Issuu on Google+

h

in vitro

• h

ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚδΟΣΗ ΜΕ θΕΜΑ ΤΗΝ υΓΕΙΑ • δΙΑΝΕΜΕΤΑΙ δΩρΕΑΝ h

• h

Τ. 29

ρευΜΑτοΠAΘειες

Όταν υποφέρει το μυοσκελετικό h νόσος Alzheimer Μπορεί να αντιμετωπισθεί

h ςυριγμός στην αναπνοή κρύβει κινδύνους

h Δίκυκλη οδήγηση η υγεία του... εξοπλισμού

h Hot Yoga ηρεμία και αποτοξίνωση


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

4•in•vitro

Index

30 Check-up στην τρίτη ηλικία Η «αρχή» του check-up είναι η γνωστή ρήση του λαού: «Καλύτερο το προλαμβάνειν από το θεραπεύειν». Ο διαρκής έλεγχος στην κατάσταση της υγείας μας, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, μας επιτρέπει να προλάβουμε παθήσεις που θα εμφανισθούν στο μέλλον ή να ελέγξουμε την πορεία ήδη διαπιστωμένων παθήσεων. Τελικώς, το check-up σώζει ζωές.

08

Πόλεμος υπουργείου Υγείας - Φαρμακοποιών Νέο μπαράζ αντεγκλήσεων ανάμεσα στο υπουργείο Υγείας και τους Φαρμακοποιούς προκάλεσε η πρόσφατη Υπουργική Απόφαση του Α. Λοβέρδου για επέκταση του ωραρίου λειτουργίας των φαρμακείων και τις ημέρες που σήμερα είναι κλειστά). Το υπουργείο επικαλείται καλύτερη εξυπηρέτηση του κοινού, ενώ αντίθετα οι φαρμακοποιοί θεωρούν ότι το μέτρο εξυπηρετεί μεγάλα συμφέροντα και πολυεθνικές πώλησης φαρμάκων.

28 Συνέντευξη Γεώργιος Κολιάκος Οι εξελίξεις στον τομέα της συλλογής, φύλαξης και αξιοποίησης – για θεραπευτικούς σκοπούς – των «βλαστικών κυττάρων» είναι ραγδαίες, καθώς η Ιατρική είναι πλέον σε θέση να αναπλάσει ολόκληρα όργανα του ανθρώπινου σώματος από «αυτόλογα» κύτταρα του ίδιου του ασθενούς, λέει στο «IN VITRO» ο καθηγητής Βιοχημείας του ΑΠΘ Γεώργιος Κολιάκος.

DELLA ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Α.Ε. Καφαντάρη 27, Αθήνα, 11631 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.51.008

34

Διπολική διαταραχή Δύο ακραίες ψυχολογικές καταστάσεις, που ενυπάρχουν στον ίδιο άνθρωπο, σε διαφορετικές στιγμές, συνιστούν σοβαρότατο κίνδυνο για την υγεία του ίδιου, αλλά και την ομαλή συμβίωσή του με τους γύρω του. Οι δύο «πόλοι», στο ευρύ συναισθηματικό φάσμα, είναι τόσο αντίθετοι, που μπορεί να προκαλέσουν ισχυρές συγκρούσεις πεποίθησης, προκαλώντας αυτοκτονικά ή και εγκληματικά φαινόμενα. Ο όρος αντικατέστησε ορθότερα τον παλαιότερα γνωστό όρο της «μανιο-κατάθλιψης» και σήμερα αντιμετωπίζεται με φαρμακευτική αγωγή, ψυχοεκπαίδευση και ψυχολογική στήριξη.

24

Ρευματικές παθήσεις, τι πρέπει να ξέρουμε Οι ρευματοπάθειες προκαλούν απορίες, ίσως και δέος στους ασθενείς, καθώς είναι παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, που αποτελεί το «σασί» (τη στερεά βάση) του σώματος. Ο όρος αποδίδεται στον Έλληνα ιατρό Γαληνό (Πέργαμος, 128-200 μ.Χ.) που πίστευε ότι οφείλονται σε διαταραχή στην ομαλή «ροή» (ρέω - ροή - ρεύμα) των τεσσάρων «ενεργειακών χυμών» (αίμα, φλέγμα, κίτρινη και μέλαινα χολή). Ακόμα και σήμερα τα αίτια δεν είναι απολύτως γνωστά, έχουν ωστόσο σημειωθεί σημαντικές πρόοδοι στην αντιμετώπιση των ρευματικών παθήσεων. Eκδoτης

διευθυντρια

ART director

Αντωνης Δελλατoλας

βικυ καρατζαφερη

Δημήτρης Λύρας

Γενικoς Διευθυντhς Εκδoσεων della

Αρχισυντακτησ

EΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Βαγγελης Β. Παπακωστας

Σύνταξη 210 6856700, εσωτ. 311

Διαφήμιση 210 6847222

νικοσ σταυρουλλακισ

Γιώργος Καπελούζος

Συνεργaτες: Ηλέκτρα Αλευρίτη, Αλέκα Κόγκα, Βασιλική Μανιάτη, Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης, Μαρία Ορφανίδου

εμπορικη διευθυνση

διορθωση: Κώστας Θέος Μαρία Παπαρρηγοπούλου

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

e-mail invitro@invitromagazine.gr

Μάρκος Δελατόλας

υπευθυνος παραγωγησ - διανομης

Μάριος Φιλιππούσης Εκτυπωση: IRIS AEBE Φωτογραφιες: shutterstock.com

Ελένη Σαμπάνη

Μηνιαία έκδοση για την υγεία

sabani@invitromagazine.gr

Διανέμεται δωρεάν

Web www.issuu.com/invitromagazine


in•vitr•5

Tης Βίκυς Καρατζαφέρη

E

Για την υγεία της καρδιάς μας

dito rial

Η ηλικιωμένη κυρία έσφιξε ασυναίσθητα το χέρι του εγγονού της, ενώ περίμενε με αγωνία έξω από τα χειρουργεία. Ο επί 40 χρόνια σύζυγός της έδινε μάχη για τη ζωή του, ύστερα από σοβαρό καρδιακό επεισόδιο που υπέστη, και όλοι εύχονταν να τα καταφέρει, παρά τις περιορισμένες πιθανότητες, λόγω της προχωρημένης ηλικίας… Τα προβλήματα καρδιάς είναι στην εποχή μας εξίσου συχνά σε νέους αλλά και μεγαλύτερους ανθρώπους. Η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης και, φυσικά, το άγχος παίζουν βαρύνοντα ρόλο στην εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων. Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά. Περισσότερα από 15.000 νέα περιστατικά στεφανιαίας νόσου εμφανίζονται κάθε χρόνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένας στους έξι εφήβους εμφανίζει παθολογικά αυξημένη πάχυνση των στεφανιαίων αρτηριών, ενώ ένας στους τρεις ενήλικες πάσχει από υπέρταση. Κάθε 2 δευτερόλεπτα καταγράφεται ένας θάνατος από στεφανιαία νόσο, κάθε 5 δευτερόλεπτα μια καρδιακή προσβολή και κάθε 6 δευτερόλεπτα ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Ειδικά στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, με τον καταιγισμό αρνητικών ειδήσεων να μας τριβελίζει το μυαλό, η υγεία της καρδιάς μας κινδυνεύει καθημερινά ακόμη περισσότερο… Η ηλικιωμένη κυρία, καθώς περίμενε, πήρε από το stand που υπήρχε λίγα μέτρα πιο πέρα το νέο τεύχος του «In Vitro» και άρχισε να το ξεφυλλίζει. Λίγα λεπτά αργότερα το πρόσωπό της έδειχνε να χαλαρώνει κάπως, καθώς φαίνεται να ξεχάστηκε προς στιγμήν διαβάζοντας. Δεν είχε δει ποτέ το συγκεκριμένο έντυπο και σκέφτηκε να ρωτήσει κάποιον από το προσωπικό του νοσοκομείου σχετικά. Η χαμογελαστή νοσοκόμα της απάντησε πρόθυμα σε όλα. Έτσι κι αλλιώς ήταν κι εκείνη φανατική αναγνώστρια του περιοδικού. Η ηλικιωμένη κυρία συνέχισε την ανάγνωση. Δεν κατάλαβε πώς πέρασε η ώρα. Λίγο μετά άνοιξε η δίφυλλη πόρτα, βγήκε ο χειρουργός και την καθησύχασε ότι όλα πήγαν καλά. Η χαμογελαστή νοσοκόμα είδε την ηλικιωμένη κυρία να ευχαριστεί τον γιατρό για την εξέλιξη και, ανεβαίνοντας για το δωμάτιο, που σε λίγη ώρα θα έφερναν τον σύζυγό της, να παίρνει μαζί της το «In Vitro».


ÐροσαρμοãÞ τηò èεραπείαò στουò ασèενείò ãια την επίτευξη καλýτερùν κλινικþν αποτελεσμÜτùν

Roc he: Μον

αδικ ό πλ εονέ κτημ α

Προσαρμογή της θεραπείας στους ασθενείς

Για τη Roche, Εξατομικευμένη θεραπεία σημαίνει «προσαρμογή της θεραπείας στους ασθενείς» για την επίτευξη καλύτερων κλινικών αποτελεσμάτων. Σημαίνει ολοένα μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής της θεραπείας σε συγκεκριμένες υποομάδες ασθενών βάσει των γνώσεων σχετικά με τη βιολογία των ασθενειών, τους μηχανισμούς δράσης των φαρμάκων της και τις βιολογικές διαφορές μεταξύ των ασθενών. Η Εξατομικευμένη θεραπεία βασίζεται στη χρήση μοριακών τεχνικών και διαγνωστικών δοκιμασιών για τη βελτίωση στοχευμένων θεραπειών και τη διαχείριση μιας ασθένειας. Στο μέλλον προοδευτικά, οι θεραπείες θα στοχεύουν σε επιλεγμένες ομάδες ασθενών, οι οποίες προσδιορίζονται από βιοδείκτες.

Δύο πυλώνες ισχύος: Κλάδος Φαρμάκων και Διαγνωστικών

Η Roche, μέσω της σύμπραξης των κλάδων φαρμάκων και διαγνωστικών, ήταν από τις πρώτες εταιρείες που επένδυσαν σε τεχνολογίες μοριακής βιολογίας. Χάρη στην εκτενή εμπειρία που προσφέρει αυτή η επένδυση, βρίσκεται στη μοναδική θέση να προωθεί την ανάπτυξη της Εξατομικευμένης θεραπείας. δέσμευσή της είναι να αξιοποιεί την εμπειρία που έχει αποκομίσει στον τομέα της μοριακής βιολογίας και από τους δύο κλάδους, ώστε να γνωρίσει καλύτερα τις ασθένειες και να εντοπίσει δια

στην Εξατ ομικ ευμ ένη Θερ απε ία

φορές μεταξύ των ασθενών. Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, η Roche έχει τη βεβαιότητα ότι μόνο με καινοτομίες μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα η ποιότητα στη φροντίδα υγείας. Ακριβώς γι’ αυτό, οι καινοτομίες αποτελούν τον πυρήνα της στρατηγικής της και το κλειδί για ασφαλέστερα, πιο οικονομικά σε σχέση με την αποτελεσματικότητα και φιλικότερα στη χρήση φάρμακα. υπάρχει τεράστια δυναμική και εξαιρετικές ευκαιρίες στο πεδίο της ανάπτυξης της Εξατομικευμένης θεραπείας. Οι στοχευμένες θεραπείες και οι διαγνωστικές δοκιμασίες που βελτιώνουν τη διαδικασία λήψης μιας ιατρικής απόφασης, παρέχουν κλινικά οφέλη στους ασθενείς και εξοικονόμηση πόρων στο σύστημα υγείας.

Εφαρμογές στοχευμένων θεραπειών

Η Roche, κατά τα τελευταία χρόνια, ανοίγει τον δρόμο της εξατομικευμένης θεραπείας, παρουσιάζοντας ποικίλα παραδείγματα συνύφανσης της διαγνωστικής και της φαρμακευτικής τεχνογνωσίας στους παρακάτω τομείς: ογκολογία: καρκίνος μαστού και στομάχου, μελάνωμα, μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (NScLc). Ιολογία: hiV, ηπατίτιδα Β (hBV), ηπατίτιδα c (hcV), ιός ανθρώπινου θηλώματος (hPV). Φλεγμονώδεις Νόσοι: ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μεταβολικές Νόσοι: διαβήτης, οστεοπόρωση. Σκοπός της Roche είναι να διαθέσει στους λειτουργούς υγείας ισχυρότερα διαγνωστικά εργαλεία και στοχευμένες θεραπευτικές αγωγές, με βάση τη νέα επιστημονική γνώση, η οποία σχετίζεται με τη διερεύνηση των ασθενειών σε μοριακό επίπεδο.

οι βιοδείκτες

Οι βιοδείκτες παίζουν σημαντικό ρόλο στην Εξατομικευμένη θεραπεία και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για: την εκτίμηση κινδύνου, επιτρέποντας τον προσδιορισμό του κινδύνου που διατρέχει ένα άτομο να εμφανίσει μια συγκεκριμένη ασθένεια, την πρόγνωση, παρέχοντας στοιχεία για την πιθανή πορεία μιας ασθένειας, τη διαστρωμάτωση των ασθενών, ώστε να διακρίνουμε τους ασθενείς σε ομάδες που διαθέτουν κοινά βιολογικά χαρακτηριστικά και ανάλογη ανταπόκριση στο φάρμακο, την παρακολούθηση της θεραπείας, για την εποπτεία της πορείας της ασθένειας και της ανταπόκρισης του ασθενούς στην αγωγή, παρέχοντας ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου ή την υποτροπή της ασθένειας.

Publi

Όπως οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί μεταξύ τους, έτσι είναι και οι ασθένειες. Γι’ αυτό η ίδια αγωγή δεν ταιριάζει πάντα σε όλους. Οι άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά σε συγκεκριμένες θεραπείες, λόγω της μεταβλητότητας των γονιδίων τους. Πολλές ασθένειες αναπτύσσονται σε γενετικώς διακριτούς υποτύπους που ποικίλλουν ως προς την κλινική τους πορεία και την πρόγνωση. Έτσι, δύο ασθενείς που φαινομενικά πάσχουν από την ίδια ασθένεια και υποβάλλονται στην ίδια φαρμακευτική αγωγή, είναι δυνατόν να αντιδρούν με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Ο ένας ενδέχεται να ωφελείται πλήρως από την αγωγή, ενώ ο άλλος να εκδηλώνει ανεπιθύμητες ενέργειες ή να μην απολαμβάνει κανένα κλινικό όφελος. Το κατά πόσον ορισμένες θεραπείες είναι αποτελεσματικές εξαρτάται σε πολλές περιπτώσεις από συγκεκριμένες γονιδιακές διαφοροποιήσεις στους ασθενείς.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•7

Warning

Συνεργάστηκε ο Ελευθέριος Κ. Ζέρβας, ειδικός πνευμονολόγος, επιμελητής Β’ ΕΣΥ 7η Πνευμονολογική Κλινική Νοσοκομείου ΣΩΤΗΡΙΑ

Συριγμός

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

tips

Πνευμονία: Φλεγμονή  των  πνευμόνων  που  προκαλείται  από  βακτήρια,  ιούς,  μύκηΤι είναι: Ένας ήχος σαν σφύριγμα, που ακούγεται κατά την εισπνοή ή την εκπνοή. τες  και  άλλους  μικροοργανισμούς.  Αυτοί  προκαλούν  φλεγμονή στους  πνεύμονες, Μπορεί να προκύψει λόγω μειωμένης ροής του αέρα στον πνεύμονα, εξαιτίας στέενώ παράγεται  υγρό που γεμίζει τις κυψελίδες. Η  επίπτωση  της  πνευμονίας  νωσης των αεραγωγών είτε λόγω συμφόρησης στους πνεύμονες. είναι  υψηλότερη στα  πολύ  νέα  παιδιά και  στους  ηλικιωμένους. Όπως και στη Δεν πρέπει να ανησυχούμε όταν: Εμφανίζεται στο πλαίσιο μιας λοίμωξης του γρίπη, συριγμός μπορεί να εμφανιστεί κυρίως σε μικρά παιδιά. αναπνευστικού. Όταν δεν συνοδεύεται από συμπτώματα όπως βήχας, δύΟξεία ή χρόνια βρογχίτιδα: Αρχικά επηρεάζει τη μύτη, τα ιγμόρια και τον σπνοια ή απώλεια βάρους. Επίσης, όταν έχει μικρή διάρκεια και υποχωρεί λαιμό, ενώ στη συνέχεια εξαπλώνεται στους πνεύμονες. Οι άνθρωποι γρήγορα. που βρίσκονται σε κίνδυνο είναι οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη και τα μικρά Πρέπει να ανησυχούμε όταν: Επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου. παιδιά, τα άτομα με καρδιακή ή αναπνευστική νόσο και οι καπνιστές. Όταν επαναλαμβάνεται ανά διαστήματα, ασχέτως αν μετά υποχωρεί. Εκτός από τον συριγμό, μπορεί επίσης να σημειωθεί δυσφορία στο Τέλος, αν συνοδεύεται από βήχα ή δύσπνοια και εμποδίζει τις καθη•Οι εξετάσεις στήθος, κούραση, χαμηλός πυρετός και δύσπνοια, η οποία επιδειμερινές μας ασχολίες. στις οποίες υπονώνεται στην άσκηση ή στην ήπια δραστηριότητα. Έχω συριγμό στην αναπνοή, όταν πάσχω από: βάλλεται ο ασθενής με Ξένο σώμα στην αναπνευστική οδό: Αν εισέλθει στη μύτη σας, στο Άσθμα: Χρόνια  πάθηση που  χαρακτηρίζεται  από  φλεγμονή  συριγμό στην αναπνοή περιστόμα ή στο αναπνευστικό σύστημα, μπορεί να κολλήσει και να και  στένωση  των  αεραγωγών.  Η  στένωση  είναι  διαλείπουσα  λαμβάνουν την ακρόαση, τη προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα. Μπορεί, επίσης, να στο  ελαφρύ  άσθμα,  αλλά  συχνά  γίνεται  επίμονη και  μπολήψη ιατρικού ιστορικού, τη σπιρομέτρηση, την ακτινοοδηγήσει σε φλεγμονή και μόλυνση. Ορισμένα τρόφιμα (ξηρεί  να  μεταβάλλεται είτε  αυτόματα είτε ως αποτέλεσμα γραφία, και σε κάποιες ροί καρποί, σπόροι, ποπ κορν) και μικρά αντικείμενα (κουθεραπείας. Επηρεάζει  παιδιά  και  ενήλικες  και  μπορεί  περιπτώσεις την αξονική μπιά, χάντρες) εύκολα εισπνέονται από μικρά παιδιά. Τένα  εμφανιστεί  σε  οποιαδήποτε ηλικία, ενώ τα συμπτώτομογραφία. τοια αντικείμενα μπορεί να προκαλέσουν μερική ή ολική ματα υποχωρούν με κατάλληλη  θεραπεία. •Συριγμός μπορεί να απόφραξη των αεραγωγών. Αίσθημα πνιγμού, βήχας, Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια: Παλαιότερα  προκύψει και λόγω δύσπνοια και συριγμός είναι τα κύρια συμπτώματα. περιγραφόταν  σαν  χρόνια  βρογχίτις  (φλεγμονή  αναφυλαξίας, της Καρκίνος πνεύμονα: Ο  καρκίνος  της  τραχείας,  και  στένωση  των  αεραγωγών)  και  εμφύσηαλλεργικής αντίδρασης σε μια των  βρόγχων  (αεραγωγών)  ή  του στρώματος  μα  (εξασθένηση  της  δομής  των  πνευμόνων).  χημική ουσία των  πνευμόνων  (κυψελίδων). Συριγμός εμΈχει  σαν  αποτέλεσμα  τον  προοδευτικό  που έχει εξεφανίζεται κυρίως στην ύπαρξη όγκου στην περιορισμό  της  ροής  του  αέρα  και  επαλιχθεί σε αλτραχεία ή σε κάποιον κεντρικό αεραγωγό. κόλουθη  δυσκολία  στην  αναπνοή. Πιο λεργιογόνο. Σε αυτή την περίπτωση, συνυπάρχουν σημαντική  αιτία που την προκαλεί είναι  Μπορεί να έντονος και επίμονος βήχας, απώλεια το  κάπνισμα. Επαγγελματικοί  παράπροκαλέσει πρήβάρους, θωρακικός πόνος, δύσπνοια γοντες  που  προκαλούν  έντονη  ή  ξιμο και αιμόπτυση. παρατεταμένη  έκθεση  σε  σκόνη,  στους Δυσλειτουργία των φωνητικών χημικά,  αναθυμιάσεις  κτλ.,  μποχορδών: Δεν λειτουργούν κανορεί επίσης να την προκαλέσουν. πνεύμονες νικά, κι έτσι – αντί να ανοίγουν Γρίπη: Μεταδοτική λοίμωξη και να οδηγήσει όταν εισπνέετε ή εκπνέετε των πνευμόνων και των ανώσε σοβαρά συμπτώ– έρχονται πιο κοντά και τερων αεραγωγών, η οποία ματα. •Αν καπνίζετε, κλείνουν. Αυτό το κλείσιπροκαλείται με μόλυνμην θεωρήσετε μο καθιστά πιο δύσκολο ση από έναν από τους τον συριγμό κάτι απλό το να μπει ή να βγει ο τρεις ιούς της γρίπης, A, που θα περάσει, αλλά αέρας από τους πνεύμοB ή C. Μεταδίδεται σε αναζητήστε την νες, οδηγώντας στα συσταγονίδια σάλιου που αιτία του μπτώματα της δύσπνοιας, του αποβάλλονται με τον βήχα ή βήχα και του έντονου συριγμού στην αναπνοή. Τα αίτια είναι συνήθως ψυχογενή. το φτάρνισμα στον αέρα από τα προσβεβλημένα άτομα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση: Μια κατάσταση κατά την οποία το περιεχόμενο του έπειτα από μία σύντομη περίοδο επώασης, κλιμακώνονται 2-3 ημέρες αργότερα, και διαρκούν συνολικά 5-8 ημέρες. Τόσο η γρίπη, όσο και το κοινό κρυολόγημα προκαλού- στομάχου διαρρέει προς τον οισοφάγο. Αυτό μπορεί να ερεθίσει τον οισοφάγο, προκανται από ιούς, αλλά η γρίπη έχει μεγαλύτερη επίπτωση στους πνεύμονες και συνδέεται λώντας καούρα και άλλα συμπτώματα. Οι παράγοντες κινδύνου για την παλινδρόμηση περιλαμβάνουν τη διαφραγματοκήλη, την εγκυμοσύνη και τη σκληροδερμία. Η παχυμε σοβαρότερη γενική νόσηση. Συριγμός στην αναπνοή μπορεί να εμφανιστεί κυρίως σαρκία, το κάπνισμα και το αλκοόλ αυξάνουν επίσης την πιθανότητα να εμφανιστεί. σε μικρά παιδιά.

Αναπνέω και σφυρίζω Ο συριγμός της αναπνοής κουράζει όσους τον αντιμετωπίζουν και ενοχλεί τους υπόλοιπους, καθώς, συχνά, είναι πολύ δυνατός και γίνεται αντιληπτός από όλους. Μόνιμος ή παροδικός, εξαιτίας χρόνιων παθήσεων ή ψυχογενών καταστάσεων, προβλημάτων των φωνητικών χορδών ή σύμπτωμα λοιμώξεων, το σφύριγμα της ανάσας είναι σημάδι ότι κάτι δεν πάει καλά, καθώς σχεδόν πάντα κρύβει κάποιο αναπνευστικό πρόβλημα.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

8•in•vitro

Ρεπορτάζ Πολιτική Υγείας

Γράφει o Νίκος Σταυρουλλάκις

Α

ναζωπυρώθηκε εκ νέου το «μέτωπο» του υπουργείου Υγείας με τους φαρμακοποιούς, με αφορμή την πρόσφατη (4.9.2011) Υπουργική Απόφαση (Υ.Α.) του υπουργού Α. Λοβέρδου, με την οποία επεκτείνεται (απελευθερώνεται) το ωράριο λειτουργίας των φαρμακείων. Η «κόντρα» Λοβέρδου - φαρμακοποιών για την «απελευθέρωση» του επαγγέλματος, που απασχόλησε τον κλάδο στις αρχές του χρόνου (ζήτημα που δεν έχει κλείσει), συνεχίζεται τώρα για το ωράριο λειτουργίας των φαρμακείων, με τους φαρμακοποιούς να απειλούν με προσφυγή στη Δικαιοσύνη σε περίπτωση εφαρμογής των ρυθμίσεων Λοβέρδου. Τα επτά «καυτά» σημεία στην Απόφαση Λοβέρδου Το πλήρες κείμενο της Υ.Α. έχει ως εξής:«Θέμα: Λειτουργία των φαρμακείων σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 36 του ν. 3918/2011 (ΦΕΚ 31.Α΄). Έχοντας υπόψη... [αναφέρονται οι διατάξεις]... ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ: Η παρουσία κατόχου άδειας άσκησης επαγγέλματος φαρμακοποιού είναι υποχρεωτική, όλες τις ώρες λειτουργίας του φαρμακείου. Οι φαρμακοποιοί κάτοχοι άδειας λειτουργίας φαρμακείου δύνανται να υποβάλουν δηλώσεις ένταξης για όλες τις ώρες του Σαββάτου και τις απογευματινές ώρες της Δευτέρας - Τετάρτης ή της Τρίτης - Πέμπτης κατά περίπτωση, καθώς και για όλες τις εφημερίες. Η λειτουργία των φαρμακείων πρέπει να καλύπτει πλήρως το καθοριζόμενο, από τους τοπικούς Φαρμακευτικούς Συλλόγους, ωράριο. Οι δηλώσεις ένταξης υποβάλλονται στον τοπικό Φαρμακευτικό

1 2

Σύλλογο έως 20 Οκτωβρίου εκάστου έτους και είναι δεσμευτικές για ένα έτος. Οι τοπικοί Φαρμακευτικοί Σύλλογοι ορίζουν το ωράριο εφημεριών ακριβώς όπως ισχύει σήμερα και συντάσσουν σχετικούς πίνακες, τους οποίους υποβάλλουν στις οικείες Περιφέρειες έως τις 5 Νοεμβρίου εκάστου έτους, για την έκδοση σχετικής έγκρισης και ανάρτησης στο διαδίκτυο. όσο οι φαρμακοποιοί που έχουν υποβάλει δήλωση ένταξης, όσο και οι υπόλοιποι που έχουν ενταχθεί σε εφημερίες στους σχετικούς πίνακες από τους τοπικούς Φαρμακευτικούς Συλλόγους και δεν τηρούν το ωράριο λειτουργίας, υφίστανται τις προβλεπόμενες κυρώσεις, όπως ο νόμος ορίζει. Με τουριστικές περιοχές το ωράριο λειτουργίας των φαρμακείων μπορεί να διαφοροποιείται, με πρόταση του τοπικού Φαρμακευτικού Συλλόγου και κατόπιν σχετικής έγκρισης της Περιφέρειας. Τα φαρμακεία που θα λειτουργήσουν κατόπιν δηλώσεών τους κατά τα ανωτέρω δεν απαλλάσσονται των υποχρεώσεων των εφημεριών. Σταδιακώς οι τοπικοί Φαρμακευτικοί Σύλλογοι της χώρας, ξεκινώντας πιλοτικά από τον Φαρμακευτικό Σύλλογο Αττικής και Θεσσαλονίκης, θα μετατρέψουν τις καρτέλες - πίνακες των εφημερευόντων φαρμακείων που αναρτούνται στα φαρμακεία τους σε ηλεκτρονικές, προκειμένου να διασφαλιστεί πλήρως και απρόσκοπτα τόσο η τήρηση των υποχρεώσεων των φαρμακοποιών, όσο και η εξυπηρέτηση του κοινού και η διασφάλιση της Δημόσιας Υγείας. Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και η ισχύς της να αρχίσει από τη δημοσίευσή της. Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΟΒΕΡΔΟΣ»

3

4

5

Πόλεμος για το ωράριο των φαρμακείων

6 7

Αντιδράσεις Από τα παραπάνω, η επίμαχη διάταξη που έχει προκαλέσει την οξύτατη αντίδραση των φαρμακοποιών και των συλλόγων τους αφορά στην επέκταση του ωραρίου. Τα επιχειρήματα των φαρμακοποιών εστιάζονται στα ακόλουθα σημεία: α/ Η «δουλειά» τα απογεύματα Δευτέρας και Τετάρτης είναι πεσμένη, αφού και τα υπόλοιπα καταστήματα είναι κλειστά. β/ Η  επέκταση του ωραρίου, σε συνδυασμό με την υποχρέωση της διαρκούς παρουσίας αδειούχου φαρμακοποιού, καταπονεί τους μεγαλύτερους σε ηλικία επαγγελματίες. γ/ Η διάταξη ευνοεί τα μεγάλα φαρμακεία ή πολυεθνικές εταιρείες πώλησης φαρμάκων (π.x. η ισραηλινών συμφερόντων SUPER FARMA) με πολλούς υπαλλήλους, που μπο-

ρούν ευκολότερα να ευθυγραμμισθούν με την επιμήκυνση του ωραρίου. δ/ Τ α πρωινά του Σαββάτου πολλοί από τους ιατρούς αργούν και οι συνταγές είναι λιγότερες. ε/ Η έστω προαιρετική υπαγωγή στο νέο σύστημα ενός φαρμακείου θα πλήξει (εμπορικά) παρακείμενο φαρμακείο που την ίδια ώρα διημερεύει. Την ίδια κιόλας ημέρα, ο ΠΦΣ σε επείγουσα ανακοίνωσή του προς τους τοπικούς φαρμακευτικούς συλλόγους επισήμανε: «Η Υπουργική Απόφαση περί ωραρίου φαρμακείων είναι παράλογη, παράνομη, ανεφάρμοστη, προκαλεί ένα τεράστιο αλαλούμ με μοναδικό θύμα τον ασθενή, που θα αναζητεί τα φάρμακά του μέσα στο χαοτικό κυβερνητικό

δημιούργημα. Η δήθεν “ελεύθερη λειτουργία φαρμακείων” είναι η απόλυτη ελευθερία του μεγάλου ψαριού να φάει το μικρό. Δυστυχώς το Υπουργείο Υγείας ταυτίζεται με το μεγάλο ψάρι…». Αντί των μέτρων Λοβέρδου ο ΠΦΣ πρότεινε, σύμφωνα με την ανακοίνωση «τριπλασιασμό των υπαρχόντων φαρμακείων Δευτέρα και Τετάρτη και αύξηση 30% των φαρμακείων για τα πρωινά του Σαββάτου (1.200 φαρμακεία στο λεκανοπέδιο της Αττικής)», ενώ εξήγγειλε προσφυγή στη Δικαιοσύνη και αναδιάταξη των εφημεριών, διευρύνοντας τα ωράρια εφημερίας, έτσι ώστε να εξυπηρετείται καλύτερα ο κόσμος. Ήδη, η γενική συνέλευση των Φαρμακευτικών Συλλόγων Αττικής και Πειραιά αποφάσισε συμμετοχή των φαρμακοποιών Αττικής και

Πειραιά στην πανελλαδική κινητοποίηση της 19ης Οκτωβρίου, καλώντας τους φαρμακοποιούς να μην υπακούσουν στις ρυθμίσεις του υπουργείου. Η συνέχεια θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς «τρέχουν» και τα λοιπά προβλήματα του κλάδου, όπως η απόφαση του νέου ταμείου ΕΟΠΥΥ για σύναψη ατομικών συμβάσεων με τα φαρμακεία (σ.σ.: οι φαρμακοποιοί ισχυρίζονται ότι η απόφαση επιχειρεί να ακυρώσει τη συλλογική διεκδίκηση των Συλλόγων σε περίπτωση καθυστερήσεων) και το «τελεσίγραφο» προς τα ταμεία να εξοφλήσουν τα χρέη τους προς τα φαρμακεία, αλλιώς «από την 1η Νοεμβρίου και μετά όποιο Ασφαλιστικό Ταμείο δεν έχει εξοφλήσει τις οφειλές του, δεν θα πιστώνεται», σύμφωνα με τους φαρμακοποιούς.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•9

Κεφαλαλγίες

Γράφει ο Νίκος Σταυρουλάκις

Ποια είναι η σωστή αντιμετώπιση Ποιο είναι το καλύτερο φάρμακο; Φυσικά, όπως σε όλες τις περιπτώσεις, η πρόληψη. Ο καθένας πρέπει να διαπιστώσει τι είναι αυτό που τον ενοχλεί, ώστε να το αποφεύγει. Οι γιατροί συμβουλεύουν όλους όσους πάσχουν από ημικρανίες να επισκεφτούν τον γιατρό και να μην παίρνουν παυσίπονα με δική τους πρωτοβουλία. Πολλές φορές, συμβαίνει οι περισσότεροι να καταναλώνουν τα παυσίπονα σαν καραμέλες, χωρίς να συμβουλευτούν ειδικό, με αποτέλεσμα να εθίζεται σε αυτά ο οργανισμός τους και να μην αντιμετωπίζεται το πρόβλημα στη ρίζα του.

Ποιους επηρεάζει Έχει διαπιστωθεί ότι η συχνή ημικρανία αφορά στο 12% του πληθυσμού (το 95% είναι πρωτοπαθείς κεφαλαλγίες), ενώ από πολλούς χαρακτηρίζεται ως σύμπτωμα «γένους θηλυκού», αφού εμφανίζεται στις γυναίκες τρεις φορές περισσότερο από ό,τι στους άνδρες.Η ημικρανία είναι η μορφή της κεφαλαλγίας που βασανίζει περισσότερο άτομα της παραγωγικής ηλικίας. Τελευταία, έχει διαπιστωθεί ότι ευαίσθητα σε ημικρανίες είναι τα παιδιά που βλέπουν πολλή τηλεόραση, παίζουν με τις ώρες ηλεκτρονικά παιχνίδια και κάνουν υπερβολική χρήση των κινητών τους τηλεφώνων.

Η ημικρανία είναι και... οικονομικό μέγεθος Το φορτίο αυτό αφορά τόσο στην απαιτούμενη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που αποτελεί το άμεσο κόστος όσο και στην εργασία και κοινωνική δραστηριότητα (απουσία, μειωμένη παραγωγικότητα), οι οποίες αποτελούν τα έμμεσα κόστη.Η ετήσια απώλεια παραγωγικότητας λόγω ημικρανίας στοιχίζει στις ΗΠΑ 17 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο. Η δε κεφαλαλγία αποτελεί αιτία απουσίας από την εργασία και απώλειας 150 εκατομμυρίων ημερών εργασίας τον χρόνο.

Ημικρανίες και σεξουαλική επιθυμία Σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι ο πονοκέφαλος απωθεί τη σεξουαλική δραστηριότητα, είναι πιθανόν να μην αποφεύγουν το σεξ όσοι πάσχουν από πονοκεφάλους. Στην πραγματικότητα, οι ασθενείς με ημικρανία αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα σεξουαλικής επιθυμίας από ό,τι οι ασθενείς που πάσχουν από διαφορικές μορφές πονοκεφάλων. Σύμφωνα με ερευνητές του Wake Forest University School of Medicine των Ηνωμένων Πολιτειών, η ημικρανία και η σεξουαλική επιθυμία μπορεί να επηρεάζονται από την ίδια εγκεφαλική χημική ένωση.

Σημαντική παράμετρος στους ασθενείς είναι ο φόβος μιας νέας «κρίσης» πονοκεφάλου. Στη χειρότερη περίπτωση, αυτός ο φόβος γίνεται πιστός σύντροφος, προκαλώντας ένα συνεχές αίσθημα ανησυχίας που μπορεί να επηρεάσει τη ζωή του πάσχοντος.

Κεφάλι που καίει

Π

όσες φορές τον τελευταίο χρόνο αντιμετωπίσατε πρόβλημα πονοκεφάλου; Μάλλον δεν υπάρχει κανείς που θα απαντούσε θετικά και χωρίς σκέψη: «καμία»! Οι ρυθμοί της ζωής, το στρες, το άγχος, αλλά και η κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών, η υπερβολική χρήση κινητών τηλεφώνων ή η πολύωρη προσήλωση στην οθόνη του υπολογιστή, μια ψύξη που δεν έγινε αμέσως αντιληπτή και εκατοντάδες άλλες αιτίες (ακόμα και η κληρονομικότητα) ευθύνονται, σύμφωνα με τελευταίες έρευνες, για την εμφάνιση πονοκεφάλου, της γνωστής μας «ημικρανίας», που οπωσδήποτε έχει ταλαιπωρήσει διαρκώς – από 20 λεπτά μέχρι και πολλούς μήνες – τους περισσότερους, αν όχι όλους μας. Τι είναι η ημικρανία Οι ακριβείς μηχανισμοί που προκαλούν τις ημικρανίες δεν είναι γνωστοί στην επιστήμη, και από ό,τι φαίνεται δεν θα γίνουν ούτε για τα τουλάχιστον επόμενα χρόνια, μιας και αφενός, η πρόκληση πονοκεφάλου είναι διαφορετική στον κάθε άνθρωπο, αφετέρου η αιτία που προκαλεί σε κάποιον άνθρωπο ημικρανία ενδέχεται να είναι απολύτως ουδέτερη (ανενεργός) σε κάποιον άλλον. Από βιοχημική άποψη, έχουν γίνει κάποιες πρόοδοι, καθώς αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι «συνδέεται» (συναρτάται) με αλλαγές συγκέντρωσης ορισμένων «πεπτιδίων» (στεροτονίνης, ντοπαμίνης κ.ά.) που παράγονται στον εγκέφαλο και προξενούν «φλεγμονές» κι επομένως «πιέσεις» σε παρακείμενα αγγεία. Η έρευνα φτάνει μέχρι εκεί... Αυτό, όμως, που προκαλεί τη μεταβολή της συγκέντρωσης των πεπτιδίων στον εγκέφαλο, δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί.

Τι προκαλεί κεφαλαλγία Σήμερα οι ερευνητές πιστεύουν ότι μία μακροσκελής λίστα παραγόντων είναι υπεύθυνη για την εμφάνιση κεφαλαλγίας. Ουσιαστικά μιλάμε για τον κατάλογο των «ερεθισμάτων» που προκαλούν τη δυσάρεστη αυτή κατάσταση, καθιστώντας την συχνά αφόρητη για πολλούς ανθρώπους, αφού προσομοιάζει με «σπασμό» του εγκεφάλου. Μάλιστα, τη στιγμή της κορύφωσης του φαινομένου, η ζωή μοιάζει να μην έχει καμιά αξία.Μερικές από τις αιτίες που έχουν καταγραφεί είναι: •Οι διαταραχές στον ύπνο. •Η απώλεια γευμάτων (άδειο στομάχι). •Συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες, διαφορετικές στον καθένα (κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών). •Οι ορμονικές μεταβολές (εμφανείς περισσότερο στις γυναίκες). •Το άγχος της καθημερινής ζωής. •Οι αλλαγές των καιρικών συνθηκών. •Η χρήση ουσιών, διαφορετικών σε κάθε άνθρωπο (αλκοόλ, καφεΐνη κ.ά.). •Ορισμένα φάρμακα. •Η πολύωρη χρήση συσκευών που παράγουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (κινητά τηλέφωνα). •Ο κακός αερισμός του χώρου διαβίωσης. •Ο τόπος διαβίωσης (συνθήκες υγρασίας ή μόλυνσης, διαβίωση κοντά σε καλώδια υπερυψηλής τάσης ηλ. ρεύματος, μέσο επίπεδο θορύβου κ.ά.). •Η κόπωση. •Οι οσμές, διαφορετικές σε κάθε άνθρωπο.

150 εκατομμύρια ημέρες εργασίας χάνονται ετησίως, από απουσίες εργαζομένων λόγω κεφαλαλγίας


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

10•in•vitro

Επίκαιρα Ελλάδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

FACTS

Έ

λληνες ερευνητές από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο άνοιξαν τον δρόμο για τον σχεδιασμό νέων φαρμάκων ή και εναλλακτικών θεραπειών κατά των νευρολογικών διαταραχών. Πιο συγκεκριμένα, οι Έλληνες επιστήμονες βρήκαν πού οφείλεται μία σειρά δυσλειτουργιών των μιτοχονδρίων, δηλαδή των μικροσκοπικών «εργοστασίων» παραγωγής ενέργειας των κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού, που προκαλούν νευρολογικές διαταραχές στις κοινές ασθένειες, όπως το Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον και η νόσος του Χάντινγκτον.Έπειτα από έξι χρόνια έρευνας οι Έλληνες επιστήμονες κατάφεραν να «μοντελοποιήσουν» τις λειτουργίες ενός αρχικού μιτοχονδρίου και να τις προσομοιώσουν στον υπολογιστή, παρακολουθώντας τον μηχανισμό των μικροσκοπικών αυτών σωματιδίων του κυττάρου. Ειδικά στην περίπτωση του Αλτσχάιμερ, ο πληθυσμός των υγιών μιτοχονδρίων διαπιστώθηκε ότι μειώνεται κατά πολύ, οδηγώντας στη λεγόμενη νευρωνική οξειδωτική βλάβη. Για τη σποραδική μορφή της νόσου, που αφορά στο 95% των περιστατικών, οι ειδικοί υποστηρίζουν τη συσχέτισή της με τη δραστική μείωση της λειτουργίας των μιτοχονδρίων κατά τη γήρανση.

>

νητών βρίσκεται το τελευταίο διάστημα στα 20 πρώτα και περισσότερο αναγνωσμένα άρθρα – μεταξύ 4.500 άλλων εργασιών – με θέμα τις μιτοχονδριακές ασθένειες, όπως φαίνεται από τις μετρήσεις της μεγαλύτερης διεθνώς και εγκυρότερης ιατρικής βάσης δεδομένων MEDWORM.

για

Έλ λη νε ςε ρε υν ητ ές

Η εργασία των Ελλήνων ερευ-

ΕΙΠΑΝ

Πρ ωτ ιά

Η

>

Στις επι-

πλέον θεραπείες περιλαμβάνονται τα αντιβιοτικά, η χορήγηση οξυγόνου, η πνευμονική αποκατάσταση και η χειρουργική επέμβαση. Στους ασθενείς χορηγούνται, επίσης, εμβόλια για την πνευμονία και τη γρίπη.

ηα πε ιλη τικ ή

>

Τα βρογχοδια-

ΧΑΠ (Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια) προσβάλλει 210 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως και προβλέπεται ότι θα συνιστά την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου έως το 2020. Περισσότερα από 12 εκατομμύρια άτομα ή το 7% του ενήλικου πληθυσμού διαγιγνώσκονται με ΧΑΠ στις Ηνωμένες Πολιτείες ενώ 12 ακόμα εκατομμύρια άτομα πιθανότατα πάσχουν από τη νόσο χωρίς να έχουν, ωστόσο, διαγνωστεί. Όπως ανακοινώθηκε στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Αναπνευστικής Εταιρείας (ERS) που έγινε στην Ολλανδία, στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι προσβάλλεται το 4%-7% των ενηλίκων. Ειδικοί από τον ΠΟΥ προβλέπουν ότι ο συνολικός αριθμός θανάτων από τη νόσο θα αυξηθεί κατά 30% μέσα στην επόμενη δεκαετία, εκτός αν ληφθούν άμεσα μέτρα για τη μείωση των παραγόντων κινδύνου. Η κύρια αιτία της ΧΑΠ είναι το κάπνισμα. Όπως φάνηκε από έρευνα που παρουσιάστηκε στο συνέδριο, σχεδόν ένας στους πέντε ασθενείς 45-67 ετών συνταξιοδοτείται πρώιμα λόγω της κατάστασής του.

ΧΑ Π

Τα συχνότερα

σταλτικά που χαλαρώνουν και ανοίγουν τους αεραγωγούς στους πνεύμονες, παίζουν ουσιαστικό ρόλο στη συμπτωματική αντιμετώπιση της ΧΑΠ.

οποία συμμετέχουν επίσης ο υποψήφιος διδάκτορας Βιοπληροφορικής Αθανάσιος Αλεξίου και ο ερευνητής Φυσικών Επιστημών Ιωάννης Ρέκκας, στοχεύει στο να αποκωδικοποιήσει και να καταγράψει πλήρως τις συνθήκες που επικρατούν στην εσωτερική μιτοχονδριακή μεμβράνη, έτσι ώστε να δημιουργηθούν μοντέλα κατάλληλα για τον σχεδιασμό νέων φαρμάκων.

Down

FACTS

συμπτώματα της ΧΑΠ είναι η δύσπνοια, τα μη φυσιολογικά πτύελα (μείγμα σιέλου και βλέννης στον αεραγωγό), ο χρόνιος βήχας, ο συριγμός και το σφίξιμο στο στήθος. Όσο επιδεινώνεται η νόσος, καθημερινές δραστηριότητες, όπως είναι το ανέβασμα μιας μικρής σκάλας κλιμακοστασίου, μπορεί να δυσκολέψουν σημαντικά.

Η ερευνητική ομάδα, στην

Παναγιώτης Βλάμος, επίκουρος καθηγητής του τμήματος Πληροφορικής του Ιόνιου Πανεπιστημίου «Η ηλεκτρική θρόμβωση αποτελεί τη βασική αιτιολόγηση των δυσλειτουργιών των μιτοχονδρίων, καθώς απ’ αυτήν προκαλούνται ηλεκτρικά σύμπλοκα και δυσμορφίες στο εσωτερικό της μεμβράνης τους».

Up >

>


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•11

Facebook για διαβητικούς Το www.glykouli.gr είναι ένα νέο διαδραστικό περιβάλλον, όπου οι ασθενείς μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους αλλά και να ενημερωθούν σχετικά με την ασθένεια και τα νέα προϊόντα για την αντιμετώπισή της. Στην κεντρική σελίδα οι επισκέπτες συναντούν έναν «τοίχο» (wall) για ανταλλαγή μηνυμάτων, δημιουργούν το δικό τους profile, γίνονται μέλη σε διάφορα groups, ανεβάζουν φωτογραφίες και videos και φυσικά ανταλλάσουν e-mail. Μπορούν, ακόμη, να δημιουργήσουν λογαριασμό χρήστη μέσα από τον λογαριασμό τους στο Facebook και, αν το επιλέξουν, να δημοσιεύονται αυτόματα τα post τους στο twitter. Επιπλέον στο site υπάρχει ένας διαδραστικός οδηγός εστιατορίων και επιχειρήσεων παραγωγής και πώλησης τροφίμων που σέβονται τις διατροφικές ανάγκες των ασθενών. Μάλιστα οι χρήστες μπορούν να καταχωρούν αλλά και να βαθμολογούν εστιατόρια και διατροφικά προϊόντα.

Ναι στο σεξ και μετά τα δεύτερα… ήντα Οι περισσότεροι άνδρες μετά τα 60 παραμένουν ενεργοί σεξουαλικά, όπως δείχνει πρόσφατη έρευνα του Ανδρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών και της Εταιρείας Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας. Ειδικότερα, στην έρευνα συμμετείχαν 300 άνδρες ηλικίας από 60 και πάνω και, όπως αποδείχτηκε, 9 στους 10 (ποσοστό 87%) εκδηλώνουν ζωηρό ενδιαφέρον για το σεξ. Μάλιστα, το 35% απευθύνθηκε και σε ειδικό, όταν παρουσίασε κάποιο πρόβλημα σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Από το σύνολο των ερωτηθέντων, το 45% δραστηριοποιείται ερωτικά τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Το 2% των ανδρών άνω των 60 έχει επαφές πάνω από τρεις φορές την εβδομάδα, το 6% δύο έως τρεις φορές, ενώ το 37% μία φορά την εβδομάδα. Ακόμα, το 32% δηλώνει πως έχει ερωτική επαφή μία φορά στις 15 μέρες, το 10% μία φορά τον μήνα ενώ υπάρχει και το ποσοστό 7% που επιδίδεται στο… σπορ μία φορά στους 2-3 μήνες.

Ημέρα Καρδιάς

Μεγάλη απήχηση σημείωσε το Πρόγραμμα του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου για την Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς. Συγκεκριμένα, 589 άτομα επωφελήθηκαν από τη δωρεάν πρόβλεψη κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων από την Τρίτη 20 έως και τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2011 ενώ το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου εξετάστηκαν δωρεάν 28 παιδιά. Λόγω της μεγάλης ανταπόκρισης του κοινού και της δυσχέρειας των μετακινήσεων, το ΩΚΚ παρέτεινε το πρόγραμμα μέχρι την Παρασκευή 14 Οκτωβρίου.

Μήνυμα αισιοδοξίας και αγάπης για τη ζωή και την τέχνη δίνουν τα 54 θέματα ζωγραφικής, γλυπτικής και καλλιτεχνικών κατασκευών που φιλοξενούνται στην ιστοσελίδα www. MSgoes Artistic.gr. Τη δημιουργία του ηλεκτρονικού λευκώματος με έργα καλλιτεχνών που σχετίζονται με τη σκλήρυνση κατά πλάκας, υποστήριξε η φαρμακευτική εταιρεία Merck Serono.

Σε κατάληψη του κτηρίου της διοίκησης του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων στην Αθήνα προχώρησαν οι εργαζόμενοι, αντιδρώντας στην εργασιακή εφεδρεία, στις περικοπές στις αμοιβές τους και στη συγχώνευση του ΕΟΦ με το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας.

Ανοίγουν 446 κλίνες στα κέντρα αποθεραπείας φυσικής και κοινωνικής αποκατάστασης και στα κέντρα εκπαίδευσης κοινωνικής υποστήριξης και κατάρτισης ατόμων με ειδικές ανάγκες, στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης των φορέων κοινωνικής αλληλεγγύης.

To 76% των νοσοκομειακών μονάδων δεν έχει περιβαλλοντική άδεια για τη διαχείριση των επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων, το 93% δεν έχει άδεια διαχείρισης στερεών αποβλήτων, ενώ το 38% δεν διαθέτει εσωτερικό κανονισμό διαχείρισης για αυτά τα απόβλητα.

Με επιπλέον παρεμβάσεις στην αγορά φαρμάκου, εάν δεν επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης κατά 1,1 δισ. ευρώ φέτος, απείλησε τις φαρμακοβιομηχανίες από τη Βουλή ο υπουργός Υγείας.

FACTS

>

Μέχρι τώρα δεν

Νέα θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης

Γ

ια πρώτη φορά στην Ελλάδα εφαρμόστηκε νέα μέθοδος νεφρικής απονεύρωσης για τη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης. Η μέθοδος, που εφαρμόστηκε στην Α’ Καρδιολογική Κλινική της Ευρωκλινικής Αθηνών υπό τη διεύθυνση του δρα Δημοσθένη Κατρίτση, καθώς και στην Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου, βασίζεται στην επινόηση ενός καθετήρα, ο οποίος επιτυγχάνει τη νεφρική απονεύρωση, με άμεσο αποτέλεσμα τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Κατά συνέπεια μειώνεται σημαντικά η ανάγκη συνεχούς αντιυπερτασικής φαρμακευτικής αγωγής σε πολλούς ασθενείς, αφού επιφέρει μεμιάς σαφή βελτίωση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης. Η πρωτοποριακή επέμβαση δεν είχε καμία επιπλοκή σε κανέναν ασθενή.Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μια σύγχρονη επιδημία και προσβάλλει περίπου το 25% του ενήλι-

κου πληθυσμού στις δυτικές κοινωνίες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 50% των ατόμων ηλικίας 60 έως 69 ετών και περίπου το 85% των ατόμων ηλικίας πάνω από 70 ετών έχουν παρουσιάσει αρτηριακή υπέρταση. Ο ανεπαρκής έλεγχος της αρτηριακής υπέρτασης αποτελεί αυτή τη στιγμή τον κύριο προδιαθεσιακό παράγοντα για τα καρδιοαγγειακά νοσήματα στη δυτική κοινωνία, τα οποία ευθύνονται για το 60% των εγκεφαλικών επεισοδίων και το 90% περίπου των εμφραγμάτων, τα οποία οδηγούν σε επτά εκατομμύρια θανάτους ανά έτος.Η αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης επιτυγχάνεται με μια ευρεία κατηγορία φαρμάκων, τα οποία φυσικά δεν στερούνται επιπλοκών. Σε πολλές δε κατηγορίες ασθενών, όπως είναι οι διαβητικοί, απαιτείται πολλές φορές ο συνδυασμός τεσσάρων ή ακόμη και πέντε φαρμάκων, προκειμένου να ελεγχθεί η αρτηριακή πίεση.

είχε παρουσιαστεί στη χώρα μας επεμβατικός τρόπος για την αντιμετώπιση της νόσου, η οποία «θερίζει» σε όλα τα προηγμένα κράτη.

>

Η νέα μέθοδος

έχει ήδη δοκιμαστεί σε μεγάλα κέντρα του εξωτερικού και έχει συνοδευτεί από ανακοινώσεις σε σημαντικά ιατρικά περιοδικά. Η επέμβαση είναι τεχνικά εύκολη και μέχρι τώρα δεν έχει ακολουθηθεί από καμία παρενέργεια ή σοβαρή επιπλοκή.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

12•in•vitro

Επίκαιρα Κόσμος

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

FACTS

Τ

α παιδιά που μεγαλώνουν σε δίγλωσσο περιβάλλον, αν και αρ��ούν να εκφραστούν με λέξεις και συχνά μπερδεύουν τις γλώσσες που ακούν, έχουν κέρδος: όχι μόνο γιατί έχουν δύο μητρικές γλώσσες, αλλά και γιατί ασκούν πολύ περισσότερο τον εγκέφαλό τους σε σχέση με συνομηλίκους τους. Πιο συγκεκριμένα, έρευνα που διεξήχθη σε νεογνά, που άκουγαν δύο διαφορετικές γλώσσες, έδειξε παρατεταμένη ευλυγισία του εγκεφάλου, λόγω της μεγαλύτερης ποικιλίας ήχων και λέξεων, επιβεβαιώνοντας ότι όσο περισσότερες λέξεις μιας γλώσσας άκουγαν ως μωρά τόσο περισσότερες λέξεις της ίδιας γλώσσας γνώριζαν στην ηλικία των 15 μηνών.Η εντυπωσιακή ικανότητα του εγκεφάλου να μαθαίνει μια γλώσσα χωρίς οργανωμένη εκμάθηση αποτελεί πρόκληση για τους ερευνητές, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η κατανόηση λεπτομερειών του μηχανισμού – που επιτρέπει στα παιδιά να μαθαίνουν πολλές γλώσσες – ίσως βοηθήσει στη δημιουργία πιο σύγχρονων προγραμμάτων διγλωσσίας στους ενήλικες.

>

τα δίγ λω σσ απ αι διά

Στην Ελλάδα τα δίγλωσσα παιδιά φτάνουν το 10% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού και προέρχονται είτε από μικτές οικογένειες, με έναν γονιό αλλοδαπό, ή από οικογένειες μεταναστών.

>

Η δεύτερη γλώσσα ωφελεί

και την υγεία, καθώς σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι η έξτρα νοητική προσπάθεια που καταβάλλει ο εγκέφαλος, μπορεί να καθυστερήσει συμπτώματα ασθενειών άνοιας για αρκετά χρόνια.

ΕΙΠΑΝ Patricia Kuhl Δ/ντρια Ινστιτούτου Εγκεφάλου και Μάθησης Επιστημών του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον

Πρ ον ομ ιού χα

«Τα δίγλωσσα μωρά μαθαίνουν ότι αντικείμενα και γεγονότα στον κόσμο έχουν δύο ονόματα και με ευλυγισία επιλέγουν μεταξύ των ονομάτων, δίνοντας στον εγκέφαλο μια καλή ευκαιρία για άσκηση».

Up

ο« άτ σα λο ς»

ύπ νο ς

Down

>

Η υπέρταση έχει δια-

πιστωθεί ότι αυξάνει το ενδεχόμενο εγκεφαλικού επεισοδίου, εμφράγματος και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας, ενώ το γεγονός ότι δεν παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα, την κάνει ακόμα πιο απειλητική.

>

Ιδανικά, ένας άνθρω-

πος θα πρέπει να κοιμάται 7 - 8 ώρες καθημερινά. Στη φάση του βαθέος ύπνου, ο εγκέφαλος δίνει εντολή να χαμηλώσει η πίεση του αίματος, ενώ το σώμα δεν είναι πλέον ευαίσθητο στη εξωτερική θερμοκρασία του αέρα.

Έ

ναν αστάθμητο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι άνδρες μόλις πέσουν στο κρεβάτι τους: τον άστατο ύπνο. Σύμφωνα με νέα αμερικανική μελέτη, οι αϋπνίες, το ξύπνημα μέσα στη νύχτα, η υπνική άπνοια, αλλά και ο ελαφρύς ύπνος, διπλασιάζουν τον κίνδυνο να αναπτύξουν υψηλή πίεση στο αίμα. Η διαπίστωση αφορά στους άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας. Οι ειδικοί παρακολούθησαν συνολικά 784 άνδρες με μέσο όρο ηλικίας τα 75 έτη, για να δουν πόση ώρα αφιέρωναν στον ύπνο «βραδέων κυμάτων», τον λεγόμενο «βαθύ ύπνο». Διαπίστωσαν ότι εκείνοι που περνούσαν λιγότερο από το 4% της συνολικής διάρκειας του ύπνου τους στη συγκεκριμένη φάση, αντιμετώπιζαν κατά 80% μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν αυξημένη αρτηριακή πίεση ή ακόμη και υπέρταση. Αν και στη συγκεκριμένη μελέτη δεν συμπεριελήφθησαν γυναίκες, οι ειδικοί δεν αποκλείουν να κινδυνεύουν κι αυτές το ίδιο.

Υπ ερ τα σικ ός

FACTS


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•13

Σπιράλ και στον καρκίνο Το γνωστό μικρό σπιράλ με σχήμα Τ φαίνεται να περιορίζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας κατά 50%. Η προστατευτική αυτή δράση πιθανόν να οφείλεται στο γεγονός ότι, κατά την τοποθέτηση και αφαίρεσή του, καταστρέφονται τυχόν προκαρκινικά κύτταρα ή ακόμη ότι η φλεγμονή που δημιουργείται από την συγκεκριμένη διαδικασία, ενδεχομένως να πυροδοτεί την έντονη αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, αποτρέποντας, έτσι, την εξέλιξη του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων. Παλαιότερες έρευνες έχουν δείξει ότι η χρήση του σπιράλ προστατεύει και από τον καρκίνο του ενδομητρίου. Δεν προστατεύει, όμως, από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Τα «γρήγορα» καρτούν αποσυντονίζουν Για να ερευνήσουν τη συμπεριφορά τετράχρονων παιδιών, Αμερικανοί ειδικοί τα χώρισαν σε ομάδες και μοίρασαν δραστηριότητες. Η πρώτη παρακολούθησε τη σειρά «Μπομπ Σφουγγαράκης», με εναλλαγή σκηνών ανά 11 δευτερόλεπτα. Η δεύτερη παρακολούθησε κινούμενα σχέδια εκπαιδευτικού περιεχομένου, με εναλλαγή σκηνών ανά 34 δευτερόλεπτα (πιο αργός ρυθμός) και στην τρίτη δόθηκαν μαρκαδόροι και χαρτιά, για να ζωγραφίσουν. Στη συνέχεια, ζήτησαν από τα παιδιά να εκτελέσουν διάφορες αποστολές, όπως να πραγματοποιήσουν σωματικές ασκήσεις, να μεταφέρουν αντικείμενα από μια στήλη σε άλλη, να γευτούν καραμέλες μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή και, τέλος, να διαβάσουν λίστα αριθμών από το τέλος έως την αρχή.Οι πολύ κακές επιδόσεις των τηλεθεατών του γνωστού σταρ «σφουγγαριού» οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι οι γρήγορα εναλλασσόμενες σκηνές επηρεάζουν τη δυνατότητα συγκέντρωσης των παιδιών.

Ανώδυνα σφραγίσματα Μια νέα μέθοδο που θα αντικαταστήσει τον οδοντιατρικό τροχό, και τον φόβο που προκαλεί σε πολλούς, ανέπτυξαν χημικοί του Πανεπιστημίου Λιντς. Πρόκειται για ένα διάλυμα που θα δίνει σε ένα χαλασμένο δόντι τη δυνατότητα να αναδομείται φυσικά κι ανώδυνα, βάζοντας τέλος στα σφραγίσματα και στον ανατριχιαστικό ήχο του τροχού.Ο μηχανισμός αναδόμησης θα ενεργοποιείται μέσω μιας μικρής πρωτεΐνης, του πεπτιδίου Ρ11-4, που έχει τη δυνατότητα να αναστρέφει τη διαδικασία της διάβρωσης που προκαλούν τα οξέα στο σμάλτο των δοντιών.

Και οι άνδρες είναι βιολογικά ρυθμισμένοι να γίνουν γονείς, καθώς η πατρότητα ρίχνει την τεστοστερόνη, με αποτέλεσμα να γίνονται σταδιακά πιο συναισθηματικοί και περιποιητικοί.

Ο γάμος, και δη ο ευτυχισμένος, είναι σωτήριος για τους άνδρες που έχουν υποστεί καρδιολογικές επεμβάσεις. Αμερικανική έρευνα έδειξε ότι τριπλασιάζει την πιθανότητα επιβίωσης, σε σχέση με όσους απλά, συμβιώνουν με μια σύντροφο.

Η έντονη κοινωνική ζωή είναι ικανή να οδηγήσει σε απώλεια βάρους. Αμερικανοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι δραστηριοποιώντας πειραματόζωα, μετέτρεψαν μεγάλες ποσότητες λευκού λίπους σε καφέ λίπος, που «καίγεται» μαζί με τις θερμίδες.

Οι μολυσματικές ασθένειες είναι εχθροί του IQ. Όλοι αφιερώνουμε πολλή ενέργεια για την εγκεφαλική δραστηριότητα. Όταν όμως αρρωσταίνουμε, τη διαθέτουμε όλη για να αναρρώσουμε, και τότε η ανάπτυξη της νοημοσύνης υπολειτουργεί...

Αντικαρκινική «βόμβα» από κρόκο

Φαλάκρα τέλος, καθώς επιστήμονες βρήκαν το εμβόλιο που την καταπολεμά. Χρησιμοποιώντας λιπώδη κύτταρα της κοιλιάς, οι μηχανισμοί ανάπτυξης τριχών στο κεφάλι αναζωογονούνται.

FACTS

>

Το γεγονός ότι

το συγκεκριμένο ένζυμο παράγεται από όλους τους συμπαγείς όγκους, κάνει τους επιστήμονες να αισιοδοξούν ότι η κολχικίνη μπορεί να αντιμετωπίσει και δευτερογενείς όγκους, που αναπτύχθηκαν λόγω μεταστάσεων.

ΕΙΠΑΝ Lorens Patersson Δ/ντής Iνστιτούτου για τη Θεραπεία του Καρκίνου (ICT) του Πανεπιστήμιου Bradford

Σ

ε ισχυρό όπλο στη μάχη κατά του καρκίνου εξελίσσεται ο οικείος στους Έλληνες κρόκος (παράγεται κυρίως στην Κοζάνη), γνωστός στην Ανατολή και ως «σαφράν», αφού αποτελεί τη βάση για μια νέα θεραπεία που αναπτύσσουν επιστήμονες του βρετανικού πανεπιστημίου Bradford. Στόχος της θεραπείας είναι ο εντοπισμός συμπαγών όγκων και η καταστροφή των καρκινικών κυττάρων, αφήνοντας ανέπαφους τους υγιείς ιστούς.Ο κρόκος περιέχει την ισχυρή χημική ουσία κολχικίνη, που έχει μεν ιαματικές ιδιότητες (συμπεριλαμβανομένων και αντικαρκινικών), αλλά είναι πολύ τοξική για τους ιστούς του οργανισμού, και η χρήση της μέχρι τώρα ήταν περιορισμένη. Έπειτα από ένα μεγάλο διάστημα ερευνών, οι επιστήμονες κατάφεραν να τροποποιήσουν το μόριο της κολχικίνης, έτσι ώστε να είναι ανενεργό, έως ότου φτάσει στον όγκο. Μόλις, όμως, βρει τον στόχο, ενεργοποιείται και «εξολοθρεύει» τα αιμοφόρα αγγεία, που τον τροφοδοτούν, με

αποτέλεσμα ο καρκίνος να «πεθαίνει». Πρωταγωνιστής στη διαδικασία ανάπτυξης του όγκου είναι ένα ένζυμο, του οποίου ο ρόλος είναι να «ανοίγει μονοπάτι» στους όγκους, έτσι ώστε να αναπτύσσονται και να δημιουργούν νέα αιμοφόρα αγγεία προκειμένου να τραφούν. Η καινοτόμος μέθοδος εκμεταλλεύεται αυτούς ακριβώς τους παράγοντες (το ένζυμο και τον μηχανισμό διάνοιξης διόδων), έτσι ώστε μόλις η δραστική ουσία κολχικίνη έρθει σε επαφή με το ένζυμο, ενεργοποιείται το φάρμακο που την περιέχει, το οποίο με τη σειρά του επιτίθεται στα αιμοφόρα αγγεία του καρκίνου και τα καταστρέφει. Το μόριο της κολχικίνης περιέχει μια πρωτεΐνη, η οποία το καθιστά αβλαβές, ενόσω το φάρμακο ταξιδεύει ανάμεσα στους υγιείς ιστούς. Όταν, όμως, φτάσει στον όγκο, το ένζυμο που εντόπισαν οι ειδικοί στοχεύει την πρωτεΐνη της κολχικίνης και την αφαιρεί. Με τον τρόπο αυτό η αντικαρκινική «βόμβα» απασφαλίζεται και ξεκινά η διαδικασία καταστροφής των αιμοφόρων αγγείων του όγκου.

«Έχουν διεξαχθεί πειράματα για πέντε μορφές καρκίνου, σάρκωμα, μαστού, εντέρου, πνεύμονα και προστάτη με καλά αποτελέσματα και χωρίς παρενέργειες. Όλα τα πειραματόζωα, μάλιστα, εμφάνισαν ύφεση με μία μόνο δόσης της θεραπείας».


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

14•in•vitro

Υποχόνδριος

Ποιος δεν έχει νιώσει την επιθυμία να «πνίξει» ένα παιδί, δικό του ή ξένο; (Μιλώντας υποθετικά, βέβαια). Αφού όλα τα παιδιά, όσο αξιολάτρευτα κι αν είναι, κάποια στιγμή καταφέρνουν να μας κάνουν έξαλλους!

...με την παιδική «αθωότητα»

Όταν οι μεγάλοι χάνουν την ψυχραιμία τους

Ο Ένας καβγάς δεν δικαιολογεί την έλλειψη σεβασμού προς το παιδί, ούτε τις προσωπι��ές προσβολές

ρόλος του ενήλικα – σε ό, τι έχει να κάνει με τα παιδιά – έχει πολλές δύσκολες στιγμές, εφόσον τα παιδιά, αυτά τα τόσο χαριτωμένα πλάσματα, μπορούν να εκνευρίσουν και τον ίδιο τον Ιώβ! Η ιδιαίτερή τους ικανότητα ν’ ανακατεύονται εκεί που δεν τα σπέρνουν, για να λένε κάτι που δεν πρέπει, να σπάνε τις πορσελάνες στο σπίτι φίλων, να γεμίζουν με μαρμελάδες τους αγαπημένους μας δίσκους, είναι μερικές φορές εντελώς ανυπόφορη. Και καλά για τους παντρεμένους. Ευτυχώς η φύση, που με σοφία προνοεί για όλα, έχει φροντίσει γι’ αυτούς, να μετατρέπονται ακόμα και οι πιο εγωιστές σε γονείς απόλυτα αφοσιωμένους, διατεθειμένους ακόμα και να γελάσουν με τις αταξίες των παιδιών τους, να μη δώσουν σημασία στις ζημιές και, ακόμα, να επιτρέψουν να τους λένε τα παιδιά τους πράγματα που κάποιος άλλος δεν θα τολμούσε ούτε καν να υπαινιχθεί… Και οι άλλοι, οι μοναχικοί; Οι φίλοι, οι συγγενείς ή απλά οι γείτονες που δεν αντέ-

χουν τα παιδιά με τίποτα, σε σημείο μάλιστα που ν’ αρνούνται ακόμα και τον γάμο, μη τυχόν και γίνουν γονείς; Αυτοί τι είναι, τέρατα; Τα παιδιά είναι επιλογή του καθένα Όχι, βέβαια, δεν είναι τέρατα. Απλά ανήκουν στην κατηγορία εκείνων που επιθυμούν να μην αποκτήσουν παιδιά. Η ζωή, όμως, έχει δείξει πως οι περισσότεροι από αυτούς τελικά υποκύπτουν στα στερεότυπα και αποκτούν παιδί, το οποίο σίγουρα θ’ αγαπήσουν μεγαλώνοντάς το. Και μόνον ελάχιστοι απ’ αυτούς που δηλώνουν πως δεν επιθυμούν παιδί – επειδή πραγματικά δεν νιώθουν αυτή την ανάγκη και ταυτόχρονα έχουν το θάρρος να πάνε κόντρα στο ρεύμα – μένουν σταθεροί στις απόψεις τους και δεν γίνονται ποτέ γονείς. Ποιος, όμως, μπορεί να εγγυηθεί πως τα κάθε είδους προβλήματα που δημιουργούνται μεταξύ γονέων και παιδιών και κυρίως εκείνη η εμφανής απέχθεια μοναχικών ενηλίκων για τα παιδιά, δεν έχουν τη ρίζα τους στην υποσυνείδητη επιθυμία που είχαν όλοι αυτοί να μην αποκτήσουν παιδιά;

Προλάβετε τις εκρήξεις οργής. Πώς; Διαβάζοντας βιβλία σχετικά με την ανάπτυξη των παιδιών, επαναλαμβάνοντας συχνά ότι «τα παιδιά είναι παιδιά», σταματώντας την... «καταιγίδα» με το να τηλεφωνήσετε σε κάποιο δικό σας, πηγαίνοντας έναν περίπατο, τραγουδώντας ή μετρώντας από το 10 μέχρι το 4.500, αν χρειαστεί...

Δεν αντέχω ούτε την ανάσα τους… Οι λόγοι για τους οποίους κάποιος μπορεί να μη θέλει παιδί ποικίλλουν και μπορεί να είναι ιδεολογικοί, ψυχολογικοί ή πρακτικοί. Μπορεί, για παράδειγμα, να θέλει να ζει ελεύθερος ώστε να έχει τον χρόνο του και τον χώρο του για τον εαυτό του. Ή να επιθυμεί έναν τρόπο ζωής που δεν ταιριάζει με παιδιά. Ή να μη θέλει να δεθεί οριστικά με κάποιον για το υπόλοιπο της ζωής του (η γονική σχέση είναι η μόνη που δεν καταργείται). Ακόμα, μπορεί να μην έχει υπομονή, να μην επιθυμεί να μείνει οπωσδήποτε κάτι από αυτόν στον κόσμο όταν ο ίδιος εκλείψει, να μη θέλει να φέρει παιδιά σε έναν κόσμο που δεν του αρέσει κ.τ.λ. Πάντως, όποιοι κι αν είναι ο λόγοι που κάνει κάποιους να μη θέλουν ν’ αποκτήσουν παιδιά και να αποστρέφονται τα ξένα, πρέπει να γίνονται σεβαστοί από τους υπόλοιπους. Γιατί το σωστό είναι ο καθένας ν’ ακολουθεί τις επιθυμίες του – ανεξάρτητα από τις επιταγές των κοινωνικών στερεοτύπων – και να υφίσταται, βέβαια, στη συνέχεια τις όποιες συνέπειες των επιλογών του.

Γονείς στα πρόθυρα νευρικής κρίσης Ωραία, τους «μισόπαιδες» μπορούμε, λίγο πολύ, να τους καταλάβουμε όταν αντιδρούν ακραία μπρος στα ανδραγαθήματα ενός παιδιού. Τους γονείς, όμως, που συχνά κι αυτοί χάνουν την υπομονή τους (ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, τον χαρακτήρα τους και την αδυναμία που τους προκαλεί η κατάσταση), δεν είναι περίεργο να τους βλέπουμε να κλαίνε, να ουρλιάζουν ή να χτυπιούνται μπροστά στα έκπληκτα μάτια των παιδιών τους; Εδώ πρέπει να πούμε πως υπάρχει σωστός και λάθος τρόπος για να δώσουμε διέξοδο στις εντάσεις μας. Οποιοσδήποτε, αναλαμβάνει τον ρόλο του παιδαγωγού, πρέπει να είναι, εν πρώτοις, ο ίδιος διαπαιδαγωγημένος. Το να κάνουμε ρεζίλι τα παιδιά, να τους λέμε πως χάσαμε την εμπιστοσύνη μας σ’ αυτά, μπορεί να κάνει περισσότερο κακό ακόμα κι από τον σωματικό πόνο. Παράλληλα, όμως, όταν πια έχουμε κάνει το λάθος, εκτός από το να ζητήσουμε συγγνώμη από το παιδί, είναι σημαντικό να μη νιώθουμε αυτολύπηση και να μη βασανιζόμαστε. Δεν βγαίνει τίποτα με το να αναρωτιόμαστε συνεχώς αν το παιδί μας θα μας μισήσει, αν αποτύχαμε ως γονείς, αν τους προκαλούμε τραύματα ή αν θα είναι αναγκασμένο αργότερα να δίνει όλο τον μισθό του στον ψυχαναλυτή… Αναμφίβολα, είναι καλύτερο να εκφράζουμε από καιρού εις καιρόν την οργή μας, από το να ζούμε μια ζωή καταπιέζοντας τον εαυτό μας. Αρκεί, βέβαια, να ξέρουν τα παιδιά μας πως τ’ αγαπάμε περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο…


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•15

Εxperience Λυσοσωμικά Νοσήματα Η νόσος Gaucher είναι μια από τις πιο γνωστές νόσους των λυσοσωμικών νοσημάτων. Πρόκειται για μια κληρονομική ασθένεια που οφείλεται στην έλλειψη ενζύμων του οργανισμού μας. Στη δική μου περίπτωση, οι γονείς μου ήταν φορείς και εγώ με την αδερφή μου πάσχουμε από αυτήν την ασθένεια.

Καιτη Θεοχαρη

«Τυχερή μέσα στην ατυχία μου»

Η Καίτη Θεοχάρη είναι πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών και Φίλων Πασχόντων από Λυσοσωμικά Νοσήματα «Η Αλληλεγγύη» και η ίδια πάσχουσα από τη νόσο Gaucher. Μιλάει στο «In Vitro» για την ξεχωριστή περίπτωσή της.

Τα άτομα που έχουν παρόμοιο πρόβλημα με το δικό μου δεν πρέπει να το βάζουν κάτω, καθώς ο σύλλογός μας είναι μια «ασπίδα προστασίας» για αυτούς. Πάντα πρέπει να ελπίζουμε και να είμαστε αισιόδοξοι για το αύριο.

Στην ηλικία των 10 ετών μπήκα στο νοσοκομείο με πολύ δυνατούς πόνους στα οστά. Ουσιαστικά ήταν μια οστική κρίση. Μέχρι τότε, δεν ήξερα τίποτα για την ασθένειά μου, απλώς μικρότερη είχα έντονο το αίσθημα της κόπωσης και μια αποχή από τα αθλήματα, κάτι που δεν είχαν τα άλλα παιδιά. Τότε ζούσα στο Γιοχάνεσμπουρνγκ. Στα 19 μου επέστρεψα στη Ελλάδα, όπου με παρακολουθούσαν οι γιατροί κάθε χρόνο, χωρίς όμως να υπάρχει κάποια θεραπεία. Η αδερφή μου είχε από μικρό παιδί πρωινούς εμετούς και πρησμένη κοιλιά. Σε ηλικία 20 ετών τυχαία ανακαλύψαμε ότι είχε σπλήνα 10 κιλών. Μέσα από ειδικές εξετάσεις, ανακαλύψαμε ότι πάσχω κι εγώ από τη νόσο Gaucher. Τότε δεν ήταν γνωστή η εν λόγω ασθένεια. Νομίζαμε, μάλιστα, ότι ήμαστε οι μοναδικές σε όλη την Ελλάδα. Ζούσαμε στο σκοτάδι, δεν είχαμε καμία ενημέρωση... Στα 30 μου οι γιατροί μού είπαν πως υπάρχουν ελπίδες για θεραπεία, καθώς γινόταν μια κλινική μελέτη εκείνη την περίοδο στην Αμερική. Εκεί αναζωπυρωθήκαν οι ελπίδες μου. Ταξίδεψα στη Νέα Υόρκη και εκεί διαγνώστηκε επίσημα η νόσος. Η τραγική ειρωνεία είναι πως, γυρνώντας στην Ελλάδα, διαγνώστηκε και ο άντρας μου ως φορέας. Μόλις είχαμε παντρευτεί… Εκεί άρχισε ο Γολγοθάς... Όπως λέει και ο λαός, έφαγα ένα φοβερό χαστούκι της ζωής. Είχα πολλά ερωτήματα στο μυαλό μου, εάν για παράδειγμα έπρεπε να φέρω ένα παιδί στον κόσμο. Είδα την ιστορία να επαναλαμβάνεται, καθώς και ο άντρας της αδερφής μου ήταν φορέας και έφεραν στον κόσμο ένα παιδί που, τελικά, δεν έζησε. «Έπεσα» πολύ ψυχολογικά και εγώ και ο άντρας μου. Εν τέλει δεν το διακινδύνευσα και προτίμησα να υιοθετήσω. Εκτός βέβαια από το ψυχολογικό πρόβλημα, είχα και πρόβλημα σωματικό στην καθημερινότητά μου. Στη δουλειά μου δεν μπορούσα να ανταποκριθώ, ούτε στις δουλειές του σπιτιού. Ευτυχώς, είχα τη συμπαράσταση του άντρα μου και όλου του κοινωνικού περιβάλλοντος.. Σε ηλικία 35 ετών ήρθαν οι πρώτες ουσιαστικές ελπίδες για την αντιμετώπιση της νόσου. Βέβαια, ούτε εκείνη την περίοδο ήμουν τυχερή, καθώς δεν πρόλαβα να ξεκινήσω θεραπεία γιατί έπρεπε να μπω στο χειρουργείο για αφαίρεση σπλήνας. Στη μετέπειτα πορεία της ζωής μου, υπήρχε φόβος να πεθάνω μέχρι τα 40 μου από κίρρωση του ήπατος. Όταν βέβαια ήρθε η θεραπεία το ’96, τότε άλλαξε η ζωή μου και επιτέλους ήρθε το χαμόγελο στο πρόσωπό μου. Από τότε, κάθε 15 μέρες κάνω εισαγωγή στο νοσοκομείο με ενδοφλέβια έγχυση του υποκατάστατου του ενζύμου – πρέπει να το κάνω εφόρου ζωής. Μέσα σε έναν μόλις χρόνο, άρχισαν να μειώνονται οι οστικές μου κρίσεις. Πήρα σύνταξη αναπηρίας – δυστυχώς δεν μπορώ πια να δουλεύω – και η ποιότητα ζωής μου άλλαξε άρδην προς το καλύτερο. Δεν νιώθω πια κούραση, μπορώ να ανταποκριθώ στα οικογενειακά μου καθήκοντα και στις δουλειές του σπιτιού.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

16•in•vitro

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε η Δανάη Δαλιάνη, Παθολόγος - Ογκολόγος, Διευθύντρια Ογκολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

5 + 1 βασικά σημεία για την υγεία των μαστών

Η σημασία της πρόληψης

Π

ολλές φορές οι απορίες μας σχετικά με θέματα υγείας μάς δημιουργούν άγχος ή και μας αποτρέπουν από το να αναζητήσουμε και να επιτύχουμε το καλύτερο για την υγεία μας. Η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου μαστού είναι από τα συχνότερα θέματα που απασχολούν τη γυναίκα, ενώ σπάνια εμφανίζεται και στους άνδρες. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι ο καρκίνος του μαστού είναι τις περισσότερες φορές ιάσιμος, αν διαγνωσθεί έγκαιρα. Έτσι, είναι απόλυτα σημαντικό να γνωρίζουμε μερικά βασικά στοιχεία για την υγεία του μαστών.

Ο Οκτώβριος είναι μήνας αφιερωμένος στον καρκίνο του μαστού. Στη χώρα μας κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται 4.500 νέες περιπτώσεις.

1

Πρώτα από όλα, οι μαστοί μεταβάλλονται από την εφηβεία μέχρι την εμμηνόπαυση και μεταβάλλονται στη διάρκεια του μηνιαίου κύκλου – συνήθως οι μεταβολές αυτές είναι καλοήθεις. Περίπου μία στις πέντε γυναίκες θα παρουσιάσει μια καλοήθη αλλαγή στον μαστό ενώ μία στις εννέα θα εμφανίσει καρκίνο μαστού στη διάρκεια της ζωής της. Για να καταλάβουμε τις πιθανά ύποπτες αλλαγές, πρέπει να γνωρίζουμε το σώμα μας.

2

Η αυτοεξέταση των μαστών πρέπει να γίνεται τακτικά, κάθε μήνα, μεταξύ 7ης και 10ης μέρας του κύκλου από την εφηβεία και μετά. Μετά τα 20 χρόνια χρειάζεται και ψηλάφηση από ειδικό γιατρό και υπερηχογράφημα μαστών κάθε 3 χρόνια και μετά τα 40 χρόνια ψηλάφηση, μαστογραφία και υπερηχογράφημα κάθε χρόνο. Αν, βέβαια, εμφανισθεί κάποια αλλαγή στο σχήμα, στο μέγεθος, στην υφή, στο δέρμα ή στη θηλή, τότε χρειάζεται άμεση ιατρική εξέταση. Σε νέες γυναίκες με πυκνούς μαστούς είναι συχνά αναγκαίο να γίνουν και συμπληρωματικές εξετάσεις, αν υπάρχει υποψία, όπως μαγνητική τομογραφία μαστών, γιατί σε κάποιες περιπτώσεις η μαστογραφία δεν είναι πάντα επαρκής.

3

Μια συχνή ερώτηση είναι αν είναι επικίνδυνη η μαστογραφία και αν επιβαρύνει τη γυναίκα η ακτινοβολία της. Οι νεότερες τεχνικές, όπως η ψηφιακή μαστογραφία, δίνουν πολύ μικρότερη ακτινοβολία, έως και 50% λιγότερο από την αναλογική μαστογραφία, το δε όφελος από την πρώιμη διάγνωση ενός καρκίνου μαστού είναι πολλαπλάσιο.

4

Αν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου μαστού, τότε ίσως χρειασθεί στενότερη και ειδικότερη παρακολούθηση και είναι απαραίτητη η συζήτηση με τον ειδικό. Μερικοί παράγοντες κινδύνου δεν μπορούν να αλλάξουν, όπως το φύλο, η εθνικότητα, η ηλικία, γενετικοί παράγοντες στους οποίους οφείλεται περίπου το 5%10% των περιστατικών καρκίνου μαστού και συνδυάζονται και με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης και άλλων καρκίνων, όπως ωοθηκών, παχέος εντέρου κ.λπ., το οικογενειακό μας ιστορικό, προηγούμενη ακτινοβολία στον θώρακα. Η γνώση τους, όμως, μπορεί να μας βοηθήσει να χρησιμοποιήσουμε πιο κατάλληλες μεθόδους ελέγχου και έγκαιρης διάγνωσης ή και μεθόδους μεί-

ωσης του κινδύνου - πρόληψης. Υπάρχουν, όμως, και παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να επηρεάσουμε θετικά και σχετίζονται με τον τρόπο ζωής μας, όπως η αποφυγή χρήσης εξωγενών οιστρογονικών χειρισμών (είτε με τη μορφή αντισυλληπτικών είτε με τη μορφή ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης μετά την εμμηνόπαυση), η τεκνοποίηση σε μικρή, ει δυνατόν, ηλικία (< 30 ετών), ο θηλασμός, η μειωμένη κατανάλωση αλκοόλ, η διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους, η μειωμένη κατανάλωση λιπαρών και η σωματική άσκηση.

5

Αν κάποια γυναίκα διαγνωσθεί με καρκίνο μαστού, έχει απόλυτη σημασία η αντιμετώπισή της από εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Είναι απαραίτητη η άριστη συνεργασία ομάδας ειδικών, με συνεκτίμηση των στοιχείων της ασθενούς, στο πλαίσιο ογκολογικού συμβουλίου, πριν από την έναρξη της θεραπείας. Η ομάδα ειδικών περιλαμβάνει χειρουργό μαστού, παθολογοανατόμο, παθολόγο - ογκολόγο, ακτινοθεραπευτή, ακτινολόγο, πλαστικό χειρουργό, και πολλές φορές ψυχολόγο και γενετιστή. Κάθε καρκίνος μαστού δεν είναι ίδιος με τον επόμενο και κάθε γυναίκα μπορεί να εμφανίζει και άλλα προβλήματα, που σχετίζονται με τη θεραπευτική της αντιμετώπιση.

6

Η ιατρική και ιδιαίτερα η ογκολογία συνεχώς προοδεύουν και ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια επιτελούνται σημαντικές αλλαγές ως προς την καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου και ως εκ τούτου και της δυνατότητας βέλτιστης αντιμετώπισής του. Νέα φάρμακα βρίσκονται, ήδη, στην καθημερινή κλινική πράξη και πολλά ακόμα σε φάση μελετών, με προοπτική σύντομης ένταξής τους στη θεραπευτική φαρέτρα. Βασική επιδίωξη των ειδικών παραμένει η ίαση όσο το δυνατόν περισσότερων ασθενών και η βελτίωση της πρόγνωσης με καλή ποιότητα ζωής σε ασθενείς ακόμα και με προχωρημένο στάδιο καρκίνου μαστού. Το μήνυμα προς τις γυναίκες πρέπει να είναι αισιόδοξο γιατί τα τελευταία χρόνια βελτιώνονται τα ποσοστά επιβίωσης. Η ενεργός συμμετοχή κάθε γυναίκας, με την καλύτερη πληροφόρηση για τους παράγοντες κινδύνου, τη βελτίωση του τρόπου ζωής και διατροφής, τον ενεργό προληπτικό έλεγχο και την απαίτηση για τη βέλτιστη ογκολογική αντιμετώπιση, σε περίπτωση διάγνωσης καρκίνου του μαστού, φέρνει την επιστημονική κοινότητα πιο κοντά στον στόχο της.


Ογκολογικό Τμήμα Ευρωκλινικής Αθηνών H διάγνωση μιας κακοήθειας προκαλεί μια ισχυρή αναστάτωση στη ζωή – προσωπική, οικογενειακή, επαγγελματική – οποιουδήποτε από εμάς Η Ογκολογία βέβαια έχει κάνει σημαντικότατες προόδους τα τελευταία χρόνια με τη βοήθεια των νέων τεχνικών και της έρευνας των βασικών επιστημών και έτσι πολλές μορφές «καρκίνου» είναι πλέον ιάσιμες ή αντιμετωπίσιμες για μεγάλο χρονικό διάστημα με την κατάλληλη θεραπεία. Η βέλτιστη αντιμετώπιση του ογκολογικού ασθενούς προϋποθέτει: α) τη σωστή και πλήρη διάγνωση, β) την προσπάθεια εξατομίκευσης του θεραπευτικού σχεδιασμού σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της μοριακής βιολογίας και γενετικής, γ) τον καθορισμό της καταλληλότερης θεραπευτικής παρέμβασης από μια ομάδα εξειδικευμένων γιατρών που περιλαμβάνει τον θεράποντα Παθολόγο-Ογκολόγο, τον Παθολογοανατόμο, τον Ακτινολόγο, τον Ακτινοθεραπευτή-Ογκολόγο, με τη συνεργασία γιατρών πολλών άλλων ειδικοτήτων κατά περίπτωση, όπως Χειρουργούς, Παθολόγους, Πνευμονολόγους, Γαστρεντερολόγους, Καρδιολόγους, Ενδοκρινολόγους, εργαστηριακούς γιατρούς και άλλους, δ) τη χορήγηση/επίβλεψη της καταλληλότερης αντικαρκινικής θεραπείας από εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, ε) την υποστηρικτική αγωγή τόσο του ασθενούς όσο και του περιβάλλοντός του για ιατρικά, διαιτητικά, ψυχολογικά ακόμα και οικογενειακά προβλήματα, και ζ) την προσπάθεια πρόληψης νέων ογκολογικών προβλημάτων είτε στον ίδιο τον άρρωστο είτε στους οικείους του, όπως συμβαίνει σε οικογενείς ή κληρονομούμενους καρκίνους. Στην Ευρωκλινική Αθηνών λειτουργεί από χρόνια ο θεσμός του Ογκολογικού Συμβουλίου με στόχο την καταλληλότερη και ταχύτερη θεραπευτική προσέγγιση του ογκολογικού ασθενούς. Το Ογκολογικό τμήμα στελεχώνεται από εξαιρετικά εκπαιδευμένο νοσηλευτικό προσωπικό με διάθεση προσφοράς στον ασθενή. Η προσέγγισή μας στοχεύει στην άριστη, σύγχρονη ογκολογική αντιμετώπιση με ταυτόχρονη προσπάθεια να παρέχουμε ένα φιλικό, ανθρώπινο και άνετο περιβάλλον για τον ασθενή και τους οικείους του. Στις μέρες μας ο καρκίνος μπορεί πολλές φορές να νικηθεί (ή και να προληφθεί) και αυτό πρέπει να γίνεται με τις καλύτερες ιατρικές συνθήκες και τη λιγότερη δυνατή ψυχολογική και σωματική επιβάρυνση του ανθρώπου και των οικείων του. Το Ογκολογικό τμήμα της Ευρωκλινικής Αθηνών τελεί υπό τη διεύθυνση της κ. Δανάης Δαλιάνη, Παθολόγου-Ογκολόγου με σπουδές και πολυετή προϋπηρεσία σε ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστημιακά αντικαρκινικά κέντρα των ΗΠΑ (MD Anderson Cancer Center στο Χιούστον), και έχει την τύχη να συνεργάζεται με εξαίρετους γιατρούς όλων των ειδικοτήτων. Επίσης, είναι μέλος ιατρικών και επιστημονικών εταιριών, όπως Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ), Ελληνική Συνεργαζόμενη Ογκολογική Ομάδα (ΕΣΟΟ), Ευρωπαϊκή Ογκολογική Εταιρεία (ESMO), Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ (NCI) (Επίσημα Αναγνωρισμένη Ερευνήτρια), Αμερικανική Ογκολογική Εταιρεία (ASCO), Αμερικανική Εταιρεία Έρευνας του Καρκίνου (ΑΑCR), American Medical Association, American College of Physicians, και στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών. Τέλος, έχει διδάξει σε πολλά εκπαιδευτικά σεμινάρια για φοιτητές και ογκολόγους, ειδικευμένους και ειδικευόμενους στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ.

Publi

Ευρωκλινική Αθηνών Αθανασιάδου 7-9, πάροδος Δ. Σούτσου, 115 21 Αθήνα Τηλεφωνικό Κέντρο: 210 6416 600 Fax: 210 6416 555 www.euroclinic.gr, mkt@euroclinic.gr


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

18•in•vitro

Με ενδιαφέρει Ψωρίαση

Συνεργάστηκε ο Σταμάτης Γρηγορίου, δερματολόγος

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Ρίχνει το ηθικό Η ψωρίαση παραμορφώνει την εικόνα του σώματος και μειώνει την αυτοπεποίθηση. Συχνά οι ασθενείς αναφέρουν δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις τόσο στην οικογένεια όσο και στον επαγγελματικό χώρο, καθώς και στη δημιουργία και διατήρηση φίλων. Μια σειρά από απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως ο ύπνος (το 80% των ασθενών παρουσιάζει κνησμό), η χρήση των χεριών, το περπάτημα, επηρεάζονται αρνητικά από τη νόσο. Η ψωρίαση μπορεί επίσης να επηρεάσει την ποιότητα ζωής των οικογενειών των πασχόντων. Ο χρόνος θεραπείας, η απροθυμία των πασχόντων να βγαίνουν από το σπίτι ή η αποφυγή δημόσιων χώρων, όπως είναι οι πισίνες, οι παραλίες, τα αθλητικά κέντρα, είναι δυνατό να αποτελούν εμπόδια στην ψυχαγωγία της οικογένειας. Οι πλευρές που σχετίζονται με την αρνητική επίδραση στην ψυχική διάσταση της ποιότητας ζωής είναι δυνατό να περιλαμβάνουν τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και μια γενικά καταθλιπτική στάση ζωής.

Θεραπευτικές μέθοδοι Η θεραπευτική αγωγή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο τύπος της ψωρίασης, η εντόπισή της, η ηλικία του ασθενούς, η έκταση που καλύπτει στο σώμα. Στόχος είναι η ανεύρεση της θεραπείας με τα καλύτερα αποτελέσματα και με τις λιγότερες παρενέργειες. Οι θεραπείες ταξινομούνται σε τοπικές, συστηματικές και φωτοθεραπεία. Η τοπική αγωγή είναι συνήθως το πρώτο βήμα και περιλαμβάνει κορτικοστεροειδή σκευάσματα, ανάλογα της βιταμίνης D, ανθραλίνη, πίσσα, σαλικυλικό οξύ, ρετινοειδή. Οι συστ��ματικές αγωγές είναι αποτελεσματικές, αλλά χρησιμοποιούνται κυρίως σε πιο σοβαρές μορφές ψωρίασης. Περιλαμβάνουν τα ρετινοειδή, τη μεθοτρεξάτη, την κυκλοσπορίνη και τους ενέσιμους βιολογικούς παράγοντες. Μεταξύ των τοπικών θεραπειών το πιο πρόσφατο προϊόν είναι ο έτοιμος συνδυασμός καλσιποτριόλης και βηταμεθαζόνης. Έχει φανεί από μεγάλες κλινικές μελέτες ότι το προϊόν αυτό έχει υψηλή αποτελεσματικότητα – καθώς οι δύο ουσίες δρουν ταυτόχρονα – σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι αρκεί να εφαρμόζεται μία φορά την ημέρα, γεγονός που διευκολύνει τους ασθενείς και βελτιώνει την ποιότητα της ζωής τους. Επιπλέον πλεονέκτημα είναι ότι κυκλοφορεί σε μορφή γέλης, η οποία είναι αισθητικά αποδεκτή από τους ασθενείς και τους βοηθά να συμμορφώνονται καλύτερα με τη θεραπεία, άρα να έχουν και καλύτερο αποτέλεσμα.

Το πιο σημαντικό είναι η καλή συνεργασία του ασθενούς με τον δερματολόγο του. Σήμερα υπάρχουν λύσεις για κάθε τύπο ψωρίασης, ώστε να μπορούν οι ασθενείς να ζουν καλά με την πάθησή τους.

Τα «μπαλώματα» του δέρματος

Η

ψωρίαση είναι μία κοινή, μη μεταδοτική πάθηση, που αφορά το 2% του γενικού πληθυσμού. Οφείλεται σε μία διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, που εκδηλώνεται στο δέρμα ή / και στις αρθρώσεις. Το ανοσοποιητικό μεταδίδει λανθασμένα μηνύματα, που προκαλούν αύξηση του ρυθμού πολλαπλασιασμού των κερατινοκυττάρων της επιδερμίδας – ο συνήθης ρυθμός ανάπτυξης είναι 28 ημέρες, ενώ στην ψωρίαση αυτό συμβαίνει σε 3-4 ημέρες. Έτσι, επιπλέον κερατινοκύτταρα συσσωρεύονται στην επιφάνεια του δέρματος και δημιουργούν βλάβες – «πλάκες» –, οι οποίες είναι ερυθρές, καλά οριοθετημένες, παχιές και καλύπτονται από τα χαρακτηριστικά αργυρόχροα λέπια. Αυτή είναι και η πιο τυπική μορφή της, η κοινή ή κατά πλάκας ψωρίαση. Άλλη συνηθισμένη μορφή είναι η σταγονοειδής ψωρίαση, που συνήθως εμφανίζεται ύστερα από στρεπτοκοκκική λοίμωξη σε νεότερους ασθενείς. Παρατηρούνται πολλαπλά, υπό μορφή σταγόνας, κόκκινα στίγματα κυρίως στον κορμό, τα άνω και κάτω άκρα. Ενα ποσοστό 10-30% των ασθενών με ψωρίαση πάσχει επίσης και από ψωριασική αρθρίτιδα, η οποία προκαλεί πόνο,

οίδημα και δυσκαμψία των αρθρώσεων. Κυρίως προσβάλλονται τα χέρια, τα πόδια, οι αγκώνες, οι καρποί και το κατώτερο τμήμα της ράχης. Στη σφραγίδα του DNA Η ψωρίαση είναι γενετικά καθορισμένη πάθηση. Το πρώτο επεισόδιο πυροδοτείται από τη δράση ορισμένων παραγόντων (εκλυτικοί παράγοντες), όπως: • Τραύμα • Στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις • Στρες • Δράση φαρμάκων (λίθιο, ανθελονοσιακά, B-blockers κ.τ.λ.) • Άλλοι παράγοντες (κλιματικές μεταβολές, αλκοόλ κ.τ.λ.) Οι παράγοντες αυτοί μπορεί, επίσης, να δρουν επιβαρυντικά, επιδεινώνοντας μία ψωρίαση που έχει ήδη εκδηλωθεί. Η ψωρίαση είναι μία απρόβλεπτη πάθηση, που μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία – από την παιδική μέχρι τα βαθιά γεράματα –, μπορεί να εμφανίζεται και να εξαφανίζεται κατά περιόδους, να έχει υφέσεις και εξάρσεις. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί θεραπεία που να αντιμετωπίζει το γενεσιουργό αίτιο της ψωρίασης και να απαλλάσσει τους ασθενείς από αυτή.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•19

Συνεργάστηκε η Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος - Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών, Διευθύντρια Ιατρείου Μνήμης Νοσοκομείου Υγεία

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Μην ξεχνάτε... αντιμετωπίζεται

Μ

ε τον όρο άνοια εννοούμε την έκπτωση των νοητικών ικανοτήτων του ατόμου, κατ’ αρχάς της μνήμης και της κρίσης, του λόγου και της προσωπικότητας, με συνέπεια τη σταδιακή έκπτωση της καθημερινής λειτουργικότητας. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας (60% του συνόλου) από την οποία πάσχουν 160.000 άνθρωποι στην Ελλάδα, 7.300.000 στην Ευρώπη και 35.000.000 σ’ όλο τον κόσμο. Εκδηλώνεται συνήθως σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, σπάνια σε ηλικίες 50-65, ενώ είναι πολύ σπάνια σε ηλικίες μικρότερες των 50 ετών. Προκαλεί βαθμιαία εκφύλιση του εγκεφάλου και έχει ως αποτέλεσμα την προϊούσα έκπτωση των νοητικών λειτουργιών και στα προχωρημένα στάδια και της κινητικότητας. Άνοια, επίσης, μπορούν να προκαλέσουν τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, μεγάλα και μικρά, οι όγκοι του εγκεφάλου, το AIDS, διάφορες εγκεφαλίτιδες, μεταβολικά νοσήματα, νοσήματα του θυρεοειδούς, διάφορα φάρμακα κ.ά. Τα τελευταία χρόνια, η διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ, νόσου που αφορά κυρίως στην τρίτη ηλικία, γίνεται με ολοένα αυξανόμενους ρυθμούς. Και αυτό συμβαίνει για δύο λόγους: Η αύξηση του μέσου όρου ζωής, ιδιαίτερα στις αναπτυγμένες χώρες. Η ευαισθητοποίηση του κοινού, των συγγενών των ασθενών και των γιατρών σχετικά με το μεγάλο αυτό ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα.

1 2

Τα πρώτα συμπτώματα Στα αρχικά στάδια της νόσου, τα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα ελαφρά (διαταραχές της μνήμης: ο ασθενής ξεχνά τα πρόσφατα γεγονότα, ενώ συνήθως θυμάται με λεπτομέρειες τα παλιά). Πολλές φορές η κατάσταση θεωρείται φυσιολογική γήρανση και αυτό κάνει δύσκολη την πρώιμη διάγνωση. Καθώς η νόσος Αλτσχάιμερ εξελίσσεται και οι νοητικές λειτουργίες εκπίπτουν σταδιακά, ο ανοϊκός άρρωστος οδηγείται σε πλήρη αποδιοργάνωση της ζωής και της προσωπικότητάς του. Τελικώς, γίνεται ανίκανος να φροντίσει τον εαυτό του και καταλήγει να εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους συγγενείς του, για τους οποίους αποτελεί τεράστιο πρακτικό και ψυχικό φορτίο. Οι αναπτυγμένες χώρες ξοδεύουν σημαντικά ποσά για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των ολοένα περισσότερων ανοϊκών ασθενών και την υποστήριξη των φροντιστών τους. Επίσης, τα τελευταία χρόνια σημαντικά ποσά επενδύονται στην έρευνα για τις αιτίες και τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ. Το ετήσιο συνολικό κόστος για την άνοια παγκοσμίως υπολογίζεται σε 422 δισεκατομμύρια δολάρια (έμμεσο κόστος 142 δισεκατομμύρια δολάρια). Πρόκειται για ένα κόστος που έχει αυξηθεί παγκοσμίως κατά 34% από το 2005.

Πώς γίνεται η διάγνωση της άνοιας Η έγκαιρη διάγνωση της άνοιας έχει μεγάλη σημασία για τον ασθενή αλλά και για την οικογένειά του, γιατί δίνει τα χρονικά περιθώρια αποδοχής της κατάστασης, προγραμματισμού για το μέλλον και διατήρησης της ποιότητας ζωής. Λεπτομερής λήψη ιστορικού •Προσεκτική λήψη ιστορικού: του ασθενούς, των οικείων. •Αναγνώριση παραγόντων κινδύνου (οικογενειακό - ιατρικό ιστορικό). • Αναγνώριση άλλων καταστάσεων που συνυπάρχουν (κατάθλιψη, συστηματικές νόσοι, φάρμακα). Κλινική εξέταση • Φυσική εξέταση. • Νευρολογική εξέταση. • Ψυχιατρική εξέταση. • Αδρός έλεγχος νοητικών λειτουργιών με τη χρήση κλιμάκων (MMSE, CDT, 5 λέξεις, Geriatric Depression Scale). Πλήρης νευροψυχολογική εκτίμηση • Εργαστηριακές εξετάσεις • Απεικονιστικές. • Αίματος - Αποκλεισμός Δευτεροπαθών Ανοιών. • Πρωτεΐνες ΕΝΥ. Πάντως στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν άλυτα ζητήματα που σχετίζονται με τη νόσο. Οι ειδικοί που ασχολούνται με το θέμα κάνουν λόγο για προβληματική πρωτοβάθμια περίθαλψη, με το 90% των ασθενών να φροντίζονται στο σπίτι και με σημαντικές ελλείψεις στα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας, στις Υπηρεσίες Φροντίδας στο σπίτι, στα Ιδρύματα Μακροχρόνιας Παραμονής. Στη χώρα μας υπάρχουν 12 Ιατρεία Μνήμης, 25 Οργανώσεις Alzheimer, 11 Κέντρα Ημέρας για ανοϊκούς ασθενείς και 2 Ξενώνες για ανοϊκούς ασθενείς. Το κομμάτι της θεραπείας Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ριζική θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις άλλες μορφές άνοιας, στις μέρες μας οι ασθενείς έχουν στη διάθεσή τους φάρμακα που ανακόπτουν την εξέλιξη της ασθένειας και αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα με καλά αποτελέσματα. Όσο νωρίτερα γίνει η διάγνωση και χορηγηθούν τα σκευάσματα αυτά, τόσο πιο ουσιαστικά είναι τα αποτελέσματά τους. Εξάλλου, όχι σπάνια, συμπτώματα όπως αυτά της νόσου Αλτσχάιμερ προκαλούνται και από άλλες σωματικές ή ψυχικές παθήσεις (κατάθλιψη, νόσοι του θυρεοειδούς, επίδραση φαρμάκων στον εγκέφαλο) που μπορούν να αντιμετωπιστούν μερικά ή ολικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ακριβής και έγκαιρη διάγνωση έχει σημασία, καθώς η κατάσταση είναι συχνά αναστρέψιμη.

Περισσότερες πληροφορίες για το Αλτσχάιμερ στη σελίδα 45

Νόσος Αλτσχάιμερ

Η φαρμακευτική αγωγή που ακολουθείται για την αντιμετώπιση της νόσου είναι συμπτωματική. Τα φάρμακα είναι οι λεγόμενοι αναστολείς χολινεστερασών. Όμως, εκτός από τη διά στόματος θεραπεία, υπάρχουν και τα διαδερμικά αυτοκόλλητα (patches).


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

20•in•vitro

(Α)σθενές φύλο

Συνεργάστηκαν οι Βασίλης Βερναρδάκης, δ/ντής Γ’ Ορθοπαιδικής Κλινικής ΙΑΣΩ GENERAL Αθανάσιος Παλλαντζάς, χειρουργός ουρολόγος - ανδρολόγος, συνεργάτης Ανδρολογικού Ινστιτούτου

Moto Addict

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Οι… «ασύμμετρες απειλές» Σίγουρα, ο εξοπλισμός προφυλάσσει όσο είναι τεχνικά δυνατόν σε έκτακτες περιστάσεις, όμως ο κάθε αναβάτης αντιμετωπίζει έτσι κι αλλιώς πιθανότητες να εμφανίσει παθήσεις και μόνο εξαιτίας της μηχανής που οδηγεί και της σωματικής επιβάρυνσης που προκαλεί η πολύχρονη δίκυκλη οδήγηση.Η σπονδυλική στήλη, κυρίως στην περιοχή του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας, μπορεί να υποστεί χρόνιες βλάβες, είτε στα σημεία των αρθρώσεων είτε στα μεσοσπονδύλια διαστήματα (δισκική νόσος). Και αν οι επιπτώσεις σταματούσαν εκεί, θα μπορούσε να πει κανείς ότι η αίσθηση της ελευθερίας που προσφέρει το δίκυκλο «άτι», έχει και απώλειες. Όμως συνακόλουθα κάποιες μόνιμες οστικές παραμορφώσεις μπορεί να προκαλέσουν παθήσεις, λόγω της πίεσης που ασκείται στον νωτιαίο μυελό ή στα νεύρα της περιοχής. Παρουσιάζονται αρχικά με έναν απλό πόνο, που φθάνει έως μούδιασμα και μυϊκή αδυναμία. Τα χέρια και οι καρποί πάσχουν από «σύνδρομα παγίδευσης» των νεύρων της περιοχής (σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, ωλένια νευρίτιδα) καθώς και τενοντίτιδες. Η επικονδυλίτιδα είναι η πιο χαρακτηριστική πάθηση του αγκώνα (είτε αφορά την έκφυση των καμπτήρων μυών είτε των εκτεινόντων), ενώ ο ώμος μπορεί να υποστεί βλάβες, κυρίως από τις πτώσεις (περιαρθρίτιδες, κατάγματα ή και ρήξη ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης). Συχνές είναι οι συνδεσμικές κακώσεις γόνατος, ειδικά σε μοτοσυκλετιστές βαρέων μοτοσυκλετών, οι κακώσεις άκρου ποδός (συνήθως έπειτα από τροχαία ατυχήματα), αλλά και η υμενίτιδα του ισχίου ή η τροχαντηρίτιδα του ισχίου (τενοντίτιδα των γλουτιαίων μυών). Ωστόσο και στην περίπτωση της χρόνιας επιβάρυνσης, λόγω της δίκυκλης οδήγησης, ο εξοπλισμός έχει και πάλι τον πρώτο λόγο. Όλες οι παραπάνω παθήσεις μπορεί να γίνουν ηπιότερες, αν ο εξοπλισμός είναι ο κατάλληλος. Το κράνος πρέπει να είναι ελαφρύ, στο σωστό μέγεθος και με προστασία στην κάτω γνάθο. Το μπουφάν να είναι άνετο και να εξασφαλίζει επαρκή αερισμό. Οι μπότες και το ειδικό παντελόνι να είναι έτσι κατασκευασμένα, ώστε να προφυλάσσουν από εκτεταμένες κακώσεις μαλακών μορίων, όπως οι εκδορές και τα εγκαύματα τριβής.

Ζήτημα προστάτη Αν και δεν έχει υπάρξει συγκεκριμένη επιστημονική μελέτη που να τεκμηριώνει ότι μια στενή και άβολη ή ακατάλληλη σέλα μπορεί να αποτελεί αίτιο ανάπτυξης παθήσεων, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πίεσή της μπορεί να προκαλέσει ορισμένες επιπλοκές στην ευαίσθητη περιοχή των ανδρών, το περίνεο.Ένα τμήμα της ουρήθρας (που περνά μέσα από τον προστάτη και καταλήγει στο πέος) συγκεκριμένα η υμενώδης μοίρα, πιέζεται και συμπιέζεται μεταξύ σέλας και ηβικής σύμφυσης. Μαζί συμπιέζονται πλήθος αγγείων και νεύρων που βρίσκονται στην περιοχή, τα οποία επηρεάζονται από την επαναλαμβανόμενη πίεση, η οποία πολλές φορές αλλάζει την αρχιτεκτονική τους.

Είναι σημαντικό για τους μοτοσυκλετιστές να παρατηρήσουν αν τα προβλήματα υγείας που τους παρουσιάζονται εμφανίζονται μόνο τις περιόδους που οδηγούν μηχανή ή συνεχίζονται και όταν σταματούν. Οι ενοχλήσεις θα πρέπει να οδηγήσουν σε έναν ειδικό, πολλώ δε μάλλον όταν αυτές παραμένουν ενώ η μηχανή είναι στο γκαράζ.

(Ατί)θασα αγόρια

Η

μοτοσυκλέτα παραμένει… γένους αρσενικού. Σε πείσμα των καιρών της δυσ-διάκρισης των δύο φύλων, το δίκυκλο «άτι» εξακολουθεί να οριοθετεί ανδρικές συμπεριφορές, καθώς φαίνεται να ταιριάζει περισσότερο στην ανδρική φαντασίωση του… ιππέα. Σε πρακτικό επίπεδο, όλοι οι δικυκλιστές υποστηρίζουν ότι η μηχανή είναι το καλύτερο μέσο μεταφοράς μέσα στην πόλη και η καλύτερη επιλογή για οδικά ταξίδια, καθώς νιώθουν ελεύθεροι και κομμάτι του δρόμου, ενώ απολαμβάνουν από πιο κοντά από ό,τι οι «οδηγοί καμπίνας» τη φύση.Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι η μοτοσυκλέτα εκθέτει τους αναβάτες της σε κινδύνους – πέρα από τον μόνιμο - διαρκή κίνδυνο του τροχαίου – και επιβαρύνει τον οργανισμό τους, καθώς η ανάβαση και μάλιστα η πολύωρη, προξενεί εμφανή σωματική καταπόνηση. Ξαφνικός κίνδυνος: Απαραίτητος ο εξοπλισμός Στον έκτακτο κίνδυνο ο εξοπλισμός του αναβάτη αποβαίνει τις περισσότερες φορές σωτήριος. Ο μοτοσυκλετιστής, λόγω θέσης, είναι διαρκώς εκτεθειμένος και απειλείται από σοβαρούς τραυματισμούς, σε περίπτωση που εμπλακεί, έστω και χωρίς δική του υπαιτιότητα, σε τροχαίο ατύχημα. Ο σωστός και πλήρης

εξοπλισμός μπορεί να αποδειχθεί ο απόλυτος «φύλακας» τη δεδομένη στιγμή και σίγουρα μετατρέπει σε ηπιότερους τους τραυματισμούς που πιθανώς θα προκύψουν από την πτώση (στο 99% των ατυχημάτων, όπου εμπλέκεται και μηχανή, σημειώνεται πτώση του αναβάτη). Φυσικά, το κράνος σώζει… Η χρήση κράνους είναι αυτονόητη, καθώς επίσης και του ειδικού πανωφορίου (μπουφάν) που διαθέτει ενισχύσεις στους ώμους, στον αυχένα, στον θώρακα και στους αγκώνες. Το προστατευτικό μπουφάν προφυλάσσει επίσης και από την αφυδάτωση που μπορεί να προκαλέσει η διαρκής έκθεση στον αέρα και τη σκόνη του δρόμου. Χωρίς στολή, μην ξεκινάς… Μπότες, γάντια, προστατευτικά για τα γόνατα και παντελόνια με ενισχύσεις στην περιοχή του γόνατος και των γλουτών συμπληρώνουν την εξάρτυση. Μια πτώση ή, ακόμη χειρότερα, μια σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες σε αναβάτη με ελλιπή εξοπλισμό. Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, κακώσεις μαλακών μορίων, κατάγματα στα χέρια, στα πόδια, στα πλευρά και στη λεκάνη, τραυματισμοί στον θώρακα ή στην κοιλιακή χώρα είναι συχνά το αποτέλεσμα ενός ατυχήματος, που μπορεί να συμβεί οπουδήποτε και οποτεδήποτε.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•21

Αντιγήρανση

Συνεργάστηκε ο Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος, MD, MS, PhD, ορθοπαιδικός χειρουργός, διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Χέρια γερά στην τρίτη ηλικία

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Οι παθήσεις Οι συχνότερες παθήσεις των χεριών σε συνάρτηση με τον χρόνο είναι: Η συμφυτική θυλακίτιδα (παγωμένος ώμος). Η κινητικότητά του περιορίζεται λόγω ζαρώματος του θυλάκου που περιβάλλει τα οστά και εμφανίζεται συνήθως σε ασθενείς με διαβήτη ή άλλες χρόνιες παθήσεις. Οι βλάβες του τενόντιου πετάλου, που παρουσιάζουν πόνο στον ώμο. Οφείλονται σε φθορά, ασβεστοποίηση και ρήξη των τενόντων, που ευθύνονται για την κίνηση της συγκεκριμένης άρθρωσης. Η επικονδυλίτιδα, η οποία προκαλεί πόνο στην εξωτερική επιφάνεια του αγκώνα λόγω εκφύλισης και μερικής ρήξης των μυών, που στη συνέχεια προκαλούν έκταση των δακτύλων και του καρπού. Το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα, που προκαλείται από την πίεση του μέσου νεύρου στον καρπό, όταν αυτό διέρχεται από τον ομώνυμο σωλήνα. Είναι η συνηθέστερη νευροπάθεια που οφείλεται σε εξωτερική πίεση του νεύρου. Παρουσιάζει πόνο και μούδιασμα στα δάχτυλα χωρίς όμως να προσβάλει τον μικρό δάκτυλο. Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος, τέλος, που προκαλείται από τη στένωση της «θήκης» από όπου και διέρχονται οι καμπτήρες τένοντες των δακτύλων. Αποτέλεσμα της βλάβης είναι η δυσκολία έκτασης του δακτύλου όταν αυτό έχει λυγίσει στην παλάμη.

Γεια στα χέρια σας!

> > > > >

Πρώιμη διάγνωση Ιδιαίτερα σημαντική για τις παθήσεις των χεριών είναι η πρώιμη διάγνωση, με βασικό πλεονέκτημα τη γρήγορη έναρξη της κατάλληλης θεραπείας.Έντονα συμπτώματα, όπως αιφνίδιος πόνος, σε συνδυασμό με ερυθρότητα, μείωση της κινητικότητας των αρθρώσεων που δεν βελτιώνεται σε βραχύ διάστημα, είναι σημάδια που πρέπει να οδηγήσουν στον γιατρό.Ήπια συμπτώματα, που δεν διαρκούν αρκετά, δεν είναι ανησυχητικά. Αντίθετα, συμπτώματα που δεν υπήρχαν και κρατούν αρκετές μέρες πρέπει να διερευνώνται και να αντιμετωπίζονται.

Η ώρα του ειδικού Εκτός από το ιστορικό του εξεταζόμενου και την απαραίτητη κλινική εξέταση, μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές ή απεικονιστικές εξετάσεις (ακτινογραφία, υπέρηχοι, μαγνητική τομογραφία), αν υπάρχουν αμφιβολίες για τα αίτια των συμπτωμάτων. Η αντιμετώπιση των περισσότερων παθήσεων είναι συντηρητική. Συνήθως η ανάπαυση του πάσχοντος άκρου με βραχυχρόνια λήψη αναλγητικών φαρμάκων σε συνδυασμό με φυσικοθεραπεία οδηγεί σε ίαση. Εάν η πάθηση οφείλεται σε καταπόνηση μίας άρθρωσης, η προσωρινή ακινητοποίηση, με νάρθηκα, μειώνει τα συμπτώματα. Στην περίπτωση της επικονδυλίτιδας του αγκώνα συνιστάται ένας ειδικός νάρθηκας με τον οποίο «ελέγχεται» ο πόνος.

Αποφύγετε τη συστηματική καταπόνηση των χεριών. Πραγματοποιείτε τις βαριές εργασίες σε περισσότερο χρόνο. Ξεκουράζετε τα χέρια σας μεταξύ των δραστηριοτήτων. Η ισορροπημένη διατροφή βοηθά στην επούλωση των τραυματισμών και στην αποφυγή επιδείνωσής τους. Απαιτείται τακτική εξάσκηση των μυών και των αρθρώσεων με ασκήσεις διατάσεων και ενδυνάμωσης.

Αρθρώσεις, μύες και τένοντες χρειάζονται φροντίδα για να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση. Οι συχνότερες επαγγελματικές παθήσεις μετά την οσφυαλγία είναι αυτές των χεριών, καθώς συχνά συνοδεύονται από σημαντική νοσηρότητα και απώλεια ωρών εργασίας.

Ο

ι ερευνητές της Παγκόσμιας Ιστορίας υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος εξελίχθηκε τόσο μέσα στους αιώνες γιατί διέθετε αφ’ ενός εγκέφαλο με απίστευτες δυνατότητες, αφ’ ετέρου τα χέρια του, που έγιναν το βασικό εργαλείο και το κυριότερο μέσο προόδου σε όλα τα στάδια της εξέλιξής του. Από τα ανθρώπινα χέρια «πέρασαν» όλες οι ανακαλύψεις και επαναστάσεις, με πρώτη τη γεωργική, που του προσέφερε την τροφή. Κομμάτι της παραγωγής και της επιβίωσης των ανθρώπων, τα άνω άκρα αποτελούν βασικά μέρη του σώματος, καθώς μ’ αυτά εργαζόμαστε, εκφράζουμε συναισθήματα, χειριζόμαστε συσκευές, δημιουργούμε τέχνες, γράφουμε. Στα πρώτα τους βήματα «κρατάμε τα παιδιά από το χέρι», αλλά και ζητάμε τη «χείρα» της αγαπημένης μας. Είναι μάλιστα «εργαλεία» που συνεχώς εκσυγχρονίζονται, αφού έχουν μάθει να οδηγούν αεροπλάνα, να χειρίζονται πληκτρολόγια και πολύπλοκες συσκευές, τελικώς να... «χειρ-ουργούν». Παράλληλα, όμως, είναι και εκτεθειμένα στους κινδύνους της καθημερινότητας και υπόκεινται στη φθορά του χρόνου, γι’ αυτό και χρειάζονται φροντίδα προκειμένου να

παραμένουν δραστήρια και υγιή σε όλη μας τη ζωή. Χειρο…πιαστοί κίνδυνοι Οι παθήσεις των άνω άκρων συνήθως οφείλονται: - Στη χρόνια καταπόνηση, η οποία μάλιστα λειτουργεί αθροιστικά κατά τη διάρκεια της ζωής. - Σε οξείς τραυματισμούς. - Σε χρόνια εκφύλιση των ανατομικών στοιχείων, λόγω της γήρανσης παράλληλα με την καθημερινή χρήση τους. Στη χρόνια καταπόνηση, η συνεχής χρήση ορισμένων μυών ή τενόντων (αναλόγως και με το είδος της απασχόλησης) οδηγεί σε σταδιακή (φυσιολογική) φθορά και διαταράσσει τη λειτουργικότητά τους. Στην περίπτωση τραυματισμού η ανατομική δομή των βραχιόνων, όπως οι τένοντες του ώμου ή τα οστά των χεριών, υφίστανται ρήξεις ή και κατάγματα, δηλαδή διακοπή της συνέχειάς τους. Στη χρόνια εκφύλιση, η «υπομέγιστη» χρήση τους, για μεγάλο διάστημα, φθείρει πολλά και διαφορετικά ανατομικά στοιχεία των χεριών, με αποτέλεσμα την έκπτωση της λειτουργίας τους.


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

22•in•vitro

Ηealthy tips Για τη σωστή διατροφή

+

ÐñïôéìÞóôå ôçí îáêïõóôÞ ðëÝïí ìåóïãåéáêÞ (åëëçíéêÞ êõñßùò) äéáôñïöÞ. Ãéá ðáñÜäåéãìá: ÐáñèÝíï åëáéüëáäï üóï óõ÷íüôåñá ãßíåôáé êáé üóðñéá ìßá ìå äýï öïñÝò ôçí åâäïìÜäá. Ìçí îå÷íÜìå Üëëùóôå ðùò ùò ¸ëëçíåò Ý÷ïõìå ôï ðëåïíÝêôçìá íá ôç èåùñïýìå «äéêÞ ìáò». Óôïõò «ìïíôÝñíïõò» êáéñïýò, ôùí îÝíùí óõíçèåéþí, áò ôçí åðáí-åíôÜîïõìå óôï êáèçìåñéíü äéáôñïöéêü ìáò ðñüãñáììá.

ÁíôéêáôáóôÞóôå ôï âïýôõñï ìå + ôï åëáéüëáäï. Èá äéáðéóôþóåôå ìÝóá óå ëßãåò ìüíï âäïìÜäåò áëëá-

ãÞ ðñïò ôï êáëýôåñï óôçí êáèçìåñéíÞ óáò öüñìá.

+

Πίνετε άφθονο νερό! Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού είναι λίγο πολύ γνωστές και απαραίτητες για τον οργανισμό μας. Αν προτιμάτε, μπορείτε να προσθέσετε μερικές φέτες λεμόνι στην κανάτα του νερού, για «έξτρα» γεύση.

ood g +

+

Συνηθίστε τα πολλά και μικρά γεύματα. Οι έρευνες δείχνουν πως οι άνθρωποι που τρώνε 4-5 γεύματα την ημέρα ελέγχουν πολύ ευκολότερα την όρεξη και το βάρος τους κι έτσι παραμένουν υγιείς και σε φόρμα. δεν έχετε παρά να εφαρμόσετε κι εσείς την ίδια μέθοδο.

+

Εφοδιαστείτε με υγιεινά σνακ στη δουλειά. Οι μπάρες δημητριακών, ένα μήλο, ένα γιαούρτι και κάποιος φυσικός χυμός ή τσάι είναι επιλογές που ισορροπούν τη διατροφή, ενώ δεν αφήνουν παραπονεμένο το στομάχι σας.

+

Πίνετε άφθονο πράσινο τσάι. Έχει αποδειχθεί πως είναι ιδιαίτερα ευεργετικό για τον οργανισμό μας και την αποτοξίνωσή του, ενώ συμβάλλει στην επιτάχυνση του μεταβολισμού.

+

Αντικαταστήστε κατά το δυνατόν το κρέας με το ψάρι. Όπως ήδη πιθανόν ξέρετε, τα ψάρια είναι πολύ καλή πηγή ιωδίου και αποτελούν τροφή με υψηλή θρεπτική αξία σε πρωτεΐνες, λίπος και βιταμίνες Α, Β, D. Βάλτε τα στη διατροφή σας!

Μάθετε να διαβάζετε τις ετικέτες των τροφίμων όταν πηγαίνετε στο super market και να διαλέγετε τροφές που δεν περιέχουν περισσότερο από 10 gr λίπους ανά 100 gr προϊόντος.

Τρώτε μόνο όταν πεινάτε και αν θέλετε να τσιμπολογήσετε, κάντε το υγιεινά τουλάχιστον. Το φαγητό από ανία είναι άσκοπο και «χαλάει» τη διατροφή μας, ενώ το τσιμπολόγημα, όταν γίνεται σε μικρό βαθμό και περιέχει ελαφριά σνακ, είναι ακίνδυνο.

+

Να προτιμάτε ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, ρύζι και άλλα δημητριακά. Έχει αποδειχθεί ότι είναι ιδιαίτερα ωφέλιμα για τη διατροφή μας, καθώς τα προϊόντα ολικής άλεσης είναι πιο πλούσια σε βιταμίνες της ομάδας B (υπεύθυνες για την εύρυθμη λειτουργία του νευρικού συστήματος), σε σχέση με τα προϊόντα από λευκό αλεύρι.


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

in•vitro•23

-Μην αποκλείετε από τη διατροφή σας καμία ομάδα τροφών. Ο οργανισμός χρειάζεται όλα τα θρεπτικά συστατικά – βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, φυτικές ίνες, πρωτεΐνες κ.λπ. – που προσλαμβάνει από τα διαφορετικά επίπεδα της διατροφικής πυραμίδας.

-

Μην τρþτε υπερâολικέò ποσότητεò τυριοý. Óίãουρα το τυρί είναι πολý ùöέλιμο ãια τον ανèρþπινο ορãανισμό, καèþò στα συστατικÜ του συμπεριλαμâÜνονται οι âιταμίνεò, το ασâέστιο κ.Ü., αλλÜ όταν καταναλþνεται ÷ùρίò μέτρο μπορεί να αποâεί «âαρý» ãια τη υãεία μαò.

bad

Αποφύγετε το αλκοόλ. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ προκαλεί αυξημένη διούρηση και αφυδατώνει τον οργανισμό, ενώ παράλληλα τον επιβαρύνει με άχρηστο θερμιδικό φορτίο.

-

Αποφεύγετε τα λιπαρά και τα τηγανητά σε μεγάλες ποσότητες. Μπορείτε, για παράδειγμα, να αντικαταστήσετε τις τηγανητές πατάτες που συνοδεύουν τα γεύματα με ψητά λαχανικά. Τρώγοντας λιγότερες τηγανητές πατάτες, μακαρόνια ή ψωμί και περισσότερα λαχανικά, έχετε μια άκρως ισορροπημένη διατροφή.

-

-

-

¼ταν âãαίνετε έξù ãια öαãητό, μην δοκιμÜæετε συνε÷þò όλα τα μεæεδÜκια που υπÜρ÷ουν στο τραπέæι. Μπορείτε να ξεκινÞσετε με μια μεãÜλη σαλÜτα και να επιλέξετε ένα (μόνο) κυρίùò ãεýμα.

Πείτε «όχι» στο πολύ αλάτι. Το νάτριο – συστατικό του αλατιού – είναι απαραίτητο για τον οργανισμό μας σε συγκεκριμένες ποσότητες και η κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων μπορεί να αποβεί επιζήμια για την υγεία. Περιορίστε το και αντ’ αυτού νοστιμίστε τις τροφές με μυρωδικά, λεμόνι και βότανα.

Πείτε όχι στο άγχος. Οι στρεσογόνες καταστάσεις έχουν αρνητικό αντίκτυπο (και) στο σώμα, προκαλώντας μεταξύ άλλων αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος.

-

Μην παραμελείτε το πρωινό. το μεγάλο και ισορροπημένο πρωινό είναι ό,τι καλύτερο για ένα σωστό διατροφικό πρόγραμμα, ενώ ένα πρωινό γεύμα γεμάτο υδατάνθρακες και πρωτεΐνες αλλά και λίγα λιπαρά, μπορεί να κρατήσει χαμηλά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

-

Μην τρώτε αργά το βράδυ. Το να πηγαίνει κανείς με βαρύ στομάχι στο κρεβάτι ούτε καλό κάνει στον ύπνο ούτε και στο σώμα, καθώς πρόκειται ουσιαστικά για την πιο «επικίνδυνη» ώρα για μια σωστή διατροφή. Έχει παρατηρηθεί ότι το 40% των «αιφνιδίως θανόντων» είναι άτομα που έπεσαν για ύπνο με γεμάτο στομάχι.

-

Μην τρώτε γρήγορα το φαγητό σας και προσπαθήστε να το απολαύσετε. Αν καταβροχθίζουμε λαίμαργα, κινδυνεύουμε περισσότερο να πάρουμε περιττά κιλά και δεν κάνουμε καλό στον οργανισμό μας.

-

Μην το παρακÜνετε με τα delivery. Íα ξέρετε ότι δεν κÜνει âέâαια κακό, όμùò το öαãητό απέξù δεν πρέπει να ãίνει συνÞèεια, παρÜ το ότι αποτελεί την «εýκολη λýση».


24•in•vitro

Cover Story Ρευματικές παθήσεις

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

Συνεργάστηκε ο Αλέξανδρος Α. Ανδριανάκος Ρευματολόγος, Αμ. Επ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη

...Κινηθείτε γρήγορα!


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•25 Περισσότερες πληροφορίες για τις ρευματικές παθήσεις στη σελίδα 45

Όταν ο γιατρός διαγιγνώσκει κάποια ρευματική πάθηση, αυτοάνοση ή άλλη, ο ασθενής παγώνει. Συχνά κυριεύεται από φόβο, καθώς σκέφτεται τον πόνο που το πρόβλημα συνεπάγεται αλλά και τυχόν άλλες βλάβες που μπορεί να παρουσιαστούν σε ζωτικά του όργανα. Οι ρευματικές παθήσεις είναι πολύ συχνές. Στον δυτικό κόσμο, τα ρευματικά νοσήματα είναι συχνότερα από οποιαδήποτε άλλη ομάδα νοσημάτων. Υπολογίζεται ότι το ένα τρίτο όλων των ανθρώπων μπορεί να πάσχει σε κάποια περίοδο κατά τη διάρκεια της ζωής του. Στην Ευρώπη, κάθε οικογένεια επηρεάζεται με κάποιο τρόπο από μια ρευματική πάθηση. Στη χώρα μας, ειδικότερα, οι ρευματικές παθήσεις συνιστούν ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα, καθώς πάσχουν από αυτές περίπου 2.500.000 Έλληνες. Τι εννοούμε, όμως, όταν λέμε ρευματικές παθήσεις; Είναι οι μη τραυματικές και μη χειρουργικές παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, δηλαδή του συστήματος που μας εξασφαλίζει ένα από τα πολυτιμότερα αγαθά, την κίνηση. Είναι παθήσεις των αρθρώσεων, των μυών, των οστών και της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, ορισμένες ρευματικές παθήσεις, όπως π.χ. οι αυτοάνοσες, προσβάλλουν και διάφορα άλλα όργανα, όπως π.χ. τους νεφρούς, το δέρμα, τα μάτια, τους πνεύμονες, την καρδιά, τις αρτηρίες, τις φλέβες, το ήπαρ, τον εγκέφαλο κ.τ.λ.

Πώς ταξινομούνται

Πρόκειται για περίπου 200 διαφορετικά νοσήματα, τα οποία μπορεί να ταξινομηθούν σε έξι μεγάλες ομάδες:

1

Φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις

Οι παθήσεις αυτές, αρκετές από τις οποίες είναι οι πιο σοβαρές, χαρακτηρίζονται από φλεγμονή στον αρθρικό υμένα, δηλαδή αρθρίτιδα, ή/και από φλεγμονώδη προσβολή άλλων οργάνων και περιλαμβάνουν τέσσερις υποομάδες: Αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις (ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο Sjögren, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, αγγειίτιδες, σκληρόδερμα κ.ά.). Οροαρνητικές σπονδυλαρθρίτιδες (αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα, αντιδραστική αρθρίτιδα κ.ά.). Κρυσταλλογενείς αρθρίτιδες (ουρική αρθρίτιδα κ.ά.). Διάφορες άλλες φλεγμονώδεις αρθρίτιδες (ρευματικός πυρετός, ιογενής αρθρίτιδα, οικογενής μεσογειακός πυρετός, σαρκοειδική αρθρίτιδα κ.ά.).

> > > >

2Οστεοαρθρίτιδα

Η οστεοαρθρίτιδα χαρακτηρίζεται από φθορά του αρθρικού χόνδρου, που καλύπτει την επιφάνεια των οστών μέσα στην άρθρωση και από υπερπλασία των οστών στα όρια της άρθρωσης. Έτσι δημιουργούνται οστικές προεξοχές, που λέγονται οστεόφυτα, αλλά ο κόσμος τις ξέρει ως «άλατα». Η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να εντοπίζεται σε οποιαδήποτε άρθρωση, αλλά συχνότερα προσβάλλει τις αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης, του γόνατος, των χεριών και του ισχίου.

3

Οσφυαλγία - Ισχιαλγία

Οσφυαλγία είναι ο πόνος στη μέση και ισχιαλγία είναι η επέκταση του πόνου κατά μήκος του σκέλους με ή χωρίς μούδιασμα. Τα συχνότερα αίτια είναι τα λεγόμενα «μηχανικά αίτια», όπως οι μυοσυνδεσμικές βλάβες (που συνήθως έχουν σχέση με λανθασμένο τρόπο άρσης βάρους ή καθίσματος στην καρέκλα του γραφείου), η οστεοαρθρίτιδα της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, η δισκοκήλη, η σπονδυλολίσθηση κ.τ.λ., και ακολουθούν τα φλεγμονώδη ρευματικά αίτια, όπως, για παράδειγμα, η αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα και σπανιότερα άλλες παθήσεις, όπως οστεοπόρωση κ.ά.

4 Αυχεναλγία - Αυχενικό σύνδρομο

Αυχεναλγία είναι ο πόνος στον αυχένα, δηλαδή στο πίσω μέρος του λαιμού, και αυχενικό σύνδρομο είναι η επέκταση του πόνου προς το κεφάλι με ή χωρίς ζάλη, ή προς τον ώμο ή και κατά μήκος του άνω άκρου με ή χωρίς μούδιασμα. Οι αιτίες τους είναι ανάλογες με εκείνες της οσφυαλγίας - ισχιαλγίας.

5

Παθήσεις εξωαρθρικού ρευματισμού

Οι παθήσεις αυτές αφορούν τα λεγόμενα περιαρθρικά μαλακά μόρια. Τέτοια μόρια είναι π.χ. οι μύες, οι τένοντες και οι ενθέσεις τους (δηλαδή οι θέσεις πρόσφυσής τους πάνω στα οστά), τα τενόντια έλυτρα (δηλαδή οι σωληνωτές θήκες που περιβάλλουν τους τένοντες) και οι ορογόνοι θύλακοι (δηλαδή οι μικρές κύστεις, που περιέχουν ελάχιστη ποσότητα υγρού και έχουν ως κύρια αποστολή τη μείωση της μηχανικής τριβής κατά τη σύσπαση των μυών και την κίνηση των αρθρώσεων). Επομένως στις παθήσεις εξωαρθρικού ρευματισμού περιλαμβάνονται περιαρθρίτιδες, τενοντοελυτρίτιδες, ενθεσοπάθειες, ορογονοθυλακίδες, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, ινομυαλγία κ.ά.

6Ομάδα των διαφόρων ρευματικών παθήσεων Εδώ περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων και οι μεταβολικές παθήσεις των οστών (π.χ. οστεοπόρωση, οστεομαλάκυνση, νόσος του Paget κ.ά.). Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα, δηλαδή από λιγότερη ποσότητα οστού, και, δεύτερον, από διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής δομής των οστών, με αποτέλεσμα τη μείωση της αντοχής τους και τον αυξημένο κίνδυνο κατάγματος.

Τα ένοχα συμπτώματα

Το κύριο και κοινό σύμπτωμα των ρευματικών παθήσεων είναι: Ο πόνος που, ανάλογα με την πάθηση, μπορεί να εντοπίζεται σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις, σε τένοντες ή μυς, στη μέση ή στον αυχένα.

Άλλα συμπτώματα σε πολλές παθήσεις είναι:

> >

Η δυσκαμψία των αρθρώσεων, δηλαδή δυσκολία στην κίνηση, ιδιαίτερα μετά την ανάπαυση. Η διόγκωση μιας ή περισσότερων αρθρώσεων. Όταν η διόγκωση της άρθρωσης είναι «σκληρή» στην ψηλάφηση, τότε πρόκειται για οστεοαρθρίτιδα. Αντίθετα, όταν η διόγκωση οφείλεται σε οίδημα μαλακών μορίων ή σε συλλογή υγρού μέσα στην άρθρωση, τότε πρόκειται για κάποια φλεγμονώδη ρευματική πάθηση, όπως είναι π.χ. η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα κ.ά. Η ευαισθησία στην πίεση μιας ή περισσότερων αρθρώσεων. Σε ασθενείς με φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις μπορεί να εμφανιστούν και επιπλέον κλινικά σημεία στις αρθρώσεις, όπως:

> > > >

Ερυθρότητα.  Θερμότητα, δηλαδή αυξημένη τοπική θερμοκρασία. Επίσης σε ασθενείς με φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις και ιδιαίτερα με αυτοάνοσες, οι οποίες συχνά προσβάλλουν, εκτός από το μυοσκελετικό σύστημα, και άλλα όργανα, μπορεί να εμφανιστούν και διάφορα άλλα συμπτώματα, όπως πυρετός, καταβολή δυνάμεων, εξανθήματα στο δέρμα, εξελκώσεις στο στόμα, κοκκίνισμα ή πόνος στα μάτια, τριχόπτωση, κεφαλαλγία, βήχας, δύσπνοια κ.ά. Τέλος, αν στους ασθενείς με αρθρίτιδα δεν έχει γίνει έγκαιρη διάγνωση ή/και ορθή θεραπευτική αντιμετώπιση, μπορεί να αναπτυχθούν παραμορφώσεις των αρθρώσεων και περιορισμός ή/και κατάργηση των κινήσεών τους, με αποτέλεσμα μακροχρόνια λειτουργική ανικανότητα ή/και αναπηρία.

>

Παράγοντες κινδύνου και πρόληψη Κάποιες ρευματικές παθήσεις είναι δυνατόν να προληφθούν σύμφωνα με τους ειδικούς. Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνά κάποιος είναι ορισμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως: Η παχυσαρκία για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος και του ισχίου, την ουρική αρθρίτιδα, την οσφυαλγία και ορισμένες παθήσεις εξωαρθρικού ρευματισμού. Η επαναλαμβανόμενη επαγγελματική μηχανική επιβάρυνση ή οι μικροτραυματισμοί των αρθρώσεων για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος και του ισχίου. Η μεγάλη κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών για την ουρική αρθρίτιδα και την οστεοπόρωση.

> > >

>

Η φτωχή σε ασβέστιο διατροφή, το περπάτημα λιγότερο από μισή ώρα την ημέρα, η έλλειψη σωματικής άσκησης, το κάπνισμα, η αμηνόρροια διάρκειας μεγαλύτερης από έναν χρόνο και το χαμηλό σωματικό βάρος για την οστεοπόρωση.

Θεραπευτικές «τομές»

Σήμερα, χάρις στις προόδους της ρευματολογίας είναι εφικτό να επιτευχθούν: • αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων, • δραστική μείωση των κοινωνικοοικονομικών τους επιπτώσεων, • βελτίωση στην ποιότητα ζωής των ασθενών.

Σε κάθε ασθενή με ρευματική πάθηση μπορεί να επιτευχθεί βελτίωση τόσο του πόνου και των άλλων συμπτωμάτων, όσο και της λειτουργικής ικανότητας, ενώ στους ασθενείς με σοβαρές ρευματικές παθήσεις, όπως είναι π.χ. η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα, η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, οι αγγειίτιδες κ.λπ., μπορεί να επιτευχθεί ύφεση ή σημαντική καταστολή των κλινικών τους εκδηλώσεων και αναστολή της εξέλιξής τους. Η επίτευξη ύφεσης σε αυτές τις παθήσεις έχει καταστεί εφικτή χάρις στην καλύτερη κατανόηση της παθογένειάς τους, που είχε

ως αποτέλεσμα την ανακάλυψη και εισαγωγή στη θεραπευτική τους αντιμετώπιση νεότερων φαρμάκων, όπως π.χ. των λεγόμενων βιολογικών παραγόντων, που αποτελούν την πιο σημαντική μέχρι σήμερα θεραπευτική εξέλιξη στη ρευματολογία. Οι βιολογικοί παράγοντες εξουδετερώνουν είτε ορισμένα κύτταρα είτε τις λεγόμενες κυτταροκίνες, που παράγονται από κύτταρα και παίζουν κεντρικό ρόλο στην παθογένεια αυτών των παθήσεων. Προϋποθέσεις, βέβαια, για να είναι αποτελεσματική η θεραπευτική αντιμετώπιση των ρευματικών παθήσεων είναι: α) η έγκαιρη διάγνωση και β) η πρώιμη και ορθή θεραπευτική παρέμβαση.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

26•in•vitro

Cover Story Ρευματικές παθήσεις

Τι λένε οι έρευνες Πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις που έγινε στον γενικό πληθυσμό ενηλίκων (άτομα ηλικίας 19 ετών και πάνω) από το Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών, με τη συνεργασία πολλών γιατρών ρευματολόγων, έδειξε ότι η συχνότητα των ρευματικών παθήσεων είναι σημαντικά μεγαλύτερη στις γυναίκες (34%) από ό,τι στους άνδρες (20%) και αυξάνει σημαντικά με την πρόοδο της ηλικίας από 4% σε άτομα ηλικίας 19-29 ετών σε 52% σε άτομα ηλικίας 70 ετών και πάνω.

Από τις έξι μεγάλες ομάδες των ρευματικών παθήσεων συχνότερη είναι η οστεοαρθρίτιδα (13%) και ακολουθούν η οσφυαλγία - ισχιαλγία (11%), η αυχεναλγία - αυχενικό σύνδρομο (4,8%), η ομάδα των διαφόρων ρευματικών παθήσεων (4,4%), οι παθήσεις του εξωαρθρικού ρευματισμού (4,3%) και οι φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις (2,1%), στις οποίες περιλαμβάνονται οι αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις (1,1%), οι οροαρνητικές σπονδυλαρθρίτιδες (0,5%) και οι κρυσταλλογενείς αρθρίτιδες (0,5%).

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Δρ Παναγιώτης Τρόντζας, Ρευματολόγος, Πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας για τη Μυοσκελετική Υγεία (ΕΠΕΜΥ)

Η

ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια συστηματική αυτοάνοση πάθηση, η οποία κυρίως προκαλεί φλεγμονή των αρθρώσεων, αλλά μερικές φορές μπορεί να προσβάλει και άλλα όργανα προκαλώντας συστηματικές εκδηλώσεις. Η νόσος παρουσιάζει παγκόσμια κατανομή και προσβάλλει όλες τις εθνικές ομάδες. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι πάσχουν περισσότεροι από 100.000 Έλληνες. Οι γυναίκες προσβάλλονται περίπου τρεις φορές συχνότερα από τους άνδρες. Η νόσος μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία (ακόμα και παιδιά μπορεί να προσβληθούν από νεανική ρευματοειδή αρθρίτιδα), αλλά η συχνότητά της αυξάνεται με την ηλικία, με τη μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης να τοποθετείται μεταξύ της τέταρτης και της έκτης δεκαετίας της ζωής. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα συνήθως ξεκινά από τις αρθρώσεις των χεριών (καρποί, δάκτυλα) ή/και τις αρθρώσεις των ποδιών (δάκτυλα, αστράγαλοι, γόνατα). Οι αρθρώσεις εμφανίζουν πόνο, διόγκωση (πρήξιμο), αυξημένη θερμοκρασία και δυσκαμψία (δυσκολία στην κίνηση), η οποία είναι πιο έντονη τις πρωινές ώρες (πρωινή δυσκαμψία). Στην πορεία μπορεί να προσβληθεί οποιαδήποτε άρθρωση. Στις περισσότερες περιπτώσεις κατά την έναρξη η προσβολή είναι πολυαρθρική και συμμετρική, αλλά μπορεί να προσβληθεί και μία μόνον άρθρωση (25% των περιπτώσεων). Η νόσος εξελίσσεται με υφέσεις και εξάρσεις αλλά, τελικά, χωρίς την κατάλληλη θεραπεία

προκαλεί μόνιμες βλάβες στις αρθρώσεις, οι οποίες οδηγούν σε παραμορφώσεις και αναπηρία. Σε μερικούς ασθενείς, εκτός από τις αρθρώσεις, προσβάλλονται και άλλα όργανα, όπως το δέρμα (ρευματικά οζιδία) και τα μάτια με την εμφάνιση ξηρότητας (σύνδρομο Sjogren) ή και άλλες σοβαρότερες βλάβες (επισκληρίτις). Σπανιότερα μπορεί να προσβληθούν η καρδιά, οι πνεύμονες και το νευρικό σύστημα, ενώ σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να εμφανισθούν απειλητικές καταστάσεις, όπως η νεκρωτική αγγειίτιδα και η αμυλοείδωση.

Πώς γίνεται η διάγνωση Η διάγνωση της ρευματοειδούς στηρίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση του ασθενούς και επιβεβαιώνεται με εξετάσεις αίματος (όπως η αύξηση της ΤΚΕ και της CRP ή η παρουσία αυτοαντισωμάτων στον ορό των ασθενών, όπως ο ρευματοειδής παράγων ή τα αντιCCP αντισώματα). Οι ακτινογραφίες αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου (αρθρικές διαβρώσεις και άλλες βλάβες), αλλά στα πρώτα στάδια είναι φυσιολογικές και δεν βοηθούν στη διάγνωση. Η μαγνητική τομογραφία των προσβεβλημένων αρθρώσεων αποκαλύπτει πρώιμα βλάβες της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, αλλά σπάνια είναι απαραίτητη για τη διάγνωση. Μερικές φορές η νόσος ξεκινά άτυπα και τότε χρειάζεται να περάσει κάποιο χρονικό διάστημα προκειμένου να τεθεί με σιγουριά η διάγνωση.

Οι πιο συχνές φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα (0,67%), η ουρική αρθρίτιδα (0,47%), η αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα (0,24%), η ψωριασική αρθρίτιδα (0,17%), το σύνδρομο Sjögren (0,15%), η ρευματική πολυμυαλγία (0,37% σε άτομα ηλικίας 50 ετών και πάνω), η γιγαντοκυτταρική (κροταφική) αρτηρίτιδα (0,08% σε άτομα ηλικίας 50 ετών και πάνω) και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (0,05%). Από την ανάλυση των δεδομένων της έρευ-

νας βρέθηκε ότι οι ρευματικές παθήσεις αποτελούν μέγιστο κοινωνικό πρόβλημα στη χώρα μας, καθώς ευθύνονται για τα εξής:

39% 47% 26% 20%

όλων των χρόνιων προβλημάτων υγείας. της μακροχρόνιας λειτουργικής ανικανότητας. των απουσιών από την εργασία. όλων των ιατρικών επισκέψεων.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•27

Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης Διαγνώστηκα με ρευματοειδή αρθρίτιδα στην ηλικία των 29 χρόνων, όταν έπειτα από έντονους και επίμονους πόνους στα χέρια μου αναγκάστηκα να πάω στον γιατρό. Η διάγνωση ήταν άμεση και κατηγορηματική: Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Πρώτη φορά το άκουγα. Είχα ακούσει για τα αρθρικά σε ηλικιωμένα άτομα, αλλά δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα συνέβαινε σε μένα. «Είμαι πολύ νέα, γεμάτη ζωή και όνειρα. Δεν μπορεί να συμβεί αυτό σε μένα», έλεγα στον εαυτό μου αλλά και στους γύρω μου με θυμό. Πολύ σύντομα άλλαξε η ζωή μου θεαματικά.

Εκείνη την περίοδο είχα πολλές οικογενειακές και επαγγελματικές υποχρεώσεις, αφού ήμουν μητέρα ενός μικρού παιδιού, εργαζόμουν αρκετές ώρες και είχα πολλές δραστηριότητες. Η αρρώστια έκανε κάθε μέρα όλο και πιο αισθητή την παρουσία της. Ο βασανιστικός πόνος από τη δυσκινησία είχε ως αποτέλεσμα απλές καθημερινές κινήσεις να γίνονται με μεγάλη προσπάθεια. Αναγκάστηκα να ακολουθήσω άλλο ρυθμό στη ζωή μου και να αναστείλω πολλές από τις δραστηριότητές μου. Ξαφνικά όλα γύρω μου έγιναν ασπρόμαυρα. Βυθιζόμουν όλο και περισσότερο στη θλίψη και

στην απομόνωση. Πέρασαν περίπου δύο χρόνια όπου αρνιόμουν να δεχτώ την κατάστασή μου και να πάρω οποιαδήποτε θεραπεία. Δυο δύσκολα, βασανιστικά χρόνια, ικανό διάστημα, όμως, ώστε να ωριμάσει μέσα μου η σκέψη ότι δεν θα έπρεπε να αφήσω την αρρώστια να με καταβάλει και να με νικήσει. Έπρεπε εγώ να της επιβληθώ και να την υποτάξω. Από τότε έχουν περάσει περίπου 22 χρόνια. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα έχει γίνει πλέον σύντροφός μου. Ένας δύστροπος σύντροφος που, όμως, έχω μάθει να συμβιώνω ειρηνικά μαζί του.

Έχοντας την επιστήμη στο πλευρό μου και τα αποτελεσματικά όπλα που μας παρέχει πλέον η σύγχρονη ρευματολογία, έδωσα τη μάχη μου και την κέρδισα. Είχα βέβαια και απώλειες, κάποιες μη αναστρέψιμες βλάβες στις αρθρώσεις των χεριών μου, αποτέλεσμα της δίχρονης απομόνωσής μου, αλλά αισθάνομαι την ικανοποίηση του νικητή. Αγαπώ και σέβομαι τον εαυτό μου, έχω μάθει να ακούω το σώμα μου και τις ανάγκες του, αισθάνομαι δυνατή και ικανή να αντιμετωπίσω οποιαδήποτε δυσκολία. Έχω χρωματίσει τη ζωή μου με τα πιο φωτεινά χρώματα!

Η θεραπεία H θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας εξαρτάται από τη βαρύτητα που παρουσιάζει κάθε φορά, την ηλικία του ασθενούς καθώς και από τη συνύπαρξη άλλων νοσημάτων και των φαρμάκων που παίρνει ο ασθενής για αυτά τα νοσήματα. Αρχικά εστιάζεται στην αντιμετώπιση του πόνου και της φλεγμονής με τη χορήγηση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων ή/και κορτιζόνης. Ασκήσεις, φυσικοθεραπεία και μερικές φορές χειρουργικές επανορθωτικές επεμβάσεις είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της λειτουργικότητας των ασθενών. Όμως όλα αυτά τα μέτρα δεν είναι αρκετά, γιατί η νόσος εξελίσσεται διαρκώς, καταστρέφει τις αρθρώσεις προκαλώντας παραμορφώσεις και, τελικά, αναπηρία. Γι’ αυτό οι ρευματολόγοι χορηγούν στους ασθενείς ανοσοτροποποιητικά φάρμακα (όπως η μεθοτρεξάτη, η λεφλουνομίδη και η κυκλοσπορίνη) με σκοπό να αναχαιτισθεί η καταστροφική πορεία της νόσου. Ακόμα και έτσι όμως ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών (μεγαλύτερο του 30%) δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία, ενώ από τους υπόλοιπους αρκετοί ασθενείς εξακολουθούν να έχουν σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή ζωή τους. Παρά τη χορηγούμενη θεραπεία παρουσιάζουν δραματική επιδείνωση στην ποιότητα της ζωής τους λόγω του χρόνιου βασανιστικού πόνου, της κόπωσης, της μειωμένης λειτουργικότητας και της παραγωγικότητας αλλά και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν κατά τη συμμετοχή τους σε οικογενειακές, κοινωνικές, ψυχαγωγικές και σεξουαλικές δραστηριότητες. Έρευνες μεταξύ των ασθενών έχουν αναδείξει ως πρωταρχική προσδοκία τους την παραγωγή φαρμάκων που θα τους επιτρέψουν την επιστροφή στην προηγούμενη ζωή τους. Το πρόβλημα αυτό φαίνεται ότι επιλύθηκε τα τελευταία χρόνια με την εφαρμογή των σύγχρονων «βιολογικών θεραπειών». Οι θεραπείες αυτές στηρίζονται στην περιοδική ενέσιμη χορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων, τα οποία εξουδετερώνουν ουσίες που προάγουν τη φλεγμονή (όπως ο TNF) στον οργανισμό, αναστέλλοντας την πορεία της νόσου. Αποτέλεσμα είναι η πρό-

ληψη της αναπηρίας αλλά και η βελτίωση «της λειτουργικότητας» των ασθενών και «το αίσθημα καλής σωματικής και ψυχικής υγείας». Οι 9 στους 10 ασθενείς που λαμβάνουν βιολογικές θεραπείες θεωρούν ότι αντιστράφηκε η έκπτωση της ποιότητας ζωής που είχε προκαλέσει η ασθένεια. Τα τελευταία δέκα χρόνια στους ασθενείς με σοβαρή ρευματοειδή αρθρίτιδα χορηγούνται οι βιολογικοί παράγοντες (Ιnfliximab, Etanercept, Adalimumab, Αnakinra, Abatacept, Rituximab, Tocilizumab, Certolizumab pegol, Golimumab), οι οποίοι αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα οδηγώντας μερικές φορές σε ύφεση ή έστω σε νόσο χαμηλής ενεργότητας. Παράλληλα βελτιώνουν θεαματικά την καθημερινή ποιότητα ζωής των ασθενών, ενώ ταυτόχρονα παρεμποδίζουν την εγκατάσταση μόνιμων βλαβών στις αρθρώσεις. Τα φάρμακα αυτά επιτρέπουν στους ρευματοπαθείς να παραμένουν λειτουργικοί και παραγωγικοί στις προσωπικές και επαγγελματικές δραστηριότητές τους. Τα προβλήματα των βιολογικών θεραπειών έχουν να κάνουν αφενός με την πρόκληση ανεπιθύμητων ενεργειών (λοιμώξεις, συνήθως ήπιες) και αφετέρου με το αυξημένο κόστος. Επιπλέον είναι και ο τρόπος χορήγησής τους, αφού όλα είναι ενέσιμα (ενδοφλέβια ή υποδόρια) σε συχνά χρονικά διαστήματα. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι ασθενείς αναζητούν νεότερα σκευάσματα, που να χορηγούνται λιγότερο συχνά και να είναι ευκολότερα στη χρήση. Η απάντηση στο αίτημα ήρθε πρόσφατα με την κυκλοφορία εξελιγμένων βιολογικών φαρμάκων που δεν χορηγούνται πολύ συχνά (όπως το golimumab, το οποίο χορηγείται με υποδόρια ένεση μία φορά τον μήνα), ενώ βελτιώθηκαν σημαντικά οι συσκευές χορήγησης, ώστε η ένεση να γίνεται σχετικά ανώδυνα, η βελόνα να μη φαίνεται και γενικά η χρήση από τον ίδιο τον ασθενή να είναι εύκολη και όχι ιδιαίτερα δυσάρεστη. Η βελτίωση της συμμόρφωσης των ασθενών στη θεραπεία είναι βέβαια ιδιαίτερα σημαντική για το τελικό θεραπευτικό αποτέλεσμα.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

28•in•vitro

Συνέντευξη Ιστική μηχανική

Στον Νίκο Σταυρουλλάκι

Θεωρούνται εφικτά τα

600 χρόνια

ανθρώπινης ζωής... Για τις εντυπωσιακές προόδους της επιστήμης στον τομέα της απομόνωσης, φύλαξης και αξιοποίησης των βλαστικών κυττάρων του οργανισμού, μιλά στο «In Vitro» ο αναπληρωτής καθηγητής Βιοχημείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γεώργιος Κολιάκος, τονίζοντας ότι πλέον είμαστε σε θέση να κατασκευάσουμε ακόμα και άνθρωπο... Απλώς δεν υπάρχει λόγος! Με μακρά διαδρομή στον τομέα της φύλαξης αυτών των «μοναδικών» για τη ζωή κυττάρων, ο καθηγητής Γεώργιος Κολιάκος αναφέρει ότι οι τεχνικές δυνατότητες που διαθέτουμε σήμερα επιτρέπουν θεωρητικά σε ένα βλαστοκύτταρο να ζήσει για πάντα, ενώ η ιδιότητά τους να «σπεύδουν» σε περιοχές βλαβών για να επιδιορθώσουν υπάρχουσες «ζημιές» τα καθιστά τις «ειδικές δυνάμεις» του οργανισμού. Τέλος, σημειώνει ότι η ικανότητά τους να μετασχηματίζονται σε άλλου είδους κύτταρα θα μας επιτρέψει στο μέλλον να έχουμε στη διάθεσή μας όλα τα απαραίτητα «ανταλλακτικά» του ανθρώπινου σώματος, επεκτείνοντας την ανθρώπινη ζωή στα 600 χρόνια!

Γεώργιος Κολιάκος

Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)

Κύριε καθηγητά, διαβάζοντας κάποιος για τα βλαστικά κύτταρα, τα λεγόμενα και βλαστοκύτταρα, και τις δυνατότητες που έχουν από τη φύση τους, σχηματίζει γρήγορα την εντύπωση ότι η Ιατρική βρίσκεται πλέον μπροστά στις πύλες της ζωής, στην «Αρχή» της ζωής. Είναι ορθό; Η ανακάλυψη ότι βλαστικά κύτταρα υπάρχουν στον οργανισμό μας κατά τη γέννηση και μετά από αυτή, άνοιξε νέους ορίζοντες στην ιατρική επιστήμη. Τα βλαστοκύτταρα συμμετέχουν σε μηχανισμούς «ανανέωσης» και «επούλωσης». Αυτό ήταν γνωστό από πολλά χρόνια, αλλά αφορούσε μόνο τους πιο «πρωτόγονους» οργανισμούς. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τέτοιου είδους μηχανισμοί


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

υπάρχουν και στον άνθρωπο, όπου όμως τα βλαστοκύτταρα ελαττώνονται και γηράσκουν κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Η προσπάθεια της σύγχρονης Ιατρικής είναι να ενισχύσει με βλαστοκύτταρα τους φυσιολογικούς μηχανισμούς ανανέωσης και επούλωσης, αλλά και να χρησιμοποιήσει τα κύτταρα αυτά για ανάπλαση και επιδιόρθωση ορ��άνων, όπως είναι η καρδιά, οι νεφροί και το ήπαρ. Μιλήστε μας πιο αναλυτικά για τα βλαστοκύτταρα. Τι είναι; Πού βρίσκονται συγκεντρωμένοι οι «πληθυσμοί» των βλαστοκυττάρων, πώς απομονώνονται και πόσα είδη υπάρχουν; Τελικώς, ποιες είναι οι «κρίσιμες» ιδιότητές τους; Βλαστοκύτταρο ονομάζεται ένα κύτταρο του οργανισμού, όταν αυτό μπορεί να διαιρείται και να δίνει θυγατρικά κύτταρα που είτε είναι όμοια με αυτό είτε διαφοροποιούνται σταδιακά προς άλλα είδη κυττάρων. Από τα βλαστοκύτταρα προέρχονται όλα τα υπόλοιπα κύτταρα του οργανισμού μας. υπάρχουν βλαστοκύτταρα «ολοδύναμα», από τα οποία μπορεί να προέλθει ένας ολόκληρος οργανισμός, «πολυδύναμα», από τα οποία προέρχονται πολλά άλλα είδη κυττάρων, και βλαστοκύτταρα «θυγατρικά» των προηγουμένων, από τα οποία προέρχονται ορισμένα ή ακόμη και ένα μόνο είδος κυττάρου. Βλαστοκύτταρα υπάρχουν σε όλους τους ιστούς του ανθρώπινου οργανισμού. Πολυδύναμα βλαστοκύτταρα, που ήδη χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς, συναντάμε στο αίμα του ομφαλίου λώρου, τον μυελό των οστών και το λίπος. Τα βλαστοκύτταρα απομονώνονται στα εργαστήρια, με βάση χαρακτηριστικά μόρια που εντοπίζονται στην επιφάνειά τους. Μια από τις πιο χρήσιμες ιατρικά ιδιότητές τους είναι ότι μεταναστεύουν στην περιοχή της βλάβης και συντελούν στην επιδιόρθωσή της. Κρίσιμο ζήτημα, συνέχεια της απομόνωσης των βλαστοκυττάρων, είναι η φύλαξή τους. Εσείς έχετε εξειδίκευση στον τομέα της φύλαξης. Ποιες είναι εδώ οι εξελίξεις και πόσο ασφαλής μπορεί να είναι η μακροχρόνια «αποθήκευσή» τους; Όπως προανέφερα, τα βλαστοκύτταρα γερνούν, μάλιστα φαίνεται ότι ένα από τα κύρια αίτια της γήρανσης του οργανισμού μας είναι η γήρανση των βλαστοκυττάρων μας. Σε μια πρόσφατη μελέτη αναφέρεται ότι με τη γή-

Η προσπάθεια της σύγχρονης Ιατρικής είναι να ενισχύσει με βλαστοκύτταρα τους φυσιολογικούς μηχανισμούς ανανέωσης και επούλωσης, αλλά και να χρησιμοποιήσει τα κύτταρα αυτά για ανάπλαση και επιδιόρθωση οργάνων όπως είναι η καρδιά, οι νεφροί και το ήπαρ.

in•vitro•29

ρανση επηρεάζονται πολλές δεκάδες από τα γονίδια των κυττάρων αυτών. δεδομένου ότι τα πλέον κατάλληλα για θεραπευτικές εφαρμογές βλαστοκύτταρα είναι τα αυτόλογα νεαρά βλαστοκύτταρα, φαίνεται λογικό ότι τα κύτταρα αυτά θα είναι χρήσιμα στο μέλλον για θεραπευτικές εφαρμογές, αν φυλαχθούν με ασφάλεια σήμερα. Τα βλαστοκύτταρα, έπειτα από κατάλληλη επεξεργασία, μπορούν να αποθηκευτούν σε σταθερή θερμοκρασία, κάτω από την επιφάνεια του υγρού αζώτου, θεωρητικά για πάντα. ( Έχει υπολογιστεί ένας χρόνος ημίσειας ζωής περίπου 2.000 χρόνια). Εάν η κατάψυξη και η απόψυξη γίνουν με τον ενδεδειγμένο τρόπο, τα κύτταρα αυτά διατηρούν ακέραιες τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Για τον λόγο αυτό ορισμένοι υποψήφιοι γονείς που τυχαίνει να έχουν ενημερωθεί επαρκώς για τις δυνατότητες που προσφέρονται, αποφασίζουν να συλλέξουν και να συντηρήσουν κατά τη γέννηση του παιδιού τους τα πολύτιμα αυτά κύτταρα. Μιλήστε μας για τις μεθόδους φύλαξης και τα διεθνή πρότυπα. Ποια μέθοδο θεωρείτε αξιόπιστη; Τι γίνεται στην Ελλάδα; υπάρχουν σήμερα προδιαγραφές φύλαξης κυττάρων και βιολογικών υλικών, οι οποίες έχουν τεθεί από διεθνείς οργανισμούς. Τα βλαστοκύτταρα που φυλάσσονται για μελλοντική «αυτόλογη χρήση» αποτελούν ένα μοναδικό και αναντικατάστατο βιολογικό υλικό και για τον λόγο αυτό πρέπει να φυλάσσονται με τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί για τα υλικά αυτά. υπάρχουν επίσης διεθνείς προδιαγραφές που αφορούν τις δημόσιας πρόσβασης συλλογές («τράπεζες») αίματος ομφαλίου λώρου. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι το αίμα του ομφαλίου λώρου μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αιμοποιητικό μόσχευμα, σε ορισμένες περιπτώσεις λευχαιμίας ή καρκίνου, όπου δεν υπάρχει ή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτόλογο μόσχευμα ή μόσχευμα που προέρχεται από ιστοσυμβατό συγγενή πρώτου βαθμού. Για τον λόγο αυτό, έχουν δημιουργηθεί οι δημόσιας πρόσβασης «τράπεζες», όπου μπορεί κανείς να χαρίσει τα βλαστοκύτταρα του παιδιού του κατά τη γέννηση. Προσοχή όμως... Στις συλλογές αυτές οι μονάδες που φυλάσσονται δεν θεωρούνται ούτε μοναδικές ούτε αναντικατάστατες και για τον λόγο αυτό οι προδιαγραφές φύλαξης είναι διαφορετικές.

Έχει υπολογιστεί ότι εάν με την πρόοδο της επιστήμης αντιμετωπιστεί κάποτε το γήρας, οι ασθένειες ή και ο «φυσικός» θάνατος, οι άνθρωποι θα πεθαίνουν από ατυχήματα με έναν χρόνο ημίσειας ζωής του πληθυσμού περίπου 600 χρόνια.

Τι ηλικία έχει το πιο «παλιό» βλαστικό κύτταρο στον κόσμο; Πόσα χρόνια μπορούν να φυλαχτούν ασφαλώς τα βλαστοκύτταρα; Αν αντέχουν 2.000 χρόνια (όπως μάλλον αποδεικνύεται), γιατί πεθαίνουν οι άνθρωποι; Αν εννοείτε ζωντανό κύτταρο, αυτό δεν αποκλείεται να υπάρχει από τότε που δημιουργήθηκε η ζωή. Σε υγρό άζωτο, η ομάδα του καθηγητή Μπρόνξμαγιερ πρόσφατα ανακοίνωσε επιτυχή απόψυξη ύστερα από 25 χρόνια, και όπως προανέφερα θεωρητικά τα βλαστοκύτταρα μπορούν να διατηρηθούν σε κατάσταση βαθιάς κατάψυξης για πάντα. Σήμερα καταψύχονται και αποψύχονται με επιτυχία ακόμη και έμβρυα καθώς και μικροί πολυκύτταροι οργανισμοί, όχι όμως ακόμη άνθρωποι, ούτε μεγάλα όργανα. Στο φιλοσοφικό ερώτημα γιατί πεθαίνουν οι άνθρωποι, η βιολογία απαντάει ότι το γήρας και ο θάνατος, με την ανανέωση, επιλογή και ανασυνδυασμό των γενετικών χαρακτηριστικών, σε κάθε επόμενη γενιά, αποτελούν «ευνοϊκά» εξελικτικά φαινόμενα για την προσαρμογή του πληθυσμού στο περιβάλλον. Από την άλλη, υπάρχουν θεωρητικά αθάνατοι «πρωτόγονοι» οργανισμοί που ανανεώνονται συνεχώς με βλαστοκύτταρα. Έχει υπολογιστεί ότι εάν με την πρόοδο της επιστήμης αντιμετωπιστεί κάποτε το γήρας, οι ασθένειες ή και ο «φυσικός» θάνατος, οι άνθρωποι θα πεθαίνουν από ατυχήματα με έναν χρόνο ημίσειας ζωής του πληθυσμού περίπου 600 χρόνια, ενώ εκφράζονται αμφιβολίες αν τελικά η κατασκευή του σώματός μας είναι κατάλληλη για τόσο μακρόχρονη επιβίωση. Από την ανάπλαση ιστών από αρχέγονα βλαστοκύτταρα, βρισκόμαστε στο στάδιο της ανάπλασης ολόκληρων οργάνων. Τι μπορούμε σήμερα να επιτύχουμε με τα βλαστοκύτταρα και ποιες προοπτικές νομίζετε ότι διαφαίνονται στον ορίζοντα; Τόσο η «αναγεννητική ιατρική» με την ανάπλαση των ιστών όσο και η «ιστική μηχανική» με τη δημιουργία αυτόλογων οργάνων βρίσκονται στην αρχή τους με πολλή δουλειά και πολύ κόπο μπροστά τους αλλά και σημαντικές πιθανότητες για ένα λαμπρό μέλλον. Ήδη και τα δύο αυτά πεδία έχουν παρουσιάσει σημαντικά επιτεύγματα, αλλά βρισκόμαστε μόνο στην αρχή. Ένα παράδειγμα είναι η δημιουργία αυτόλογης τραχείας που ανακοινώθηκε πρόσφατα. Γνωρίζω ομάδες

Στόχος είναι η δημιουργία αυτόλογων οργάνων από βλαστοκύτταρα. Υπάρχει το παράδειγμα της τραχείας, υπάρχουν επίσης τα παραδείγματα της ουροδόχου κύστης, των καρδιακών βαλβίδων, τμημάτων του κρανίου, φαλάγγων των δακτύλων και κάτω γνάθου.

που εργάζονται για τη δημιουργία οργάνων, όπως η καρδιά και οι νεφροί, ενώ από την άλλη πλευρά γίνονται εφαρμογές με στόχο τη θεραπεία παθήσεων όπως η καρδιακή ανεπάρκεια, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η ηπατική ανεπάρκεια και η διατομή του νωτιαίου μυελού. Όμως, ο δρόμος δεν είναι ούτε εύκολος ούτε «σπαρμένος με ρόδα». Ποια θα είναι η συνέχεια της αναγέννησης οργάνων; Θα μπορούμε σε λίγα χρόνια να «κατασκευάσουμε» άνθρωπο, πιστεύετε; δεν γνωρίζω κάποιον που θα ήθελε να «κατασκευάσει» άνθρωπο. δεν έχει νόημα. Να «επισκευάσουμε» ναι, να «κατασκευάσουμε» όχι. Η δυνατότητα «κατασκευής» υπάρχει σήμερα με τη θεραπευτική κλωνοποίηση, την εξωσωματική γονιμοποίηση και τη γενετική μηχανική. Κανείς όμως δεν θέλει να το κάνει, δεν υπάρχει λόγος. Εκείνο που γίνεται, και έχει γίνει και στη χώρα μας, είναι να επιλέξουμε ένα υγιές ιστοσυμβατό παιδί που με τη γέννησή του θα δώσει τα βλαστοκύτταρα για να θεραπευτεί το μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας που πάσχει από μία κληρονομική ασθένεια. Αυτό γίνεται σήμερα. Πιστεύετε ότι πλησιάζουμε στο τέλος των μεταμοσχεύσεων (και της δωρεάς οργάνων), αφού θα μπορούμε να αναπαράγουμε ανθρώπινα όργανα από τα κύτταρα του ίδιου του πάσχοντος; Σήμερα οι μεταμοσχεύσεις οργάνων σώζουν ζωές, όμως η ποιότητα ζωής του μεταμοσχευθέντος δεν είναι άριστη, αφού αυτός θα πρέπει να λαμβάνει σε όλη την υπόλοιπη ζωή του πανάκριβα και όχι χωρίς παρενέργειες ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Όπως προανέφερα, στόχος είναι η δημιουργία αυτόλογων οργάνων από βλαστοκύτταρα. Σας ανέφερα το παράδειγμα της τραχείας, υπάρχουν επίσης τα παραδείγματα της ουροδόχου κύστης, των καρδιακών βαλβίδων, τμημάτων του κρανίου, φαλάγγων των δακτύλων και κάτω γνάθου. Κάποτε, αν συνεχιστεί η προσπάθεια, θα έχουμε και καρδιές και ίσως οποιοδήποτε άλλο όργανο. Προσωπικά τι σας ώθησε σε αυτό τον τομέα της επιστήμης; Τι θεωρείτε ελκυστικό; Οι μεγάλες δυνατότητες που ανοίγονατια για να βοηθήσουμε άτομα και οικογένειες να ξεπεράσουν τον πόνο που φέρνει μία ανίατη χρόνια ασθένεια ή μία αναπηρία.

Δεν γνωρίζω κάποιον που θα ήθελε να «κατασκευάσει» άνθρωπο. Δεν έχει νόημα. Να «επισκευάσουμε» ναι, να «κατασκευάσουμε» όχι. Η δυνατότητα «κατασκευής» υπάρχει σήμερα με τη θεραπευτική κλωνοποίηση, την εξωσωματική γονιμοποίηση και τη γενετική μηχανική.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

30•in•vitro

Review

Συνεργάστηκαν οι Αναστάσιος Σπαντιδέας, Παθολόγος - Κλινικός Φαρμακολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνιος Π. Λέπουρας, Παθολόγος, Διευθυντής Β’ Παθολογικής & Διαβητολογικού Ιατρείου Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Κλινικής Ψυχικού

CHECK UP στην τρίτη ηλικία

Γράφει η Ηλέκτρα Αλευρίτη

Το check up σώζει ζωές Μ

ε τον όρο check up εννοούμε τον προληπτικό έλεγχο, ο οποίος στηρίζεται σε κλινικές εργαστηριακές διαγνωστικές εξετάσεις και αποσκοπεί στην έγκαιρη διάγνωση κάποιων διαταραχών που συμβαίνουν ή θα συμβούν στο μέλλον στον οργανισμό μας. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων δίνουν στον γιατρό μια εικόνα για την κατάσταση του ενδιαφερόμενου, ενώ μπορεί να φανεί αν υπάρχει προδιάθεση για κάποια πάθηση ή και να διαγνωστεί αυτή σε πρώιμο στάδιο. Η συχνότητα με την οποία πρέπει να γίνονται οι περιοδικές προληπτικές εξετάσεις είναι συνάρτηση των αρχικών ευρημάτων, αλλά και του βαθμού επικινδυνότητας ή της κληρονομικής προδιάθεσης που κάθε άτομο παρουσιάζει. Για την τρίτη ηλικία, δηλαδή τα άτομα άνω των 65 ετών, ένα απλό βασικό check up περιλαμβάνει κάποιες κοινές εξετάσεις και για τα δύο φύλα και κάποιες μόνο για τους άνδρες ή τις γυναίκες ατομικά. Σκοπός του περιοδικού προληπτικού ελέγχου είναι: Η πρωτογενής πρόληψη (η προαγωγή της ατομικής και οικογενειακής υγείας). Η ανίχνευση παραγόντων κινδύνου για συνήθεις χρόνιες ασθένειες. Η δευτερογενής πρόληψη (η ανίχνευση παθήσεων που δεν έχουν εμφανή συμπτώματα).

> > >

> > >

Η τριτογενής πρόληψη (η παρακολούθηση ήδη υφιστάμενων παθήσεων). Η προώθηση των κανόνων υγιεινής συμπεριφοράς. Η ενημέρωση του ιατρικού φακέλου.

Οι κοινές εξετάσεις

Οι απλοί εργαστηριακοί έλεγχοι που πρέπει να γίνονται κάθε χρόνο, συνήθως περιλαμβάνουν: Μετρήσεις γενικής αίματος και ούρων, σακχάρου, ουρικού οξέως, κρεατινίνης, ηλεκτρολυτών, τρανσαμινάσες, χοληστερόλης, HDL (καλή), LDL (κακή) και τριγλυκεριδίων. Οι καρκινικοί δείκτες στο αίμα δεν είναι προληπτική εξέταση, διότι στα αρχικά στάδια σπανίως ανεβαίνουν. Το αντίθετο μάλιστα. Πολλές καλοήθεις καταστάσεις μπορεί να τους αυξήσουν και να μας προκαλέσουν πανικό. Απεικονιστικά χρειάζεται μία φορά τον χρόνο μία ακτινογραφία, ένας υπέρηχος άνω κοιλίας και ίσως και ένα υπερηχογράφημα θυρεοειδούς.

Ειδικά για τους άνδρες:

• Καρδιολογική εξέταση • Παθολογική εξέταση • Λευκώματα ολικά • Ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογρά-

φημα καρδιάς • Ακτινογραφία θώρακα (απαραίτητη για καπνιστές) • Τεστ κοπώσεως • Υπερηχογράφημα κοιλίας • Ειδική εξέταση PSA για τον καρκίνο του προστάτη • Doppler αγγείων για να εντοπιστούν οι αθηρωματικές πλάκες, στενώσεις και ανευρύσματα στις καρωτίδες και στα αγγεία του σώματος • Occult τεστ κοπράνων για τον εντοπισμό πολύποδων ή όγκων του παχέος εντέρου • Κολονοσκόπηση

Ειδικά για τις γυναίκες:

• Καρδιολογική εξέταση • Παθολογική εξέταση • Ηλεκτροκαρδιογράφημα • Ακτινογραφία θώρακος κάθε πέντε χρόνια • Τεστ Παπανικολάου • Μαστογραφία • Υπερηχογράφημα κοιλίας • Μέτρηση οστικής πυκνότητας και ειδικά όταν η γυναίκα μπαίνει στην κλιμακτήριο • Doppler αγγείων για να εντοπιστούν οι αθηρωματικές πλάκες, στενώσεις και ανευρύσματα στις καρωτίδες και στα αγγεία του σώματος • Occult τεστ κοπράνων για τον εντοπισμό πολύποδων ή όγκων του παχέος εντέρου

Η έγκαιρη διάγνωση για τη διαπίστωση της νόσου πριν εμφανιστούν κλινικά συμπτώματα παρέχει τη δυνατότητα για άμεση και αποτελεσματική θεραπεία ορισμένων παθήσεων, ενώ βοηθά στην καλύτερη αντιμετώπιση χρόνιων νοσημάτων.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

Ο

ι παλαιότεροι έλεγαν: «Φοβού το γήρας, ου γαρ έρχεται μόνον…» και όχι άδικα. Με την είσοδο στην ηλικία της μεγάλης ωριμότητας τα προβλήματα υγείας ξαφνικά αυξάνονται και τα άτομα πρέπει να συμφιλιωθούν με την ιδέα ότι θα βλέπουν πολύ πιο συχνά τον γιατρό τους και ότι ενδέχεται να χρειαστεί να λαμβάνουν σκευάσματα… με τη σέσουλα. Είναι αλήθεια ότι κάποια προβλήματα υγείας εμφανίζονται συχνότερα από άλλα, μιας και είναι, πλέον, γνωστό ότι η πάροδος των ετών, η αύξηση της ηλικίας είναι ενοχοποιητικός παράγοντας για πολλές παθήσεις. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο διαβήτης, η χοληστερόλη αλλά και η αρτηριακή πίεση κατέχουν από τις υψηλότερες θέσεις στη λίστα των κινδύνων όχι μόνο για τους εκπροσώπους της τρίτης ηλικίας αλλά και για τους νεότερους.

in•vitro•31

Το προλαμβάνειν εστί θεραπεύειν

Σακχαρώδης διαβήτης

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι συχνός, καθώς αφορά το 12-14,5% του πληθυσμού. Αν κοιτάξουμε μάλιστα σε ηλικίες μεγαλύτερες των 45-55 ετών, τότε μιλάμε για το 20-24% του πληθυσμού, δηλαδή περίπου ο ένας σε κάθε 4-5 συνανθρώπους άνω των 45 ετών θα έχει διαβήτη. Ο σακχαρώδης διαβήτης θεωρείται από τον λαό μας ύπουλος, διότι μένει για καιρό αδιάγνωστος. Ιδίως ο τύπος 2, που για χρόνια δεν εμφανίζει συμπτώματα. Σε επιδημιολογική μελέτη που ανακοινώθηκε το 2009 στις Ηνωμένες Πολιτείες υπολογίζεται ότι το 35% των διαβητικών στη χώρα δεν γνωρίζει ότι πάσχει. Δυστυχώς ο πιο συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο μαθαίνουμε ότι έχουμε σακχαρώδη διαβήτη είναι οι επιπλοκές του. Πιο συγκεκριμένα, ο ασθενής αντιμετωπίζει την αλήθεια όταν έπειτα από ένα έμφραγμα ή ένα εγκεφαλικό που υπέστη, υποβληθεί σε σειρά ιατρικών εξετάσεων. Σε μελέτη στις ΗΠΑ σε ασθενείς νοσηλευόμενους σε καρδιολογικές εντατικές, το 40% εξ αυτών ήταν διαβητικοί χωρίς να το γνωρίζουν. Κύριος λόγος είναι ότι αρκετοί διαβητικοί για πολύ καιρό εμφανίζουν σχεδόν φυσιολογικά πρωινά σάκχαρα νηστείας σε αντίθεση με τις μεταγευματικές τους τιμές (2 ώρες μετά τα κύρια γεύματα) που είναι παθολογικά υψηλές. Το 30% των ατόμων με σάκχαρο νηστείας 100 mg/dl μπορεί να έχει διαβήτη ή προ-διαβήτη, ενώ ακόμα και με σάκχαρο νηστείας 85 mg/dl το 15% να έχει προδιαβήτη. Είναι πολύ σημαντικό η διάγνωση και θεραπεία της πάθησης να ξεκινήσουν νωρίς, καθώς σε όλες τις μελέτες φαίνεται ότι είναι ο καλύτερος τρόπος για να προλάβουμε τις τραγικές επιπλοκές του.

Χοληστερόλη - Λιπίδια

Είναι εκ των ων ουκ άνευ να γνωρίζουμε έναν από τους πλέον σημαντικούς κινδύνους για την κατάσταση της υγείας της καρδιάς μας και των αγγείων μας. Η αιματολογική εξέταση προσδιορίζει τα επίπεδα της «καλής» χοληστερόλης HDL, που πρέπει να είναι πάνω από 40 mg/dl για τους άνδρες και 50 mg/dl για τις γυναίκες, και της «κακής» χοληστερόλης LDL, που δεν πρέπει να ξεπερνά τα 100 mg/dl. Η

ιδανική ολική χοληστερόλη πρέπει να βρίσκεται κάτω των 190 mg/dl. Οι ειδικοί έχουν διαπιστώσει ότι, παρόλο που ο ένας στους τρεις Έλληνες έχει τιμές χοληστερόλης πάνω από τις φυσιολογικές, μόνο οι τρεις στους δέκα το γνωρίζουν και ακόμη πιο λίγοι δυστυχώς θεραπεύονται.

Αρτηριακή πίεση

Οι ηλικιωμένοι χωρίς αμφιβολία είναι εξ ορισμού πρόσωπα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, καθώς τα 2/3 των υπερτασικών είναι άτομα άνω των 65 ετών, με την αρτηριακή υπέρταση να αποτελεί τον έναν από τους σπουδαιότερους τροποποιήσιμους (μαζί με τον σακχαρώδη διαβήτη και τη χοληστερόλη) παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικά, εμ-

φράγματα, νεφρική και καρδιακή ανεπάρκεια. Η απόφαση παρέμβασης για τη θεραπεία της αρτηριακής πίεσης στηρίζεται βασικά σε δυο κριτήρια: το επίπεδο της συστολικής (μεγάλης) και της διαστολικής (μικρής) αρτηριακής πίεσης που πρέπει να μετρώνται σε ηρεμία τόσο σωματική όσο και ψυχική (που σημαίνει όχι ύστερα από άσκηση, πονοκέφαλο ή καταστάσεις στρες). Τονίζεται ότι 2 ή 3 μετρήσεις αυξημένης πίεσης δεν σημαίνουν υπέρταση και ότι ακόμη και πιέσεις αρκετά αυξημένες δεν πρέπει να δημιουργούν πανικό ούτε χρειάζεται να αντιμετωπιστούν επειγόντως αν δεν υπάρχει καρδιολογικό ιστορικό. Χρειάζεται μέσος όρος τουλάχιστον 50-70 μετρήσεων για να αποφασίσουμε διάγνωση και θεραπεία υπέρτασης.

Πού γίνονται τα check up • Σε δημόσια ή ιδιωτικά νοσοκομεία και κλινικές. •Στους γιατρούς που είναι συμβεβλημένοι με τα ταμεία και διαθέτουν τον απαιτούμενο εξοπλισμό. • Σε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και εργαστήρια (ιδιαίτερα σε αυτά που είναι συμβεβλημένα με τον ασφαλιστικό σας φορέα). Στα δημόσια νοσοκομεία μπορεί η διαδικασία να είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα, αφού θα πρέπει να κλειστούν πολλά ραντεβού για τις εξετάσεις. Στα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα, εργαστήρια και νοσοκομεία μπορεί να έχετε ξε-

μπερδέψει με την όλη διαδικασία μέσα σε ένα πρωινό.

Πόσο κοστίζει

Μπορεί να καλυφθεί από τον εκάστοτε ασφαλιστικό φορέα, αν ο γιατρός έχει συνταγογραφήσει τις εξετάσεις. Αν υπάρχει ιδιωτική ασφάλεια, συχνά το check up προβλέπεται στο ασφαλιστήριο. Ανάλογα με το τι ακριβώς περιλαμβάνει ένα πακέτο check up στα ιδιωτικά κέντρα και με το αν είστε άνδρας ή γυναίκα μπορεί να κοστίσει από περίπου 200 ευρώ (το πιο απλό) μέχρι 400 (το πιο ολοκληρωμένο).


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

32•in•vitro

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρμακα Εμβόλιο για τη φυματίωση  Ελπιδοφόρα είναι τα νέα για την αντιμετώπιση της φυματίωσης, καθώς Αμερικανοί ερευνητές είναι κοντά στη δημιουργία εμβολίου, που θα καταπολεμά τα βακτήρια που την προκαλούν.Επιστήμονες ενέχυσαν τροποποιημένα βακτήρια, «συγγενή» εκείνων που προκαλούν τη νόσο, σε ποντίκια και είδαν ότι με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να προστατεύσουν τα πειραματόζωα από τη φυματίωση.Μέχρι σήμερα υπάρχει μόνο ένα εμβόλιο κατά της νόσου, το οποίο δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό, καθώς περιέχει ζώντα βακτήρια και η χορήγησή του συνδέεται με κινδύνους σε ό,τι αφορά στους ασθενείς με HIV, οι οποίοι αποτελούν άκρως ε��άλωτη ομάδα απέναντι στη φυματίωση.

Νέα θεραπεία για τη νεανική αρθρίτιδα Ελπίδες στα παιδιά που πάσχουν από ιδιοπαθή συστηματική νεανική αρθρίτιδα δίνει μία νέα ουσία, η κανακινουμάμπη (canakinumab). Πρόκειται για έναν βιολογικό παράγοντα που χορηγείται σε μορφή υποδόρροιας ένεσης μία φορά τον μήνα και έχει πολύ καλά αποτελέσματα από τις πρώτες κιόλας εφαρμογές της. Αυτό που κάνει η εν λόγω δραστική ουσία είναι να δεσμεύει την ιντερλευκίνη 1 – η υπερπαραγωγή της οποίας ευθύνεται για την εμφάνιση της νόσου – και να καταστέλλει τη φλεγμονή.

Νέα θεραπεία για το μελάνωμα Η ιπιλιμουμάμπη έχει εγκριθεί στην Ευρώπη για τη θεραπεία του προχωρημένου (μη χειρουργήσιμου ή μεταστατικού) μελανώματος σε ενηλίκους που έχουν λάβει προηγούμενη θεραπεία. Είναι το πρώτο στην κατηγορία του, πλήρως ανθρώπινο μονοκλωνικό αντίσωμα, που ενισχύει την ανοσολογική απάντηση των Τ κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, ώστε να επιτρέπεται στις φυσικές άμυνες του οργανισμού να καταπολεμούν πιο αποτελεσματικά τη νόσο, στοχεύοντας και καταστρέφοντας τα καρκινικά κύτταρα. Η ιπιλιμουμάμπη είναι η πρώτη και μοναδική θεραπεία για το μεταστατικό μελάνωμ, ύστερα από 30 και πλέον χρόνια.

Χάπι news Αισιόδοξα μηνύματα για τη χοληστερόλη Δύο νέες μελέτες έδειξαν ότι μπορεί να μειωθεί σημαντικά τόσο η Lp(a) όσο και η LDL χοληστερόλη με τη χορήγηση της ουσίας mipomersen. Και στις δύο μελέτες, που ήταν φάσης 3, οι ασθενείς που συμμετείχαν έπασχαν από ετερόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία – στη μία μάλιστα οι εθελοντές αντιμετώπιζαν και στεφανιαία νόσο. Τα αποτελέσματα και των δύο έδειξαν όχι μόνο μείωση της υψηλής χοληστερόλης αλλά και άλλων αθηρογόνων λιποπρωτεϊνών, όταν προστίθεται στα ήδη λαμβανόμενα υπολιπιδαιμικά θεραπευτικά σχήματα.  Οι ερευνητές είναι ιδιαίτερα αισιόδοξοι κι ελ-

πίζουν ότι ο αναστολέας αυτός έχει δυνατότητες για τη θεραπεία των ιδιαίτερων αναγκών όσων πάσχουν από σοβαρές μορφές οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Η πλασμαφαίρεση είναι η μόνη αποδεκτή θεραπεία σήμερα και το mipomersen θα μπορούσε να μειώσει την ανάγκη αφαίρεσης συστατικών πλάσματος από το αίμα και να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο ως στοχεύουσα θεραπεία για τους ανθρώπους αυτούς και να βελτιώσει αισθητά την ποιότητα ζωής τους. Τα παραπάνω ευρήματα παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο 79ο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης.

Εγκρίθηκε νέος αναστολέας βιοσύνθεσης ανδρογόνων (οξική αμπιρατερόνη) για την αντιμετώπιση του μεταστατικού, ανθεκτικού στον ευνουχισμό, καρκίνου του προστάτη. Απευθύνεται σε ασθενείς των οποίων η νόσος έχει εξελιχθεί στη διάρκεια ή μετά από θεραπεία με χημειοθεραπευτικό σχήμα που περιέχει δοσεταξέλη.

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Εμβολιασμός και αγοριών κατά του HPV Ένα τετραδύναμο εμβόλιο (τύποι HPV 6,11,16,18) κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) μπορεί πλέον να χορηγηθεί σε αγόρια και άνδρες έως την ηλικία των 26 ετών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε να συμπεριληφθούν στο υπάρχον εμβόλιο και νέα δεδομένα μελέτης, από την οποία αποδείχθηκε η υψηλή αποτελεσματικότητα του εμβολίου στην πρόληψη των γεννητικών κονδυλωμάτων στα αγόρια και στους άνδρες ηλικίας από 16 έως 26 ετών. Έτσι, μετά την προστασία κοριτσιών και γυναικών και οι νεαροί άνδρες μπορούν να αποκτήσουν ασπίδα απέναντι στα νοσήματα που σχετίζονται με τον ιό HPV, όπως είναι τα γεννητικά κονδυλώματα. Πιο έμμεσα, ο εμβολιασμός και των ανδρών βοηθά ώστε να μειωθεί η εξάπλωση στον πληθυσμό ενός νοσήματος που προτιμά τις νεαρές ηλικίες.

Πρόληψη εγκεφαλικών λόγω κολπικής μαρμαρυγής Ένα καινοτόμο αντιπηκτικό φάρμακο, που λαμβάνεται από το στόμα και έχει χορηγηθεί ήδη σε περισσότερους από 350.000 ανθρώπους παγκοσμίως, στοχεύει στην πρόληψη των σχετιζόμενων με την κολπική μαρμαρυγή εγκεφαλικών επεισοδίων. Η αντιθρομβωτική αγωγή δαβιγατράνη θεωρείται ως η μεγαλύτερη εξέλιξη έπειτα από διάστημα 50 ετών στους αντιπηκτικούς παράγοντες που έχουν λάβει έγκριση για την πρόληψη του εγκεφαλικού επεισοδίου σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή, την πιο συνηθισμένη μορφή αρρυθμίας της καρδιάς. Υπολογίζεται μάλιστα ότι περίπου 150.000 είναι οι Έλληνες πάσχοντες και ότι προσβάλλει πάνω από το 1% του γενικού πληθυσμού. Η αγωγή με δαβιγατράνη δεν απαιτεί επαναλαμβανόμενες εργαστηριακές εξετάσεις και αλλαγές της δόσης, δεν επηρεάζεται από την τροφή και έχει μικρή πιθανότητα αλληλεπίδρασης με άλλα φάρμακα.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•33

Science Τεχνολογία

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Κοντά στον τεχνητό μυ Ολλανδοί επιστήμονες βρίσκονται πολύ κοντά στη δημιουργία τεχνητού μυϊκού ιστού, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε επεμβάσεις αποκατάστασης, καθώς ανακάλυψαν έναν απλό τρόπο για να τον δημιουργούν στο εργαστήριο, με φυσική δομή. Διαπίστωσαν, έτσι, ότι τα μυϊκά κύτταρα ευθυγραμμίζονται αυτόματα, σε περίπτωση που δεχθούν πίεση προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση – κάτι που αποτελεί βασική διαδικασία για την παραγωγή της δύναμής τους. Παρατήρησαν, επίσης, ότι με τον τρόπο αυτόν τα ενδοθηλιακά κύτταρα ομαδοποιούνταν από μόνα τους, σχηματίζοντας νέα αιμοφόρα αγγεία, καθώς και ότι – το σημαντικότερο – δεν χρειάστηκε να προσθέσουν βιοχημικούς αυξητικούς παράγοντες προκειμένου να προκαλέσουν την εκκίνηση της όλης διαδικασίας. Παλαιότερες απόπειρες είχαν οδηγήσει σε τεχνητό μυϊκό ιστό με αιμοφόρα αγγεία. Ωστόσο, τόσο τα μυϊκά κύτταρα όσο και τα αιμοφόρα αγγεία εμφανίζονταν ανοργάνωτα. Προκειμένου να καταφέρουν να χορηγήσουν στον μυ τη δύναμή του, όλα τα μυϊκά κύτταρα οφείλουν να είναι ευθυγραμμισμένα προς μία κατεύθυνση. Από την πλευρά τους, τα αιμοφόρα αγγεία προσφέρουν στον μυ οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες, στοιχεία απαραίτητα για τη λειτουργία του.

Το iPad για το Αλτσχάιμερ Με ένα απλό τεστ στην οθόνη του iPad, μπορεί να διαφανούν πρώιμα σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ. Βασίζεται σε εικόνες, είναι εξαιρετικά απλό, διαρκεί μόλις δέκα λεπτά και μπορεί να εντοπίσει ακόμη και τον προάγγελο του Αλτσχάιμερ, την ήπια γνωστική διαταραχή. Αυτό το επιτυγχάνει, καθώς ελέγχει ακριβώς το σημείο του εγκεφάλου όπου εμφανίζονται τα αρχικά σημάδια της άνοιας, και το οποίο ρυθμίζει την ανάμνηση των μικρών καθημερινών πραγμάτων, όπως, για παράδειγμα, πού άφησε κανείς τα κλειδιά του.Αρχικά, ο εξεταζόμενος καλείται να θυμηθεί τη θέση διαφόρων συμβόλων που ανάβουν και σβήνουν στην οθόνη του iPad. Στη συνέχεια το τεστ δυσκολεύει, κι από εκεί που θα έπρεπε να θυμηθεί πού βρισκόταν ένα μόνο σύμβολο, στο τέλος καλείται να θυμηθεί τη θέση και των έξι, συνολικά, συμβόλων. Η ακρίβειά του αγγίζει το 95% – σε ό,τι αφορά στον διαχωρισμό υγιών και όσων εμφανίζουν συμπτώματα ήπιας γνωστικής διαταραχής – ενώ αντίστοιχα είναι και τα ποσοστά στον διαχωρισμό ανάμεσα σε όσους αντιμετωπίζουν συμπτώματα Αλτσχάιμερ και εκείνους με ήπια γνωστική διαταραχή.

Ενδοφλέβιο νανο-ρομπότ Κατασκευάστηκε «έξυπνη» σύριγγα η οποία αντιλαμβάνεται πότε τρυπάει τη φλέβα, προκειμένου να σταματά η περαιτέρω πίεση. Έτσι, ο πόνος που συχνά προκαλείται, θα σταματήσει, και θα εκλείψει το φαινόμενο της αποτυχίας των ενδοφλέβιων ενέσεων και της δεύτερης προσπάθειας.

Μ

ια νανομηχανή (συσκευή σε διαστάσεις «νάνο»: 10-9 meters, χίλιες φορές μικρότερη από έναν κόκκο σκόνης) που μοιάζει με αράχνη, θα «κολυμπάει» στο αίμα μας, θα επιδιορθώνει κατεστραμμένες περιοχές, ενώ παράλληλα θα μπορεί να απελευθερώνει διάφορες φαρμακευτικές ουσίες, που θα έχουν προηγουμένως διοχετευθεί στον οργανισμό, ελέγχοντας τον ρυθμό διάσπασής τους.Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια κατασκεύασε αυτοπροωθούμενες μηχανικές «νανο-αράχνες», οι οποίες, όταν εισέλθουν στον οργανισμό, είναι σε θέση να εκτελούν διάφορες ιδιαίτερα λεπτές εργασίες. Για την εισαγωγή τους στο ανθρώπινο σώμα χρησιμοποιήθηκαν σφαίρες διαμέτρου μικρότερης του ενός μικρόμετρου (διάσταση μεγέθους 10-6 meters). Κάθε σφαίρα είναι κατασκευασμένη από δύο ημισφαίρια. Ολόκληρη η σφαίρα μοιάζει με έναν κόκκο σκόνης, ενώ η νανοσυσκευή, για να αποκτήσει τις προωθητικές της δυνατότητες (να «μεταμορφωθεί» σε μοτέρ) είναι εφοδιασμένη με ειδικά σχεδιασμένα μόρια. Απώτερος στόχος των επιστημόνων είναι να καταστήσουν τις συσκευές αυτές «άμεσα ικανές» (ικανές από μόνες τους, χωρίς εξωτερικό χειρισμό) να «διατρέχουν» τους ιστούς, πατώντας πάνω στις ουσίες που υπάρχουν στο ανθρώπινο σώμα. Παράλληλα με τις άλλες «εργασίες», οι νανοσυσκευές αυτές θα είναι σε θέση να ανιχνεύουν όγκους και να ανοίγουν φραγμένες αρτηρίες, ενώ

θα βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού στην καταπολέμηση διαφόρων λοιμώξεων. Το όλο εγχείρημα είναι αποτέλεσμα της ραγδαίας ανάπτυξης που έχει τα τελευταία χρόνια η λεγόμενη «νανοβιοτεχνολογία». Η νανοβιοτεχνολογία είναι ένας ραγδαία αναπτυσσόμενος κλάδος της γενικότερης νανοεπιστήμης και νανοτεχνολογίας, στον οποίο εφαρμόζονται τα εργαλεία και οι διεργασίες κατασκευής νανοδιατάξεων για την κατασκευή νανοδομών και νανοσυστημάτων, τα οποία προορίζονται να υπηρετήσουν τη μελέτη βιολογικών συστημάτων ή την επίδραση του ανθρώπου σε αυτά. Τα λεγόμενα «building blocks» της νανοβιοτεχνολογίας είναι ακριβώς οι ιδιότητες που χαρακτηρίζουν τον «νανόκοσμο» (όρος που περιγράφει περιβάλλον χίλιες φορές μικρότερο από τον γνωστό μικ��όκοσμο). Σε διαστάσεις νανομέτρου μπορούν τώρα να κατασκευαστούν διάφορες δομές και συστήματα, τα οποία, λόγω της διάστασής τους, έχουν πολύ μεγαλύτερη ευαισθησία και διαπερατότητα, επιτρέποντας μεγαλύτερη «αλληλεπίδραση» με τα βιολογικά συστήματα. Οι επιστήμες που σχετίζονται με την ανθρώπινη υγεία επιδιώκουν, πλέον, συνεχώς τη βελτίωση των ερευνητικών μεθόδων βιοανάλυσης, μέσα από τη χρήση νανοδομών για διάφορες βιολογικές διεργασίες. Με τον τρόπο αυτό, αφενός ενισχύεται η παραγωγικότητα στον τομέα της έρευνας, αφετέρου μειώνονται σημαντικά ο χρόνος, η προσπάθεια και η δαπάνη μιας ιατρικής παρέμβασης, που είναι μία από τις κύριες επιδιώξεις της Νανοϊατρικής.

Αισθητήρας όγκων Ένα μικροτσίπ, που θα παρακολουθεί την ανάπτυξη κάποιου όγκου, δημιούργησαν Γερμανοί ερευνητές. Πρόκειται για έναν μικρό αισθητήρα, ο οποίος θα εμφυτεύεται στο σημείο της κακοήθειας, προκειμένου να μετρά τη συγκέντρωση του διαλυμένου οξυγόνου σε κοντινό υγρό ιστού, γεγονός που μπορεί να υποδεικνύει επιθετική ανάπτυ-

ξη του όγκου. Τα στοιχεία θα μεταδίδονται σε εξωτερικό δέκτη, δίνοντας τη δυνατότητα στον γιατρό να παρακολουθεί και να αντιμετωπίζει όγκους που είναι δύσκολο να προσεγγιστούν. Η ομάδα σχεδιάζει ακόμη να προσθέσει αντλία στο μικροτσίπ, που θα μπορεί να απελευθερώνει φάρμακα χημειοθεραπείας.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

34•in•vitro

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε η επίκουρη καθηγήτρια ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρίνα Οικονόμου

Διπολική διαταραχή

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη

Τα συμπτώματα της μανίας Στον έναν πόλο της διπολικής διαταραχής βρίσκεται η μανία. Η ευφορία, που είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα στη φάση της μανίας, ξεπερνά τα όρια του φυσιολογικού και γίνεται παθολογική. Στη φάση ενός μανιακού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν: • Υπερβολικά ευφορική διάθεση, υπεραισιοδοξία •  Έντονη δραστηριότητα • Εκνευρισμός, ανησυχία, ευερεθιστότητα • Γρήγορη και συχνά ανοργάνωτη σκέψη και ομιλία • Διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης • Μειωμένη ανάγκη για ύπνο • Υπερεκτίμηση δυνάμεων και ικανοτήτων, ιδέες μεγαλείου • Μείωση της κριτικής ικανότητας, που επηρεάζει την επαφή με την πραγματικότητα • Υπερκαταναλωτική συμπεριφορά, αλόγιστες οικονομικές δαπάνες • Σεξουαλική υπερδραστηριότητα • Κατάχρηση ουσιών • Αδυναμία αναγνώρισης του νοσηρού της κατάστασης Τα συμπτώματα της κατάθλιψης Στον αντίθετο πόλο της μανίας βρίσκεται η κατάθλιψη. Στη φάση ενός καταθλιπτικού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν: • Καταθλιπτική διάθεση, με ή χωρίς άγχος • Απώλεια των ενδιαφερόντων ή μείωση της ικανοποίησης από δραστηριότητες που ήταν ευχάριστες στο παρελθόν • Απαισιοδοξία ή απελπισία και αίσθημα αβοηθητότητας • Ιδέες ενοχής, αυτομομφής και αναξιότητας • Μείωση της ενεργητικότητας και της ζωντάνιας, εύκολη κόπωση • Ψυχοκινητική ανησυχία ή ψυχοκινητική επιβράδυνση • Δυσκολία στη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων • Διαταραχές του ύπνου • Διαταραχές της όρεξης • Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης • Ευχές θανάτου ή σκέψεις αυτοκαταστροφής και συχνά απόπειρες αυτοκτονίας

Ο κίνδυνος της αυτοκτονίας Δυστυχώς ο κίνδυνος της αυτοκτονίας για τα άτομα με διπολική διαταραχή είναι αυξημένος. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 20-25% των ασθενών κάνει απόπειρες αυτοκτονίας, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται στη φάση της κατάθλιψης. Αλλά και κατά τη φάση της μανίας, το άτομο ενδέχεται να βάλει τη ζωή του σε κίνδυνο μέσα από κατάχρηση ουσιών, ανεξέλεγκτη σεξουαλική συμπεριφορά, οδήγηση με υπερβολική ταχύτητα, πρόκληση ατυχημάτων κ.τ.λ. Πάντως οι ειδικοί τονίζουν ότι οι ιδέες αυτοκαταστροφής πρέπει να αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη προσοχή από το περιβάλλον και απαιτούν άμεση ψυχιατρική παρέμβαση.

Τον 1ο μ.Χ. αιώνα ο Αρεταίος ο Καππαδόκης έγραψε: «Υπάρχουν πολλοί τύποι μανίας, αλλά η αρρώστια είναι μία. Η μελαγχολία είναι η αρχή και μέρος της μανίας».

Η νόσος με τα πολλά πρόσωπα

Η

διπολική διαταραχή (παλιότερα γνωστή ως μανιοκατάθλιψη) είναι μια συχνή, χρόνια και υποτροπιάζουσα ψυχική νόσος, η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από διαταραχή στη συναισθηματική λειτουργία. Πάσχει από αυτήν περίπου το 3-6% του γενικού πληθυσμού. Βασική εκδήλωσή της είναι οι ακραίες διακυμάνσεις στη διάθεση, που συμπαρασύρουν τη σκέψη, τη δραστηριότητα και τη γενικότερη συμπεριφορά του ατόμου. Συνήθως πρόκειται για εναλλαγή φάσεων μανίας με φάσεις κατάθλιψης, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται διαστήματα με φυσιολογική διάθεση (η λεγόμενη νορμοθυμία). Θα μπορούσε να σκεφθεί κάποιος ότι όλοι οι άνθρωποι βιώνουν διακυμάνσεις στη διάθεσή τους, κυρίως ανάμεσα στο συναίσθημα της χαράς και σε αυτό της λύπης. Όμως στη διπολική διαταραχή οι μεταβολές της διάθεσης είναι πολύ διαφορετικές σε ένταση και διάρκεια και συνήθως γίνονται ακραίες, από τη μεγάλη χαρά και ευφορία που μπορεί να πάρει τη μορφή της μανίας στη βαθιά και ανείπωτη θλίψη που μπορεί να πάρει τη μορφή της κατάθλιψης. Τα είδη της διπολικής διαταραχής Υπάρχουν πέντε τύποι διπολικής διαταραχής. Διπολική I: Εμφάνιση τουλάχιστον ενός μανιακού επεισοδίου που απαιτεί νοσηλεία και κατάθλιψης με ή χωρίς νοσηλεία. Διπολική II: Εμφάνιση κατάθλιψης που απαιτεί νοσηλεία και υπομανίας χωρίς νοσηλεία, για διάστημα 4 ημερών. Διπολική III: Εμφάνιση υπομανίας συνδεδεμένης με χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Διπολική IV: Εμφάνιση κατάθλιψης σε έδα-

φος υπερθυμικής ψυχοσύνθεσης και κυκλοθυμικής προσωπικότητας. Διπολική V: Εμφάνιση κατάθλιψης με οικογενειακό ιστορικό διπολικής διαταραχής. Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί είτε πριν από την ηλικία των 30 χρόνων (πρώιμη) είτε μετά την ηλικία των 40 χρόνων (όψιμη). Όσο για τις αιτίες που πυροδοτούν την εμφάνισή της, ένας μεγάλος αριθμός παραγόντων θεωρείται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη της διπολικής διαταραχής. Σ’ αυτό που όλοι οι επιστήμονες φαίνεται, πλέον, ότι συμφωνούν είναι ότι η νόσος έχει βιολογικό υπόβαθρο. Βέβαια κανείς δεν μπορεί να «προδιαγράψει» για κανέναν ότι θα νοσήσει, λαμβάνοντας αποκλειστικά και μόνο υπόψη τη γονιδιακή βάση της ασθένειας. Το θεραπευτικό κομμάτι Τα ελπιδοφόρα νέα είναι ότι η νόσος αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με τα νέα φάρμακα, με τη λεγόμενη ψυχοεκπαίδευση και με ψυχολογική υποστήριξη. Η θεραπεία στοχεύει στην ύφεση των συμπτωμάτων, στη λεγόμενη ψυχοκοινωνική λειτουργικότητα του ασθενούς και, βέβαια, στην πρόληψη της αναζωπύρωσης συμπτωμάτων και υποτροπών. Ειδικά η ψυχοεκπαίδευση παρέχει: ενημέρωση για τη νόσο, εκπαίδευση σε δεξιότητες που διευκολύνουν στην αναγνώριση των πρόδρομων συμπτωμάτων, στην αντιμετώπιση των ειδικών συμπτωμάτων της κάθε φάσης, στη συστηματική λήψη της φαρμακευτικής αγωγής, στην αντιμετώπιση του στρες και των προβλημάτων που απορρέουν από τη νόσο και επηρεάζουν την οικογενειακή και επαγγελματική ζωή του ατόμου καθώς και υποστήριξη για την αντιμετώπιση της χρονιότητας και του κοινωνικού στιγματισμού.


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

in•vitro•35

Bookmarks Προτείνουμε

To «In Vitro» και σε ηλεκτρονική μορφή

Πλέον μπορείτε να διαβάσετε το «in Vitro» και μέσω διαδικτύου. h διαδικασία είναι πολύ απλή. Πληκτρολογήστε την παρακάτω διεύθυνση issuu.com/invitromagazine και θα εμφανιστούν στην οθόνη σας όλα τα τεύχη του περιοδικού. Πατώντας στο εξώφυλλο του ενός θα μπορέσετε να το ανοίξετε και να το ξεφυλλίσετε σε πραγματικό χρόνο. Aν θέλετε μπορείτε να το κατεβάσετε σε μορφή PDF στην επιφάνεια του υπολογιστή σας. Έτσι δημιουργείτε το προσωπικό σας αρχείο από τεύχη του «in Vitro». Προσοχή όμως διότι απαγορεύεται η αναπαραγωγή και αναδημοσίευση των θεμάτων του περιοδικού.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Γιώργος Πατούλης, ορθοπεδικός χειρουργός Εκδόσεις ΚΑΦΚΑΣ

ΤΟ ΔΙΠΛΑΝΟ ΣΚΟΤΑΔΙ Γιώργος Μπούτλας, ορθοπεδικός χειρουργός Εκδόσεις ΜΠΑρΤΖΟυΛΙΑΝΟΣ

Στη σύγχρονη εποχή με το συνεχώς αυξανόμενο πληθυσμό και τους γρήγορους ρυθμούς της ζωής, ο κίνδυνος ατυχημάτων και τραυματισμών είναι αυξημένος. Η βασική γνώση πρώτων βοηθειών είναι απαραίτητη όχι μόνο στον επαγγελματία υγείας αλλά και σε κάθε άνθρωπο που θα γίνει μάρτυρας ατυχήματος ή απρόσμενης ασθένειας κάποιου συνανθρώπου του, έτσι ώστε να αντιδράσει έγκαιρα και αυτοματοποιημένα σε κάθε περίπτωση.Στο βιβλίο «ΠρΩΤΕΣ ΒΟΗθΕΙΕΣ για όλους» περιγράφονται με απλό και κατανοητό τρόπο όλες οι οδηγίες Πρώτων Βοηθειών βήμα προς βήμα, ενώ παρέχονται και πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την πρόληψη των ατυχημάτων σε παιδιά και ηλικιωμένους. Πρόκειται για ιδιαίτερα εύχρηστο και πλήρη οδηγό με τις πιο σύγχρονες πληροφορίες για την παροχή φροντίδας σε περιπτώσεις άμεσης ανάγκης του κάθε διπλανού μας.

Εννιά ιστορίες ανθρώπων, στα όρια του σκοταδιού με το φως, γραμμένες με την ευαισθησία ενός ιατρού, που όμως επέλεξε να «ανοιχθεί» σε... διπλανά δωμάτια της ζωής, αφού είναι παράλληλα αυτοδίδακτος ζωγράφος, πτυχιούχος ιεροψάλτης και μελετητής της βυζαντινής μουσικής. Εννιά ιστορίες, με κοινό χαρακτηριστικό ανθρώπινες επιλογές, που κινούνται στο μεταίχμιο, ανάμεσα στο σκοτάδι και το φως, η συλλογή αυτή διηγημάτων αποπνέει τελικά αισιοδοξία, αφού «μετά το σκοτάδι υπάρχει πάντα ένα φως», όπως λέει και ο ίδιος ο συγγραφέας. «Τα χρώματα», «Τα λευκά γαρίφαλα πάνε έξτρα», «Τα παιδιά», «Η 25η Μαρτίου ήρθε δύο φορές», «Το άγαλμα», «Στο σούπερ μάρκετ», «Το πρώτο φως», «Η αποποίηση» και «Το κυνήγι του προγόνου μου», είναι οι εννέα τίτλοι των ισάριθμων διηγημάτων που περιλαμβάνονται στη συλλογή. Εύκολο στο διάβασμα, βαθύ στο περιεχόμενο, το βιβλίο μπορεί να συνοδεύσει μια στιγμή ξεκούρασης στη σκοτεινή μέρα που πέρασε και τη φωτεινή που θα έρθει οπωσδήποτε...


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

36•in•vitro

Η δίαιτα

Συνεργάστηκε η Φωτεινή Χανιωτάκη, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Ενδεικτικό διαιτολόγιο ΠΡΩΙΝΟ

•1 ποτήρι γάλα σόγιας, 1 φέτα ψωμί ολικής αλέσεως, ταχίνι ΔΕΚΑΤΙΑΝΟ

•1 πορτοκάλι, 5 ανάλατα αμύγδαλα ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΟ

•Καστανό ρύζι με ρεβίθια (ή οποιοδήποτε άλλο όσπριο της αρεσκείας σας) •Σαλάτα με λαχανικά εποχής ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΟ

•3-4 αποξηραμένα σύκα •1 φλιτζάνι πράσινο τσάι ΒΡΑΔΙΝΟ

•Σαλάτα με μαρούλι, αβοκάντο, σταφίδες, κουκουνάρι, ρόδι και τόφου •1 φέτα ψωμί ολικής αλέσεως

Τips > > >

Προσπαθήστε να έχετε ποικιλία τροφίμων στη διατροφή σας. Μην ξεχνάτε τη βιταμίνη Β12 σε συμπλήρωμα ή σε τρόφιμα εμπλουτισμένα με αυτήν. Επιλέξτε για επιδόρπιο ανάλατους ξηρούς καρπούς, όπως αμύγδαλα, καρύδια και πεκάν. Παράλληλα χρησιμοποιήστε τα στη σαλάτα σας. Εμπλουτίστε καθημερινά το διαιτολόγιό σας με φρούτα και λαχανικά. Συνδυάστε τα όσπρια, όπως φασόλια, αρακάς, φακές, ρεβίθια, με ρύζι ή πατάτα για να καλύψετε μέρος της ημερήσιας ανάγκης σας σε πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας. Προσθέστε τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο, όπως πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μπρόκολο, κρεμμύδια, πορτοκάλια, σύκα, ταχίνι. Αρωματίστε τα φαγητά σας με καρυκεύματα, όπως ρίγανη, βασιλικό, δυόσμο, μαϊντανό, κανέλα, κύμινο, δεντρολίβανο, τα οποία περιέχουν ιχνοστοιχεία, όπως το ασβέστιο. Αν επιθυμείτε γλυκό, ο χαλβάς αποτελεί άριστη επιλογή. Για να αυξήσετε την κατανάλωση σιδήρου προτιμήστε φασόλια, σουσάμι, αποξηραμένα φρούτα, πράσινα λαχανικά στον ατμό αλλά και εμπλουτισμένα τρόφιμα, όπως δημητριακά.

> > > > > >

του χορτοφάγου

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Η

χορτοφαγία αποτελεί μια στάση ζωής, η οποία αποκτά συνεχώς όλο και περισσότερους υποστηρικτές τα τελευταία χρόνια. Οι λόγοι που ωθούν κάποιους στη χορτοφαγία είναι πολλοί, αλλά οι κυριότεροι αφορούν στη σωματική και ψυχική υγεία, στη θρησκεία, στην οικολογική συνείδηση, στην αγάπη για τα ζώα, καθώς και στην οικονομική δυσχέρεια. Υπάρχουν διάφορες μορφές χορτοφαγίας. Οι πιο δημοφιλείς είναι: Χορτοφάγοι (Vegetarian): Δεν καταναλώνουν τρόφιμα ζωικής προέλευσης (κρέας, ψάρι) με εξαίρεση τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα αυγά.

Αυστηρά χορτοφάγοι (Vegan): Δεν καταναλώ-

νουν κανένα τρόφιμο ζωικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των γαλακτοκομικών, των αυγών και του μελιού.

Ημιχορτοφάγοι (Semivegetarians):

σε μικρές ποσότητες. Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Διαιτολόγων (American Dietetic Association), η χορτοφαγική διατροφή αποτελεί μια υγιεινή επιλογή, η οποία μπορεί να καλύψει πλήρως τις ημερήσιες διατροφικές μας ανάγκες, θεραπεύοντας παράλληλα πλήθος ασθενειών. Μελέτες δείχνουν ότι οι χορτοφάγοι εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη τύπου ΙΙ, υψηλής πίεσης αλλά και πολλών μορφών καρκίνου, όπως του στομάχου και του παχέος εντέρου. Αυτό κυρίως οφείλεται στη μειωμένη κατανάλωση κορεσμένου λίπους και χοληστερόλης σε συνδυασμό με την αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών και αντιοξειδωτικών ουσιών. Η χορτοφαγική διατροφή μπορεί να υιοθετηθεί από όλες τις ομάδες ηλικιών, όπως βρέφη, παιδιά, έφηβοι, έγκυες, θηλάζουσες και αθλητές. Αυτό όμως προϋποθέτει τον κατάλληλο σχεδιασμό και την απαραίτητη καθοδήγηση από τον αρμόδιο γιατρό ή διαιτολόγο.

Κατά βάση ακολουθούν διατροφή βασισμένη σε φυτικά τρόφιμα, αλλά περιστασιακά μπορεί να καταναλώσουν κρέας, ψάρι, πουλερικά, αυγά και γαλακτοκομικά

Οι νέες τάσεις


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•37

5 τοπ τροφές χορτοφαγίας Ταχίνι

Αποτελεί μια εξαιρετικά θρεπτική επιλογή, η οποία μπορεί να αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τις πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης. Περιέχει σημαντική ποσότητα φυτικών πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, ελάχιστα κορεσμένα λιπαρά και είναι πλούσιο σε φυτοστερόλες, που βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης.

Σταφίδες

Ανά 100 γρ.: 299 θερμίδες, 50 mgr ασβέστιο (5%), 1,9 mgr σίδηρο (10%), 29 mgr ω6 λιπαρά οξέα, 749 mgr κάλιο (10%).

Τόφου

Αβοκάντο

Ανά 100 γρ.: 160 θερμίδες, 110 mgr ω3 λιπαρά οξέα, 1.689 mgr ω6 λιπαρά οξέα, 485 mgr κάλιο (14%), 10 mgr Βιταμίνη C (17%).

Αμύγδαλα

Ανά 100 γρ.: 575 θερμίδες, 21,2 gr πρωτεΐνης, 6 mgr ω3 λιπαρά οξέα, 268 mgr μαγνήσιο, 484 mgr φώσφορο (48%).

Πρόσφατη βρετανική μελέτη έδειξε ότι οι χορτοφάγοι προστατεύονται από καρκίνο, καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια

Μοιάζει με τυρί και είναι παράγωγο σόγιας. Στην Ιαπωνία χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό, ενώ είναι πολύ δημοφιλές στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ. Από τα 9 απαραίτητα αμινοξέα που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός, το τόφου περιέχει τα 8. Επομένως μπορεί να αντικαταστήσει τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης σε μια χορτοφαγική διατροφή. Είναι πολύ καλή πηγή σιδήρου, το οποίο είναι απαραίτητο σε μια χορτοφαγική διατροφή. Το τόφου, λοιπόν, μπορεί να αποτελέσει κατάλληλη διατροφική επιλογή για την κάλυψη αυτή.

Αμύγδαλα

Είναι πλούσια σε ω3 λιπαρά οξέα, τα οποία μειώνουν εντυπωσιακά την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η συστηματική κατανάλωσή τους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της «κακής» LDL χοληστερόλης και στην παράλληλη αύξηση της «καλής» χοληστερόλης HDL. Έρευνα του πανεπιστημίου του King’s College του Λονδίνου απέδειξε ότι τα αμύγδαλα, χάρη στις φυτικές ίνες που περιέχουν, μπορούν να συμβάλουν στη ρύθμιση του σωματικού βάρους, καθώς δημιουργούν αίσθημα κορεσμού. Καλό είναι να προτιμώνται τα ωμά και ανάλατα αμύγδαλα και να καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες (10-20 αμύγδαλα ημερησίως) λόγω της υψηλής θερμιδικής τους αξίας (575 θερμίδες/100γρ.).

Σταφίδες

Ένα ωφέλιμο τρόφιμο φυτικής προέλευσης (προέρχεται από αποξηραμένα σταφύλια), το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή φαγητού, γλυκών αλλά και να καταναλωθεί ως σνακ. Είναι πλούσια πηγή σιδήρου, σεληνίου, φυτικών ινών και βιταμίνης C. Οι σταφίδες αποτελούν την καλύτερη πηγή γρήγορης ενέργειας, καθώς περιέχουν 70% φρουκτόζη και για τον λόγο αυτό θα μπορούσαν να αποτελέσουν διατροφική επιλογή των αθλητών που ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή. Έρευνες δείχνουν ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης στις γυναίκες, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε ασβέστιο.

Τόφου

Ανά 100 γρ.: 70 θερμίδες, 8,2 gr πρωτεΐνης, 1,6 mgr σίδηρος (9%), 9,9 mcg σελήνιο (14%), 20 mgr ασβέστιο (20%).

Αβοκάντο

Ταχίνι

Ανά 100 γρ.: 607 θερμίδες, 17,95 gr πρωτεΐνης (29%), 141 mgr ασβεστίου (14%), 6,35 mgr σιδήρου (79%), 9,39 mgr φυτικών ινών (26%).

Το αβοκάντο είναι ένα μεξικάνικο φρούτο, πλούσιο σε μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, όπως τα ω3 λιπαρά οξέα. Είναι αδιαμφισβήτητη η αντιφλεγμονώδης δράση του σε καταστάσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η οστεοαρθρίτιδα. Περιέχει ελάχιστους υδατάνθρακες και για αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα που πάσχουν από διαβήτη και ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σαλάτες λαχανικών και φρουτοσαλάτες.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

38•in•vitro

Baby boom

Συνεργάστηκε ο Γιάννης Αναστασόπουλος, συντονιστής διευθυντής Β’ ορθοπαιδικής κλινικής Γ.Ν. Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Παιδική πλατυποδία

Γράφει η Αλέκα Κόγκα

Ειδικές καταστάσεις Όταν η πλατυποδία ανήκει στην πιο δύσκολη μορφή της, είναι δηλαδή «δύσκαμπτη», θα χρειαστείτε παιδοορθοπαιδικό, ο οποίος και θα κατευθύνει τις επόμενες κινήσεις σας. Παιδοορθοπαιδικός, όμως, θα πρέπει να παρέμβει και στις περιπτώσεις εύκαμπτης πλατυποδίας, η οποία επιμένει και παραμένει και μετά την ηλικία των δέκα ετών. Επίσης, πρέπει να παρέμβει όταν το παιδί παραπονιέται για πόνους ή «κάψιμο» στα πέλματα ή στη φτέρνα, δεν έχει ιδιαίτερη διάθεση να γυμναστεί και όταν η φτέρνα του γέρνει προς τα μέσα (βλαισότητα).

Ανατομικοί πάτοι και παπούτσια Σήμερα έχει υποχωρήσει η άποψη ότι για κάθε μορφή πλατυποδίας θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ειδικά ανατομικά παπούτσια. Έρευνες αναφέρουν ότι είναι αμφίβολη η προσφορά των παπουτσιών αυτών σε ελαφριές μορφές και επιπλέον δημιουργούν ψυχολογικά προβλήματα στα παιδιά, που νιώθουν διαφορετικά και λιγάκι άβολα. Ειδικά παπούτσια θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε σοβαρές και σπάνιες περιπτώσεις και μόνο μετά την προτροπή του ειδικού γιατρού. Ένα αθλητικό παπούτσι καλής ποιότητας, κλειστό στη φτέρνα, που κρατάει σταθερό το πέλμα στο έδαφος και απορροφά τους κραδασμούς είναι αρκετό για την εύκαμπτη πλατυποδία. Μπορεί επίσης να βοηθήσουν στηρίγματα από σιλικόνη στο εσωτερικό της καμάρας ώστε να ανασηκώνεται το πέλμα που γέρνει προς τα μέσα. Εξάλλου υπάρχουν ειδικοί πάτοι που κατασκευάζονται ανάλογα με τις ανάγκες των ποδιών έπειτα από πελματογράφημα. Αφήστε τα παιδιά να περπατούν ξυπόλητα μέσα στο σπίτι ή σε ανώμαλο έδαφος. Οι μύες των ποδιών γυμνάζονται όταν έρχονται σε επαφή με σκληρές επιφάνειες, δημιουργώντας έτσι καλύτερη αίσθηση ισορροπίας στο παιδί. Στη σπάνια περίπτωση που το παιδί έχει «σφιχτό» αχίλλειο τένοντα (δεν μπορεί να περπατήσει στις φτέρνες του), υπάρχουν ειδικές ασκήσεις, οι οποίες τον επιμηκύνουν, ποιες όμως θα είναι αυτές το κρίνει πάντα ο ειδικός ιατρός.

Μελέτη σε παιδιά 3-6 ετών έδειξε ότι το 1% παρουσίασε δύσκαμπτη πλατυποδία και το 44% εύκαμπτη. Στην ηλικία των τριών παρουσιάστηκε στο 54%, ενώ στην ηλικία των έξι σε μόλις 24%, με τα αγόρια να έχουν διπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης.

Αθώα ή επικίνδυνη;

Η

πλατυποδία «γεννιέται» μαζί με το παιδί, καθώς η χαρακτηριστική καμάρα στα πέλματά του δεν είναι διαμορφωμένη, εξαιτίας της χαλαρότητας των μυϊκών ιστών της περιοχής. Είναι μια συνηθισμένη ανατομική κατάσταση, που τις περισσότερες φορές διορθώνεται μόνη της με τον χρόνο. Ακόμα κι αν παραμείνει, όμως, σπάνια δημιουργεί πρόβλημα και σε ελάχιστες περιπτώσεις απαιτείται ιδιαίτερη ιατρική φροντίδα. Πότε φτιάχνεται η «καμάρα» Η καμάρα στα πέλματα των ποδιών αρχίζει να διαμορφώνεται από τον τρίτο χρόνο της ζωής και ολοκληρώνεται μέχρι την ηλικία των δέκα ετών. Η εικόνα των βρεφικών πελμάτων, σαν «φραντζολάκια», με την καμάρα ουσιαστικά αόρατη, είναι αυτό που ονομάζουμε πλατυποδία και μόνο το 10% των παιδιών τη διατηρεί και στην ενήλικη ζωή του. Η πλατυποδία μπορεί να είναι «εύκαμπτη» ή «δύσκαμπτη». Η πρώτη μορφή είναι η πιο συνηθισμένη και αθώα, καθώς το παιδί δεν νιώθει ενόχληση στο βάδισμα ούτε πόνο. Η «δύσκαμπτη» πλατυποδία είναι σπάνια κι αρκετά επώδυνη για το παιδί. Οφείλεται πάντα σε κάποιο πρόβλημα, που μπορεί να είναι είτε ανατομικής (συνένωση οστών στην περιοχή) είτε νευρολογικής φύσης (εγκεφαλική παράλυση ή σπαστικότητα). Η πρώτη περίπτωση

αντιμετωπίζεται χειρουργικά, ενώ στις άλλες περιπτώσεις ακολουθείται αγωγή, με στόχο να περιοριστεί ο πόνος και να βελτιωθεί η λειτουργικότητα του πέλματος. Κάντε το αλάνθαστο τεστ Το έμπειρο μάτι του παιδιάτρου βλέπει όταν εξετάζει ανάσκελα ένα παιδί αν έχει ή όχι σχηματιστεί η καμάρα του πέλματος κι όταν αργότερα περπατήσει μπορεί να διακρίνει και άλλες ανατομικές λεπτομέρειες από τον τρόπο που αυτό πατά στο έδαφος. Παρ’ όλα αυτά δεν είναι κακή και η δική σας επαγρύπνηση. Παρατηρήστε το αποτύπωμα των πελμάτων του Η πλατυποδία είναι μια συνηθιπαιδιού σας όταν σμένη ανατομική κατάσταση, περπατά ξυπόπου τις περισσότερες φορές λητο για να δείτε εάν υπάρχει καδιορθώνεται μόνη της μάρα ή όχι. Θα πρέπει να σας θορυβήσει αν παραπονιέται ότι πονάει ή νιώθει μυρμήγκιασμα στα πέλματα και στη φτέρνα όταν περπατάει, τρέχει ή κάνει αθλητισμό. Παρατηρήστε επίσης αν φθείρονται γρήγορα τα παπούτσια του, κυρίως στο σημείο του τακουνιού. Ζητήστε, τέλος, από το παιδί σας να πατήσει στις μύτες των ποδιών του. Αν έχει πλατυποδία η καμάρα θα εμφανιστεί και μόλις πατήσει στο πάτωμα θα εξαφανιστεί. Μετά το τεστ αυτό, ίσως σας παραπονεθεί και για πόνο στα πόδια, χαρακτηριστικό της πλατυποδίας.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•39

Ψυχολογία

Συνεργάστηκε η Regine Steidle, κλινική ψυχολόγος

Άρνηση ή Αποδοχή;

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Αποκτήστε επιτέλους το θάρρος της γνώμη σας Πώς; Κυρίως αφήνοντας τον χρόνο να δουλέψει υπέρ σας. Γιατί η δυσκολία μας να πούμε «όχι» είναι αγκιστρωμένη βαθιά μέσα μας και οι ρίζες της φτάνουν ως την παιδική μας ηλικία. Επομένως, δεν μπορούμε (και να θέλουμε) να αλλάξουμε χαρακτήρα, από τη μια μέρα στην άλλη, με μια απλή απόφαση! Για να μάθετε να λέτε «όχι» χρειάζεστε χρόνο. Για να πείτε «όχι» σε μια κατάσταση που σας καταπιέζει, χωρίς να χρειαστεί να αλλάξετε ολόκληρο το «είναι» σας, είναι χρήσιμο ν’ ακολουθήσετε τα παρακάτω τρία απλά βήματα: Συνειδητοποιήστε ότι αισθάνεστε άσχημα (με το «ναι») και βρείτε τους πραγματικούς λόγους γι’ αυτό: Συνειδητοποιήστε ακριβώς τι συμβαίνει: «Φοβάμαι μήπως πληγώσω τον άλλον», «Ο προϊστάμενός μου θα νομίζει ότι δεν είμαι ικανός για τη δουλειά». Αναλύστε τους κινδύνους που επιφυλάσσει μια άρνηση και αποδραματοποιήστε την κατάσταση. Ψάξτε για εναλλακτικές λύσεις: «Θα προτείνω μια άλλη λύση στη μητέρα μου, και θα μετριάσω την επιμονή της, «Θα εξηγήσω στον προϊστάμενό μου τον πραγματικό λόγο της άρνησής μου και έτσι θα καταλάβει. Συνειδητοποιήστε την επιθυμία σας να αλλάξετε γενική στάση απέναντι στο «ναι» και στο «όχι». Εφαρμόστε την στην πράξη κάθε φορά που υποψιάζεστε ότι το «ναι» θα σας ενοχλήσει περισσότερο από το «όχι»: «Δεν θέλω να τρέχω πια στην παραμικρή απαίτηση του κολλητού μου. «Δεν θέλω να συνεχίσουν οι άλλοι να θεωρούν πως μπορούν να μου αναθέτουν όλες τις δουλειές».

1 2 3

Προσοχή! Τρεις αβάσιμοι φόβοι που μας κάνουν να λέμε «ναι» είναι: • Θα θυμώσουν πολύ αν αρνηθώ! • Δεν θα με εκτιμούν τόσο, αν δεν το κάνω! •Θα σκεφτούν άσχημα για μένα, αν δεν δεχτώ; Και οι τρεις φοβόμαστε ότι θα περιορίσουν την αποδοχή μας από τους γύρω μας.

Κρατάτε τις… αποστάσεις Κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη από ζωτικό χώρο. Να τηρεί λελογισμένη «απόσταση» από τους άλλους, στην κυριολεξία. Η τεχνική αυτή βοηθά στη περίπτωση που θέλουμε να πούμε «όχι». Η απόσταση αυτή κυμαίνεται ανάλογα με τον χώρο και το γίγνεσθαι. Οι ειδικοί προτείνουν: • Πάνω από 3 μέτρα σε δημόσιους χώρους. • Από 1 έως 3 μέτρα σε κοινωνικές εκδηλώσεις. • Από 45 εκατοστά έως 1 μέτρο όταν πρόκειται για προσωπικό χώρο. • Από 15 έως 45 εκατοστά για πολύ στενή σχέση.

Π

ολλές φορές δυσκολευόμαστε να αρνηθούμε κάτι που μας ζητούν. Κι αυτό συμβαίνει γιατί όλοι οι άνθρωποι θέλουν να νιώθουν στοργή, εκτίμηση, αγάπη, να αισθάνονται αποδεκτοί, επιθυμητοί και ευχάριστοι. Και για να ανταποκριθούν σε αυτή την ιδανική εικόνα αναγκάζονται να κάνουν «θυσίες»… Λόγου χάριν, από φόβο μήπως δεν παραμείνουν αρεστοί στους γύρω τους, αποδέχονται προσκλήσεις που δεν θέλουν, αναλαμβάνουν δουλειά συναδέλφων, παρ’ όλο που οι τελευταίοι δεν είναι ιδιαίτερα πιεσμένοι, ενδίδουν σε επιθυμίες τρίτων, ιδίως συγγενών, φίλων, γνωστών.

Τολμήστε να εκφράσετε την άποψη και την άρνησή σας. Τρεις λανθασμένες ιδέες που μας εμποδίζουν να πούμε «όχι» είναι: •Δεν έχω το δικαίωμα να αρνηθώ! •Δεν μπορώ να πω «όχι» κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες. •Έτσι κι αλλιώς θα κάνω αυτό που θέλουν!

Ένας «εκ γενετής» ριζωμένος φόβος Όμως, προσοχή, γιατί μπορεί τελικά να εξελιχθεί σε πρόβλημα το να μην ξέρει κανείς να πει «όχι». Πολύ συχνά αυτή η «αδυναμία»

Μάθετε να λέτε «όχι» (ή η μη δυνατότητα) είναι θέμα παιδείας και ανατροφής, αφού ένα «καλό» παιδί δεν λέει ποτέ «όχι», αλλά υπακούει, όπως λένε και οι γονείς. Έτσι, ο «σωστός» υπάλληλος δεν αρνείται την επιπλέον δουλειά, γιατί διαφορετικά ο προϊστάμενος θα τον θεωρήσει «μειωμένης αποδοτικότητας». Συχνά, μάλιστα, ο φόβος μήπως δεν ικανοποιήσουμε τους άλλους, μήπως χάσουμε την αγάπη τους, είναι τόσο βαθιά ριζωμένος μέσα μας, ώστε δεν μας αφήνει να σκεφτούμε «ισορροπημένα» και να κάνουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε. Το πρώτο βήμα σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να μάθουμε να εκδηλώνουμε την πραγματική επιθυμία μας. Το δεύτερο και κυριότερο είναι να προσπαθήσουμε να βρούμε την αληθινή απάντηση στο υπαρκτό ερώτημα: «Γιατί δεν ξέρω να λέω ‘‘όχι’’;». Κάνει καλό να λέμε «όχι» Οι ειδικοί συνιστούν ότι είναι καλό να λέμε «όχι» όταν πραγματικά πρόκειται για θέμα που δεν μας αρέσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι λέμε «όχι» αδιακρίτως, μόνο και μόνο επειδή μας προκαλεί αντιπάθεια ο καλών να πούμε «ναι». Υπάρχουν, ωστόσο, «τακτικές» που μας επιτρέπουν να πούμε «όχι» από πιο «σταθερή» θέση. Το «όχι» χρειάζεται σίγουρα και σταθερά επιχειρήματα, τα οποία πρέπει να επικαλεστούμε. Όσοι δυσκολεύονται να λένε «όχι», είναι ευκολότερο να εκφράσουν την αντίθεσή τους αν «γλυκάνουν» το μήνυμα του «όχι» τους με έναν τόνο κατανόησης της θέσης του άλλου, που θα τους επιτρέψει στη συνέχεια να είναι πιο κατηγορηματικοί στην άρνησή τους. Αν, για παράδειγμα, σε μια ουρά προσπαθήσει κάποιος να περάσει μπροστά, είτε χωρίς να πει οτιδήποτε, είτε με τη δικαιολογία ότι είναι βιαστικός, μπορείτε να αντιτείνετε: «Καταλαβαίνω πως βιάζεστε» και μετά να επιμείνετε: «Αλλά κι εγώ έχω πρόβλημα χρόνου». Μπορείτε, τέλος, να χρησιμοποιήσετε τους υπόλοιπους στην ουρά ως μάρτυρες ενίσχυσης της θέσης σας: «Είμαι βέβαιος ότι όλοι που περιμένουν στην ουρά είναι το ίδιο βιαστικοί με εσάς!».


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

40•in•vitro

Εναλλακτικά

Συνεργάστηκε η Ελένη Πρέκα, δασκάλα της Γιόγκα, υπεύθυνη του Hot Yoga Center των Αθηνών

Hot yoga

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Η

hot yoga δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα πρόγραμμα ασκήσεων yoga, το οποίο εκτελείται σε χώρο με συνθήκες θερμοκρασίας 40 βαθμούς κελσίου και υγρασία 50%. εμπνευστής της είναι ο ινδός Bikram Choudhury. Πηγαίνοντας στην Αμερική, τη δεκαετία του ’70, διαπίστωσε πως παρόλο που ασκούνταν καθημερινά στην yoga που ήξερε, το σώμα του δεν μπορούσε να «επανέλθει» ύστερα από αιφνίδιο τραυματισμό. τι να έφταιγε άραγε; ςκέφθηκε απλά: κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπεύθυνο είναι το κλίμα της Αμερικής, από το οποίο έλειπε η ζέστη και η υγρασία των ινδιών... Έτσι, ο Choudhury, δημιουργώντας τεχνητές συνθήκες ζέστης και υγρασίας σε κλειστό χώρο, παρατήρησε στο σώμα του τα αποτελέσματα που είχε η άσκησή του στη μακρινή πατρίδα του. Όσο για τη μέθοδο yoga; Απέκτησε ένα… νέο παιδί: την hot yoga.

Η hot yoga αποτελεί πρωτοποριακή μορφή σωματικής άσκησης όχι μόνο για όσους αγαπούν τη γιόγκα, αλλά και για εκείνους που θέλουν να χάσουν τα περιττά κιλά τους, αφού υπόσχεται σε σύντομο διάστημα βελτίωση της σωματικής κατάστασης, αλλά και εντυπωσιακή απώλεια βάρους.

3

5 6

Εξαιρέσεις η hot yoga αντενδείκνυται: • ςε όσους έχουν υπέρταση, καθώς η ζέστη μπορεί να επιβαρύνει την κατάσταση. • ςτις εγκύους, καθώς χρειάζεται η σύμφωνη γνώμη του γιατρού. Αν η έγκυος συνήθιζε να ασκείται συστηματικά και πριν από την εγκυμοσύνη, δεν είναι απαγορευτικό για τον οργανισμό της να συνεχίσει. • ςτις μη εξοικειωμένες με την άσκηση γυναίκες, κατά την πρώτη ημέρα των εμμήνων, γιατί ο οργανισμός είναι τώρα σε ευαίσθητη φάση.

1

2

4

Γρήγορες αλλαγές Αν και τα αποτελέσματα της άσκησης με τη hot yoga εξαρτώνται από το πώς αντιδρά το σώμα του κάθε ασκούμενου, αλλαγές μπορούμε να δούμε από τον πρώτο κιόλας μήνα. Χρειάζεται, πάντως, να ασκείται κανείς τρεις φορές την εβδομάδα, για να δει απτά αποτελέσματα, ενώ ιδανικές θεωρούνται οι τέσσερις συνεδρίες την εβδομάδα. οι ειδικοί τονίζουν ότι, ακόμα και αν ασκούμαστε με συχνότητα τεσσάρων συνεδριών την εβδομάδα, ο οργανισμός δεν θα επιβαρυνθεί, γιατί η hot yoga δεν καταπονεί τους μυς. Ένα πιο «χαλαρό» πρόγραμμα συντήρησης είναι δύο συνεδρίες την εβδομάδα, που διατηρεί τη φόρμα του οργανισμού.

6+1 πλεονεκτήματα της hot yoga λιγότερα κιλά: η υψηλή θερμοκρασία σε συνδυασμό με τις ασκήσεις αυξάνουν τους καρδιακούς παλμούς και έτσι το σώμα μας αναγκάζεται να κάψει μέχρι και 1.000 θερμίδες σε 75 λεπτά μαθήματος. το αποτέλεσμα είναι απώλεια βάρους και

«κάψιμο» του συγκεντρωμένου λίπους. Περισσότερη ελαστικότητα: καθώς ο χώρος θερμαίνεται για να ζεστάνει τους μυς, αυτοί τεντώνονται καλύτερα και έτσι αποφεύγεται ο κίνδυνος τραυματισμού τους. επίσης, έχουμε και την επούλωση παλαιότερων μυϊκών τραυμάτων, αφού διευρύνονται οι κινήσεις. γρήγορη εκγύμναση: το σύστημα ασκήσεων της hot yoga είναι μελετημένο με τέτοιο τρόπο, ώστε με μια κίνηση να γυμνάζονται ταυτόχρονα πολλές μυϊκές ομάδες. Έτσι το σώμα αποκτά ομοιόμορφη γράμμωση σε πιο σύντομο διάστημα σε σύγκριση με τις άλλες μορφές άθλησης. εντατική αποτοξίνωση: το συγκριτικό πλεονέκτημα της hot yoga είναι ότι η ζέστη προκαλεί έντονη εφίδρωση, μέσω της οποίας επιταχύνεται ο μεταβολισμός, αποβάλλονται οι τοξίνες από τα ζωτικά όργανα (συκώτι και νεφρούς) και διευρύνονται οι πόροι, διώχνοντας κατάλοιπα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που έχουν επικαθίσει στην επιδερμίδα μας. Έτσι, σε κάθε μάθημα είναι σαν να κάνουμε και έναν ήπιο καθαρισμό προσώπου και γενικότερα δέρματος… Μειωμένη κυτταρίτιδα: ενεργοποιείται το κυκλοφορικό και κινητοποιείται η λέμφος, προκαλώντας υπερθερμία, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταδιακά η κυτταρίτιδα αφήνοντας την επιδερμίδα πολύ πιο λεία και απαλή. ενισχυμένο ανοσοποιητικό: καθώς η άσκηση γίνεται σε χώρο με θερμοκρασία πάνω από 38 βαθμούς κελσίου, το σώμα βιώνει συνθήκες πυρετού χωρίς στην πραγματικότητα να έχει. Αυτό ενεργοποιεί την παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων, τα οποία καταπολεμούν ασθένειες και βακτήρια, κάνοντάς μας έτσι ανθεκτικότερους σε ιώσεις και λοιμώξεις. καλύτερη στάση σώματος: η ενδυνάμωση της εσωτερικής δομής των μυών της σπονδυλικής στήλης, αλλά και των κοιλιακών, έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της στάσης του σώματος δίχως πόνο και υπερβολική προσπάθεια.

7

Κανόνες η hot yoga δεν αρχίζει και τελειώνει στα χρονικά όρια του μαθήματος. Πριν το μάθημα • Απαγορεύεται το αλκοόλ. •είναι απαραίτητο να πίνουμε αρκετό νερό.

Γιόγκα

Μετά το μάθημα •Απαιτείται καθαρισμός και ενυδάτωση προσώπου και σώματος με κατάλληλα σκευάσματα, καθώς έχουν ανοίξει οι πόροι. •Έπειτα από μισή ώρα επιτρέπεται το φαγητό.

με ζέστη και υγρασία


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

Business mail MERCK: Κατά της μητρικής θνησιμότητας H MSD έγινε πρόσφατα μέλος της παγκόσμιας συμμαχίας για την επιβίωση των γυναικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γέννας. Ο πρόεδρος και CEO της MSD Ken Frazier ανακοίνωσε ήδη τη 10ετή δέσμευση της εταιρείας και την υποστήριξη με 500 εκατομμύρια δολάρια της προσπάθειας. Στόχος του προγράμματος «MSD for Mothers» είναι η μείωση του ποσοστού της μητρικής θνησιμότητας κατά 75%. Η παγκόσμια καμπάνια, που τελεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ με τίτλο «Every Woman Every Child», αποτελεί μια μακρόχρονη προσπάθεια με διεθνείς συνεργάτες υγείας. Η καμπάνια της εταιρείας τιτλοφορείται «Μerck for mothers» (λεπτομέρειες στην ιστοσελίδα www. merckformothers.com).

GlaxoSmithKline: Ημέρα Εθελοντισμού αφιερωμένη στα παιδιά της Φλόγας Ξεπέρασαν τις αρχικές προσδοκίες τα αποτελέσματα του προγράμματος «Κατ’ Οίκον Νοσηλείας» που ανακοινώθηκαν σε ειδική εκδήλωση στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο. Από την έναρξη του προγράμματος το 2009 έως σήμερα, έχουν ωφεληθεί από το πρόγραμμα 312 παιδιά. Η GlaxoSmithKline, με αφορμή τα δύο χρόνια του προγράμματος «Κατ’ Οίκον Νοσηλείας», αφιέρωσε την Ημέρα Εθελοντισμού της εταιρείας στα παιδιά της Φλόγας, προσφέροντάς τους

μία ψυχαγωγική εκδρομή στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο. Οι εργαζόμενοι ξενάγησαν περισσότερα από 100 παιδιά της Φλόγας στο πάρκο και ζωγράφισαν μαζί τους, δίνοντάς τους δύναμη στον καθημερινό αγώνα που καλούνται να δώσουν Έως σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 6.100 επισκέψεις από εξειδικευμένους νοσηλευτές σε όλη την Αττική, εξυπηρετώντας όλα τα παιδιά με νεοπλασίες που πληρούν τα κριτήρια για νοσηλεία στο σπίτι.

Roche Hellas: Ίδια γραμμή στην πιστωτική πολιτική Η Roche Hellas ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει την πιστωτική πολιτική που έχει ανακοινώσει ήδη από τον Φεβρουάριο του 2011, χωρίς διαταραχές στις παραδόσεις των φαρμάκων της, αποκλειστικά και μόνο σε όσα δημόσια νοσοκομεία τηρούν την πιστωτική πολιτική της εταιρείας. Η συγκεκριμένη πολιτική είναι: Παροχή πιστωτικού ορίου 60 ημερών συν μια πρόσθετη επιπλέον τρίμηνη έντοκη περίοδο πίστωσης. Ταυτόχρονα η εταιρεία ανακοίνωσε ότι σε περίπτωση που κάποιο δημόσιο νοσοκομείο αδυνατεί να εξοφλήσει το σύνολο του ποσού των ληξιπρόθεσμων τιμολογίων και μπορεί να πληρώσει μόνο ένα μέρος του, θα παραδίδει φάρμακα αξίας ίσης με το ποσό που εξοφλείται από το νοσοκομείο. Ωστόσο, η εταιρεία αναφέρει ότι συνεχίζει να εφαρμόζει πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με το οποίο όλα τα δημόσια νοσοκομεία, ανεξάρτητα από την κατάσταση των οφειλών τους, λαμβάνουν τα φάρμακα για τη θεραπεία απειλητικών για τη ζωή ασθενειών και για το AIDS.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

42•in•vitro

Ομορφιά

Συνεργάστηκε η Βασιλική Κωνσταντά, Παιδίατρος

Παιδική περιποίηση

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Όμορφα από… κούνια

Η Τα παιδικά καλλυντικά είναι πλήρως ελεγμένα και δεν προκαλούν παρενέργειες. Συνήθως χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: 0-3 και 3-6 ετών, αφού καθώς το παιδί μεγαλώνει, η επιδερμίδα του έχει άλλες ανάγκες.

επιδερμίδα του παιδιού είναι αρκετά ευαίσθητη και αυτό που χρειάζεται πραγματικά είναι καθημερινή φροντίδα με προϊόντα που σέβονται τις ανάγκες του. Η υγιεινή και η φροντίδα, λοιπόν, των παιδιών θα πρέπει να γίνει καθημερινή συνήθεια, ιδιαίτερα αναγκαία τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Φροντίδα από τα γεννοφάσκια Το νεογέννητο μωρό σας είναι πλέον στο σπίτι κι εσείς προσπαθείτε να προσαρμοστείτε στο νέο σας πρόγραμμα. Προτεραιότητές σας τώρα πια, να διατηρείτε το μωρό σας ζεστό και χορτάτο. Όμως, μην ξεχνάτε πως και η φροντίδα του δέρματός του είναι το ίδιο σημαντική, καθώς το δέρμα ενός νεογέννητου είναι ευαίσθητο, όπως άλλωστε και το ανοσοποιητικό του σύστημα. Στα φαρμακεία και στα σούπερ μάρκετ θα βρείτε μια μεγάλη ποικιλία καλλυντικών, που είναι κατάλληλα για τα παιδιά σας, όπως: -Υδατικές κρέμες/αλοιφές: Προϊόντα κατάλληλα για να διορθώνουν τον επιδερμιδικό φραγμό και να διατηρούν το δέρμα μαλακό. Επομένως στο ξηρό παιδικό δέρμα, η χρήση μαλακτικών ουσιών δεν είναι προαιρετική για λόγους αισθητικής, αλλά επιτακτική για λόγους υγείας. Όσο πιο ξηρό, λοιπόν, είναι το δέρμα του παιδιού σας τόσο πιο παχύρρευστη κρέμα - αλοιφή θα προτιμήσετε. Όμως κι ένα παιδί με μαλακό δέρμα έχει ανάγκη από ενυδάτωση, για να ενισχύεται ο επιδερμιδικός του φραγμός και να γίνεται έτσι το δέρμα του πιο βελούδινο, αλλά κυρίως πιο ανθεκτικό στο περιβάλλον. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορείτε, αμέσως μετά το μπάνιο του παιδιού, να χρησιμοποιείτε σε ολόκληρο το σώμα του ένα υδαρές γαλάκτωμα ή λοσιόν και μια παχύρρευστη κρέμα ή αλοιφή για τους αγκώνες, τα γόνατα

και τα πέλματά του. -Παιδικά σαπούνια/αφρόλουτρα: Τα παιδικά σαπούνια δεν είναι τίποτε άλλο παρά υποκατάστατα σαπουνιού. Καθαριστικές δηλαδή ουσίες, απαλλαγμένες από αλκάλια και εμπλουτισμένες με ενυδατικούς παράγοντες που, ταυτόχρονα, καθαρίζουν το δέρμα, σέβονται την ισορροπία του και το ενυδατώνουν. Η διαφορά του αφρόλουτρου από το σαμπουάν έγκειται στο ότι στο σαμπουάν προστίθενται ειδικές ουσίες που κάνουν τα μαλλιά να γυαλίζουν. Στα μωρά μπορεί να χρησιμοποιηθεί αφρόλουτρο/σαμπουάν. -Κρέμες/αλοιφές αποφρακτικού τύπου για την περιοχή της πάνας: Στόχο έχουν να δημιουργούν ένα φιλμ προστασίας, ώστε να αποφεύγονται οι ερεθισμοί στην ευαίσθητη περιοχή (δροτσίλα). Απαραίτητες γνώσεις - Ο επιδερμιδικός φραγμός είναι το φιλμ που προστατεύει το δέρμα από το περιβάλλον. Όταν, λοιπόν, το δέρμα είναι ξηρό, σημαίνει ότι το φιλμ αυτό πάσχει, είναι σπασμένο, με αποτέλεσμα να επιτρέπεται η απώλεια νερού. - Για το υγιές δέρμα, τα παιδικά καλλυντικά κατηγοριοποιούνται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. - Τα βρεφικά προϊόντα απευθύνονται σε πιο ευαίσθητη επιδερμίδα.

Tips Η υδατική κρέμα για τα βρέφη πρέπει να είναι πολύ απλής κατασκευής και να χρησιμοποιείται με φειδώ.

Αρκούν και λίγες σταγόνες αμυγδαλέλαιο, σε περίπτωση αμφιβολίας για την ποιότητα της κρέμας.

Η υδατική κρέμα προστατεύει την επιδερμίδα των μωρών και από εθισμούς, όπως από φαγητό, ιδιαίτερα την εποχή του αποθηλασμού, το σάλιο κ.ά.

Η καλύτερη στιγμή για το μπάνιο του νεογέννητου μωρού σας είναι πριν από το τελευταίο γεύμα, δηλαδή γύρω στις 8 με 9 το βράδυ.

Μετά το μπάνιο ρίξτε στα χέρια σας λίγες σταγόνες βρεφικό λάδι και απλώστε το κάνοντας απαλό μασάζ σε όλο το σώμα του μωρού.

Τα παιδικά ταλκ ξηραίνουν την επιδερμίδα του παιδιού και δημιουργούν κρούστα στις πτυχώσεις που ερεθίζονται και βγάζουν εξανθήματα.

Αν στο κρανίο του μωρού σχηματιστεί βρεφική κρούστα, αλείψτε το με λίγο παιδικό λάδι και ξεπλύντε το την άλλη μέρα το πρωί.

Έπειτα από 12-16 βδομάδες να το λούζετε καθημερινά με νερό, και μια - δυο φορές την εβδομάδα με παιδικό σαμπουάν.


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

in•vitro•43

Shopping Ενυδάτωση & καθαριότητα Dermo Solution, CHICCo Το ενυδατικό αφρόλουτρο Χωρίς δάκρυα 750ml της σειράς καλλυντικών «Dermo Solution» της chicco σέβεται τη φυσική ισορροπία του βρεφικού δέρματος, αφήνοντάς το απαλό και ελαφρώς αρωματισμένο. Όπως κι όλα τ’ άλλα προϊόντα της σειράς, έτσι κι αυτό είναι μικροβιολογικά και δερματολογικά ελεγμένο, χωρίς σαπούνι και χωρίς SLS.

Sensitive kids Shower Bath, FREZyDERM Ενυδατικό αφρόλουτρο για παιδιά με ουδέτερο ph, καθαρίζει σε βάθος, καταπραΰνοντας από ερεθισμούς και φλεγμονές, ενώ παράλληλα προστατεύει τη φυσιολογική δερματική χλωρίδα, ενισχύει τον μικροβιολογικό φραγμό και προσφέρει αντιοξειδωτική προστασία από τις ελεύθερες ρίζες. Κι όλα αυτά χάρη στα φυτικά εκχυλίσματα, την προβιταμίνη Β5 και τα διάφορα ήπια καθαριστικά φυτικής προέλευσης που περιέχει.

Smiles 2-6, ColgATE Πρόκειται για μια σειρά από παιδικές οδοντόκρεμες ειδικά παρασκευασμένες για τις ιδιαίτερες ανάγκες βρεφών, νηπίων και παιδιών. Η δροσερή γεύση τους, με εκχυλίσματα μέντας, χαρίζει δροσιά και φρεσκάδα στο στόμα, ενεργώντας παράλληλα κατά της τερηδόνας. Ταυτόχρονα, όλες έχουν ειδικό μετρητή δοσολογίας, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η χορήγηση της σωστής ποσότητας φθορίου στα παιδιά κάθε ηλικίας.

gel Douche Petit Junior, kloRANE Απαλό, θρεπτικό και ενυδατικό σαμπουάν για παιδιά πάνω από τριών χρονών. Κατάλληλο για συχνή χρήση, είναι ειδικά σχεδιασμένο για να προστατεύει τα εύθραυστα μαλλιά του παιδιού και να προλαμβάνει την ξηρότητα του ευαίσθητου δέρματός του. Είναι επίσης υποαλλεργικό, οφθαλμολογικά ελεγμένο και δεν τσούζει τα μάτια

beauty

Σαμπουάν, αφρόλουτρα, κρέμες και άλλα προϊόντα που δεν πρέπει να λείπουν από την… «προίκα» του παιδιού σας, αφού είναι κατάλληλα για την περιποίησή του. Υποαλλεργικά, χωρίς αλκοόλ, και με συστατικά που σέβονται την απαλή επιδερμίδα του.

Baby Cologne, PRoDERM Σχεδιασμένη αποκλειστικά για την ευαίσθητη βρεφική επιδερμίδα και τις εξειδικευμένες ανάγκες της, η κολόνια αυτή είναι ό, τι το καλύτερο για ν’ αρωματίζει με τρόπο… βελούδινο το μωρό σας, χωρίς να ερεθίζει την επιδερμίδα του. Πώς τα καταφέρνει; Λόγω της απαλής σύνθεσής της και των ειδικών επιλεγμένων συστατικών της, που είναι αποτέλεσμα επιστημονικών ερευνών, με στόχο την προστασία της ευαίσθητης επιδερμίδας του μωρού.

Baby Shampoo, JoHNSoN Χάρη στη μοναδική του σύνθεση Όχι Πια δάκρυα είναι τόσο απαλό με τα μάτια όσο το αγνό νερό, αφήνοντας παράλληλα τα μαλλιά του παιδιού ανάλαφρα, καθαρά και χωρίς κατάλοιπα. διατηρεί την ισορροπία της φυσικής υγρασίας των μαλλιών και καθαρίζει σε βάθος, χωρίς να αφήνει καθόλου κατάλοιπα. Ενδείκνυται για συχνό λούσιμο, χάρη στους απαλούς καθαριστικούς παράγοντες.

Potion lotion, ECo.kID υποαλλεργικό γαλάκτωμα σώματος, πιστοποιημένο οργανικά κατά EcocERT, χωρίς τεχνητά αρώματα, τεχνητά συντηρητικά, τεχνητές χρωστικές ή άλλες βλαβερές ουσίες. Με άλλα λόγια, ένα οικολογικό προϊόν κατάλληλο για παιδιά, εφόσον προσφέρει στο δέρμα τους τις φυσικές λιπαντικές ουσίες που χρειάζεται, με απόλυτα φυσικό τρόπο, χωρίς να προκαλεί δερματικούς ή άλλους ερεθισμούς.

«laverna» BABy & kINDER 3 in 1, AuRA VITAE Μια ενυδατική κρέμα αμυγδάλου που φροντίζει βρέφη και παιδιά με άριστο τρόπο, εξαιτίας της μοναδικής πρωτοποριακής σύνθεσής της 3 σε 1, η οποία προστατεύει τα παιδιά από ερεθισμούς και συγκάματα. Το εξειδικευμένο αυτό προϊόν για την ευαίσθητη παιδική επιδερμίδα προσφέρει συγχρόνως και μια πλούσια ενυδάτωση.


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

44•in•vitro

Σημειώσεις

Ç óåλßäα κåι. ôή αυ óας ανή Ü ρ ικ Óôåßλôå μας μ ς α ó μυóôικÜ ðου å ßô æå âοηθοýν να νÜ ðιο υγιåι

Δεν πρέπει να ξεχάσω...

, πα, όπως εγώ ίς ε σ ε ι κ ε τ Αν έχε ας, τον κουζίνα σ η τ σ ο ρ υ θ ά ρ ρα στο ία ζαρντινιέ ιλικό, μ ε τ σ ή τ ε θ πο βασ υ. φυτέψτε ίβανο, περβάζι το ολ ρ τ νηθο, δεν μαϊντανό, ά ικά βότανα σας αρέματ όποια αρω τε να χρησιμοποιήέλε θ σουν και . ουζίνα σας ζ.Χ. σετε στην κ

r magazine.g

itro invitro@inv

Για να ξαναβρούν τη φόρμα τους τα μάλλινα ρούχα που χρειάζομαι εν όψει χειμώνα, τα αφήνω να… απολαύσουν την υγρασία των υδρατμών του μπάνιου, μακριά όμως από θερμαντικά σώματα, καλοριφέρ κ.τ.λ. Κ.Α.

Το τεντόπανό σας έχει χάσει σε κάποια σημεία την αδιάβροχη επίστρωσή του; Η ζημιά θα αποκατασταθεί, αν περάσετε τα σημεία αυτά με ένα διαφανές υλικό υγρής σιλικόνης, που θα βρείτε σε μορφή σπρέι ή βαφής στα χρωματοπωλεία. Κ.Μ.

Όταν θέλω να πλύνω τα φύλλα των φυτών μου και να τους δώσω μια γυαλάδα, προσθέτω σε ένα γαλόνι νερού μισή κούπα σόδα μαγειρικής και ένα κουταλάκι γλυκού λάδι. Τα ανακατεύω καλά και έπειτα ψεκάζω με αυτό όλα τα φυτά, εκτός από αυτά με χνουδωτά φύλλα. Ο.Λ.

Όταν επιθυμώ να μου, κρεμάω χα δώσω έναν άλλον αέρα στην κο ρούμενους πίνα κες, αγοράζω αξ υζίνα κουζίνας σε έν τονα χρώματα εσουάρ και τα ράφια. η έξυπνη μίξη χρωμάτων τοποθετώ σε εμφανή τον χώρο. μπορεί να μετα μορφώσει Α.κ.

Πού θα μας βρίσκετε... NOσοκοΜεια > αττικhσ ΑΘΗΝΑ > νοσοκομείο Αιγινήτειο, Βασ. Σοφίας 72 > γενικό νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > γενικό νοσοκομείο Αθηνών «η ελπίς» δημητσάνης 7, Αμπελόκηποι > ερρίκος ντυνάν, Μεσογείων 107 > γενικό Αντικαρκινικό νοσοκομείο Αθηνών «Άγιος ςάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171> γενικό νοσοκομείο Αθηνών «ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > γενικό νοσοκομείο Αθηνών «λαϊκό», Αγ. θωμά 17> Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > γενικό νοσοκομείο Αθηνών «κοργιαλένειο-Μπενάκειο ε.ε.ς» (ερυθρός ςταυρός), Αθανασάκη 1> γ.ν. νοσημάτων Θώρακος «ςωτηρiα», Μεσογείων 152 > Αρεταίειο νοσοκομείο, Βασ. Σοφίας 76 > γενικό νοσοκομείο Αθηνών «ευαγγελισμός», υψηλάντου 45 > γενικό νοσοκομείο Παίδων Aγλαΐα κυριακού, θηβών και Λεβαδείας, Αμπελόκηποι > νοσοκομείο Αφρ. & Δερμ. νόσων Αθηνών «Ανδρέας ςυγγρός», δραγούμη 5 > οφθαλμιατρείο Αθηνών, Σίνα & Πανεπιστημίου 26, > ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Doctors’ Hospital, Κεφαλληνίας 26 > νεο ΑΘηνΑιον, Αστυ-

δάμαντος 83, Τηλ.: 210 7228511 ΠΕΙΡΑΙΆΣ > γενικό Αντικαρκινικό νοσοκομείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > γενικό νοσοκομείο Πειραιά «τζάνειο», Zαννή και Αφεντούλη ΧΑΐΔΑΡΙ > Πανεπιστημιακό γενικό νοσοκομείο «Αττικό», ρίμινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > ωνάσειο καρδιοχειρουργικό κέντρο, Λ. Συγγρού 356 ΦΆΛΗΡΟ > Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν. Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > γ.ν. Αττικής κΑτ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΎΣΙ > ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισμανόγλειο, Σισμανoγλείου 1 Ν. ΙΩΝΊΑ > γ.ν.ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΊΚΑΙΑ > γ.ν. νίκαιας, Μαντούβαλου δημ. 3 ΜΕΛΊΣΣΙΑ > 1ο νοσοκομείο ικΑ “η Πεντέλη” (Παπαδημητρίου), Τέρμα Ζαΐμη> Γ.Ν.Μ. Αμ.

Φλέμιγκ, 25ης Μαρτίου 4, ΒΟΎΛΑ > γενικό νοσοκομείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 νOσοκοΜεια > θεσσαλονίκησ ΕΥΚΑΡΠΊΑ > γ.ν. Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου θεσσαλονΙκη > ΑΧεΠΑ, Κυριακίδη Στ. 1 > γ. γεννηματάς, Εθνικής Αμύνης και Αγ. δημητρίου 41 > λοιμωδών, Λαμπράκη Γρ. 13 > εκΑΒ, Πλαταιών 26 > ιπποκράτειο, Παπαναστασίου Αλ. 49 > γ. ν. Αγ. Δημήτριος, Ζωγράφου 2 ΚΑΛΑΜΑΡΙΆ > Α. νομαρχιακό Αγ. Παύλος, Αντιστάσεως 161 ΧΟΡΤΙΑΤΗ > γ. ν. Παπανικολάου IKa > Πλατεία Αττικής: Τσουδερού 61, > Περιστέρι: Β. Αλεξάνδρου 105, > Πατήσια: Ιωάννου δροσοπούλου 157, > Αλεξάνδρας: Πανόρμου & Καρύστου 7, > νέος κόσμος: Μάχης Αναλάτου & Λαγουμιτζή, > Πειραιάς: Αγ. Κωνσταντίνου 1 . φαρΜακεια > αττικhσ > κολοκούρη ελένη Μεσογείων 117, εντός εμπορικού κέντρου, > γρηγορό-

πουλος ςωτήρης δευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > λουράντος κώστας Ομήρου 6, Ν. Σμύρνη, > Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Ομόνοια > λένα τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος κων/νος Στουρνάρη 53 (δίπλα στο θέατρο Αλάμπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGoRA cENTER), > Αντωνόπουλος νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης γεώργιος Πανεπιστημίου 6, Αθήνα, > κούβαρης κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > λαζαρίδου-Παπαδοπούλου ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > λύγδας νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού Βασιλείου - Μαραγκού ιωάννη Ακαδημίας 76, Αθήνα, > Μώρος Δημήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σμύρνη, > ραφτόπουλος γιώργος Κηφισίας 5, Αμπελόκηποι, > ςαμαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας 146Β & Λουκάρεως, Αμπελόκηποι, > ςταματίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > ςταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, >ςκρέκα Αθανασία, Αττικής 94, Άνω Γλυφάδα > τσιροπούλου ςοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι,

> γιαννακάκου-ςκουμπουρδή Αγγελική Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, δωδεκανήσου 39, Άλιμος > Αικατερίνη Παγιαύλα- Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι θα Μασ Βρείτε εΠίσησ: > ιατρική ςχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Μικράς Ασίας 75, Γουδί > Διαγνωστικό κέντρο «ΔιΑγνωςη» (υποκατάστημα Λεωφόρου Αλεξάνδρας) Λ. Αλεξάνδρας 166, Αθήνα > Holmes Place Athens, Εμπορικό Κέντρο “city Link” Βουκουρεστίου & Σταδίου 4 > ηolmes Place Μαρούσι, Εμπορικό κέντρο “Αίθριο” Αγ. Κωνσταντίνου 40 > GymTonic: Λεωφόρος Βουλιαγμένης 96, Γλυφάδα > Hercules: Εθνικής Αντιστάσεως 33, Νέα Ερυθραία > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Press & Tabac - Εμπορικό κέντρο “ThE MALL“ - Μαρούσι > εμπορικό κατάστημα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγματος, Αθήνα.


ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

in•vitro•45

Χρηστικά ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΙΑΤΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ >Π  εριφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Βούλας «Ασκληπιείο», Βασιλέως Παύλου 1, 16673, Βούλα, Αθήνα, τηλ.: 2108958301-6 > Γ ενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματας», Λεωφόρος Μεσογείων 154, 11527, Αθήνα, τηλ.: 213.2032000, FAX: 210.7705980 E-MAIL: info@gna-gennimatas.gr >Θ  ριάσιο Γενικό Νοσοκομείο Ελευσίνας, Λεωφόρος Γ. Γεννηματά, Ελευσίνα, τηλ.: 213.2028000 > Γ ενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός», Υψηλάντου 45-47, 106 76, Κολωνάκι, Αθήνα, τηλ.: 213.2041000 > Γ ενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασιλίσσης Σοφίας 114, 115 27, Αθήνα, τηλ.: 213.2088000 >Ν  οσοκομείο ΚΑΤ, Νίκης 2, 145-61, Κηφισιά, Αθήνα, τηλ.: 213 20 86 000 > Γ ενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωμά 17, 11527, Αθήνα, τηλ.: 213.2060800 > Σ ισμανόγλειο Νοσοκομείο, Σισμανογλείου 1, Μαρούσι, Αθήνα, τηλ.: 210.8039273 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ >4  24 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Εκπαιδεύσεως, Περιφερειακή Οδός Θεσσαλονίκης, 564 29, Ν. Ευκαρπία, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.381000, FΑΧ:2310.200594 > Γ ενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος», Εθνικής Αντιστάσεως 161, Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη >Π  ανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ, Στ. Κυριακίδη 1, 546 36, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2313.303110-1, 2313.303310 > Ι πποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Κωνσταντινουπόλεως 49, 546 42, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2313.312000, FAX: 2310 818254 >Ν  οσοκομείο Παπαγεωργίου, Νέα Περιφερειακή οδός Θεσσαλονίκης, 564 29, Νέα Ευκαρπία, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2313.323000 ΠΑΤΡΑ > Γ ενικό Νοσοκομείο Πατρών «Ο Άγιος Ανδρέας», Τσερτίδου 1, 263 35, Πάτρα, Πελοπόννησος, τηλ.: 2613.601000, FAX: 2613.601893 >Π  ανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου, 265 04, Ρίο, Πάτρα, Πελοπόννησος, τηλ: 2610.999111 ΗΡΑΚΛΕΙΟ >Π  ανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Διασταύρωση Βουτών - Σταυρακίων, 711 10, Βούτες, Ηράκλειο, Κρήτη Τ.Θ.: 1352 - τηλ.: 2813.402111

ΦΟΡΕΙΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΝΟΪΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Ελληνικές εταιρείες, φορείς, σωματεία και σύλλογοι δραστηριοποιούνται στην αντιμετώπιση της νόσου του Αλτσχάιμερ προσφέροντας σημαντικό έργο υποστήριξης σε ασθενείς, οικείους και φροντιστές. Στις ενώσεις αυτές συμμετέχουν συγγενείς ανοϊκών ασθενών και εξειδικευμένοι γιατροί.Εξάλλου, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια για τον άρρωστο συγγενή σας στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας της περιοχής σας. ΑΘΗΝΑ > Ε ταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ασημακοπούλου 38, 153 42, Αγία Παρασκευή, Αθήνα τηλ.: 210.6012239, 210 6012935 Ε-mail: Ιστοσελίδα: www alzheimerathens.gr > Ε ταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών, Μ. Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33 Παγκράτι, Αθήνα, τηλ.: 210.7013271 > Σ ωματείο Αλληλοβοήθειας Φροντιστών Ασθενών με νόσο Alzheimer, Κάνιγγος 23, 106 77, Αθήνα, τηλ.: 210.3811612, 210.3811604 - FAX: 210.3840317, ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ: 210.3303678 ΠΕΙΡΑΙΑΣ >Ψ  υχοθεραπευτική Εταιρεία νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Μπουμπουλίνας 25,185 35, Πειραιάς, τηλ.: 210.4135417, 210.4170546 > Ε λληνική Εταιρεία νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, Ελ. Βενιζέλου 123, 185 34, Κερατσίνι, Πειραιάς, τηλ.: 693.2386161, ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ: 210.4623195 >Κ  έντρο Ψυχικής Υγιεινής Πειραιά, Νοταρά 77, Πειραιάς, τηλ.: 210.4170546 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > Ε λληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer - Χαρίσειο Γηροκομείο, Τέρμα Δημητρίου Χαρίση, 543 52, Άνω Τούμπα, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.925802 (8.30-12.30 κάθε εργάσιμη ημέρα), FAX: 2310.283973, E-mail: info@ alzheimer-hellas.gr, ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ: 2310.909000 (24 ώρες, 365 ημέρες) > Ε λληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Καλαμαριάς ΝΙκομηδείας 24, 551 32, Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.414286, E-mail: alz.kalamaria@ gmail.com > Ε ταιρεία Μελέτης Νόσου Alzheimer & Αγγειακών Ανοιών Κεντρικής Μακεδονίας, Σπύρου Τάττη 10, 546 21, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.280707 FAX: 2310.261226 > Σ ωματείο Alzheimer Θεσσαλονίκης Μακρή 16, 566 25, Συκιές, Θεσσαλονίκη, τηλ.. 2310 925802, ΓΡΑΜΜΗ SOS: 2310.909000 (24 ώρες), Ιστοσελίδα: www.alzheimerhellas.gr, E-mail: alzhass@med.auth.gr

>Κ  έντρο Ψυχικής Υγείας Βορειοδυτικού Τομέα, Στ. Παπαδοπούλου 20, 566 25 Συκιές, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.629310, FAX: 2310.629159 >Μ  ονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer «Άγ. Ιωάννης», Κωνσταντίνου Καραμανλή 164, Θεσσαλονίκη, Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer «Αγία Ελένη», Πέτρου Συνδίκα 13, Θεσσαλονίκη ΑΡΤΑ > Σ ωματείο Στήριξης Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Άρτας, Β. Πύρρου 56, 471 00, Άρτα, τηλ.: 26810.78595, 694.4680586 ΒΕΡΟΙΑ > Ε ταιρεία νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Ημαθίας, Καρακωστή 15, 591 00, Βέροια, ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ: 23310.28344 ΒΟΛΟΣ > Ε λληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών, Ινστιτούτο Alzheimer Βόλου - Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας, Χατζηαργύρη 110, 383 33, Βόλος, τηλ.: 24210.43448, FAX: 24210.43448 ΚΕΡΚΥΡΑ > Σ ωματείο Alzheimer Κέρκυρας, Γ. Μαρασλή 36, Α’ όροφος, 491 00, Κέρκυρα, τηλ.: 26610.43660, 694.4204071 ΠΙΕΡΙΑ > Ε λληνική Εταιρεία νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Πιερίας, Ουρανίας 15, 601 00, Ολυμπιακή Ακτή, τηλ.: 23510.64314, 23510.64034, 694.5313368 ΣΕΡΡΕΣ > Σ ύλλογος Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Σερρών Α’ ΚΑΠΗ Δήμου Σερρών, Αγ. Σοφίας, 621 22, Σέρρες , τηλ.. 23210.55789 ΞΑΝΘΗ > Σ ωματείο Alzheimer Ξάνθης, Τ.Θ. 216, 671 00, Ξάνθη, Θράκη, τηλ.: 25410.56130, 25410.23626 ΧΑΝΙΑ > Ε λληνική Εταιρεία νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Χανίων, Τέρμα Δημητρίου Μπιμπλή, 731 34, Άγιος Ιωάννης, Χανιά, Κρήτη, τηλ.: 28210.42022 > Ε λληνική Εταιρεία νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Χανίων, Ελ. Βενιζέλου 100, 733 00, Μουριές, Χανιά, Κρήτη, τηλ.. 28210.90949 και 28210.42022

ΙΑΤΡΕΙΑ ALZHEIMER ΑΘΗΝΑ >Α  ιγινήτειο Νοσοκομείο - Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Β. Σοφίας 72, 115 28 Αθήνα, τηλ.: 210.7289250

>Π  εριφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς» - Νευρολογική Κλινική, Λεωφ. Μεσογείων 154, 115 27, Χολαργός, Αθήνα, τηλ.: 210.7785015, 210.7474536 >Α  ’ Νοσοκομείο ΙΚΑ (πρώην Παπαδημητρίου), Τέρμα Ζαΐμη, Μελίσσια, Αθήνα, τηλ.: 210.6138460 > Γ ενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωμά 17, Γουδί, Αθήνα , τηλ.: 210.7456000 > Σ ισμανόγλειο Νοσοκομείο, Σισμανογλείου 1, Μαρούσι, Αθήνα, τηλ.: 210.8039273 >Ν  οσοκομείο Αττικόν, Ρίμινι 1, Χαϊδάρι, Αθήνα, τηλ.: 210.5831100 >Ν  αυτικό Νοσοκομείο Αθηνών (ΝΝΑ), Δεινοκράτους 70, Κολωνάκι, τηλ.: 210-7261613 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Ιατρείο Μνήμης, Λαγκαδά 196, 564 29, Σταυρούπολη, Θεσσαλονίκη > Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Κέντρο Ημερήσιας Απασχόλησης Ατόμων με Διαταραχές Μνήμης, Καραολή - Δημητρίου 1 (πρώην Διοικητηρίου 1), 546 30, Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310.548581, FAX: 2310.550349 ΠΑΤΡΑ > Γ ενικό Νοσοκομείο Πατρών «Άγιος Ανδρέας» - Νευρολογικό Τμήμα, Τσερτίδου 1, 263 35, Πάτρα, Πελοπόννησος, τηλ.. 2610.227969 ΙΩΑΝΝΙΝΑ > Ε λληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer - Γεν. Νοσοκομείο Ιωαννίνων «Γ. Χατζηκώστα», Λ. Μακρυγιάννη, 450 01, Ιωάννινα, Ήπειρος, τηλ.: 26510.80420

ΓΕΡΟΝΤΟΛΟΓΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ - ΦΟΡΕΙΣ > Ε λληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, Κάνιγγος 23, 106 77, Αθήνα, τηλ.: 210.3811612, 210.3811604 - FAX: 210.3840317, ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ: 210.3303678 >Ψ  υχογηριατρική εταιρεία «Ο ΝΕΣΤΩΡ», -Οικοτροφείο: Ι. Σούτσου 12, τηλ.: 210.6464526, 210.6461938, >Κ  έντρο Alzheimer: Ι. Δροσοπούλου 22, 112 57 Κυψέλη, Αθήνα, τηλ. 210.8235050 -Κέντρο Ημέρας: Ηλία Ζερβού 94, Αθήνα

ΚΕΝΤΡΑ ΗΜΕΡΑΣ >Κ  έντρο Ημέρας Ανοϊκών Ασθενών, Μ. Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33, Παγκράτι, Αθήνα, τηλ.: 210.7013271 >Κ  έντρο Ημέρας για Ανοϊκούς Ασθενείς, Βαθέως 25 και Πανόρμου, Αμπελόκηποι, τηλ.: 210.6424228. >Κ  έντρο Ημέρας για Ανοϊκούς Ασθενείς, Ζήνωνος Ελεάτου 8, Μαρούσι, τηλ.: 210.6180073.


ΟΚΤΩΒρΙΟΣ 2011

46•in•vitro

last page ο ανθρώπινος οργανισμός

Έγκυος γυναίκα

Τα διάφορα χρώματα στην εικόνα αυτή αντιπροσωπεύουν διάφορες θερμοκρασίες του δέρματος, από μαύρο (η πιο χαμηλή) έως λευκό (η πιο υψηλή). Η εικόνα ελήφθη με θερμογραφική φωτογραφική μηχανή που καταγράφει τη μεγάλου μήκους κύματος υπέρυθρη

ακτινοβολία που εκπέμπουν οι επιφάνειες του σώματος. Η θερμοκρασία του δέρματος μπορεί να αντανακλά τον όγκο που τροφοδοτεί διάφρα σημεία του σώματος και το θερμογράφημα μπορεί να τονίσει ποικιλία κυκλοφορικών δυσλειτουργιών. [θερμογράφημα]



invitro29