Τα κιλά ενός υπέρβαρου ποίηση των καθημερινών φάνειες και του οποίου ο ατόμου δεν μπορεί να χρεωδραστηριοτήτων. Επίσης ρόλος είναι η ελαχιθούν αβασάνιστα το άλγος. μπορεί να γίνει με χειστοποίηση των τριβών Πρέπει να γίνει έλεγχος, ρουργική θεραπεία, μεταξύ των οστών καθώς μπορεί να υπάρη οποία μπορεί να που σχηματίζουν την χει και σοβαρή πααφορά σε διορθωτικές άρθρωση. Η οστεοαρθολογία. οστεοτομίες, οστεοσύνθεση θρίτιδα αφορά συνήθως αν(εσωτερική ή εξωτερική) σε περίπτωση καταγμάτων ή αρθροσκόπηση (εξέταθρώπους ηλικίας 50 ετών και άνω. Εκφυλιστικές παθήσεις, όπως η οστεοαρθρίση του εσωτερικού της άρθρωσης με τη χρήση ενδοσκοπίου) για την αντιμετώτιδα μπορούν να διαγνωστούν με απλές ακτινογραφίες που δίνουν πληροφορίες πιση τραυματικών ρήξεων μηνίσκων ή συνδέσμων όπως ο πρόσθιος χιαστός. Σε για τα οστά. περιπτώσεις καταστροφής της άρθρωσης από εκφυλιστικά ή φλεγμονώδη αίτια Αυτοάνοσα νοσήματα, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, στην οποία δημιουρενδείκνυται η ολική αρθροπλαστική του γόνατος (αντικατάσταση της άρθρωσης γείται από το ανοσοποιητικό σύστημα – για άγνωστους λόγους – φλεγμονή του με τεχνητή, με χρήση ειδικών υλικών). αρθρικού υμένα και η οποία προοδευτικά μπορεί να προκαλέσει καταστροφή

Ο πόνος με... γονάτισε Ο πόνος στα γόνατα είναι ένα σύμπτωμα που ταλαιπωρεί ανθρώπους όλων των ηλικιών και συχνά γίνεται η αιτία να περιορίσουν ή και να σταματήσουν δραστηριότητες της καθημερινότητάς τους. Από συνταξιούχους μέχρι σκληρά εργαζόμενους, νοικοκυρές και αθλητές, η μεγαλύτερη άρθρωση του σώματος, αλλά και πιο ευάλωτη, μπορεί να πονέσει για πολλούς λόγους προκαλώντας, εκτός από δυσκολία στις κινήσεις και στις μετακινήσεις, έντονο εκνευρισμό.


ΜΑΪΟΣ 2011

10•in•vitro

Επίκαιρα Ελλάδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

FACTS

«O

>

Η Ελλάδα εί-

>

Σ τη χώρα μας μειώθηκε η θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού, επειδή οι γυναίκες έχουν επωμιστεί προσωπικά την ευθύνη και την οικονομική επιβάρυνση της προληπτικής μαστογραφίας.

>

Η έγκαιρη δι-

άγνωση και οι εξελίξεις στη χειρουργική σώζουν, πλέον, σε μεγάλο ποσοστό τον μαστό των γυναικών, καθώς αφαιρείται ολόκληρος ο μαζικός αδένας του, αφήνοντας ανέπαφο το δέρμα του. Ή, σε μερικές περιπτώσεις, και το σύμπλεγμα θηλής/θηλαίας άλω (έτσι διευκολύνεται η άμεση πλαστική αποκατάσταση του μαστού σε έναν χρόνο).

Η

Up

ναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που δεν διαθέτει Εθνικό Μητρώο Καρκίνου του Μαστού.

έγ κα ιρ η

δι άγ νω ση σώ ζε ιτ ον μα στ ό

καρκίνος του μαστού μπορεί να νικηθεί με τα όπλα που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας». Με το ελπιδοφόρο και αισιόδοξο αυτό μήνυμα έκλεισε τις εργασίες του το 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαστολογίας, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Καλαμάτα. «Σήμερα», ανέφεραν οι καθηγητές Ιατρικής που συμμετείχαν, «με τη βοήθεια της έγκαιρης διάγνωσης κυνηγάμε τον καρκίνο για να τον αντιμετωπίσουμε. Γι’ αυτό μεγάλο ποσοστό των γυναικών που πρέπει να χειρουργηθούν είναι στο πρώτο στάδιο της νόσου, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε πριν από 25 χρόνια, που η νόσος ήταν πολύ προχωρημένη». Σε τι άλλο, όμως, βοηθά η έγκαιρη διάγνωση; Στο να έχουμε μικρότερες χειρουργικές επεμβάσεις, λιγότερες συμπληρωματικές θεραπείες και εξοικονόμηση χρημάτων για τα ασφαλιστικά ταμεία, το κράτος αλλά και τις ίδιες τις ασθενείς.

στ αΒ αλ κά νια

Τ

>

40.000.000 παι-

ΕΙΠΑΝ Γ. Νικολαΐδης Ψυχίατρος, διευθυντής της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας «Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η διαπροσωπική βία θα ανέλθει το 2020 στη 12η από τη 19η θέση που είναι σήμερα, στη λίστα των 30 πιο σημαντικών αιτιών θανάτου παγκοσμίως, τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις ανεπτυγμένες χώρες».

ο Πανελλήνιο Συνέδριο με θέμα: «Κακοποίηση και Παραμέληση των Παιδιών», που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα από τη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, στο πλαίσιο του ερευνητικού ευρωπαϊκού προγράμματος BECAN, είχε στόχο να αναδείξει τα σύγχρονα ζητήματα που προκύπτουν όσον αφορά στην έρευνα, πρόληψη, καταγραφή και αντιμετώπιση της κακοποίησης και παραμέλησης παιδιών. Με πληθυσμιακό δείγμα, λοιπόν, που ξεπέρασε τις 30.000 παιδιά και γονείς, το πρόγραμμα BECAN σηματοδότησε τη διεξαγωγή της μεγαλύτερης μέχρι σήμερα επιδημιολογικής έρευνας, που έχει πραγματοποιηθεί στα Βαλκάνια, με θέμα την κακοποίηση και παραμέληση των παιδιών, κυρίως ηλικίας 11-16 ετών, τα οποία είτε φοιτούν είτε έχουν εγκαταλείψει το σχολείο. Και, επιπλέον, προσδιόρισε τον αριθμό των καταγεγραμμένων περιστατικών παιδικής παραμέλησης και κακοποίησης, όπως αυτά εμφανίζονται στα ήδη υπάρχοντα αρχεία κοινωνικών υπηρεσιών.

Πα ρα με λη μέ να πα ιδι ά

FACTS διά στον κόσμο γίνονται θύματα βίας κάθε χρόνο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Ενώ ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών υπολογίζει πως κάθε χρόνο περίπου 73.000.000 αγόρια και 150.000.000 κορίτσια παγκοσμίως υφίστανται σεξουαλική κακοποίηση.

Down


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•11

Με «καπέλο» και το ΙΚΑ Με «καπέλο» ακόμη και κοντά στο 100% αγοράζει το ΙΚΑ συγκεκριμένα υλικά για τους ασφαλισμένους του. Αυτή τη φορά τα «πιράνχας» δεν ευθύνονται για τις υπερπολλαπλάσιες τιμές των προϊόντων, αφού η ίδια η διοίκηση του ΙΚΑ είναι εκείνη που τιμολογεί. Όπως ανακαλύπτει νέα έρευνα του αναπληρωτή καθηγητή Οικονομικών Επιστημών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Δημήτρη Μάρδα, πολλές από τις ανώτατες τιμές της εγκυκλίου του ΙΚΑ είναι υπερπολλαπλάσιες των τιμών της αγοράς. Το κέρδος που προσφέρουν οι τιμές της εγκυκλίου του ΙΚΑ είναι της τάξεως του 150%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνά ακόμα και το 1000%.

Το λεύκωμα της Θαλασσαιμίας Σε ειδική εκδήλωση και με αφορμή τη συμπλήρωση είκοσι ετών από την ίδρυσή της, η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας παρουσίασε στα μέλη και στους φίλους της το καινούριο της απόκτημα: ένα καλαίσθητο Λεύκωμα. Μια καταγραφή, δηλαδή, της μακροχρόνιας πορείας της και κυρίως της προσφοράς των εθελοντών αιμοδοτών και φίλων της. «Το Λεύκωμα αυτό το οφείλαμε και σε κείνους που προηγήθηκαν και πρωτοστάτησαν για μας, αλλά και σ’ αυτούς που θα έρθουν, για να έχουν οδηγό τους ένα συλλογικό κληροδότημα δύναμης, θέλησης και δράσης…» ανέφερε με συγκίνηση ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας κ. Βασίλης Δήμος.

Νέα παράταση στα ιδιωτικά ιατρεία των καθηγητών «Αφού η πολιτική ηγεσία του υπ. Υγείας ουδέποτε στην πραγματικότητα είχε σκοπό να κλείσει τα ιδιωτικά ιατρεία των πανεπιστημιακών, γιατί δεν το ομολογεί επιτέλους ανοιχτά και αντίθετα αυτοεξευτελίζεται νομοθετώντας για να αναιρεί μετά τους ίδιους της τους νόμους;» ρωτάει η ΕΙΝΑΠ τον υπουργό Υγείας κ. Ανδρέα Λοβέρδο, ο οποίος με εγκύκλιό του (Γ.Δ.Υ.Υ. 221/09-052011, σε αντίθεση με τους νόμους της ίδιας της κυβέρνησης 3868/10 και 3918/11) δίνει νέα παράταση στα ιδιωτικά ιατρεία των πανεπιστημιακών καθηγητών έως τις 31 Μαΐου 2011.

Η Εκτελεστική Γραμματεία της Ομοσπονδίας Νοσοκομειακών Γιατρών εκτιμά ότι κυβέρνηση, Ευρωπαϊκή Ένωση και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κατεδαφίζουν τη δημόσια Υγεία και ζητεί δημόσια, δωρεάν και υψη��ής ποιότητας περίθαλψη για όλους.

Απλήρωτες από τον Σεπτέμβριο παραμένουν οι πρόσθετες εφημερίες των νοσοκομειακών γιατρών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά και στην υπόλοιπη χώρα, όπως καταγγέλλει το Δ.Σ. της Ένωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας Πειραιά.

Στις «Ημερίδες Μεταβολισμού» επισημάνθηκε ότι η αεροβική μειώνει σημαντικά όλους τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου στους διαβητικούς (6mmHg της συστολικής πίεσης, 30mg% των τριγλυκερίδιων, 3cm της ομφαλικής περιμέτρου).

Το υπουργείο Οικονομικών ζήτησε περαιτέρω μειώσεις και ο κ. Ανδρέας Λοβέρδος προθυμοποιήθηκε να μειώσει κατά 100 εκατομμύρια τις δαπάνες στο υπουργείο του.

Στο 19ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αναισθησιολογίας, οι ειδικοί διαβεβαίωσαν τους Έλληνες ασθενείς ότι, όταν υποβάλλονται σε αναισθησία στα κρατικά νοσοκομεία, πρέπει να αισθάνονται απόλυτα ασφαλείς.

FACTS

>

Γενικά, τα βρέφη

χρειάζονται περισσότερες από 16 ώρες ύπνο την ημέρα, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας 11 ώρες τη νύχτα και 2,5 το μεσημέρι, οι έφηβοι 9 ώρες, οι ενήλικες 8 ώρες και οι υπερήλικες 6 ώρες.

ΕΙΠΑΝ Αθανάσιος Σκουτέλης Πρόεδρος Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών

Υποφέρουν από αϋπνία

Τ

α τελευταία χρόνια, η οικονομική κρίση έκανε πολλούς από μας να χάσουμε, εκτός των άλλων, και τον… ύπνο μας. Παράδειγμα, η αύξηση στη χώρα μας του ποσοστού των επισκέψεων στους γιατρούς, κυρίως για αϋπνία, και ιδιαίτερα από ανέργους 35-55 χρονών. Όπως ανέφερε η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών στο 37ο Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο, η πιο συχνή διαταραχή του ύπνου είναι η αϋπνία. Το 14% του πληθυσμού υποφέρει από τον εφιάλτη της χρόνιας αϋπνίας, ενώ 1 στους 2 ή 3 ενήλικες θα παρουσιάσει αϋπνία σε κάποια φάση της ζωής του. Η αϋπνία διακρίνεται σε τρεις τύπους: επελεύσεως (όταν αργεί να έρθει ο ύπνος), διακρατήσεως (όταν ξυπνάμε στη μέση της νύχτας και δεν μπορούμε να ξανακοιμηθούμε) και αφυπνίσεως (όταν ξυπνάμε πολύ νωρίς). Οι συνέπειές της είναι η υπνηλία και η μείωση λειτουργικότητας την επόμενη μέρα. Η θεραπευτική αντιμετώπισή της περιλαμβάνει: φαρμακευτική

αγωγή (για διάστημα λίγων εβδομάδων), συμπεριφορικές - γνωσιακές θεραπείες (υγιεινή του ύπνου οπωσδήποτε) και εναλλακτικές θεραπείες (βελονισμός, ομοιοπαθητική). Μια άλλη διαταραχή ύπνου που ταλαιπωρεί το 4% των ανδρών και το 2% των γυναικών είναι το σύνδρομο άπνοιας - υπόπνοιας ύπνου. Ευτυχώς, όμως, που αυτό ειδοποιεί συνήθως τον ασθενή και τους γύρω του… θορυβωδώς: με έντονο ροχαλητό στη διάρκεια του ύπνο. Επιπλέον παρουσιάζει και κόπωση την ημέρα, που δεν δικαιολογείται από την εργασία ή τις άλλες δραστηριότητες, και υπνηλία, παρότι ο ασθενής έχει κοιμηθεί αρκετές ώρες. Η άπνοια, όμως, συνδέεται και με αρτηριακή υπέρταση, έμφραγμα, εγκεφαλικό, αρρυθμία, αλλά και κατάθλιψη, διαταραχές μνήμης, κρίσης, συγκέντρωσης, καθώς και με σεξουαλικές διαταραχές κυρίως στους άνδρες. Αλλά η πιο σημαντική επίπτωσή της, κυρίως λόγω της υπνηλίας που προκαλεί, είναι ο αυξημένος κίνδυνος τροχαίων ατυχημάτων.

«Δυστυχώς, μέχρι σήμερα δεν έχει αξιολογηθεί σωστά και δεν έχει υπολογιστεί το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος της αϋπνίας».


ΜΑΪΟΣ 2011

12•in•vitro

Επίκαιρα Κόσμος

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

FACTS

Ε

πιστήμονες της Οξφόρδης, του Έσσεξ, της Υόρκης και του University College του Λονδίνου υποστηρίζουν ότι τα παιδιά που θηλάζουν για τουλάχιστον 4 μήνες θα εμφανίσουν στο μέλλον λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς.Πιο συγκεκριμένα, σε αέρευνα που πραγματοποίησαν ζήτησαν από 10.037 μητέρες να αξιολογήσουν τα προβλήματα των παιδιών τους μέχρι την ηλικία των 5 ετών, συμπεριλαμβανομένων του άγχους, του ψεύδους, της κλοπής, της ανικανότητας κοινωνικοποίησης και της υπερδιέγερσης. Μόνο το 6% των παιδιών που θήλασαν έδειξαν σημάδια προβλημάτων συμπεριφοράς, σε σύγκριση με ποσοστό 16% των παιδιών που τράφηκαν με βρεφικό γάλα.Η σωματική αλλά και η ψυχική επαφή της μητέρας με το νεογνό, υποστηρίζουν οι ειδικοί, βοηθά στη μάθηση αλλά και στην προσαρμοστικότητα του μωρού στο νέο περιβάλλον που βρίσκεται.

>

Οι μητέρες που θηλά-

Θη λα σμ ός κα ισ υμ πε ριφ ορ ά

ζουν τείνουν να είναι μεγαλύτερης ηλικίας, πιο μορφωμένες και από υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, που μπορεί να συμβάλει και αυτό στα λιγότερα προβλήματα όσον αφορά στην παιδική συμπεριφορά.

στούν πολύ προσεκτική συνταγογράφηση ενώ η FDA προτρέπει όλους τους χρήστες που διαπίστωσαν προβλήματα ακοής να σταματήσουν τη λήψη και να επισκεφτούν τον γιατρό τους.

>

Μέχρι τώρα δεν έχει

διευκρινιστεί το πώς το viagra επηρεάζει την ακοή. Ίσως, τονίζουν οι ειδικοί, οι αλυσιδωτές χημικές αντιδράσεις που πυροδοτούν οι δραστικές του ουσίες να επιφέρουν βλάβες στο έσω ους.

ΕΙΠΑΝ

Το μητρικό γάλα περιέχει μεγάλες ποσότητες συγκεκριμένου είδους λιπαρού οξέως, καθώς και αυξητικούς παράγοντες και ορμόνες, που είναι σημαντικοί για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος.

Down Ε

ρευνητές επισημαίνουν ότι τόσο το Viagra όσο και τα αντίστοιχα σκευάσματα κατά της στυτικής δυσλειτουργίας Cialis και Levitra αυξάνουν τον κίνδυνο αισθητικονευρικής απώλειας της ακοής, μια μορφή ταχείας κώφωσης στο ένα ή και στα δυο αυτιά. Η έρευνα που διεξήχθη από Βρετανούς επιστήμονες, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές της Αμερικής, της Αυστραλίας και της Ανατολικής Ασίας, διαπίστωσε ακόμη ότι ο μέσος όρος ηλικίας των πασχόντων ήταν γύρω στα 57 έτη, αν και δύο από αυτούς ήταν μόλις 37 ετών. Δεν είναι η πρώτη φορά που το Viagra θορυβεί τους ερευνητές. Σε παλαιότερη έρευνά της η FDA (Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων ΗΠΑ) είχε και πάλι εντοπίσει περιπτώσεις απώλειας ακοής που σχετίζονταν με τα συγκεκριμένα σκευάσματα, εκ των οποίων μόνο στο ένα τρίτο η πάθηση ήταν προσωρινή.

θα μα ςκ ου φά νε ι

Στις ΗΠΑ ειδικοί συνι-

ασπίδα προστασίας για το παιδί από λοιμώξεις και μολύνσεις, περιορίζει την πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας στο μέλλον και μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού για τη μητέρα.

ερευνήτρια Πανεπιστημίου της Οξφόρδης

To Via gr a…

>

Ο θηλασμός αποτελεί

Maria Quigley

Up FACTS

>


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•13

Κολλάει η παχυσαρκία; Μελετητές πρόσφεραν καραμέλες σε ανθρώπους που κοιτούσαν τρεις διαφορετικές φωτογραφίες (ενός παχύσαρκου, ενός με φυσιολογικό βάρος και μια λάμπα) και διαπίστωσαν ότι όσοι κοιτούσαν τη φωτογραφία του παχύσαρκου πήραν περισσότερες καραμέλες. Σε παρόμοια έρευνα με μπισκότα ανακάλυψαν ότι άνθρωποι κατανάλωναν διπλάσιες ποσότητες τροφίμων μετά τη θέα φωτογραφίας υπέρβαρου ανθρώπου, ενώ έρευνα του Harvard σημείωνε ότι όσοι έχουν παχύσαρκους φίλους τείνουν να είναι και οι ίδιοι παχύσαρκοι. Γιατί αρκετοί άνθρωποι βλέποντας κάποιον που καταναλώνει μεγάλες ποσότητες φαγητού οδηγούνται στην επιθυμία μεγαλύτερης κατανάλωσης τροφών; Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, όταν βλέπουμε κάποιον υπέρβαρο, αποδεσμευόμαστε από τον στόχο που είναι η καλή υγεία.

Κνησμός, όπως πόνος Μελέτη έδειξε ότι τα χημικά σήματα που μας κάνουν να… ξυνόμαστε είναι τα ίδια με εκείνα του πόνου και αυτό πρακτικά σημαίνει ότι παυσίπονα φάρμακα θα μπορούσαν να αποτελέσουν θεραπεία για το ταλαιπωρημένο από τον κνησμό δέρμα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι ορισμένοι τύποι κνησμού αποκρίνονται στα αντιισταμινικά φάρμακα, ωστόσο στις περιπτώσεις που οφείλεται σε χρόνιες παθήσεις, όπως η νεφρική και η ηπατική ανεπάρκεια, ο διαβήτης και ο καρκίνος, δεν υπάρχει απόκριση στα φάρμακα αυτά. Ακόμη και ο αλλεργικός κνησμός έχει μερική μόνο απόκριση στα αντιισταμινικά.

Φύσημα μύτης, σεξ και καφές ένοχα για εγκεφαλικό Λίστα που συνέταξαν Ολλανδοί ερευνητές με τους πιο επικίνδυνους παράγοντες για την πρόκληση εγκεφαλικού δείχνει ένοχες μερικές από τις πιο αθώες καθημερινές συνήθειες. Πρώτο στη λίστα η κατανάλωση καφέ, που θεωρήθηκε ότι συμβάλλει στο 10,6% των εγκεφαλικών αιμορραγιών, που προκαλούνται από το σπάσιμο ενός ενδοκρανιακού ανευρύσματος. Ακολούθησε η έντονη σωματική άσκηση με 7,95% και το φύσημα της μύτης με 5,4%. Επικίνδυνο αποδείχθηκε και το σεξ με 4,3%, η πίεση κατά τη διάρκεια της κένωσης (3,6%) και η κατανάλωση αναψυκτικών τύπου κόλα (3,5%). Καθοριστικής σημασίας, τέλος, είναι και ορισμένα έντονα συναισθήματα, όπως το σοκάρισμα από μια είδηση ή θέαμα (2,7%) και ο υπερβολικός θυμός (1,3%).

Αριστερόχειρες, παρακολουθώντας την ταινία «Σιωπή των αμνών», υπέφεραν περισσότερο από τους δεξιόχειρες, εμφάνισαν περισσότερα συμπτώματα μετατραυματικού στρες και η αφήγησή τους ήταν με περισσότερο άγχος. Φαίνεται πως τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου έχουν διαφορετικούς ρόλους στο μετατραυματικό στρες και το δεξί, που κυριαρχεί στους αριστερόχειρες, εμπλέκεται περισσότερο στον φόβο.

Οι γυναίκες που κοιμούνται 7 ώρες και οι άνδρες που κοιμούνται 6-8 έχουν πιο οξυμμένες νοητικές λειτουργίες. Η έλλειψη ύπνου αυξάνει τον κίνδυνο εκδηλώσεως νόσων, ενώ ο πολύς ύπνος ταράζει την ισορροπία του οργανισμού.

Φρουτοχυμοί μπορεί να ωφελήσουν την καρδιά, καθώς ανακαλύφθηκε ότι προκάλεσαν χαλάρωση στα τοιχώματα των αρτηριών. Πιο δραστικά θεωρούνται το σταφύλι, το αρόνια, το βατόμουρο, τα μαύρα φραγκοστάφυλα και το cranberry.

Η συντροφιά σκύλων αποδείχθηκε αγχολυτική πριν από μια εξέταση μαγνητικής τομογραφίας. Ερευνα έδειξε ότι έστω και λίγος χρόνος με έναν σκύλο προσφέρει την απαιτούμενη ηρεμία και είναι η πιο κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία.

Η έγκαιρη φαρμακευτική θεραπεία για τον ιό του AIDS μπορεί να μειώσει εντυπωσιακά την πιθανότητα (96%) μετάδοσής του, σύμφωνα με νέα έρευνα. Η αγωγή δεν θεραπεύει οριστικά, αλλά μειώνει τα επίπεδα του ιού στο αίμα σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα.

FACTS

>

Η επέμβαση της

μεταμόσχευσης χρηματοδοτήθηκε από τον στρατό των ΗΠΑ, που ελπίζει ότι το αποτέλεσμα της εγχείρησης θα συμβάλει στη θεραπεία πολλών στρατιωτών, που έχουν υποστεί σοβαρά τραύματα στο πρόσωπο.

ΕΙΠΑΝ Ντάλας Βέινς

Απέκτησε νέο πρόσωπο

Μ

ε τα νέα του χαρακτηριστικά εμφανίστηκε στους δημοσιογράφους ο 26χρονος Ντάλας Βέινς, ο πρώτος Αμερικανός που υποβλήθηκε σε πλήρη μεταμόσχευση προσώπου. Είχε τραυματιστεί τον Νοέμβριο του 2008, όταν το κεφάλι του ακούμπησε σε ένα ηλεκτρικό καλώδιο υψηλής τάσης κατά τη διάρκεια εργασιών σε εκκλησία. Πέρασε 90 μέρες στην εντατική σε καταστολή, ενώ τα εγκαύματα που υπέστη εξάλειψαν όλα τα χαρακτηριστικά του προσώπου του και του κόστισαν την όρασή του. Χρειάστηκαν 30 γιατροί του νοσοκομείου Brigham and Women’s της Βοστώνης και 15 ώρες χειρουργείου για να αντικαταστήσουν τη μύτη, τα χείλη, το δέρμα, τους μύες και τα νεύρα του προσώπου του, ενώ δεν ήταν δυ-

νατό να αποκτήσει και πάλι την όρασή του. Παρ’ όλα αυτά, ο Ντάλας είναι ευτυχισμένος και έτοιμος να επιστρέψει στην καθημερινότητά του και στην κόρη του Σκάρλετ. Πριν χειρουργηθεί δεν μπορούσε να μυρίσει, δυσκολευόταν να αναπνεύσει και είχε υποβληθεί σε 20 εγχειρήσεις. Αν και το πρόσωπό του είναι λίγο στραβό από τη μία πλευρά, τους επόμενους έξι έως εννέα μήνες θα κάνει ασκήσεις, προκειμένου να ανακτηθούν πλήρως οι μύες του προσώπου του. «Το νέο μου πρόσωπο μοιάζει εντελώς φυσιολογικό, νιώθω σαν να γεννήθηκα μ’ αυτό», είπε ο Ντάλας στους δημοσιογράφους και συνέχισε: «Κάθε εξέλιξη στην κατάστασή μου είναι εκπληκτική. Αισθάνομαι σαν να τα μαθαίνω όλα από την αρχή, αλλά με έναν πολύ αληθινό τρόπο».

Συνειδητοποίησα ότι ανέκτησα την όσφρησή μου, όταν μια νοσοκόμα έφερε ένα λουλούδι στο δωμάτιο του νοσοκομείου. Η μυρωδιά της ζωής, η μυρωδιά ενός φυτού και το να ξέρω ότι θα μπορώ να το μυρίσω ξανά, ήταν κάτι υπέροχο για μένα.


ΜΑΪΟΣ 2011

14•in•vitro

Εxperience Εμπιστευτικά Τον Σεπτέμβριο του 2008 τοποθετήθηκα ως αναπληρωτής εκπαιδευτικός στο σχολείο της «Φλόγας». Βρέθηκα σε ένα άρτια εξοπλισμένο σχολείο, που δεν ήξερα καν ότι υπάρχει. Οι καθηγητές είναι από το πρωί μέχρι το βράδυ με τα παιδιά και τα διδάσκουν τις ώρες που δεν είναι στο νοσοκομείο, ενώ στον ξενώνα μένουν οι οικογένειες των παιδιών που είναι από την επαρχία.

ΜιχΑλης Πατσουρας

«Αισθάνομαι τυχερός που έζησα στη "Φλόγα"» Ο Μιχάλης Πατσούρας, εκπαιδευτικός και εθελοντής στον Σύλλογο Γονιών Παιδιών με Νεοπλασματική Ασθένεια «Φλόγα», μας μιλά για την ξεχωριστή εμπειρία που έζησε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στον Σύλλογο και πόσο αυτά τα δύο χρόνια που έζησε εκεί άλλαξαν τη ζωή του.

Έχω γίνει καλύτερος πατέρας. Ο αγώνας που γίνεται με τα παιδιά και η αγάπη που έχουν για τη ζωή, «πέρασε» μέσα μου. Χαίρομαι, πια, τη ζωή και την κάθε στιγμή της.

Για δύο ολόκληρα χρόνια έμεινα στη «Φλόγα», αλλά και τώρα που έχω αποχωρήσει τη «ζω» ακόμα… Εκτός από τις επαφές που έχω με πολλά παιδιά του Συλλόγου, έχω αναλάβει και εθελοντικά την ποδοσφαιρική ομάδα του. Και αυτό γιατί ήθελα να προσφέρω περισσότερα. Η ποδοσφαιρική ομάδα δημιουργήθηκε από τους γονείς των παιδιών πριν από επτά χρόνια, για να περάσει ένα και μόνο μήνυμα: ότι η ασθένεια δεν θα μπορέσει να νικήσει την αγάπη για τη ζωή. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά (είτε πάσχοντα είτε παιδιά που έχουν ξεπεράσει την ασθένεια) συμμετέχουν και απασχολούνται δημιουργικά για λίγα λεπτά, εφόσον το επιτρέπουν οι γιατροί φυσικά. Μάλιστα, έχουμε παίξει πολλά φιλικά παιχνίδια με παλαίμαχους ποδοσφαιριστές σημαντικών ομάδων, με δημοσιογράφους και γενικότερα με ανθρώπους που μας έχουν αγκαλιάσει. Όταν έρχονται οι οικογένειες που τους έχει έρθει ο «κεραυνός» του καρκίνου στα παιδιά τους, προσπαθούμε όσο μπορούμε να τους στηρίζουμε και να τους παρηγορούμε. Ο ένας στον άλλον δίνει κουράγιο και αυτό γιατί στη «Φλόγα» λειτουργούμε ως σύνολο, ως ομάδα. Γίνεται μια συνολική δουλειά μιας ομάδας με έναν στόχο: την αγάπη για ζωή. Τα παιδιά είναι πάντα πρόθυμα και συνεργάσιμα. Αυτή είναι η διαφορά και με τους μαθητές άλλων σχολείων. Εδώ, έχουν ωριμάσει από το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν και παράλληλα διαπιστώνουν ότι οι καθηγητές κάνουν ένα λειτούργημα, μια πραγματική προσφορά, σε αντίθεση με όλους τους άλλους εκπαιδευτικούς, που οι περισσότεροι απλά κάνουν τη δουλειά τους και αποχωρούν. Έχω γίνει καλύτερος ως άνθρωπος, βιώνοντας αυτήν την εμπειρία. Κι αυτό, γιατί προσπαθώ να μπω στη θέση τους, κι έτσι βλέπεις τη ζωή με άλλα μάτια. Έχω αναθεωρήσει πολλά πράγματα στη ζωή μου και έχω αλλάξει τις καθημερινές προτεραιότητές μου για τη ζωή. Γι’ αυτό, άλλωστε, αισθάνομαι πως σε σχέση με αυτά που έχω αποκομίσει από αυτήν τη εμπειρία δεν έχω δώσει τίποτα. Είναι πολύ ψυχοφθόρο όταν κάποιο παιδί χάνει τη μάχη για τη ζωή… Και αυτό γιατί κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και δένεσαι ουσιαστικά μαζί του. Είναι μέσα στην ψυχή σου, δεν είσαι μόνο ο δάσκαλός τους, αλλά και η παρέα τους. Το πρωί τους κάνεις μαθήματα και το βράδυ συντροφιά. Η «Φλόγα» έχει ως βασικό της στόχο την ίαση των παιδιών με την παράλληλη καλυτέρευση της ποιότητας της ζωής τους.


ΜΑΪΟΣ 2011

IN•VITRO•15

Roche

Πρωτοπόρος στην Εξατοµικευµένη Θεραπεία Προσαρµόζοντας τη θεραπεία στις ανάγκες του ασθενούς - Με το βλέµµα στραµµένο στο µέλλον Όπως οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί µεταξύ τους, έτσι είναι και οι ασθένειες. Γι' αυτό η ίδια η αγωγή δεν ταιριάζει πάντα σε όλους

Η

Roche, µέσω της σύµπραξης των κλάδων φαρµάκων και διαγνωστικών, ήταν από τις πρώτες εταιρείες που επένδυσαν σε τεχνολογίες µοριακής βιολογίας. Χάρη στην εκτενή εµπειρία που προσφέρει αυτή η επένδυση, βρίσκεται στη µοναδική θέση να προωθεί την ανάπτυξη της Εξατοµικευµένης Θεραπείας. Δέσµευσή της είναι να αξιοποιεί την εµπειρία που έχει αποκοµίσει στον τοµέα της µοριακής βιολογίας και από τους δύο κλάδους, ώστε να γνωρίσει καλύτερα τις ασθένειες και να εντοπίσει διαφορές µεταξύ των ασθενών. Με το βλέµµα στραµµένο στο µέλλον, η Roche είναι βέβαιη ότι µόνο µε καινοτοµίες µπορεί να διατηρηθεί µακροπρόθεσµα η ποιότητα στη φροντίδα υγείας. Ακριβώς γι’ αυτό, οι καινοτοµίες αποτελούν τον πυρήνα της στρατηγικής της και το κλειδί για ασφαλέστερα, πιο οικονοµικά σε σχέση µε την αποτελεσµατικότητα και φιλικότερα στη χρήση φάρµακα. Υπάρχει τεράστια δυναµική και εξαιρετικές ευκαιρίες στο πεδίο της ανάπτυξης της Εξατοµικευµένης Θεραπείας. Οι στοχευµένες θεραπείες και οι διαγνωστικές δοκιµασίες που βελτιώνουν τη διαδικασία λήψης µιας ιατρικής απόφασης, παρέχουν κλινικά οφέλη στους ασθενείς και εξοικονόµηση πόρων στο σύστηµα υγείας.

Διαφοροποιήσεις στα γονίδιά μας

Οι άνθρωποι διαφέρουν. Ποτέ δύο άνθρωποι δεν είναι γενετικά πανοµοιότυποι. Οι παράγοντες που τους διαφοροποιούν είναι: η κληρονοµική µεταβλητότητα (γενετικές µεταλλάξεις), η ιστοειδική µεταβλητότητα (σωµατικές µεταλλάξεις). Η γενετική, επιγενετική και πρωτεωµική µεταβλητότητα µπορεί να χρησιµοποιηθούν για να εξηγηθούν η ετερογένεια των ασθενειών και οι διατοµικές διαφορές στην ανταπόκριση της θεραπείας Οι άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά σε συγκεκριµένες θεραπείες, λόγω της µεταβλητότητας των γονιδίων τους. Πολλές ασθένειες αναπτύσσονται σε γενετικώς διακριτούς υποτύπους που ποικίλλουν ως προς την κλινική τους πορεία και την πρόγνωση. Έτσι, δύο ασθενείς που φαινοµενικά πάσχουν από την ίδια ασθένεια και υποβάλλονται στην ίδια φαρµακευτική

αγωγή, είναι δυνατόν να αντιδρούν µε εντελώς διαφορετικό τρόπο. Ο ένας ενδέχεται να ωφελείται πλήρως από την αγωγή, ενώ ο άλλος να εκδηλώνει ανεπιθύµητες ενέργειες ή να µην απολαµβάνει κανένα κλινικό όφελος. Το κατά πόσον ορισµένες θεραπείες είναι αποτελεσµατικές εξαρτάται σε πολλές περιπτώσεις από συγκεκριµένες γονιδιακές διαφοροποιήσεις στους ασθενείς.

Εξατομικευμένη Θεραπεία

Για τη Roche, Εξατοµικευµένη Θεραπεία σηµαίνει «προσαρµογή της θεραπείας στους ασθενείς» για την επίτευξη καλύτερων κλινικών αποτελεσµάτων. Σηµαίνει ολοένα µεγαλύτερη δυνατότητα προσαρµογής της θεραπείας σε συγκεκριµένες υποοµάδες ασθενών βάσει των γνώσεών της σχετικά µε τη βιολογία των ασθενειών, τους µηχανισµούς δράσης των φαρµάκων της και τις βιολογικές διαφορές µεταξύ των ασθενών. Η Εξατοµικευµένη Θεραπεία βασίζεται στη χρήση µοριακών τεχνικών και διαγνωστικών δοκιµασιών για τη βελτίωση στοχευµένων θεραπειών και τη διαχείριση µιας ασθένειας. Στο µέλλον προοδευτικά, οι θεραπείες θα στοχεύουν σε επιλεγµένες οµάδες ασθενών,

οι οποίες προσδιορίζονται από βιοδείκτες.

Οι βιοδείκτες

Οι γενετικές πληροφορίες που εµπεριέχονται στα γονίδια και γενικότερα στους βιοδείκτες του κάθε ασθενούς αποτελούν αντίστοιχα τον οδηγό προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης της Εξατοµικευµένης Θεραπείας. Οι βιοδείκτες παίζουν σηµαντικό ρόλο στην Εξατοµικευµένη Θεραπεία και µπορούν να χρησιµοποιηθούν για: την εκτίµηση κινδύνου, επιτρέποντας τον προσδιορισµό του κινδύνου που διατρέχει ένα άτοµο να εµφανίσει µια συγκεκριµένη ασθένεια, την πρόγνωση, παρέχοντας στοιχεία για την πιθανή πορεία µιας ασθένειας, τη διαστρωµάτωση των ασθενών, ώστε να διακρίνουµε τους ασθενείς σε οµάδες που διαθέτουν κοινά βιολογικά χαρακτηριστικά και ανάλογη ανταπόκριση στο φάρµακο, την παρακολούθηση της θεραπείας, για την εποπτεία της πορείας της ασθένειας και της ανταπόκρισης του ασθενούς στην αγωγή παρέχοντας ενδείξεις για την αποτελεσµατικότητα του φαρµάκου ή την υποτροπή της ασθένειας.

> > > >

Τομείς εφαρμογών στοχευμένων θεραπειών

Η ιατρική καθίσταται ολοένα και περισσότερο εξατοµικευµένη. Σκοπός της Roche είναι να διαθέσει στους λειτουργούς υγείας ισχυρότερα διαγνωστικά εργαλεία και στοχευµένες θεραπευτικές αγωγές, µε βάση τη νέα επιστηµονική γνώση, η οποία σχετίζεται µε τη διερεύνηση των ασθενειών σε µοριακό επίπεδο. Η Roche, κατά τα τελευταία χρόνια, ανοίγει τον δρόµο της εξατοµικευµένης θεραπείας παρουσιάζοντας ποικίλα παραδείγµατα συνύφανσης της διαγνωστικής και της φαρµακευτικής τεχνογνωσίας στους παρακάτω τοµείς: Ογκολογία: καρκίνος µαστού και στοµάχου, µελάνωµα, µη µικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύµονα (NSCLC). Ιολογία: HIV, ηπατίτιδα Β (HBV), ηπατίτιδα C (HCV), ιός ανθρώπινου θηλώµατος (HPV). Φλεγμονώδεις Νόσοι: ρευµατοειδής αρθρίτιδα. Μεταβολικές Νόσοι: διαβήτης, οστεοπόρωση.


ΜΑΪΟΣ 2011

16•in•vitro

Πολιτική υγείας Συγχωνεύσεις νοσοκομείων

Γράφει ο Νίκος Σταυρουλλάκις

Οι «κύκλοι»

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, που συγκροτήθηκε ειδικά για το θέμα των συγχωνεύσεων, με επικεφαλής τον καθηγητή Λυκούργο Λιαρόπουλο, οι εννέα «κύκλοι» των νοσοκομείων της Αττικής διαμορφώνονται ως εξής: 1. Ευαγγελισμός, Πολυκλινική, Έλενα Βενιζέλου, Οφθαλμιατρείο. 2. Λαϊκό, Αιγινήτειο, Αρεταίειο, Αλεξάνδρα, Ευγενίδειο, Ιπποκράτειο, ΝΙΜΤΣ. 3. Αγ. Σάββας, Ελπίς, Σπηλιοπούλειο (καθίσταται μονάδα ανακουφιστικής φροντίδας καρκινοπαθών). 4. ΚΑΤ, Αμαλία Φλέμινγκ, Σισμανόγλειο. 5. Αγία Σοφία, Αγλαΐα Κυριακού, Παίδων Πεντέλης. 6. Γεώργιος Γεννηματάς, Ερρίκος Ντυνάν, Ερυθρός Σταυρός, Σωτηρία. 7. Αγία Όλγα, Πατησίων, Άγιοι Ανάργυροι, Παμμακάριστος. 8. Κρατικό Νίκαιας, Ασκληπιείο Βού-

λας, Μεταξά, Τζάνειο, Ωνάσειο. 9. Αττικόν, Αγία Βαρβάρα, Θριάσιο. Κατά την παρουσίαση της πρότασης, ο υπουργός Υγείας ανακοίνωσε ότι η διαβούλευση για τις συγχωνεύσεις θα διαρκέσει έως την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου και τον Ιούλιο θα εκδοθούν οι πρώτες υπουργικές αποφάσεις. Ο εισηγητής κ. Λιαρόπουλος πρότεινε να υπάρξουν κοινή ιατρική, νοσηλευτική και διοικητική υπηρεσία, ώστε να μπορέσει το προσωπικό να μετακινείται από μονάδα σε μονάδα ανάλογα με τις ανάγκες. Πάντως, ο κ. Λοβέρδος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι τελικές αποφάσεις (σε θέματα μετακινήσεων προσωπικού) θα αφορούν κυρίως συγχωνεύσεις κλινικών μέσα στα νοσοκομεία, καθώς, από τα στοιχεία που συνέλεξαν οι εμπειρογνώμονες του υπουργείου, προέκυψε ότι υπάρχουν πολλές κλινικές με χαμηλή στελέχωση και κάλυψη, οι οποίες θα μπορούσαν να λειτουργούν ως ενιαίο τμήμα του νοσοκομείου που ανήκουν.

Για καλύτερη περίθαλψη Το καλοκαίρι οι πρώτες αλλαγές

Σύμφωνα με τον «οδικό χάρτη» του υπουργείου Υγείας, τέλη Ιουνίου με αρχές Ιουλίου θα ξεκινήσουν οι πρώτες συγχωνεύσεις. Στις προθέσεις του υπουργείου είναι μέχρι τότε να έχει ολοκληρωθεί ο διάλογος μεταξύ των αρμόδιων φορέων, αν και, ήδη, υπάρχουν σοβαρές αντιδράσεις, κυρίως εκ μέρους των νοσοκομειακών γιατρών. Επίσης, ο «οδικός χάρτης» προέβλεπε ότι μέχρι τέλη Μαρτίου θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί το ψηφιοποιημένο σύστημα μηχανογράφησης σε νοσοκομεία και στις αποθήκες φαρμάκων και υλικών, προκειμένου να υπάρχει σαφής εικόνα της κατάστασης. Και ποια είναι αυτή η κατάσταση; Ο ίδιος ο υπουργός

Μ

ε βασικό στόχο την «ευελιξία» του συστήματος των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών στην ευρεία περιοχή της πρωτεύουσας, η ηγεσία του υπουργείου Υγείας έχει εισηγηθεί, ήδη από τις αρχές του χρόνου, την ενοποίηση του δικτύου των νοσοκομείων της Αττικής. Το σχετικό πρόγραμμα «συγχώνευσης των νοσοκομει-

Υγείας έχει παραδεχθεί ότι η Ελλάδα είναι «τρίτος κόσμος» και μάλιστα «καραμπινάτος» ως προς τα ζητήματα που επικρατούν στον χώρο της Υγείας. Και επειδή και ο τομέας αυτός πλήττεται από την οικονομική κρίση και υπόκειται στους αυστηρούς ελέγχους της τρόικας, ο κ. Λοβέρδος επεσήμανε: «Έπρεπε να έρθει το ΔΝΤ για να μας πει τι πρέπει να γίνει;». Η ηγεσία του υπουργείου είναι, πλέον, πεπεισμένη ότι η διαφθορά στον χώρο της Υγείας είναι παράγωγο της διοικητικής ακαταστασίας και της κακοδιοίκησης, ενώ ο κ. Λοβέρδος έχει τονίσει ότι με τις αλλαγές που προωθούνται, μέσα στο 2011 θα εξοικονομηθούν περίπου 1,4 δισ. ευρώ.

ακών μονάδων», όπως παρουσιάστηκε πρόσφατα, περιλαμβάνει εννέα «κύκλους», στους οποίους θα ενταχθούν όλα τα νοσοκομεία. Ταυτόχρονα περιλαμβάνει την κατάργηση δύο μονάδων, του 1ου Θεραπευτηρίου του ΙΚΑ και του «Δρομοκαΐτειου». Όπως αναφέρεται στην πρόταση του υπουργείου, που παρουσιάστηκε σε ανοιχτή διαβούλευση των αρμοδίων φορέων, υπό την προεδρία του υπουργού

Υγείας Α. Λοβέρδου, όλα τα νοσοκομεία της Αττικής θα ενταχθούν στους εννέα «κύκλους», που θα διαθέτουν κοινές διοικήσεις και υπηρεσίες. Παράλληλα, το νέο σύστημα θα «απελευθερώσει» τις μετακινήσεις προσωπικού από μονάδα σε μονάδα, ώστε να επιτευχθεί αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών, σε ζητήματα ταχύτητας και ποιότητας περίθαλψης.


ΜΑΪΟΣ 2011

18•in•vitro

Με ενδιαφέρει

Συνεργάστηκε η κα Βάνα Παπαευαγγέλου Παιδίατρος – Λοιμωξιολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών

Εμβόλιο ασπίδα στον ιό ΗPV

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Μια γυναικεία υπόθεση

Η

πρόληψη του καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας, που μέχρι πρόσφατα βασιζόταν στην έγκαιρη διάγνωση με το τεστ Παπανικολάου, ενισχύεται με τον εμβολιασμό, ο οποίος καταπολεμά την αιτία της νόσου. Αυτή η μορφή καρκίνου προκαλείται από τον ιό HPV. Ο ιός αυτός είναι πολύ διαδεδομένος, μιας και μεταδίδεται μέσω της σεξουαλικής επαφής, ακόμη και αν δεν είναι ολοκληρωμένη. Έως και το 80% των γυναικών θα προσβληθεί από τον ιό HPV κάποια στιγμή στη ζωή του, ενώ το υψηλότερο ποσοστό μόλυνσης με τον HPV διαπιστώνεται στις ηλικίες 18-24 ετών. Φυσικά δεν οδηγούν όλες οι λοιμώξεις σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού αντιμετωπίζει τις περισσότερες από αυτές. Κάποιες, όμως, ενδέχεται να προκαλέσουν καρκίνο. Αυτήν την πιθανότητα έρχεται να απομακρύνει ο εμβολιασμός και το τεστ Παπανικολάου. Η σημασία των προληπτικών εξετάσεων Ο τακτικός έλεγχος με το τεστ Παπανικολάου επιτρέπει τον εντοπισμό αλλοιώσεων ή προκαρκινικών βλαβών στον τράχηλο, όπως λέγονται, με αποτέλεσμα την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου τραχήλου. Αναμφίβολα η εξέταση αυτή έχει συνεισφέρει τα μέγιστα ανιχνεύοντας τις προκαρκινικές αλλοιώσεις και επιτρέποντας, έτσι, την έγκαιρη θεραπεία τους, μειώνοντας σημαντικά τη θνητότητα από τη νόσο. Ωστόσο, το τεστ Παπανικολάου δεν ανιχνεύει πάντα τις τραχηλικές δυσπλασίες. Δυστυχώς πολύς κόσμος αγνοεί το γεγονός ότι το λεγόμενο αδενοκαρκίνωμα, η πιο επιθετική μορφή καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, η οποία είναι πιο συχνή στις νεαρές γυναίκες, είναι δύσκολο να ανιχνευθεί με το τεστ Παπανικολάου. Επίσης δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ψυχολογικές επιπτώσεις της ίδιας της διαδικασίας λήψης του δείγματος για το τεστ Παπανικολάου, της αναμονής των αποτελεσμάτων, της ενδεχόμενης επανεξέτασης και τελικώς της ίδιας της διάγνωσης είναι πολλαπλές και ιδιαίτερα σημαντικές για πολλές γυναίκες.

Το εμβόλιο Η πρόληψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας συμπληρώνεται και ενισχύεται σημαντικά με τον εμβολιασμό. Ο εμβολιασμός προλαμβάνει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70% την πιθανότητα λοίμωξης με τους συχνότερους ογκογόνους τύπους του HPV, που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο. Σημαντικό είναι να τονίσουμε επίσης ότι δεν έχουμε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό, παρά μόνο ήπια συμπτώματα, όπως πόνο στο σημείο της ένεσης, μυαλγία και αίσθημα κόπωσης. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν δύο HPV εμβόλια, το Cervarix και το Gardasil. Το Cervarix προστατεύει από τους πέντε συχνότερους ογκογόνους τύπους του HPV (16, 18, 31, 33 και 45), οι οποίοι ευθύνονται συνολικά

για περισσότερο από το 80% των περιστατικών καρκίνου τραχήλου της μήτρας. Το Gardasil προστατεύει από τους ογκογόνους τύπους του HPV (16, 18 και 31) και από τους HPV 6 και 11, οι οποίοι όμως σχετίζονται με τα γεννητικά κονδυλώματα και όχι με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ο εμβολιασμός, ο οποίος έχει ενταχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, συστήνεται σε κορίτσια 12-26 ετών και χορηγείται δωρεάν από τα ασφαλιστικά ταμεία. Παρότι η συνολική επίπτωση που θα έχει ο εμβολιασμός στη μείωση νέων κρουσμάτων καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας και στην επιδημιολογία της νόσου θα χρειαστεί χρόνια για να φανεί, τα στοιχεία που υπάρχουν

για την υψηλή αποτελεσματικότητα των εμβολίων είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Μελέτες έχουν δείξει ότι συνδυάζοντας τον εμβολιασμό με το τεστ Παπανικολάου, η πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας αναμένεται να μειωθεί κατά 94%. Με άλλα λόγια, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί σχεδόν να εξαλειφθεί. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το μήνυμα αυτό είναι εξαιρετικά ελπιδοφόρο και είναι στο χέρι μας να το μετατρέψουμε σε πραγματικότητα.

Ο εμβολιασμός προλαμβάνει στο 70% την πιθανότητα λοίμωξης με τους συχνότερου�� ογκογόνους τύπους του HPV

Το εμβόλιο πρέπει να γίνεται σε νεαρή ηλικία, καθώς τότε ο οργανισμός δημιουργεί τα περισσότερα αντισώματα κατά του ιού HPV. Επίσης, το ανοσοποιητικό σύστημα ευαισθητοποιείται και ενεργοποιείται κατάλληλα, προτού έρθει σε επαφή με τον ιό.


ΜΑΪΟΣ 2011

IN•VITRO•19 Περισσότερες πληροφορίες για την ωχρά κηλίδα στη σελίδα 45

Συνεργάστηκε ο Δρ Τάσος Χ. Κουρής Συντονιστής Διευθυντής Οφθαλµολογικής ΚλινικήςΓενικού Νοσοκοµείου Αθήνας «Γ. Γεννηµατάς»

Εκφύλιση ωχράς κηλίδας

Γράφει ο Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης

Συµπτώµατα και εξετάσεις ΤΑ ΠΡΏΤΑ ΣΥΜΠΤΏΜΑΤΑ που εµφανίζονται είναι αφενός µία παραµόρφωση των γραµµών των αντικειµένων, που έχει ως αποτέλεσµα να µη βλέπει κανείς, για παράδειγµα, ευθείες τις γραµµές που οριοθετούν το σχήµα µίας πόρτας, αφετέρου µία θολερότητα της οπτικής εικόνας. Στη συνέχεια, όταν προχωρήσει το πρόβληµα, αρχίζει να δηµιουργείται στο κέντρο του οπτικού µας πεδίου ένα σκοτείνιασµα, που δεν µας επιτρέπει να βλέπουµε κεντρικά. Αντίθετα, δεν δηµιουργείται κανένα πρόβληµα µε την περιφερειακή µας όραση. Η αρχική διάγνωση του προβλήµατος γίνεται µε τη βυθοσκόπηση, µία εξέταση που ελέγχει την κατάσταση του βυθού του µατιού και γίνεται από τους οφθαλµίατρους. Υπάρχει µία ακόµη, πολύ απλή εξέταση, την οποία µπορεί να κάνει ο ίδιος ο ασθενής για να δει εάν έχει πρόβληµα. Πρόκειται για το τεστ Αmsler: Ο ασθενής, βλέποντας έναν πίνακα µε πολύ µικρά τετραγωνάκια, που στο κέντρο του έχει µία µικρή κουκίδα, καλείται να παρατηρήσει εάν βλέπει τις γραµµές αυτές ευθείες ή όχι. Υπάρχουν και άλλες εξετάσεις, όπως είναι η φλουοροαγγειογραφία και το OCΤ (Οπτική Τοµογραφία Συνοχής) που δείχνουν το στάδιο της πάθησης. Είναι σηµαντικό να γίνει όσο το δυνατόν πιο έγκαιρα η διάγνωση της νόσου, ώστε ο ασθενής να έχει χάσει όσο το δυνατό λιγότερα «δέκατα» από τα 10/10 που είναι η άριστη οπτική οξύτητα. Κάθε µάτι πρέπει να εξετάζεται χωριστά, ώστε το µάτι που δεν έχει προσβληθεί ακόµη από την πάθηση να εξισορροπεί τη µειωµένη οπτική ικανότητα του άλλου µατιού.

Κι άλλες παθήσεις Η ΗΛΙΚΙΑΚΉ ΕΚΦΎΛΙΣΗ δεν είναι η µόνη, δυστυχώς, πάθηση της ωχράς κηλίδας. Πολλές παθολογικές καταστάσεις δηµιουργούν επιβάρυνση της λειτουργίας της ή και καταστροφή της, µε κυριότερη τον διαβήτη, που ευθύνεται για αιµορραγίες µέσα στο µάτι. Μία καταστροφική για την όραση κατάσταση είναι το λεγόµενο διαβητικό οίδηµα της ωχράς, όπου το υγρό που συγκεντρώνεται εκεί, ρίχνει κατακόρυφα την όραση. Χωρίς «αιτιολογική» αντιµετώπιση, είναι µακροπρόθεσµα άσκοπο να προσπαθεί ο γιατρός να κάνει αγωγή στις αλλοιώσεις του µατιού. Έτσι ο διαβήτης και η ρύθµισή του έχει προτεραιότητα. Για τις παθήσεις του µατιού, κύριο «όπλο» αποτελεί το θερµικό λέιζερ. Όµως, για το διαβητικό οίδηµα της ωχράς ένα από τα φάρµακα που χρησιµοποιείται στην υγρή ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς, σε ενδοφθάλµιες εγχύσεις, η ρανιµιζουµάµπη, πήρε τελευταία την έγκριση χρήσης, µε πολύ αξιοσηµείωτα αποτελέσµατα στη βελτίωση της κεντρικής όρασης.

Οι γιατροί προσπαθούν να σταµατήσουν τη βλάβη εκεί που είναι ή και να τη βελτιώσουν λίγο. Η ωχρά κηλίδα είναι νευρικός ιστός, απόλυτα εξειδικευµένος, και κάθε βλάβη των νευρώνων του δεν επιδιορθώνεται.

Η συχνότερη αιτία τύφλωσης

Η

ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας αποτελεί τη συχνότερη οπτική αναπηρία, ειδικά στους ανθρώπους µεγαλύτερων ηλικιών. Μιλάµε για την «ηλικιακή» εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, από την οποία υπολογίζεται ότι πάσχουν περίπου 500.000 Έλληνες. Η ωχρά κηλίδα δεν είναι πάθηση, όπως λανθασµένα πιστεύει ο κόσµος, που λέει «έχω ωχρά». Όλοι έχουµε ωχρά κηλίδα. Είναι ανατοµική µονάδα του µατιού, βρίσκεται στο κέντρο του αµφιβληστροειδούς χιτώνα, του νευρικού χιτώνα του µατιού (µπορείτε να τον παροµοιάσετε µε το φιλµ της φωτογραφικής µηχανής) και πάνω της συγκεντρώνονται οι ακτίνες του φωτός, εξασφαλίζοντας την πιο ευκρινή δυνατή όραση. Το πρόβληµα είναι ότι µε την πάροδο του χρόνου αυτή η πολύ σηµαντική ανατοµική µονάδα µπορεί να αρχίσει να υφίσταται προοδευτικά βλάβες, να «εκφυλίζεται».

Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας συνήθως αρχίζει µετά το εξηκοστό έτος της ηλικίας, αλλά όσο περνούν τα χρόνια το ποσοστό των ασθενών αυξάνεται – στην ηλικία των 75-80 ετών αφορά έναν στους τέσσερις. Υπάρχουν δύο τύποι ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Η ηλικιακή εκφύλιση «ξηρού τύπου» εξελίσσεται πολύ αργά και αφορά στο 80% και πλέον των περιπτώσεων. Μπορεί να χαρακτηριστεί σαν προστάδιο του δεύτερου τύπου που είναι η «υγρή» ή «εξιδρωµατική» µορφή, που έχει πολύ πιο θορυβώδη και έντονα συµπτώµατα. Η αντιµετώπισή της είναι δυσκολότερη, αλλά ευτυχώς αφορά πολύ λιγότερο κόσµο. Στην υγρή µορφή αυτό που συµβαίνει είναι ότι αναπτύσσονται κάτω από τον αµφιβληστροειδή χιτώνα παθολογικά αγγεία, τα οποία σπάνε εύκολα, δηµιουργούν αιµορραγίες και εξιδρώµατα µε αποτέλεσµα τη σταδιακή καταστροφή της αρχιτεκτονικής της ωχράς κηλίδας.

Αίτια - πρόληψη Παρόλο που τα αίτια δεν είναι ξεκάθαρα, υπάρχουν ορισµένοι προδιαθεσικοί παράγοντες, που θεωρούνται υπεύθυνοι για την εµφάνισή της, όπως είναι η υπέρταση, ο διαβήτης, το κάπνισµα, η κακή διατροφή, η παχυσαρκία, η µη προστασία των µατιών από την έντονη ηλιακή ακτινοβολία, ενώ είναι πιθανό να υπάρχει και γενετική εγγραφή. Eπίσης, µε τα χρόνια συγκεντρώνονται παράγοντες οξειδωτικών διασπάσεων, οξειδωτικού στρες στην ωχρά κηλίδα, που δηµιουργούν ανάλογα προβλήµατα.

Μολονότι σε κάποιες περιπτώσεις είναι πιθανό να υπάρχει οικογενής επιβάρυνση, µία διατροφή πλούσια σε βιταµίνες και σε αντιοξειδωτικές ενώσεις βοηθάει στην πρόληψη εµφάνισης ή της εξέλιξης της ηλικιακής εκφύλισης ωχράς κηλίδας ξηράς µορφής. Εξίσου σηµαντικό είναι το να προλάβει κανείς έγκαιρα την εξέλιξη µιας ηλικιακής εκφύλισης ξηράς µορφής σε υγρή µορφή, ώστε να χορηγηθεί αµέσως η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή και να αποτραπεί περαιτέρω επιδείνωση του προβλήµατος.


ΜΑΪΟΣ 2011

20•in•vitro

(Α)σθενές φύλο

Συνεργάστηκαν οι Πέτρος Δρέττας, Χειρουργός, Ουρολόγος-Ανδρολόγος, Δ/ντής του Ανδρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, Ελεάννα Ελευθερίου, Ψυχοθεραπεύτρια-Κλινική Θεραπεύτρια Σεξουαλικών Διαταραχών, συνεργάτιδα του Ανδρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών

Πατρότητα

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Υπάρχει «σωστή» ηλικία; Εκτός από τις συναισθηματικές παραμέτρους με τη σύντροφό του, που προφανώς θα πρέπει να έχει λύσει, καθώς και μια σχετικά σταθερή οικονομική κατάσταση, ο άνδρας θα πρέπει να έχει την κατάλληλη ηλικία για να γίνει γονιός. Το θέμα δεν είναι ηθικό, αν δηλαδή είναι σωστό στα 75 του χρόνια κάποιος να γίνει πατέρας, αλλά πρακτικό. Η βασική ορμόνη για την αναπαραγωγή είναι η τεστοστερόνη, η οποία έχει χρονικούς περιορισμούς. Μετά τα 35 σε όλους τους άνδρες παρατηρείται μια ελάττωση της ικανότητας για παραγωγή τεστοστερόνης, η οποία εξαρτάται πολύ από τη γενική κατάσταση της υγείας τους. Παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία, θυρεοειδοπάθειες, μεταβολικά σύνδρομα, άγχος και στρες είναι νοσήματα που παρουσιάζονται στην τρίτη και τέταρτη δεκαετία της ζωής -οπότε πολλοί επιλέγουν να κάνουν παιδί- και δεν βοηθούν στην απόκτησή του. «Εχθροί» της τεστοστερόνης είναι, επίσης, η κακή διατροφή, το κάπνισμα, η λήψη φαρμάκων για το παραμικρό, η έλλειψη άσκησης κ.ά.

Προβλήματα μετακίνησης Η παραγωγή σπερματοζωαρίων δεν σταματά ποτέ, αντιμετωπίζει, όμως, πολλές «δυσκολίες». Όχι μόνο γεννιούνται «ανώριμα» σπερματοζωάρια και χρειάζεται να «ωριμάσουν» για να επιτελέσουν αυτό για το οποίο έχουν δημιουργηθεί, αλλά πρέπει να βγουν από το σώμα, να εκτεθούν στο εξωτερικό περιβάλλον και να διεισδύσουν σε έναν «ξένο» οργανισμό. Οι όρχεις, που παράγουν τα σπερματοζωάρια, εξαρτώνται από την εξωτερική και εσωτερική θερμοκρασία, την ακτινοβολία και τη φυσιολογική «ταλαιπωρία» – άσκηση, τραυματισμούς, πίεση. Πρέπει να «περάσουν» και να παραμείνουν σε δομές που μπορούν εύκολα να επηρεαστούν από φλεγμονές, μικρόβια – επιδιδυμίδες, προστάτης, προστατίτιδες, σπερματοδόχες κύστεις κ.λπ. – και, τέλος, πρέπει να αντέξουν ένα εξαιρετικά εχθρικό περιβάλλον, τον κόλπο, τη μήτρα και τις σάλπιγγες. Φλεγμονές στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, αντισπερμικά αντισώματα, διαταραχές του ακροσώματος είναι μερικά από τα εμπόδια για τη φυσιολογική γονιμοποίηση που θα πρέπει να αντιμετωπίσει το σπερματοζωάριο. Ας μην ξεχνάμε εξάλλου ότι η φυσιολογική γονιμοποίηση, αν όλα είναι καλά, έχει 25% πιθανότητα να συμβεί!

Εκτός από τη μείωση της ποσότητας του σπέρματος και τις αλλαγές στο γενετικό υλικό, που ίσως ευθύνονται για εκ γενετής ανωμαλίες στα παιδιά, έχει διαπιστωθεί ότι άνδρες άνω των 50 χρειάζονται πέντε φορές παραπάνω χρόνο για να γονιμοποιήσουν μια γυναίκα από ό,τι αν ήταν 25 ετών.

Πότε θα γίνω

πατέρας;

Δ

εν είναι λίγες οι φορές που αναρωτιόμαστε εάν υπάρχει πατρικό φίλτρο και αν το καμπανάκι της αναπαραγωγής «χτυπά» και για το «ασθενές φύλο». Αν και οι άνδρες έχουν την ικανότητα να τεκνοποιήσουν μέχρι τα γεράματα, υπάρχει κάποια στιγμή που νιώθουν την ανάγκη να περάσουν το γονίδιό τους και στην επόμενη γενιά. Κι εκεί η ευχή είναι να έχουν βρει τον κατάλληλο σύντροφο και φυσικά… να μπορέσουν.

Νιώθω έτοιμος

Στις μέρες μας ένας άνδρας, όπως και μια γυναίκα φυσικά, επιλέγει το πότε θα γίνει γονέας και η τεκνοπο��ηση δεν είναι απαραίτητα μια διαδικασία που έπεται ενός γάμου. Ένας άνδρας που νιώθει οικονομικά σίγουρος και πιστεύει ότι έχει βρει την κατάλληλη σύντροφο είναι έτοιμος να γίνει πατέρας. Οι άνδρες, πλέον, έχουν εγκαταλείψει τους απόλυτους αρχετυπικούς ρόλους και την υπεράσπιση του σκληροτράχηλου αρσενικού. Είναι, πλέον, πολύ πιο συνειδητοποιημένοι ότι δεν θέ-

λουν να αποκτήσουν παιδιά μόνο για τη φυσική τάξη των πραγμάτων, αλλά για να βιώσουν τη μοναδική εμπειρία της πατρότητας και του ισχυρού δεσμού αγάπης που θα δημιουργήσουν με το παιδί τους.

Ένας ρόλος που επιζητούν

Έχοντας καταρρεύσει τα κατεστημένα που ήθελαν τον πατέρα μόνο προστάτη, οι άνδρες απελευθερώθηκαν, δίνοντας διαφορετική σημασία στον ρόλο του πατέρα, ο οποίος έγινε θελκτικός και συχνά περιζήτητος. Οι όλο και συχνότερες εικόνες μπαμπάδων αγκαλιά με τα παιδιά τους στους δρόμους δείχνει ότι η συμμετοχή του άνδρα ως γονέα είναι πιο ενεργή από το παρελθόν και η τρυφερότητα που διακρίνεται κάνει τους άτεκνους σχεδόν να ζηλεύουν. Οι άνδρες θέλουν να δώσουν αγάπη και δεν ντρέπονται να το πουν. Όταν νιώσουν έντονη την ανάγκη να προσφέρουν τρυφερότητα και φροντίδα, τότε το πατρικό φίλτρο έχει αρχίσει να λειτουργεί, ενδυναμώνοντας το πατρικό πρότυπο και δίνοντας νέο και πραγματικό νόημα στη ζωή των ανδρών ως πατέρων πια.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•21

Συνεργάστηκε ο Σάββας Παπαδόπουλος, επιμελητής Α’ νευρολογικού τμήματος νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν»

Αντιγήρανση Noυς υγιής

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Το μόνο σίγουρο, πάντως, είναι ότι και στη λειτουργία του μυαλού, όπως και σε τόσα ακόμα, το κάπνισμα και το αλκοόλ είναι αρνητικοί παράγοντες.

Π

σο συχνά δεν ζηλεύουμε ηλικιωμένους ανθρώπους που «τα ’χουν τετρακόσια» κι ευχόμαστε για τους εαυτούς μας μεγαλώνοντας το μυαλό μας να μείνει, όπως λέμε, «στη θέση του»; Να εξακολουθεί να είναι δραστήριο και κοφτερό, υγιές και αναλλοίωτο στον χρόνο και να συνεχίσει να παίρνει στροφές, όπως έκανε πάντα. Γιατί, εκτός από τις νόσους που το απειλούν – και δεν είναι μόνο η άνοια –, το μυαλό χρειάζεται προσοχή και φροντίδα για να μην «σκουριάσει» ποτέ.

Ου γαρ έρχεται μόνον…

Ο χρόνος που περνά και η αύξηση της ηλικίας επηρεάζουν ελάχιστα την απόδοση του μυαλού, εφόσον δεν υπάρχει κάποια νευρολογική ή βαριά συστηματική νόσος. Οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι ότι η έκπτωση των νοητικών ικανοτήτων είναι νόσος στο πλαίσιο άνοιας. Σε μια τέτοια περίπτωση, η μεγάλη ηλικία μπορεί να παίξει κάποιο ρόλο καθώς, όσο περνούν τα χρόνια, αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες εκδήλωσης άνοιας, ιδίως μετά το 80ό έτος. Βάσει στοιχείων, προερχόμενων από την Αμερικανική Νευρολογική Εταιρεία, ένα στα δέκα άτομα άνω των 60 ετών μπορεί να έχει κάποια μορφή νοητικής έκπτωσης, ενώ σε ηλικίες άνω των 85 ετών το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 50%.

Διατηρήστε τα χόμπι σας

Πολλοί υποστηρίζουν ότι η φυσική άσκηση και οι συχνές κοινωνικές επαφές κρατούν το μυαλό σε εγρήγορση και έως έναν βαθμό έχουν δίκιο. Η τακτική σωματική άσκηση γυμνάζει και το μυαλό και οι ειδικοί προτείνουν κολύμβηση, ποδηλασία αλλά και την τελευταία μόδα του pilates και της yoga. Αν, πάλι, δεν είστε τύποι του γυμναστηρίου, μπορείτε να κάνετε μεγάλους περιπάτους, καθώς το περπάτημα είναι από τις ασκήσεις εκείνες που κάνουν πράξη το γνωστό «νους υγιής εν σώματι υγιή». Οι στενές επαφές με φίλους, επίσης, οι βόλτες μαζί τους και οι εκδρομές, η συμμετοχή σε συζητήσεις πολλαπλών ενδιαφερόντων, ακόμη και μια βραδιά γύρω από το επιτραπέζιο παιχνίδι scrabble, μπορούν να βοηθήσουν, ώστε να διατηρηθούν οι γνωσιακές λειτουργίες του εγκεφάλου μας.

Η «τροφή» του μυαλού

Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε ή διαβάζουμε ότι η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο και στη σωστή λειτουργία του μυαλού. Παρότι δεν υπάρχουν σαφή επιστημονικά στοιχεία που να το τεκμηριώνουν, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μερικά από τα αντιοξειδωτικά (βιταμίνη Ε, το βότανο Gingo Biloba) θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Τελευταίες, μάλιστα, έρευνες αναφέρουν ότι η μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, ψάρι και ελαιόλαδο, είναι η καλύτερη και πληρέστερη τροφή για το μυαλό μας.

Δεν είναι μόνο το Αλτσχάιμερ

Για μυαλό ξυράφι

Η αδράνεια του μυαλού μπορεί να κρύβει, εκτός από τη γνωστή νόσο του Αλτσχάιμερ, και άλλες μορφές άνοιας, όπως η αγγειακού τύπου άνοια. Μπορεί να προκαλείται, επίσης, από υποθυρεοειδισμό, έλλειψη βιταμίνης Β12, σύφιλη και AIDS. Επιπλέον η κατάθλιψη και το stress μπορεί να εκδηλωθούν με συμπτωματολογία ανοϊκού συνδρόμου και πολλές φορές δεν διαγιγνώσκονται εγκαίρως. Υπάρχουν και νοσήματα του εγκεφάλου, όπως είναι η υδροκεφαλία, που μπορεί, επίσης, πολλές φορές να οδηγήσουν σε έκπτωση των γνωσιακών λειτουργιών. Τέλος, διάφορα φάρμακα που μπορεί να λαμβάνει κάποιος ίσως προκαλέσουν μείωση της μνήμης (ιδίως τα λεγόμενα αντιχολινεργικά φάρμακα, που χορηγούνται για τη νόσο του Parkinson). Για τον λόγο αυτό σε κάθε περίπτωση εμφάνισης συμπτωματολογίας άνοιας θα πρέπει ο ασθενής να εξετάζεται από νευρολόγο και να υποβάλλεται σε κατάλληλες εξετάσεις. Σε όλες τις περιπτώσεις το πιο αποτελεσματικό μέτρο αντιμετώπισης είναι η θεραπεία με τις ενδεδειγμένες για άνοια φαρμακευτικές ουσίες. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορήγησή τους αποτελεί η τεκμηρίωση της διάγνωσης νόσου Αλτσχάιμερ, καθώς δεν επιτρέπεται η συνταγογράφησή τους για απλό αίσθημα «διαταραχής της μνήμης».


ΜΑΪΟΣ 2011

22•in•vitro

Ηealthy tips

o o d g

Για το γυμναστήριο

+

Φορέστε τα κατάλληλα ρούχ α με γνώμονα να «αναπνέει» το σώμα. Ελαφρά υφάσματα, κυρίως βαμβακερά, δίνουν την άνεση που απαιτείται και δεν «μυρ ίζουν» ύστερα από λίγο, σε συνδυασμό βέβα ια με ένα καλό και ήπιο αποσμητικό.

+

Κάντε εξετάσεις πριν απ ό την στο γυμναστήριο. Οι περισ εγγραφή σας σότεροι ειδικοί προτείνουν έτσι κι αλλιώ ς έναν έλεγχο στον γιατρό, ειδικά αν προϋπάρχο υν προβλήματα, όπως άσθμα, διαβήτης ή αρθρ ίτιδα.

+

Καταναλώστε νερό πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το τέλο ς της άσκησης. Η μη επαρκής κατανάλωση νερού μπορεί να αποτελ έσει κίνδυνο για την υγεία όταν γυμν αζόμαστε.

+

Η μουσική κάνει καλό! Φροντίσ τε από την επόμενη φορά να συνοδεύετε τη γυμναστική με μουσική σε έντονο ρυθμό. Αυτό θα σας κάνει πιο αποδοτ ικούς κατά τη διάρκεια της άσκ ησης και, επιπλέον, εκτονώνετα ι το στρες.

Εκτός από το συνηθισμένο πρ + γραμμα ασκήσεων, μπορείτε όνα κάνετε κάτι εντε

λώς καινούργιο βαρεθείτε. Καλή ιδέα θα ήταν για να μη τε σε κάποια ομάδα για kick να μπείaerobic ή pilates. Έτσι, και γυboxing, έντονα και περνάτε σε άλλο μνάζεστε επίπεδο εκγύμνασης.

+

Να έχετε πάντα μαζί σας μι έξτρα αλλαξιά ρούχα γι α αντικαταστήσετε τα «σφο α να υγ ρόπανα» που θα έχουν απ γαορ φήσει τον ιδρώτα μετά το ρον διάδρομο.

+

Καλό θα ήταν να αγοράσ ετε από το φαρμακείο ένα καλό σπρέι για τις οσμ ές και για τους μύκητες των ποδιών και να καθαρί ζετε τα αθλητικά σας παπούτσια ανά τακτά διαστή ματα. Επίσης, φροντίστε οι κάλτσες σας – βαμβακερ ές, εννοείται – να μην είν αι ούτε πολύ σφιχτές, ώστε να εμποδίζουν τη ροή του αίματος, ούτε πολύ χαλαρέ ς, ώστε να χώνονται κάτω από τη φτέρνα σας.

+

Σιγουρευτείτε ότι γυμνάζ εστε μέσα στη ζώνη της κατάλληλης καρδια κής συχνότητας, καθώς η μη κατάλληλη ένταση της άσκησης μπορεί να βλάψει και εσάς και το σώ μα σας.

+

Αν σηκώνετε πολλά βάρη , σίγουρα θα σας χρειαστούν γάντια, για να έχετε καλύτερο «πιάσιμο» και να προστατέψετε τις παλάμες σας. Αγοράστε ειδικά γάντια από υλικό που «αναπνέει».

+

Χρησιμοποιήστε μια πετ σέτα όταν κάθεστε σε καρέκλα κάποιου μηχαν ήματος. Αν δεν σας δίνουν στο γυμναστήριο, φέρτε μια από το σπίτι, καθώς το αίσθημα του να κάθ εσαι σε μια «ιδρωμένη» καρέκλα είναι πολύ δυσ άρεστο.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•23

-

Μην ξεχνάτε να κά νετε διατάσεις πριν και μετά την άσκηση. Οι επ αρκείς διατάσεις με τά την αερόβια δραστηριότητα θα βοηθήσουν στο να αποφευχθούν οι τραυματισ μοί.

-

Μην τσιγκουνευτε ίτε χρόνο και χρήμ α όσον αφορά τα πα πούτσια που θα φ οράτε την ώρα της άσ κησης. Θα πρέπει να τα δοκιμάσετε, να δείτε τι «ταιριάζει » στο πόδι σας και να τα επιλέξετε ανάλογ α με τη συγκεκριμένη αθ λητική δραστηριότ ητα που θα κάνετε.

-

Αποφεύγετε την υ περβολική κατανάλωση αθλη και ενεργειακών σ τικών ποτών να μεν ενέργεια, αλλ κ. Παρέχουν ά, νηση δεν διαρκεί π αν η προπόά Αποφεύγετε να πη γαίνετε στο γυμναώρες, το σώμα δεν νω από δύο στήριο όταν ο καιρ θα χρειαστεί ός δεν τα συστατικά και τι ς θερμίδες που χός σας. Ειδικά όταν έχει είναι σύμματου δίνονται. υπερβολική ζέστη, καλό θα ήταν να παραμε

bad

-

ίνετε σπ

ίτι. Μην το παρακάνετε ! Είπαμε, καλή η γυ μναστική, αλλά, ει Μην προμηθευτείτ δικά όταν είστε άπ ε πρωτεΐνες ή ει ρος, η υπερβολική άσκη «π αράξενες» ουσίες ση θα σας εξουθενώ από τον γυμνασει και θα καταπονήσε στή σας, χωρίς να ι το σώμα σας χωρί ζη τήσετε πρώτα τη ς λόγο και χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα. γνώμη κάποιου γι ατρού. Είνα

-

-

Μην είστε νηστικοί ή υπερβολικά χορτ άτοι πριν γυμναστείτε. Ιδανικ ά, θα πρέπει να φά τε δύο ώρες πριν από την άσκη ση, ώστε να καταστ εί δυνατή η πέψη. Μπορείτε να επιλέξετε ένα χαμη λής περιεκτικότητας σε λιπαρά γεύμα, που περιέχε ι καλής ποιότητας πρωτεΐνες (π .χ. άπαχο κρέας ή ψάρι).

-

Πρέπει να απέχετε από τη γυμναστική για τουλάχισ τον δύο εβδομάδες, εάν λαμβάνετ ε «βαριά» αντιβίωση για κάποιο πρ όβλημα υγείας. Η έντονη σωματική άσ κηση δεν συνιστάται, επειδή μπορ εί να εξαντλήσει τον οργανισμό μας, που είναι ήδη καταπονημένος.

-

ι πολύ πιθανόν να αποτελέσ ουν κίνδυνο για τη ν υγεία σας.

-

Γυναίκες: Αποφεύ γετε την έντονη άσκηση αν νιώθετε ενοχλήσεις όταν είστε αδιάθετες, τι ς πρώτες δύο ημέρ ες της περιόδου. Βέβα ια οι ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι ασ φαλές να ασκούμαστε κατά τη διάρ κεια της περιόδου , όταν δεν υπάρχει πρόβλημα δυσμην όρ ροιας.


ΜΑΪΟΣ 2011

24•in•vitro

Cover Story

Συνεργάστηκαν οι κ.κ. Ανδρέας Κατσάμπας, καθηγητής Δερματολογίας Αφροδισιολογίας, και Δημήτρης Ρηγόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Δερματολογίας Αφροδισιολογίας, πρόεδρος Ελληνικής Δερματολογικής και Αφροδισιολογικής Εταιρείας

Mελάνωμα

Τα ύπουλα «χάδια» του ήλιου

Ο

ι περισσότεροι κάθε χρόνο, μετά τις διακοπές, κάνουν άτυπο «διαγωνισμό» με φίλους και γνωστούς για το ποιος έχει μαυρίσει περισσότερο. Πολλοί θεωρούν ότι το μαύρισμα προσδίδει σεξαπίλ, φανερώνει υγεία, αδυνατίζει, ομορφαίνει γενικώς… Καλά όλα αυτά. Όμως μέχρι πού πρέπει να φτάσουμε για να συνειδητοποιήσουμε ότι οι μεγάλες δόσεις ήλιου είναι βλαπτικές, αφού ενοχοποιούνται για καρκίνο του δέρματος; Τις περασμένες δεκαετίες η μόδα ήθελε την επιδερμίδα λευκή, αλαβάστρινη, ανέγγιχτη από τις θερμές

ακτίνες του ήλιου. Γι’ αυτό και οι κυρίες απέφευγαν να κυκλοφορούν έξω τις μεσημεριανές ώρες και, αν ήταν αναγκασμένες να το κάνουν, φρόντιζαν να έχουν καλυμμένο το μεγαλύτερο μέρος του σώματος, να φορούν καπέλο ή να κρατούν ομπρέλα. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι απανταχού fashionistas λένε «ναι» στο μαύρισμα και, μάλιστα, λατρεύουν να επιδεικνύουν το σοκολατένιο τους χρώμα (αποτέλεσμα συστηματικού σολάριουμ ή και ατέλειωτης ηλιοθεραπείας) φορώντας αποκαλυπτικά ρούχα… Παρά τις καμπάνιες ευαισθητοποίησης για την προστασία του δέρματος από τον καρκίνο, που έχει γίνει

άκρως επιθετικός τελευταία, προσβάλλοντας ακόμη και νεαρά άτομα, οι λάτρεις του ήλιου δεν φαίνεται να βάζουν μυαλό. Εκτός, όμως, από τους κατ’ επιλογήν εκτεθειμένους στην ηλιακή ακτινοβολία, δεν πρέπει να ξεχνάμε και εκείνους που, λόγω της φύσης της δουλειάς τους, εργάζονται σκληρά πολλές ώρες κάτω από τον καυτό ήλιο και αναμφίβολα κινδυνεύουν εξίσου, αν όχι και περισσότερο, να αρρωστήσουν από καρκίνο… Σε κάθε περίπτωση οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι στο 90% - 95% των περιπτώσεων ο καρκίνος του δέρματος είναι ιάσιμος, υπό την προϋπόθεση να διαγνωστεί εγκαίρως.

Πώς δημιουργείται Όπως εξηγούν οι ειδικοί, όλα ξεκινούν από μια βλάβη στο DNA, η οποία δεν μπορεί να αποκατασταθεί από τον ανθρώπινο οργανισμό. Τα κύτταρα που έχουν υποστεί αυτή τη βλάβη ξεκινούν και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, σχηματίζοντας τον όγκο και τότε είναι που αναπτύσσεται καρκίνος του δέρματος, αρχικά στην επιδερμίδα (στο εξωτερικό περίβλημα του δέρματος). Τρεις τύποι καρκίνου του δέρματος είναι υπεύθυνοι σχεδόν για το 99% των περιστατικών καρκίνου που διαγιγνώσκονται από τους γιατρούς. Το Βασικοκυτταρικό Καρκίνωμα ή Βασικοκυτταρικό Επιθηλίωμα, το Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα ή Ακανθοκυτταρικό Επιθηλίωμα και το Κακόηθες Μελάνωμα.

Βασικοκυτταρικό Επιθηλίωμα

Ονομάζεται έτσι γιατί αναπτύσσεται στα βασικά κύτταρα (κύτταρα που βρίσκονται στην επιδερμίδα). Αποτελεί τον πιο συχνό καρκίνο στον άνθρωπο. Μόνο στις ΗΠΑ προσβάλλει ένα εκατομμύριο άτομα κάθε χρόνο. Επιπλέον το 80% όλων των δερματικών καρκίνων είναι βασικοκυτταρικά επιθηλιώματα. Εμφανίζονται συνήθως σε δέρματα που υπάρχει ιστορικό έκθεσης στον ήλιο, σε περιοχές όπως το πρόσωπο, τα αυτιά

και ο λαιμός. Οι όγκοι αυτοί έχουν την τάση να αναπτύσσονται με αργό ρυθμό, ενώ μπορεί να χρειαστούν αρκετά χρόνια για να αποκτήσουν μέγεθος 1cm. Σπάνια μεταφέρονται σε άλλα σημεία του σώματος (δεν κάνουν εύκολα μεταστάσεις, δηλαδή) αλλά είναι σημαντικό να γίνει έγκαιρη διάγνωση, για να αποφευχθεί μεγάλη τοπική καταστροφή του δέρματος και των γύρω ιστών.

Ακανθοκυτταρικό Επιθηλίωμα

Αποτελεί περίπου το 16% των δερματικών καρκίνων. Ονομάζεται έτσι γιατί ξεκινά στα ακανθοκύτταρα (κύτταρα της επιδερμίδας). Ο καρκίνος αυτός συχνά εμφανίζεται σε άτομα με ιστορικό παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο. Σε ορισμένες περιπτώσεις προηγούνται κάποιες «προκαρκινικές βλάβες» (ακτινικές υπερκερατώσεις) που, αν αφεθούν, μπορεί να εξελιχθούν σε αυτή τη μορφή καρκίνου. Ο καρκίνος αυτός απαιτεί έγκαιρη θεραπεία για να αποφευχθεί η επέκτασή του τοπικά αλλά και το ενδεχόμενο μεταστάσεων.

Κακόηθες Μελάνωμα

Το κακόηθες μελάνωμα ευθύνεται για το 4% των καρκίνων του δέρματος. Η προέλευση αυτής της μορφής δερματι-

κού καρκίνου είναι τα μελανοκύτταρα (κύτταρα που βρίσκονται στην επιδερμίδα και δίνουν χρώμα στο ανθρώπινο δέρμα). Το μελάνωμα θεωρείται η πιο θανατηφόρος μορφή καρκίνου του δέρματος, καθώς μπορεί να κάνει γρήγορα μετάσταση στο λεμφικό σύστημα και σε εσωτερικά όργανα. Μόνο στις ΗΠΑ σημειώνεται ένας θάνατος από μελάνωμα κάθε ώρα. Ωστόσο, με έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη αντιμετώπιση το ποσοστό θεραπείας πλησιάζει το 95%. Στην περίπτωση μεταστάσεων, η πρόγνωση δεν είναι καλή. Το μελάνωμα συχνά αναπτύσσεται από μία προϋπάρχουσα ελιά (σπίλο) που αλλάζει ή μοιάζει σαν μια καινούρια ελιά στο σώμα. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό ο καθένας μας να γνωρίζει ποια εικόνα έχουν οι ελιές στο σώμα του και να είναι ικανός να καταλάβει αν υπάρχουν αλλαγές στις ελιές που ήδη έχει ή αν έχουν εμφανιστεί νέες.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•25 Περισσότερες πληροφορίες για το Μελάνωμα στη σελίδα 45

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη


ΜΑΪΟΣ 2011

26•in•vitro

Cover Story Mελάνωμα

Ποιοι κινδυνεύουν πιο πολύ

Ο κίνδυνος να εμφανιστεί μελάνωμα είναι υψηλότερος σε κάποιον με ανοιχτόχρωμο δέρμα, που καίγεται και δημιουργεί φακίδες εύκολα, καθώς και σε κάποιον με πολλές ελιές. Ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων, κυρίως στην παιδική ηλικία και την εφηβεία και ιστορικό μελανώματος σε άλλο μέλος της οικογένειας συνεισφέρει, επίσης, στον υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος. Συχνή έκθεση στον ήλιο, κυρίως για λόγους ψυχαγωγικούς, αυξάνει, επίσης, τον κίνδυνο δημιουργίας μελανώματος. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το μελάνωμα είναι εξίσου συνηθισμένο σε άνδρες και σε γυναίκες. Το μελάνωμα μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, είναι, όμως, εξαιρετικά σπάνιο στην παιδική ηλικία.

«Ανάγνωση» ύποπτων βλαβών Κάθε χρόνο περισσότεροι από 50.000 Ευρωπαίοι εμφανίζουν επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος. Χιλιάδες άνθρωποι ετησίως έρχονται αντιμέτωποι με τη θλιβερή διαπίστωση ότι «εκείνη η ελιά» έχει από καιρό – δυστυχώς – μετατραπεί σε μελάνωμα. Όπως είναι γνωστό, η πιο κατάλληλη λύση για την αποφυγή μιας τέτοιας επικίνδυνης εξέλιξης είναι η προληπτική εξέταση του δέρματος. Καθένας από εμάς μπορεί να αυτοεξετάζεται ή/και να πηγαίνει στον γιατρό για τακτικό έλεγχο. Μάλιστα από το 2000 και κάθε χρόνο, η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Δερματολογίας και Αφροδισιολογίας (EADV), στο πλαίσιο της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης του κόσμου για την έγκαιρη διάγνωση του μελανώματος, οργανώνει την «Ευρωπαϊκή Ημέρα Μελανώματος» σε διάφορες χώρες. Στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας, η συγκεκριμένη ημέρα αποτελεί μόνο την αφετηρία για μία ολόκληρη εβδομάδα αφιερωμένη στην πρόληψη, την «Ελληνική Εβδομάδα κατά του Καρκίνου του Δέρματος», που φέτος πραγματοποιήθηκε από τις 9 έως τις 13 Μαΐου και οι εξετάσεις ήταν, όπως πάντα, δωρεάν. Οι λεγόμενες καλοήθεις μελαγχρωματικές βλάβες του δέρματος συνήθως είναι συμμετρικές, δηλαδή εάν ζωγραφίσουμε έναν σταυρό πάνω από τη βλάβη, η τελευταία χωρίζεται σε τέσσερα ίσα τεταρτημόρια. Εάν αυτό δεν ισχύει, η βλάβη είναι ασύμμετρη. Μια ασύμμετρη βλάβη μπορεί να αποτελεί ένδειξη ύποπτης μελαγχρωματικής βλάβης. Θα πρέπει, επίσης, να λάβουμε υπόψη την πιθανότητα μελανώματος, εάν παρατηρηθούν αλλαγές στην περιφέρεια της μελαγχρωματικής βλάβης. Τα μελανώματα συχνά έχουν ακανόνιστα όρια, με προεκβολές στην περιφέρειά τους, ενώ οι καλοήθεις μελαγχρωματικές βλάβες έχουν ομαλά όρια. Αλλαγές στο χρώμα της μελαγχρωματικής βλάβης είναι και αυτές ύποπτες. Η αξιολόγηση του χρώματος αποτελεί, πράγματι, μια από τις πιο σημαντικές πτυχές στην κλινική διάγνωση του μελανώματος. Οι πιο σημαντικές παράμετροι είναι η συμμετρία, η ομοιογένεια του χρώματος καθώς και ο αριθμός των διαφορετικών χρωμάτων που υπάρχουν.

Ένα μελάνωμα έχει συχνά διαφορετικά χρώματα σε περίπλοκη ή ανώμαλη κατανομή. Εκτός από τις διάφορες αποχρώσεις του καφέ, μπορεί να υπάρξει συνδυασμός κόκκινου, γκρι, λευκού, ροζ και μαύρου χρώματος.

Ένας χρήσιμος κανόνας Η διάμετρος μιας μελαγχρωματικής βλάβης αποτελεί με τη σειρά της μια σημαντική παράμετρο. Στο μελάνωμα, η διάμετρος συνήθως ξεπερνά τα 6mm. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν εύκολα να απομνημονευθούν χάρη στον κανόνα ABCDΕ, όπου το Α αντιστοιχεί στη λέξη Asymmetry / ασυμμετρία, το B στη λέξη Border / περιφέρεια της βλάβης, το C στη λέξη Colour / χρώμα, το D στη λέξη Diameter / διάμετρος και το Ε στη λέξη Εvolution (ή Εlevation) / αλλαγές στο χρώμα, στο σχήμα ή στο μέγεθος και συμπτώματα όπως φαγούρα ή αιμορραγία. Εκτός από τα χαρακτηριστικά που συγκεντρώνονται σε αυτόν τον κανόνα, υπάρχουν και άλλα ύποπτα σημεία, π.χ. αύξηση του μεγέθους των μελαγχρωματικών βλαβών, εμφάνιση υποστροφής στο εσ��τερικό της μελαγχρωματικής βλάβης, εξαφάνιση των γραμμών του δέρματος, απολέπιση, εμφάνιση φλεγμονώδους ζώνης γύρω από τη βλάβη, εμφάνιση κρούστας ή αιμορραγίας και τάση της βλάβης να μαλακώνει ή να σκληραίνει.

Οι νέες οδηγίες για τα αντιηλιακά Η συνεχώς αυξανόμενη χρήση των αντιηλιακών προϊόντων από το κοινό οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο να εκδώσει σύσταση, με στόχο τη μεγαλύτερη ασφάλεια των καταναλωτών. Εκτός του δείκτη SPF (δείκτης αντιηλιακής προστασίας ενάντια στα εγκαύματα), που προκαλούνται κυρίως από τις ακτίνες UVB, τα αντιηλιακά θα πρέπει να υπολογίζουν και τον δείκτη PPD, που είναι δείκτης προστασίας ενάντια στις ακτίνες UVA. Επίσης μεγάλη σημασία έχει η σωστή εφαρμογή της κατάλληλης ποσότητας αντιηλιακού προϊόντος, για να επιτυγχάνεται κάθε φορά η αναγραφόμενη προστασία. Για τη σωστή προστασία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ποσότητες παρόμοιες με εκείνες των δοκιμών (2mg/cm2) ή 6 κουταλιές του γλυκού (περίπου 36gr γαλακτώματος) για το σώμα ενός μέσου ενήλικου ατόμου. Για την πιο εύκολη επιλογή του κατάλληλου προϊόντος συνιστάται ο περιορισμός του αριθμού των δεικτών προστασίας και η αντιστοίχηση κάθε δείκτη με μια κατηγορία προστασίας: μικρή (SPF: 6, 10), μεσαία (SPF: 15, 20, 25), υψηλή (SPF: 30, 50) και πολύ υψηλή προστασία (SPF: 50+).

Ξέρετε ότι: Περίπου μία στις τρεις γυναίκες αναφέρει ότι έχει εμφανίσει αλλεργία στον ήλιο.

Οι γυναίκες ηλικίας από 25 έως 35 ετών έχουν τη μεγαλύτερη προδιάθεση για φωτοδερματίτιδες.

Οκτώ στις δέκα από αυτές τις φωτοδερματίτιδες προκαλούνται αποκλειστικά από τις ακτίνες UVA, το 12% από τις ακτίνες UVB και το υπόλοιπο 8% από τον συνδυασμό τους.

Ένας υψηλός δείκτης ενάντια στην UVB (SPF 50+) είναι απαραίτητος, αλλά δεν προσφέρει επαρκή προστασία ενάντια στον ήλιο. Είναι πολύ σημαντική η προστασία και από τις ακτίνες UVA (υψηλός δείκτης PPD).

Βάσει της σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μόνο τα αντιηλιακά προϊόντα που προσφέρουν επαρκή προστασία από τις ακτίνες UVA (SPF/PPD ≤3) επιτρέπεται να φέρουν το λογότυπο.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•27

Σωστό - Λάθος Οι ομπρέλες παρέχουν επαρκή αντηλιακή προστασία: λάθος. Οι ακτίνες του ήλιου αντανακλώνται απευθείας στο δέρμα σας. Τοποθετήστε την ομπρέλα στο γρασίδι, όπου υπάρχει καλύτερη απορρόφηση των ακτινών.

Ο νεφελώδης ουρανός είναι ακίνδυνος: λάθος. Ακόμα και εάν δεν αισθάνεστε τη ζέστη του ήλιου, οι βλαβερές ακτίνες του διαπερνούν τα σύννεφα και φθάνουν στην επιφάνεια της γης μέσα από τα σύννεφα.

Τα αντιηλιακά μας επιτρέπουν να καθόμαστε απεριόριστα στον ήλιο: λάθος. Ο ρόλος των αντιηλιακών είναι να προσφέρουν μια πρόσθετη προστασία. Η έκθεση στον ήλιο, εφόσον γίνεται για λόγους ψυχαγωγίας, πρέπει να γίνεται με σύνεση.

Το σολάριουμ προστατεύει το δέρμα από το έγκαυμα: λάθος. Το σολάριουμ προκαλεί μαύρισμα με ακτινοβολία UVΑ, ακτίνες οι οποίες, αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος και αναμφίβολα προκαλούν πρόωρη γήρανση του δέρματος. Κι αυτό διότι πολλοί νομίζουν ότι, μιας και είναι, ήδη, μαυρισμένοι, είναι ασφαλείς και μπορούν να κάνουν ηλιοθεραπεία με τις ώρες.

Όταν φθάνετε στην παραλία, χρησιμοποιείτε το αντιηλιακό σας μόνο μία φορά και νομίζετε ότι είστε προστατευμένοι για το υπόλοιπο της ημέρας: λάθος. Το αντιηλιακό θέλει ανανέωση κάθε φορά που βγαίνετε από τη θάλασσα, σκουπίζεστε ή ιδρώνετε.

Ένα μαυρισμένο δέρμα προσφέρει την καλύτερη προστασία: λάθος. Ένα μαυρισμένο δέρμα προσφέρει μια αντιηλιακή προστασία αντίστοιχη ενός SPF 4. Δεν προστατεύει, δηλαδή, επαρκώς και καλό θα ήταν να χρησιμοποιείτε και κάποιο αντιηλιακό συμπληρωματικά.

Τα προϊόντα για μαύρισμα χωρίς ήλιο προστατεύουν το δέρμα: λάθος. Το καφετί χρώμα είναι απλώς αποτέλεσμα μιας διαδικασίας οξείδωσης, όπως ένα μήλο, που όταν κοπεί στα δύο γίνεται καφέ. Ωστόσο, ο τύπος αυτός της κρέμας συνιστάται, εάν θέλετε να έχετε ένα όμορφο χρώμα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Είναι απολύτως ασφαλές.

Τα «χάπια μαυρίσματος» είναι για όλους: λάθος. Συνιστώνται μόνο για τη θεραπεία ορισμένων δερματοπαθειών και θα πρέπει να συνταγογραφούνται μόνο από γιατρούς. Χάπια που περιέχουν καροτίνη χαρίζουν στο δέρμα σας κάποιο χρώμα, που δεν σας προστατεύει, όμως, από τον ήλιο και επιπλέον μπορεί να είναι επικίνδυνα για τα μάτια και το συκώτι σας.

Πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία Οι περιπτώσεις εμφάνισης καρκίνου του δέρματος παγκοσμίως ανεβαίνουν σταθερά τα τελευταία 30 χρόνια. Παρόλο που μέθοδοι έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας, και επομένως και οι πιθανότητες επιβίωσης, έχουν βελτιωθεί, όλο και περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από κακόηθες μελάνωμα.

Περίπου 130.000 μελανώματα εμφανίζονται παγκοσμίως και περίπου 37.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από μελάνωμα. Η ετήσια αύξηση του αριθμού των καινούργιων περιπτώσεων που διαγνώστηκαν στην Ευρώπη κυμαίνεται τώρα μεταξύ 0% και 8%.

Κακόηθες μελάνωμα εμφανίζεται συνήθως σε ασθενείς ηλικίας μεταξύ 40 και 60 ετών. Χειρουργική αφαίρεση του μελανώματος, που διαγνώστηκε σε πρώιμο στάδιο (λεπτό μελάνωμα), οδηγεί σε εξαιρετικές πιθανότητες επιβίωσης της τάξεως του 90-95% ύστερα από 5 χρόνια.

Οι μεσογειακές χώρες, των οποίων οι κάτοικοι έχουν ως επί το πλείστον σκούρο δέρμα, έχουν τις λιγότερες περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους στην Ευρώπη (Ελλάδα: άνδρες 2,8 και γυναίκες 3,9).

Στους άνδρες, οι συχνότερες εμφανίσεις στην Ευρώπη παρατηρούνται στη Νορβηγία και στην Ελβετία (16,1 και 15,3 αντίστοιχα) και στις γυναίκες στη Δανία και στη Νορβηγία (16,9 και 15,7 αντίστοιχα).

Μακράν οι περισσότερες περιπτώσεις παγκοσμίως παρουσιάζονται στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία (άνδρες 39,8 και γυναίκες 32,3).

Οι λιγότερες περιπτώσεις παρουσιάζονται στην Ασία και την Αφρική, όπου οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν σκούρο δέρμα.

Μια σύγκριση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών δείχνει καθαρά ότι στις περισσότερες χώρες είναι υψηλότερος ο αριθμός πρώτης διάγνωσης (εμφάνισης) στις γυναίκες, ενώ ο αριθμός θανάτων (θνησιμότητα) είναι υψηλότερος στους άνδρες.


28•IN•VITRO

ΜΑΪΟΣ 2011

Συνέντευξη Βλαστοκύτταρα

Στον Νίκο Σταυρουλλάκι

Χαρίζουµε ζωή µέσα από τους δικούς της µηχανισµους Δηµοσθένης Μπούρος, Καθηγητής Πνευµονολογίας του Δηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης (ΔΠΘ), Διευθυντής της Πνευµονολογικής Κλινικής του ΔΠΘ, του Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Αλεξανδρούπολης, του Τοµέα Παθολογίας του ΔΠΘ και του Π.Ν. Αλεξανδρούπολης

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρείτο αδιανόητη η αναγέννηση ιστών και οργάνων του ανθρώπινου σώµατος. Σήµερα, το εγχείρηµα θεωρείται εφικτό, µε τη χρήση των λεγόµενων βλαστοκυττάρων. Τη µέθοδο «έγχυσης» τέτοιων κυττάρων, για την αντιµετώπιση νοσηµάτων του πνεύµονα, χρησιµοποίησε το 2009, για πρώτη φορά στα παγκόσµια ιατρικά χρονικά, ο καθηγητής Πνευµονολογίας του Δηµοκρίτειου Πανεπιστηµίου Θράκης Δηµοσθένης Μπούρος, σε ασθενή που έπασχε από πνευµονική ίνωση και φύσηµα. Η επέµβαση έγινε στην πνευµονολογική κλινική του Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Αλεξανδρούπολης, προκαλώντας το άµεσο ενδιαφέρον πολλών ξένων πανεπιστηµίων. Σήµερα, το νοσοκοµείο της ακριτικής πόλης πρωτοπορεί στην εφαρµογή της µεθόδου και ο Δ. Μπούρος συγκαταλέγεται στους 26 επιστήµονες που εποπτεύουν διεθνώς την εφαρµογή της ειδικς αυτής µεθόδου.


ΜΑΪΟΣ 2011

Κύριε καθηγητά, τι σας ώθησε στον τοµέα αυτόν της Ιατρικής; Ποιο ήταν το προσωπικό σας κίνητρο; Καµιά φορά, η ζωή φέρνει τα πράγµατα µόνη της, χωρίς να επεµβαίνουµε εµείς στις... αποφάσεις της. Εγώ, επειδή ξεκίνησα την ιατρική µου σταδιοδροµία ως στρατιωτικός γιατρός, δεν επέλεξα ακριβώς το αντικείµενο µε το οποίο σήµερα ασχολούµαι. Ήταν περισσότερο «επιθυµία» της Υπηρεσίας και µπορώ να πω ότι έγινα πνευµονολόγος «διά διαταγής». Και µάλιστα, είχα βγει σε αλλεπάλληλες αναφορές παραπονούµενος γιατί δεν µε τοποθέτησαν στην ειδικότητα που επιθυµούσα (καρδιολογία), παρά το γεγονός ότι ήµουν πρώτος στην τάξη µου. Μου είπαν τότε ότι, ακριβώς επειδή ήµουν ο καλύτερος, θα έπρεπε να ακολουθήσω αυτή την ειδικότητα που είχε ανάγκη ο Στρατός. Και βέβαια, εκ των υστέρων δεν το µετάνιωσα... Εξηγήστε µας τον «µηχανισµό» ανάπλασης των ιστών. Τι είναι τα βλαστοκύτταρα και πώς µπορούν να φανούν χρήσιµα στην Ιατρική; Πώς λειτουργεί αυτή η µέθοδος; Τα βλαστοκύτταρα (ο διεθνής όρος είναι stem cells) είναι κύτταρα που εντοπίζονται στους περισσότερους, αν όχι σε όλους, τους πολυκυττάριους οργανισµούς. Χαρακτηρίζονται από την ικανότητά τους να αυτο-ανανεώνονται µέσω των διαδικασιών της «µιτωτικής» κυτταρικής διαίρεσης και της διαφοροποίησης σε πολλαπλούς κυτταρικούς «υπότυπους» ανάλογα µε το κυτταρικό µικρο-περιβάλλον. Η έρευνα για τη χρησιµότητα των βλαστοκυττάρων ξεκίνησε ουσιαστικά έπειτα από ευρήµατα των Καναδών επιστηµόνων Ernest A. Mc Culloch και James E. Till στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Από ποια σηµεία του ανθρώπινου σώµατος λαµβάνονται τα κύτταρα αυτά και πώς γίνεται η αξιοποίησή τους; Οι δυο βασικοί τύποι βλαστοκυττάρων είναι τα εµβρυϊκά βλαστοκύτταρα, που αποµονώνονται από την εσωτερική κυτταρική µάζα της βλαστοκύστης, και τα ενήλικα βλαστοκύτταρα, τα οποία αποµονώνονται από ενήλικους ιστούς. Στο αναπτυσσόµενο έµβρυο τα βλαστοκύτταρα µπορούν να διαφοροποιηθούν σε κάθε µορφή εξειδικευµένου εµβρυϊκού ιστού. Στον ενήλικα οργανισµό τα βλαστοκύτταρα λειτουργούν ως η «επιδιορθωτική µηχανή» του σώµατος σε περ��πτωση κυτταρικής βλάβης ή τραυµατισµού

Ξεκίνησα την ιατρική µου σταδιοδροµία ως στρατιωτικός γιατρός, δεν επέλεξα ακριβώς το αντικείµενο µε το οποίο σήµερα ασχολούµαι. Ήταν περισσότερο «επιθυµία» της Υπηρεσίας και µπορώ να πω ότι έγινα πνευµονολόγος «διά διαταγής».

IN•VITRO•29

καθώς και ως σύστηµα ανανέωσης εξειδικευµένων κυτταρικών υπότυπων, όπως του αίµατος, του δέρµατος και των εσωτερικών οργάνων (έντερο, ήπαρ κ.λπ.). Τα βλαστοκύτταρα µπορούν να µεγαλώσουν και να µετατραπούν σε εξειδικευµένα κύτταρα που διαθέτουν χαρακτηριστικά, συµβατά µε αυτά κυττάρων πολλών διαφορετικών οργάνων του σώµατος, όπως οι µύες, τα νεύρα, τα οστά, η καρδιά, η χοληδόχος κύστη κ.ά. Τα τελευταία χρόνια, υψηλής ικανότητας διαφοροποίησης ενήλικα βλαστοκύτταρα έχουν αποµονωθεί από µια ποικιλία πηγών, συµπεριλαµβανοµένων του οµφάλιου λώρου, του µυελού των οστών και πρόσφατα του λιπώδους ιστού, και έχουν χρησιµοποιηθεί τόσο για «αισθητικούς λόγους» όσο και για τη θεραπεία πλειάδας χρόνιων ανίατων νοσηµάτων. Παράλληλα, εµβρυϊκές «κυτταρικές σειρές» καθώς και «αυτόλογα» (δηλαδή του ίδιου του οργανισµού) εµβρυϊκά βλαστοκύτταρα, µέσω του µηχανισµού της θεραπευτικής κλωνοποίησης, έχουν επίσης προταθεί ως πολλά υποσχόµενες µελλοντικές θεραπευτικές εφαρµογές. Ήδη η µέθοδος χρησιµοποιήθηκε από εσάς και την επιστηµονική σας οµάδα, για πρώτη φορά στα παγκόσµια ιατρικά χρονικά το φθινόπωρο του 2009, σε ασθενή µε πνευµονική ίνωση, επιφέροντας «επανάσταση». Πώς αντιµετωπίστηκε η περίπτωση; Ο ασθενής, στον οποίο είχε διαγνωστεί πνευµονική ίνωση δυόµισι χρόνια πριν, υπεβλήθη σε λιποαναρρόφηση τρεις µήνες πριν από τη µεταµόσχευση, σε ιδιωτικό νοσοκοµείο των Αθηνών, προκειµένου να αποµονωθούν βλαστοκύτταρα από τον λιπώδη ιστό που του αφαιρέθηκε. Αφού έγινε ο απαραίτητος ποιοτικός έλεγχος στην Τράπεζα Αρχέγονων Κυττάρων του Εθνικού Ιδρύµατος Ερευνών, ένα µέρος των βλαστοκυττάρων του χορηγήθηκε άµεσα ενδοφλέβια στον ασθενή. Τρεις µήνες µετά την πρώτη χορήγηση, η κατάσταση του ασθενούς είχε σταθεροποιηθεί και, µάλιστα, παρατηρήθηκε µία οριακή βελτίωση. Στη συνέχεια, προκειµένου να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσµατα, πραγµατοποιήθηκε δεύτερη χορήγηση βλαστοκυττάρων απευθείας στον πνεύµονα του ασθενούς µε τη µέθοδο της βρογχοσκόπησης, µε τοπική αναισθησία και διήρκεσε µόνο δέκα λεπτά. Η πρώτη χορήγηση βλαστοκυττάρων έγινε ενδοφλεβίως, διότι αυτή η τεχνογνωσία υπήρχε τότε, ενώ στη συνέχεια αποφασίστη-

Τα βλαστοκύτταρα (ο διεθνής όρος είναι stem cells) χαρακτηρίζονται από την ικανότητά τους να αυτοανανεώνονται µέσω των διαδικασιών της «µιτωτικής» κυτταρικής διαίρεσης και της διαφοροποίησης σε πολλαπλούς κυτταρικούς «υπότυπους» ανάλογα µε το κυτταρικό µικρο-περιβάλλον.

κε να γίνει, για πρώτη φορά παγκοσµίως, η ενδοβρογχική χορήγηση (έγχυσης βλαστικών κυττάρων στον πνεύµονα), προκειµένου να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσµατα. Στη συνέχεια, ο ασθενής αναχώρησε για την Αθήνα, όπου και διαµένει. Είναι αρχιτέκτονας, ο οποίος, µετά τη διαπίστωση ότι πάσχει από ίνωση και φύσηµα, δέχθηκε οικειοθελώς να εφαρµοσθεί πάνω του η νέα αυτή µέθοδος, ως πρώτος εθελοντής παγκοσµίως! Τι ακριβώς είναι η πνευµονική ίνωση και ποια είναι η εξέλιξη της νόσου; Η πνευµονική ίνωση είναι µία νόσος που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού ιστού µε ινώδη ιστό και προοδευτική ουλοποίηση του πνεύµονα. Είναι µια χρόνια εξελισσόµενη νόσος, που τις περισσότερες φορές δεν γνωρίζουµε την αιτία της (ιδιοπαθής) ή αναπτύσσεται σε έδαφος άλλης νόσου (δευτεροπαθής). Δεν είναι λοίµωξη και δεν µεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Δεν είναι καρκίνος, αν και η πρόγνωση της νόσου είναι παρόµοια µε εκείνη του καρκίνου του πνεύµονα. Μερικές φορές µπορεί να σχετίζεται και µε άλλες νόσους (καρδιακές επιπλοκές). Προσβάλλει τον διάµεσο χώρο του πνεύµονα (χώρος µεταξύ των κυψελίδων και των αγγείων) και κυρίως τις κυψελίδες. Για τον λόγο αυτό η νόσος ανήκει σε µια κατηγορία περίπου 200 νοσηµάτων που λέγονται διάµεσες πνευµονοπάθειες. Η µέση επιβίωση των ασθενών είναι 3-5 χρόνια από τη στιγµή της διάγνωσης. Οι ασθενείς καταλήγουν είτε από την ίδια τη νόσο (αναπνευστική ανεπάρκεια) είτε από επιπλοκές της (πνευµονική υπέρταση, µικροβιακές λοιµώξεις, καρκίνος πνεύµονα). Μέχρι πρότινος, ο µόνος τρόπος παράτασης της ζωής ήταν η µεταµόσχευση πνεύµονα, που όµως γίνεται µόνο σε κέντρα του εξωτερικού. Περίπου ενάµιση χρόνο µετά την πρωτοποριακή µεταµόσχευση στον πρώτο ασθενή, ποια πρόοδος έχει σηµειωθεί; Μπορεί οποιοσδήποτε να την κάνει µέσω του ασφαλιστικού του ταµείου; Αποδείχθηκε καταρχάς, στον πρώτο αυτόν ασθενή, ότι η µέθοδος είναι ασφαλής και έτσι ξεπεράσαµε τις επιφυλάξεις για το κατά πόσο είναι εφαρµόσιµη. Αυτό που µένει στο µέλλον να διαπιστώσουµε µε περισσότερη ασφάλεια είναι η αποτελεσµατικότητα της θεραπείας που, ήδη, αρχίζει

Τα τελευταία χρόνια, υψηλής ικανότητας διαφοροποίησης ενήλικα βλαστοκύτταρα έχουν αποµονωθεί από µια ποικιλία πηγών, και έχουν χρησιµοποιηθεί τόσο για «αισθητικούς λόγους» όσο και για τη θεραπεία πλειάδας χρόνιων ανίατων νοσηµάτων.

να φαίνεται έξι µήνες µετά την έγχυση. Γι’ αυτό και προβαίνουµε σε λεπτοµερή έλεγχο του ασθενούς, µε συγκεκριµένες εξετάσεις. Τα συµπεράσµατα που έχουµε σήµερα είναι ότι η µέθοδος είναι ασφαλής και αποτελεσµατική, γι’ αυτό και, ήδη, έχουµε έναν αριθµό 30 ασθενών στους οποίους την έχουµε εφαρµόσει στο νοσοκοµείο µας. Η πρόοδος αυτή έχει γίνει γνωστή και στο εξωτερικό και έχουµε ασθενείς και εκτός συνόρων. Για τον ασθενή, αρκεί µόνο εισαγωγή για ένα 24ωρο στο νοσοκοµείο, η οποία και καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταµεία. Άρα δεν τίθεται θέµα κόστους απαγορευτικού για την εφαρµογή της. Είναι χαρακτηριστικό ότι εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από το Πανεπιστήµιο Πίτσµπουργκ της Φιλαδέλφειας των ΗΠΑ, που ασχολείται περισσότερο εξειδικευµένα µε τις µεταµοσχεύσεις πνεύµονα, µε αίτηµα να υπάρξει περαιτέρω συνεργασία και στόχο η µέθοδος να χρηµατοδοτηθεί από το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας της χώρας. Ποια η στατιστική της πάθησης αυτής του πνεύµονα; Παράγοντες κινδύνου για την εµφάνιση της νόσου θεωρούνται κυρίως το κάπνισµα, αλλά και η γαστρο-οισοφαγική παλινδρόµηση, διάφορες ιογενείς λοιµώξεις, η έκθεση σε χηµικές ουσίες, σκόνη και βαρέα µέταλλα. Η δύσπνοια είναι το συχνότερο σύµπτωµα. Συνήθως ο κόσµος πιστεύει ότι για τη δύσπνοια φταίνε τα γεράµατα, τα αρθριτικά, η πίεση ή η καρδιά µας. Πριν, όµως, οι άνθρωποι βγάλουν τη δική τους διάγνωση, καλό είναι να κάνουν µια ακτινογραφία θώρακος και να συµβουλευτούν πνευµονολόγο. Άλλα συµπτώµατα είναι ο ξηρός ερεθιστικός βήχας που δεν περνάει µε τα συνηθισµένα φάρµακα. Τέλος, µπορεί τα νύχια των χεριών και των ποδιών να γίνουν πολύ καµπυλωτά, ώστε να µοιάζουν µε πλήκτρα τύµπανου (πληκτροδακτυλία). Η πνευµονική ίνωση δεν είναι συνηθισµένη νόσος, προσβάλλει περίπου 35-50 ανθρώπους ανά 100.000 πληθυσµό. Η νόσος προσβάλλει το ίδιο άνδρες και γυναίκες, σε όλο τον κόσµο, και συνήθως εµφανίζεται µετά τα 55 έτη. Όµως η πλειονότητα των αρρώστων είναι καπνιστές. Εγώ, παρά το ότι κατάγοµαι από το Αγρίνιο και ουσιαστικά µεγάλωσα από τα καπνά, αφού ο πατέρας µου ήταν αγρότης, δεν µπορώ να µην τονίσω κατηγορηµατικά ότι το κάπνισµα είναι κίνδυνος - θάνατος.

Περίπου ενάµιση χρόνο µετά την πρωτοποριακή µεταµόσχευση στον πρώτο ασθενή, αποδείχθηκε ότι η µέθοδος είναι ασφαλής και έτσι ξεπεράσαµε τις επιφυλάξεις για το κατά πόσο είναι εφαρµόσιµη.


ΜΑΪΟΣ 2011

30•in•vitro

Review

Συνεργάστηκαν οι κ.κ. Λία Παπαθανάκου, Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος, επιστημονική συνεργάτιδα του νοσοκομείου «Ανδρέας Συγγρός», και Νίκος Ρούσσος, Ιατρός Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, Επιμελητής Α’ του νοσοκομείου «Ασκληπιείο Βούλας»

Κάπνισμα

Μας γερνάει πριν από την ώρα μας

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Τ

ο κάπνισμα προκαλεί αλλοιώσεις στα χρωμοσώματα, διότι αυξάνει το οξειδωτικό στρες, στο οποίο υποβάλλονται τα κύτταρα του οργανισμού μας καθημερινά. Το τσιγάρο επιδρά στα χρωμοσώματά μας περίπου με τον ίδιο τρόπο που επιδρά το πέρασμα του χρόνου. Μειώνει το μέγεθος μιας δομής των χρωμοσωμάτων, τα λεγόμενα τελομερή, που έχουν καθοριστικό ρόλο στη γήρανση του οργανισμού μας. Όσο πιο μικρά γίνονται με το πέρασμα του χρόνου τα τελομερή – που είναι τμήματα των χρωμοσωμάτων τοποθετημένα στα άκρα τους – τόσο πιο γερασμένος γίνεται ο οργανισμός, με μεγαλύτερη ευπάθεια για πολλές ασθένειες. Η μείωση του μήκους των τελομερών των χρωμοσωμάτων καθιστά τις μεταλλάξεις του DNA ευκολότερες. Όσο μεγαλώνει η ηλικία μας τόσο μικρότερα γίνονται τα τελομερή και τόσο πιο πολύ κινδυνεύουμε από ασθένειες λόγω αστάθειας των χρωμοσωμάτων. Μπορούμε, δηλαδή, για έναν άνθρωπο να ορίσουμε τη χρονολογική ηλικία με βάση την ημερομηνία γέννησής του αλλά και τη βιολογική του ηλικία με βάση το μήκος των τελομερών στα χρωμοσώματά του.

Τι δείχνουν διεθνείς μελέτες

Το κάπνισμα προκαλεί μια πολύ δυνατή εξάρτηση, κάνοντας τους χρήστες του να το υπερασπίζονται ένθερμα παρά τις προφανείς βλάβες που προξενεί. Από την άλλη πλευρά, ως απόλυτα ανθυγιεινή συνήθεια, είναι ο εύκολος στόχος για να σηκώσει το ανάθεμα για πολύ περισσότερες παθολογικές καταστάσεις, πέρα από τις γνωστές επιδράσεις τ��υ στο αναπνευστικό και στο κυκλοφορικό σύστημα. Δεν είναι γνωστοί όλοι οι μηχανισμοί μέσω των οποίων το τσιγάρο προκαλεί καταστροφή στο σώμα. Γενικά είναι αποδεκτό ότι οι άνθρωποι που καπνίζουν, ύστερα από κάποια χρόνια φαίνονται περισσότερο γερασμένοι από τους μη καπνιστές. Κύριο όργανο έκφρασης του βαθμού γήρανσης ενός ανθρώπου είναι το δέρμα και η εμφάνισή του. Είναι, ωστόσο, σημαντικό να εξετάσει κανείς και τη συμπεριφορά άλλων ιστών που σχετίζονται με την κίνηση, την ευκαμψία και τη γενικότερη έκφραση της λειτουργικότητας όπως αυτή αλλάζει με την πάροδο του χρόνου.

Το κάπνισμα προκαλεί βλάβες στο δέρμα σε ολόκληρη την επιφάνεια του σώματος, σύμφωνα με αμερικανική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «Archives of Dermatology». Όπως διαπιστώθηκε, ο αριθμός των πακέτων που καπνίζει κάποιος την ημέρα, το σύνολο των ετών που καπνίζει και ο μέσος όρος των πακέτων που καπνίζει την ημέρα επί τoν αριθμό των ετών καπνίσματος συσχετίζονται με τον βαθμό της γήρανσης του δέρματος. Μελέτη από πανεπιστήμιο της Aϊόβα αποκαλύπτει ότι υπάρχει μια σχέση ανάμεσα σε μια σπάνια, κληρονομική νόσο που προκαλεί πρόωρη γήρανση και στην καταστροφή των κυττάρων που προκαλείται από το κάπνισμα. Μια σημαντική πρωτεΐνη που χάνεται κατά τη διάρκεια μιας νόσου που ονομάζεται σύνδρομο του Werner, μειώνεται στους καπνιστές που πάσχουν από εμφύσημα. Το κάπνισμα μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία της γήρανσης και να βραχύνει τη διάρκεια της ζωής, κατά μέσον όρο, πάνω από δέκα χρόνια. Οι ασθενείς που πάσχουν από το σύνδρομο Werner αρχίζουν να εμφανίζουν ταχεία γήρανση μετά την εφηβεία και πεθαίνουν από καρκίνο ή καρδιακή νόσο στην ηλικία των 40 έως 50 ετών. Το κάπνισμα φαίνεται ότι πράγματι μειώνει την πρωτεΐνη του συνδρόμου Werner.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•31 Ιατρεία διακοπής καπνίσματος στη σελ. 45

Ο δεκάλογος της υγείας Πριν ανάψετε το επόμενο τσιγάρο, διαβάστε τι ακριβώς κάνετε στο δέρμα σας όσο εξακολουθείτε να αποζητάτε την… ένοχη απόλαυση. Κάθε φορά που εισπνέετε τον καπνό του τσιγάρου, περισσότερες από τρία εκατομμύρια ελεύθερες ρίζες παράγονται στα πνευμόνια σας, μολύνοντας τον οργανισμό, με αποτέλεσμα η λειτουργία του δερματικού φραγμού να διαταράσσεται και ο αντιοξειδωτικός μηχανισμός άμυνας του δέρματος να μειώνεται. Το κάπνισμα προκαλεί συστολή των αγγείων στα ανώτερα στρώματα του δέρματος, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η τάση του οξυγόνου (υποξαιμία). Έχει βρεθεί ότι ένα πακέτο τσιγάρα μπορεί να προκαλέσει υποξαιμία στο δέρμα για μια ολόκληρη μέρα.  Έχουν παρατηρηθεί διαταραχές στην παραγωγή κολλαγόνου και στη σύνθεση της ελαστίνης. Πράγμα που σημαίνει ότι το κάπνισμα ευθύνεται για την πρόωρη χαλάρωση του δέρματος και για τον σχηματισμό ρυτίδων. Το 1985 ο όρος «πρόσωπο καπνιστή» προστέθηκε στο ιατρικό λεξικό. Τα χαρακτηριστικά του – που το κάνουν να δείχνει μεγαλύτερο από τη χρονολογική του ηλικία – ορίζονται ως εξής: «Γραμμές ή ρυτίδες, ορατές κυρίως στις γωνίες των χειλιών και στις εξωτερικές γωνίες των ματιών, αλλά και βαθιές γραμμές στα μάγουλα, στην περιοχή μεταξύ της μύτης και του άνω χείλους ή και στο σαγόνι». Στο δέρμα του καπνιστή εμφανίζονται δυσχρωμίες, δηλαδή σημεία έντονα σκούρα (μελαχρώσεις) και σημεία με μειωμένη μελανίνη (λευκά στίγματα). Το χρώμα του δέρματος χάνει τη ρόδινη όψη του και αποκτά χρώμα θαμπό, κίτρινο, γκρίζο. Το δέρμα του καπνιστή είναι συνήθως πιο λεπτό εξαιτίας της κακής κυκλοφορίας του αίματος, γεγονός που «συμμετέχει» στην πρόωρη γήρανση. Το απέδειξε μεταξύ άλλων μια πρωτοποριακή μελέτη σε 25 ζευγάρια μονοζυγωτικών διδύμων, με το ένα μέλος κάθε ζευγαριού να είναι συστηματικός καπνιστής και το άλλο να μην έχει καπνίσει καθόλου. Χρησιμοποιώντας ειδικό εξοπλισμό, οι επιστήμονες βρήκαν πολύ σημαντικές διαφορές στο πάχος του δέρματος, με τους καπνιστές να έχουν από 25% έως και 40% πιο λεπτό δέρμα από τα αδέλφια τους που δεν είχαν καπνίσει. Σχεδόν σταθερά ευρήματα στους καπνιστές είναι το σταχτί χρώμα της επιδερμίδας και τα συμπτώματα ξηρότητας. Στις γυναίκες καπνίστριες παρατηρείται συχνά αρρενοποίηση του προσώπου με τραχύτητα και αυξημένο τρίχωμα. Το κάπνισμα ευθύνεται για τη μείωση της αντιγηραντικής βιταμίνης Α στο δέρμα, καθώς και για την εξουδετέρωση της βιταμίνης C που είναι απαραίτητη για τον σχηματισμό κολλαγόνου. Οι αλλαγές στο δέρμα έπειτα από δέκα χρόνια συστηματικού καπνίσματος είναι μη αναστρέψιμες.

1 2

Επιδερμίδα γιαγιάς Πώς καταλαβαίνουμε ότι μια γυναίκα καπνίζει; Από τις λεπτές γραμμές - ρυτίδες γύρω από το στόμα και γύρω από τα μάτια. Και όχι μόνο. Η επιδερμίδα της είναι θαμπή ακόμη και με την καλύτερη ενυδατική κρέμα, ενώ τα δάχτυλα, τα νύχια και τα δόντια έχουν κιτρινίλες. Το κάπνισμα καταστρέφει το δέρμα – ειδικά του προσώπου – με δύο τρόπους: Το περιβάλλον με καπνό τσιγάρου στεγνώνει και αφυδατώνει την επιδερμίδα. Το τσιγάρο μειώνει τη ροή του αίματος προς το δέρμα, περιορίζοντας το οξυγόνο, με αποτέλεσμα να του στερεί τις ουσιαστικές θρεπτικές ουσίες. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει περισσότερες από 3.000 τοξικές ουσίες και, όπως ήδη ξέρουμε, το κάπνισμα αυξάνει την παραγωγή των ελεύθερων ριζών του κυττάρου – διαδικασία που επιταχύνει τη γήρανση

του δέρματος. Παράλληλα, το τσιγάρο έχει επιβλαβή επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα τόσο των θεριακλήδων όσο και των παθητικών καπνιστών. Και δεν είναι μόνο αυτά. Επιδεινώνει τις διάφορες μορφές ψωρίασης και δυσχεραίνει τη θεραπευτική απάντηση όταν λαμβάνονται βιολογικοί παράγοντες. Τα καλά νέα είναι ότι η χρήση κρεμών στο δέρμα – κυρίως αυτών που περιέχουν βιταμίνες Α, C και Ε – μπορεί να βελτιώσει την όψη του δέρματος και να το θρέψει. Επίσης, σε περιπτώσεις μεγάλης έλλειψης των εν λόγω ουσιών, προτείνεται η λήψη τους σε μορφή δισκίων από το στόμα. Όσον αφορά τη θεραπευτική αντιμετώπιση του δέρματος του καπνιστή, έχει ένδειξη η εφαρμογή στο ιατρείο πίλιγκ με τριχλωρικό οξύ ή γλυκολικό οξύ σε μεγάλες συγκεντρώσεις καθώς και η μεσοθεραπεία.

Επηρεάζει και τα οστά Πέρα, όμως, από τη γήρανση του δέρματος, και άλλες δομές, όπως τα οστά, οι αρθρικοί χόνδροι και ο μεσοσπονδύλιος δίσκος, φαίνεται να επηρεάζονται αρνητικά από το κάπνισμα. Είναι γνωστή η βλαπτική δράση του καπνίσματος στα μικρά τριχοειδικά αγγεία που ευθύνονται για τη μεταφορά θρεπτικών ουσιών στα οστά, στους χόνδρους και στο μυϊκό σύστημα. Αν, λοιπόν, δεν τραφεί καλά ο αρθρικός χόνδρος, θα εκφυλιστεί και θα αρχίσει νωρίτερα η αρθρίτιδα. Αν μειωθεί η τροφοδοσία του μεσοσπονδύλιου δίσκου, τότε αυτός αφυ-

δατώνεται, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πιθανότητα ρήξης του, δημιουργίας δισκοκήλης και οσφυαλγίας, με ή χωρίς νευρολογική συμπτωματολογία. Η μειωμένη, τέλος, αιματική ροή στον μυϊκό ιστό μειώνει την ικανότητα για κίνηση, άσκηση και βάδιση, με αρνητικές συνέπειες που φθάνουν μέχρι και την πρόωρη εμφάνιση σημείων οστεοπόρωσης. Η επιβαρυμένη αυτή κατάσταση στο μυοσκελετικό σύστημα είναι ανάλογη ανθρώπων σαφώς μεγαλύτερης ηλικίας από τη χρονολογική τους και σηματοδοτεί πρόωρη γήρανση.

Το κάπνισμα είναι η αμέσως επόμενη πιο σημαντική αιτία, μετά την έκθεση στον ήλιο, για την πρόωρη γήρανση του δέρματος. Μια κοπέλα που ξεκινά το κάπνισμα στην ηλικία των 20 ετών, στα 40 της το δέρμα της θα δείχνει σαν αυτό μιας γυναίκας 60 ετών.

3 4

5 6

7 8 9

10


ΜΑΪΟΣ 2011

32•in•vitro

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρμακα Νεότερα για τον μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου Καλά νέα για τους ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου, τον τρίτο σε συχνότητα διάγνωσης καρκίνο στον ανδρικό πληθυσμό και τον δεύτερο στον γυναικείο. Έρευνα σε 1.226 ασθενείς έδειξε ότι ο παράγοντας aflibercept σε συνδυασμό με το χημειοθεραπευτικό σχήμα folfiri βελτίωσε τη συνολική επιβίωση ασθενών που βρίσκονται στη θεραπεία δεύτερης γραμμής και που είχαν λάβει θεραπεία με οξαλιπλατίνη.Το aflibercept είναι μία πρωτεΐνη σύντηξης που δεσμεύει όλους τους παράγοντες, που φαίνεται να διαδραματίζουν ρόλο στην αγγειογένεση του όγκου και στη φλεγμονή.

Τελαπρεβίρη κατά της ηπατίτιδας C Ασθενείς που δεν είχαν ωφεληθεί από φαρμακευτικές αγωγές με πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη και ριμπαβιρίνη, για θεραπεία της χρόνιας HCV λοίμωξης με γονότυπο 1, πέτυχαν «σταθερή» ιολογική ανταπόκριση με θεραπευτικά σχήματα που περιλάμβαναν τελαπρεβίρη, ένα ερευνητικό αντιικό άμεσης δράσης. Η επίτευξη σταθερής ιολογικής ανταπόκρισης (ο ιός παραμένει μη ανιχνεύσιμος στο αίμα των ασθενών για έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας) ήταν ο στόχος της θεραπείας και θεωρείται ότι αποτελεί ίαση. Εκατόν εβδομήντα εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από χρόνια HCV λοίμωξη και περίπου το 10% - 20% θα αναπτύξει κίρρωση και ηπατική ανεπάρκεια.

Νέο φάρμακο μακράς δράσης για τη σχιζοφρένεια Πρόκειται για ενέσιμο αντιψυχωσικό μηνιαίας χορήγησης, που διατίθεται σε χιλιοστόγραμμα (mg) παλμιτικής παλιπεριδόνης των 25, 50, 75, 100 και 150 mg. Μετά τις δύο αρχικές εγχύσεις, μπορεί να χορηγηθεί στον βραχίονα ή στους γλουτούς. Ενδείκνυται ως συντηρητική θεραπεία της σχιζοφρένειας σε ενήλικες ασθενείς, που έχουν σταθεροποιηθεί με παλιπεριδόνη ή ρισπεριδόνη και σε επιλεγμένους ενήλικες ασθενείς με σχιζοφρένεια και προηγούμενη ανταπόκριση σε διά στόματος χορηγούμενη παλιπεριδόνη ή ρισπεριδόνη. Μπορεί, επίσης, να χρησιμοπο��ηθεί σε κάποιες περιπτώσεις χωρίς προηγούμενη σταθεροποίηση με θεραπεία διά στόματος.

Χάπι news Το πρώτο γενόσημο κατά του Πάρκινσον Λανσαρίστηκε και στην ελληνική αγορά γενόσημο (αντίγραφο) σκεύασμα για τη νόσο του Πάρκινσον διαθέτοντας ίδιες περιεκτικότητες με το ήδη υπάρχον προϊόν (0,18 & 0,70 mg σε συσκευασία των 30 και 100 διχοτομούμενων δισκίων). Περιέχει το δραστικό συστατικό πραμιπεξόλη (pramipexole) που ενδείκνυται για την αγωγή στη διάρκεια της νόσου έως τα τελευταία στάδια, εκεί που οι άλλες φαρμακευτικές αγωγές εξασθενούν. Στα πρώτα στάδια της νόσου χορηγείται λεβοντόπα και εναλλακτικά φάρμακα που δρουν στους ίδιους υποδοχείς της ντοπαμίνης (νευροδιαβιβαστές) και ονομάζονται ντοπαμινεργικά, προκειμένου να αποφευχθούν παρενέργειες

από τη συνεχή χορήγηση της λεβοντόπας. Τα ντοπαμινεργικά φάρμακα μπορεί να χορηγηθούν ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με λεβοντόπα όσο η νόσος εξελίσσεται. Η pramipexole, που σύντομα θα κυκλοφορήσει σε σκεύασμα και στη μοναδική περιεκτικότητα για την Ελλάδα των 0,35 mg, ενδείκνυται για την αγωγή των σημείων και συμπτωμάτων της ιδιοπαθούς νόσου του Πάρκινσον μόνο (χωρίς λεβοντόπα) ή σε συνδυασμό με λεβοντόπα, στη διάρκεια της νόσου και έως τα τελευταία στάδια, όταν η επίδραση της λεβοντόπας μειώνεται ή καθίσταται ασυνεπής και προκύπτουν διακυμάνσεις του θεραπευτικού αποτελέσματος.

Ύστερα από παράπονα ανδρών για προβλήματα διατήρησης στύσης κατά τη χρήση προφυλακτικού, σχεδιαστές ενσωμάτωσαν στο λάτεξ μια στρώση τζελ, που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της στηθάγχης και αυξάνει τη ροή του αίματος. Όσοι το δοκίμασαν δήλωσαν ικανοποιημένοι.

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Φάρμακο αποτρέπει την τύφλωση Φάρμακο ήδη εγκεκριμένο για δύο οφθαλμικές παθήσεις πήρε το πράσινο φως για την αντιμετώπιση του οιδήματος από θρόμβωση της κεντρικής φλέβας του αμφιβληστροειδούς, που αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία τύφλωσης στους ενήλικες. Οι κλινικές μελέτες έδειξαν ότι το 70% των ασθενών παρουσίασε θεαματική βελτίωση στην όρασή του, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν τη σημασία της πρόληψης. «Η πρεσβυωπία είναι το πρώτο καμπανάκι. Αλλά πριν εκδηλωθεί, από την ηλικία των 40 ετών, θα πρέπει να κάνουμε ετήσιες προληπτικές εξετάσεις», τόνισε ο Αναστάσιος Κουρής, διευθυντής κρατικής οφθαλμολογικής κλινικής του νοσοκομείου «Γ. Γεννηματάς». Ελπίδες για ασθενείς με παγκρεατικούς νευροενδοκρινείς όγκους Το everolimus έδειξε ότι μπορεί να υπερδιπλασιάσει τον διάμεσο χρόνο επιβίωσης χωρίς επιδείνωση σε ασθενείς με παγκρεατικούς νευροενδοκρινείς όγκους (οι οποίοι είναι μη εγχειρήσιμοι, προχωρημένοι σε τοπικό επίπεδο ή μεταστατικοί) που εμφανίζουν εξέλιξη της νόσου. Η σχετική μάλιστα μελέτη έδειξε ότι μείωσε τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου κατά 65%. Στοχεύει στην πρωτεΐνη mTOR, που δρα ως σημαντικός ρυθμιστής της κυτταρικής διαίρεσης του όγκου, της ανάπτυξης των αιμοφόρων αγγείων και του κυτταρικού μεταβολισμού και παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και την εξέλιξη πολλών μορφών καρκίνου.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•33

Science Τεχνολογία

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Εικονική πραγματικότητα για το εγκεφαλικό

Η φυσιοθεραπεία με συσκευές υψηλής τεχνολογίας (τρισδιάστατα γυαλιά, ρομποτικά γάντια και συστήματα video game ανίχνευσης κίνησης) μπορεί να βοηθήσει στην επαναφορά του άνω άκρου του χεριού ύστερα από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο. Έρευνα παρατήρησε ότι το παίξιμο εικονικών πλήκτρων πιάνου με ρομποτικά γάντια ή εστιασμός σε εικονικά μικρόβια με τρισδιάστατα γυαλιά, κάνει τους ασθενείς να προσπαθούν περισσότερο, βοηθώντας, έτσι, τον εγκέφαλο να ασκηθεί. Οι συμμετέχοντες, χρησιμοποιώντας εικονικές θεραπείες, είχαν περίπου 15% βελτίωση στα κινητικά προβλήματα, 20% βελτίωση στην κινητικότητα του χεριού και σχεδόν πενταπλάσια δυνατότητα της κινητικής ισχύος τους σε σύγκριση με όσους έλαβαν συμβατική θεραπεία.

Γονίδιο δύο όψεων Το γονίδιο Notch, που εμπλέκεται σε πολλές κυτταρικές διαδικασίες κι έχει ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη των ιστών, διαπιστώθηκε ότι κάνει διπλή δουλειά, αφού άλλοτε έχει ογκοκατασταλτική κι άλλοτε ογκογεννητική δράση. Αν και τα γονίδια Notch έχει ανακαλυφθεί ότι δρουν ως ογκογονίδια, ο ερευνητής του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών Απόστολος Κλινάκης παρατήρησε ότι έχοντας σταματήσει επιλεκτικά την έκφραση του γονιδίου Notch στο αιμοποιητικό σύστημα των πειραματόζωων, αυτά ανέπτυσσαν λευχαιμία. Αντέδρασαν δηλαδή σαν αυτό να μην ήταν ογκογονίδιο, αλλά ογκοκατασταλτικό γονίδιο. Σε συνεργασία με τον Γιάννη Αϊφαντή, αναπληρωτή καθηγητή Παθολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και το Ιατρικό Ινστιτούτο Howard Hughes, διαπίστωσαν ότι στον ίδιο ιστό και συγκεκριμένα στο αιμοποιητικό σύστημα το γονίδιο Notch μπορεί να λειτουργεί τόσο ως ογκογονίδιο όσο και ως ογκοκατασταλτικό γονίδιο. Ο παράγοντας που καθορίζει ποιο πρόσωπο θα υιοθετήσει το γονίδιο Notch είναι ο κυτταρικός τύπος. Έτσι, ενώ στα κύτταρα λεμφοειδούς προέλευσης (όπως τα Τ λεμφοκύτταρα) το Notch είναι ογκογονίδιο, στα κύτταρα μυελοειδούς προέλευσης (όπως τα αιμοπετάλια και τα κοκκιοκύτταρα) το Notch έχει ογκοκατασταλτική δράση. Οι ερευνητές έπειτα από ελέγχους σε δείγματα ασθενών με χρόνια μονοκυτταρική μυελοειδή λευχαιμία επιβεβαίωσαν ότι το εν λόγω γονίδιο μπορεί να λειτουργήσει ως ογκοκατασταλτικό – αφού η παρέμβασή τους είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο των καρκινικών κυττάρων – κι αισιοδοξούν ότι θα μπορούσαν να αναπτύξουν θεραπεία.

Τεχνητό σπέρμα από τμήματα ιστών ποντικιών, που μπορεί να γονιμοποιήσει ωάρια θηλυκών ποντικιών, δημιούργησαν Ιάπωνες επιστήμονες. Αν η τεχνική αποδειχθεί ασφαλής, ανοίγει ο δρόμος για τη δημιουργία ανθρώπινου σπέρματος και για νέες θεραπείες κατά της ανδρικής υπογονιμότητας.

Παγκόσμια ελληνική πρωτιά

O

ελληνικής καταγωγής επίκουρος καθηγητής Παιδιατρικής Ογκολογίας στο Ινστιτούτο Κυτταρικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς, στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ, Ηλίας Ζαμπίδης και οι επίσης Έλληνες συνεργάτες του κατάφεραν να κάνουν ενήλικα κύτταρα να συμπεριφέρονται ως εμβρυικά βλαστικά (τα αποκαλούμενα iPS), χωρίς τη χρήση ιών, για πρώτη φορά παγκοσμίως! Ο κ. Ζαμπίδης, αν και ασχολείται με καρκινικούς όγκους, μελετά τα βλαστικά κύτταρα, καθώς εκεί πιστεύει ότι υπάρχει η κατανόηση της δράσης του καρκίνου, ο οποίος δημιουργείται από λάθος εξέλιξη των βλαστικών κυττάρων. Η δημιουργία κυττάρων iPS οδήγησε τον κ. Ζαμπίδη και την ομάδα του στο να δημιουργήσουν παλλόμενα καρδιακά κύτταρα στο εργαστήριο με σχεδόν 100% αποτελεσματικότητα, όταν με τη συμβατική μέθοδο τα αντίστοιχα ποσοστά επιτυχίας στη μετατροπή των πολυδύναμων κυττάρων σε βλαστικά δεν ξεπερνούσαν το 20%. Μέχρι τώρα για τη δημιουργία των κυττάρων iPS και προκειμένου να γίνει γονιδιακή παρέμβαση στα ενήλικα κύτταρα, ώστε να επαναπρογραμματιστούν και να αποκτήσουν τις ιδιότητες των εμβρυϊκών βλαστικών, χρησιμοποιούνταν ιοί που μετέφεραν τα κατάλληλα γονίδια στον οργανισμό. Οι ιοί όμως αυτοί συνδέονται με κινδύνους καρκινογένεσης και εμποδίζουν τη

μελέτη των μηχανισμών εκείνων που οδηγούν στη διαφοροποίηση και στον επαναπρογραμματισμό, κάτι πολύτιμο για την αντικαρκινική έρευνα, καθώς οι μηχανισμοί αυτοί είναι οι ίδιοι με αυτόν που χρησιμοποιεί ο καρκίνος. Προσπαθώντας έτσι να αποφύγουν τη χρήση ιών, χρησιμοποίησαν ανθρώπινα ενήλικα βλαστικά κύτταρα του αίματος. Τα αντικατέστησαν με μόρια DNA που έχουν την ιδιότητα να εισέρχονται στα κύτταρα και έπειτα από μικρό χρονικό διάστημα να εξαφανίζονται. Το μεγάλο πλεονέκτημα των μορίων αυτών είναι ότι δεν προκαλούν καρκινογένεση, αφού «εκφράζονται» μέσα στο κύτταρο για πολύ μικρό χρονικό διάστημα (περίπου μιας εβδομάδας) και δεν ενσωματώνονται στο γονιδίωμα του οργανισμού του λήπτη, όπως συμβαίνει με τους ιούς, αλλά σταδιακά αποσυντίθενται. Το γεγονός ότι με τη μέθοδο της ομάδας Ζαμπίδη η μετατροπή πολυδύναμων κυττάρων – είτε iPS, είτε εμβρυϊκών βλαστικών – σε κύτταρα της καρδιάς άγγιξε το 95% σε αποτελεσματικότητα, ενθαρρύνει τους επιστήμονες σε θεραπευτικό επίπεδο και πλέον οι στόχοι τους επεκτείνονται σε κύτταρα των αγγείων για την αντιμετώπιση εγκεφαλικών, κύτταρα αμφιβληστροειδούς για την αντιμετώπιση ασθενειών που μπορεί να οδηγήσουν σε τύφλωση, αλλά και σε κύτταρα του αίματος για την αντιμετώπιση νόσων όπως η μεσογειακή αναιμία.

Bηματοδότης φαρμάκων αντί ενέσεων Εμφύτευμα που μοιάζει με βηματοδότη και εκλύει φάρμακα στον οργανισμό, αντικαθιστώντας τις ενέσεις, ανέπτυξαν ειδικοί στη Μασαχουσέτη.Εισάγεται υποδόρια και διαθέτει τσιπ με ενσωματωμένες μεταλλικές θήκες που περιέχουν δόσεις φαρμάκου και είναι συνδεδεμέ-

νες με μπαταρία. Δεν υπάρχει φόβος έκλυσης λάθος δόσεων, αφού η μπαταρία δεν παράγει αρκετή ενέργεια ώστε να ανοίξουν ταυτοχρόνως οι θήκες και το μεταλλικό κάλυμμά τους είναι τόσο ανθεκτικό, που μόνο η σύγκρουση με ένα αυτοκίνητο μπορεί να την καταστρέψει.


ΜΑΪΟΣ 2011

34•IN•VITRO

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε η Μαρία Αλεβιζάκη, Ενδοκρινολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πανεπιστηµίου Αθηνών

Καρκίνος θυρεοειδούς

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Σε µορφή ένεσης Η ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΤΡΌΠΟΣ ορµόνη µπορεί να αυξηθεί είτε µε τη διακοπή της θυροξίνης είτε µε τη χορήγηση της ίδιας της ουσίας σε ενέσιµη µορφή. Αυτή η δυνατότητα να χορηγούµε την ανθρώπινη ανασυνδυασµένη θυρεοτρόπο ορµόνη (rhTSH) σε ενέσιµη µορφή αποτελεί µια πολύ σηµαντική εξέλιξη των τελευταίων χρόνων στην αντιµετώπιση του καρκίνου του θυρεοειδούς. Χρησιµοποιείται τόσο για την παρακολούθηση των ασθενών µε καρκίνωµα του θυρεοειδούς όσο και για να διευκολύνει τη χορήγηση θεραπείας µε ραδιενεργό ιώδιο στα πρώτα ή και σε επόµενα στάδια. Το µεγάλο πλεονέκτηµα της χορήγησης rhTSH είναι ότι αποφεύγονται οι δυσάρεστες για τον ασθενή συνέπειες της διακοπής της θεραπείας µε θυροξίνη, δηλαδή τα συµπτώµατα του υποθυρεοειδισµού, που περιλαµβάνουν κόπωση, υπνηλία, αδυναµία συγκέντρωσης και αρκετά συχνά αδυναµία εργασίας. Με τη διαδικασία αυτή δεν επηρεάζεται η ποιότητα ζωής και η καθηµερινότητα των ασθενών. Εκτός από τη θυρεοσφαιρίνη, η παρακολούθηση του καρκίνου του θυρεοειδούς όσον αφορά στην παρουσία τοπικής υποτροπής ή µακρινών µεταστάσεων γίνεται µε απεικονιστικές µεθόδους, όπως το υπερηχογράφηµα τραχήλου, η αξονική και η µαγνητική τοµογραφία, το σπινθηρογράφηµα οστών καθώς και το PET scan. Σε σπάνιες περιπτώσεις τα καρκινικά κύτταρα µπορεί να χάσουν αυτή την ιδιότητα να προσλαµβάνουν το ιώδιο, επειδή γίνονται πιο αποδιαφοροποιηµένα και πιο επιθετικά. Στις περιπτώσεις αυτές έχει χρησιµοποιηθεί πρόσφατα µια νέα κατηγορία φαρµάκων, οι λεγόµενοι αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, οι οποίοι χρησιµοποιούνται ήδη µε επιτυχία σε άλλους όγκους, όπως σε καρκίνο του νεφρού και σε µια µορφή λευχαιµίας. Οι θεραπείες αυτές στοχεύουν στις µοριακές διαταραχές, που ενοχοποιούνται για την καρκινογένεση και αναστέλλουν παράγοντες που συµβάλλουν στην αύξηση και στη διηθητική ικανότητα του όγκου. Τα πρώτα αποτελέσµατα που δηµοσιεύτηκαν από τη χρήση των παραγόντων αυτών στο αποδιαφοροποιηµένο θυρεοειδικό καρκίνωµα καθώς και σε µια άλλη κατηγορία καρκίνου του θυρεοειδούς, το µυελοειδές καρκίνωµα, φαίνεται ότι είναι αρκετά ενθαρρυντικά.

Οι προχωρηµένες µορφές του θυρεοειδικού καρκίνου, που είναι ευτυχώς σπάνιες, δεν απαντούν στα συνηθισµένα χηµειοθεραπευτικά σχήµατα που χρησιµοποιούνται για άλλες µορφές καρκίνου, γι’ αυτό αναζητούνται νέες θεραπείες.

Τι πρέπει να ξέρετε

Ο

ι «όζοι» του θυρεοειδούς είναι συχνοί στον γενικό πληθυσµό, αλλά ευτυχώς ένα µικρό µόνο ποσοστό είναι καρκινώµατα. Η διάγνωση του καρκίνου του θυρεοειδούς γίνεται σήµερα αρκετά εύκολα, µε τον συνδυασµό ενός καλού υπερηχογραφήµατος και, κυρίως, τη χρήση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη, η οποία έχει µεγάλη αξιοπιστία. Ο πιο συχνός τύπος είναι το καλά διαφοροποιηµένο καρκίνωµα (θηλώδες και θυλακιώδες). Έχει συνήθως άριστη πρόγνωση και η εξέλιξη της νόσου εξαρτάται από τη σωστή διάγνωση και τη σωστή αρχική θεραπευτική αντιµετώπιση. Η αρχική θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς και, κατόπιν, η συµπληρωµατική χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου για την καταστροφή των θυρεοειδικών υπολειµµάτων. Στη συνέχεια, οι ασθενείς παίρνουν δισκία θυροξίνης εφ’ όρου ζωής. Η θεραπεία µε το ραδιενεργό ιώδιο έχει σκοπό να εξαλείψει τα θυρεοειδικά κύτταρα έτσι ώστε, αν στο µέλλον έχουµε υποτροπή της νόσου, να µπορούµε να την ανιχνεύσουµε µετρώντας έναν δείκτη των θυρεοειδικών κυττάρων, τη λεγόµενη θυρεοσφαιρίνη, στον ορό.

Πού βασίζεται αυτή η θεραπεία

Με τη θεραπεία αυτή φαίνεται ότι βελτιώνεται η πρόγνωση και οι υποτροπές είναι λιγό-

τερες. Η θεραπεία µε το ραδιενεργό ιώδιο δεν χρειάζεται να χορηγείται στα πολύ µικρά καρκινώµατα, τα οποία δεν φαίνεται να είναι καθόλου επικίνδυνα και τα οποία φαίνεται να έχουν από µόνα τους άριστη πρόγνωση. Τα θηλώδη και θυλακιώδη καρκινώµατα, επειδή προέρχονται από τα κύτταρα του θυρεοειδούς, διατηρούν σε µεγάλο ποσοστό τις ιδιότητες των φυσιολογικών θυρεοειδικών κυττάρων. Δηλαδή προσλαµβάνουν ιώδιο και µπορούν να συνθέτουν και να εκκρίνουν θυρεοσφαιρίνη. Αυτές είναι οι ιδιότητες που µας επιτρέπουν να τα αντιµετωπίζουµε αποτελεσµατικά µε τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου, το οποίο απορροφάται εκλεκτικά από τα φυσιολογικά αλλά και από τα καρκινικά κύτταρα. Επίσης µπορούµε να διενεργούµε σπινθηρογράφηµα, που απεικονίζει ειδικά τις µεταστάσεις που προέρχονται από θυρεοειδικά κύτταρα, και να ανιχνεύουµε τις υποτροπές µετρώντας τη θυρεοσφαιρίνη. Για να γίνουν οι χειρισµοί αυτοί, πρέπει η θυρεοειδοτρόπος ορµόνη (TSH) να είναι σε υψηλά επίπεδα στο αίµα, για να διεγείρει τα υπολειµµατικά κύτταρα του θυρεοειδούς να προσλάβουν το ιώδιο και να παράγουν τη θυρεοσφαιρίνη.

Η διάγνωση του καρκίνου του θυρεοειδούς γίνεται µε τον συνδυασµό ενός υπερηχογραφήµατος και τη χρήση της βιοψίας


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•35

Συνεργάστηκε ο Δημήτριος Π. Χιώτης, Διευθυντής Ενδοκρινολογικού Τμήματος και Κέντρου Παιδικής Παχυσαρκίας Ευρωκλινικής Παίδων

Παιδική Παχυσαρκία

Πού οφείλεται

Παχύσαρκο είναι το παιδί εκείνο που έχει υπερβολική άθροιση λίπους από διαταραχή του ενεργειακού ισοζυγίου. Το βάρος του είναι 10, 20 ή 30 kgr πάνω από το κανονικό του και μερικές φορές και παραπάνω. Σε κάθε περίπτωση παχύσαρκου παιδιού ή εφήβου θα πρέπει να γνωρίζουμε το σημαντικότερο αίτιο που προκαλεί την παχυσαρκία. Δηλαδή, να ξέρουμε αν αυτή οφείλεται: •Σε γενετική προδιάθεση, δηλαδή στα γονίδια, στην κληρονομικότητα. •Σε υπερσιτισμό ή σε λανθασμένη διατροφή. •Σε ελαττωμένη κινητικότητα. •Σε ορμονική διαταραχή (σπάνια). •Σε ψυχολογικά προβλήματα. Σε ποσοστό άνω του 95% των περιπτώσεων παχύσαρκων παιδιών, αιτίες είναι ο υπερσιτισμός και η μειωμένη κινητικότητα και χαρακτηρίζεται απλή παχυσαρκία.

Πώς διαπιστώνεται Οι παιδίατροι - ενδοκρινολόγοι έχουν διάφορους τρόπους για να εκτιμήσουν τον βαθμό της παχυσαρκίας κάθε παιδιού ή εφήβου. Οι πλέον απλοί και εύχρηστοι είναι: Τα διαγράμματα ανάπτυξης, δηλαδή οι εκατοστιαίες θέσεις ύψους και βάρους που περιέχονται στα βιβλιάρια υγείας του παιδιού, τα οποία παραλαμβάνουν από τα μαιευτήρια με τη γέννηση του μωρού. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια στα βιβλιάρια αυτά έχουν περιληφθεί πίνακες ανάπτυξης από 0 ως 18 ετών, οι οποίοι αφορούν στον αμιγή ελληνικό πληθυσμό. Παχύσαρκο, βάσει των διαγραμμάτων αυτών, είναι το παιδί του οποίου το βάρος είναι δύο σταθερές αποκλίσεις μεγαλύτερο του αναμενόμενου για το ανάστημά του και για το φύλο του. Το πάχος της δερματικής πτυχής. Γίνεται με ειδικό διαβήτη σε συγκεκριμένες περιοχές του σώματος, όπου το δέρμα μπορεί να υψωθεί σε πτυχή. Διάφοροι ερευνητές έχουν προσδιορίσει εκατοστιαίες θέσεις πάχους δερματικής πτυχής. Τα τελευταία χρόνια, πιο συχνός και εύχρηστος τρόπος, αλλά και διεθνώς αποδεκτός για την εκτίμηση της παχυσαρκίας είναι ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ): ΔΜΣ = Βάρος (kgr) προς Ύψος (m)2. Δηλαδή, είναι το πηλίκο του βάρους σώματος που εκφράζεται σε χιλιόγραμμα προς το ύψος σε μέτρα στο τετράγωνο.

1

2 3

Εφόσον δεν υπάρχουν φάρμακα ή «μαγικές» συνταγές, εναπόκειται στο ίδιο το άτομο να προφυλαχθεί από την παχυσαρκία. Για τον σκοπό αυτό απαιτείται η συνεργασία των γονιών, των γιαγιάδων και παππούδων, των δασκάλων και των ιατρών (παιδιάτρων - ενδοκρινολόγων)

H σημασία της πρόληψης

Η

συχνότητα της παιδικής παχυσαρκίας έχει παγκοσμίως αυξηθεί και καθίσταται ολοένα μεγαλύτερο το πρόβλημα για τη δημόσια υγεία. Στη χώρα μας το φαινόμενο έχει γίνει έντονο τα τελευταία χρόνια, όπως φαίνεται από διάφορες ερευνητικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν από επιστημονικά κέντρα της Αθήνας και της περιφέρειας. Στην Ελλάδα οι γενιές της τελευταίας 30ετίας έχουν παχύνει σημαντικά και ανησυχητικά. Αυτό προκύπτει από πρόσφατη μελέτη στην ευρύτερη περιοχή των Αθηνών (2000-2001) από την Ενδοκρινολογική Μονάδα της Α’ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με σκοπό τη δημιουργία εθνικών προτύπων ανάπτυξης. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής, συγκρινόμενα με αντίστοιχη αμερικανική του 2000, έδειξαν ότι οι 18χρονοι Έλληνας και

Ελληνίδα είναι πιο παχύσαρκοι από τους αντίστοιχης ηλικίας Αμερικανούς. Τα δεδομένα αυτά ενδεχομένως να αποτυπώνουν το πρόβλημα της ολοένα αυξανόμενης συχνότητας της παχυσαρκίας και στη χώρα μας και καλό είναι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να λάβουν έγκαιρα τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να αποφευχθούν οι μεταγενέστερες επιπτώσεις της. Γιατί η παχυσαρκία μαζί με την αυξημένη χοληστερίνη και την υπέρταση, αν δεν θεραπευτούν γρήγορα – από τη μικρή ηλικία –, φθείρουν τον οργανισμό, γι’ αυτό τα νοσήματα αυτά αποκαλούνται νοσήματα φθοράς. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει χαρακτηρίσει την παχυσαρκία ως νόσο. Σήμερα όλα τα δεδομένα βεβαιώνουν ότι η παχυσαρκία θα είναι η πιο διαδεδομένη μη μεταδοτική νόσος του 21ου αιώνα, και μάλιστα με διαστάσεις πανδημίας.

Bασικές διαιτητικές αρχές Η τροφή πρέπει να κατανέμεται στο 24ωρο σε πολλά μικρά γεύματα (5 - 6 ημερησίως).

Τα γεύματα χρειάζεται να είναι ισορροπημένα, δηλαδή να περιέχουν λευκώματα, υδατάνθρακες, λίπη, ίνες, σε συγκεκριμένες αναλογίες.

Αποφυγή λήψεων σακχαρούχων ποτών, αναψυκτικών, φρουτοχυμών κονσερβοποιημένων.

Απαραίτητο είναι η τροφή να περιέχει άφθονο κυτταρινικό υπόστρωμα, στοιχείο που προσφέρουν στο παιδί τα χορταρικά.

Απαγορεύεται η παράλειψη γευμάτων ή η ολική νηστεία, γιατί έχει επιπτώσεις στην ψυχική υγεία του παιδιού.


ΜΑΪΟΣ 2011

36•IN•VITRO

Η δίαιτα

Συνεργάστηκε ο Παρασκευάς Παπαχρήστος, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, M.Sc.

Ενδεικτικό διαιτολόγιο ΠΡΩΙΝΌ

• Γιαούρτι 2% µε δηµητριακά ολικής άλεσης µε µέλι και ξηρούς καρπούς ΔΕΚΑΤΙΑΝΌ

• Φράουλες µε κρέµα βανίλια ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΌ

• Μακαρόνια ολικής άλεσης και µύδια σβησµένα µε λευκό κρασί γαρνιρισµένα µε µαϊντανό ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΌ

• Μπανάνα µε λίγη λιωµένη κουβερτούρα ΒΡΑΔΙΝΌ

• Σαλάτα κατσαρή µε καρύδια, πορτοκάλι, αβοκάντο και σως βινεγκρέτ

Τips > > > > >

Βάλτε το ψάρι και τα θαλασσινά τουλάχιστον δύο φορές στο εβδοµαδιαίο σας διαιτολόγιο. Επιλέξτε επιδόρπιο µε βάση τη σοκολάτα. Αν θέλετε να συνοδεύσετε το γεύµα σας µε κρασί, επιλέξτε κόκκινο. Προτιµήστε φρούτα όπως: σύκα, φράουλες, σταφύλια, ανανά, µπανάνα. Αρωµατίστε τα γεύµατά σας µε µυρωδικά, λαχανικά αλλά και καρυκεύµατα (σέλινο, πράσο, τζίντζερ, µοσχοκάρυδο, βασιλικό, γλυκάνισο κ.ά.). Εντάξτε τους ξηρούς καρπούς στη διατροφή σας, είτε ως σνακ είτε ως συστατικό των φαγητών σας. Για συνοδευτικό του ποτού σας προσφέρετε γευστικές σάλτσες µε διάφορα finger foods, όπως sticks από σέλερι. Προτιµήστε να καταναλώσετε µικρότερες µερίδες. Η υπερβολή µόνο δυσπεψία θα σας φέρει! Καταναλώστε φαγητά που µπορείτε να φάτε µε τα χέρια. «Ντύστε» το δείπνο σας µε την κατάλληλη ατµόσφαιρα (µουσική, φωτισµός κ.λπ.).

> > > > >

του καλού σεξ

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Ο ρόλος της διατροφής στην ερωτική πράξη

Σ

ύµφωνα µε τη λαϊκή ρήση, «ο έρωτας περνάει πρώτα από το στοµάχι». Η φράση αυτή έχει απασχολήσει πολλούς για το κατά πόσο, τελικά, το φαγητό µπορεί να επηρεάσει την ερωτική διάθεση των ανθρώπων. Ερευνητές αναφέρουν ότι η γεύση, το άρωµα, ακόµη και το µέγεθος ορισµένων φαγητών µπορούν να έχουν αφροδισιακή δράση. Επίσης υπάρχουν τροφές που περιέχουν θρεπτικά συστατικά και ουσίες που επιδρούν στη φυσιολογία του οργανισµού µε διάφορους τρόπους, όπως, για παράδειγµα, στη µείωση των αναστολών και στην έκκριση ορµονών που αυξάνουν την ψυχική διέγερση. Ο εγκέφαλος είναι ο ρυθµιστής όλων των σηµάτων από και προς τα υπόλοιπα όργανα. Άρα η τελική σύνδεση οποιουδήποτε τροφίµου µε αφροδισιακή δράση προγραµµατίζεται από τον εγκέφαλο. Σηµαντικοί για τη µεταφορά των σεξουαλι-

κών ερεθισµάτων θεωρούνται οι λεγόµενοι νευροδιαβιβαστές, οι χηµικές, δηλαδή, ουσίες που µεταφέρουν τα µηνύµατα από και προς τον εγκέφαλο. Οι νευροδιαβιβαστές συµβάλλουν στην καλή µνήµη και προσοχή, αυξάνουν την καλή διάθεση και το αίσθηµα ευφορίας και ταυτόχρονα ενεργοποιούν τη σεξουαλική διάθεση. Από την άλλη πλευρά, η υπερκατανάλωση φαγητού, το κάπνισµα και η κατάχρηση ουσιών εν γένει, µπορούν να µειώσουν την ερωτική διάθεση. Η παχυσαρκία και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας είναι δύο κύρια προβλήµατα του σύγχρονου τρόπου ζωής, που ακολουθείται από τον περισσότερο κόσµο και έχει εξίσου αρνητική δράση στην ερωτική διάθεση. Μία ισορροπηµένη διατροφή, πλούσια σε βιταµίνες, ιχνοστοιχεία και φυτικές ίνες, αλλά και η συχνή άσκηση, που θα σας απαλλάξει από το καθηµερινό άγχος, είναι τα εγγυηµένα µυστικά για µία καλή σεξουαλική ζωή.


ΜΑΪΟΣ 2011

IN•VITRO•37

Τι «εκτοξεύει» τη λίµπιντο

5 τρόφιμα που σχετίζονται µε το καλό σεξ Μύδια

146 Kcal / 85 γρ., κάλυψη της Συνιστώσας Ηµερήσιας Πρόσληψης (ΣΗΠ): 340% φυλλικού οξέος, 289% µαγγανίου, 109% σελήνιου, 32% σιδήρου, 24% φωσφόρου

Σέλινο

27 Kcal / 150 γρ., κάλυψη της ΣΗΠ: 71% βιταµίνης Κ, 16% βιταµίνης Α, 15% βιταµίνης C, 10% φυτικών ινών

Καρύδια

185 Kcal / 30 γρ., κάλυψη της ΣΗΠ: 22% χαλκού, 48% µαγγανίου, 11% µαγνησίου, 10% φωσφόρου, 8% φυτικών ινών

Κόκκινο κρασί

125 Kcal / 150 ml, κάλυψη της ΣΗΠ: 10% µαγνησίου, 4% σιδήρου

Σοκολάτα

145 Kcal / 30 γρ., κάλυψη της ΣΗΠ: 60% µαγγανίου, 47% χαλκού, 28% σιδήρου, 24% µαγνησίου, 19% ψευδαργύρου

Κλειδί στον ερωτισµό που προκαλούν οι τροφές και η κατανάλωσή τους είναι η επένδυση στην απόλαυσή τους µε την / τον σύντροφό µας. Μοιραστείτε το φαγητό από το ίδιο πιρούνι και αφεθείτε τελετουργικά στην απόλαυση της γεύσης.

ΔΕΝ ΥΠΆΡΧΕΙ ένα τρόφιµο που από µόνο του ανεβάζει την ερωτική διάθεση ως διά µαγείας – καλό είναι να το ξέρουµε αυτό. Όλα τα τρόφιµα πρέπει να καταναλώνονται µε µέτρο γιατί, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, οι καταχρήσεις έχουν δυσάρεστες συνέπειες στην υγεία. Η ποικιλία, η ποιότητα και η ποσότητα στη διατροφή παίζουν κι αυτές σηµαντικό ρόλο στην προαγωγή της ερωτικής διάθεσης. Ο συνδυασµός των γεύσεων, που «ιντριγκάρουν» τον ουρανίσκο, αλλά και η επαφή µε διαφορετικές επιλογές τροφίµων, που δεν κάνουν το φαγητό βαρετό, είναι ικανά να ανεβάσουν τη λίµπιντο. Έρευνες έχουν δείξει ότι άτοµα µε µεγαλύτερη ποικιλία στη διατροφή τους, εµφανίζουν σπανιότερα καταθλιπτικά συµπτώµατα, σε σύγκριση µε τα άτοµα που έχουν ένα πολύ περιορισµένο διαιτολόγιο. Ωστόσο, και η ποιότητα και η ποσότητα της διατροφής έχουν πολλά να πουν. Υπάρχουν επιλογές, όπως τα πολύ λιπαρά κρέατα ή τα τηγανητά φαγητά, που επιβαρύνουν το στοµάχι και κατ’ επέκταση τη λειτουργία της καρδιάς, η οποία υπερλειτουργεί για να πέψει το φαγητό. Το ίδιο ισχύει και µε τις πολύ µεγάλες µερίδες φαγητού. Όταν αυτές οι επιλογές γίνουν καθηµερινές συνήθειες, δηµιουργούν µια διαρκή αίσθηση δυσφορίας και επηρεάζουν αρνητικά τη διάθεση του ατόµου, πόσω µάλλον την ερωτική του επιθυµία. Αφροδισιακές τροφές Αν θελήσουµε να δούµε, όµως, τι κοινό έχουν τα «τρόφιµα του καλού σεξ», θα λέγαµε πως όλα έχουν συστατικά απαραίτητα για το σώµα µας. Είναι πηγές αντιοξειδωτικών ουσιών και πρόδροµων ουσιών για πολλά µεταβολικά «µονοπάτια». Τα αντιοξειδωτικά, που τόσο πολύ έχουν ακουστεί, δεν είναι παρά ουσίες που χρειάζεται ο οργανισµός µας για την καλή και την εύρυθµη λειτουργία του. Όπως λέει και το όνοµά τους, προστατεύουν τα κύτταρα από την οξείδωση, µια διαδικασία που γίνεται µεν φυσιολογικά, αλλά συνδέεται µε την καταστροφή των κυττάρων και µε τη γήρανση του οργανισµού. Άλλοτε, πάλι, προµηθεύουν τα κύτταρα µε συστατικά για τη δηµιουργία ορµονών που στέλνουν τα επιθυµητά µηνύµατα στον εγκέφαλο, ο οποίος συντονίζει και ελέγχει τις ανάγκες αλλά και τη διάθεσή µας. Από τα αρχαία ακόµα χρόνια υπήρχε η πεποίθηση πως υπάρχουν ορισµένες τροφές που ενισχύουν τον ερωτισµό και έτσι είτε απαγορευόταν η κατανάλωσή τους είτε έβρισκαν περίοπτη θέση στο τραπέζι των προγόνων µας. Οι τροφές αυτές που φηµολογείται ότι µας «ξεσηκώνουν», είναι γνωστές και ως αφροδισιακές, προς τιµήν της θεάς του έρωτα. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι θεωρούσαν αφροδισιακό το πικάντικο ραπανάκι, οι αρχαίοι Έλληνες το νερωµένο κρασί, τον κρόκο Κοζάνης, τα σύκα, το σκόρδο και το τυρί, οι Ρωµαίοι τα κεράσια και διάφορα άλλα εδέσµατα, όπως τα χέλια και το φιλέτο κροκόδειλου, ενώ οι µοναχοί στον Μεσαίωνα δεν καλλιεργούσαν ρόκα λόγω των αφροδισιακών της ιδιοτήτων! Ο περίφηµος εραστής Καζανόβα, πριν συνευρεθεί µε την εκάστοτε σύντροφό του, είχε παραδεχτεί ότι κατανάλωνε µια κούπα ζεστή σοκολάτα, και οι µύθοι δεν σταµατούν εκεί...


ΜΑΪΟΣ 2011

38•in•vitro

Baby boom

Συνεργάστηκαν οι Στυλιανός Ι. Γρηγοράκης, ενδοκρινολόγος, διδάκτωρ Παν. Αθηνών, υπεύθυνος Ενδοκρινολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ GENERAL και Μαρία Λαζαρίδου, ΜSc. Ψυχολόγος

Καλώς ήρθες εφηβεία!

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Το παιδί μεγάλωσε!

Ψυχολογικά σημάδια Όπως σε όλα τα μεταβατικά στάδια, έτσι κι εδώ η αναταραχή είναι αναμενόμενη, καθώς ο έφηβος έχει την ανάγκη να διαμορφώσει την ταυτότητά του. Μέχρι τώρα ήταν το μέλος μιας οικογένειας. Ήταν το παιδί των γονιών του. Τώρα ποιος είναι; Ποια είναι η προσωπικότητά του; Με ποιους ανθρώπους του αρέσει να σχετίζεται; Ποιες είναι οι επιλογές του; Έντονη είναι, επίσης, η αυξημένη σεξουαλική διέγερση και η τάση για ανεξαρτητοποίηση. Πολλοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την ηλικιακή έναρξη της εφηβείας (γενετικοί, κοινωνικοί, διατροφικοί, φυλετικοί κ.ά.) και φαίνεται ότι στις δυτικές κοινωνίες σηματοδοτείται σε νεαρότερες ηλικίες, τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτό αποδίδεται στην καλυτέρευση του επιπέδου υγείας μέσω της βελτίωσης των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών και της διατροφής. Για τα κορίτσια στην Ελλάδα είναι περίπου στην ηλικία των 10 ετών και για τα αγόρια κοντά στα 12 έτη.

Πρώιμη ήβη Αν τα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου εμφανιστούν σε κορίτσια κάτω των 8 ετών και σε αγόρια μικρότερα των 9 ετών, τότε μιλάμε για πρώιμη ήβη. Αντίθετα, η έλλειψη ή η ατελής ανάπτυξή τους μέχρι την ηλικία των 12 για τα κορίτσια (ανάπτυξη των μαστών) και 14 ετών για τα αγόρια (ανάπτυξη των όρχεων), δείχνει καθυστέρηση της ήβης. Σε ανάλογες περιπτώσεις ο ειδικός θα διαγνώσει εάν υπάρχει πρόβλημα και αν απαιτείται θεραπευτική αγωγή.

Είναι όλα φυσιολογικά; Ένδειξη ότι όλα πηγαίνουν ρολόι είναι η ανάπτυξη των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου. Η εξέλιξη του ύψους είναι ακόμα μια ένδειξη, η οποία, όταν υπολείπεται, πιθανόν να σημαίνει πρόβλημα. Για παράδειγμα, όταν η ετήσια αύξηση του ύψους από τα 4 έτη και μέχρι την εφηβεία κατά μέσο όρο είναι μικρότερη των 4,5 εκατοστών, μπορεί να υποδηλώνει πρόβλημα ανάπτυξης. Επίσης η αλλαγή καναλιού στις καμπύλες ανάπτυξης, που διαπιστώνει ο παιδίατρος, είναι αιτία ενεργοποίησης των γονέων.

Μαμά, εμπιστεύσου με… Στην εφηβεία τα παιδιά διανύουν μόνα τον δρόμο προς την ωρίμαση και οι γονείς πρέπει να δεχτούν ότι έχουν χάσει ένα κομμάτι ελέγχου τους. Οι ειδικοί συμβουλεύουν καταρχάς ψυχραιμία. Αν τα παιδιά διαπαιδαγωγήθηκαν σωστά, θα φανεί τώρα που καλούνται να δείξουν ότι, όσα έμαθαν, μπορούν να τα προσαρμόσουν στην καινούργια πραγματικότητα. Οι γονείς πρέπει να εμπιστευτούν το παιδί που μεγάλωσαν. Αν προσπαθήσουν να το ελέγξουν, για να πετύχουν μείωση των κινδύνων και έναν πιο ανώδυνο τρόπο ένταξής τους στην ενήλικη ζωή, η μεταβατική αυτή περίοδος θα γίνει δύσκολη για όλους.

Η Ανησυχητική αλλαγή συμπεριφοράς, παράξενες απαιτήσεις για χρήματα ή νυχτερινές εξόδους απαιτούν συζήτηση. Αν όμως δεν υπάρχει καμιά επικοινωνία ή ο έφηβος κρύβει κάτι, χρειάζεται η γνώμη ειδικού. Απάθεια και έλλειψη αντίδρασης σε διάφορες καταστάσεις μπορεί να κρύβουν κατάθλιψη.

περίοδος της εφηβείας τρομάζει τους περισσότερους γονείς, που φοβούνται μεγάλες ανατροπές και διατάραξη της οικογενειακής τους γαλήνης. Η δύσκολη αυτή περίοδος, όμως, δεν είναι παρά ο πρώτος από τους πολλούς σταθμούς της ανάπτυξης του ανθρώπου και απαραίτητη φάση για τη μετάβαση του παιδιού στην ενήλικη ζωή του. Απαιτείται γνώση και επαγρύπνηση από το οικογενειακό περιβάλλον για σωστή συμπεριφορά και δράσεις, όπου και όποτε χρειαστεί.

Πρώτα σημάδια

Με την έναρξη της παραγωγής και έκκρισης των ορμονών του φύλου εμφανίζονται τα σημάδια της εφηβείας, που είναι κυρίως η σημαντική αύξηση του ύψους και η ανάπτυξη των δευτερογενών χαρακτηριστικών του φύλου (έξω γεννητικά όργανα για τα αγόρια, στήθος στα κορίτσια, εφηβαίο). Η ανάπτυξη αυτή ολοκληρώνεται σε 1,5 έως 6 χρόνια για τα κορίτσια και σε 2 έως 4,5 χρόνια για τα αγόρια. Άλλα χαρακτηριστικά είναι η επίτευξη της γονιμότητας και πολλές αλλαγές στα διάφορα συστήματα του οργανισμού (π.χ. ενδοκρινικό, καρδιαγγειακό, μυοσκελετικό κ.ά.). Τα σημάδια της εφηβείας για τα κορίτσια είναι, εκτός από την αύξηση του ύψους, η ανάπτυξη των μαστών. Η περίοδος εμφανίζεται αργότερα από το μέσο και μετά της εφηβείας, χωρίς να σημαίνει το τέλος της αύξησης του ύψους, καθώς μπορούν να ψηλώσουν ακόμα 7-9 εκατοστά. Στα αγόρια, το πρώτο σημάδι είναι η αύξηση του μεγέθους των όρχεων, και συγκεκριμένα σε διάμετρο πάνω από τα 2,5 εκατοστά, και η τραχιά φωνή. Η ομαλή πρόοδος της εφηβείας σε κλινικό επίπεδο κρίνεται από την ανάπτυξη των παραπάνω και επιπλέον από εκείνη του εφηβαίου και του πέους στα διάφορα στάδια.


ΜΑΪΟΣ 2011

in•vitro•39

Ψυχολογία

Συνεργάστηκε η Νέλλη Θεοδοσίου, Ψυχολόγος, ειδικευμένη στην Κλινική & Παιδαγωγική Ψυχολογία

Εργασία και χαρά. Γίνεται;

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ι

κανοποίηση από τη δουλειά, οικονομική επιτυχία και αναγνώριση είναι ό,τι ελπίζει να αποκομίσει από την εργασία του σήμερα ακόμα και ο λιγότερο φιλόδοξος άνθρωπος. Έτσι, η φόρτιση στο πεδίο αυτό αρχίζει από πολύ νωρίς να εξασκεί μεγάλη πίεση στην ψυχή και στο σώμα μας. Επιπλέον, σήμερα, που γενικά υπάρχει μεγάλη ανεργία, ακόμα κι αυτός που γνωρίζει από νωρίς τι θα ήθελε να κάνει κι έχει όλα τα προσόντα να γίνει ένας επιτυχημένος επαγγελματίας, ταλαιπωρείται από έντονο άγχος εξαιτίας του ανταγωνισμού για την απόκτηση μιας δουλειάς. Σε γενικές γραμμές, όμως, οι κακές συνθήκες εργασίας, το μακρύ ωράριο, οι πιεστικές προθεσμίες, η ασυνεννοησία με τους προϊσταμένους και τους συνεργάτες, ο ανταγωνισμός και η συνεχής ανασφάλεια μπορεί, είτε ξεχωριστά είτε σε συνδυασμό, να προκαλέσουν πολύ επιζήμιες φθορές.

Ο «αέναος» πόθος

Πώς επιδρά το στρες στην υγεία μας

>

 ρώτα πρέπει να καταλάβουμε ότι ο Π σύγχρονος άνθρωπος λειτουργεί με το αρχέγονο ένστικτο να πολεμήσει τον κίνδυνο ή να τραπεί σε φυγή, όταν βρίσκεται σε κατάσταση στρες. Έτσι, λοιπόν, το σώμα μας αυξάνει τη ροή αίματος και την ενέργεια (γλυκόζη) στους μύες, για να μεγιστοποιήσει τη μυϊκή ισχύ και την ευκινησία, ώστε να εξασφαλίσει την ετοιμότητα για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο. Ο ρυθμός της καρδιάς, η αρτηριακή πίεση και η αναπνοή αυξάνονται, στην προσπάθειά τους να παράγουν και να μεταφέρουν περισσότερη ενέργεια και οξυγόνο στους μύες. Τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα είναι αυξημένα για να παρέχουν περισσότερη ενέργεια. Αυξάνεται η εγκεφαλική λειτουργία και η επαγρύπνηση, που μας επιτρέπει να σκεφτούμε γρήγορα.

>

Λέμε ΟΧΙ

…στα ποτά και στα τσιγάρα, έναν συνηθισμένο, άλλα όχι και τόσο αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης του άγχους. …στις μεγάλες ποσότητες ηρεμιστικών, που χρησιμοποιούνται σήμερα ευρύτατα για την ανακούφιση του άγχους και της έντασης.

…στην κακή διατροφή, εφόσον οι σωστές βιταμίνες μπορούν να μας βοηθήσουν να εξισορροπήσουμε την επίδραση ενός σκληρού τρόπου ζωής, που μας απομυζά κάθε ενεργητικότητα. …στον φόβο να χάσουμε την αξία μας στα μάτια των άλλων.

Ο φόβος, η ένταση και η νευρικότητα είναι οι αντιδράσεις σε μέτρια επίπεδα άγχους. Τα υψηλά, όμως, επίπεδα αγχωτικής κατάστασης χαρακτηρίζονται από εξουθενωτικό φόβο μέχρι πανικόβλητη συμπεριφορά.

4 ΝΑΙ για λιγότερο στρες 1. Θετική στάση και σκέψη Επιδείξτε αυτοπεποίθηση, δηλαδή, και πίστη στον εαυτό σας και στις ικανότητές σας. Συνειδητοποιήστε ότι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, ακόμα κι αν δεν πετύχατε τους στόχους σας, η ζωή δεν τελείωσε, αλλά συνεχίζεται… Μάθετε ν’ αγαπάτε αυτό που κάνετε και να το εκτελείτε με αγάπη, αξιοπρέπεια και μεράκι.

2. Μάθετε στο σώμα σας τη… σωστή στάση Περνάτε πολλές ώρες όρθιοι; Η σωστή στάση του σώματός σας είναι: πλάτη τεντωμένη, πόδια ανοιχτά στο πλάτος της λεκάνης (1520 εκ.), ώμοι χαλαροί στο πλάι του σώματος. Κάθεστε για ώρες καθισμένοι σε ένα γραφείο; Τότε φροντίστε να ρυθμίζετε το κάθισμά σας έτσι, ώστε η λεκάνη σας να είναι λίγο πιο ψηλά από τα γόνατά σας. Μη σταυρώνετε τα πόδια και ακουμπάτε τα πέλματά σας καλά κάτω στο πάτωμα.

3. Ρυθμίστε το «εσωτερικό» σας ρολόι Με άλλα λόγια, μάθετε να σέβεστε τους φυσικούς ρυθμούς σας. Αλλά για να το κάνετε αυτό, πρέπει να γνωρίζετε πρώτα ότι το σώμα μας ζει στον ρυθμό βιολογικών ρολογιών γενετικά προγραμματισμένων, τα οποία ρυθμίζουν τη θερμοκρασία, τους χτύπους της καρδιάς, την κυκλοφορία του αίματος, τις εκκρίσεις των ορμονών κ.λπ.

4. Εξαλείψτε ή αποφύγετε τον κίνδυνο Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους μείωσης του άγχους είναι να εξαλειφθεί ή να αποφευχθεί το στρεσογόνο ερέθισμα. Όσοι, λοιπόν, εργάζεστε σε επαγγέλματα που είναι περισσότερο αγχώδη, μπορείτε, ιδανικά, να μειώσετε το άγχος σας παίρνοντας άδεια ή αλλάζοντας δουλειά – αν και στους καιρούς που ζούμε είναι μάλλον ουτοπικό να επιδιώκουμε να αλλάξουμε δουλειά. Οι γιατροί συχνά συνιστούν θαλασσινά ταξίδια ή ξεκούραστες διακοπές σε ευχάριστο περιβάλλον σε εργαζόμενους που η σωματική και συναισθηματική τους υγεία απειλείται από τις πιεστικές συνθήκες που ζουν.


ΜΑΪΟΣ 2011

40•in•vitro

Εναλλακτικά

Συνεργάστηκε η Ιωάννα Βαπορίδη, MSc Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής ειδικευμένη στο Aqua Yoga στην εγκυμοσύνη και στη λοχεία

Aqua Yoga

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Νέα μέθοδος εκγύμνασης

για μέλλουσες μαμάδες Η aqua yoga βασίζεται στις αρχές της γιόγκα κι έχει στόχο να βοηθήσει τη γυναίκα και το μωρό της να απολαύσουν μαζί απλές κινήσεις μέσα στο νερό. Μετά την άσκηση, η έγκυος απολαμβάνει ευεξία και ηρεμία, κάτι που επιδρά και στο έμβρυο.

Η

γιόγκα έχει, ήδη, δείξει την αποτελεσματικότητά της τόσο ώστε να την αποδέχεται σήμερα και η συμβατική ιατρική για την αντιμετώπιση οργανικών και ψυχολογικών προβλημάτων. Όμως, εκτός από την αυτοπεποίθηση, τη χαλάρωση και την αίσθηση εσωτερικότητας που χαρίζει, η γιόγκα βοηθά και στην εγκυμοσύνη. Είναι, λοιπόν, σημαντικό για όσες περιμένουν παιδί να συνειδητοποιήσουν ότι, όπως φροντίζουν για τις γυναικολογικές τους εξετάσεις, την υγεία του μωρού τους και τη διατροφή τους, έτσι πρέπει να φροντίζουν και για τη φυσική τους κατάσταση, ώστε να προετοιμάσουν το σώμα τους όσο το δυνατόν καλύτερα να δεχτεί πιο «ανώδυνα» τη διαδικασία του τοκετού. Το σώμα μέσα στο νερό δουλεύει καλύτερα και πιο ολοκληρωμένα απ’ ό,τι εκτός αυτού, χωρίς καμιά επιβάρυνση των αρθρώσεων και χωρίς τον παραμικρό κίνδυνο πτώσης και κραδασμών. Η aqua yoga ενδείκνυται για όλες τις γυναίκες, ανεξαρτήτως του μήνα κύησης που διανύουν, αφού η καθεμία μπορεί να καθορίσει την ένταση που θα βάλει, προσαρμόζοντας έτσι το πρόγραμμά της, μαζί με τον ειδικευμένο καθηγητή φυσικής αγωγής, ανάλογα με τις δυνατότητες και τη φυσική της κατάσταση. Έχοντας πάντα τη σύμφωνη γνώμη του γυναικολόγου της, η μέλλουσα μητέρα μπορεί να ακολουθεί το πρόγραμμα σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αλλά και μετά, στην περίοδο της λοχείας.

Συγκεντρωμένες στις αναπνοές Όπως όλες οι ασκήσεις που γίνονται στο νερό, έτσι και στην aqua yoga το σώμα προστατεύεται. Οι μικροτραυματισμοί αποφεύγονται και οι συχνές αναπνοές ξεκουράζουν. Όσο για τις ασκήσεις, υπάρχουν διαφόρων ειδών: Ήπια ενδυνάμωση: Έχοντας βυθισμένο το σώμα μέχρι τους ώμους και λόγω της αντίστασης του νερού δουλεύουμε ομοιόμορφα σχεδόν όλες τις μυϊκές ομάδες, πετυχαίνοντας μια καλή και ήπια μυϊκή ενδυνάμωση. Επίσης το βάρος του σώματος περιορίζεται μόνο στο 10%, κάνοντας έτσι την έγκυο να νιώθει πιο ανάλαφρα και άνετα μέσα σε αυτό. Χαλάρωση: Το χλιαρό νερό εξασφαλίζει στην έγκυο ένα ξεκούραστο περιβάλλον για χαλάρωση, όπως και οι ασκήσεις stretching αλλά και οι ασκήσεις που βοηθούν στην εκγύμναση συγκεκριμένων μυϊκών ομάδων, που συμμετέχουν ενεργά στη διάρκεια του τοκετού. Σημαντικές και οι αναπνοές: Στο είδος αυτό της εκγύμνασης σημαντική θέση κατέχουν και οι αναπνοές, οι οποίες βοηθούν την ��γκυο να επικοινωνεί με το μωρό της, να ηρεμεί από το καθημερινό άγχος, αλλά και να εξασκηθεί, ώστε να μπορέσει να τις εφαρμόσει κατά τη διάρκεια του τοκετού.

>

> >

Τα οφέλη της aqua yoga Μικρότερος μέσος όρος αύξησης του βάρους τους στη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Μικρότερη διάρκεια τοκετού (λόγω εκγύμνασης της πυέλου) καθώς και μικρότερο ποσοστό καισαρικών τομών.

Λιγότεροι πόνοι στην οσφυϊκή χώρα και καλύτερη στήριξη αυτής και της κοιλιάς.

Ενδυνάμωση των ποδιών και του κορμού για καλύτερη ισορροπία όσο το βάρος αυξάνεται.

Βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και ιδίως στην περιοχή της λεκάνης, καθώς και βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας.

Πρόληψη και αντιμετώπιση του διαβήτη της εγκυμοσύνης, όταν συνδυάζεται με σωστή και ισορροπημένη διατροφή.

Ενδυνάμωση του νευρικού συστήματος και των μυών, βελτίωση της ισορροπίας, της ευθυγράμμισης και της ευλυγισίας.

Θεραπευτική λειτουργία ύστερα από έναν δύσκολο τοκετό αλλά και στην επιλόχεια κατάθλιψη.

Καλύτερη φυσική κατάσταση και επαναφορά πιο γρήγορα στην αρχική σωματική κατάσταση πριν από την εγκυμοσύνη.


ΜΑΪΟΣ 2011

IN•VITRO•41

Προτείνουμε Ιατρικές σελίδες «Νους υγιής» Michelle Schoffro Cook Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει µεθόδους της ολιστικής θεραπευτικής και αποτελεί έναν πολύτιµο οδηγό ζωής. Με ολοκληρωµένα προγράµµατα διατροφής για έναν «καθαρό» εγκέφαλο, το «Νους υγιής» δίνει απαντήσεις σε δεκάδες ερωτήµατα που αφορούν στο πιο µυστηριώδες όργανο του ανθρώπου, τον εγκέφαλο.

«Η φυσικοθεραπεία στην Ελλάδα» Παναγιώτης Μπουζικάκος, Γιάννης Μαρµαράς Στο εν λόγω βιβλίο, γίνεται µια ιστορική αναδροµή της Φυσικοθεραπείας στην Ελλάδα από το 1950 έως το 2010, τονίζοντας την ανοδική πορεία και την προσφορά της Φυσικοθεραπείας στον χώρο της υγείας. «HCR-20 Εκτίμηση Επικινδυνότητας για την Εκδήλωση Βίαιης Συμπεριφοράς» C.D. Webster, K.S. Douglas, D. Eaves, S.D. Hart

«Τόλμησε» Λυδία Μουζάκα

To In Vitro και σε ηλεκτρονική μορφή

Πλέον µπορείτε να διαβάσετε το In Vitro και µέσω διαδικτύου. H διαδικασία είναι πολύ απλή. Πληκτρολογήστε την παρακάτω διεύθυνση issuu.com/invitromagazine και θα εµφανιστούν στην οθόνη σας όλα τα τεύχη του περιοδικού. Πατώντας στο εξώφυλλο του ενός θα µπορέσετε να το ανοίξετε και να το ξεφυλλίσετε σε πραγµατικό χρόνο. Aν θέλετε µπορείτε να το κατεβάσετε σε µορφή PDF στην επιφάνεια του υπολογιστή σας. Έτσι δηµιουργείτε το προσωπικό σας αρχείο από τεύχη του In Vitro. Προσοχή όµως διότι απαγορεύεται η αναπαραγωγή και αναδηµοσίευση των θεµάτων του περιοδικού.

Στην εξαιρετική συγγραφική προσπάθεια της κ. Μουζάκα, διαβάζουµε την ιστορία ενός ανθρώπου που υπερπήδησε κάθε εµπόδιο στη ζωή του και µε γνώµονα την αγάπη για τη ζωή και την επιστήµη θέλησε να προσφέρει στον συνάνθρωπο.

Η κλίµακα HCR-20 συγκεντρώνει πλούσια εµπειρία στην πρόγνωση της επικίνδυνης συµπεριφοράς, ενσωµατώνοντας τη σύγχρονη διεθνή γνώση γύρω από το αντικείµενο. Αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιµο εργαλείο στο χώρο της ψυχιατροδικαστικής, γενικής ψυχιατρικής, ενώ είναι κατάλληλη για ερευνητικούς σκοπούς.

Business mail Ελαφρά αύξηση των πωλήσεων για τη Sanofi - Aventis το 2010 Ισχυρή απόδοση των πλατφορµών ανάπτυξης σηµειώθηκε για τον Όµιλο Sanofi - Aventis κατά το πρώτο τρίµηνο του 2011 διεθνώς. Οι πωλήσεις του Οµίλου ανήλθαν στα 7.779 εκατοµµύρια ευρώ (έναντι 7.898 εκατοµµυρίων ευρώ το 1ο τρίµηνο του 2010, συµπεριλαµβανοµένων 513 εκατοµµυρίων ευρώ για τη Merial).Οι πωλήσεις σηµείωσαν αύξηση 0,1%, εξαιρουµένων των πωλήσεων για τον Α/Η1Ν1 και παρά την απώλεια πωλήσεων ύψους 569 εκατοµµυρίων ευρώ το 2011 λόγω του ανταγωνισµού των γενοσήµων, έναντι τις αντίστοιχης

περιόδου του 2010. Οι πλατφόρµες ανάπτυξης (εξαιρουµένων των πωλήσεων για τον Α/Η1Ν1) σηµείωσαν αύξηση κατά 15,5% και συνέβαλαν κατά 59,2% στις πωλήσεις του Οµίλου το 1ο τρίµηνο του 2011, έναντι 51,4% το 1ο τρίµηνο του 2010. Οι πωλήσεις στις Αναδυόµενες Αγορές ανήλθαν στα 2.386 εκατοµµύρια ευρώ, σηµειώνοντας αύξηση 14,6% (εξαιρουµένων των πωλήσεων για τον Α/ Η1Ν1), ξεπερνώντας τις πωλήσεις στις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη, και αντιπροσώπευσαν το 30,7% των πωλήσεων του Οµίλου.

Φαρµασέρβ - Λίλλυ: «Η Ελληνική Συµµετοχή στην Παγκόσµια Γνώση» Σειρά εκδηλώσεων για την παρουσίαση του βιβλίου «Κλινική Έρευνα στην Ελλάδα 19962010» του Ιατρικού Τµήµατός της Φαρµασέρβ - Λίλλυ οργάνωσε η εταιρεία Φαρµασέρβ - Λίλλυ την Τετάρτη 13 Απριλίου στη Θεσσαλονίκη και την Παρασκευή 15 Απριλίου 2011 στο Πολιτιστικό Κέντρο - Εντευκτήριο Κτίριο «Κωστής Παλαµάς». Στην εκδήλωση που πραγµατοποιήθηκε στην Αθήνα µίλησαν ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύµβουλος της Φαρµασέρβ - Λίλλυ κ. Διονύσι-

ος Φιλιώτης, ο Διευθυντής του Ιατρικού Τµήµατος της Φαρµασέρβ - Λίλλυ κ. Ευάγγελος Δροσινός, η Διευθύντρια ΕΣΥ - Παθολόγος κ. Μαριάννα Μπενρουµπή και ο Διευθυντής Κλινικών Ερευνών και Εγκρίσεων της Φαρµασέρβ - Λίλλυ κ. Ιωάννης Χονδρέλης. Στη Θεσσαλονίκη οµιλητές ήταν ο Αντιπρόεδρος και Γενικός Διευθυντής της Φαρµασέρβ - Λίλλυ κ. Σπύρος Φιλιώτης, ο Διευθυντής του Ιατρικού Τµήµατος κ. Ευάγγελος Δροσινός, ο Διευθυντής Κλινικών Ερευνών και Εγκρίσεων

κ. Ιωάννης Χονδρέλης και ο Παθολόγος κ. Εµµανουήλ Πάγκαλος. Η έκδοση µε τίτλο «Κλινική Έρευνα στην Ελλάδα 1996-2010» παρουσιάζει τα αποτελέσµατα της δραστηριοποίησης της Φαρµασέρβ - Λίλλυ στο πεδίο των κλινικών µελετών. Μέσα σε αυτά τα 15 χρόνια η εταιρεία – αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση – κατόρθωσε να επιτύχει: Τη δηµιουργική επιστηµονική συνεργασία µε 1.500 Έλληνες ιατρούς και ερευνητές από πε-

ρισσότερα από 1.000 ερευνητικά κέντρα στο πλαίσιο 98 κλινικών ερευνητικών προγραµµάτων, που έχουν οδηγήσει στη συλλογή δεδοµένων 14.000 ασθενών. Τα δεδοµένα των ερευνητικών προγραµµάτων οδήγησαν σε παρουσιάσεις σε διεθνή συνέδρια και σε δηµοσιεύσεις στα πλέον έγκριτα επιστηµονικά περιοδικά, ενώ οι αλλεπάλληλοι έλεγχοι των προγραµµάτων της εταιρείας από ανεξάρτητες αρχές απέδειξαν την αρίστη ποιότητα της διεξαγωγής των ερευνών.


ΜΑΪΟΣ 2011

42•in•vitro

Ομορφιά

Συνεργάστηκε η Μαίρη Παπαδάκη, χειρουργός-μαιευτήρας, γυναικολόγος

Περιποίηση στήθους

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Στήθος στο… ύψος του Για να είναι αποτελεσματική η φροντίδα του στήθους, θα πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά και με μεθοδικότητα εκτός από τον μαστό και στους δερματικούς ιστούς που το συγκρατούν – δηλαδή στο ντεκολτέ και την ευρύτερη θωρακική κοιλότητα.

Σ

ύμβολο μητρότητας και ομορφιάς, το στήθος αποτελούσε και αποτελεί πάντα το πιο ευαίσθητο μέρος του γυναικείου σώματος. Το μέγεθός του επηρεάζεται κυρίως από την κληρονομικότητα, αλλά έχει να κάνει και με την ηλικία και με τη γενική κατάσταση της υγείας του οργανισμού. Αποτελείται από αδενικά κύτταρα, λίπος, αιμοφόρα αγγεία, λεμφαγγεία και νεύρα. Περιβάλλεται από δέρμα και στηρίζεται πάνω στους μύες που καλύπτουν τη θωρακική κοιλότητα. Ως αδένας (μαστικός) έχει μια λειτουργία, η οποία επηρεάζεται από ορμόνες, που σχετίζονται με τα έμμηνα, την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.

Οι «εχθροί» του

όμορφο και νεανικό. Ποια είναι η βασική συμβολή της; Με αυτή δυναμώνουν οι μύες του θώρακα κι έτσι το στήθος διατηρείται στητό. Να θυμάστε: Ιδανικές ασκήσεις για το στήθος είναι: οι κάμψεις (push-ups) και οι εκτάσεις από ύπτια θέση με μικρά βαράκια. Επίσης, καλό κάνουν και οι ασκήσεις που δυναμώνουν την πλάτη, καθώς αυτές συμβάλλουν ώστε να κρατάτε το σώμα σας σε σωστή στάση και να μην καμπουριάζετε. Διατροφή: Φροντίστε να περιλαμβάνει όλα εκείνα τα ιχνοστοιχεία και τις βιταμίνες που χρειάζεστε για να είστε υγιείς. Να θυμάστε: Προσπαθήστε να χάνετε τα περιττά κιλά σας σιγά και σταθερά, κατά μέσο όρο ένα κιλό την εβδομάδα, αλλιώς παραμονεύει η χαλάρωση.

Η φθορά του χρόνου, οι επιπτώσεις της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, καθώς και το ίδιο του το βάρος είναι οι βασικοί του «εχθροί». Όμως, λόγω της θέσης του, της κατασκευής του και της βαρύτητας, το γυναικείο στήθος ταλαιπωρείται επίσης πολύ τόσο από τις κινήσεις των χεριών όσο και από κάθε άλλη κίνηση του σώματος. Πώς μπορεί, λοιπόν, να αντιμετωπιστούν τόσο πολλοί και σημαντικοί εχθροί; Με ένα και μοναδικό όπλο (εξαιρούμε την πλαστική χειρουργική): με την τακτική φροντίδα ήδη από τα νεανικά χρόνια.

Tips

Φροντίδες ομορφιάς

> >

Στηθόδεσμος: Η επιλογή του κατάλληλου στηθόδεσμου είναι πρωταρχική, καθώς το στήθος είναι καθημερινά εκτεθειμένο στη βαρύτητα, με αποτέλεσμα να είναι επιρρεπές στη χαλάρωση. Ο σωστός, λοιπόν, στηθόδεσμος βοηθά το στήθος να κρατιέται στο ύψος του και να μην επηρεάζεται από τις συνεχείς κινήσεις του σώματος. Να θυμάστε: • Όσο πιο μεγάλο είναι το στήθος τόσο μεγαλύτερη θα πρέπει να είναι η στήριξη από τον στηθόδεσμο και μάλιστα από κάτω κι όχι από τις τιράντες. •Σωστό μέγεθος είναι εκείνο που επιτρέπει στον στηθόδεσμο να αγκαλιάζει ολόκληρο τον μαστό χωρίς να τον πιέζει και χωρίς να τον σφίγγει, εμποδίζοντας έτσι την κυκλοφορία στα αιμοφόρα αγγεία και στα λεμφαγγεία. Γυμναστική: Πρόκειται για τον δεύτερο τρόπο για να βοηθάτε το στήθος σας να παραμένει

>

 η χρησιμοποιείτε ποτέ καυτό νερό στο Μ στήθος σας, γιατί έτσι χαλαρώνουν οι ιστοί που το περιβάλλουν. Καταλληλότερο για το ντους (διάρκειας 30 δευτερολέπτων) είναι το κρύο νερό. Kάντε εναλλακτικά τοπικό μασάζ στην περιοχή του στήθους με ένα σφουγγάρι με κρύο νερό, αν δεν αντέχετε το τρεχούμενο κρύο νερό της βρύσης. Κάντε κατά διαστήματα υδροθεραπεία, εάν μπορείτε, ��ε κάποιο ινστιτούτο ομορφιάς. Η τακτική αλλά ήπια απολέπιση της επιδερμίδας (δυο φορές την εβδομάδα) ευνοεί την κυτταρική ανανέωση και την ενεργοποίηση της επιδερμίδας στην περιοχή. Το συστηματικό μασάζ με τη βοήθεια των ειδικών προϊόντων βοηθά στη διατήρηση της σφριγηλότητας και της ελαστικότητας του στήθους. Απλώστε, πρωί και βράδυ, ένα εξειδικευμένο προϊόν για το στήθος, με ανοδικές κινήσεις ακολουθώντας το φυσικό περίγραμμα του στήθους (εκτός από τις θηλές). Με τις αυξομειώσεις του στήθους πρέπει να αλλάζει και ο στηθόδεσμος. Το δέρμα του στήθους δεν θα πρέπει να ερεθίζεται από το υλικό με το οποίο είναι φτιαγμένος ο στηθόδεσμος.

>

> > > >


ΜΑΪΟΣ 2011

IN•VITRO•43

Shopping Εαρινή συμφωνία

Soin Remodelant et Raffermissante Buste, ELANCYL Χάρη στο σύµπλεγµα των αντιοξειδωτικών και συσφιγκτικών συστατικών της, αυτή η κρέµα-ζελ είναι σε θέση να προστατεύει το δέρµα σας καθηµερινά, να το λειαίνει και να το επαναδοµεί άµεσα, χαρίζοντάς σας, έτσι, ένα όµορφο και αναδιαµορφωµένο στήθος. Η ανάλαφρη και ελαφρώς αρωµατισµένη σύνθεσή του, εµπλουτισµένη µε θρεπτικό έλαιο γλυκού αµυγδάλου, απλώνεται στο στήθος, στον λαιµό και στο ντεκολτέ.

Bust Beauty Extra-Lift Gel, CLARINS Η τέλεια περιποίηση στήθους, µε άµεσο αποτέλεσµα ανόρθωσης. Διατηρεί τη σύσφιξη και τόνωση του φυσικού στηθόδεσµου και βελτιώνει το σχήµα του στήθους. Η διπλή συσφιγκτική και ενυδατική δράση του, επαναφέρει το κράτηµα και το σχήµα του στήθους, µέρα µε τη µέρα.

«Phytobuste formule Phyto-Aromatique, SISLEY Μια εντατική, συσφιγκτική περιποίηση (34% βελτίωση σε τρεις εβδοµάδες), πλούσια σε φυτικά εκχυλίσµατα και φύκια θαλάσσης: horsetail, fucus, tormentil, κισσός, κόκκινο σταφύλι και αιθέρια έλαια. Το περίγραµµα του στήθους αποκτά ελαστικότητα και σφριγηλότητα. Είναι ιδανικό ύστερα από δίαιτα και εγκυµοσύνη (εκτός από την περίοδο του θηλασµού).

Firming Body Cream, SHISEIDO Θρεπτική κρέµα σώµατος, κατάλληλη και για το στήθος, µε πλούσια υφή, ειδικά σχεδιασµένη για την ενίσχυση της ενυδάτωσης, της ελαστικότητας, της απαλότητας, της σύσφιγξης και της αναζωογόνησης του δέρµατος. Το µείγµα των θρεπτικών στοιχείων, η ευχάριστη υφή και το διακριτικό άρωµα που έχει, συµβάλλουν στα καλύτερα δυνατά ενυδατικά και βελτιωτικά αποτελέσµατα.

beauty

Τα νεότερα προϊόντα της αγοράς για να φροντίζετε το στήθος σας µόνη στο σπίτι σας. Κρέµες και ζελ για να προλαµβάνουν τη χαλάρωσή του, να το τονώνουν, να το συσφίγγουν και να βελτιώνουν την εµφάνισή του.

Guava Body Butter, KOΡΡΕΣ Θρέφει ολόκληρο το σώµα και την περιοχή του µπούστου, ενώ η έντονα ενυδατική και µαλακτική του δράση, το κάνει ιδανικό για τις ξηρές επιδερµίδες. Το εκχύλισµα Guava που περιέχει (πολυφαινόλες κόκκινου σταφυλιού και γλυκερίνη) αποτελεί σηµαντική πηγή βιταµίνης C, η οποία ενισχύει τη σύνθεση του κολλαγόνου.

Bust Beauty Firming Lotion, CLARINS Με εντατική δράση που συσφίγγει και ανανεώνει, αυτή η λοσιόν είναι ιδανική αντιγηραντική περιποίηση για να τονώσει το στήθος και να καταπολεµήσει της χαλάρωση της επιδερµίδας. Απαλύνει και ενυδατώνει για να διατηρήσει τη νεανική οµορφιά του ντεκολτέ. Συνιστάται ειδικά για µετά την εγκυµοσύνη, την έκθεση στον ήλιο και όσο διαρκεί µια δίαιτα.

Breast Enhancer, PUPA MILANO Μια κρέµα από φυσικά συστατικά, που αυξάνει ορατά το µέγεθος του στήθους έως και 1 νούµερο µέσα σε οκτώ εβδοµάδες, µε τρόπο απόλυτα ασφαλές για το ορµονικό σύστηµα. Απαγορεύεται η χρήση της στη διάρκεια της εγκυµοσύνης και του θηλασµού.

Suractif NonStop Lifting, LANCASTER Κατάλληλη για λαιµό και ντεκολτέ, η κρέµα αυτή ξέρει να φροντίζει το δέρµα ολόκληρη τη µέρα. Με δείκτη προστασίας από τον ήλιο 15, προσφέρει πάνω απ’ όλα αντιρυτιδική προστασία, συσφίγγει και τονώνει το δέρµα της περιοχής. Διατίθεται για κανονικά και ξηρά δέρµατα.


ΜΑΪΟΣ 2011

44•IN•VITRO

Σημειώσεις

Ç óåëßäá êåé. ôÞ áõ óáò áíÞ Ü ñ éê Óôåßëôå ìáò ì ò á ó ìõóôéêÜ ðïõ å ßô æå âïçèïýí íá íÜ ðéï õãéåé

Δεν πρέπει να ξεχάσω...

άνιου άκια του µπ κ α λ π α τ ερί ια Γ α πανάκι κ ν έ ε σ ω ζ ά µου, β ητα, για αυτοκίν ς ο τ α µ ίσ λ υς, γυα πό πάνω το α ώ ν ρ ε π ατο οποίο επτά και γυ λ α κ έ δ ω ν περιµέ ί. Έτσι, αθαρό παν κ α ν έ ε µ λίζω φτουν. µου αστρά ια κ ά κ α λ π Μ.Κ. τα

r magazine.g

itro invitro@inv

Τα κεριά µου θέλω να καίνε περισσότερη ώρα και κυρίως να στάζουν λιγότερο. Ο καλύτερος τρόπος γι’ αυτό, είναι να τα βάζω για αρκετές ώρες στο ψυγείο πριν τα ανάψω! Γ.Λ.

Στις γαρδένιες µου ρίχνω πάντα το κατακάθι του ελληνικού καφέ. Με αυτόν τον τρόπο παραµένουν φρέσκιες και ζωντανές. Κ.Τ.

Για να φύγουν λεκέδες από σοκολάτα, λίπη, φρούτα, παγωτό ή µπογιά, πρώτα αφαιρώ ξύνοντας µε µαχαίρι τα υπολείµµατα και έπειτα τους καθαρίζω µε διάλυµα απορρυπαντικού ή ξιδιού. Μ.Γ.

Πριν από το πρ ω τήρι νερό µε σταινό µου πίνω ένα ποιδιαίτερα αναζ γόνες λεµονιού. Είναι ωογονητικό κα ι λιποδιαλυτικό. Α.Φ.

Πού θα μας βρίσκετε... NOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ ΑΘΗΝΑ > Νοσοκοµείο Αιγινήτειο, Βασ. Σοφίας 72 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Η Ελπίς» Δηµητσάνης 7, Αµπελόκηποι > Ερρίκος Ντυνάν, Μεσογείων 107 > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωµά 17> Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» (Ερυθρός Σταυρός), Αθανασάκη 1> Γ.Ν. Νοσηµάτων Θώρακος «Σωτηρiα», Μεσογείων 152 > Αρεταίειο Νοσοκοµείο, Βασ. Σοφίας 76 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ευαγγελισµός», Υψηλάντου 45 > Γενικό Νοσοκοµείο Παίδων Aγλαΐα Κυριακού, Θηβών και Λεβαδείας, Αµπελόκηποι > Νοσοκοµείο Αφρ. & Δερµ. Νόσων Αθηνών «Ανδρέας Συγγρός», Δραγούµη 5 > Οφθαλµιατρείο Αθηνών, Σίνα & Πανεπιστηµίου 26, > Ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Doctors’ Hospital, Κεφαλληνίας 26 > ΝΕΟ ΑΘΗΝΑΙΟΝ, Αστυ-

δάµαντος 83, Τηλ.: 210 7228511 ΠΕΙΡΑΙΆΣ > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο», Zαννή και Αφεντούλη ΧΑΐΔΑΡΙ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικό», Ρίµινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Λ. Συγγρού 356 ΦΆΛΗΡΟ > Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν. Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΎΣΙ > Ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισµανόγλειο, Σισµανoγλείου 1 Ν. ΙΩΝΊΑ > Γ.Ν.Ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΊΚΑΙΑ > Γ.Ν. Νίκαιας, Μαντούβαλου Δηµ. 3 ΜΕΛΊΣΣΙΑ > 1ο Νοσοκοµείο ΙΚΑ “Η Πεντέλη” (Παπαδηµητρίου), Τέρµα Ζαΐµη> Γ.Ν.Μ. Αµ.

Φλέµιγκ, 25ης Μαρτίου 4, ΒΟΎΛΑ > Γενικό Νοσοκοµείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 ΝOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗΣ ΕΥΚΑΡΠΊΑ > Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου ΘεσσαλονΙκη > ΑΧΕΠΑ, Κυριακίδη Στ. 1 > Γ. Γεννηµατάς, Εθνικής Αµύνης και Αγ. Δηµητρίου 41 > Λοιµωδών, Λαµπράκη Γρ. 13 > ΕΚΑΒ, Πλαταιών 26 > Ιπποκράτειο, Παπαναστασίου Αλ. 49 > Γ. Ν. Αγ. Δηµήτριος, Ζωγράφου 2 ΚΑΛΑΜΑΡΙΆ > Α. Νοµαρχιακό Αγ. Παύλος, Αντιστάσεως 161 ΧΟΡΤΙΑΤΗ > Γ. Ν. Παπανικολάου IKA > Πλατεία Αττικής: Τσουδερού 61, > Περιστέρι: Β. Αλεξάνδρου 105, > Πατήσια: Ιωάννου Δροσοπούλου 157, > Αλεξάνδρας: Πανόρµου & Καρύστου 7, > Νέος Κόσµος: Μάχης Αναλάτου & Λαγουµιτζή, > Πειραιάς: Αγ. Κωνσταντίνου 1 . ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ > Κολοκούρη Ελένη Μεσογείων 117, εντός εµπορικού κέντρου, > Γρηγορό-

πουλος Σωτήρης Δευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς Νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > Λουράντος Κώστας Οµήρου 6, Ν. Σµύρνη, > Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Οµόνοια > Λένα Τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος Κων/νος Στουρνάρη 53 (δίπλα στο θέατρο Αλάµπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής Θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGORA CENTER), > Αντωνόπουλος Νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης Γεώργιος Πανεπιστηµίου 6, Αθήνα, > Κούβαρης Κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > Λαζαρίδου-Παπαδοπούλου Ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > Λύγδας Νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού Βασιλείου - Μαραγκού Ιωάννη Ακαδηµίας 76, Αθήνα, > Μώρος Δηµήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σµύρνη, > Ραφτόπουλος Γιώργος Κηφισίας 5, Αµπελόκηποι, > Σαµαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας 146Β & Λουκάρεως, Αµπελόκηποι, > Σταµατίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > Σταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, >Σκρέκα Αθανασία, Αττικής 94, Άνω Γλυφάδα > Τσιροπούλου Σοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι,

> Γιαννακάκου-Σκουµπουρδή Αγγελική Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, Δωδεκανήσου 39, Άλιµος > Αικατερίνη Παγιαύλα- Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΊΤΕ ΕΠΊΣΗΣ: > Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών, Μικράς Ασίας 75, Γουδί > Διαγνωστικό κέντρο «ΔΙΑΓΝΩΣΗ» (υποκατάστηµα Λεωφόρου Αλεξάνδρας) Λ. Αλεξάνδρας 166, Αθήνα > Holmes Place Athens, Εµπορικό Κέντρο “City Link” Βουκουρεστίου & Σταδίου 4 > Ηolmes Place Μαρούσι, Εµπορικό κέντρο “Αίθριο” Αγ. Κωνσταντίνου 40 > GymTonic: Λεωφόρος Βουλιαγµένης 96, Γλυφάδα > Hercules: Εθνικής Αντιστάσεως 33, Νέα Ερυθραία > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Press & Tabac - Εµπορικό κέντρο “THE MALL“ - Μαρούσι > Εµπορικό κατάστηµα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγµατος, Αθήνα.


ΜΑΪΟΣ 2011

Χρηστικά Μελάνωμα

Οδός Δελφών 124, 151 23 τηλ. 2310.886300

ΑΘΗΝΑ > Γ . Γεννηματάς – Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών / Τμήμα πλαστικής χειρουργικής / Λεωφ. Μεσογείων 154, 115 27 Αθήνα τηλ. Κέντρο: 210.7768000.

Ιατρεία διακοπής καπνίσματος

>Ά  γιος Σάββας – Περιφερειακό Αντικαρκινικό-Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών / Τμήμα Πλαστικής Χειρουργικής / Λεωφ. Αλεξάνδρας 171, 115 22 Αθήνα τηλ. Κέντρο 210.6409000, 213.2021000

ΑΤΤΙΚΗ

> Γ . Γεννηματάς – 6ο Ογκολογικό Νοσοκομείο ΙΚΑ / Τμήμα Πλαστικής χειρουργικής / Οδός Ασωπίου 4 Αθήνα, 114 73 τηλ. Κέντρο 210.6495100 >Α  νδρέας Συγγρός – Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Αθήνας / Οδος Ι. Δραγούμη 5, 161 21 Αθήνα, τηλ. Κέντρο 210.7240666, 210.7249021 > Ε υαγγελισμός – Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών / Οδός Υψηλάντου 45-47, 106 76 Κολωνάκι – Αθήνα τηλ. Κέντρο 210.7201000 >Α  ττικόν – Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο / Οδός Ρίμινι 1, 124 62 Χαϊδάρι Αθήνα. Τηλ Κέντρο 210.5831000 / Τηλεομοιότυπο: 210.5326385 >Υ  γεία – Διαγνωστικό και Θεραπευτικό Κέντρο Αθηνών / Λεωφ. Κηφισίας και Ερυθρού Σταυρού 4, 151, 23 Φιλοθέη – Αθήνα τηλ 210.6867557 >ΕΔΑΕ – Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία / Οδός Μιχαλακοπούλου 155, 115 27, τηλ. 210.7751236 > Ε ΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ – Γενικό Νοσοκομείο / Λεωφ. Μεσογείων 107, 115 26 Αθήνα, τηλ. Κέντρο: 210.6972000, Τηλεομοιότυπο: 210.6972200

> Ν.Ν.Θ.Α. «ΣΩΤΗΡΙΑ», Δ/νση: Λ. Μεσογείων 152, 11527 Αθήνα, Τηλ.: 1535, 210 7763404 > Γ.Ν. «ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ», Δ/ νση: Σισμανόγλου 1, 151 26 Μαρούσι, Τηλ.: 1535, 210 8039139, 210 8047165 > Ε υγενίδειο Θεραπευτήριο, Δ/νση: Παπαδιαμαντοπούλου 20, 115 28 Ιλίσια, Τηλ.: 210 7293407 >Π  .Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ», Δ/νση: Υψηλάντου 45-47 Αθήνα 106 75, Τηλ.: 1535, 2107201170 > Αντικαρκινικό - Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ», Δ/νση: Λ. Αλεξάνδρας 171, 115 22 Αθήνα, Τηλ.: 1535, 210 6409120 > Γ .Ν. Μελισσίων «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ», Δ/νση: 25ης Μαρτίου 14, 151 27 Μελίσσια, Τηλ.: 1535, 210 8038134 > Γ .Ν. Αττικής «ΚΑΤ», Δ/νση: Νίκης 2, 145 61 Κηφισιά, Τηλ.: 210 6280702 > Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ», Δ/νση: Ρίμινι 1, Χαϊδάρι, Τηλ. 210 5831823 >Π  εριφερειακό Γ.Ν. Νίκαιας «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ», Δ/νση: Μαντούβαλου 3, 184 54 Νίκαια, Τηλ.: 1535, 210 4933402, 210 4915061 >Ν  οσηλευτικό Ίδρυμα Μετοχικού Ταμείου Στρατού (Ν.Ι.Μ.Τ.Σ.) – Πνευμονολογική κλινική, Δ/νση: Μονής Πετράκη 10, 11521, Τηλ.: 210 7288110, 210 7288104

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

>2  51Γ.Ν. Αεροπορίας, Δ/νση: Λεωφ. Π. Κανελλόπουλου 3, 11525, Τηλ.: 210 7463300, 210 7702047

>Ν  οσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων /

> Γ .Ν. Ελευσίνας «ΘΡΙΑΣΙΟ», Δ/νση: Λεωφόρος Γεννημα-

τά, 19600 Μαγούλα, Τηλ.: 210 5534200 > Πολυκλινική Ολυμπιακού Χωριού, Δ/νση: Ολυμπιακό Χωριό, Γ. Δαμάσκου 1, Τ.Κ. 136 77, Αχαρναί, Τηλ.: 210 2420000 > Δημοτικά Ιατρεία Δήμου Καλλιθέας, Δ/νση: Ανδρομάχης 100, 17671, Καλλιθέα, Τηλ.: 210 9532712 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > Γ.Ν. «Γεώργιος Παπανικολάου», Δ/νση: Εξοχή, 570 10, Τηλ.: 1535, 2310 350339, 2310 350272, 2310 350270 – 2310 358278 > Γ.Ν. «Άγιος Παύλος», Δ/νση: Εθνικής Αντίστασης 161, Καλαμαριά, Τηλ.: 1535, 2310 493500 > Γ.Ν. «Παπαγεωργίου», Δ/ νση: Περιφερειακή Οδός Ν. Ευκαρπία Θεσσαλονίκης, Τ.Κ 564 29, Τηλ.: 2310 693229, 2310 693000, 2310 693263 >Θ  εαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Δ/νση: Αλ. Συμεωνίδη 2, 540 07, Τηλ.: 2310 898382, 2310 898603

Ωχρά κηλίδα ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΟΥ, 27413- 61374 Γραφείο Ιατρών, Ιατρείο Βυθού: κάθε Τρίτη 10.00 - 12.00 με υπεύθυνη την κα Ευγενία Μπαλατσού. Οι εξετάσεις που πραγματοποιούνται είναι Φλουοροαγγειογραφία, φωτογραφία βυθού, θεραπεία με Argon - Laser (διαβήτης, θρομβώσεις, ρωγμές) ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Ο Ευαγγελισμός«, 2132041690, 213-2041618, Εξ. Ιατρείο: 213-2041246. Τμήμα Βυθού: Φλουοροαγγειογραφία, Argon Laser, φωτοδυναμική θεραπεία IΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν. Θεσσαλονίκης, 231-3312000 MEDITERRANEO Hospital, 210 9117000 211 5009500. Φλουοραγγειογραφία βυθού: για τη διάγνωση παθήσεων του βυθού του οφθαλμού (εκφύλιση ωχράς κηλίδας, διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια)


ΜΑΪΟΣ 2011

46•IN•VITRO

Last page Ο ανθρώπινος οργανισμός

Ίνες σκελετικού µυός

Μία δέσµη ινών σκελετικού µυός (κόκκινο) µε λίγα τριχοειδή (µπλε) φαίνεται στην εικόνα αυτή. Οι σκελετικοί µύες βρίσκονται υπό τον έλεγχο της βούλησής µας και είναι υπεύθυνοι για την κίνηση του σκελετού και οργάνων όπως η γλώσσα και τα µάτια. Οι ίνες, που

καθεµιά τους περιβάλλεται από λεπτό στρώµα συνδετικού ιστού, συγκροτούν δέσµες ή δεµάτια. Οι περισσότεροι µύες αποτελούνται από πολλά δεµάτια. [Μικροφωτογραφία από ηλεκτρονικό µικροσκόπιο σάρωσης.]



in_vitro_may_25