Issuu on Google+

h

IN VITRO

• h

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

μηνιαια εκδοση με θεμα την υγεια • διανεμεται δωρεαν h

• h

Τ. 33

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ

Παραμένει πάντα απειλή h Σπάνιες παθήσεις. Ποιες είναι και ποιους αφορούν

h Τεχνητή σιαγόνα από 3D εκτυπωτή!

h Ηλεκτρονικά τσιγάρα. Όσα πρέπει να ξέρουμε

h Η δίαιτα της κρίσης με σεφ το... μνημόνιο


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

4•in•vitro

Index 28

Συνέντευξη Ελευθέριος Φερεκύδης Η χονδροτυμπανοπλαστική μέθοδος αποκατάστασης της ακοής αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών από τον καθηγητή ΩΡΛ του Πανεπιστημίου Αθηνών Ελευθέριο Φερεκύδη, σηματοδοτώντας ουσιαστική «τομή» σε αυτόν τον τομέα. Ασθενείς με περιορισμένη ή και ανύπαρκτη ακοή αποκαθιστούσαν την επαφή με τον κόσμο των ήχων, χωρίς εξωτερικά βοηθήματα, με «υλικά» από το δικό τους ακουστικό πτερύγιο. Έκτοτε η μέθοδος αποτυπώθηκε στα διεθνή συγγράμματα ως «Μέθοδος Φερεκύδη» και διδάσκεται στις ιατρικές σχολές παγκοσμίως. Ο ομότιμος σήμερα καθηγητής ΩΡΛ μιλά στο «In Vitro» για την ερευνητική του διαδρομή, τονίζοντας ότι «έργο του ιατρού είναι η συνεχής μελέτη και έρευνα».

20

Υψηλές επιδόσεις Τα «μυστικά» μιας καλής ερωτικής σχέσης σε ένα ζευγάρι ασφαλώς βρίσκονται καλά κρυμμένα στις προσωπικότητες των δύο συντρόφων. Όταν, όμως, και οι δύο καταφέρουν να τα «ξεκλειδώσουν», το αποτέλεσμα είναι υγεία, ισορροπία, παραγωγικότητα, αισιοδοξία και κυρίως σταθερά καλή διάθεση...

16

Πολιτική υγείας - Συνταγογράφηση «Βασανιστικό» χαρακτηρίζεται από ασφαλισμένους, γιατρούς και ειδικούς, το νέο περιβάλλον που διαμορφώθηκε με τη δρομολόγηση λειτουργία του νέου εθνικού ασφαλιστικού υπερ-οργανισμού, του ΕΟΠΥΥ, ιδίως στον τομέα της έγκρισης και προμήθειας φαρμάκων για τους χρόνιους πάσχοντες. Στα πρώτα του βήματα ο ΕΟΠΠΥ σκοντάφτει σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και διφορούμενες - αντικρουόμενες διατάξεις, με κοινό παρονομαστή την... ταλαιπωρία.

30 Γενόσημα φάρμακα Τα γενόσημα ή αντίγραφα φάρμακα παίρνουν σταδιακά την εκδίκησή τους, αφού, χάριν... του μνημονίου και της οικονομικής κρίσης προωθούνται από την πολιτεία. Είναι πολύ φθηνότερα από τα πρωτότυπα των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών, ενώ «κάνουν την ίδια δουλειά», έστω και εάν κάποιοι τα αποκαλούν... «μαϊμούδες».

24

Πνευμονία. Πρόληψη και θεραπεία Παλαιότερες εποχές, η πνευμονία αποτελούσε «φόβητρο» για γιατρούς και ασθενείς, ιδίως στην προ αντιβιοτικών περίοδο, αφού πολλές φορές οδηγούσε στον θάνατο. Καθώς οι πνεύμονες αποτελούν την πύλη εισόδου για το βασικό «καύσιμο» του οργανισμού, το οξυγόνο, φαίνεται ότι κάθε είδους φλεγμονή στις αναπνευστικές διόδους και στις κυψελίδες των ευαίσθητων αυτών οργάνων αποστερούσε το ανθρώπινο «σύστημα» από την ουσιαστική τροφοδοσία του αμυντικού του μηχανισμού. Σήμερα η πνευμονία αντιμετωπίζεται, πάντοτε, όμως, χρειάζεται προσοχή.

JOEL BOOKS Α.Ε.

Eκδoτης

διευθυντρια

ART director

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Καφαντάρη 27, Αθήνα, 11631 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.51.008

Αντωνης Δελλατoλας

βικυ καρατζαφερη

Δημήτρης Λύρας

Ελένη Σαμπάνη

συμβουλος εκδοσησ

Αρχισυντακτησ

EΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

βαγγελησ παπακωστασ

sabani@invitromagazine.gr

νικοσ σταυρουλλακισ

Μαίρη Δημητριάδου

υπευθυνος παραγωγησ - διανομης

Συνεργaτες: Ηλέκτρα Αλευρίτη, Σοφία Ασλανίδη, Αλέκα Κόγκα, Βασιλική Μανιάτη, Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης, Μαρία Ορφανίδου

εμπορικη διευθυνση

Μάριος Φιλιππούσης

Μάρκος Δελατόλας

Εκτυπωση: IRIS AEBE

διορθωση: Κώστας Θέος Μαρία Παπαρρηγοπούλου

Σύνταξη 210 6856700, εσωτ. 311

Διαφήμιση 210 6847222

e-mail invitro@invitromagazine.gr

Φωτογραφιες: shutterstock.com Μηνιαία έκδοση για την υγεία Διανέμεται δωρεάν

Web www.issuu.com/invitromagazine


6•in•vitro

Tης Βίκυς Καρατζαφέρη

E dito rial

Περί έρωτος, χρήματος και άλλων Ζούμε σε μια εποχή που το χρήμα – ή, μάλλον, η έλλειψή του – είναι το θέμα που κυριαρχεί περισσότερο από ποτέ. Αυτό συζητάμε στη δουλειά, μέσα στο σπίτι, στις κοινωνικές μας επαφές. Φέρνει, όμως, το χρήμα την ευτυχία; Και πώς επηρεάζει τις ερωτικές σχέσεις; Ούσα αθεράπευτα ρομαντική πιστεύω στην ανιδιοτέλεια των συναισθημάτων, αλλά είναι θλιβερό να βλέπεις ζευγάρια, που θέλουν να είναι μαζί, να μην επισημοποιούν τις σχέσεις τους λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Εξίσου θλιβερή είναι η εικόνα ζευγαριών που υποκλίνονται στον βωμό του χρήματος. Διότι εξωτερικά μοιάζει να μην τους λείπει τίποτα, αλλά στην πραγματικότητα πολλοί εξ αυτών είναι δυστυχείς. Του λόγου το αληθές έδειξε έρευνα από ομάδα καθηγητών του γνωστού για την εξειδίκευσή του σε θέματα οικογενειακής υγείας και σχέσεων Πανεπιστημίου Brigham των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση χρήματος και πραγματικής σχέσης στη ζωή, δηλαδή πώς η σχέση με το χρήμα επηρεάζει τις σχέσεις ζωής, συγκρίνοντας διάφορα ζευγάρια. Βρήκαν, λοιπόν, ότι η μιζέρια που χαρακτηρίζει τους υλιστές είναι ανεξάρτητη από το πόσα βγάζουν και ότι αυτοί που φάνηκαν να τα πηγαίνουν καλά στις σχέσεις τους με το έτερον ήμισυ ήταν οι ιδεολόγοι. Τα ζευγάρια, στα οποία και οι δύο ήταν «μη υλιστές» (non materialists) σημείωσαν τουλάχιστον 10%-15% μεγαλύτερη επιτυχία στη συζυγική ικανοποίηση, στη συζυγική σταθερότητα και στην εξέλιξη της σχέσης. Ο υλισμός τελικά βλάπτει τον γάμο, απεφάνθησαν οι Αμερικανοί που έκαναν τη μελέτη. Θα μου πείτε, καλά, αλλά το χρήμα κινεί τα πάντα. Χωρίς αυτό δεν απολαμβάνεις το αγαθό της υγείας, δεν κινείσαι, δεν διασκεδάζεις, δεν ερωτεύεσαι, δεν παντρεύεσαι, δεν κάνεις παιδιά. Όμως η ζωή χωρίς έρωτα είναι σαν φαγητό χωρίς μπαχάρια… Και κάποια στιγμή πρέπει να μάθουμε να μην εγκαταλείπουμε τον άλλο στα δύσκολα, αλλά μαζί να παλεύουμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια. Για να ζούμε μια ζωή που αξίζει.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

8•in•vitro

Warning

Συνεργάστηκε η Αικατερίνη Λαμπρινοπούλου, δερματολόγος, αφροδισιολόγος MD PhD

Δερματικό εξάνθημα κορμού

Γράφει ο Νίκος Σταυρουλλάκις

tips

Γενικώς εξάνθημα μπορεί να προκληθεί από νόσους, όπως ιώσεις (ανεμοβλογιά), οργανικές μπορεί να συνοδεύουν πυρετός και κακουχία, ενώ οι βλάβες επουλώνονται αφήνοντας πολλές καταστάσεις (λύκος), αλλεργίες (κνίδωση, έκζεμα), από παράσιτα (ψείρες, ψώρα), από αντίφορές εμβυθισμένες ουλές. Οι ενήλικοι ασθενείς ωφελούνται από τη λήψη θεραπείας, αν δραση σε χημικές ουσίες και από πολλές ακόμα αιτίες. ξεκινήσουν θεραπεία μέσα σε 24-48 ώρες από την εμφάνιση του εξανθήματος. Στα παιΤι είναι: Με τον όρο «εξάνθημα κορμού» εννοούμε την ύπαρξη κηλίδων, βλατίδων διά δεν είναι τόσο σημαντικό. (μικρά συμπαγή σπυράκια), φυσαλίδων ή πλακών, οι οποίες είναι (οπωσδήποτε) περισΟ έρπης ζωστήρας αποτελεί την αναζωπύρωση του ιού της ανεμοβλογιάς - έρπητα σότερες από μία (δεν πρόκειται για μεμονωμένο δερματικό στίγμα) και εμφανίζονται ζωστήρα, ο οποίος παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση ύστερα από παλιά λοίμωστο κυρίως σώμα (κοιλιακή χώρα, πλευρές). ξη. Η νόσος χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση φυσαλίδων που καταλαμβάνουν την Δεν ανησυχούμε όταν: Το εξάνθημα είναι περιορισμένης έκτασης, χωρίς άλλες περιοχή του κορμού και συνήθως συνυπάρχει έντονος πόνος. Η ενδεδειγμένη θεέντονες συνοδές εκδηλώσεις, δεν αλλάζει μορφή και δεν αιμορραγεί. ραπεία μέσα σε 72 ώρες από την εμφάνιση των φυσαλίδων μειώνει τον πόνο και Ανησυχούμε όταν: Το εξάνθημα είναι εκτεταμένο και συνεχίζει να εξελίσκάνει πιο γρήγορη την επούλωση. σεται ή να αλλάζει μορφή, οπότε και πρέπει άμεσα να επισκεφτούμε τον Η μολυσματική τέρμινθος οφείλεται στον ιό της μολυσματικής τερμίνθου και • Για την προδερματολόγο μας. Πολύ επικίνδυνη είναι η περίπτωση του αιμορραγικού χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση ομάδων λείων βλατίδων, που φέρουν σωπική καθαριότητα εξανθήματος, που προκαλείται από μηνιγγοκοκκική νόσο. Κάθε τύπος κεντρικό εντύπωμα με ομφαλωτό (βαθουλωτό) κέντρο. Στα παιδιά μπορεί επιλέγουμε ειδικό «ήπιο» αιμορραγικού εξανθήματος πρέπει να θεωρηθεί «επείγον ιατρικό περινα εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο, στους ενήλικες, όμως, εντοπίσαπούνι σώματος (από φαρμαστατικό». ζεται κυρίως στο κάτω μέρος της κοιλιάς, στη βουβωνική χώρα ή στο κείο), που δεν κάνει αφρό και πεπέος και μεταδίδεται εύκολα με μηχανικό τραυματισμό (ξύσιμο ή Πότε εμφανίζεται εξάνθημα στον κορμό ριέχει ενυδατικούς παράγοντες. ξύρισμα). Η φυσιολογική πορεία είναι η αυτόματη υποχώρηση, ενώ Ειδικότερα, εξάνθημα στον κορμό εμφανίζουν τα ιογενή νοσήμα• Αν το εξάνθημα είναι κνηείναι φορές που χρειάζεται απόξεση ή κρυοθεραπεία. τα, όπως η ιλαρά, η ροδάνθη, η ερυθρά, η ανεμοβλογιά, ο έρσμώδες, κατάλληλο είναι το Εξάνθημα στον κορμό μπορεί να εμφανιστεί και έπειτα από πης ζωστήρος και η μολυσματική τέρμινθος. Το ίδιο σύμπτωμα σαπούνι μενθόλης, με αντιτη λήψη κάποιων φαρμάκων (φαρμακευτικό εξάνθημα). Η μπορεί να είναι και αποτέλεσμα της λήψης κάποιου φαρμάκνησμώδη δράση. πιο συχνή μορφή φαρμακευτικού εξανθήματος είναι το κου (φαρμακευτικό εξάνθημα) ή να σημαίνει την ύπαρξη • Στην περίπτωση κνηκηλιδοβλατιδώδες. Εμφανίζεται μέσα σε δύο βδομάδες κάποιου αυτοάνοσου νοσήματος, όπως η ψωρίαση και ο σμώδους εξανθήματος από την έκθεση στο υπεύθυνο φάρμακο. Η προσβολή ομαλός λειχήνας. προτιμότερο είναι το του δέρματος μπορεί να είναι γενικευμένη, ενώ συΗ ιλαρά οφείλεται σε έναν RNA παραμυξοϊό και χαραμπάνιο με χλιαρό χνά προσβάλλεται πρώτα ο κορμός. Οι πτυχές του κτηρίζεται από την εμφάνιση του λεγόμενου κηλιδονερό, καθώς το σώματος και οι περιοχές πίεσης. π.χ. από ρούχα, βλατιδ��δους εξανθήματος. Αρχικά εμφανίζονται ζεστό νερό ερεπαραμένουν πολλές φορές ελεύθερες εξανθήπρόδρομα συμπτώματα, όπως πυρετός, κακουχία θίζει το δέρμα, ματος.Στις περισσότερες περιπτώσεις το εξάνκαι βήχας και στη συνέχεια κάνει την εμφάνισή επιτείνοντας θημα υποχωρεί μέσα σε μία βδομάδα από τη του το εξάνθημα, το οποίο αρχικά εντοπίζετον κνησμό. διακοπή του φαρμάκου. Τα φαρμακευτικά ται στην περιοχή πίσω από τα αυτιά και στη • Το σκούκηλιδοβλατιδώδη εξανθήματα οφείλονται γραμμή των μαλλιών κι έπειτα εξαπλώνεπισμα κυρίως σε πενικιλλίνες. Άλλα υπεύθυνα ται στον κορμό και στα άκρα μέχρι την 3η πρέπει φάρμακα μπορεί να είναι οι σουλφομέρα. Η νόσος ακολουθεί μία πορεία να γίνεναμίδες, τα μη στεροειδή αντιφλεγδύο περίπου εβδομάδων, κατά τη διται με μονώδη, η σουλφονυλουρία και οι άρκεια των οποίων ο ασθενής αντιπολύ θειαζίδες. καθαρή πεμετωπίζεται συμπτωματικά. Η εμφάνιση εξανθήματος στον τσέτα, «ταμποναΗ ροδάνθη, γνωστή και ως αιφνίκορμό μπορεί, ακόμη, να σηριστά» (όχι σαρωτικά), διο εξάνθημα, οφείλεται στον μαίνει την ύπαρξη κάποιου χωρίς να τρίβουμε το ερεανθρώπειο ερπητοϊό 6 και 7 αυτοάνοσου νοσήματος, όπως θισμένο δέρμα. Απαιτείται και προσβάλλει συνήθως η ψωρίαση και ο ομαλός ιδιαίτερη προσοχή, καθώς βρέφη, ηλικίας 6-18 μηλειχήνας. οι επιμολύνσεις έχουν ως νών. Η νόσος εμφανίζεται Η ψωρίαση είναι μία συχνή συνέπεια τον μόνιμο με υψηλό πυρετό. Καθώς δερματοπάθεια, που εμστιγματισμό. ο πυρετός υποχωρεί, παφανίζεται συνηθέστερα σε ρουσιάζονται πολλαπλές νεαρούς ενήλικες. Η βαρύτηροδόχροες κηλίδες και βλατίδες, αρχικά στον κορμό και μετά στα άκρα. Το εξάνθημα μπορεί να τα της νόσου ποικίλλει και χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία υπερκερατωσικών πλακών (ψωδιαρκέσει από μερικές ώρες μέχρι λίγες μέρες. Συνήθως δεν απαιτείται θεραπεία. ριασικές πλάκες), οι οποίες μπορεί να καταλαμβάνουν μικρή έκταση ή να είναι εκτεταμένες, Ο ιός της ερυθράς προκαλεί εξάνθημα, το οποίο ξεκινά από την περιοχή του προσώπου και εξα- εμφανίζοντας συμμετρική κατανομή. Συχνή εκδήλωση της ψωριασικής βλάβης είναι η κεντρική πλώνεται προς τα κάτω σε διάστημα 1-3 ημερών. Οι βλάβες στην ερυθρά επεκτείνονται και καίαση. θώς εξασθενούν, εμφανίζουν ήπια απολέπιση. Το εξάνθημα μπορεί να συνοδεύεται από υψηλό Ο ομαλός λειχήνας είναι μία μετρίως συχνή, αυτοάνοση πάθηση. Η τυπική εικόνα του είναι ιώπυρετό και κακουχία. Η ερυθρά κάνει τον κύκλο της και υποχωρεί χωρίς θεραπεία. δης ή πορφέρυθρη βλατίδα ή πλάκα. Σε ορισμένους ασθενείς ο ομαλός λειχήνας είναι εκτεταΗ ανεμοβλογιά οφείλεται στον ιό της ανεμοβλογιάς και του έρπητα ζωστήρα. Η ανεμοβλογιά μένος και προσβάλλει οποιοδήποτε σημείο του σώματος (και τον κορμό). Συμπεριφέρεται σαν χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση ομάδων από αρκετές ως πολλές φυσαλίδες, που εντοπίιογενές εξάνθημα με το οποίο μπορεί μερικές φορές να συγχέεται διαγνωστικά και αν παραμείζονται στον κορμό, στο πρόσωπο, στα άκρα και στο βλεννογόνο του στόματος. Το εξάνθημα νει χωρίς θεραπεία το εξάνθημα διαρκεί 12-18 μήνες.

Αθώο υπό προϋποθέσεις Πολλές ασθένειες μπορεί, ανάμεσα στα κύρια συμπτώματα, να εκδηλώνουν παράλληλα και εξάνθημα στον κορμό. Ωστόσο ο κατάλογος των ιατρικών περιπτώσεων που παρουσιάζουν εξάνθημα είναι τόσο ευρύς, ώστε να θεωρείται επιβεβλημένη η επίσκεψη στον δερματολόγο


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

10•in•vitro

Επίκαιρα Ελλάδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

FACTS

Σ

ε νεφρολογικό φόρουμ, που διοργανώθηκε στην Αθήνα από τις μονάδες χρόνιας αιμοκάθαρσης Νεφροϊατρική και Νεφρός Ν. Ιωνίας, επισημάνθηκε πως σημεία - κλειδιά για τη μεταμόσχευση του μέλλοντος είναι: η φαρμακευτική αγωγή με τις λιγότερες δυνατόν παρενέργειες και το καλύτερο αποτέλεσμα, η βελτίωση της ποιότητας ζωής των νεφροπαθών, η μείωση των επιπλοκών από άλλα συστήματα του οργανισμού, η μεταμόσχευση νεφρού σε ασθενείς με συνθήκες που σήμερα είναι είτε απαγορευτικές είτε δύσκολες και η ανάπτυξη καλύτερων χειρουργικών τεχνικών. Όμως και η συμβολή της βιοτεχνολογίας θεωρείται σημαντική, καθώς τα τελευταία χρόνια αναζητά τεχνικές που θα υποκαθιστούν – προσομοιάζοντάς τη με τη φυσιολογική – τη νεφρική λειτουργία.

>

Οι ασθενείς με χρόνια νεφρική

για νε φρ οπ αθ είς

νόσο τελικού σταδίου υπολογίζονται στην Ελλάδα σε περισσότερους από 10.000.

>

Η προσφορά νεφρικών μοσχευ-

μάτων παραμένει «φτωχή» στη χώρα μας. Οπότε οι νέες, εξελιγμένες εφαρμογές τεχνητού νεφρού αποκτούν μοναδική σημασία για την επιβίωση των ασθενών, μέχρι να βρεθεί το πολύτιμο μόσχευμα.

>

Τα νέα ανοσοκατασταλτικά

Ελ πί δε ς

φάρμακα βοηθούν καθοριστικά τη μακροπρόθεσμη επιβίωση του μοσχεύματος μετά τη μεταμόσχευση, ενώ μια σημαντική πρόσφατη καινοτομία – που γίνεται σήμερα αποδεκτή από την ιατρική κοινότητα – είναι η μηχανική υποστήριξη για τη συντήρηση του νεφρού.

Up

θν ησ ιμ ότ ητ α

FACTS

>

Ανδρέας Σερέτης, πρόεδρος του ΚΕΣΥ «Εάν στη χώρα μας λειτουργήσει σωστά το σύστημα περιγεννητικής και νεογνικής φροντίδας και συγχρόνως το ποσοστό των θανάτων μειωθεί στο 6, τότε θα ζουν ετησίως περισσότερα από 500 νεογνά».

Τε ρά στ ια η

ΕΙΠΑΝ

Ο

ι 9 στις 1.000 γεννήσεις παιδιών στη χώρα μας δεν καταλήγουν καλά, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό άλλων χωρών βρίσκεται κοντά στις 2 ή και 3 γεννήσεις. Πιο συγκεκριμένα, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, περίπου 900 βρέφη ετησίως τελειώνουν τη ζωή τους πριν ακόμα την αρχίσουν. Πρόκειται για συγκλονιστικά στοιχεία, που άρχισαν να έρχονται, ήδη, στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), και δείχνουν πως μωρά πεθαίνουν κι έγκυοι διακινδυνεύουν τη ζωή τους εξαιτίας της έλλειψης Μονάδων Εντατικής Φροντίδας Νεογνών. Δυστυχώς, όμως, ακόμη και στα νοσοκομεία όπου λειτουργούν τέτοιες Μονάδες (π.χ. Αττικό νοσοκομείο), αυτές παραμένουν κλειστές, λόγω έλλειψης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού.

πε ριγ εν νη τικ ή

Το κράτος μας

είναι το μοναδικό παγκοσμίως που δεν καταγράφει ακόμη επισήμως τη βρεφική θνησιμότητα και μόνο φέτος, για πρώτη φορά, ζητήθηκε από την Ειδική Επιτροπή Περιγεννητικής ο ακριβής αριθμός γεννήσεων στη χώρα.

Down


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•11

Εμβόλιο για HPV Έρευνα που πραγματοποίησε στη χώρα μας ο Όμιλος Εθελοντών κατά του Καρκίνου ΑγκαλιάΖΩ, έδειξε πως το 90,18% των γυναικών γνωρίζει ότι ο εμβολιασμός είναι το πιο σημαντικό μέτρο πρόληψης κατά του καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας. Επίσης, ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι το 13,91% των γυναικών έχει, ήδη, εμβολιαστεί, το 11,55% είναι διατεθειμένο να το κάνει, ενώ το 62,71% δεν έχει εμβολιαστεί ακόμη.

Συνέδριο ΕΕΦΑΜ Στο συνέδριο για το φαρμακευτικό μάρκετινγκ, που έγινε πριν από λίγες μέρες στην πρωτεύουσα, οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν τη σημασία της εξατομικευμένης αντιμετώπισης των ασθενών ως τον μόνο ενδεικνυόμενο τρόπο για να λειτουργήσει εύρυθμα η φαρμακευτική αγορά του μέλλοντος. Όπως είπαν χαρακτηριστικά, το φαρμακευτικό μάρκετινγκ οφείλει σήμερα να ακολουθήσει ένα μοντέλο, όπου στο επίκεντρο θα είναι το όφελος για τον επιστήμονα υγείας, που με τη σειρά του θα μετατρέπεται σε θεραπευτική αξία για τον ασθενή. Καλείται, λοιπόν, να αλλάξει, να προκαλέσει και να σταματήσει όσα έκανε από συνήθεια, σχεδιάζοντας εξατομικευμένα προγράμματα με στόχο να καλύψει τις θεραπευτικές ανάγκες των ασθενών.

Συγγενείς καρδιοπάθειες Με το συμπέρασμα ότι οι ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση από ειδικό γιατρό, έκλεισαν οι εργασίες επιστημονικής εκδήλωσης με σχετικό θέμα. Οι συγγενείς καρδιοπάθειες – σύμφωνα με τους καρδιολόγους κ. Λεκάκη και Καρβούνη – περιλαμβάνουν ένα φάσμα καρδιακών ελλειμμάτων. Και παρόλο που τα περισσότερα από αυτά διορθώνονται χειρουργικά ή κλείνουν μόνα τους με τον χρόνο, υπάρχουν δυστυχώς και εκείνα που μπορεί, λόγω του ελάχιστου μεγέθους τους, να μην ανιχνευτούν έγκαιρα και να προκαλέσουν στο μέλλον συμπτώματα, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αρκετοί ενήλικες με συγγενή καρδιοπάθεια. Επιπλέον υπολογίζεται ότι το 10% των ανθρώπων με συγγενείς καρδιοπάθειες αναπτύσσουν πνευμονική αρτηριακή υπέρταση, η οποία, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε δραματικές συνέπειες για τη ζωή τους. Για τον λόγο αυτό, η ελληνική καρδιολογική εταιρεία θέτει σε εφαρμογή Μητρώο Καταγραφής Ενηλίκων Ασθενών με Συγγενείς Καρδιοπάθειες (με ακρωνύμιο CHALLENGE), ώστε αυτοί να εντοπίζονται έγκαιρα και ν’ απολαμβάνουν τη φροντίδα που χρειάζονται.

Στην Ελλάδα πραγματοποιούνται ετησίως 2.000 - 3.000 ακρωτηριασμοί διαβητικών ποδιών, παρόλο που θα μπορούσε να αποφευχθεί το 60-70% αυτών. Λύση; Ο εντοπισμός των διαβητικών που κινδυνεύουν για ακρωτηριασμό και η ειδική εκπαίδευσή τους για ν’ αποφεύγουν οποιονδήποτε τραυματισμό.

Το Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο μειώνει κατά 10% τις τιμές των εξετάσεων στα εξωτερικά ιατρεία, ενώ η εξέταση σ’ αυτά, μαζί με ηλεκτροκαρδιογράφημα, κατεβαίνει στα 60 ευρώ.

Οι 170 ιδιωτικές κλινικές της χώρας εκπέμπουν SOS, καθώς κινδυνεύουν από οικονομικό αφανισμό, λόγω της μη καταβολής των χρημάτων που τους χρωστούν ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ και ΟΠΑΔ.

Στον καρκίνο της παιδικής ηλικίας δεν υπάρχει πρόληψη. Ωστόσο η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί τα περισσότερα παιδιά σε ίαση, κάτι που απαιτεί τη σωστή ενημέρωση των γονιών.

Ευρωπαίοι ειδικοί στη δημόσια υγεία απευθύνουν έκκληση για πιο αποτελεσματικές στρατηγικέ�� ανοσοποίησης των ενηλίκων το 2012, που καθιερώθηκε ως Ευρωπαϊκό Έτος Υγιούς Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών.

FACTS

>

Ο καρκίνος του

πνεύμονα αποτελεί σύγχρονη επιδημία, αφού παγκοσμίως διαγιγνώσκονται ετησίως περισσότεροι από 1,5 εκατομμύρια πάσχοντες. Στη χώρα μας καταγράφονται 7.000 θάνατοι, ανάμεσά τους πλέον και πολλές γυναίκες καπνίστριες.

ΕΙΠΑΝ

Νέες θεραπείες για τον καρκίνο του πνεύμονα

Σ

ταθερά ανοδική είναι η πορεία του καρκίνου του πνεύμονα στην Ελλάδα, ενώ το κάπνισμα δείχνει να είναι η βασική αιτία για τις περισσότερες περιπτώσεις, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοινώθηκαν στο 2ο Διεθνές Συνέδριο για τον καρκίνο του πνεύμονα, που διοργάνωσαν στην Αθήνα η Ογκολογική Μονάδα του Νοσοκομείου «Η Σωτηρία», η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Παθολογικής Ογκολογίας. Επιπλέον, με την πάροδο του χρόνου η επιβίωση των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα φαίνεται να έχει βελτιωθεί δυστυχώς ελάχιστα, καθώς τα συνηθισμένα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν εξαντλήσει, ήδη, τις δυνατότητές τους ν’ αντιμετωπίζουν την ασθένεια. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η χημειοθεραπεία δεν αρκεί πλέον, όπως επισήμανε ο διευθυντής της ογκολογικής μονάδας του νοσοκομείου

«Η Σωτηρία» κ. Κωνσταντίνος Συρίγος, κι έτσι ξεπηδούν στο προσκήνιο νέες ελπιδοφόρες θεραπείες, που αναμένεται να προκύψουν από την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της μοριακής έρευνας σε κλινικό επίπεδο. Την τελευταία διετία αναπτύχθηκαν τρεις διαφορετικές θεραπείες του καρκίνου του πνεύμονα, όπως: α) Η θεραπεία συντήρησης, μέσω της οποίας – με ελάχιστη τοξικότητα – επιμηκύνεται το θετικό αποτέλεσμα της χημειοθεραπείας και καθυστερεί έτσι η εμφάνιση κάποιας υποτροπής ή νέας μετάστασης. β) Οι στοχεύουσες θεραπείες, δηλαδή μια νέα γενιά φαρμάκων, που δεν είναι απλώς κυτταροτοξικά, όπως η κλασική χημειοθεραπεία, αλλά στοχεύουν σε συγκεκριμένα βιολογικά μονοπάτια της καρκινογένεσης, και γ) Η εξατομικευμένη θεραπεία. Η χορήγηση, δηλαδή, διαφορετικής θεραπείας σε κάθε ασθενή, ανάλογα με τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου του.

Παρασκευή Μπούρα, επιστημονική συνεργάτης Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών «Όπως και σε άλλες δημόσιες ογκολογικές κλινικές, έτσι και στο νοσοκομείο ‘‘Η Σωτηρία’’, οι ασθενείς αυξήθηκαν σήμερα – και λόγω οικονομικής ύφεσης – κατά 25%-30%».


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

12•in•vitro

Επίκαιρα Κόσμος

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

FACTS

Ά

>

Το κολύμπι είναι ελκυστι-

Το κο λύ μπ ιμ ειώ νε ιτ ην πίε ση

λλη μια έρευνα έρχεται να επιβεβαιώσει τα οφέλη της τακτικής, μέτριας έντασης άσκησης στους ηλικιωμένους. Ερευνητές ανακάλυψαν ότι το κολύμπι, 3-4 φορές την εβδομάδα, μειώνει τη συστολική αρτηριακή πίεση και μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία των αγγείων τους. Οι 60χρονοι, κατά μέσο όρο, συμμετέχοντες είχαν στην έναρξη της έρευνας κατά μέσον όρο συστολική πίεση 131 mm Hg. Χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, που η μία κολυμπούσε και η άλλη μάθαινε τεχνικές χαλάρωσης. Τρεις μήνες αργότερα η πίεση των κολυμβητών μειώθηκε στο 122 mm Hg, σε αντίθεση με την ομάδα χαλάρωσης που παρέμεινε ίδια. Παρόμοιες ενδείξεις παρατηρήθηκαν και όταν οι συμμετέχοντες φόρεσαν μόνιτορ 24ωρης παρακολούθησης της πίεσης. Τέλος, η χρήση υπερήχων για τη μέτρηση διαστολής των αγγείων έδειξε βελτιώσεις μόνο στην ομάδα κολύμβησης. Μένει να αποσαφηνιστεί η διάρκεια της μείωσης της πίεσης και η πιθανότητα μείωσης του κινδύνου καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Up

κία άτομα το κολύμπι είναι τοδεύτερο δημοφιλέστερο είδος άσκησης μετά το περπάτημα. Το ποδήλατο είναι ένας εναλλακτικόςτρόπος άθλησης που συστήνουν οι γιατροί, όταν όμως δεν συντρέχουν άλλαπροβλήματα υγείας.

ΕΙΠΑΝ Hirofumi Tanaka

Ερευνητής Πανεπιστημίου Τέξας «Αν ένας ηλικιωμένος έχει την άδεια να ασκείται με μέτρια ένταση, το κολύμπι θα πρέπει να θεωρείται ασφαλής δραστηριότητα. Ωστόσο, αν κάνει καθιστική ζωή, πρέπει να συμβουλευτεί τον γιατρό του πριν δραστηριοποιηθεί».

Οι γιο ικ λη ρο νο μο ύν τις κα ρδ ιοπ άθ ειε ς

Down Β

FACTS

>

Οι γυναίκες αναπτύσ-

σουν καρδιοπάθεια κατά μέσον όρο 10 χρόνια αργότερα από τους άνδρες. Στα 40, ο διά βίου κίνδυνος καρδιοπάθειας είναι 1 προς 2 στους άντρες και 1 προς 3 στις γυναίκες.

>

Για τα μεγαλύτερα σε ηλι-

κή μορφή άσκησης, εύκολα προσβάσιμο, φθηνό, και λόγω της άνωσης φιλικό στις αρθρώσεις των γονάτων και του αστραγάλου.

>

H σημαντική αυτή

ανακάλυψη ανοίγει νέους δρόμους στους επιστήμονεςγια την πρόληψη και την αντιμετώπιση της καρδιοπάθειας στους άντρες, αλλά ενδεχομένωςκαι για ένα γενετικό τεστ που θα εντοπίζει όσους διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.

ρετανοί επιστήμονες, μελετώντας το DNA 3.233 ανδρών, κατάφεραν να συνδέσουν την καρδιοπάθεια με το χρωμόσωμα Υ, που κληροδοτούν οι πατέρες στους γιους τους. Πέρα, δηλαδή, από το κάπνισμα, την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη, συγκεκριμένη εκδοχή του χρωμοσώματος του φύλου αυξάνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου κατά 50%. Με την πραγματοποίηση γενετικών τεστ, ο Dr Maciej Tomaszewski από το University of Leicester ανακάλυψε ότι το 90% των συμμετεχόντων στη μελέτη έφερε μία από δύο συνήθεις εκδοχές του χρωμοσώματος Y, που ονομάζονται απλοομάδα I και απλοομάδα R1b1b2. Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου μεταξύ των αντρών που έφεραν την εκδοχή απλοομάδας I ήταν 50% υψηλότερος σε σχέση με άλλους άντρες. Αυτό που θα επιδιώξουν τώρα οι επιστήμονες είναι να εντοπίσουν τα γονίδια στο χρωμόσωμα Y, που είναι υπεύθυνα.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•13

Ασπίδα το πράσινο τσάι Οι ηλικιωμένοι που καταναλώνουν πράσινο τσάι σε ημερήσια βάση μειώνουν τις πιθανότητες να εμφανίσουν νόσους όπως εγκεφαλικό, νοητική εξασθένηση και οστεοπόρωση, οι οποίες προκαλούν λειτουργική ανικανότητα, περιορισμό, δηλαδή, ή ανικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων. Πρόσφατα, οι επιστήμονες ερεύνησαν την άμεση σύνδεση του πράσινου τσαγιού και της λειτουργικής ανικανότητας στους ηλικιωμένους και διαπίστωσαν ότι το πράσινο τσάι λειτουργεί το ίδιο ευεργετικά, ενώ παράλληλα βοηθά τους ηλικιωμένους να έχουν καλύτερη νοητική δραστηριότητα, μεγαλύτερη κοινωνική στήριξη και συμμετοχή σε δραστηριότητες της κοινότητας, καθώς και καλύτερη διατροφή. Η εξήγηση είναι βιολογική και αφορά στην επίδραση του πράσινου τσαγιού στην πρόληψη ή αναβολή στην έναρξη της λειτουργικής ανικανότητας.

«Ένοχα» τα αναψυκτικά Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άσθματος ή/και Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας διατρέχουν όσοι καταναλώνουν πάνω από μισό λίτρο αναψυκτικά την ημέρα, συμπεριλαμβανομένου των μεταλλικών νερών με γεύσεις και των ενεργειακών ποτών. Συγκεκριμένα, έχουν 1,2 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άσθμα και 1,7 φορές ΧΑΠ, συγκριτικά με όσους δεν καταναλώνουν αναψυκτικά. Ωστόσο ο κίνδυνος είναι ανάλογος της ποσότητας που καταναλώνεται. Το κάπνισμα είναι ένας πρόσθετος παράγοντας αύξησης του κινδύνου, ιδιαίτερα για ΧΑΠ, καθώς όσοι καπνίζουν και καταναλώνουν πάνω από μισό λίτρο αναψυκτικά ημερησίως έχουν 6,6 φορές υψηλότερο κίνδυνο, συγκριτικά με όσους δεν καπνίζουν και δεν καταναλώνουν αναψυκτικά.

Η συμβολή του «κολλητού» Σύμφωνα με Καναδούς επιστήμονες, ο «κολλητός» φίλος κάνει καλό στην υγεία, καθώς αποτελεί ψυχολογική «ασπίδα» απέναντι σε στρεσογόνους παράγοντες. Για παράδειγμα, εάν ένα παιδί είναι μόνο και δεχθεί την επίπληξη του δασκάλου του ή τσακωθεί με έναν συμμαθητή του, τότε παρατηρείται αύξηση των επιπέδων της ορμόνης (του στρες) κορτιζόλης και μείωση της αυτοεκτίμησής του. Οπότε η συντροφιά του στενού φίλου είναι βάλσαμο για την παιδική ψυχή, εξήγησαν οι ξένοι ειδικοί που συμμετείχαν στη μελέτη. Ό,τι βιώνουμε κατά την παιδική ηλικία (οι σωματικές και ψυχολογικές αντιδράσεις που έχουμε απέναντι σε δυσάρεστα γεγονότα), μας επηρεάζει αργότερα ως ενήλικες. Ειδικά το αυξημένο στρες μπορεί να επιβραδύνει τους ρυθμούς ανάπτυξης.

Τους άνδρες «χτυπά» περισσότερο η λοίμωξη με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) στο στόμα, ο οποίος ευθύνεται για την αύξηση των καρκίνων της κεφαλής και του λαιμού την τελευταία τριακονταετία.

Δυο νέες μελέτες, που διεξήχθησαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, συνδέουν τη βεβαρημένη με ρύπους ατμόσφαιρα των μεγαλουπόλεων με την εμφάνιση εγκεφαλικών επεισοδίων, καθώς και με την απώλεια μνήμης στις γυναίκες.

Παράγοντα κινδύνου εμφάνισης ψωρίασης αποτελεί το κάπνισμα. Όσοι καπνίζουν έχουν διπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης της νόσου, ενώ οι πρώην καπνιστές διατρέχουν 39% υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τους μη καπνιστές.

Τα κατοικίδια και ιδιαίτερα οι σκύλοι βοηθούν τις γυναίκες με τον ιό του AIDS, HIV, να αντιμετωπίσουν την κατάστασή τους, λόγω της υποστήριξης και ευχαρίστησης που προσφέρουν στις ιδιοκτήτριές τους.

Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης θα πρέπει να γίνεται πάντοτε και στα δύο χέρια, διότι η διαφορά των μετρήσεων μπορεί να φανερώνει προβλήματα υγείας, όπως υπέρταση ή/και ακόμα σοβαρότερα προβλήματα.

FACTS

>

Σ υμπτώματα της ελαφριάς αφυδάτωσης μπορεί να είναι οι πονοκέφαλοι, η κούραση, η αδυναμία συγκέντρωσης και τα σκουρόχρωμα ούρα. Ο καλύτερος τρόπος ενυδάτωσης είναι η επαρκής πρόσληψη νερού.

ΕΙΠΑΝ Lawrence E. Armstrong Ερευνητής Πανεπιστημίου Κονέκτικατ

Η ελλιπής ενυδάτωση έχει συνέπειες

Η

ελαφρά αφυδάτωση είναι μια πιθανή αιτία για την αρνητική αλλαγή της διάθεσης και την αδυναμία συγκέντρωσης, ισχυρίζονται Αμερικανοί ερευνητές, έπειτα από έρευνα, στην οποία συμμετείχαν γυναίκες, ο μέσος όρος ηλικίας των οποίων ήταν 23 ετών. Στα δύο από τα τρία τεστ που υποβλήθηκαν, οι ερευνητές ενίσχυσαν την αφυδάτωση των νεαρών γυναικών με περπάτημα σε διάδρομο, με ή χωρίς διουρητικό χάπι. Παράλληλα, έλεγξαν τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη διάθεσή τους, τόσο σε συνθήκες αφυδάτωσης όσο και όταν δεν παρουσίαζαν καμιά ένδειξη αφυδάτωσης. Διαπίστωσαν ότι η ελαφρά αφυδάτωση αύξησε την εκτίμηση δυσκολίας μιας εργασίας και μείωσε την ικανότητα συγκέντρωσης. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη συνεχούς

ενυδάτωσης του οργανισμού, τόσο κατά τη διάρκεια όσο και ενδιάμεσα των γευμάτων, επισημαίνοντας ότι το αίσθημα της δίψας είναι σημάδι αφυδάτωσης. Ιδιαίτερα για τις υγιείς νεαρές γυναίκες που αθλούνται, η ενυδάτωση θα πρέπει να γίνεται με μικρές ποσότητες νερού κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της άσκησης. Ωστόσο, δεν είναι γνωστό εάν τα ευρήματα της έρευνας αφορούν και άλλες ομάδες ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο αφυδάτωσης, όπως είναι οι ηλικιωμένοι, οι διαβητικοί και τα παιδιά, οι συνέπειες της αφυδάτωσης των οποίων διαφέρουν απ’ αυτές των υγιών νέων ατόμων. Γενικά, οι ανάγκες των ανθρώπων σε νερό διαφέρουν και η πρόσληψη ή ο περιορισμός της πρόσληψης υγρών θα πρέπει να γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού, ιδιαίτερα για όσους πάσχουν από προβλήματα υγείας.

«Οι γυναίκες ήταν περισσότερο κουρασμένες στην ελαφριά άσκηση και όταν κάθονταν σε υπολογιστή».


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

14•in•vitro

Υποχόνδριος

Οι υπερευαίσθητοι είναι άνθρωποι ποιότητας, πολύτιμοι για το περιβάλλον τους, που τίποτα δεν τους εμποδίζει να είναι ευτυχισμένοι. Υπό την προϋπόθεση (όμως) να αποδεχτούν τον εαυτό τους έτσι όπως είναι…

...με την αναισθησία

Ευσυγκινησία δεν θα πει αδυναμία

Σ

το σινεμά δεν πάνε χωρίς χαρτομάντηλα, ενώ αφίξεις, αποχωρισμοί, μνήμες από γεγονότα ή πρόσωπα, κι άλλες δυνατές Οι υπερευαίσθητοι στιγμές στη ζωή κάνουν τους πρέπει να μάθουν υπερευαίσθητους - ευσυγκίνητους ανθρώνα χαλαρώνουν πους εύκολα να δακρύζουν ή ακόμα και μέσα από αθλητινα ξεσπούν σε κλάματα. Απεχθάνονται την κές, καλλιτεχνικές αναισθησία των άλλων και απορούν με τον ή άλλες δραστηρικυνισμό τους. Είναι συνήθως άνθρωποι ακέότητες, καθώς οι ραιοι, με εξαιρετική ηθική υπόσταση (αλλιώς απασχολήσεις αυδεν έχουν λόγο να συγκινούνται). Ανίκανοι, τές τους επιτρέπουν πολλές φορές, να οριοθετήσουν τα «δικαιώνα αποφορτίζονται ματά» τους (τα δικαιώματα των άλλων είναι από τις εσωτερικές μάλλον πάνω από τα δικά τους), συγκινούνται τους εντάσεις με το παραμικρό! Και έπειτα αναρωτιούνται: Με ποιον τρόπο, άραγε, αυτή η ευσυγκινησία «Νομίζω ότι δεν θα πάψει να είναι πια πρόβλημα; συνεννοούμαστε», «Φαίνεται ότι δεν Υπολείμματα της παιδικής ηλικίας έχουμε την ίδια Όλοι οι άνθρωποι νιώθουν χαρά, λύπη, φόβο άποψη»: Είναι συκαι θυμό. Μερικοί, όμως, αυτά τα συναιχνά εκφράσεις που σθήματα τα νιώθουν εντονότερα και γι’ «οπλίζουν» τους αυτό χαρακτηρίζονται ως «ευσυγκίνητοι» ή υπερευαίσθητους, «υπερευαίσθητοι». Η ένταση αυτή εξηγείται όταν πρόκειται να εν μέρει από βιολογικούς και ορμονικούς ξεκινήσουν συζηπαράγοντες. Ωστόσο, η υπερευαισθησία τήσεις πάνω σε θέ- «χτίζεται» και κατά τη διάρκεια της παιδικής ματα που «φοβούηλικίας, λένε οι ειδικοί. Και είναι αλήθεια νται» πως συχνά τα δάκρυα των ενηλίκων απηχούν γεγονότα που έζησαν στα χρόνια της αθωότητας, τα οποία – είτε τα θυμούνται είτε όχι – άφησαν τα ίχνη τους...

Ευσυγκινησία, όμως, μπορεί ν’ αναπτυχθεί ακόμα και σε ένα παιδί, του οποίου οι γονείς γελούσαν με τους φόβους του ή επειδή δεν ήταν ιδιαίτερα καθησυχαστικοί. Το ίδιο αποτέλεσα έχει παρατηρηθεί και στην περίπτωση που δεν του επέτρεπαν να εκφράζει ελεύθερα τον θυμό του ή αν δεν έπαιρναν σοβαρά τις στιγμές που ήταν λυπημένο. Τέλος, παιδιά από γονείς που δεν άφηναν ποτέ ελεύθερες τις συγκινήσεις τους, μπορεί, ως ενήλικες, να μην καταφέρνουν να αντιμετωπίζουν τις δικές τους συγκινητικές στιγμές χωρίς να κατακλύζονται από δάκρυα. Και οι «σκληροί» άνδρες κλαίνε… Αντίθετα με τα στερεότυπα και τις επικρατούσες απόψεις, οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχουν υπερευαίσθητοι άντρες όσο και γυναίκες. Για τους άντρες, όμως, το να εκφράσουν μια συγκίνηση θεωρείται συχνά ένδειξη αδυναμίας, αφού όταν ήταν παιδιά μάθαιναν πως οι άντρες δεν… κλαίνε! Έτσι, οι περισσότεροι έμαθαν να κρύβουν τις συγκινήσεις τους. Στην εκπαίδευση των κοριτσιών, αντίθετα, τα δάκρυα είναι επιτρεπτά, ενώ (αντίθετα) είναι κατακριτέος ο θυμός. Γενικότερα, οι γυναίκες κλαίνε πιο συχνά από τους άντρες, αλλά δυσκολεύονται να εκφράσουν τον θυμό και τις εντάσεις τους. Άλλωστε στις γυναίκες το κλάμα κρύβει, τις περισσότερες φορές, συγκεκαλυμμένο θυμό ή ανεκπλήρωτη επιθυμία, και όχι συγκίνηση.

Η ευαισθησία είναι ένα πραγματικό πλεονέκτημα. Η ευσυγκινησία είναι εκδήλωση υπέρμετρης, χωρίς έλεγχο ευαισθησίας, που ενδέχεται να μεταβληθεί σε μειονέκτημα. Επειδή οι υπερευαίσθητοι είναι ικανοί να νιώσουν συμπόνια, είναι συνήθως περιποιητικοί, ξέρουν να ακούν και αντιμετωπίζουν υπομονετικά τους άλλους, αποτελούν ηθικές κοινωνικές «σταθερές» και όλοι μπορούν να τους εμπιστευτούν τα μυστικά τους

Συγκινήσεις που… παραλύουν! Σε μια άλλη μορφή της, η υπερευαισθησία δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα σε στιγμές έντασης με τρίτους. Γιατί τη στιγμή που πρέπει να εκφραστεί ξεκάθαρα και σταθερά η διαφωνία απέναντι σ’ έναν κακόπιστο ή άδικο συνομιλητή, η συγκίνηση κορυφώνεται. Και τότε, η αίσθηση που νιώθει ο υπερευαίσθητος άνθρωπος είναι ότι είναι «άοπλος» απέναντι στον άλλο. Επιπρόσθετα, το να δακρύζει ή να κλαίει κανείς μπροστά σε τρίτους που δεν γνωρίζει καλά, αν δεν του προκαλεί αίσθημα ντροπής (που μειώνει εντελώς την αυτοπεποίθησή του), δεν είναι και η καλύτερη εξέλιξη, αφού ένας υστερόβουλος συνομιλητής ενδέχεται να εκμεταλλευθεί την τάση προς ευσυγκινησία. Πολλές φορές ο ευσυγκίνητος άνθρωπος φοβάται, με αφορμή έστω και την παραμικρή εξήγηση που θα του δοθεί, μήπως και πάλι «λυγίσει». Τα σημάδια της συγκίνησης είναι αρκετές φορές πολύ συγκεκριμένα (ίδρωμα χεριών, έντονο χτυποκάρδι) και ενίοτε οδηγούν σε εμφανή αμηχανία ή ακόμα (τελικά) και σε πανικό. Η γνώση αυτών των εκδηλώσεων δημιουργεί άμυνες. Προκύπτει, έτσι, «φαύλος κύκλος», που μπορεί να οδηγήσει σε αναδίπλωση. Κρύβοντας την ευαισθησία του ο υπερευαίσθητος μπορεί να υποπέσει σε διαρκή εσωστρέφεια.

Σαφές πλεονέκτημα Η λύση είναι απλή: Η διαχείριση της ευαισθησίας, μέσα από την αυτογνωσία, οδηγεί στη φυσιολογική αποδοχή της. Ο υπερευαίσθητος μαθαίνει να συγκρατεί τις συγκινήσεις του. Έτσι αποκτά ένα πολύτιμο πανίσχυρο «όπλο», που το χειρίζεται όπως θέλει, καθώς λείπει από τους περισσότερους. Εργαζόμενος εσωτερικά, ο υπερευαίσθητος άνθρωπος μπορεί όχι μόνο να αποκτήσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του, που του χρειάζεται, αλλά και να αντιληφθεί πως το γεγονός ότι δακρύζει (εσωτερικά) τον κάνει να υπερέχει… Η συγκίνηση δεν τον μετατρέπει σε περίγελο του περιβάλλοντός του. Αντίθετα, μπορεί να προκαλέσει τρυφερότητα και σεβασμό. Σημαντικό πλεονέκτημα είναι πως, χάρη στην ευαισθησία του, αντιλαμβάνεται συνθήκες που οι υπόλοιποι αδυνατούν. Πλεονέκτημα είναι, ακόμα, και το γεγονός ότι ο υπερευαίσθητος προτιμά να συνεργάζεται με ανάλογους χαρακτήρες, καθώς οι ομαλές σχέσεις αποτελούν το πρωτεύον. Είναι οι καταλληλότεροι για την ομαδική δουλειά και «ευθύνονται» για την καλή συνεννόηση στην οικογένεια.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•15

Εxperience Kαρκίνος Το 1997 μου διαγνώστηκε για πρώτη φορά καρκίνος των όρχεων. Δεν είχα κάποια ιδιαίτερα συμπτώματα πριν, απλώς ψηλάφησα κάτι και κινητοποιήθηκα να πάω στον γιατρό. Μέχρι τότε δεν πίστευα πως ο καρκίνος αφορά και εμένα. Έκανα εξετάσεις κι εκεί φάνηκε ένας ύποπτος όγκος… Μου ήρθε κεραμίδα στο κεφάλι στο άκουσμα της λέξης «καρκίνος», αλλά ήμουν σχετικά ψύχραιμος. Ευτυχώς δεν πανικοβλήθηκα και προσπάθησα να περάσω αμέσως στη λύση.

Όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με τον καρκίνο, έχεις μόνο δύο επιλογές: Να παραμείνεις στο πάτωμα ή να σπρώξεις τον εαυτό σου και να σηκωθείς

Παναγιωτης Μιχαηλ

«Πέρασα δυο φορές καρκίνο και τα κατάφερα» Ο Παναγιώτης Μιχαήλ, ιδρυτής της ΜΚΟ «Μείνε Δυνατός», μιλά στο «In Vitro» για τη μάχη που έδωσε με τον καρκίνο των όρχεων, τον ρατσισμό που βιώνουν οι καρκινοπαθείς και τα όνειρα που κάνει από εδώ και πέρα

Έπειτα από λίγες μέρες έκανα χειρουργείο. Έγινε η βιοψία και φάνηκε ότι ήταν κακοήθεια και ήταν μεικτός όγκος, δηλαδή τρεις διαφορετικοί τύποι όγκων. Όταν τελείωσε η επέμβαση, ένιωσα ότι «έβγαλα από πάνω μου τον καρκίνο» κατά μία έννοια. Σε όλη αυτήν τη διαδικασία είχα τη συμπαράσταση του οικογενειακού μου περιβάλλοντος. Βέβαια, όπως πολλοί καρκινοπαθείς, έτσι κι εγώ αισθανόμουν και ένα βάρος στο να ηρεμώ και τις δικές τους ανησυχίες. Όταν άρχισα τις χημειοθεραπείες, κατάλαβα ακριβώς τι μου συμβαίνει και επεξεργάστηκα τα νέα δεδομένα στη ζωή μου. Φυσικά και είχα κάποιες παρενέργειες, όπως για παράδειγμα έπεσαν τα μαλλιά μου, αλλά ήξερα ότι η χημειοθεραπεία ήταν ένας αναγκαστικός «φίλος», που θα οδηγήσει στην ίαση. Την έβλεπα όχι σαν εχθρό, αλλά σαν δεύτερο γιατρό, κι έτσι πρέπει να την αντιμετωπίζουν όλοι οι ασθενείς, καθώς η ψυχολογία παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη θεραπεία. Εγώ αντέδρασα σωστά και είχα τις λιγότερες παρενέργειες που θα μπορούσα να έχω. Για να καταλάβετε πόσο σημαντική είναι η ψυχολογία, μια φορά τσακώθηκα με ένα οικογενειακό μου πρόσωπο το πρωί, και το απόγευμα είχα όλες τις παρενέργειες! Η διαδικασία της χημειοθεραπείας κράτησε περίπου ενάμιση μήνα. Είχα, όπως είναι φυσικό, σκαμπανεβάσματα στην ψυχολογία μου, αλλά κυρίως ήμουν αισιόδοξος και δημιουργικός. Δέκα χρόνια ακριβώς μετά, στο πλαίσιο ενός τυπικού ετήσιου τσεκ-απ, ο υπέρηχος έδειξε κάτι ύποπτο και στον άλλο όρχι. Έτσι μπήκα στο χειρουργείο, έγινε η βιοψία και διαπιστώθηκε πάλι καρκίνος. Ευτυχώς ήταν ελαφριάς μορφής, με μόνο έναν τύπο όγκου, κι έτσι δεν χρειάστηκαν χημειοθεραπείες, παρά μόνο δεκαπέντε ακτινοβολίες. Τα συναισθήματα που ένιωσα ήταν ανάμεικτα… Ναι μεν αυτήν τη φορά γνώριζα τη διαδικασία και δεν πήγαινα «στα τυφλά», αλλά έπαθα μεγάλο σοκ και, όπως είναι φυσικό, τριγυρνούσε στο μυαλό μου η φράση «Γιατί πάλι;». Ήμουν σπάνια περίπτωση, καθώς οι πιθανότητες να βγάλεις καρκίνο και στον έναν όρχι και στον άλλο ήταν της τάξεως του 1%. Με άλλα λόγια, δεν ήταν αλληλένδετες αυτές οι δύο περιπτώσεις καρκίνου. Τώρα πια έχω κλείσει την πενταετία – διάστημα στο οποίο απαιτείται τακτικός έλεγχος. Θεωρούμαι καθαρός και δεν έχω άγχος. Το παν είναι η θετική στάση ζωής. Ο ρατσισμός απέναντι στους καρκινοπαθείς είναι υπαρκτός. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν λένε τα πράγματα με το όνομά τους, καθώς ονομάζουν τον καρκίνο «επάρατο - καταραμένη νόσο», ενώ δεν είναι.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

16•in•vitro

Ρεπορτάζ Πολιτική υγείας - Συνταγογράφηση

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Η ταλαιπωρία των ασθενών

Βάσει νόμου, φάρμακα που προορίζονται για την αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων, συχνά υψηλού κόστους, χορηγούνται στους ασφαλισμένους δωρεάν είτε από τα φαρμακεία κρατικών νοσοκομείων είτε από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ (στους ασφαλισμένους του) είτε από τα ιδιωτικά φαρμακεία. Κάπου εδώ ξεκινά η ταλαιπωρία των ασθενών για να τα προμηθευτούν και ιδίως των ασφαλισμένων του ΕΟΠΥΥ, καθότι κάποια εξ αυτών έχουν δεσμευτεί για αποκλειστική χορήγησή τους από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, ενώ τα υπόλοιπα μπορεί ο ασφαλισμένος να τα προμηθευτεί απευθείας από τα ιδιωτικά φαρμακεία.

Σοβαρά προβλήματα στην επαρχία Αυτά για όσους κατοικούν εντός του λεκανοπεδίου Αττικής, γιατί για εκείνους που ζουν στην περιφέρεια η κατάσταση έχει ως εξής: Οι ασθενείς είναι αναγκασμένοι να μεταβαίνουν κάθε μήνα στις Μονάδες Υγείας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ της περιοχής τους, προκειμένου να προμηθευτούν τα φάρμακά τους. Όπου τα σκευάσματα που προορίζονται για εκείνους αποστέλλονται στην υπόλοιπη Ελλάδα από το Παράρτημα του Κεντρικού Φαρμακείου στην Αθήνα! Αυτό, βέβαια, με την προϋπόθεση αυτά να υπάρχουν διαθέσιμα. Διότι δεν είναι σπάνια η περίπτωση το φαρμακείο του ΕΟΠΥΥ να έχει έλλειψη στα συγκεκριμένα φάρμακα, με αποτέλεσμα ο χρόνιος και ταλαιπωρημένος ασθενής να είναι αναγκασμένος να αναμένει ακόμα και για ώρες στην ουρά με τους υπόλοιπους ασφαλισμένους, προκειμένου να σφραγιστεί η συνταγή του με την ένδειξη «ΣΤΕΡΟΥΜΕΘΑ» για να μπορέσει στη συνέχεια να προμηθευτεί το φάρμακό του από ιδιωτικό φαρμακείο!

Φάρμακα με το σταγονόμετρο Και στα ιδιωτικά φαρμακεία, όμως, όταν καταφεύγει ο ασθενής, η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Φαρμακοποιοί καταγγέλλουν ότι συχνά υφίστανται ελλείψεις ακόμα και σε βασικά φάρμακα (για παράδειγμα σε αντιβιοτικά), με αποτέλεσμα αυτά να χορηγούνται στους ασθενείς, και ειδικά σε αυτούς που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις, κυριολεκτικά με το σταγονόμετρο και οι συνταγές να εκτελούνται σε διάστημα ημερών ή ακόμα και μηνός. Και σε όλο αυτό το διάστημα οι ήδη καταπονημένοι ασθενείς πηγαινοέρχονται στο φαρμακείο για να λάβουν τα φάρμακά τους. Δεν λείπουν, βέβαια, και οι περιπτώσεις που οι φαρμακευτικές εταιρείες απαιτούν από τους ιδιώτες φαρμακοποιούς την άμεση πληρωμή των φαρμάκων, ακόμα και μετρητοίς. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του ασφαλιστικού Οργανισμού του Ταμείου Υγείας Δικηγόρων Επαρχιών, ο οποίος έχει να καταβάλει νοσήλια στους ασφαλισμένους του από τον Σεπτέμβριο του 2009, έχοντας, μάλιστα, μόνο δυο υπαλλήλους για την εκκαθάριση των συνταγών χιλιάδων ασφαλισμένων.

Ακόμα και σήμερα, παρά τις διαρκείς διαβεβαιώσεις των αρμοδίων περί υποχρεωτικής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, υφίστανται χειρόγραφες συνταγές, που προσθέτουν μία ακόμη υποχρέωση στους ασφαλισμένους, προτού αυτοί την εκτελέσουν στο φαρμακείο

«Γολγοθάς» η χορήγηση φαρμάκων για χρόνια νοσήματα

Μ

όνο η λέξη «χάος» θα μπορούσε να χαρακτηρίσει την κατάσταση που βιώνουν οι ασφαλισμένοι, ειδικά αυτοί του ΕΟΠΥΥ, προκειμένου να προμηθευτούν τα φάρμακά τους. Ατελείωτες ουρές αναμονής και μεγάλη ταλαιπωρία περιμένει τους ασφαλισμένους του νεοσύστατου Οργανισμού, προκειμένου να λάβουν τις πολύτιμες για αυτούς θεραπευτικές αγωγές και μάλιστα, πολλές φορές, η ταλαιπωρία είναι χωρίς αποτέλεσμα... Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για τους ηλικιωμένους ασθενείς, αλλά και γενικά για όσους πάσχουν από σοβαρές και συνήθως χρόνιες παθήσεις. Οι λίστες της… ταλαιπωρίας Η αρχή της ταλαιπωρίας των ασθενών ξεκίνησε με την ένταξη των φαρμάκων σε διάφορες λίστες: αρνητική λίστα, λίστα μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων (ΜΗΣΥΦΑ), θετική λίστα φαρμάκων, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο το να βάλουν οι ασφαλισμένοι το χέρι τους βαθιά στην τσέπη, ιδίως οι χρονίως πάσχοντες, αλλά και να δημιουργηθεί κυριολεκτικά το χάος, αφού αυτήν τη στιγμή υφίστανται

φάρμακα τα οποία δεν συμπεριελήφθησαν σε καμία λίστα, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει κανείς εάν και πώς θα αποζημιωθούν από τα ασφαλιστικά ταμεία. Παρέμβαση του ΦΣΑ Χαρακτηριστική είναι η επιστολή που έστειλε στις 10.2.2012 ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Αθηνών. Στην εν λόγω επιστολή, μεταξύ άλλων, επισημαίνεται η έκταση του προβλήματος στους αρμοδίους και ζητούνται άμεσα λύσεις. Από τη μεριά τους ασθενείς, όπως οι πάσχοντες από το σοβαρότατο κληρονομικό νόσημα της κυστική ίνωσης, καταγγέλλουν την περίπτωση αναντικατάστατου φαρμάκου, που στοιχίζει μηνιαίως περίπου 4.000 ευρώ και το οποίο, όπως επισημαίνει ο Σύλλογος για την Κυστική Ίνωση, δεν περιλαμβάνεται στη θετική λίστα. Το παράδοξο είναι ότι, παρά ταύτα, περιλαμβάνεται στη λίστα φαρμάκων για σοβαρές παθήσεις και, μάλιστα, υψηλού κόστους, δίνοντας, ωστόσο, το δικαίωμα στους ασφαλισμένους, με πρόσφατες εγκυκλίους του ΕΟΠΥΥ, να το προμηθεύονται από τα ιδιωτικά φαρμακεία και όχι από τα φαρμακεία του Οργανισμού.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

18•in•vitro

Με ενδιαφέρει

Περισσότερες πληροφορίες για τα σπάνια νοσήματα στη σελίδα 45 Συνεργάστηκε ο Φίλιππος de Lorenzo, ιατρός

Σπάνιες παθήσεις

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Μ

έχρι σήμερα δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος ορισμός για τα «σπάνια νοσήματα». Στην Ευρώπη ένα νόσημα χαρακτηρίζεται σπάνιο όταν προσβάλλει λιγότερο από 1 στα 2.000 άτομα του γενικού πληθυσμού, ενώ στην Αμερική χαρακτηρίζεται ως σπάνιο ένα νόσημα που προσβάλλει λιγότερα από 200.000 άτομα στο σύνολο του πληθυσμού. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία από την Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων, το 10% του πληθυσμού της Ευρώπης, περίπου 30 εκατομμύρια άνθρωποι, πάσχουν από κάποιο σπάνιο χρόνιο νόσημα, που συνήθως είναι γενετικής αιτιολογίας. Τα σπάνια νοσήματα, τονίζουν οι ειδικοί, υπολογίζονται σε περίπου 6.000 - 7.000 και αποτελούν πλέον ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας: η δυσκολία στη διάγνωση, η πολυσυστηματική τους φύση και η έλλειψη θεραπευτικής προσέγγισης ή, στην περίπτωση που αυτή είναι εφικτή, η πρόσβαση στα φάρμακα και η αποπληρωμή τους, καθιστούν νοσήματα όπως η κυστική ίνωση, η νόσος Gaucher και η οζώδης σκλήρυνση, πραγματικές προκλήσεις για οποιοδήποτε σύστημα υγείας. Μέχρι το 2000, πολύ λίγα ήταν τα σπάνια νοσήματα που μπορούσαν να αντιμετωπιστούν. Όμως οι εξελίξεις τα τελευταία χρόνια στη βιοτεχνολογία έδωσαν τη δυνατότητα στις φαρμακευτικές βιομηχανίες να παρασκευάσουν φάρμακα και για αυτή την κατηγορία ασθενειών. Πλέον, η φαρμακευτική θεραπεία αυξάνει την επιβίωση, βελτιώνοντας ταυτόχρονα σημαντικά την ποιότητα ζωής. Μπορούν να αντιμετωπιστούν Σε ποσοστό 80% τα χρόνια αυτά νοσήματα είναι γενετικής αιτιολογίας και αρχικά υπήρχε πολύ μικρό επιστημονικό και ερευνητικό ενδιαφέρον, κάτι που, πλέον, έχει αλλάξει. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των σπανίων νόσων που μπορούν, πια, να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά είναι η νόσος Gaucher, η οποία ανήκει στην ομάδα των λυσοσωμικών αθροιστικών νοσημάτων. Η νόσος αυτή οφείλεται στη διαταραγμένη λειτουργία ενός ενζύμου που ονομάζεται β-γλυκοσιδάση (β-γλυκοσερεβροσιδάση). Η συχνότητα της νόσου παγκοσμίως υπολογίζεται σε μία περίπτωση ανά 100.000 γεννήσεις. Οι πάσχοντες έχουν συχνές λοιμώξεις, αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας, σημαντική διόγκωση του ήπατος και του σπλήνα, αναιμία, χαμηλό αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων στο αίμα, έντονους πόνους και βλάβες στα οστά, ενώ σε ένα μικρό ποσοστό και νευρολογικές εκδηλώσεις. Παλαιότερα η νόσος ήταν ανίατη, η ποιότητα ζωής των ασθενών συνήθως ήταν κακή, με κινητικές αναπηρίες, και η θεραπεία πρόσφερε μόνο πρόσκαιρη ανακούφιση. Σήμερα, όμως, με την ύπαρξη αποτελεσματικής φαρμακευτικής αγωγής, η πλειονότητα των ασ��ενών ζει μια φυσιολογική ζωή, έχει πλήρη επανένταξη στο κοινωνικό σύνολο και οι γυναίκες ασθενείς μπορούν να αντεπεξέλ-

Η εξατομικευμένη προσέγγιση ανά ασθενή οδηγεί σε μια ιδιαίτερα σημαντική παράταση του προσδόκιμου επιβίωσης και – το πιο σημαντικό – στην προσφορά μίας φυσιολογικής ζωής και ελπίδας εκεί που δεν υπήρχε πριν.

Ο «χάρτης» των… συχνών σπάνιων νοσημάτων θουν στις απαιτήσεις μιας εγκυμοσύνης. Ένα άλλο παράδειγμα σπάνιου νοσήματος είναι η νόσος του Pompe, γνωστή και ως Γλυκογονίαση τύπου ΙΙ ή ανεπάρκεια της όξινης μαλτάσης. Σύμφωνα με τις περιορισμένες διαθέσιμες επιδημιολογικές μελέτες, η συχνότητά της κυμαίνεται από 1/40.000 έως 1/300.000, μεταξύ των διαφόρων πληθυσμών. Η αιτία της πάθησης οφείλεται σε μία βλάβη του μεταβολισμού του γλυκογόνου, την έλλειψη ή ανεπάρκεια της όξινης α-γλυκοσιδάσης. Το αποτέλεσμα είναι η διαταραχή της λειτουργικότητας των μυϊκών κυττάρων. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των ασθενών είναι η μυοπάθεια. Διακρίνονται δύο κύριες μορφές της νόσου: α) η βρεφική, με έντονη υποτονία και εκτεταμένη καρδιομεγαλία, η οποία εξελίσσεται ραγδαία και οδηγεί στον θάνατο εντός του πρώτου χρόνου ζωής, και β) η όψιμη, η οποία δεν εμφανίζει καρδιομεγαλία, εκδηλώνεται με μικρότερη ταχύτητα και οδηγεί τους ασθενείς στην ανάγκη αναπνευστικής και κινητικής υποστήριξης και τελικά στον θάνατο, συνήθως από αναπνευστική ανεπάρκεια. Η θεραπεία ενζυμικής υποκατάστασης έχει δείξει ότι παρατείνει το προσδόκιμο επιβίωσης στη βρεφική μορφή της νόσου και σταθεροποιεί ή/και βελτιώνει την αναπνευστική

και κινητική λειτουργία στην όψιμη μορφή της νόσου. Συνεχές ερευνητικό έργο Η Ελλάδα είναι ευθυγραμμισμένη στα διεθνή διαγνωστικά και θεραπευτικά πρωτόκολλα που σχετίζονται με τις σπάνιες παθήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τη χώρα μας προέρχεται σημαντικός αριθμός δημοσιεύσεων για τη διάγνωση και διαχείριση των λυσοσωμικών νοσημάτων, με πρωτοποριακές ερευνητικές δραστηριότητες ακόμα και σε θέματα βασικής έρευνας. Ιδιαίτερα για τη νόσο Pompe έχουν πρόσφατα ανακοινωθεί, σε διεθνή έγκυρα περιοδικά, μελέτες Ελλήνων γιατρών, στις οποίες πραγματοποιείται πρωτοποριακός συνδυασμός της θεραπείας ενζυμικής υποκατάστασης και της μυϊκής ενδυνάμωσης. Σήμερα η βιοτεχνολογία αποτελεί το όχημα που φέρει μια νέα, πρωτοποριακή αντίληψη στον χώρο της διαγνωστικής και της θεραπείας. Έχοντας ως όπλο τις τεχνολογικές εξελίξεις, στοχεύει στην παθολογική φυσιολογία της νόσου και με αυτόν τον τρόπο, στην ανάπτυξη αιτιολογικής και στοχευμένης αγωγής.

Τα σπάνια νοσήματα υπολογίζονται σε περίπου 6.000 - 7.000 και αποτελούν ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

20•in•vitro

(Α)σθενές φύλο

Συνεργάστηκε ο Μάνος Κωνσταντινίδης, χειρουργός ουρολόγος ανδρολόγος, διευθυντής Ινστιτούτου Ανδρολογικών Διαταραχών

Οδηγός για καλύτερο σεξ

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Ξεχάστε την ηλικία Είναι γεγονός ότι η γήρανση (μέσω της γήρανσης των αγγείων) επηρεάζει τις επιδόσεις στην ερωτική αρένα και, όσο αυξάνεται η ηλικία, στατιστικά αυξάνονται και οι άνδρες που δυσκολεύονται να κρατήσουν… ηθικό ακμαίο. Υπάρχουν, ωστόσο, αρκετοί νέοι που αντιμετωπίζουν προβλήματα και, στον αντίποδα, «ώριμοι» άνδρες που τα καταφέρνουν καλά. Στις ώριμες ηλικίες, μάλιστα, και πιθανώς μετά τη συνταξιοδότηση, η ερωτική ζωή πολλών ζευγαριών απογειώνεται. Τα ζευγάρια, σκεπτόμενα ότι έχουν χρόνο για τον εαυτό τους, έχουν μεγαλύτερη διάθεση για ερωτική επαφή και συνεπώς – εφόσον δεν υπάρχουν προβλήματα υγείας – μια καλή σεξουαλική ζωή, καλύτερη από την προηγούμενη που τα προβλήματα καθόριζαν την επιθυμία.

Μιλήστε, χαλαρώστε Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μικροί έχουν το άγχος της επιτυχίας και οι μεγάλοι το άγχος της αποτυχίας! Το άγχος, όμως, μπορεί να μειώσει την παροχή αίματος στα αγγεία και να προκαλέσει κακό στυτικό αποτέλεσμα, καθώς και έλλειψη επιθυμίας. Το καλό σεξ χρειάζεται αμοιβαιότητα, φαντασία και ειλικρίνεια. Χρειάζεται γνώση, αυτογνωσία κι ετερογνωσία (τι θέλεις εσύ και τι θέλει ο άλλος). Έχει ανάγκη από χιούμορ και συζήτηση των προβλημάτων που προκύπτουν. Η ερωτική πράξη, τέλος, δεν είναι καταναγκαστική, θα πρέπει να το επιθυμούν και οι δύο για να έχει καλό αποτέλεσμα.

Πάντα στον ειδικό Ένα καλό στυτικό «επεισόδιο» χρειάζεται ακέραιο στυτικό μηχανισμό. Αν υπάρχει βλάβη του μηχανισμού αυτού, απαιτείται ιατρική παρουσία. Άνδρες οι οποίοι δεν έχουν καλή σκληρότητα πέους ή διάρκεια του στυτικού «επεισοδίου», πρέπει να μη διστάζουν να απευθύνονται στους ειδικούς. Οργανικές παθήσεις, όπως διαβήτης και υπέρταση, χειρουργεία ελάσσονος πυέλου, όπως ριζική προστατεκτομή, κυστεκτομή, κολεκτομές, και ορμονικές ανισορροπίες (αύξηση προλακτίνης) έχουν ως σύμπτωμα δυσλειτουργία. Η σωστή αντιμετώπισή τους βελτιώνει την κατάσταση, όταν υπάρχει διαβήτης, ωστόσο, τα πράγματα είναι πιο σοβαρά. Δεδομένου ότι δεν θεραπεύεται, παρά μόνο ρυθμίζεται, οι βλάβες παραμένουν, όπως και το στυτικό πρόβλημα, εφόσον συνυπάρχει.

Υψηλές επιδόσεις στην ερωτική αρένα Το καλό σεξ δημιουργεί ισορροπία στις διαπροσωπικές σχέσεις και αποτελεί στοιχείο κοινωνιολογικής έκφρασης. Κάνει τα ζευγάρια παραγωγικά, έξυπνα, δραστήρια και με διάθεση να κυκλοφορούν έξω από το σπίτι.

Α

πό νεαρή ηλικία, ήδη, το σεξ απασχολεί τους επίδοξους εραστές, οι οποίοι, μάλιστα, πολλές φορές κρατούν… σκορ και το συζητούν με τους κολλητούς τους. Αναμφισβήτητα η φήμη του καλού εραστή και η απόλαυση της συντρόφου, που αυτή συνεπάγεται, είναι ζητούμενο για πολλούς άνδρες (αν όχι για όλους). Τι σημαίνει, όμως, καλό σεξ; Καλό σεξ σημαίνει, λένε οι ανδρολόγοι, να μπορεί ένα ζευγάρι να ολοκληρώσει μια ερωτική πράξη και να αποκομίζει από αυτήν την ευχαρίστηση και τη χαλάρωση του οργασμού. Αυτός είναι ο στόχος, και είναι κοινός. Ο καθένας, βέβαια, χωριστά, καλό θα είναι να έχει στο μυαλό του τι τον οδηγεί σε σωστά μονοπάτια και πώς να αποφεύγει τις κακοτοπιές. Καλή φυσική κατάσταση Ένας υγιής οργανισμός ισοδυναμεί με όργανα που λειτουργούν καλά και με καλή αγγειακή κατάσταση. Η στυτική ικανότητα λειτουργεί στο πλαίσιο αυτό με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και δεν εμφανίζονται ασθένειες, που δευτερογενώς θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στυτικό πρόβλημα. Ένας άνδρας που διατηρεί τη σιλουέτα του, νιώθει καλά κι έχει αυτοπεποίθηση. Η παχυσαρκία, αντίθετα, είναι ένας από τους παράγοντες που απειλούν το καλό σεξ, από την άποψη ότι αλλάζει την εικόνα του σώματος και μειώνει την αυτοεκτίμηση ενός άνδρα. Αποτέλεσμα; Η δημιουργία προβλημάτων που αντικατοπτρίζονται στην ερωτική ζωή.

Ισορροπημένη διατροφή Μια καλή διατροφή βοηθά στη συντήρηση των αγγείων και επιβραδύνει τη γήρανσή τους. Μια κακή στύση είναι ένα πρόβλημα που μεταφράζεται σε γήρανση των αγγείων και η σωστή διατροφή βοηθά ώστε να μην υπάρχουν βλάβες (απόφραξη αγγείων κ.λπ.), που μπορεί δευτερογενώς να προκαλέσουν στυτικό πρόβλημα. Φρούτα, λαχανικά, κοτόπουλο, λάδι, ρύζι και μακαρόνια βοηθούν στην καλή λειτουργία, ενώ καλό θα είναι να περιοριστεί η κατανάλωση του βουτύρου και του κόκκινου κρέατος. Επιπλέον, τα θαλασσινά και κυρίως τα οστρακοειδή δικαιώνουν τη φήμη των πλέον «αφροδισιακών» τροφίμων. Κόψτε τις καταχρήσεις Το κάπνισμα είναι εχθρός και του σεξ καθώς η νικοτίνη κάνει συσπάσεις (αγγειόσπασμο) και μειώνει το μήκος των αγγείων. Στο σεξ οι άνδρες χρειάζονται ανοικτά αγγεία, το κάπνισμα, ωστόσο, μειώνει τις παροχές στο εσωτερικό τους και συχνά προκαλεί αποφράξεις αγγείων (καρδιολογικές παθήσεις). Το αλκοόλ, από την άλλη, μπορεί αρχικά να μειώνει τις αναστολές, να απελευθερώνει το ζευγάρι και να φαίνεται ότι υποβοηθά το σεξ, όμως η λήψη μεγάλων ποσοτήτων δεν επιτρέπει μια καλή στύση, ενώ τις περισσότερες φορές προκαλεί έντονη διάθεση για ύπνο!


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•21

Συνεργάστηκε ο Αλέξανδρος Μπαλαμώτης, διδάκτωρ Δερματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών

Αντιγήρανση Τριχωτό κεφαλής

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Γερά μαλλιά από τη ρίζα ώς τις άκρες

Τι γίνεται με τη θεραπεία Υπάρχουν σήμερα αποτελεσματικές θεραπείες για να αντιμετωπίσει κάποιος το πρόβλημα; Ναι. Η θεραπεία μπορεί να είναι τοπική ή συστηματική. Τοπικά το φάρμακο που χρησιμοποιείται συχνότερα είναι η μινοξιδίλη, η οποία έχει καλύτερα αποτελέσματα σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και όταν το μέγεθος των βλαβών δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Τοπικά, επίσης, στις γυναίκες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τονωτικές λοσιόν και να χορηγηθούν συνδυασμοί αντισυλληπτικών, αντιανδρογόνων και σίδηρος, όπου υπάρχει ανάγκη. Για τους άνδρες, το φάρμακο που χορηγείται από το στόμα είναι η φιναστερίδη, η οποία έχει μεν καλά αποτελέσματα, αλλά μπορεί να έχει και κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες: Σε ένα μικρό ποσοστό μπορεί να μειώσει τη σεξουαλική ικανότητα. Με τις θεραπείες επιτυγχάνονται δύο στόχοι: Ο πρώτος είναι να σταθεροποιηθεί ώς έναν βαθμό το πρόβλημα της τριχόπτωσης και ο δεύτερος να ξαναβγούν, εάν αυτό είναι εφικτό, ορισμένες από τις τρίχες που χάθηκαν πιο πρόσφατα. Δυστυχώς, όμως, ποτέ δεν μπορεί να επιτευχθεί το τέλειο αποτέλεσμα, που σημαίνει πλήρης επανέκφυση όλων των τριχών.

Μ

ε το πέρασμα των χρόνων «γερνούν» ακόμη και τα μαλλιά. Γίνονται πιο εύθραυστα, χάνουν τη λάμψη τους, τον όγκο τους και την ελαστικότητά τους, και συχνά πέφτουν. Οι ειδικοί λένε ότι μπορεί να προληφθεί η φθορά των μαλλιών και η τριχόπτωση. Αρχικά, όπως εξηγούν, πρέπει να προλαμβάνεται η φθορά από τους εξωτερικούς παράγοντες, όπως το styling, ο ήλιος, οι βαφές. Όσο για την τριχόπτωση; Όχι στρες, ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες και βιταμίνες του συμπλέγματος Β και «ευγενική» συμπεριφορά στο τριχωτό της κεφαλής, χωρίς ισχυρά προϊόντα περιποίησης, δυνατό τράβηγμα και συχνό πιστολάκι, είναι κάποιοι τρόποι για να την αποφύγουμε. Οι αιτίες της τριχόπτωσης Ειδικά η τριχόπτωση είναι ένα δυσάρεστο κληρονομικό χαρακτηριστικό, που προκαλεί άγχος και στενοχώρια στον παθόντα. Η πιο συνηθισμένη μορφή τριχόπτωσης είναι η ανδρογενετική αλωπεκία. Η τριχόπτωση αυτή παρατηρείται σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση υπό την επίδραση των ανδρογόνων ορμονών, που περνούν ελεύθερες στους θύλακες των τριχών. Εκεί η ορμόνη τεστοστερόνη, με τη δράση του ενζύμου 5α αναγωγάση, μετατρέπεται σε διυδροτεστοστερόνη, που έχει πολύ πιο ισχυρή δράση. Έτσι προκαλείται μία προοδευτική σμίκρυνση των θυλάκων των τριχών. Άλλες συνηθισμένες μορφές μη ουλωτικής τριχόπτωσης είναι η γυροειδής, η διάχυτη μετά τον τοκετό, η προκαλούμενη από φάρμακα, η προκαλούμενη από βαριές λοιμώξεις και τέλος η προκαλούμενη από ελάττωση βιταμινών και σιδήρου. Η γυροειδής αλωπεκία εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα με προδιάθεση καθώς επίσης και σε ασθενείς που πάσχουν από παθήσεις του θυρεοειδούς ενώ η ψυχολογική επιβάρυνση παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Όμως η τριχόπτωση δεν «πλήττει» μόνο τον ανδρικό πληθυσμό, δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ των φύλων. Βέβαια, η ανδρογενετική αλωπεκία πλήττει περισσότερο τους άνδρες, σε ποσοστό 75%. Μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία των 18 με 20 χρόνων και το πρόβλημα να μεγαλώνει με την πάροδο του χρόνου. Στις γυναίκες εμφανίζεται σε πολύ χαμηλότερο ποσοστό. Μετά την ηλικία των 50, όμως, με την έναρξη της εμμηνόπαυσης, η εμφανής ανδρογενετική αλωπεκία αυξάνεται σε ποσοστό πάνω από το 50%. Εκτός από την κληρονομική προδιάθεση, η αλωπεκία αυτή αποδίδεται στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, στη συγγενή υπερπλασία των επινεφριδίων και στη μείωση των οιστρογόνων που παρουσιάζεται στην εμμηνόπαυση.

Μεταμόσχευση τριχών Όταν ο ενδιαφερόμενος δεν μείνει ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα που του προσέφεραν οι θεραπείες ή ακόμη έχει εκτεταμένη ανδρογενετική αλωπεκία, τότε μπορεί να καταφύγει σε μεταμόσχευση τριχών. Πρόκειται για ένα μόνιμο αποτέλεσμα, καθώς οι τρίχες που μεταμοσχεύονται μεγαλώνουν και χτενίζονται κανονικά. Πολλές γυναίκες, από την άλλη, προτιμούν να αλλάζουν στυλ και να πειραματίζονται με χρώματα και διαφορετικά κουρέματα μαλλιών φορώντας περούκες.

Τροφές για γερά μαλλιά Πέρα από τα παραπάνω, ωστόσο, για άλλη μια φορά η αντιγήρανση περνά από το πιάτο μας. Το καθημερινό διαιτολόγιο θα πρέπει να περιλαμβάνει πρωτεΐνες (ψάρι, κοτόπουλο, όσπρια, τυριά). Σπουδαίο ρόλο, επίσης, στην υγεία των τριχών παίζουν οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, οι οποίες έχουν συμμετοχή στη σύνθεση των αμινοξέων, από τα οποία αποτελούνται το στέλεχος και ο θύλακας της τρίχας. Για τον λόγο αυτόν, θα πρέπει να καταναλώνονται δημητριακά ολικής άλεσης, γαλακτοκομικά, ξηροί καρποί, αυγά και άπαχο κόκκινο κρέας.

Συμβουλές για υγιή και όμορφα μαλλιά Θα πρέπει να χρησιμοποιούμε σαμπουάν ανάλογα με τον τύπο των μαλλιών και να μη λουζόμαστε κάθε μέρα.

Κατά τη διάρκεια του λουσίματος είναι απαραίτητο ένα απαλό μασάζ λίγων λεπτών (με τα δάχτυλα και όχι με τα νύχια) για την τόνωση της κυκλοφορίας στο τριχωτό της κεφαλής.

Καλό θα είναι να αποφεύγουμε τις περμανάντ, το δυνατό πιστολάκι και το έντονο τράβηγμα των μαλλιών προς τα πίσω, ιδιαίτερα με σκληρά, ακατάλληλα λαστιχάκια.

Τέλος, να γίνεται γρήγορα η θεραπεία σε παθήσεις του τριχωτού της κεφαλής, όπως για παράδειγμα πιτυρίδα, δερματίτιδα, θυλακίτιδα κ.τ.λ.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

22•in•vitro

Ηealthy tips Για όνειρα γλυκά… Χαλαρώστε με αφεψήματα. Δοκιμάστε να πιείτε λίγο χαμομήλι με τίλιο ή μολόχα, που αποδεδειγμένα βοηθά στον ήρεμο ύπνο. Πριν πάτε για ύπνο, ένα χλιαρό ντους είναι ό,τι πρέπει για να ξεκουράσετε σώμα και πνεύμα. Μην το παρακάνετε με καυτό νερό, γιατί θα έχετε αντίθετα αποτελέσματα.

ood g Εάν δεν αποκοιμηθείτε έπειτα από 20 λεπτά που πέσετε στο κρεβάτι, σηκωθείτε. Βρείτε και κάντε κάτι άλλο, το οποίο θα σας χαλαρώσει, κατά προτίμηση σε ένα άλλο δωμάτιο, αν αυτό είναι δυνατόν.

Πηγαίνετε στο κρεβάτι μόνο αν νυστάζετε. Εάν δεν νυστάζετε, κάντε κάτι διαφορετικό. Διαβάστε ένα βιβλίο, ακούστε απαλή μουσική, ξεφυλλίστε ένα περιοδικό, αλλά όχι στο κρεβάτι, καθώς πρέπει να χρησιμοποιείτε το κρεβάτι μόνο για ύπνο.

Προσπαθήστε να έχετε τακτές ώρες ύπνου. Χρειάζεται να πηγαίνετε για ύπνο σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, ώστε το σώμα σας να συντονιστεί στην αίσθηση της υπνηλίας πριν από τον ύπνο. Ορίστε λοιπόν μία συγκεκριμένη ώρα για να πέφτετε για ύπνο κάθε μέρα. Αποκτήστε συνήθειες που σας βοηθούν να χαλαρώσετε το βράδυ πριν πάτε για ύπνο. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν ένα ελαφρύ γεύμα ή λίγα λεπτά διάβασμα.

Αλλάξτε στρώμα! Επιλέξτε ένα ούτε πολύ σκληρό ούτε ιδιαίτερα μαλακό, που να υποστηρίζει το σώμα. Αν δεν θέλετε να διαθέσετε άμεσα χρήματα για την αντικατάσταση του παλιού σας στρώματος, βελτιώστε την ποιότητα του ύπνου σας επιλέγοντας ένα επίστρωμα, το οποίο τοποθετείται πάνω από το στρώμα.

Φροντίστε το δωμάτιό σας να είναι ήσυχο, σκοτεινό και δροσερό και προσπαθήστε να κοιμηθείτε στην άνεση της κρεβατοκάμαράς σας. Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε την αρωματοθεραπεία για να χαλαρώσετε και να κοιμηθείτε πιο εύκολα.

Δημιουργήστε και κρατήστε ένα γενικότερα σταθερό πρόγραμμα καθημερινότητας. Σταθερές ώρες για γεύματα, φαρμακευτική αγωγή και άλλες δραστηριότητες, βοηθούν το βιολογικό σας ρολόι και κατ’ επέκταση και την ώρα του ύπνου σας.

Η γιόγκα, το στρέτσινγκ και οι ασκήσεις αναπνοής συμβάλλουν σε έναν καλύτερο ύπνο. Καταλαγιάζουν τη μυϊκή ένταση και τους καρδιακούς παλμούς και την ίδια στιγμή σβήνουν το άγχος που γεννιέται από τον φόβο της πιθανής επικείμενης αϋπνίας.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

IN•VITRO•23

Αποφύγετε τα υπνωτικά χάπια ή αν έχετε πάρει αυτή την απόφαση, να τα χρησιμοποιήσετε με προσοχή. Άλλωστε οι περισσότεροι γιατροί δεν συνταγογραφούν υπνωτικά χάπια για περίοδο μεγαλύτερη των τριών εβδομάδων.

Μην καταναλώνετε τροφές και ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη, καθώς είναι γνωστό πως ο καφές καλύτερα να αποφεύγεται, ακόμα και πολλές ώρες πριν από τον ύπνο.

Μην καπνίζετε προτού πέσετε για ύπνο. Η νικοτίνη είναι ουσία διεγερτική και για τον λόγο αυτό μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο σας.

Μην πέφτετε για ύπνο µε έννοιες και ανησυχίες να τριγυρνούν στη σκέψη σας. Προσπαθήστε να τακτοποιήσετε τα προβλήµατα και τις δουλειές σας µέσα στην ηµέρα.

Αποφεύγετε να κοιµάστε κατά τη διάρκεια της ηµέρας, εάν είναι δυνατόν. Εάν πρέπει οπωσδήποτε να πάρετε ένα µεσηµεριανό υπνάκο, φροντίστε να είναι νωρίτερα από τις 3 µ.µ. και να διαρκεί το πολύ µία ώρα.

bad

Μην προσπαθείτε να κοιμηθείτε με ανοιχτά φώτα. Αν δεν σας αρέσει το απόλυτο σκοτάδι, αφήστε ένα πολύ χαμηλό φωτάκι στο δωμάτιο. Το σώμα μας έχει σχεδιαστεί να δέχεται ότι ο ύπνος είναι μία βραδινή κατάσταση και συνεπώς χρειαζόμαστε σκοτάδι για να κοιμηθούμε.

Αποφύγετε κάθε είδους αποσπάσεις και θορύβους όπως ο ήχος της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου και του τηλεφώνου. Σας δυσκολεύουν να κοιμηθείτε και ενδεχομένως να σας δημιουργήσουν και έντονο πονοκέφαλο. Αποφύγετε την υπερκατανάλωση αλκοολούχων ποτών τις τελευταίες ώρες πριν από την ώρα του ύπνου σας. Το αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει και το στομάχι και τη διάθεσή σας για ύπνο.

Αποφύγετε την κουραστική άσκηση πριν πάτε για ύπνο. Σίγουρα είναι καλό να ασκείστε σε καθηµερινή βάση, αλλά η καλύτερη ώρα για όσους εργάζονται το πρωί, είναι νωρίς το απόγευµα. Μην πηγαίνετε στο κρεβάτι νηστικοί αλλά επίσης αποφεύγετε και την κατανάλωση μεγάλων γευμάτων. Το αίσθημα της πείνας μπορεί να σας ξυπνήσει αργότερα, ενώ ένα βαρύ μεγάλο γεύμα μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο σας προκαλώντας αναγωγές του περιεχομένου του στομάχου. Μπορείτε να καταναλώσετε ένα ελαφρύ γεύμα, όπως γιαούρτι, γάλα, δημητριακά, τοστ.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

24•IN•VITRO

Cover Story

Συνεργάστηκε ο κ. Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης, καθηγητής Πνευµονολογίας στο Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας και πρόεδρος της Ελληνικής Πνευµονολογικής Εταιρείας

Πνευμονία

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη

Ο

Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος παθολόγος που περιέγραψε ακριβώς τα συμπτώματα της πνευμονίας. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν αλλάξει πολλά… Παλαιότερα γιατροί και ασθενείς έτρεμαν την πνευμονία. Ειδικά έπειτα από μία γρίπη, ο λαός έλεγε χαρακτηριστικά: «Πρόσεχε, μη στο γυρίσει σε πνευμονία». Στις μέρες μας η πνευμονία εξακολουθεί να είναι δυνητικά επικίνδυνη, ειδικά για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, αλλά τουλάχιστον τώρα η λοίμωξη των πνευμόνων και να θεραπευθεί μπορεί και, το κυριότερο, να προληφθεί. Η επίπτωση της πνευμονίας στην κοινότητα κυμαίνεται από 8 έως 15 ανά 1.000 ανθρώπους, με την υψηλότερη επίπτωση στις μεγαλύτερες ηλικίες. Υπάρχει εποχιακή κατανομή και τα περισσότερα περιστατικά συμβαίνουν τους χειμερινούς μήνες. Οι περιπτώσεις της πνευμονίας της κοινότητας είναι περισσότερες στους άνδρ��ς σε σύγκριση με τις γυναίκες και στους μαύρους σε σύγκριση με τους λευκούς. Οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν πως ο συνδυασμός πνευμονίας και γρίπης αποτελούν την έβδομη αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Από το 1979 ώς το 1994 η θανατηφόρα επίπτωση της πνευμονίας και της γρίπης έχει σημειώσει αύξηση κατά 59% και αφορά ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους.

αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται και ενεργοποιούν τη διαδικασία της φλεγμονής. Το αποτέλεσμα είναι οι κυψελίδες, που φυσιολογικά περιέχουν αέρα, να γεμίζουν με υγρό και πύον και να διαταράσσεται, έτσι, η αναπνευστική λειτουργία. Εξαιτίας αυτού και καθώς η λοίμωξη μπορεί μέσω του αίματος να επεκταθεί και πέραν των πνευμόνων, η πνευμονία μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο. Τι την προκαλεί Η αιτιολογία της πνευμονίας της κοινότητας ποικίλλει ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή, ενώ οι περισσότερες πνευμονίες της κοινότητας οφείλονται στον πνευμονιόκοκκο. Οι πνεύμονες είναι συνεχώς εκτεθειμένοι σε σωματίδια και σε μικρόβια, τα οποία βρίσκονται στην ανώτερη αναπνευστική οδό και με μικροεισροφήσεις εισβάλλουν στην κατώτερη αναπνευστική οδό. 1. Εισρόφηση στοματοφαρυγγικών εκκρίσεων Στη διάρκεια του ύπνου είναι πιθανό να συμβούν μικροεισροφήσεις στοματοφαρυγγικών εκκρίσεων, που περιέχουν μικρόβια, με αποτέλεσμα τη μεταφορά των μικροβίων αυτών στον πνευμονικό ιστό. 2. Εισπνοή μικροβίων που υπάρχουν στον αέρα Μικρόβια είναι παρόντα στον αέρα σε πυκνότητες 15-30 ανά κυβικό μέτρο και είναι αρκετά μικρά, ώστε να μπορούν να διεισδύσουν στις κυψελίδες και να αρχίσουν τον βλαβερό πολλαπλασιασμό τους. 3. Αιματογενής διασπορά μικροβίων από εξωπνευμονικές εστίες Μικρόβια μπορούν να μεταφερθούν από κάποια άλλη εστία λοίμωξης στο σώμα μέσω του αίματος.

Τι ακριβώς είναι η πνευμονία Ο όρος πνευμονία αναφέρεται στη φλεγμονή των πνευμόνων από διάφορα αίτια, αλλά συνήθως χρησιμοποιείται για να περιγράψει την προσβολή των πνευμόνων από μικροβιακούς παράγοντες. Τα μικρόβια φτάνουν στις πνευμονικές κυψελίδες,

Είναι εδώ και παραμονεύει Τα πιο συχνά αίτια της πνευµονίας Οι µικροοργανισµοί που µπορούν να προκαλέσουν πνευµονία είναι πολλοί, κυρίως όµως ευθύνονται: Τα βακτήρια, µε συχνότερο εκείνο του πνευµονιόκοκκου. Οι ιοί, από τους οποίους ο πιο επικίνδυνος είναι ο ιός της γρίπης. Τα µυκοπλάσµατα, που προσβάλλουν συνήθως τα µεγαλύτερα παιδιά και τους νεαρούς ενήλικες. Άλλα σπανιότερα αίτια όπως, για παράδειγµα, µύκητες, παράσιτα, µυκοβακτηρίδια. Αξίζει, τέλος, να σηµειωθεί ότι σε ένα σηµαντικό ποσοστό που κυµαίνεται από 30 ώς 60% των περιστατικών το αίτιο δεν ταυτοποιείται.

Tips για πρόληψη

>

Το καλό πλύσιµο των χεριών, η φροντίδα της στοµατικής υγιεινής, ο καλός αερισµός των κλειστών χώρων και η αποφυγή του συνωστισµού, αλλά και η διακοπή του καπνίσµατος είναι κάποια γενικά µέτρα που προφυλάσσουν από την εισβολή των µικροβίων στους πνεύµονές µας. Πέρα από αυτά, όµως, υπάρχει το εµβόλιο για τον πνευµονιόκοκκο και το εµβόλιο για τον ιό της γρίπης.

>


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

IN•VITRO•25 Περισσότερες πληροφορίες για τη πνευμονία στη σελίδα 45

Όλοι µπορούν να νοσήσουν από πνευµονία, κάποιες οµάδες, όµως, χαρακτηρίζονται ως υψηλού κινδύνου. Αυτές είναι:

Τα άτομα που έχουν υποστεί σπληνεκτομή

Οι ανοσοκατασταλμένοι (για παράδειγμα ασθενείς με AIDS, όσοι ακολουθούν θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ή κορτιζόνη)

Τα άτομα με σιδηροπενική ή δρεπανοκυτταρική αναιμία

Τα βρέφη και τα παιδιά μικρής ηλικίας.Οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα άτομα άνω των 65 ετών

Οι καταπονημένοι - μετεγχειρητικοί άρρωστοι

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Οι αλκοολικοί και οι χρήστες ναρκωτικών ουσιών. Όσοι είναι σε κατάκλιση

Τα άτομα με κακή διατροφή και θρέψη

Οι άνθρωποι που παρουσιάζουν μία ή περισσότερες παθήσεις, όπως καρδιακή ανεπάρκεια, διαβήτη, χρόνια αποφρακτική νόσο των πνευμόνων (ΧΑΠ, άσθμα, χρόνια βρογχίτιδα, εμφύσημα)

Οι καπνιστές και τα άτομα που εισπνέουν ερεθιστικές ουσίες Οι ασθενείς με εξασθενημένη άμυνα του οργανισμού, με ανεπάρκειες του ανοσοποιητικού συστήματος


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

26•in•vitro

Cover Story Πνευμονία

Τυπική ή άτυπη πνευμονία; Κ

Υγιής πνεύμονας Υγρό και κύτταρα αίματος στις κυψελίδες

Πνευμονία

λασικά η πνευμονία διακρίνεται σε τυπική και άτυπη. Ο διαχωρισμός βασίζεται σε κλινικά, ακτινολογικά και εργαστηριακά ευρήματα και σε καμία περίπτωση δεν έχει αυστηρά όρια, αφού υπάρχουν πολλές επικαλύψεις. Η τυπική πνευμονία είναι κατά κανόνα αυτή που προκαλείται από βακτήρια, ενώ η άτυπη προκαλείται και από άλλους μικροβιακούς παράγοντες, όπως είναι τα μυκοπλάσματα, οι ιοί, οι μύκητες, τα παράσιτα. Ποιες είναι οι επιπλοκές Οι επιπλοκές της πνευμονίας μπορούν να είναι πολύ σοβαρές και να στοιχίσουν τη ζωή του ασθενούς. Η εμφάνισή τους εξαρτάται από την ηλικία του ασθενούς και από τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του. Επιπλέον, όμως, εξαρτάται από το μικρόβιο που είναι κάθε φορά υπεύθυνο και από την έγκαιρη διάγνωση και την ενδεδειγμένη θεραπεία. Οι επιπλοκές μπορεί να περιορίζονται στον θώρακα, με συνηθέστερες την πλευριτική συλλογή – όπως λέγεται –, που αφορά στη συλλογή υγρού ή πύου γύρω από τους πνεύμονες και στο πνευμονικό απόστημα. Μείζονος σημασίας είναι και η επέκταση της λοίμωξης στην καρδιά προκαλώντας περικαρδίτιδα (συλλογή υγρού στον σάκο που περιβάλλει το μυοκάρδιο) ή ενδοκαρδίτιδα. Επιπλέον βασικής σημασίας επιπλοκή της νόσου είναι και η μερική ανάρρωση και η μετάβαση σε χρόνια πνευμονία. Επιπλοκές, όμως, μπορεί να προκύψουν και σε απομακρυσμένα σημεία με τη μεταφορά εκεί των μικροβίων μέσω του αίματος και να προκληθεί, έτσι, για παράδειγμα, μηνιγγίτιδα ή σηπτική αρθρίτιδα. Πώς γίνεται η διάγνωση Σε κάθε άρρωστο που υπάρχει η υποψία πνευμονίας από την κλινική εικόνα και από τα ακροαστικά ευρήματα πρέπει να γίνεται ακτινογραφία θώρακος και σε τέτοια περίπτωση αυτή είναι πάντα παθολογική, εκτός από σπάνιες περιπτώσεις (AIDS, ανοσοκαταστολή κ.ά.). Άλλες εξετάσεις που βοηθούν τη διάγνωση είναι: Η γενική αίματος, όπου ο γιατρός βλέπει την ανταπόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς με την αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων (αν ο αριθμός των λευκών είναι χαμηλός, τότε η πρόγνωση είναι κακή). Οι καλλιέργειες αίματος, που σκοπεύουν να απομονώσουν το μικρόβιο προκειμένου να ταυτοποιηθεί. Η εξέταση πτυέλων που γίνεται για τον ίδιο λόγο.

Τα τοιχώματα των κυψελίδων χοντραίνουν από το οίδημα

Ποια είναι τα συμπτώματα

Η τυπική πνευμονία εμφανίζεται αιφνιδιαστικά με υψηλό πυρετό και έντονα ρίγη. Ο πυρετός, βέβαια, μπορεί να είναι μέτριος ή πιο σπάνια να απουσιάζει και τελείως σε άτομα ηλικιωμένα ή βεβαρημένα λόγω άλλων προβλημάτων υγείας.

Ταυτόχρονα εμφανίζεται βήχας, αρχικά ξηρός, που γρήγορα γίνεται παραγωγικός, δηλαδή πιο βαθύς, με δύσκολη αποβολή των πτυέλων.

Συχνά ο βήχας συνοδεύεται από πλευριτικό πόνο και ανάλογα με τη σοβαρότητα της νόσου μπορεί να υπάρχει δύσπνοια ποικίλου βαθμού, ενώ σχεδόν πάντα συνυπάρχει ταχυκαρδία.

Η άτυπη πνευμονία χαρακτηρίζεται από βαθμιαία εισβολή και τα συμπτώματα είναι λίγο ώς πολύ ανάλογα, αλλά λιγότερο έντονα, ενώ προεξάρχουν εκδηλώσεις όπως κεφαλαλγία, διάρροια, μυαλγίες, εξανθήματα. Αν δεν υπάρχουν επιπλοκές, τα συμπτώματα διαρκούν επτά έως οκτώ ημέρες.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

Παρά το γεγονός ότι η πνευµονία αποτελεί µια από τις πιο σηµαντικές επιβαρύνσεις για την υγεία παγκοσµίως, είναι επίσης µια από εκείνες που προλαµβάνονται πιο εύκολα, χάρη στον εµβολιασµό. Η πνευµονιοκοκκική πνευµονία, και ιδιαίτερα η πιο σοβαρή µορφή της, που προκαλείται από τη διείσδυση βακτηρίων στο αίµα, έχει κακή πρόγνωση για τους ασθενείς και είναι εξαιρετικά πιθανό να προκαλέσει τον θάνατο. Η ανάρρωση των ασθενών περιλαµβάνει πολυήµερη νοσηλεία, ενώ µπορεί να περάσουν και αρκετοί µήνες πριν αποκατασταθεί πλήρως η υγεία τους, ιδιαίτερα στους ηλικιωµένους. Επιπλέον, υπάρχει εντεινόµενο πρόβληµα, εξαιτίας της βακτηριακής αντοχής στα συνήθως χρησιµοποιούµενα αντιβιοτικά, η οποία µπορεί να κάνει τη διαδικασία θεραπείας και τη διαδικασία ανάρρωσης να διαρκέσουν περισσότερο και να γίνουν πιο πολύπλοκες. Οι ασθενείς σηκώνουν το βάρος των επιπτώσεων της νόσου τόσο στην εργασία όσο και στην οικογενειακή τους ζωή. Γι’ αυτό τον λόγο, οι ειδικοί υπογραµµίζουν την αναγκαιότητα της πρόληψης της πνευµονιοκοκκικής νόσου µε ανοσοποίηση µέσω του εµβολιασµού.

IN•VITRO•27

Θωρακίζει τον οργανισμό

Η σημασία του εμβολιασμού

Ο εµβολιασµός ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστηµα, έτσι ώστε να είναι ικανός ο οργανισµός να αντισταθεί στα συγκεκριµένα µικρόβια, όταν ξαναέρθει σε επαφή µαζί τους. Μάλιστα, η έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων (ΕΜΑ) για επέκταση της χορήγησης του 13δύναµου συζευγµένου πνευµονιοκοκκικού εµβολίου σε ενήλικες άνω των 50 ετών, για την πρόληψη της διεισδυτικής πνευµονίας, αποτελεί σηµαντικό όπλο για την αντιµετώπιση της νόσου. Το σηµαντικό είναι ότι µόνο µε µια δόση εφάπαξ θα µπορεί ο εµβολιασµένος άνω των 50 ετών να θωρακίζεται έναντι των σοβαρών µορφών της πνευµονιοκοκκικής νόσου. Το υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και η Εθνική Επιτροπή Εµβολιασµών, αξιολογώντας την αναγκαιότητα του εµβολιασµού και στους ενήλικες, ενέταξαν στις 21/12/2011 το 13δύναµο συζευγµένο πολυσακχαριδικό πνευµονιοκοκκικό εµβόλιο στο Νέο Εθνικό Πρόγραµµα Εµβολιασµού Ενηλίκων και το αποζηµιώνουν 100% από όλα τα ταµεία για όλους τους πολίτες άνω των 50 ετών.

Θεραπεία της πνευµονίας Για τους νέους σε ηλικία ασθενείς, που διαγιγνώσκονται νωρίς, η πρόγνωση είναι πολύ καλή στην πορεία της νόσου. Αντίθετα οι ηλικιωµένοι, που συνήθως ταλαιπωρούνται και από άλλα προβλήµατα υγείας, ή έχουν µειωµένη ανοσολογική ισχύ, ταλαιπωρούνται για µεγαλύτερο διάστηµα και κινδυνεύουν από επιπλοκές της νόσου, ιδιαίτερα αν καθυστερήσει η διάγνωση και, κατ’ επέκταση, η έναρξη θεραπείας. Τα αντιβιοτικά βρίσκονται στην πρώτη γραµµή στην αντιµετώπιση της νόσου αλλά, όπως συµβαίνει και µε άλλα φάρµακα, δεν κάνουν όλα για όλους. Η επιλογή τους πρέπει να γίνεται από τον θεράποντα γιατρό (και όχι από συγγενείς, γνωστούς και φίλους) ανάλογα µε την εκάστοτε περίπτωση. Η διάρκεια της θεραπείας καθορίζεται από τον γιατρό και µπορεί να είναι από δέκα ηµέρες

µέχρι και τρεις εβδοµάδες ή και περισσότερο. Η κατάλληλη επιλογή του αντιβιοτικού εξαρτάται από το υπεύθυνο παθογόνο και την ευαισθησία του στα αντιβιοτικά. Μέχρι να βελτιωθούν οι διαγνωστικές µέθοδοι η αρχική θεραπεία στους ασθενείς µε πνευµονία θα παραµείνει εµπειρική. Τα κλινικά συµπτώµατα δεν είναι ειδικά για να βοηθήσουν στην αιτιολογία της πνευµονίας της κοινότητας. Ακόµη και αν έχει ταυτοποιηθεί κάποιο µικρόβιο µε τις διαγνωστικές µεθόδους, η θεραπεία φαίνεται πως δεν πρέπει να στοχεύει µόνο σε αυτό, γιατί τελευταίες µελέτες δείχνουν συνύπαρξη λοιµώξεων από άτυπα παθογόνα (όπως C. pneumoniae, είδη Legionella και ιοί) και πιο παραδοσιακά µικρόβια. Βέβαια, η ανάγκη για θεραπεία αυτών των πολλών µικροβίων δεν έχει ακόµη τεκµηριωθεί.

Επειδή η αποτελεσµατικότητα παραµένει καλή για πολλές κατηγορίες φαρµάκων, τα πιο δραστικά προτιµώνται για τη µείωση του κινδύνου ανάπτυξης ανθεκτικότητας µέσα από τη διαδικασία της φυσικής επιλογής. Άλλοι παράγοντες για την επιλογή του αντιβιοτικού περιλαµβάνουν τη φαρµακοκινητική του, τη φαρµακοδυναµική του, τη συµµόρφωση, την ασφάλεια και το κόστος. Εκτός από τα αντιβιοτικά συστήνονται κατά περίπτωση και άλλα φάρµακα από τον γιατρό, όπως αντιπυρετικά, αναλγητικά, αποχρεµπτικά και βρογχοδιασταλτικά. Στους ασθενείς µε πνευµονία, πέρα από τη φαρµακευτική αγωγή παίζει σηµαντικό ρόλο και η ξεκούραση, σε συνδυασµό µε ελαφριά διατροφή και κατανάλωση υγρών – όσο αυτό είναι δυνατό – για την αποφυγή αφυδάτωσης. Εξάλλου σε σοβαρές περι-

πτώσεις χρειάζεται εισαγωγή στο νοσοκοµείο και έναρξη ενδοφλέβιας αγωγής καθώς και υποστήριξη µε οξυγόνο. Ενδείξεις για εισαγωγή στο νοσοκοµείο του ασθενούς µε πνευµονία αποτελούν: • Η µεγάλη ηλικία. • Η χαµηλή αρτηριακή πίεση και η αφυδάτωση. • Εκδηλώσεις όπως ο εµετός και η διάρροια, οπότε χρειάζεται παρεντερική αγωγή. • Ο χαµηλός αριθµός των λευκών αιµοσφαιρίων. • Οι διαταραχές στις περιεκτικότητες στο αίµα του οξυγόνου και του διοξειδίου του άνθρακα. • Η ύπαρξη σοβαρής συνυπάρχουσας νόσου. • Η ακαθόριστη αιτιολογία της πνευµονίας. • Η εκδήλωση εξωπνευµονικών επιπλοκών.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

28•IN•VITRO

Συνέντευξη

Μικροχειρουργός ΩΡΛ,οµότιµος καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, διευθυντής του Εργαστηρίου Μικροχειρουργικής στο «Ευγενίδιο Θεραπευτήριο» του Πανεπιστηµίου Αθηνών

Χονδροτυμπανοπλαστική

Στoν Νίκο Σταυρουλλάκι

Ο καθηγητής της Ωτορινολαρυγγολογίας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών Ελευθέριος Φερεκύδης ανέπτυξε ευρύ ερευνητικό - επιστηµονικό έργο πάνω σε µεθόδους αποκατάστασης της ακοής. Με τη «χονδροτυµπανοπλαστική µέθοδο» που εφάρµοσε για πρώτη φορά στο Ιπποκράτειο Αθηνών, αναφερόµενη έκτοτε στη διεθνή βιβλιογραφία ως «Μέθοδος Φερεκύδη», κατάφερε να αποκαταστήσει την ακοή, µε ανασύσταση του τυµπάνου, από «υλικά» του ίδιου του ασθενούς. Ο οµότιµος καθηγητής µάς µιλά για τη συγκεκριµένη µέθοδο, αλλά και για την κατάσταση στα πανεπιστήµια και τα νοσοκοµεία, τονίζοντας ότι υπάρχει εµφανώς έλλειµµα αξιοκρατίας

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΦΕΡΕΚΥΔΗΣ

Έργο του γιατρού η συνεχής

μελέτη και έρευνα

Κύριε Φερεκύδη, αποφοιτήσατε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου της Κωνσταντινούπολης, αλλά στη συνέχεια επιλέξατε την ακαδηµαϊκή σταδιοδροµία στην Ελλάδα. Θεωρείτε ότι το ακαδηµαϊκό µας σύστηµα «πάσχει»; Η ακαδηµαϊκή σταδιοδροµία στην Ελλάδα για κάποιους είναι πολύ εύκολη, αλλά για τους περισσότερους υπερβολικά δύσκολη. Με αυτό εννοώ ότι η νοοτροπία, τουλάχιστον παλαιότερα, δηµιουργούσε στεγανά και δυσκόλευε την εξέλιξη πανεπιστηµιακών δασκάλων. Διάβαζα προ λίγων εβδοµάδων ότι Έλληνας καθηγητής, προερχόµενος από το εξωτερικό, χαρακτήρισε το ελληνικό πανεπιστήµιο «φέουδο ορισµένων καθηγητών». Θα συµπλήρωνα... και ορισµένων κύκλων εκτός πανεπιστηµίου. Εν κατακλείδι, δεν θα δίσταζα να πω ότι υπάρχει έλλειµµα αξιοκρατίας. Για µία οκταετία (2001-2008) διευθύνατε την Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική του Πανεπιστηµίου Αθηνών, στο Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο. Πώς θα χαρακτηρίζατε την κατάσταση των νοσοκοµείων; Η κατάσταση των δηµόσιων νοσοκοµείων, παρά τα όσα καταµαρτυρούνται – και κάποια από αυτά είναι και σωστά – δεν είναι τόσο κακή. Εννοώ ότι πολλά δηµόσια νοσοκοµεία,


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

όπως το Ιπποκράτειο, για το οποίο έχω πλήρη εικόνα, έχει άρτια εκπαιδευµένο επιστηµονικό προσωπικό και αξιόλογες δυνατότητες, από άποψη τεχνολογικού εξοπλισµού και νοσηλευτικής κάλυψης. Υπηρετήσατε την ειδικότητά σας από πολλές θέσεις, νοσοκοµειακές και ακαδηµαϊκές, στην Ευρώπη (κυρίως στη Γερµανία) και στις ΗΠΑ. Θα θέλατε να κάνετε µία σύγκριση; Πουθενά δεν είναι όλα τέλεια. Υπάρχουν και στο εξωτερικό πολλές δυσκολίες. Για παράδειγµα, στην Αµερική, τα δηµόσια νοσοκοµεία παρέχουν, εκ πρώτης όψεως, υπηρεσίες υγείας καλύτερες από την Ελλάδα, αλλά πρέπει να έχουµε υπόψη µας ότι εκεί η υγεία είναι κατεξοχήν ιδιωτική. Από την άλλη πλευρά, στην Ελλάδα υπήρχε, τουλάχιστον µέχρι πρότινος, ουσιαστική δηµόσια κάλυψη της υγείας. Στη Γερµανία η λειτουργία των νοσοκοµείων διέπεται από κανόνες, οι οποίοι τηρούνται απαρεγκλίτως από όλους, ενισχύοντας την εύρυθµη λειτουργία τους. Δεν υπάρχει σύγκριση µε τον τρόπο λειτουργίας των ελληνικών νοσοκοµείων. Εκεί υπάρχουν συνθήκες οι οποίες αναδεικνύουν το επιστηµονικό έργο... Έχετε συγγράψει πολλές ξενόγλωσσες εργασίες και εκατοντάδες επιστηµονικά άρθρα. Πού εστιάσατε την έρευνά σας; Οι εργασίες µου κινήθηκαν γύρω από την εφαρµογή ποικίλων προηγµένων τεχνικών για τη «διαφορική διάγνωση» των παθήσεων των αυτιών που προκαλούν βαρηκοΐα, την ανάπτυξη νέων χειρουργικών τεχνικών µε τις οποίες αντιµετωπίζεται διεθνώς η βαρηκοΐα και τη µελέτη του καρκίνου του λάρυγγα ειδικότερα ως προς το κάπνισµα. Μιλήστε µας ειδικότερα για τη χειρουργική µέθοδο που εφαρµόσατε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, µε στόχο τη χειρουργική θεραπεία της βαρηκοΐας… Όταν, πριν από περίπου 30 χρόνια, είχε ξεκινήσει η τυµπανοµετρία στο εξωτερικό, ως µέθοδος διαγνωστική του αυτιού, την εφαρµόσαµε πολύ γρήγορα, για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Στη συνέχεια την εφαρµόσαµε ως «τυµπανοµετρία πολλαπλών συχνοτήτων». Στα δεδοµένα αυτής της µεθόδου στηρίχθηκαν οι προσπάθειές µας τόσο για τη διάγνωση όσο και για την αξιολόγηση των χειρουργικών

Το πρόβληµα της αποτελεσµατικότητας της χονδροτυµπανοπλαστικής µεθόδου το ξεπεράσαµε µε τη βοήθεια ενός Μεσσήνιου ασθενούς, που ανέλαβε την ευθύνη, λέγοντας πριν από την εγχείρηση: «Εµένα µε ενδιαφέρει το τύµπανο για να µπορώ να κάνω βουτιές. Για την ακοή, και λίγο να ακούω µου φτάνει. Αναλαµβάνω την ευθύνη».

IN•VITRO•29

τεχνικών βελτίωσης της ακοής. Αποτέλεσµα αυτής της δραστηριότητας ήταν η ανάπτυξη διαγνωστικών και χειρουργικών µεθόδων, που ορισµένες αναφέρονται ήδη επώνυµα, σε κλασικά βιβλία χειρουργικής ΩΡΛ. Παράλληλα η επιστηµονική κινητικότητα µε την οργάνωση διεθνών σεµιναρίων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, σε συνεργασία µε διάφορα πανεπιστήµια της Ευρώπης, έδωσε σοβαρό προβάδισµα, σε διεθνές επίπεδο, στην ΩΡΛ κλινική του Πανεπιστηµίου Αθηνών. Μιλήστε µας περισσότερο για τη βάση όλων αυτών, την τυµπανοµετρία πολλαπλών συχνοτήτων, µε την οποία επιτυγχάνεται λεπτοµερής µελέτη της λειτουργίας του αυτιού. Τι ακριβώς είναι; Πράγµατι µε την «Τυµπανοµετρία Πολλαπλών Συχνοτήτων» (ΤΠΣ) επιτυγχάνεται η µέτρηση πολλών παραµέτρων δόνησης του τυµπανικού υµένα. Αυτό σηµαίνει ότι, όταν δονείται το τύµπανο, µετράµε τη δυσκαµψία, την αδράνεια, την τριβή και ακόµη τη συχνότητα συντονισµού του λεγόµενου «τυµπανοοσταριώδους συστήµατος». Αυτό εφαρµόστηκε για πρώτη φορά διεθνώς στην αξιολόγηση των διαφόρων χειρουργικών τεχνικών για την αποκατάσταση της βαρηκοΐας στην ΩΡΛ κλινική, στο Ιπποκράτειο. Αποτέλεσµα ήταν η ανάπτυξη της «χονδροτυµπανοπλαστικής» και της «µικροτραυµατικής αναβολοτοµής», µιας χειρουργικής µεθόδου που εφαρµόζεται στην ωτοσκλήρυνση του αναβολέα, αρκετά συχνή ασθένεια στην πατρίδα µας. Εφαρµόσατε, λοιπόν, τη «χονδροτυµπανοπλαστική» για πρώτη φορά στο Ιπποκράτειο, χρησιµοποιώντας «υλικά» από τον χόνδρο του αυτιού του ίδιου του ασθενή. Ποια τα αποτελέσµατα; Πριν από δεκαεπτά χρόνια αναπτύξαµε αυτήν τη µέθοδο, τη χονδροτυµπανοπλαστική, µε σκοπό να επιτευχθεί κατασκευή νέου τυµπάνου, από ένα υλικ�� πιο ανθεκτικό από το φυσικό, ώστε να µην καταστρέφεται εύκολα µετά την εγχείρηση. Ο χόνδρος, όµως, που θα αντικαθιστούσε το τύµπανο, επειδή δεν είναι λεπτεπίλεπτος, όπως ο φυσικός τυµπανικός υµένας, σκεφτόµασταν ότι θα δηµιουργούσε ενδεχόµενα πρόβληµα στην ακοή. Για τον λόγο αυτόν, ο χόνδρος χρησιµοποιείτο επιλεκτικά. Το πρόβληµα το ξεπεράσαµε µε τη βοή-

Οι καπνιστές πρέπει να γνωρίζουν ότι το κάπνισµα επιστηµονικά θεωρείται, πλέον, υπεύθυνο για τον καρκίνο του λάρυγγα. Ο καρκίνος του λάρυγγα είναι πολύ συχνός στην Ελλάδα, διότι, απλά, υπάρχουν πολλοί καπνιστές.

θεια ενός Μεσσήνιου ασθενούς, που ανέλαβε την ευθύνη, λέγοντας πριν από την εγχείρηση: «Εµένα µε ενδιαφέρει το τύµπανο για να µπορώ να κάνω βουτιές. Για την ακοή, και λίγο να ακούω µου φτάνει. Αναλαµβάνω την ευθύνη». Με τη βοήθειά του προχωρήσαµε, αφού και µε την ΤΠΣ ήµασταν σχεδόν βέβαιοι ότι όλα θα πήγαιναν καλά. Έτσι αναπτύχθηκε η µέθοδος που αναφέρεται σε ένα από τα πιο έγκυρα συγγράµµατα της διεθνούς βιβλιογραφίας, σε ειδικό κεφάλαιο λεπτοµερώς, συνοδευόµενη µε τα ανάλογα γραφήµατα και σχεδιαστικές παραστάσεις. Ανάλογη πορεία είχε και η µικροτραυµατική αναβολοτοµή, η οποία, πλέον, περιλαµβάνεται στο έγκυρο Διεθνές Εγχειρίδιο Χειρουργικής της Ωτοσκλήρυνσης. Σήµερα, η διδασκαλία των τεχνικών αυτών πραγµατοποιείται στο Ευγενίδειο Θεραπευτήριο του Πανεπιστηµίου Αθηνών µε τη βοήθεια ενός εργαστηρίου µικροχειρουργικής σε κροταφικά οστά. Ωστόσο, έχετε ασχοληθεί και µε τη βιολογική συµπεριφορά του καρκίνου του λάρυγγα. Τι θα λέγατε στους καπνιστές; Οι καπνιστές πρέπει να γνωρίζουν ότι το κάπνισµα επιστηµονικά θεωρείται, πλέον, υπεύθυνο για τον καρκίνο του λάρυγγα. Ο καρκίνος του λάρυγγα είναι πολύ συχνός στην Ελλάδα, διότι υπάρχουν πολλοί καπνιστές. Παρατηρήσαµε ότι ορισµένοι ασθενείς µε τον ίδιο καρκίνο είχαν ευνοϊκότερη ανταπόκριση στην ίδια θεραπεία έναντι άλλων. Έτσι, θεωρήσαµε απαραίτητο να ασχοληθούµε µε την αξιολόγηση της βιολογικής συµπεριφοράς του καρκίνου του λάρυγγα, σε συνεργασία µε το εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας του καθηγητή Β. Γολεµάτη. Προέκυψαν σηµαντικά ερευνητικά αποτελέσµατα, που δηµοσιεύτηκαν σε έγκυρα διεθνή ιατρικά περιοδικά. Ποιο «κοµµάτι» της ειδικότητάς σας τράβηξε περισσότερο το επιστηµονικό σας ενδιαφέρον; Ως µικροχειρουργός, επειδή η µικροχειρουργική εφαρµόζεται σε όλους τους τοµείς της ειδικότητας, θα έλεγα ότι βρίσκω ενδιαφέροντες όλους, γι’ αυτό και δεν περιορίστηκα στην ωτολογία. Ο µέγας Ιπποκράτης έλεγε «ο βίος βραχύς, η δε τέχνη µακρά…». Βάσει αυτού θα έλεγα ότι η ιατρική είναι µια συνεχής

Η κατάσταση των δηµόσιων νοσοκοµείων, παρά τα όσα καταµαρτυρούνται – και κάποια από αυτά είναι και σωστά – δεν είναι τόσο κακή. Εννοώ ότι πολλά δηµόσια νοσοκοµεία, όπως το Ιπποκράτειο, για το οποίο έχω πλήρη εικόνα, έχει άρτια εκπαιδευµένο επιστηµονικό προσωπικό και αξιόλογες δυνατότητες.

µελέτη και έρευνα. Μια αέναη αναζήτηση αιτίων και θεραπειών, που άλλοτε καταλήγουν σε αποτέλεσµα, που παραδίδεται ως διδασκαλία στους εποµένους, άλλοτε όχι. Έτσι, η αναζήτηση συνεχίζεται. Με το επώνυµό σας να έχει την ίδια γραφή µε αυτήν του αρχαίου Αθηναίου ιστορικού Φερεκύδη και µιας και γεννηθήκατε στην Κωνσταντινούπολη, πώς θα σχολιάζατε σήµερα τις επιστηµονικές και άλλες σχέσεις των δύο «φίλων» χωρών; Το επώνυµό µου το είχε και ένας γιατρός της ελληνιστικής εποχής, εκτός από τον φιλόσοφο και τον Αθηναίο γενεαλόγο (όχι ιστορικό) που αναφέρατε. Όσον αφορά τώρα στις σχέσεις µε την Τουρκία, έχω να σας πω ότι πρέπει οι δύο λαοί να εγκαταλείψουν τις προκαταλήψεις και το πράγµατι κακό παρελθόν τους. Παρά το ότι δεν έχω τις καλύτερες αναµνήσεις µεταχείρισης από το τουρκικό κράτος, του οποίου ήµουν πολίτης (µε τουρκικό διαβατήριο) άλλης εθνικότητας, πιστεύω ότι οι λαοί θα πρέπει να δίνουν έµφαση σε ό,τι τους ενώνει. Μ’ αυτό το σκεπτικό η Πανελλήνια Ωτορινολαρυγγολογική Εταιρεία έχει εγκαινιάσει τις, ανά διετία, από κοινού συνεδριάσεις µε συµµετοχή Τούρκων συναδέλφων και αντίστοιχα Ελλήνων σε τουρκικά συνέδρια. Τι σας ώθησε στην ΙατρικήΩτορινολαρυ-γγολογία; Από παιδί είχα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα βιολογικά θέµατα. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη µου µελέτη στη Β’ Λυκείου στο Ζωγράφειο Γυµνάσιο της Κωνσταντινούπολης αναφερόταν στους «Μυστηριώδεις διηθητούς ιούς». Όσο για την ωτορινολαρυγγολογία, η επιλογή επηρεάστηκε και από την ανάγκη κάλυψης της ειδικότητας στο ελληνικό νοσοκοµείο της Κωνσταντινούπολης. Την εποχή εκείνη οι νέες µικροχειρουργικές επεµβάσεις δεν υπήρχαν στο δικό µας νοσοκοµείο. Όταν, όµως, έπρεπε να επιστρέψω από την τότε Δυτική Γερµανία στην πατρίδα, διαπίστωσα ότι η θέση των Ελλήνων της Πόλης ήταν δεινή, η ζωή και το µέλλον τους αβέβαιο, αφού δεν είχαν την απαραίτητη διπλωµατική και κυρίως ηθική υποστήριξη από την Ελλάδα. Η κατάσταση αυτή κατέστησε σχεδόν αδύνατη την επιστροφή µου στην Πόλη και µε έφερε στην Ελλάδα.

Η ακαδηµαϊκή σταδιοδροµία στην Ελλάδα για κάποιους είναι πολύ εύκολη, αλλά για τους περισσότερους υπερβολικά δύσκολη. Με αυτό εννοώ ότι η νοοτροπία, τουλάχιστον παλαιότερα, δηµιουργούσε στεγανά και δυσκόλευε την εξέλιξη πανεπιστηµιακών δασκάλων.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

30•in•vitro

Review

Συνεργάστηκε ο Σωτήρης Αδαμίδης, MD PhD, διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ιατρικό Αθηνών

Αντίγραφα φάρμακα

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη

Μαθαίνουμε για τα γενόσημα

Υ

πήρχαν ανέκαθεν στα ράφια των φαρμακείων, αλλά λίγοι τα γνωρίζουν και ακόμη λιγότεροι τα προτιμούν. Στην παρούσα συγκυρία, ωστόσο, τα γενόσημα φάρμακα «παίρνουν το αίμα τους πίσω», αφού και με τη… βούλα θα συνταγογραφούνται στους ασθενείς, σε πείσμα εκείνων που τα χαρακτηρίζουν απλά «αντίγραφα». Με απόφαση του υπουργού Υγείας Ανδρέα Λοβέρδου, όλοι οι γιατροί, πλέον, θα συνταγογραφούν γενόσημα φάρμακα και όχι μόνο πρωτότυπα, καθώς είναι πιο φθηνά, έχουν περάσει από τους απαραίτητους ελέγχους, έχουν πάρει εγκρίσεις και είναι εξίσου ασφαλή. Η χώρα μας έχει πολύ χαμηλά ποσοστά στην κατανάλωση γενόσημων φαρμάκων (το ποσοστό μετά βίας αγγίζει το 12%-15%), σε αντίθεση με άλλες χώρες του εξωτερικού (στη Βρετανία καταλαμβάνουν το 65% του όγκου των πωλήσεων φαρμάκου, ενώ στη Γερμανία το 60%). Στο πλαίσιο της προσπάθειας για τη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης, προκειμένου να εξοικονομηθούν 900 εκατομμύρια ευρώ για το 2012, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας αποφάσισε τα γενόσημα φάρμακα να φθάσουν το 50% των συνταγογραφούμενων σκευασμάτων. Το ζήτημα είναι η δαπάνη, όπως επισήμανε χαρακτηριστικά ο υπουργός Ανδρέας Λοβέρδος. Οπότε, όλοι οι γιατροί από ’δώ και πέρα θα πρέπει να δίνουν συνταγές και με γενόσημα φάρμακα, εκτός βέβαια κι αν τα πρωτότυπα προστατεύονται από την πατέντα τους, οπότε δεν επιτρέπεται η παρασκευή τους. Δηλαδή μια εταιρεία μπορεί να αναπτύξει ένα γενόσημο φάρμακο, με σκοπό τη διάθεσή του στην αγορά, μόνο εφόσον έχει παρέλθει η περίοδος «αποκλειστικότητας» του φαρμάκου αναφοράς. Η εν λόγω περίοδος αποκλειστικότητας παρέχεται από τον νόμο στην εταιρεία που ανέπτυξε το καινοτόμο φάρμακο, στο οποίο βασίζεται το γενόσημο φάρμακο. Σύμφωνα με τη φαρμακευτική νομοθεσία, η καινοτόμος εταιρεία διατηρεί αποκλειστικότητα δεδομένων και εμπορική αποκλειστικότητα (συνήθως για διάστημα δέκα χρόνων από την ημερομηνία πρώτης έγκρισης). Τι είναι τα γενόσημα φάρμακα Τα γενόσημα είναι κατώτερης ποιότητας φάρμακα; Έχουν περισσότερες παρενέργειες; Γιατί να τα προτιμήσω; Είναι κάποια μόνο από τα ερωτήματα των ασφαλισμένων, που δεν γνωρίζουν τι εστί γενόσημο. Ένα φάρμακο ονομάζεται γενόσημο (generic) όταν έχει την ίδια δραστική ουσία, την ίδια πιθανώς χημική σύνθεση και όταν έχει αποδειχθεί βιοϊσοδύναμο με ένα ισοδύναμό του προϊόν (original), που είναι εγκεκριμένο και κυκλοφορεί στην ευρωπαϊκή αγορά (πρόκειται για το φάρμακο αναφοράς που αναγράφεται παραπάνω). Τα δραστικά συστατικά και στα πρωτότυπα προϊόντα και στα αντίστοιχά τους generics είναι

τα ίδια. Τόσο το πρωτότυπο προϊόν όσο και το generic οφείλουν να έχουν την ίδια περιεκτικότητα, να έχουν αποδειχθεί ασφαλή και αποτελεσματικά για τους ασθενείς αλλά και να παράγονται σύμφωνα με τους λεγόμενους Κανόνες Καλής Παρασκευής Φαρμάκων (GMPs). Σημαντικές διαφορές σε οποιαδήποτε από τις προϋποθέσεις αυτές σημαίνει ότι το generic προϊόν δεν θα εγκριθεί και επομένως δεν θα μπορεί να κυκλοφορήσει στην ελληνική ή / και στην ευρωπαϊκή αγορά. Εννοείται ότι τα «επώνυμα» γενόσημα (branded generics) είναι εκείνα που πρέπει να προτιμώνται και όχι κάποια σκευάσματα αμφιβόλου προελεύσεως (συνήθως από χώρες «outsiders», με χαμηλή αξιοπιστία, όπως Πακιστάν, Σενεγάλη κ.λπ.), που υπόσχονται θαύματα έναντι χαμηλότατου αντιτίμου και φθάνουν μόνο στην πρώτη παραγωγή, με αμφίβολες συνέπειες από τη χρήση τους… Τι λένε οι εταιρείες Υψηλόβαθμα στελέχη από φαρμακευτικές εταιρείες, που δραστηριοποιούνται στον χώρο αυτόν, μιλώντας στο «In Vitro» για το θέμα, υπογράμμισαν ότι η συνταγογράφηση γενοσήμων παρέχει στον Έλληνα γιατρό το δικαίωμα επιλογής, ενισχύοντας παράλληλα την εθνική φαρμακοβιομηχανία. Ταυτόχρονα ο ασφαλισμένος παίρνει το φάρμακό του σε πιο χαμηλή τιμή, κάτι που στις μέρες μας δεν είναι διόλου αμελητέο – μάλιστα, όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο κ. Λοβέρδος, οι τιμές των γενόσημων φαρμάκων θα πέσουν κι άλλο. Με απλά λόγια, πρόκειται για ένα φάρμακο που έχει την ίδια δραστική ουσία, χορηγείται με την ίδια δοσολογία, έχει τον ίδιο τρόπο δράσης, αλλά μπορεί να διαφέρει στα λεγόμενα έκδοχα, στα μη δραστικά συστατικά δηλαδή. Εάν εξαιτίας κάποιου εκδόχου κρίνεται απαραίτητη η λήψη προφυλάξεων, αυτές περιγράφονται στην ετικέτα καθώς και στο φύλλο οδηγιών χρήσης του γενόσημου φαρμάκου. Επιπλέον ένα generic μπορεί να διαφέρει στην ονομασία, στην εμφάνιση (στο χρώμα ή στο σχήμα) και στη συσκευασία, σε σύγκριση με το φάρμακο αναφοράς. Σε κάθε περίπτωση, η θεραπευτική αξία των φαρμάκων εξαρτάται απολύτως από τις εκάστοτε δραστικές ουσίες που περιλαμβάνουν. Κατά συνέπεια, η ποιότητα των αντιγράφων φαρμάκων και η ασφάλεια της χρήσης τους από τους πολίτες δεν υπολείπεται από αυτές των αντίστοιχων «γνωστών» σκευασμάτων αναφοράς.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•31

Οι θέσεις της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ)

Με τον όρο γενόσημα εννοούμε φάρμακα όμοια σε σύνθεση και αποτελεσματικότητα με τα πρωτότυπα φάρμακα που έχουν χάσει το δικαίωμα αποκλειστικής κυκλοφορίας. Συνεπώς, μιλάμε για δραστικές ουσίες που κυκλοφόρησαν ως πρωτότυπα φάρμακα πριν από τουλάχιστον 15 χρόνια. Τα γενόσημα φάρμακα αποτελούν ελκυστική επιλογή των συστημάτων υγείας λόγω της χαμηλότερης τιμής τους. Η προσπάθεια εξοικονόμησης πόρων, μέσω της αύξησης της κατανάλωσης των γενοσήμων, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι νεότερες θεραπείες και η «καινοτομία», αποτελεί σημείο σύμπτωσης των επιδιώξεων των κυβερνήσεων και της διεθνούς φαρμακοβιομηχανίας. Την προσπάθεια αυτή στηρίζουν τόσο οι κυβερνήσεις χωρών με ισχυρή παραγωγική βάση φαρμακευτικών προϊόντων και κουλτούρα χρήσης γενοσήμων όσο και οι διεθνείς πολυεθνικές εταιρείες έρευνας άλλα και οι πολυεθνικές εταιρείες παραγωγής γενοσήμων. Είναι δε σύνηθες τα τελευταία χρόνια οι πολυεθνικοί όμιλοι έρευνας είτε να δημιουργούν είτε να εξαγοράζουν εταιρείες παραγωγής γενοσήμων. Δυστυχώς στη χώρα μας, τα γενόσημα δεν αξιοποιήθηκαν ποτέ, αντιθέτως δυσφημίστηκαν συστηματικά τις τελευταίες δεκαετίες, με αποτέλεσμα να έχουν φορτιστεί αρνητικά και να έχουν αποδυναμωθεί.

Τι πρέπει να γίνει Το τελευταίο διάστημα εκφράζονται πάλι από πολλές πλευρές απόψεις ότι η χαμηλή διείσδυση γενοσήμων στη χώρα μας οφείλεται στη σχετικά υψηλή τιμή τους (72% της αρχικής τιμής των αντίστοιχων προϊόντων αναφοράς). Σε πρώτη ανάγνωση, οι συγκεκριμένες απόψεις ακούγονται λογικές. Όμως θα πρέπει να τονιστεί ότι η υποκατάσταση των παλαιών από νέα, ακριβότερα, πρωτότυπα φάρμακα εντείνεται, όσο εντονότερη είναι η πίεση στην τιμή και η δημιουργία θορύβου σχετικά με την ποιότητα των γενοσήμων. Για να αυξηθεί η χρήση γενοσήμων, χρειάζεται να θεσπιστούν κατάλληλα κίνητρα σε γιατρούς και φαρμακοποιούς, ενώ θα πρέπει να υλοποιηθεί σχετική εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών σε ικανό βάθος χρόνου, ώστε να καλλιεργηθεί η κατάλληλη κουλτούρα χρήσης τους και να τονιστεί η απόλυτα ισάξια θεραπευτική αποτελεσματικότητά τους, η οποία για την εγχώρια παραγωγή είναι δεδομένη. Όλα αυτά στο πλαίσιο μιας συνολικής πολιτικής γενοσήμων με σύστημα κατεύθυνσης της συνταγογραφίας μέσω οδηγιών, με στόχο τη σωστή και τεκμηριωμένη συνταγογράφηση των πιο οικονομικών επιλογών. Τα generics είναι η λύση στο πρόβλημα της αύξησης των δαπανών υγείας. Όσο αυξάνεται το προσδόκιμο επιβίωσης τόσο θα αυξάνονται και οι δαπάνες. Όλες οι χώρες παγκοσμίως έχουν αναγνωρίσει τα generics ως τη λύση σε αυτήν τη διόγκωση των δαπανών. Στην Ελλάδα δεν το έχουμε ακόμη ανακαλύψει.

Σωτήρης Αδαμίδης, παθολόγος

«Όταν η αμερικανική οικονομία απειλείται με χρεοκοπία μόνο και μόνο λόγω του κόστους για δαπάνες υγείας, εμείς δεν μπορούμε να σφυρίζουμε αδιάφορα. Και παρά το ότι η φαρμακευτική δαπάνη δεν αποτελεί παρά το 10% της συνολικής για το σύστημα υγείας στις ΗΠΑ, η στροφή στα generics θεωρείται η πιο πρόσφορη λύση στην κρίση του συστήματος υγείας. Η γραμμή παραγωγής νέων φαρμάκων έχει από καιρό συρρικνωθεί σημαντικά. Σχεδόν για όλες τις σημαντικές παθήσεις όπου τα πρωτότυπα χάνουν την προστασία της πατέντας, όπως στον διαβήτη, στις λοιμώξεις, στην υπέρταση, στην καρδιακή ανεπάρκεια, στις παθήσεις του πεπτικού συστήματος και στις διαταραχές

Οι Έλληνες αρμόδιοι ελπίζουν η κατανάλωση των γενοσήμων να ανέλθει σταδιακά στο 20%, μετά στο 30% και κάποια στιγμή να αγγίξει το 60%. Ωστόσο τα στελέχη των φαρμακευτικών εταιρειών, τόσο ελληνικών όσο και πολυεθνικών, που τα παρασκευάζουν, δεν συμμερίζονται αυτό το αισιόδοξο σενάριο.

των λιπιδίων, έχουμε φθηνότερα και αποτελεσματικά φάρμακα διαθέσιμα. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μπορεί να αγοράσει κανείς με περίπου 75 δολάρια 90 δισκία ενός γνωστού υπολιπιδαιμικού φαρμάκου σε μορφή generic, όταν θα πρέπει να πληρώσει 486 δολάρια για την ίδια ποσότητα του πρωτοτύπου. Η διαφορά είναι πολύ σημαντική. Κανείς δεν αγνοεί φυσικά το κόστος της έρευνας για την παραγωγή ενός πρωτότυπου φαρμάκου από την εταιρεία που το παρήγαγε. Είναι καλό, πάντως, να μην αφήνονται υποψίες για τη δήθεν υστέρηση σε ποιότητα των γενοσήμων, από τη στιγμή που τηρούνται οι κανόνες ορθής παραγωγής, για να μην προκαλείται αδικαιολόγητη ανησυχία στους ασθενείς».


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

32•in•vitro

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρμακα Η πρώτη φαρμακευτική θεραπεία για τη νόσο Cushing Θετική γνωμοδότηση από την Επιτροπή Φαρμακευτικών Προϊόντων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP) έλαβε η πασιρεοτίδη, μια νέα θεραπεία για την αντιμετώπιση της νόσου Cushing. Πρόκειται για μια σπάνια ενδοκρινική διαταραχή, που προκαλείται από την υπερπαραγωγή κορτιζόλης στον οργανισμό, λόγω παρουσίας καλοήθους όγκου στον αδένα της υπόφυσης. Η ορμόνη είναι ζωτικής σημασίας για τον οργανισμό, καθώς συμβάλλει στη ρύθμιση του μεταβολισμού, διατηρεί την καρδιαγγειακή λειτουργία και βοηθά τον οργανισμό να ανταποκριθεί σε καταστάσεις στρες. Μέχρι τώρα δεν υπάρχει εγκεκριμένη φαρμακευτική θεραπεία για τη νόσο αυτή.

Ένα γενόσημο για το Αλτσχάιμερ Το γενόσημο προϊόν με τη δραστική ουσία Donepezil προορίζεται για τους ασθενείς με ήπια έως μέτριας βαρύτητας άνοια Alzheimer. Ως αναστρέψιμος παράγοντας της ακετυλοχολινεστεράσης, το Donepezil αυξάνει τη συγκέντρωση της ακετυλοχολίνης που διατίθεται στη σύναψη. Η δράση αυτή στοχεύει στη χολινεργική νευροδιαβίβαση, η μείωση της οποίας θεωρείται ως κύ­ριος παράγων έκπτωσης των γνωσιακών λειτουργιών, που πα­ρατηρείται σε ασθενείς με νόσο Alzheimer. Αφού αποδεσμευτεί η ακετυλοχολίνη στη σύναψη, δεσμεύεται στους υποδοχείς στον μετασυναπτικό νευρώνα. Τα ένζυμα χολινεστεράσες διασπούν την ακετυλοχολίνη σε οξικό και χολίνη. Στη συνέχεια, η χολίνη επαναπροσλαμβάνεται.

Όχι αντιβιοτικά στην ιγμορίτιδα Τα αντιβιοτικά είναι άχρηστα στις περισσότερες περιπτώσεις ιγμορίτιδας, ωστόσο πολλοί γιατροί τα συνταγογραφούν για την αντιμετώπισή της. Ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις αναφέρουν με δημοσίευσή τους στο επιστημονικό περιοδικό της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας (JAMA) ότι ανακάλυψαν πως τα αντιβιοτικά δεν ανακουφίζουν από τα συμπτώματα της ιγμορίτιδας, ούτε μειώνουν τη διάρκεια της φλεγμονής σε σύγκριση με ένα εικονικό φάρμακο.

Χάπι news Η ασπιρίνη ανακόπτει την εξάπλωση του καρκίνου Για άλλη μια φορά το φάρμακο - «θαύμα», η ασπιρίνη, έγινε αντικείμενο μελέτης, αυτή τη φορά από Αυστραλούς ερευνητές, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι ενδεχομένως να μπορεί να καταστείλει την εξάπλωση του καρκίνου. Η εξήγηση είναι ότι επιτρέπει το κλείσιμο των χημικών οδών που τροφοδοτούν τους όγκους. Μέχρι πρόσφατα οι επιστήμονες υποπτεύονταν ότι η ασπιρίνη, όπως και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην καταστολή της εξάπλωσης του καρκίνου. Οι ερευνητές από το Peter MacCallum Cancer Center έδωσαν την απάντηση στον τρόπο που θα μπορούσε να γίνει.

Δήλωσαν ότι έδειξαν πως μόρια, όπως η ασπιρίνη, θα μπορούσαν να δράσουν αποτελεσματικά, μειώνοντας τη διαστολή των συγκεκριμένων λεμφατικών αγγείων, η οποία ευνοεί τη μετάδοση των όγκων στον οργανισμό. Η ανακάλυψη δίνει νέα προοπτική για ανάπτυξη βελτιωμένων φαρμάκων, που θα μπορούσαν να συγκρατήσουν συμπαγείς όγκους. Η ευεργετική αυτή δράση της ασπιρίνης έρχεται να προστεθεί στα γνωστά – από παλαιότερες έρευνες – οφέλη, όπως είναι η μείωση των ποσοστών του καρκίνου παχέος εντέρου, προστάτη, πνεύμονα, εγκεφάλου και φάρυγγα.

H χρήση της θεραπευτικής ουσίας bosentan σε ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες βελτιώνει σημαντικά την πνευμονική κυκλοφορία και την ικανότητα σωματικής άσκησης των ασθενών σε 16 μόλις εβδομάδες από την έναρξή της.

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Νεότερα για την πολλαπλή σκλήρυνση Εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η επέκταση της ένδειξης χορήγησης της ιντερφερόνης βήτα - 1α, ένα νοσοτροποποιητικό φάρμακο για τις υποτροπιάζουσες μορφές πολλαπλής σκλήρυνσης και είναι παρόμοιο με την πρωτεΐνη ιντερφερόνη βήτα, η οποία παράγεται από τον ανθρώπινο οργανισμό. Η έγκριση αφορά στη χρήση 44 μικρογραμμαρίων τρεις φορές την εβδομάδα σε ασθενείς με ένα και μόνο απομυελινωτικό συμβάν, πρώιμο σημείο της νόσου, και οι οποίοι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης πολλαπλής σκλήρυνσης. Η έγκριση βασίστηκε στα αποτελέσματα της μελέτης REFLEX, η οποία ανέδειξε την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών. Εξάλλου το ποσοστό υποτροπής και η προοδευτική εξέλιξη της αναπηρίας μειώθηκαν σημαντικά σε ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση που έλαβαν alemtuzumab, σε σύγκριση με τους ασθενείς που έλαβαν υποδόρια ιντερφερόνη βήτα - 1α 44 mcg. Τα αποτελέσματα για τα δύο αυτά πρωτεύοντα καταληκτικά σημεία ήταν υψηλής στατιστικής σημαντικότητας. Η CARE-MS II είναι η τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη Φάσης ΙΙΙ που συνέκρινε το υπό έρευνα φάρμακο alemtuzumab με την ιντερφερόνη βήτα - 1α σε ασθενείς με υποτροπιάζουσαδιαλείπουσα πολλαπλή σκλήρυνση. Παρατηρήθηκε 49% μείωση του ποσοστού υποτροπής στους ασθενείς που έλαβαν alemtuzumab 12 mg συγκριτικά με εκείνους που έλαβαν ιντερφερόνη βήτα - 1α στα δύο χρόνια της μελέτης. Σημαντικό εύρημα είναι επίσης η μείωση του κινδύνου της προοδευτικής εξέλιξης της αναπηρίας κατά 42%, όπως μετρήθηκε με την κλίμακα αναπηρίας EDSS.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•33

Science Τεχνολογία

Γράφει ο Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης

Ρομπότ - κάβουρας για τον καρκίνο Μικροσκοπικό ρομπότ με δαγκάνα και αγκίστρι, που μοιάζει με κάβουρα, μπορεί να αφαιρέσει καρκίνους του στομάχου αρχικού σταδίου, χωρίς να αφήνει σημάδια. Οι ερευνητές που το δημιούργησαν, το τοποθέτησαν στην άκρη ενδοσκοπίου, που εισχωρεί στο στομάχι μέσω του στόματος. Η δαγκάνα κρατά τους καρκινικούς ιστούς και το αγκίστρι τους αποκόπτει και τους κομματιάζει, ενώ με ειδικές κινήσεις επιτυγχάνεται και το σταμάτημα της αιμορραγίας. Η μικροσκοπική κάμερα, που ούτως ή άλλως διαθέτει κάθε ενδοσκόπιο, βοηθά τον χειρουργό να βλέπει σε οθόνη τι υπάρχει στο στομάχι αλλά και τις κινήσεις των βραχιόνων του «κάβουρα», τους οποίους χειρίζεται από απόσταση. Επειδή στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτούνται πολύ λεπτές κινήσεις (ενώ τα χέρια τρέμουν), το ρομπότ μπορεί να εξομαλύνει το τρέμουλο με υπο-πολλαπλασιασμό των κινήσεων του χεριού. Ο καθηγητής Ho, που εργάζεται στο Singapore’s National University Hospital, δήλωσε ότι το ρομπότ βοήθησε στην αφαίρεση καρκίνων στομάχου αρχικού σταδίου σε 5 ασθενείς στην Ινδία και στο Χόνγκ Κονγκ, σε πολύ μικρότερο χρόνο από αυτόν που απαιτείται σήμερα. Ο Louis Phee, του Singapore’s Nanyang Technological Institute, και ο εντερολόγος Lawrence Ho, που βοήθησαν στον σχεδιασμό, ανέφεραν ότι πήραν την ιδέα από τον γνωστό κάβουρα, καθώς μπορεί με τις δαγκάνες του να αρπάξει ακόμα και κόκκο άμμου.

Τεχνητή σιαγόνα από 3D εκτυπωτή Τεχνητό σαγόνι που δημιουργήθηκε από τρισδιάστατο εκτυπωτή, εμφυτεύτηκε σε 83χρονη γυναίκα, στην Ολλανδία, στην πρώτη εγχείρηση του είδους. Το εμφύτευμα από τιτάνιο δημιουργήθηκε λαμβάνοντας αξονική τομογραφία από την κάτω σιαγόνα της γυναίκας και με την αντιγραφή της με τρισδιάστατο εκτυπωτή που απελευθερώνει (ψεκάζει) σκόνη τιτανίου αντί για μελάνι. Ο εκτυπωτής ακολούθησε το σχήμα του οστού του σαγονιού, επίπεδο - επίπεδο, συγχωνεύοντας τη σκόνη τιτανίου στη θέση της με θερμότητα. Σε δυο ώρες το τρισδιάστατο αντίγραφο ήταν έτοιμο. Ο μηχανικός ιατρικών εφαρμογών RubenWauthle, της εταιρείας Layerwise, δήλωσε ότι, όταν έλαβαν το τρισδιάστατο ψηφιακό σχέδιο, χωρίστηκε αυτόματα σε δισδιάστατες στρώσεις και στη συνέχεια εστάλησαν οι διατομές στον εκτυπωτή. Η γυναίκα υπέφερε από σοβαρή λοίμωξη στο σαγόνι, που καθιστούσε την εγχείρηση επανόρθωσης επικίνδυνη. Η δημιουργία του τεχνητού σαγονιού και η εγχείρηση για την εμφύτευσή του θεωρούνται σημαντικό βήμα για τη χρήση της τρισδιάστατης τεχνολογίας στην Ιατρική. Ο καθηγητής Jules Poukens, από το Hasselt University στο Βέλγιο, δήλωσε ότι η τεχνολογία των υπολογιστών θα προκαλέσει αληθινή επανάσταση στον ιατρικό κόσμο.

Επιστημονική ομάδα από την Κορέα δήλωσε ότι η τεχνολογία οθόνης αφής (τα γνωστά smartphones) μπορεί, πλέον, να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό βιομοριακού υλικού, σε μεγάλο βαθμό, ανάλογο με τις κανονικές ιατρικές εξετάσεις.

Γονιδιακή θεραπεία αποκαθιστά την όραση

Τ

ρεις Αμερικανοί ασθενείς, που έχασαν το φως τους σε παιδική ηλικία, εμφάνισαν σημαντική βελτίωση της όρασής τους μετά την υποβολή τους σε «γονιδιακή θεραπεία» και στους δύο οφθαλμούς. Είχε διαπιστωθεί ότι έπασχαν από μια σπάνια κληρονομική νόσο των οφθαλμών, τη συγγενή αμαύρωση Leber. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι σταδιακά είχαν παρουσιάσει σχετική βελτίωση της όρασής τους, μετά την υποβολή τους σε γονιδιακή θεραπεία στο ένα μάτι. Τώρα η επιδιόρθωση του γενετικού σφάλματος και στον δεύτερο οφθαλμό οδήγησε σε θεαματικά αποτελέσματα. Μάλιστα η μία εκ των ασθενών, ονόματι Τάμι Μόρχαουζ, περιέγραψε στο BBC πώς μετά τη θεραπεία και στον δεύτερο οφθαλμό είδε για πρώτη φορά τα πρόσωπα των παιδιών της. Και συμπλήρωσε ότι μπορεί να μη βλέπει αρκετά καλά ώστε να διαβάσει ή να οδηγήσει, αλλά μπορεί να χαρεί τους οικείους της. Η συγγενής αμαύρωση Leber προκαλείται εξαιτίας ελαττωμάτων σε ένα γονίδιο, που σχετίζεται με μια πρωτεΐνη ζωτικής σημασίας για την όραση. Η πάθηση εμφανίζεται αμέσως μετά τη γέννηση ή μέσα στους πρώτους μήνες

ζωής, οδηγώντας σε σοβαρά προβλήματα όρασης, ακούσιες κινήσεις των οφθαλμών και πολύ «φτωχή» νυχτερινή όραση. Ουσιαστικά η διαταραχή δεν επιτρέπει τη φυσιολογική λειτουργία του αμφιβληστροειδούς χιτώνα του ματιού. Οι ερευνητές, με επικεφαλής επιστήμονες από το Ινστιτούτο Νευρολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, είχαν παλαιότερα αποκαλύψει σε δημοσίευσή τους ότι η εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας σε 12 άτομα με τη συγκεκριμένη ασθένεια είχε οδηγήσει σε μερική ανάκτηση της όρασης. Συγκεκριμένα τα αποτελέσματα αυτά είχαν προκύψει έπειτα από έγχυση στο ένα μάτι των ασθενών ενός τροποποιημένου ιού, που μετέφερε το υγιές γονίδιο RPE65, το οποίο στη συγκεκριμένη ομάδα πασχόντων εμφανίζει ελαττώματα. Τώρα η ίδια ομάδα, με νέα δημοσίευσή της στην επιθεώρηση «Science Translational Medicine», αναφέρει ότι προχώρησε σε εφαρμογή της θεραπείας και στο δεύτερο μάτι τριών ασθενών της αρχικής ομάδας. Όπως φάνηκε, παρουσιάστηκε ακόμη μεγαλύτερη βελτίωση στην όρασή τους. Οι τρεις εθελοντές μπορούσαν να βλέπουν καλύτερα στο ημίφως, ενώ δύο εξ αυτών ήταν σε θέση ακόμη και να αποφεύγουν εμπόδια.

«Γέννησαν» νευρώνες με Πάρκινσον Ερευνητές στις ΗΠΑ κατάφεραν να αναπτύξουν in vitro ανθρώπινα εγκεφαλικά κύτταρα, ακριβή αντίγραφα κυττάρων - φορέων της νόσου Parkinson. Η καινοτομία συνίσταται στο γεγονός ότι τώρα υπάρχει ακριβές «μοντέλο μελέτης» της νόσου (που έχει γενετικά αίτια) και οι επιστήμονες μπορούν να παρατηρήσουν πώς οι μεταλλάξεις στο γονίδιο parkin προ-

καλούν τη νόσο σε 1 στους 10 ασθενείς. Παράλληλα, πάνω του μπορούν να δοκιμαστούν νέες αγωγές. Η ερευνητική ομάδα του Dr Jian Feng σημείωσε στο «Nature Communications» ότι άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού, καθώς για πρώτη φορά δημιουργήθηκαν ανθρώπινοι νευρώνες ντοπαμίνης από ασθενείς με νόσο Parkinson με μεταλλάξεις parkin.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

34•in•vitro

Ρεπορτάζ

Περισσότερες πληροφορίες για τη διακοπή καπνίσματος στη σελίδα 45

Διακοπή καπνίσματος

Γράφει o Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης

Δηλητήριο ή φάρμακο; Το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι καινούργιο προϊόν και ο χώρος που επιχειρεί να καλύψει νέος. «Δεν είναι ούτε τσιγάρο με την κλασική έννοια, αλλά ούτε και φάρμακο», είπε ο πρόεδρος του ΣΕΕΗΤ, δίνοντας τα χαρακτηριστικά του: Ένα νέο προϊόν απόλαυσης, χωρίς καπνό (φυτό), λιγότερο βλαβερό (reduced risk) από το παραδοσιακό τσιγάρο και ασύγκριτα πιο πρακτικό. Είναι ένα «εναλλακτικό προϊόν», λένε οι εισαγωγείς, και νομοθετικά θα πρέπει ως τέτοιο να αντιμετωπιστεί. Υπό αυτήν την έννοια το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι «αντίδοτο» στο κάπνισμα και ο «ηλεκτρονικός καπνιστής» δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε... θεραπεία. Το ηλεκτρονικό κάπνισμα αντιμετωπίζεται, ήδη, με πολλές επιφυλάξεις από τους επιστήμονες και τους γιατρούς των ειδικών Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος, οι οποίοι δεν θεωρούν το ηλεκτρονικό τσιγάρο «αναστολέα» της συνήθειας.

Τι θα πει «κόβω το κάπνισμα» Το θέμα είναι τι οφείλουν να κάνουν οι καπνιστές που αποφασίζουν να απαλλαγούν από την επιβλαβή αυτή συνήθεια. Οι ειδικοί τονίζουν ότι, για την ώρα, ο μόνος επιστημονικά αποδεκτός τρόπος να βοηθηθούν εκείνοι που θέλουν να κόψουν το κάπνισμα είναι το ειδικό χάπι (φαρμακευτικά) και τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος (συμβουλευτικά). Το χάπι αναστέλλει την επίδραση της νικοτίνης στον εγκέφαλο. Η νικοτίνη είναι το βασικό δηλητήριο του τσιγάρου. Εισπνεόμενη, φθάνει στον εγκέφαλο σε 10-16 δευτερόλεπτα, όπου και συνδέεται με τους νικοτινικούς υποδοχείς και αυτομάτως στέλνει «μηνύματα» σε όργανα του ανθρώπινου σώματος, μέσω της απελευθέρωσης των νευροδιαβιβαστών (ντοπαμίνη, νοραδρεναλίνη), που ευθύνονται για την αίσθηση ευχαρίστησης. Το πρώτο φάρμακο αποκλειστικά για τη διακοπή του καπνίσματος είναι η βαρενικλίνη, που μπλοκάρει τον μηχανισμό του εθισμού, αποκλείοντας τους νικοτινικούς υποδοχείς. Η νικοτίνη δεν «βρίσκει» να συνδεθεί και συνεπώς δεν απελευθερώνεται ντοπαμίνη, άρα δεν προκαλείται ευχαρίστηση.

Τι ζητάει ο ΣΕΕΗΤ Επί του παρόντος ισχύει η ρύθμιση της πολιτείας: Το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι ελεύθερο να πωλείται από τα περίπτερα μέχρι τα μίνι μάρκετ. Το ίδιο ισχύει και για όλα τα είδη αρωματικών υγρών, εκτός από αυτά που περιέχουν νικοτίνη. Ο ΣΕΕΗΤ ζητά: Να ανακληθεί η απόφαση του ΕΟΦ για πώληση των νικοτινούχων ουσιών ηλεκτρονικού τσιγάρου μόνο από φαρμακεία. Να ξεκινήσει άμεσα διαβούλευση για νομοθετική (κατ)οχύρωση του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Έως την ολοκλήρωση της διαβούλευσης, τα προϊόντα ηλεκτρονικού τσιγάρου να κυκλοφορούν ελεύθερα.

Μεταξύ σοβαρού και αστείου ακούγεται ότι το πρώτο σημείο στην Αθήνα σε πωλήσεις ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι το περίπτερο έξω από την είσοδο του Γενικού Νοσοκομείου Νοσημάτων Θώρακος «Η Σωτηρία», αφού οι απεγνωσμένοι καπνιστές που μόλις έχουν πάρει διάγνωση ΧΑΠ από τα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου, το… ρίχνουν στα ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Από τον αναπτή ρα... στον φ ορτιστ ή «Τ

ο τσιγάρο βλάπτει σοβαρά την υγεία», τονίζουν ξανά και ξανά οι αντικαπνιστικές καμπάνιες και πολλοί ορκίζονται αυτή η «αμαρτωλή» ρουφηξιά να είναι η τελευταία. Στο μεταξύ, πριν το κόψουν μαχαίρι, στρέφονται στο ηλεκτρονικό τσιγάρο. Πόσοι, όμως, ξέρουν τι κάνει το ηλεκτρονικό τσιγάρο; Καθώς φαίνεται να συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις «μόδας», το ηλεκτρονικό τσιγάρο, από την πρώτη κιόλας ημέρα της εμφάνισής του στην αγορά, προβλήθηκε ως το νέο, ισχυρό «αντίπαλον δέος» απέναντι στο τσιγάρο καπνού, αποκτώντας αρκετούς φίλους αλλά και σοβαρούς εχθρούς. Έκτοτε, διεκδικεί ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο των καπνιστών, αφού μάλλον κανείς από τους «μη καπνιστές» δεν θα ξεκινούσε το κάπνισμα, βάζοντας στην τσάντα του και τρίτο φορτιστή, μετά το κινητό και το laptop. Πρόσφατα ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) απαγόρευσε την πώληση υγρών ηλεκτρονικού τσιγάρου που περι-

έχουν νικοτίνη, κατατάσσοντάς τα στην κατηγορία των φαρμάκων. Έντονες αντιδράσεις Ήδη η απαγόρευση έχει προκαλέσει την αντίδραση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται γύρω από το ηλεκτρονικό τσιγάρο (εισαγωγείς, αντιπρόσωποι κ.τ.λ). ΠρόσφαΤο ηλεκτρονικό τσιγάρο πωλείται τα, ο πρόεδρος Συνδέσμου από τα περίπτερα μέχρι τα μίνι μάρ- του Ελληνικών κετ. Το ίδιο ισχύει και για τα αρωμα- Επιχειρήσεων τικά υγρά, που δεν έχουν νικοτίνη Ηλεκτρονικού Τσιγάρου (ΣΕΕΗΤ) Δημήτρης Πετρόπουλος, σε συνέντευξη Τύπου για το θέμα, είπε ότι «το ηλεκτρονικό τσιγάρο, ως προϊόν, έχει ισχυρή δυναμική, παρά την έλλειψη διαφήμισης και ισχυρών δικτύων διανομής. Ο λόγος γι’ αυτό είναι ότι οι χρήστες του σταδιακά το προτιμούν όλο και περισσότερο από το κανονικό τσιγάρο, επειδή διαπιστώνουν αισθητή βελτίωση της κατάστασής τους, σε σχέση με τις επιπτώσεις του ‘‘συμβατικού’’ καπνίσματος».


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

Συνεργάστηκε η Άρτεμις Τσίτσικα, Μονάδα Εφηβικής Υγείας Νοσοκομείο Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού»

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Επικίνδυνος «εθισμός»

Η

πρώτη περίπτωση «εξάρτησης» από το Διαδίκτυο είδε το φως της δημοσιότητας στις ΗΠΑ το 1997, ενώ το πρώτο Κέντρο Απεξάρτησης λειτούργησε το 1995 στην Πενσυλβάνια. Αρχικά, οι περιπτώσεις αφορούσαν ενήλικες, ωστόσο τα επόμενα χρόνια το φαινόμενο επεκτάθηκε ραγδαία σε εφήβους και νέους. Ο όρος «εθισμός» χρησιμοποιείται προς το παρόν με εισαγωγικά, καθώς οι επιστήμονες ανά τον κόσμο δεν έχουν, ακόμη, καταλήξει εάν πρόκειται ή όχι για πραγματικό εθισμό. Στο «παιχνίδι» και τα Ελληνόπουλα Το πρόβλημα αντιμετωπίζουν και έφηβοι στη χώρα μας, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία της Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέχρι σήμερα 150 έφηβοι έχουν απευθυνθεί στη Μονάδα, ζητώντας βοήθεια για ν’ αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις από την υπερβολική χρήση που κάνουν στο Διαδίκτυο. Σε πρώιμα στάδια ο «εθισμός» στο Διαδίκτυο αντιμετωπίζεται σχετικά εύκολα με ψυχοεκπαίδευση και συμπεριφορικού τύπου ψυχοθεραπεία, αλλά, δυστυχώς, μετά την πλήρη εγκατάστασή του, ο έφηβος δεν αναγνωρίζει ότι υπάρχει πρόβλημα, δεν συνεργάζεται, μπορεί να χειρίζεται και να εξαπατά γονείς και θεραπευτές και γενικά να έχει συμπεριφορά ατόμου εξαρτημένου από ουσίες (ναρκωτικά). Το μέγεθος του προβλήματος στην Ελλάδα Το πρόβλημα είναι έντονο σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόσφατα, το πανευρωπαϊκό δίκτυο εθνικών κέντρων ενημέρωσης Insafe διοργάνωσε την έρευνα «EU Kids Online 1», τα στοιχεία της οποίας για την Ελλάδα είναι αποκαλυπτικά. Ορισμένες από τις διαπιστώσεις είναι οι ακόλουθες: Η χρήση του Διαδικτύου από τα περισσότε-

ρα παιδιά ευνοεί τον λεγόμενο «ψηφιακό αναλφαβητισμό» ως προς το ζήτημα της ασφάλειας. Από τις 8 ψηφιακές δεξιότητες που συνδέονται με την κατανόηση, πλοήγηση, αξιολόγηση και ασφάλεια, τα παιδιά 11-16 ετών αγγίζουν μόλις το 3,4, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να ανέρχεται στο 4,2. Γενικότερα, τα Ελληνόπουλα έχουν αναπτύξει κατά μέσο όρο τις μισές από τις δεξιότητες για τις οποίες ερωτήθηκαν. Τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν πως μόνο το 6% των Ελλήνων γονέων γνωρίζει ότι τα παιδιά του έχουν δει επιβλαβές (γι’ αυτά) περιεχόμενο στο Διαδίκτυο. Η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ παιδιών και γονιών στην Ελλάδα γίνεται, επίσης, εμφανής από το κατά πόσο οι γονείς έχουν επίγνωση αν το παιδί τους έχει δει εικόνες σεξουαλικού περιεχομένου στο Ίντερνετ. Το 42% των γονέων πιστεύει «όχι», το 35% «ναι» και 24% δηλώνει ότι «δεν γνωρίζει αν κάτι τέτοιο έχει συμβεί. Για λιγότερο «εθισμένα» παιδιά Τα όρια που τίθενται διεθνώς για χρόνο οθόνης – screen time – κατά την παιδική και εφηβική ηλικία είναι οι δύο ώρες την ημέρα (το μέγιστο). Οι γονείς να ασχολούνται μαζί με τα παιδιά τους με θέματα Διαδικτύου. Ο υπολογιστής να τοποθετείται σε κοινόχρηστο χώρο, ώστε να μη δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να απομονωθεί, και να υπάρχει σχετική επιστασία. Χρήση φίλτρων για «επιβλαβείς» ιστοσελίδες και συμμετοχή στις επιλογές του εφήβου (χωρίς υπερβολές ή/και παράλογες απαγορεύσεις) συμβάλλουν σε ένα θετικό αποτέλεσμα. Ενημέρωση των παιδιών – με απλά λόγια – από μικρή ηλικία για τα φαινόμενα «εθισμού» και παρενόχλησης. Εάν παρατηρήσετε υπερβολική χρήση ή/και συμπεριφορές «εθισμού», αναζητήστε αμέσως βοήθεια.

> > > > > >


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

36•in•vitro

Η δίαιτα

Συνεργάστηκε ο Νικόλαος Ζέρβας, διαιτολόγος - διατροφολόγος, συνεργάτης mednutrition.gr

Ενδεικτικό διαιτολόγιο Πρωινό

•2 φέτες ψωμί ολικής με 2 κ.γ. μέλι και 5-6 αμύγδαλα Ενδιάμεσα

•2 μέτρια πορτοκάλια (προτιμάτε φρούτα εποχής) Μεσημεριανό

•1 μέτριο πιάτο φακές μαγειρ. •10 ελιές •Σαλάτα από φρέσκο σπανάκι, πιπεριές πράσινες, ρόκα με 1 κουταλιά τυρί τριμμένο και φρέσκο ελαιόλαδο Απογευματινό

•1 κεσεδάκι γιαούρτι 1%-2% με 1 κ.γ. μέλι και λίγες σταφίδες Δείπνο

•Σαλάτα από φρέσκο σπανάκι και πιπεριές με μικρά κομματάκια βραστό κοτόπουλο με φρέσκο ελαιόλαδο και λεμόνι •1 μέτριο παξιμάδι κριθαρένιο

Τips >

Ε πιλέξτε φρούτα και λαχανικά της εποχής για να μειώσετε το κόστος, δεδομένου ότι αυτά που είναι εκτός εποχής έχουν τις περισσότερες φορές υψηλότερες τιμές λόγω του κόστους παραγωγής. Επιλέξτε συμβατικά τρόφιμα αντί για βιολογικά, τα οποία είναι πιο οικονομικά, αλλά εξίσου θρεπτικά. Επιλέξτε να τεμαχίζετε σε μερίδες τα τρόφιμα όταν τα αγοράζετε ολόκληρα ή να τα αγοράζετε τεμαχισμένα πριν τα βάλετε στο ψυγείο, ώστε να κάνετε καλύτερη διαχείριση στον τρόπο κατανάλωσής τους, με σκοπό να μειωθούν τα υπολείμματα. Οδηγηθείτε στην κουζίνα σας και μαγειρέψτε. Θα σας έρθει πιο οικονομικά αλλά και πιο υγιεινά. Αντικατάσταση της συχνής κατανάλωσης κρέατος (2-3 φορές την εβδομάδα) με όσπρια, που είναι πιο υγιεινά και φθηνότερα. Μην πετάτε το φαγητό που περίσσεψε, αποθηκεύστε το σωστά και σερβίρετέ το την επόμενη ημέρα μαζί με κάτι άλλο.

> > > > >

της κρίσης

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Το μνημόνιο στο… πιάτο μας!

Η

οικονομική κρίση δεν έχει επηρεάσει μόνο την τσέπη μας, αλλά και τον τρόπο διατροφής μας. Αν πιστεύετε ότι το να τρέφεται κανείς υγιεινά κοστίζει, τότε μάθετε ότι υπάρχουν εναλλακτικές διατροφικές επιλογές, φθηνές και αρκετά θρεπτικές. Η έρευνα Medis έδειξε ότι η κακή διατροφή δεν οφείλεται μόνο στην κακή οικονομική κατάσταση που βιώνει κάποιος, αλλά και στο χαμηλό κοινωνικό, οικονομικό και μορφωτικό επίπεδο, που τον οδηγεί στην κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε λιπαρά και ζάχαρη. Επίσης μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα από την 1.9.2011 έως τις 30.9.2011, μέσω ερωτηματολόγιου που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του ΚΕΠΚΑ, δείχνει ότι η οικονομική κρίση μάς έχει κάνει πιο προσεκτικούς, δηλαδή στα ψώνια τηρούμε τον κατάλογο που έχουμε προετοιμάσει από το σπίτι. Όμως υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό καταναλωτών, γύρω στο 40%, που προσθέτει στο καλάθι του προϊόντα που δεν έχει ανάγκη, εις βάρος τροφίμων που είναι απαραίτητα στη διατροφή του. Παράλληλα, το ποσοστό των καταναλωτών που τηρεί πάντα αρχείο τιμών είναι

πολύ μικρό, φθάνει μόλις το 10,66%. Ακόμα και αυτοί που καταγράφουν τις τιμές (13,14%), δεν τηρούν πάντα αυτό το αρχείο. Ενώ οι μισοί σχεδόν καταναλωτές δεν τηρούν αρχείο τιμών, επομένως δεν έχουν δυνατότητα σύγκρισης και αντίδρασης σε περιπτώσεις ανατιμήσεων. Πάντως, υπάρχει λύση στο πώς μπορεί κάποιος να διαχειριστεί την κρίση στο… πιάτο του προς όφελός του, όμως απαιτείται συνεχής εκπαίδευση και ενημέρωση. Το πιο σημαντικό όπλο στην αντιμετώπιση της διατροφικής κρίσης στο… πιάτο, λόγω της οικονομικής κρίσης, είναι η επιλογή τροφίμων υψηλής διατροφικής αξίας με χαμηλό κόστος. Στα σούπερ-μάρκετ μπορεί κανείς να συναντήσει μια μεγάλη ποικιλία τροφίμων, άλλα ακριβότερα και άλλα φθηνότερα. Η κατάλληλη επιλογή απαιτεί να υπάρχει ένα αρχείο τιμών, μια λίστα αγοράς, να ξέρουμε να διαβάζουμε τη διατροφική ετικέτα και να μην κάνουμε αγορές που δεν μας είναι απαραίτητες. Τέτοια τρόφιμα θα πρέπει να περιέχουν λιγότερο κορεσμένο λίπος, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται τρόφιμα με υψηλή ενεργειακή πυκνότητα και να επιλέγονται εκείνα που είναι πλούσια σε βιταμίνες, ανόργανα συστατικά και φυτικές ίνες.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•37

Oι τροφές του... μνημονίου

Πορτοκάλι 100 γρ.

(47 Kcal - 2% ΣΗΠ, υδατάνθρακες 11,7 gr 4% - ΣΗΠ, φυτικές ίνες 2,4 gr - 10% ΣΗΠ, Βιταμίνη C: 53,2 mgr 89% ΣΗΠ)

Φακές Οι φακές αποτελούν μια από τις πιο θρεπτικές επιλογές της μεσογειακής διατροφής και τις βρίσκει κανείς σε πολύ καλή τιμή στα ράφια των σούπερ-μάρκετ. Είναι πλούσια πηγή σύνθετων υδατανθράκων και λόγω της βραδείας απορρόφησής τους και του χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη ενδείκνυνται για την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2. Είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες, αυξάνουν την αίσθηση του κορεσμού και παράλληλα είναι πλούσιες σε φυλλικό οξύ, ασβέστιο, βιταμίνη C, β-καροτένιο και σίδηρο. Για την καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου πρέπει να συνοδεύονται από πρόσληψη βιταμίνης C (ακτινίδια, φυσικό χυμό πορτοκάλι).

Φακές 100 γρ. (μαγειρεμένες χωρίς λάδι)

(114 kcal - 6% ΣΗΠ, υδατάνθρακες 19,5 gr - 7% ΣΗΠ, φυτικές ίνες 7,9 gr - 32% ΣΗΠ, φυλλικό οξύ 181 mcg - 45% ΣΗΠ, μαγγάνιο 0,5 mgr - 25% ΣΗΠ)

Κοτόπουλο 100 γρ.

(165 Kcal - 8% ΣΗΠ, λίπος 3,6 gr - 5% ΣΗΠ, πρωτεΐνη 31 gr - 62% ΣΗΠ, νιασίνη 13,7 mgr - 69% ΣΗΠ, Βιταμίνη B6 0,6 mgr - 30% ΣΗΠ, σελήνιο 27,6 mcgr 39% - ΣΗΠ)

Πιπεριές 100 γρ.

(20 kcal - 1% ΣΗΠ, υδατάνθρακες 4,6 gr - 2% ΣΗΠ, φυτικές ίνες 1,7 gr - 7% ΣΗΠ, βιταμίνη C 80,4 mgr - 134% ΣΗΠ, Βιταμίνη B6 0,2 mgr - 11% ΣΗΠ, Βιταμίνη Α 370IU - ΣΗΠ 7%)

Σπανάκι 100 γρ.

(23 Kcal, υδατάνθρακες 3,6 gr - 1% ΣΗΠ, φυτικές ίνες 2,2 gr - 9% ΣΗΠ, Βιταμίνη Α 9376 IU - 188% ΣΗΠ, Βιταμίνη C 28,1 mgr - 47% ΣΗΠ, Βιταμίνη Κ 483 mcgr - 604% ΣΗΠ, φυλλικό οξύ 194 mcgr - 49% ΣΗΠ)

Όσοι ασχολούνται με θέματα Οικιακής Οικονομίας μάς καλούν να σκεφτούμε θετικά και να δούμε αυτήν την κρίση ως μια ευκαιρία αλλαγής και «κουρέματος» των άσχημων διατροφικών μας συνηθειών.

Κοτόπουλο Είναι ένα τρόφιμο χαμηλής εμπορικής αξίας. Πλούσιο σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, έχει λιγότερα λιπαρά και θερμίδες σε σχέση με το μοσχάρι, με την προϋπόθεση ότι έχετε αφαίρεση την πέτσα. Πορτοκάλι Είναι ένα φρούτο πλούσιο σε βιταμίνη C. Η κατανάλωσή του δεν ανεβάζει την πίεση – αντιθέτως τη μειώνει, διότι είναι πλούσιο σε κάλιο και φτωχό σε νάτριο. Τονώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και βοηθά στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας. Σπανάκι Αποτελεί και αυτό μια οικονομική και παράλληλά θρεπτική λύση. Χρησιμοποιείται είτε για την παρασκευή σαλάτας είτε για την παρασκευή φαγητού, όπως το σπανακόρυζο. Είναι αρκετά θρεπτικό και καταναλώνοντας μόνο 100 γραμμάρια υπερκαλύπτετε τις απαιτήσεις σε βιταμίνες Α και Κ ενώ αποτελεί πλούσια πηγή μαγγανίου και φυλλικού οξέος. Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε αντιοξειδωτικές ουσίες, η κατανάλωσή του έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών («International Journal of Cancer» – Νοέμβριος 2007). Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, κάνει καλό στην καρδιά και βοηθάει στην εναπόθεση ασβεστίου στα οστά λόγω της βιταμίνης Κ. Πιπεριές Μπαίνουν στη σαλάτα, αλλά αποτελούν και σημαντικό υλικό για την παρασκευή φαγητών. Τα διάφορα χρώματά τους δεν δίνουν μόνο ομορφιά στο πιάτο, αλλά αυξάνουν και τη θρεπτική αξία του. Είναι μια καλή πηγή βιταμίνης C, θειαμίνης, βιταμίνης Β6, β-καροτένιου και φυλλικού οξέος, Περιέχουν ένα μεγάλο ποσό φυτοχημικών ουσιών, που έχουν εξαιρετική αντιοξειδωτική δράση. Οι κόκκινες πιπεριές περιέχουν επίσης λυκοπένιο, που βοηθά στην προστασία κατά του καρκίνου και των καρδιακών παθήσεων.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

38•in•vitro

Baby boom

Συνεργάστηκαν οι Μαρία Σαράντη, κλινική ψυχολόγος - παιδοψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια, επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Κοινωνίας στην Ψυχολογία, και ο Χρίστος Χριστογιάννης, φιλόλογος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Σχέσεις μεταξύ μαθητών

Ε

δώ και καιρό το όνομα κάποιου Γιάννη επανέρχεται σταθερά στο στόμα του παιδιού σας, συνδεδεμένο με φράσεις όπως «με κλότσησε», «με έσπρωξε» κ.λπ. Πώς μπορείτε να το βοηθήσετε; Στη ζωή υπάρχει μια αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία είναι αποτέλεσμα διάδρασης και προτύπων. Η πραγματικότητα μέσα στην οποία ζει ένα παιδί στο σπίτι, αντικατοπτρίζεται στη συμπεριφορά του στο σχολείο και στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Τα επιθετικά παιδιά και τα παιδιά που θυματοποιούνται φανερώνουν τα βιώματα που κουβαλούν από το οικογενειακό περιβάλλον.

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Ο «αποδιοπομπαίος τράγος» στο σχολείο

Βία στο σχολείο Το παιδί που δέχεται βία στο σχολείο και γίνεται ο «αποδιοπομπαίος τράγος» των συμμαθητών του, είναι το παιδί που στο σπίτι του είτε δέχεται επιθετικότητα είτε έχει έναν γονέα παθητικό με χαμηλή αυτοεκτίμηση, με τον οποίο έχει ταυτιστεί. Σε κάποιες περιπτώσεις πιθανό είναι να δέχεται και η οικογένεια υποτίμηση από τον κοινωνικό περίγυρο. Τα παιδιά που ζουν μέσα σε ένα βίαιο περιβάλλον αποδέχονται τον ξυλοδαρμό, την ψυχική και λεκτική βία ως κάτι φυσικό και αυτό οφείλεται στην εξοικείωση που έχουν με τον φόβο.Στις περισσότερες περιπτώσεις το παιδί δεν αποκαλύπτει στους γονείς του τα τραυματικά του βιώματα στο σχολείο. Εκεί, λοιπόν, καλούνται οι γονείς να αποκωδικοποιήσουν τη συμπεριφορά του παιδιού τους, η οποία διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και την προσωπικότητα. Στο Δημοτικό Ένα παιδί του Δημοτικού πιθανόν να παρουσιάσει ακράτεια στο σχολείο, παρατεταμένο έλεγχο των σφιγκτήρων που να προκαλεί δυσκοιλιότητα – ως αποτέλεσμα ανάγκης για έλεγχο –, ανορεξία, ευερεθιστότητα, απόσυρση, άρνηση να αποχωριστεί τους γονείς και να πάει σχολείο, επίκληση κοιλιακού πόνου, έκφραση θυμού στο σπίτι, μεταφορά στους γονείς μόνο δυσάρεστων συναισθημάτων από το σχολείο, δήλωση βαρεμάρας και διαπίστωση έντονης εσωστρέφειας. Δεν γίνεται αποδεκτό από τους συμμαθητές του στις εξωσχολικές τους δραστηριότητες, όπως π.χ. πάρτι γενεθλίων, χοροί, παιχνίδια κ.λπ. Οι γονείς πρέπει να παρατηρούν προσεκτικά το παιδί τους, μήπως παρουσιάζει σημάδια κακοποίησης, όπως μώλωπες, γρατσουνιές κ.ά.

Tips  ν το παιδί σας Α μιλήσει, μην υποτιμήσετε το πρόβλημά του, αλλά ευχαριστήστε το που σας εμπιστεύθηκε.

Αν δεν σας μιλάει, κάντε εσείς μια κουβέντα γύρω από την κατάσταση στο σχολείο. Ρωτήστε το, για παράδειγμα, αν έχει προβλήματα με τους φίλους του ή αν γίνεται κάτι που το στενοχωρεί.

Μιλήστε στο παιδί σας για τον «βασανιστή» του, προκειμένου να τον απομυθοποιήσει. Μπορείτε να πείτε: «Δεν είναι ανώτερός σου, μπορεί να είναι πιο δυνατός, αλλά εσύ τρέχεις πιο γρήγορα από αυτόν».

Μ  η δραματοποιείτε την κατάσταση. Δώστε παραδείγματα από δικά σας βιώματα ως παιδί (πραγματικά ή μη). Αν το παιδί είναι μικρό και το πρόβλημα συνεχίζεται, προτείνετέ του να γνωρίσετε τον… μάγκα.

Στην εφηβεία Πολλά από τα παραπάνω διαπιστώνονται και σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, που είναι εξιλαστήρια θύματα στο σχολείο. Στην εφηβεία παρατηρείται απόκλιση συμπεριφοράς και περιθωριοποίηση, συναναστροφές με εξωσχολικούς – πιθανότατα μεγαλύτερης ηλικίας –, αλλαγή στον τρόπο ένδυσης, κόμμωσης και πιθανή έναρξη καπνίσματος. Η συμπεριφορά στο σπίτι θα είναι είτε άκρως παθητική είτε άκρως αντιδραστική, με συμπτώματα κατάθλιψης, αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς και απομόνωσης. Επίσης το ίδιο το παιδί που είναι εξιλαστήριο θύμα μπορεί να εκδηλώνει επιθετικότητα σε μικρότερα αδέρφια ή κατοικίδια ζώα που νιώθει πιο αδύναμα από το ίδιο, μεταφέροντας έτσι την επιθετικότητα που έχει το ίδιο αποδεχτεί. Σε περίπτωση που διαπιστωθούν κάποια από τα παραπάνω, οι γονείς πρέπει να πλησιάσουν το παιδί, να συζητήσουν μαζί του και να προσπαθήσουν να καταλάβουν τι του συμβαίνει, ώστε να μπορέσουν να το βοηθήσουν. Παράλληλα, σκόπιμο είναι οι γονείς να έρθουν σε επαφή και με ανθρώπους του σχολικού περιβάλλοντος, αντλώντας πληροφορίες για την καθημερινή συμπεριφορά του παιδιού τους μέσα στο σχολείο. Η συμβολή του γονιού Το ζητούμενο σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι η δημιουργία μιας ψυχικής δομής του παιδιού, στην οποία δεν θα υπάρχουν κενά και χαμηλή αυτοεκτίμηση, που να επιτρέπουν αποδοχή της οποιασδήποτε μορφής βίας. Αυτή είναι μια γονεϊκή ευθύνη ως προς τη συγκρότηση της προσωπικότητας του παιδιού. Υγιή πρότυπα, με ακεραιότητα, εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, αίσθηση ενός καλού «εγώ», καθώς και σχέσεις αλληλοσεβασμού μέσα στο ζευγάρι συγκροτούν έναν ψυχισμό άρτιο, ο οποίος δεν θα μπορούσε ποτέ να επιτρέψει ούτε καν τη φαντασίωση της βιαιοπραγίας από τους άλλους. Τα όρια του εαυτού και του σώματος θα ήταν σαφή και αξιοσέβαστα. Η δημιουργία σχέσεων ασφάλειας, σταθερότητας και εμπιστοσύνης στην οικογένεια επιτρέπουν στο παιδί την άμεση επικοινωνία οποιασδήποτε δυσάρεστης εμπειρίας που μπορεί να προκύψει.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•39

Ψυχολογία

Συνεργάστηκε η Αμίνα Μοσκώφ, συμβουλευτική ψυχολόγος

Ερωτικές νουθεσίες

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ο

ι ερωτευμένοι νιώθουν συχνά τον εαυτό τους βαθύτατα δεμένο με το αντικείμενο του πόθου τους. Γι’ αυτό η σκέψη και μόνο να το χάσουν, τους γεμίζει πόνο και επιθυμούν να ήταν στο χέρι τους να μην τελειώσει ποτέ αυτό που ζούνε! Συχνά, λοιπόν, στις εντάσεις της ερωτικής τους σχέσης αναζητούν συχνά λύσεις και τρόπους να αντεπεξέλθουν. Με άλλα λόγια, «κόλπα» και στρατηγικές που, αν τις ακολουθήσουν, θα μπορέσουν να κρατήσουν για πάντα ��οντά τους αυτόν που αγαπούν… «Πιάνουν», όμως, τέτοιου είδους «μαγικά»; Οι ερωτευμένοι «σπάνε» εύκολα Οι απαντήσεις που παίρνουν οι ερωτευμένοι στο αγωνιώδες αίτημά τους «τι να κάνω για να τον/την κρατήσω» ποικίλλουν, βέβαια, ανάλογα με τις περιστάσεις, αλλά πολύ συχνά έχουν έναν κοινό παρονομαστή: τη σύσταση για την απόκρυψη των αληθινών συναισθημάτων τους, με στόχο να εξασφαλίσουν τον έλεγχο της κατάστασης («Μην της τηλεφωνήσεις αμέσως, άφησε να περάσουν λίγες μέρες», «Μη δείξεις ότι στενοχωρήθηκες γι’ αυτό που έκανε», «Κάνε λιγάκι το δύσκολο», «Μη μιλάς για τα συναισθήματά σου» και άλλα παρόμοια). Όμως, τελικά, υπάρχουν πολλά προβλήματα με τις «νουθεσίες» αυτές, αλλά είναι και – το κυριότερο – εξαιρετικά αναποτελεσματικές. Κι αυτό γιατί, στον βαθμό που η συμπεριφορά ενός ερωτευμένου δεν πηγάζει από τον τρόπο που αισθάνεται για τον εαυτό του, δεν πρόκειται να τηρήσει με συνέπεια αυτή τη στάση. Ο ερωτευμένος κάποια στιγμή θα «σπάσει», θα τηλεφωνήσει, θα αποκαλύψει το πόσο ευάλωτος είναι. Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτό είναι θέμα χρόνου. Αυτοεκτίμηση εναντίον στρατηγικής Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν, λίγοπολύ, ζήσει τον απελπισμένο έρωτα. Τον έρωτα, δηλαδή, εκείνο που επιμένει μέσα στην καρδιά τους, παρόλο που δεν βρίσκει ανταπόκριση. Μέχρι πότε όμως; Πότε θα πρέπει επιτέλους να καταστρώσουν κάποια στρατηγική ανάκτησης της αξιοπρέπειάς τους; Εδώ, λοιπόν, οι ειδικοί προτείνουν το εξής: Όταν η σχέση μας είναι μεν πολύτιμη, αλλά όχι απαραίτητη για τη διατήρηση της ψυχολογικής μας ισορροπίας, δεν έχουμε ανάγκη από καμία στρατηγική! Όταν λέμε ότι η σχέση δεν μας είναι απαραίτητη, δεν εννοούμε ότι αγαπάμε λιγότερο. Αντιθέτως, είναι τότε που τα συναισθήματά μας είναι πιο αληθινά και επομένως πιο βαθιά. H σχέση μας είναι πολύτιμη – αλλά όχι απαραίτητη – όταν έχουμε έναν διαμορφωμένο εαυτό και δεν αναζητούμε τον άλλο για να δώσει νόημα στην κατά τα άλλα κενή ζωή μας.

Χρειάζεται «κόλπα» η αγάπη;

Προσδοκούμε αυτά που αξίζουμε Αντίθετα, όταν υπάρχει κάποια ισορροπία, δεν χρειαζόμαστε «κόλπα», όχι γιατί δεν γνωρίζουμε ευάλωτες στιγμές, αλλά γιατί έχουμε τον εαυτό μας, ο οποίος αρκεί. Επομένως, με έναν πηγαίο τρόπο προσδοκούμε από τους άλλους αυτό που πιστεύουμε ότι μας αξίζει και που μπορούμε να προσφέρουμε και οι ίδιοι: αγάπη, συντροφικότητα, σεβασμό. Και στον βαθμό που δεν παίρνουμε αυτά που θεωρούμε ότι είναι απολύτως δεδομένο να έχουμε, τότε φυσιολογικά απομακρυνόμαστε. Το σπουδαιότερο, όμως, είναι ότι η απομάκρυνσή μας αυτή δεν αποτελεί τακτική, αλλά αντανακλαστική κίνηση που πηγάζει από την κατάκτηση της ωριμότητας και την αγάπη προς τον εαυτό μας. O εαυτός μας και οι σχέσεις μας Συνήθως, το είδος των ερωτικών μας σχέσεων αντικατοπτρίζει μακροπρόθεσμα τη σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας. Εάν, δηλαδή, οι σχέσεις μας δεν πηγαίνουν καλά και γνωρίζουμε συνεχώς τον πόνο και την απόρριψη, τότε θα πρέπει να ψάξουμε κάτι περισσότερο, εκτός από το πόσο καλά ξέρουμε «κόλπα και τεχνικές». Στην πραγματικότητα, καλούμαστε να καταλάβουμε πώς σχετιζόμαστε με τους άλλους και τι πραγματικά αναζητάμε από αυτούς. Θα πρέπει ακόμα να αναρωτηθούμε πόσο καλά γνωρίζουμε τον εαυτό μας και σε τι βασίζουμε την αυτοεκτίμησή μας. Από την άλλη μεριά, η παραίτηση από «πονηρές» στρατηγικές καθόλου δεν αντιπροτείνει το «πνίξιμο» του άλλου με τις ανάγκες και τα συναισθήματά μας. H πρόθεσή μας να είμαστε ειλικρινείς, μας καλεί να είμαστε παρόντες με έναν ουσιαστικό τρόπο. Δεν ωφελεί να πνίγουμε τον άλλο με συνεχείς δηλώσεις αγάπης, ούτε και με τα επίμονα αιτήματά μας, για να καθησυχάσουμε τις ανασφάλειές μας. Οι σχέσεις χρειάζονται χώρο και χρόνο για να αναπνεύσουν και να εξελιχθούν. Ακόμα, είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσουμε τον ιδιαίτερο ρυθμό εγγύτητας και απόστασης που κάθε φορά ακολουθούν. H συγκρατημένη εκδήλωση των συναισθημάτων μας εδώ, δεν προκύπτει βάσει στρατηγικής, αλλά μέσα από την αρμονική συνάντησή μας με τον άλλον. Έναν άλλον που αντέχουμε να κοιτάξουμε κατάματα, διαπιστώνοντας τι πραγματικά χρειάζεται, ανεξάρτητα από το πώς τον είχαμε πλάσει εμείς στη φαντασία μας. Με άλλα λόγια, επικοινωνούμε αρμονικά με το αντικείμενο του πόθου μας, όταν αφήνουμε για λίγο τον «κόσμο» μας, για χάρη, όμως, ενός κοινού κόσμου που διαμορφώνεται εκείνη τη στιγμή μεταξύ μας. Κι όταν προσπαθούμε, έστω και για λίγο, να προσεγγίσουμε τον νέο αυτό κόσμο, τότε «κόλπα» και στρατηγικές μπορούν να στοιβαχθούν άνετα στο… καλάθι των αχρήστων.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

40•in•vitro

Εναλλακτικά

Συνεργάστηκε η φαρμακοποιός, ειδικευμένη στην ομοιοπαθητική, ανθοθεραπεία και βοτανοθεραπεία Μαρία Προβατά

Aρωματοθεραπεία

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Πηγή ηρεμίας και ευχαρίστησης

Η

αρωματοθεραπεία, η πανάρχαια αυτή μέθοδος που αξιοποιεί τις δυνατότητες των αιθέριων ελαίων, σήμερα, στους γρήγορους ρυθμούς της εποχής μας, είναι πηγή ηρεμίας, ευχαρίστησης και απόλαυσης. Αποτελεί μια μικρή πολυτέλεια στην καθημερινότητα, αλλά συγχρόνως εκφράζει και μια νέα αντίληψη ζωής. Χωρίς να αντιμάχεται την κλασική Ιατρική, αλλά συμπληρώνοντάς την, καταπολεμά το στρες, τη νευρική και σωματική κόπωση και διάφορα άλλα καθημερινά προβλήματα υγείας (π.χ. μυϊκούς πόνους, μυκητιάσεις κ.ά.) και ταυτόχρονα περιποιείται το πρόσωπο, τα μαλλιά και το σώμα. Αιθέρια έλαια: φυσικά και… ισχυρά Η αίσθηση της όσφρησης είναι συνδεδεμένη με ένα τμήμα του εγκεφάλου, γνωστό ως στεφανοειδές σύστημα, το οποίο δεν είναι άλλο από το κέντρο των συναισθημάτων και της μνήμης. Θεωρείται, λοιπόν, πως μέσω αυτού του συστήματος, η αρωματοθεραπεία μάς χαλαρώνει, μας τονώνει και μας αλλάζει τη διάθεση, τόσο συναισθηματικά όσο και πνευματικά και σωματικά. Τα αιθέρια έλαια διαθέτουν, επίσης, πολύτιμες για το σώμα ιδιότητες. Κάποια μπορεί να προσδίδουν θερμαντική αίσθηση, άλλα να δροσίζουν, να καταπραΰνουν ή να απαλύνουν, ενώ κάποια άλλα μπορεί να προσδίδουν αίσθηση ισορροπίας και λάμψης. Και, παρ’ ότι λαμβάνονται εξωτερικά, μπορούν κάλλιστα να επηρεάσουν και τον εσωτερικό μας κόσμο. Επειδή, όμως, και η ομορφιά είναι μια αίσθηση ολότελα φυσική, μόνο η φύση είναι δυνατό να την προσφέρει ολοκληρωμένα. Ταυτόχρονα, τα αιθέρια έλαια είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά και για την περιποίηση του δέρματος, επειδή –όπως έχει, ήδη, αποδειχτεί εργαστηριακά – είναι από τις λίγες ουσίες που μπορούν να διαπερνούν το δέρμα, μεταφέροντας τα θρεπτικά συστατικά τους μέσω των τριχοειδών αγγείων στο αίμα. Προσοχή! Το αιθέριο έλαιο είναι η πεμπτουσία (η ψυχή, η ζωτική δύναμη) ενός φυτού και αποσπάται συνήθως με απόσταξη. Κάθε φυτό παράγει το δικό του μοναδικό αιθέριο έλαιο. Αιθέρια έλαια πρόερχονται από βότανα, καρυκεύματα, ρητίνες, φύλλα, ρίζες και άνθη. Απεριόριστες εφαρμογές Χρησιμοποιώντας, λοιπόν, κανείς αιθέρια και φυτικά έλαια της αρωματοθεραπείας, μπορεί να απολαύσει τις χαρές της καθημερινότητας με τους παρακάτω τρόπους: Μπάνιο: Μερικές σταγόνες αιθέριων ελαίων στο μπάνιο είναι ικανές να προσφέρουν ξεκούραση, χαλάρωση, πνευματική διαύγεια και εγρήγορση, βελτιώνοντας την ψυχική διάθεση. Αρωματισμός χώρου: Πέντε με δέκα σταγόνες αιθέριων ελαίων σε ένα μπολ με καυτό

νερό αρωματίζουν και καθαρίζουν την ατμόσφαιρα, προσφέροντας ευχάριστη διάθεση και μια αίσθηση φρεσκάδας. Εισπνοές: Λίγες σταγόνες αιθέριων ελαίων σε ένα μπολ με ζεστό νερό βοηθούν και ανακουφίζουν το αναπνευστικό σύστημα. Γαργάρες: Λίγες σταγόνες αιθέριου ελαίου περγαμόντου σε ένα ποτήρι νερό καταπολεμούν την κακοσμία του στόματος, ουλίτιδες και στοματίτιδες, αμυγδαλίτιδα κ.ά. Άρωμα: Λίγες σταγόνες αιθέριων ελαίων σε οινόπνευμα ή λάδι δημιουργούν το απολύτως φυσικό, προσωπικό μας άρωμα. Λάδια και κρέμες προσώπου: Προσφέρουν μια ενισχυμένη κούρα περιποίησης και μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτούσια ή με την προσθήκη κατάλληλων αιθέριων ελαίων για την αντιμετώπιση ειδικών προβλημάτων, που εμφανίζει η κάθε επιδερμίδα. Τα προϊόντα αυτά συνήθως εμπεριέχουν φυτικά έλαια, πλούσια σε βιταμίνες Α, D, E, F, πρωτεΐνες και λεκιθίνη, έχουν αναζωογονητική και αντιγηραντική δράση και προσφέρουν μια μοναδική τροφή στην επιδερμίδα του προσώπου. Φυτικά τονωτικά νερά: Αυτά παράγονται από βιολογικές καλλιέργειες αρωματικών φυτών, είναι κατάλληλα για κάθε τύπο δέρματος, προσφέρουν ένα απαλό μασάζ στο πρόσωπο. Παράλληλα καθαρίζουν, αρωματίζουν και απομακρύνουν ρύπους, υπερβολική λιπαρότητα και κούραση από το πρόσωπο, κάθε φορά που το χρειάζεται. Προσοχή: Τα αιθέρια έλαια είναι πολύ ευεργετικά τόσο για τα μωρά όσο και για τα μεγαλύτερα παιδιά, αρκεί να χρησιμοποιούνται με προσοχή. Δοκιμάστε λεβάντα τη νύχτα για να τα βοηθήσει να έχουν καλό ύπνο ή μανταρίνι για να τα ηρεμεί και να τα κατευνάζει. Πάνω απ’ όλα η ασφάλεια Τα αιθέρια έλαια, ως… ισχυρές δυνάμεις της μητέρας φύσης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή. Έτσι, λοιπόν: Αν είστε έγκυος ή πάσχετε από υπέρταση, επιληψία ή άλλη ασθένεια, καλό είναι να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας προτού τα χρησιμοποιήσετε. Συνίστανται μόνο για εξωτερική χρήση. Συνήθως απαγορεύεται η κατάποσή τους, όπως και η επαφή με τα μάτια. Απαγορεύεται η χρήση των 100% καθαρών αιθέριων ελαίων απευθείας στο δέρμα, γιατί, αν χρησιμοποιηθούν αδιάλυτα, μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργία. Πρέπει να φυλάσσονται μακριά από παιδιά. Διατηρούνται σε δροσερό, σκοτεινό μέρος, μακριά από φυσικό ή τεχνητό φωτισμό, και πρέπει να χρησιμοποιούνται μέσα σε διάστημα 6 μηνών από την ημέρα που ανοίγονται (το αιθέριο έλαιο λεμονιού πρέπει να χρησιμοποιείται μέσα σε 3 μήνες).

>

> > > >

Στην Ιατρική, η αρωματοθεραπεία χρησιμοποιείται για θεραπευτικούς σκοπούς, είτε για εξωτερική χρήση (αλοιφές, διαλύματα κ.λπ.) είτε για εσωτερική χρήση (κάψουλες, σιρόπια κ.ά.). Όσο για τον χώρο των καλλυντικών, σ’ αυτόν οι εφαρμογές της είναι απεριόριστες.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•41

Business mail Ευρωκλινική: Νέος διευθυντής στην Παιδιατρική Κλινική

Νέα συνεργασία του Athens Beverly Hills Medical Group

Νέος διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας στην Ευρωκλινική Παίδων ανέλαβε ο δρ Νικόλαος Μυριοκεφαλιτάκης. Ο διακεκριμένος κλινικός παιδίατρος έχει μακρά και ιδιαίτερα πετυχημένη πορεία στον χώρο της Παιδιατρικής. Τα τελευταία 8 χρόνια κατείχε τη θέση του Συντονιστή Διευθυντή στην Α’ Παιδιατρική κλινική, στο Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης, ενώ προηγήθηκε 25ετής θητεία στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού».

Συνεργασία με την καταξιωμένη επαγγελματία αισθητικό Δέσποινα Καϊσίδου ξεκίνησε το ιατρικό διεπιστημονικό κέντρο Athens Beverly Hills Medical Group στη Γλυφάδα, η οποία επισφραγίστηκε με ειδική εκδήλωση τη Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου. Οι νέες υπηρεσίες ομορφιάς θα συμπληρώσουν τις υψηλών προδιαγραφών υπηρεσίες διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων που προσφέρονται ήδη, στους τομείς της πλαστικής χειρουργικής, της δερματολογίας, της αντιγήρανσης, της οφθαλμοπλαστικής, της γυναικολογίας και της αισθητικής οδοντιατρικής.

H Abbott Ελλάς προσφέρει εμβόλια

Sanofi: Αυξήθηκαν οι πωλήσεις

Η Abbott Ελλάς, στο πλαίσιο του προγράμματος Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, προσφέρει 5.200 αντιγριπικά εμβόλια σε 9 δήμους ανά την Ελλάδα, προστατεύοντας τις ευπαθείς ομάδες στις τοπικές κοινωνίες από την εποχική γρίπη. Οι εμβολιασμοί, οι οποίοι έχουν ήδη ξεκινήσει, συμπίπτουν με την έξαρση των λοιμώξεων που εμφανίζονται κυρίως τους χειμερινούς μήνες, καθώς, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, είναι η καταλληλότερη περίοδος για τον εμβολιασμό. Οι 9 δήμοι είναι: Αγ. ΑναργύρωνΚαματερού, Αχαρνών, Ικαρίας, Καρδίτσας, Καστοριάς, Λαρισαίων, Ορεστίδος Καστοριάς, Νεστορίου Καστοριάς και Σαμοθράκης.

Αύξηση των πωλήσεων κατά 5,3%, που έφθασαν τα 33,389 δισ. ευρώ, παρουσίασε η γαλλική φαρμακευτική Sanofi το 2011.Σημαντικά συνεισέφεραν στην εν λόγω αύξηση οι πωλήσεις της Genzyme και των εμβολίων A/H1N1.Οι πωλήσεις των πλατφορμών ανάπτυξης σημείωσαν αύξηση 10,8%, οι πωλήσεις στις Αναδυόμενες Αγορές παρουσίασαν αύξηση 10,4% και ο τομέας του Διαβήτη σημείωσε αύξηση 12,0%. Οι πωλήσεις εμβολίων σημείωσαν αύξηση 7,2% και οι πωλήσεις της Genzyme αυξήθηκαν κατά 7,7%. Το 2012 έχει δρομολογηθεί η ανάκαμψη της παραγωγής στην Genzyme. Το εργοστάσιο Framingham έλαβε πρόσφατα σημαντικές ρυθμιστικές εγκρίσεις τόσο από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) όσο και από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) για την παραγωγή του Fabrazyme®. Πέντε νέα προϊόντα υποβλήθηκαν για έγκριση στις ρυθμιστικές αρχές από τον περασμένο Ιούλιο. Τον Φεβρουάριο υποβλήθηκε το AubagioTM στην Ε.Ε. και το ZaltrapTM στις ΗΠΑ.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

42•in•vitro

Ομορφιά

Συνεργάστηκε η Δήμητρα Δημούλια, αισθητικός

Ειδική φροντίδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ο

ι ανοιχτοί πόροι, που είναι επιπλέον μεγάλοι και ιδιαίτερα εμφανείς, είναι το κλασικό σημάδι της λιπαρής επιδερμίδας. Σε κάποια, μάλιστα, σημεία του προσώπου μπορεί να είναι τόσο έντονοι, ώστε να μοιάζουν με… τρυπούλες.

Υπόθεση γυναικεία… Στη λιπαρή επιδερμίδα οι σμηγματογόνοι αδένες υπερλειτουργούν, παράγοντας έτσι περισσότερο σμήγμα απ’ ό,τι είναι απαραίτητο. Η λιπαρότητα αρχίζει να γίνεται αισθητή κυρίως στην εφηβεία (λόγω των μεγάλων ορμονικών μεταβολών), αλλά και στη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, όπου οι ορμονικές ανακατατάξεις μπορεί να την αυξήσουν τοπικά στο δέρμα. Παρ’ όλα αυτά, πάντως, υπάρχουν και καλά νέα, που λένε πως το λιπαρό δέρμα φαίνεται ότι γερνάει πιο αργά από τους άλλους τύπους, ενώ εμφανίζει συνήθως λιγότερες λεπτές γραμμές, ρυτίδες και κηλίδες. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση η επίσκεψη στον δερματολόγο είναι απαραίτητη, ιδίως εάν το δέρμα, εκτός από γυαλάδα, παρουσιάσει μαύρα στίγματα και σπυράκια. Το λιπαρό δέρμα δίνει συνήθως την αίσθηση του ακάθαρτου δέρματος και γι’ αυτό έχει ανάγκη από συστηματικό και συχνό καθαρισμό, καθώς η σκόνη και οι άλλοι ατμοσφαιρικοί ρύποι προσκολλώνται εύκολα πάνω του. Σε αυτό θα βοηθήσουν πολύ μάσκες και κρέμες περιποίησης, με ουσίες

που απολεπίζουν ελαφρά και ανανεώνουν την επιδερμίδα, ενώ παράλληλα συσφίγγουν τους πόρους. Επίσης, καλό είναι να αποφεύγονται προϊόντα μακιγιάζ με βαριά υφή (π.χ. compact make up και πούδρες) για την κάλυψη των ανοιχτών πόρων, γιατί τέτοιου είδους προϊόντα τελικά φράζουν τους πόρους και οδηγούν σε ακόμα χειρότερα αποτελέσματα, όπως μαύρα στίγματα και σπυράκια. …και αντρική Η αντρική επιδερμίδα είναι γνωστό ότι εκκρίνει έως και δύο φορές περισσότερο σμήγμα από τη γυναικεία, λόγω των ορμονικών υποδοχέων που διαθέτουν οι σμηγματογόνοι αδένες και των δύο φύλων. Λόγω, όμως, των ορμονικών διαφορών, της κληρονομικότητας, της κακής διατροφής αλλά και της καθημερινής έντασης, η παραγωγή σμήγματος μπορεί να αυξηθεί σε υπερβολικό βαθμό, με αποτέλεσμα ένα αντρικό πρόσωπο γεμάτο διεσταλμένους πόρους. Μάλιστα, όσο μεγαλύτεροι είναι οι πόροι του δέρματος τόσο μεγαλύτερο ποσοστό λιπαρότητας συγκεντρώνουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθούν σημαντικά την επιδερμίδα εξειδικευμένα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά ειδικά και για άντρες, τα οποία ρυθμίζουν την έντονη λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων και εξυγιαίνουν την επιδερμίδα επαναφέροντάς τη στη φυσική κατάστασή της. Προτιμότερα είναι τα ενεργά προϊόντα υδάτωσης με συνθέσεις oil-free, που αφαιρούν τη λιπαρότητα, ή leave-on κρέμες με ξηρά μαλακτικά, όπως έλαια σιλικόνης ή πανθενόλη και ασθενώς αλκοολούχες κρέμες ελαίου σε νερό, που ξηραίνουν περισσότερο το δέρμα.

Δέρμα σαν βελούδο Tips Πλένετε το πρόσωπό σας δυο φορές την ημέρα (πρωίβράδυ) με ένα κατάλληλο σαπούνι σε μορφή τζελ (όξυνο ή ουδέτερο) και χλιαρό νερό.

Μια στυπτική λοσιόν είναι απαραίτητη για ν’ αφαιρεί λιπαρότητα, περιττά κατάλοιπα και νεκρά κύτταρα, απελευθερώνοντας, έτσι, τους πόρους.

Οι κρέμες σε μορφή τζελ είναι ό,τι καλύτερο για το λιπαρό δέρμα.

Μια μάσκα προσώπου (μια φορά την εβδομάδα ή μια φορά τον μήνα) απορροφά τις ακαθαρσίες από τους πόρους και τους συσφίγγει.

Περγαμόντο, γεράνιο, λεβάντα, βασιλικός, ιλάνγκιλάνγκ και κέδρος είναι τα αιθέρια έλαια που κάνουν πολύ καλό στο λιπαρό δέρμα.

Προϊόντα όπως σαπούνια, κρέμες, αντιηλιακά, make up κ.ά., πρέπει να είναι κατάλληλα για λιπαρό δέρμα.

Μην τρίβετε υπερβολικά το δέρμα σας κατά την απολέπιση.

Προσοχή στον ήλιο, εφόσον τόσο αυτός όσο και η ζέστη αυξάνουν τη λιπαρότητα και ερεθίζουν τα σπυράκια.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

IN•VITRO•43

Shopping Διεσταλμένοι πόροι Ρόδι κρέμα-gel ενυδάτωσης, ΚΟΡΡΕΣ Νέα σύνθεση εµπλουτισµένη µε το αλπικό βότανο Epilobium fleischeri, που ρυθµίζει τη λιπαρότητα, δρα κατά των ανοιχτών πόρων και δίνει µατ αποτέλεσµα. Το βιολογικό εκχύλισµά της από ρόδι, πλούσιο σε ταννίνες, πολυφαινόλες, ανθοκυανίνες, βιταµίνες (Α, C, Ε) και ιχνοστοιχεία, συσφίγγει τους πόρους και τονώνει την επιδερµίδα.

Sebium Pore Refiner, BIODERMA Διορθωτική κρέµα για διεσταλµένους πόρους, για τις µεικτές ή λιπαρές επιδερµίδες ανδρών και γυναικών. Με το αποκλειστικό κατοχυρωµένο σύµπλεγµα της Fluidactiv® οι πόροι κλείνουν και γίνονται λιγότερο εµφανείς.

Normaderm Anti-Age, VISCY Ενυδατικό προϊόν µε υφή gel + κρέµας που, εκτός από την αντιγηραντική του δράση, αποσυµφορεί και συσφίγγει τους πόρους -7% στη διάµετρο, χάρη στην κερατολυτική ισχύ και στις αντιβακτηριδιακές ιδιότητες του γλυκολικού οξέως που περιέχει.

Effaclar gel, LA ROCHE-POSAY Αφρώδες gel καθαρισµού για άνδρες και γυναίκες, που καθαρίζει και εξυγιαίνει τη λιπαρή επιδερµίδα. Με ph 5,5, χωρίς σαπούνι, αλκοόλη, χρωστικές και paraben, αποµακρύνει το πλεονάζον σµήγµα, αφήνοντας την επιδερµίδα καθαρή και δροσερή.

beauty

Κρέµες, λοσιόν, balm και άλλα προϊόντα είναι πανέτοιµα ν’ αντιµετωπίσουν αποτελεσµατικά διεσταλµένους και αποφραγµένους πόρους στο πρόσωπο ανδρών και γυναικών, χαρίζοντάς τους τελικά µια επιδερµίδα δροσερή και γεµάτη υγεία. Stick Corail Couvrance, AVENE Χωρίς συντηρητικά και µε δείκτη προστασίας από τη UV ακτινοβολία (SPF 20), το στικ αυτό, στο χρώµα του κοραλιού, καλύπτει, εκτός των άλλων, και τους ανοιχτούς πόρους του δέρµατος, χαρίζοντας έτσι φωτεινότητα µε απόλυτα φυσικό αποτέλεσµα.

Rare Earth Pore Minimizing Lotion, KIEHL’S Προϊόν καθηµερινού καθαρισµού για άνδρες και γυναίκες µε κανονικές προς λιπαρές επιδερµίδες, που συµβάλλει στην εξασθένηση των διεσταλµένων πόρων. Η ελαφρώς αφρώδης σύνθεσή του περιέχει λευκό άργιλο Αµαζονίου κι έτσι µπορεί ν’ αφαιρεί απαλά τοξίνες, ρύπους και λιπαρότητα.

AcNorm NormalizingLotion, FREZYDERM Εξειδικευµένη λοσιόν για λιπαρά και µε τάση ακµής δέρµατα. Αφαιρεί τη λιπαρότητα και συσφίγγει τους πόρους, ενώ παράλληλα ρυθµίζει την έκκριση σµήγµατος. Η σύνθεσή της είναι εµπλουτισµένη και µε τον παράγοντα Deepsan, που µειώνει τη δερµατική δυσανεξία και τους ερεθισµούς.

POREfessional balm, SEPHORA Μέικ-απ µε µεταξένια - ελαφριά υφή που καλύπτει τους πόρους ελαχιστοποιώντας την εµφάνισή τους. Εφαρµόζεται µε τα ακροδάχτυλα σε καθαρό, ελαφρά ενυδατωµένο δέρµα µε ελαφρά χτυπηµατάκια στις προβληµατικές περιοχές. Χρησιµοποιείται κάτω ή πάνω από το µακιγιάζ.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

44•IN•VITRO

Σημειώσεις

Ç óåëßäá êåé. ôÞ áõ óáò áíÞ Ü ñ éê Óôåßëôå ìáò ì ò á ó ìõóôéêÜ ðïõ å ßô æå âïçèïýí íá íÜ ðéï õãéåé

Δεν πρέπει να ξεχάσω...

ωνε τα µεταξ ά ρ τ ισ λ γ η ούχα Για να µ ισα και τα ρ µ ά κ υ ο π υ τά µο ό τις κρεµά π α ς ε τ ν ά ιρ µε τ λεπτό ω από ένα ίγ λ υ τ , ς ε ρ στ κάθε ρολέξ στην κοµµάτι αφ πρόάστρας. Το µ ε ρ κ ς η τ άκρη εται! Κ.Α. βληµα λύν

r magazine.g

itro invitro@inv

Αν µου χαρίσουν κάποιο άρωµα ή κολόνια και δεν µου αρέσει ή, επίσης, αν έχω δείγµατα αρωµάτων που µου δίνουν δωρεάν, δεν τα πετάω, αλλά κάθε φορά που βάζω πλυντήριο, ρίχνω µερικές σταγόνες µαζί µε το µαλακτικό. Έτσι τα ρούχα είναι ευωδιαστά για πολύ καιρό. Χ.Μ.

Δεν είναι πάντα εύκολο να περνάµε την κλωστή στη βελόνα! Αν βουτήξουµε, όµως, την άκρη της κλωστής σε βερνίκι για τα νύχια, όταν ξεραθεί θα σκληρύνει και το πέρασµα θα είναι παιχνιδάκι. Γ.Ζ.

Για να καθαρίσουν τα κρυστάλλινα βάζα µου, τα ξεπλένω µε ξίδι και τα πασπαλίζω µε χοντρό αλάτι. Έπειτα από µερικές ώρες, τα ξεβγάζω µε νερό και τρίβω τους λεκέδες που επιµένουν µε µια παλιά οδοντόβουρτσα. Κ.Λ.

Όταν θέλω να β γάλω ένα ούπα τ, βάζω µια µεγ λη βίδα και µετ άά την τραβώ µε µια πένσα. Έτσ βγαίνει µαζί κα ι ι το ούπατ, και ούτε γάτα ούτε µιά! ζηΓ.Α.

Πού θα μας βρίσκετε... NOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ ΑΘΗΝΑ > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Η Ελπίς» Δηµητσάνης 7, Αµπελόκηποι > Ερρίκος Ντυνάν, Μεσογείων 107 > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωµά 17 > Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» (Ερυθρός Σταυρός), Αθανασάκη 1 > Γ.Ν. Νοσηµάτων Θώρακος «Σωτηρiα», Μεσογείων 152 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ευαγγελισµός», Υψηλάντου 45 > Γενικό Νοσοκοµείο Παίδων Aγλαΐα Κυριακού, Θηβών και Λεβαδεί-

ας, Αµπελόκηποι > Νοσοκοµείο Αφρ. & Δερµ. Νόσων Αθηνών «Ανδρέας Συγγρός», Δραγούµη 5 > Ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 ΠΕΙΡΑΙΑΣ > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο», Zαννή και Αφεντούλη ΧΑΪΔΑΡΙ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικό», Ρίµινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Λ. Συγγρού 356 ΦΑΛΗΡΟ > Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν.

Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΥΣΙ > Ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισµανόγλειο, Σισµανoγλείου 1 Ν. ΙΩΝΙΑ > Γ.Ν.Ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΙΚΑΙΑ > Γ.Ν. Νίκαιας, Μαντούβαλου Δηµ. 3 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ > Σισµανόγλειο, Σισµανόγλου 1 ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ > Κολοκούρη Ελένη Μεσογείων 117, εντός εµπορικού κέντρου, > Γρηγορόπουλος Σωτήρης Δευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς Νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > Λουράντος Κώστας Οµήρου 6, Ν. Σµύρνη,

> Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Οµόνοια > Λένα Τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος Κων/νος Στουρνάρη 53 (δίπλα στο θέατρο Αλάµπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής Θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGORA CENTER), > Αντωνόπουλος Νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης Γεώργιος Πανεπιστηµίου 6, Αθήνα, > Κούβαρης Κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > Λαζαρίδου-Παπαδοπούλου Ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > Λύγδας Νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού Βασιλείου - Μαραγκού Ιωάννη Ακαδηµίας 76, Αθήνα, > Μώρος Δηµήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σµύρνη, > Ραφτόπουλος Γιώργος Κηφισίας 5, Αµπελόκηποι, > Σαµαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας

146Β & Λουκάρεως, Αµπελόκηποι, > Σταµατίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > Σταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, >Σκρέκα Αθανασία, Αττικής 94, Άνω Γλυφάδα > Τσιροπούλου Σοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι, > Γιαννακάκου-Σκουµπουρδή Αγγελική Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, Δωδεκανήσου 39, Άλιµος > Αικατερίνη Παγιαύλα- Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: > Holmes Place Athens, Εµπορικό Κέντρο «City Link» Βουκουρεστίου & Σταδίου 4 > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Εµπορικό κατάστηµα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγµατος, Αθήνα.


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

in•vitro•45

Χρηστικά Σπανια νοσηματα Ενώσεις - Σύλλογοι Ασθενών με Σπάνιες Παθήσεις (υπό την αιγίδα της ΠΕΣΠΑ) και οι εκπρόσωποί τους, για πληροφορίες - διευκρινίσεις: > ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΣΠΑΝΙΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ (ΠΕΣΠΑ) Διεύθυνση: Τιμοθέου 99-101, 162 32 Παγκράτι, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 7660989, 210 7660991 Fax: 210 7660991, Ιστοσελίδα: www. pespa.gr, Ηλ. Διεύθυνση: grpespa@otenet.gr > Ελληνική Εταιρεία Οζώδους Σκληρύνσεως, Τηλ.: 210 7660989, Ηλ. Διεύθυνση: tsahellas@ath.torthnet.gr, Διεύθυνση: Τιμοθέου 99-101, 162 32 Παγκράτι, Αθήνα, Αττική > Σύλλογος Παίδων με Φαινυλκετονουρία, Τηλ.: 210 5817768, Κιν.: 693 7374803, Ηλ. Διεύθυνση: laourat@otenet.gr, > Σύλλογος Ασθενών με νόσο Gaucher «Η Αλληλεγγύη», Τηλ.: 210 6611270, Κιν.: 694 4838607, Ηλ. Διεύθυνση: ktheochari@ yahoo.gr, Διεύθυνση: Πολυλά 12, 153 44, Γέρακας, Αθήνα, Αττική > Σύλλογος «ΑΡΤΕΜΙΣ» για την Ιστοκύττωση, Τηλ.: 210 4520453, Fax: 210 4516990, Ηλ. διεύθυνση: info@histioartemis.gr, Διεύθυνση: Σκουζέ 10, 185 36, Πειραιάς, Αττική > Σύλλογος Προστασίας των Ελλήνων Αιμορροφιλικών (ΣΠΕΑ), Τηλ.: 210 5232667, Fax: 210 5232667, Ηλ. Διεύθυνση: pittadj@ otenet.gr, Διεύθυνση: Στουρνάρη 51, 104 32, Εξάρχεια, Αθήνα, Αττική > Σύλλογος Στήριξης Ασθενών με Πνευμονική Υπέρταση, Τηλ.: 210 3424691, Κιν: 694 4666257, Διεύθυνση: Λοκρίδος 32, 177 78, Ταύρος, Αθήνα, Αττική, Διεύθυνση εργασίας: Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών (ΝΝΑ), Δεινοκράτους 70, Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική > Πανελλήνια Ένωση Αμφιβληστροειδοπαθών (ΠΕΑ), Τηλ.: 210 5238389, 210 9524548, Κιν.: 697 2550577, Ηλ. Διεύθυνση: pea@ retina.gr, barko@synigoros.gr, Διεύθυνση: Βερανζέρου 14, 2ος όροφος, 100 10, Ομόνοια, Αθήνα, Αττική, Ταχυδρομική Θυρίδα: 8159 > Σύλλογος Ατόμων με Γενετικά Προβλήματα «Το μέλλον», Τηλ.: 210 6420821, Ηλ. Διεύθυνση: info@tomellon.com.gr, efrysira@ med.uoa.gr, Διεύθυνση: Μακρυνίτσας 16, 115 22, Γουδί, Αθήνα, Αττική, Διεύθυνση εργασίας: Νοσ. Παίδων «Αγία Σοφία», 115 27, Γουδή, Αθήνα, Αττική > Ελληνική Εταιρεία για την Κυστική Ινώδη Νόσο, Τηλ. εργ.:

210 6431883, 210 7780211, Κιν.: 694 6280671, Ηλ. Διεύθυνση: ktheodosa@tee.gr, hel-cfa@ otenet.gr, Διεύθυνση: Παράσχου και Παπαθύμιου 6, 114 75, Γκύζη, Αθήνα, Αττική >Σ  ύλλογος Προστασίας Πασχόντων από Δρεπανοκυτταρική και Μικροδρεπανοκυτταρική Αναιμία – ΣΥΠΠΑΔΡΕΜΙΑ, Τηλ.: 210 8660102, Κιν.: 697 4350988, Ηλ. Διεύθυνση: info@syppadremia.gr, Διεύθυνση: Λευκωσίας 9, 112 52, πλ. Αμερικής, Αθήνα, Αττική >Σ  ύλλογος για τη νόσο Cronn – ΣΑΚΕΚΑ, Τηλ.: 210 4819779 Ηλ. Διεύθυνση: alexandragliati@gmail. com, Εκπρόσωπος: Αλεξάνδρα Γκλιάτη >Φ  ίλοι Παιδιατρικής Ανοσολογίας Πρωτοπαθών Ανοσοανεπαρκειών «Η Αρμονία», Τηλ.: 210 6532683, Ηλ. Διεύθυνση: manolakakisch@ windowslive.com, Διεύθυνση: Σχολείου 20, 153 42, Αγ. Παρασκευή, Αθήνα, Αττική >Σ  ύλλογος Ασθενών & Φίλων Πασχόντων από Κληρονομικά Μεταβολικά Νοσήματα «Κρίκος Ζωής», Τηλ.: 2310 341274, Fax: 2310 341274, Ηλ. Διεύθυνση: zarifis@otenet.gr, Ιστοσελίδα: www.krikoszois.gr, Διεύθυνση: Πέτρου Λεβέντη 7, 552 36, Πανόραμα, Θεσσαλονίκη, Μακεδονία >Π  ανελλήνιος Σύνδεσμος Πασχόντων Από Συγγενείς Καρδιοπάθειες, Κιν.: 697 5592614, Τηλ. οικ.: 210 2691891, Ηλ. Διεύθυνση: kardia2005@hotmail.com, khortis@yahoo.gr, Διεύθυνση: Αιόλου 104, 105 64, Ομόνοια, Αθήνα, Αττική >Π  ανελλήνιος Σύλλογος Γονέων, Κηδεμόνων, Συγγενών και Φίλων για Ειδικά Άτομα με Σύνδρομο Prader Willi, Τηλ.: 210 9765416, Κιν.: 694 5270984, Ηλ. Διεύθυνση: vick_devill@yahoo.com, Διεύθυνση: Μαυρομιχάλη 5, 106 79, Εξάρχεια, Αθήνα, Αττική (Κα Δημητρέλου) >Σ  ύλλογος Προστασίας Ενημέρωσης και Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών «Η καρδιά του παιδιού», Τηλ.: 210 3218488, 210 3253876, Fax: 210 3253876, Κιν.: 697 4877744, Ηλ. Διεύθυνση: kardiap@yahoo.gr,Διεύθυνση: Αιόλου 104, 105 64, Ομόνοια, Αθήνα, Αττική >Π  ανελλήνιος Σύλλογος Ατόμων με Κερατόκωνο, Κιν.: 694 8525013, 698 3143557, Fax εργασίας: 24610 - 21130, Ηλ. Διεύθυνση: info@keratoconos.gr, Διεύθυνση: 4ο χλμ. ε.ο. Κοζάνης Θεσ/νίκης, 501 00, Κοζάνη, Κοζάνη, Μακεδονία >Σ  ύλλογος για το Κληρονομικό Αγγειοοίδημα, Εκπρόσωπος: Δ. Μπονάτσος, Σύλλογος Ατόμων με νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Βόρειας Ελλάδας, Κιν.: 694 8057770, Ηλ. Διεύθυνση: ifne.gr@gmail.com, Διεύθυνση:

Μεγάλου Αλεξάνδρου 27, 55134, Θεσσαλονίκη, Μακεδονία > Σύλλογος Πρωτοπαθών Ανοσοανεπαρκειών Ελλάδος, Τηλ.: 210 4812326. > Σύλλογος Ρευματοπαθών Κρήτης, Τηλ.: 2810 211853, Ηλ. Διεύθυνση: syllogosreum.crete@ gmail.com, Διεύθυνση: Κόσμων 6, 71201, Ηράκλειο, Ηράκλειο, Κρήτη > Ένωση Γονέων Και Φίλων Ατόμων Με Σύνδρομο RETT, Τηλ.: 213 0146293, Κιν: 694 5084723, Ηλ. Διεύθυνση: aggeli_gis@hotmail. com > Σύλλογος Μυασθενών Ελλάδος, Τηλ.: 210 6478844, Κιν.: 693 6534245, Fax: 210 6478842, Ηλ. Διεύθυνση: macres@otenet.gr, info@myasthenia.gr, Διεύθυνση Εργασίας: Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ, Βασ. Σοφίας 127, 115 21, Αμπελόκηποι, Αθήνα, Αττική

Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος Αθήνα - Αττική > Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος «Σωτηρία», Μεσογείων 152, 115 27 Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 7763100 > Γενικό Νοσοκομείο «Σισμανόγλειο», Σισμανογλείου 1, Βριλήσσια, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 8039139 > Ευγενίδειο Θεραπευτήριο / Τμήμα, Ιατρικής Σχολής / Πανεπιστήμιο Αθηνών Παπαδιαμαντοπούλου 20, Αθήνα, Τηλ.: 210 7293407 > Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός», Υψηλάντου 45-47, Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 7201000, 213 2041000 > Αντικαρκινικό-Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λεωφ. Αλεξάνδρας 171, Αμπελόκηποι, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 6409120 > Γενικό Νοσοκομείο Μελισσίων «Αμαλία Φλέμινγκ», 25ης Μαρτίου 14, Μελίσσια, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 8038134 > Γενικό Νοσοκομείο Αττικής / Κέντρο Αποκατάστασης Ατυχημάτων (ΚΑΤ), Νίκης 2, Μαρούσι, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 6280702 > Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Ο Άγιος Παντελεήμων», Δ. Μαντούβαλου 3, Νίκαια, Τηλ.: 213 2077000 (πρωί), 213 2077400 (απόγευμα) > Νοσηλευτικό Ίδρυμα Μετοχικού Ταμείου Στρατού (ΝΙΜΤΣ), Μονής Πετράκη 10-12, Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 7288110 > 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας (ΓΝΑ), Παν. Κανελλόπουλου 3, Κατεχάκη, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210 7463300, 210 7702047

Θεσσαλονίκη > Γ ενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Γεώργιος Παπανικολάου», Ασβεστοχώρι, Θεσσαλονίκη, Τηλ.: 2313 307000 > Γ ενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος», Εθν. Αντίστασης 161, Θεσσαλονίκη, Τηλ.: 2310 493500 > Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Παπαγεωργίου», Περιφ. Οδός Θεσσαλονίκης - Νέας Ευκαρπίας,Τηλ.: 2310 693229, 2310 693000 Πάτρα – Αχαΐα > Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών, Ρίο, Τηλ.: 2610 990000 > Ειδικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος «Ο Άγιος Λουκάς»,, Γηροκομείου 118, Πάτρα, Αχαΐα, Τηλ.: 2613 600300 Θεσσαλία > Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, Μεζουρλό, Λάρισα, Τηλ.: 1535 > Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, Τσακάλωφ 1, 412 21 Λάρισα, Τηλ.: 041 23 0031-4 > Γενικό Νοσοκομείο Καρδίτσας, Τέρμα Ταυρωπού, Καρδίτσα, Τηλ.: 24413 51212 Μακεδονία > Αντικαπνιστικός Σύλλογος Σερρών / Ιατρείο Κοινωνικής Μέριμνας Δ. Σερρών, Μεραρχίας Χ 1, Σέρρες, Τηλ.: 23210 83613, 693 2466411 > Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας «Άγιος Σίλας», Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού 113, 655 00 Καβάλα, Τηλ.: 2513 501100 > Γενικό Νοσοκομείο Βεροίας, Ασωμάτων, Συνοικισμός Παπάγου, Βέροια, Τηλ.: 23313 51400 > Γενικό Νοσοκομείο Έδεσσας, Τέρμα Εγνατίας, Έδεσσα, Τηλ.: 23810 22222 > Γενικό Νοσοκομείο Γιαννιτσών, Α. Κατσώνη, Τέρμα, Γιαννιτσά, Τηλ.: 23820 56555-6 > Γενικό Νοσοκομείο Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο», Θέση Κουρί Πτολεμαΐδας, Τηλ.: 24630 22222 Θράκη > Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Δήμητρας 19, Αλεξανδρούπολη, Τηλ.: 1535 > Γενικό Νοσοκομείο Κομοτηνής, Σισμανόγλου 45, Κομοτηνή, Τηλ.: 25310 57529 Κρήτη > Παγκρήτειο Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Βούτες Ηράκλειο, Τηλ.: 2810 542107 > Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου «Βενιζέλειο-Πανάνειο», Λεωφ. Κνωσσού, Ηράκλειο, Τηλ.: 2810 368189 > Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου, Τρανταλίδου 17, Ρέθυμνο, Τηλ.:

28310 27494 > Γενικό Νοσοκομείο Χανίων «Άγιος Γεώργιος», Μουρνιές, Χανιά, Τηλ.: 28210 22540, 28210 22193 > Γενικό Νοσοκομείο Ιεράπετρας, Καλημεράκη 6, Ιεράπετρα, Τηλ.: 28423 40124 Στερεά Ελλάδα > Γενικό Νοσοκομείο Χαλκίδας, Γαζέπη 48, Χαλκίδα, Τηλ.: 22210 86666 > Γενικό Νοσοκομείο Λαμίας, Λαμία, Τηλ.: 22310 63004 Νήσοι Αιγαίου > Γενικό Νοσοκομείο Χίου «Σκυλίτσειο», Έλενας Βενιζέλου 2, Χίος, Τηλ.: 22710 44301

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ Αθήνα > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας», Λεωφ. Αλεξάνδρας 171, Αθήνα, Τηλεφωνικό Κέντρο: 6430811-9 > Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», Υψηλάντου 45-47, Τ.Κ. 10676 Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική, Τηλεφωνικό κέντρο: 210 7201000, 213 2041000 > Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία», Μεσογείων 152, Τ.Κ. 11527 Αθήνα, Αττική > Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Σισμανόγλειο», Σισμανογλείου 1, Τ.Κ. 15126 Μαρούσι, Αθήνα, Αττική, Τηλέφωνο: 210 8039273 > Γενικό Νοσοκομείο Μελισσίων «Αμαλία Φλέμινγκ», 25ης Μαρτίου 14, Τ.Κ. 15126 Μελίσσια, Αθήνα, Αττική, Τηλεφωνικό κέντρο: 210 8030303 Πειραιάς και νήσοι > Π.Γ.Ν. «Αττικόν», Ρίμινι 1, Τ.Κ. 112462 Χαϊδάρι, Αθήνα, Αττική, Τηλεφωνικό κέντρο: 210 5831000 > Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων», Δ. Μαντούβαλου 3, Τ.Κ. 18454 Νίκαια, Πειραιάς, Αττική, Τηλεφωνικό κέντρο: 213 2077000 > Γενικό Νοσοκομείο Ελευσίνας «Θριάσιο», Λεωφ. Γ. Γεννηματά, Τ.Κ. 19200 Μαγούλα, Ελευσίνα, Αττική, Τηλέφωνο: 210 5534200 Θεσσαλονίκη > Νοσοκομείο Παπανικολάου, Τ.Κ. 57010 Εξοχή, Χορτιάτης, Θεσσαλονίκη, Τηλεφωνικό κέντρο: 2313 307000, 2310 358278 > Γενικό Νοσοκομείο Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο», Θέση Κουρή, Τ.Κ. 50200 Πτολεμαΐδα, Τηλέφωνα: 24630 57400 - 24630 54000


ΜΑΡΤΙΟΣ 2012

46•IN•VITRO

Last page Ο ανθρώπινος οργανισμός

Κρύσταλλοι οιστρογόνου

Οι µπλε δοµές είναι κρύσταλλοι οιστραδιόλης, της πιο ισχυρής από τις 6 φυσικές ορµόνες οιστρογόνων που παρακινούν την ανάπτυξη του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήµατος και των δευτερευόντων χαρακτηριστικών του

φύλου, όπως ο σχηµατισµός των µαστών. Η οιστραδιόλη εκκρίνεται από τις ωοθήκες και είναι η κύρια ορµόνη που ρυθµίζει τον καταµήνιο κύκλο. [µικροφωτογραφία από οπτικό µικροσκόπιο]



in vitro 33