Issuu on Google+

h

IN VITRO

• h

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

μηνιαια εκδοση με θεμα την υγεια • διανεμεται δωρεαν h

• h

Τ. 34

Ξεχασμένες ασθένειες

Και όμως... υπάρχουν!

h Science: Ενέργεια από την αναπνοή!

h Προνοιακά επιδόματα: Αλήθειες και ψέματα

hΨ  υχολογία: Διαίσθηση. Το GPS του μυαλού

h Εναλλακτικά: Zumba για καλλίγραμμο σώμα


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

4•in•vitro

Index 28

Συνέντευξη Γεώργιος Βέλμαχος Και όμως υπάρχουν σπουδαίοι Έλληνες της διασποράς, οι οποίοι τιμούν τη χώρα που γεννήθηκαν, δίνοντας στον πολυσυζητημένο όρο του «πατριωτισμού» ουσιαστικό νόημα. Ο Γεώργιος Βέλμαχος δεν είναι απλώς ένας χειρουργός που διαπρέπει στις ΗΠΑ. Ανήκει στις «ειδικές δυνάμεις» της χειρουργικής, αφού ασχολείται με τη χειρουργική τραύματος, την κορυφαία ειδικότητα, που επενεργεί σε επείγουσες περιστάσεις, όταν η ανθρώπινη ζωή κρέμεται από μία κλωστή και είναι ζήτημα λεπτών η διατήρησή της! «Λειτουργεί» στο διάσημο Massachusetts General Hospital του Harvard και μιλά στο «In Vitro» για τη συναρπαστική ειδικότητα, τονίζοντας ότι «η αποστολή μας είναι, με το παράδειγμά μας, να αναδείξουμε τα κάλλιστα στοιχεία που περικλείονται στην ελληνική ψυχή και διανόηση».

34

30

Παιδική ακράτεια: Βρέχει το κρεβάτι του Πολλοί γονείς έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με το φαινόμενο της παιδικής ενούρησης κατά τη διάρκεια του ύπνου των μικρών τους. Η κατάσταση δημιουργεί άγχος και εκνευρισμό τόσο τα παιδιά όσο και στους γονείς, των οποίων η αντίδραση δεν είναι πάντα η ενδεδειγμένη. Πολλά είναι τα αίτια που πρέπει έγκαιρα να εντοπιστούν, αφού σε πολλές περιπτώσεις δεν ξεκινούν από κάποια οργανική ανωμαλία, αλλά από τις συνθήκες που επικρατούν στο σπίτι και έχουν επιπτώσεις στην ψυχολογία του παιδιού.

Συμπληρώματα διατροφής: Τα «SOS» που πρέπει να ξέρουμε Τα μυστικά της σωστής διατροφής ασφαλώς δεν κρύβονται αποκλειστικά στα γνωστά «συμπληρώματα», που ολοένα και περισσότερο χρησιμοποιούμε όλοι μας. Ωστόσο, με τις σημερινές καθημερινές συνθήκες πίεσης και στρες, τα συμπληρωματικά σκευάσματα κερδίζουν συνεχώς έδαφος, αφού η διατροφή μας δεν καλύπτει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ο οργανισμός μας. Μάθετε όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τις ουσίες που συμπληρώνουν την καθημερινή διατροφή μας και την ορθολογική χρήση τους.

24 Ξεχασμένες ασθένειες: «Εφιάλτες» από το παρελθόν Μπορεί για τον δυτικό κόσμο ασθένειες όπως η φυματίωση, η ελονοσία, η νόσος του Χάνσεν (λέπρα) ή ο παιδικός κοκκύτης να αποτελούν, ώς έναν βαθμό, «παρελθόν», όμως στον λεγόμενο τρίτο κόσμο «θερίζουν» ανθρώπινες ζωές, ακόμα και στον 21ο αιώνα. Στις ημέρες μας, με την ευκολία της επικοινωνίας και την έξαρση της μετανάστευσης, οι επιστήμονες εντοπίζουν ενδείξεις ότι οι «ξεχασμένες» αυτές ασθένειες έχουν επανακάμψει και στη χώρα μας, συνιστώντας σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

JOEL BOOKS Α.Ε.

Eκδoτης

διευθυντρια

ART director

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Καφαντάρη 27, Αθήνα, 11631 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.51.008

Αντωνης Δελλατoλας

βικυ καρατζαφερη

Δημήτρης Λύρας

Ελένη Σαμπάνη

συμβουλος εκδοσησ

Αρχισυντακτησ

EΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

βαγγελησ παπακωστασ

sabani@invitromagazine.gr

νικοσ σταυρουλλακισ

Μαίρη Δημητριάδου

υπευθυνος παραγωγησ - διανομης

Συνεργaτες: Ηλέκτρα Αλευρίτη, Σοφία Ασλανίδη, Αλέκα Κόγκα, Βασιλική Μανιάτη, Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης, Μαρία Ορφανίδου

εμπορικη διευθυνση

Μάριος Φιλιππούσης

Μάρκος Δελατόλας

Εκτυπωση: IRIS AEBE

διορθωση: Κώστας Θέος Μαρία Παπαρρηγοπούλου

Σύνταξη 210 6856700, εσωτ. 311

Διαφήμιση 210 6847222

e-mail invitro@invitromagazine.gr

Φωτογραφιες: shutterstock.com Μηνιαία έκδοση για την υγεία Διανέμεται δωρεάν

Web www.issuu.com/invitromagazine


6•in•vitro

Tης Βίκυς Καρατζαφέρη

E dito rial

Καλωσορίζουμε την άνοιξη Οι τελευταίες μέρες είναι τέλειες. Όχι, μην ανησυχείτε, δεν ζω σε άλλη χώρα, ούτε, πολύ περισσότερο, στον κόσμο μου. Για τον καιρό μιλάω. Αυτές οι λιακάδες οι ξελογιάστρες μας φτιάχνουν τη διάθεση και μας κάνουν να ονειρευόμαστε… Ότι είναι όλα καλά - ή, κι αν δεν είναι, ότι θα γίνουν - ότι θα βρούμε, επιτέλους, χρόνο και κέφι να ξεκουνηθούμε λίγο από το γραφείο και να αρχίσουμε το περπάτημα, ότι θα μπούμε σε διατροφικό πρόγραμμα, θα πάμε πιο συχνά παιδική χαρά, θα δούμε φίλους και άλλα πολλά. Είναι γεγονός ότι κάθε χρόνο τέτοια εποχή η ψυχολογία του Έλληνα αλλάζει (ευτυχώς). Το χάδι του ήλιου προσφέρει μια αίσθηση ευχαρίστησης και εσωτερικής γαλήνης. Το μυστικό είναι στις ενδορφίνες, οι οποίες αυξάνονται ύστερα από μια δόση υπεριωδών ακτίνων. Τον χειμώνα, με το κρύο και τη σκοτεινιά, εμφανίζεται ένα ψυχολογικό σύνδρομο, γνωστό ως «εποχική συναισθηματική διαταραχή». Συνδέεται με θλίψη, έλλειψη ευχαρίστησης και ενέργειας, εκνευρισμό, προβλήματα στον ύπνο ή και τάσεις αυτοκτονίας. Αν σε αυτά προσθέσουμε και τις μεγάλες δυσκολίες της καθημερινότητας, σίγουρα θέλει μεγάλη προσπάθεια να διατηρούμε την ελπίδα και την αισιοδοξία μας. Όμως ο καλός καιρός βοηθάει λιγάκι, δε συμφωνείτε; Ανακουφίζει, αναπτερώνει, χαρίζει ενέργεια. Με αυτήν ενέργεια συλλέγουμε την ύλη αυτού του τεύχους, για να πάει στο τυπογραφείο και μετά να φθάσει άρτιο στα χέρια σας. Τα θέματά μας πολλά και ενδιαφέροντα και το ρεπορτάζ πλούσιο. Και μιας και το συγκεκριμένο editorial αναφέρεται στην ευεργετική επίδραση του ήλιου σε σώμα και πνεύμα, σας αφήνω με τους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη - πριν από λίγες μέρες ήταν η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης:

Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας ο πετροπαιχνιδιάτορας από την άκρη των ακρώ κατηφοράει στο Ταίναρο. Φωτιά 'ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πιρούνι του Καλή ανάγνωση


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•7

Warning

Συνεργάστηκαν οι δρ Έλλη Λακκά - Παπαδόδημα, διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας - Διαβήτη - Μεταβολισμού Ευρωκλινικής Αθηνών, και ο καθηγητής Αντώνιος Γ. Παπαβασιλείου, ωτορινολαρυγγολόγος - χειρουργός κεφαλής & τραχήλου, διευθυντής ΩΡΛ Ιατρικού Ψυχικού, πρόεδρος Ένωσης Ελλήνων Ωτορινολαρυγγολόγων

Υπνηλία

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

tips

Η επίμονη καθημερινή υπνηλία ενδέχεται να αποτελεί μία ισχυρή ένδειξη για την αυτή είναι πολύ συχνή, ιδιαίτερα στις γυναίκες περί την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, ύπαρξη πολλών και διαφορετικών παθολογικών προβλημάτων: αναιμία, υποσήμερα όλο και περισσότεροι άντρες εμφανίζουν παρόμοιο πρόβλημα, καθώς θυρεοειδισμό, σακχαρώδη διαβήτη, ψυχιατρικές και νευρολογικές νόσους. καθημερινά αυξάνονται τα περιστατικά μιας χρόνιας αυτοάνοσης φλεγμονής Ωστόσο, μία από τις πλέον συχνές αιτίες υπνηλίας οφείλεται στο σύνδροτου θυρεοειδή, της αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδος Hashimoto, η οποία συχνά μο της άπνοιας, τις διακοπές δηλαδή της αναπνοής κατά τη διάρκεια του οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό. ύπνου. Στη Hashimoto για κάποιο λόγο ο οργανισμός ξεγελιέται και φτιάχνει Τι είναι: Όταν για μακρό χρονικό διάστημα, ημερών ή εβδομάδων, αντισώματα εναντίον ενός δικού του οργάνου, του θυρεοειδούς, (αυκαι κατά τη διάρκεια της ημέρας, το άτομο κοιμάται σε ασυνήθιστο τοαντισώματα) με σκοπό να το καταστρέψει. Τα αντισώματα αυτά χρόνο και χώρο: στη δουλειά, κατά τη διάρκεια της οδήγησης, στον κολλάνε επάνω στον θυρεοειδή και σιγά - σιγά μπορούν να τον καναπέ, όταν βλέπει τηλεόραση, όταν παρακολουθεί μία διάλεξη, καταστρέψουν. Έτσι δημιουργούν υπολειτουργία - υποθυρεοειδιστο θέατρο, στον κινηματογράφο, στο γραφείο. σμό. Στην περίπτωση αυτήν, το άτομο αισθάνεται αδυναμία, κό•Απώλεια βάρους, διαΔεν ανησυχούμε όταν: Πρόκειται για μία ευκαιριακή υπνηλία, πωση, έχει δυσκοιλιότητα, το δέρμα του είναι ωχρό και ξηρό, κοπή καπνίσματος, σωματιύστερα από οινοποσία, μια κουραστική ημέρα ή οφείλεται πέφτουν τα μαλλιά, νιώθει βραδυκαρδία και συνεχώς κρυώκή άσκηση, κανόνες ατομικής υγιεινής, σωστές συνήθειες σε απουσία ύπνου για λόγους εργασίας ή εξαιτίας ατομικών νει και νυστάζει. Η κατάσταση αυτή ευτυχώς θεραπεύεται ύπνου, κατάλληλο κρεβάτι και ή οικογενειακών προβλημάτων. εύκολα. Με ένα χάπι θυροξίνης, σε δόση που θα καθορίχώρος ύπνου, είναι μερικοί καΑνησυχούμε όταν: Ο «καλός» ύπνος δεν μας ξεκουράσει ο γιατρός. λοί τρόποι για αντιμετωπιστεί ζει, δεν μας αναπτερώνει και συνεχώς νιώθουμε ότι Ενδοκρινοπάθειες: Πολλές ενδοκρινοπάθειες, όπως η η υπνηλία. μας λείπει. Αισθανόμαστε αδυναμία, κούραση και ανεπάρκεια των επινεφριδίων (νόσος Addison) και η •Όχι στην κατάχρηση αλκοδεν μπορούμε να συγκεντρωθούμε. υποφυσιακή ανεπάρκεια, έχουν κύριο σύμπτωμα όλ – ειδικά πριν από τον ύπνο – και ηρεμιστικών την υπνηλία. φαρμάκων. Η άπνοια: Για την ειδικότητα της ΩΡΛ/γίας, Διαβήτης: Ο σακχαρώδης διαβήτης, τόσο όσον •Αποφύγετε το το έντονο, συνεχές ροχαλητό και η επίμονη αφορά στο αυξημένο σάκχαρο όσο και στην στρες και ακολουκαθημερινή υπνηλία, σε απρόβλεπτες και υπογλυκαιμία, έχει ως ένα από τα πρώτα συθήστε ένα πρόασυνήθιστες χρονικές στιγμές, θέσεις του μπτώματα την υπνηλία. γραμμα ισορσώματος και χώρους, είναι σημάδια διαΝευρολογικές Παθήσεις: Αρκετές νευροροπημένης ταραγμένου και απρόβλεπτου ύπνου, λογικές ή ψυχιατρικές παθήσεις, όπως διατροφής. •Χρήση λόγω διακοπών της αναπνοής, λόγω η κατάθλιψη, οι λοιμώξεις, η μηνιγλιπαντικών άπνοιας δηλαδή. Στην πλειονότητα γίτιδα, το εγκεφαλικό επεισόδιο, ο σπρέι, διτων περιπτώσεων η άπνοια προκαόγκος του εγκεφάλου κ.λπ., μπορεί αστολέλείται από κάποιου βαθμού ανανα αρχίζουν με μια ανεξήγητη ων και τομκή ή λειτουργική απόφραξη υπνηλία. Τέλος, σπάνιες νευροταινιών στην περιοχή του ανώτερου λογικές παθήσεις παρουσιάμύτης, σ��οματιαναπνευστικού. Σε πολύ λίζουν σοβαρές διαταραχές κών προθέσεων και γες περιπτώσεις, περίπου του ύπνου, όπως η νεκροάλλων βοηθητικών μέσων. στο 5%, είναι αποτέλεληψία και κάποιες μορφές Αντιμετώπιση όλων των αιτίσμα κακής συνεργαεπιληψίας. ων που προκαλούν απόφραξη σίας αναπνευστικών Aναιμία: Η αναιμία είή σύμπτωση τοιχωμάτων στο μυών και εγκεφάλου. ναι μια συνηθισμένη ανώτερο αναπνευστικό, Άπνοια και συνεπακόαιματολογική πάθηση. συντηρητικά ή χειρουργικά. λουθη υπνηλία μπορεί Oφείλεται σε πολλές να προκαλέσει οποιαδήποαιτίες και γι’ αυτό κατατάστε απόφραξη ή εμπόδιο στην αναπνοή στο ανώτερο αναπνευστικό: μύτη, στόμα, σεται σε διάφορα είδη (σιδηροπενική, μεγαλοβλαστική, αιμολυτική κ.ά.). Tο κύριο φάρυγγα, γνάθο, υπερώα και λάρυγγα λόγω προσωρινής φλεγμονής, όγκου ή σύμπτωμά της είναι η καταβολή δυνάμεων και φυσικά η υπνηλία. H πιο συνηθιμόνιμης ανατομικής ανωμαλίας. Στα παιδιά, η κυριότερη αιτία για άπνοιες, και ό,τι σμένη αναιμία είναι η σιδηροπενική. Eάν εμφανιστεί κατά τη βρεφική - παιδική αυτές συνεπάγονται, είναι οι υπερτροφικές αμυγδαλές, αλλά και οι υπερτροφικές ηλικία, την εφηβεία και την περίοδο της εγκυμοσύνης, όταν δηλαδή οι ανάγκες αδενοειδής εκβλαστήσεις. του οργανισμού είναι αυξημένες σε σίδηρο, η αντιμετώπισή της πρέπει να είναι Υποθυρεοειδισμός: Πρόκειται για την υπολειτουργία του θυρεοειδή. Η πάθηση άμεση.

Θέλω να κοιμηθώ τώρα! Οι αιτίες της συστηματικής υπνηλίας είναι πολλές. Όχι, όμως, πάντα ύποπτες. Η αλλαγή μίας καθημερινής συνήθειας στο φαγητό, στο ποτό ή στο τσιγάρο, η λήψη κάποιου «απλού» φαρμάκου, γενικά καθετί το οποίο μειώνει το οξυγόνο που φτάνει στον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσει υπνηλία


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

8•in•vitro

Επίκαιρα Ελλάδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

FACTS

>

>

Πρόσφατοι έλεγ-

ΕΙΠΑΝ Χριστίνα Γκράτζιου, αναπληρώτρια καθηγήτρια, ΓΝΝΘΑ «Σωτηρία» «Στο νέο “Κέντρο Έρευνας και Ελέγχου του Καπνίσματος” στο “Σωτηρία” θα πραγματοποιηθεί έρευνα σε καπνιστές σχετικά με την επίδραση της διακοπής του καπνίσματος, τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου κ.ά.».

Άρης Σισσούρας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πάτρας και πρόεδρος της Επιτροπής Σοφών για την Υγεία «Στο ΕΣΥ δεν υπάρχουν περιθώρια για σπατάλες. Το πιλοτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στο νοσοκομείο του Ρίου συμβάλλει στη βελτίωση του κλινικού έργου και στην εξοικονόμηση εσόδων». Απόστολος Λέτσιος, διοικητής Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Πάτρας «Η εφαρμογή της Unipart Way είναι μια εσωτερική προσπάθεια για μεγαλύτερο έλεγχο στις προμήθειες και για τον έλεγχο του κόστους».

Down

Βλ αβ ερ όκ αι το ηλ εκ τρ ον ικό τσ ιγά ρο

FACTS

χοι σε δείγμα ηλεκτρονικού τσιγάρου έδειξαν ότι περιέχει καρκινογόνες και τοξικές χημικές ουσίες, όπως διαιθυλενογλυκόλη, ένα συστατικό που χρησιμοποιείται ως υλικό απόψυξης.

μέχρι την παραλαβή τους μεσολαβούσαν δώδεκα εβδομάδες, ενώ τώρα μόλις μία. Παράλληλα, με τη νέα μέθοδο, αυξήθηκε σημαντικά ο χρόνος των νοσηλευτών με τους ασθενείς και εξοικονομήθηκαν έσοδα.

Πι λο τικ ή

Up

ΕΙΠΑΝ

Aπό την παραγγελία των υλικών

μέ θο δο ςγ ια πρ ομ ήθ ειε ς

Σε συνθήκες μνημονίου ένα νέο, πιλοτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο της Πάτρας (ΠΓΝΣ) συμβάλλει στην περιστολή των δαπανών που αφορούν σε προμήθειες, ελαττώνει σημαντικά τη γραφειοκρατική διαδικασία για τους ασθενείς και βελτιώνει το κλινικό έργο του προσωπικού. Κι όλα αυτά με διαφάνεια, έχοντας στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Η μέθοδος Unipart για τον Εκσυγχρονισμό της Εφοδιαστικής Αλυσίδας, όπως ονομάζεται, έρχεται από τη Βρετανία και αυτό που κάνει είναι να διασφαλίζει τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων υλικών και θεραπειών στον ασθενή τη στιγμή της ζήτησης. Εδώ και λίγες εβδομάδες η μέθοδος εφαρμόζεται στο αιμοδυναμικό τμήμα και στο τμήμα της επεμβατικής ακτινοβολίας του νοσοκομείου του Ρίου και τα πρώτα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Η φαρμακευτική εταιρεία Novartis υποστηρίζει τη συνεργασία του ΠΓΝΣ και της βρετανικής ιδιωτικής εταιρείας, καθώς έχει δεσμευτεί να υποστηρίζει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ΕΣΥ.

Καθώς το ηλεκτρονικό τσιγάρο χρησιμοποιείται πλέον ευρέως για τη διακοπή του καπνίσματος, η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία (ERS) ανακοίνωσε πρόσφατα επίσημα πως δεν το ταξινομεί ως μια ασφαλή εναλλακτική λύση στο κάπνισμα, ούτε το θεωρεί ως ένα εγκεκριμένο εργαλείο για τη διακοπή του καπνίσματος ή κατάλληλο για να χρησιμοποιείται σε χώρους όπου το συμβατικό κάπνισμα απαγορεύεται. Επιπλέον, η ERS αντιτίθεται στη χρήση και όλων των άλλων προϊόντων καπνού, καθώς και στην προώθηση προϊόντων νικοτίνης χωρίς έγκριση, όπως ο μασώμενoς καπνός και άλλα νέα προϊόντα, που περιλαμβάνουν εκτός από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (e-cigs) και το snuss (σουηδικό είδος ενδοστοματικά απορροφούμενου καπνού), τον μασώμενο καπνό και τον ναργιλέ.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•9

H γρίπη θα διαρκέσει έως τον Απρίλη Καθησυχαστικοί είναι οι αρμόδιοι για την εξέλιξη και τις επιπτώσεις της εποχικής γρίπης στη χώρα μας. Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), μέχρι τώρα που γράφεται το ρεπορτάζ η εποχική γρίπη έχει κοστίσει τη ζωή σε 24 ανθρώπους, σε αντίθεση με πέρυσι που οι θάνατοι λόγω σοβαρών επιπλοκών της είχαν φτάσει τους 149, στοιχείο που – όπως ισχυρίζονται οι ειδικοί – αποδεικνύει ότι η έξαρση της γρίπης ήταν φέτος ιδιαίτερα ήπια σε σχέση με τα τελευταία δύο χρόνια. Επιπλέον, σύμφωνα με το ΚΕΕΛΠΝΟ, τα στελέχη του ιού της γρίπης που κυκλοφορούν εξακολουθούν να είναι το Α (Η3Ν2) και Β.

Δισκοπλαστική χωρίς χειρουργείο Θεαματικά είναι και στη χώρα μας τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της μεθόδου της δισκοπλαστικής με ενέσιμο gel, αντί για την κλασική χειρουργική αντιμετώπιση. Πρόκειται για εναλλακτική λύση σε περιπτώσεις αυχενικού συνδρόμου ή οσφυαλγίας, εντελώς αναίμακτη και ανώδυνη, σύμφωνα με τον ορθοπαιδικό, χειρουργό σπονδυλικής στήλης κ. Νικόλαο Μπενάρδο. Η διαδικασία διαρκεί περίπου 20 λεπτά, ενώ ο ασθενής μπορεί να φύγει από το νοσοκομείο δύο ώρες μετά την έγχυση του gel και να επιστρέψει στην καθημερινότητά του. Όσο για την αποκατάσταση του μεσοσπονδύλιου δίσκου, αυτή επιτυγχάνεται σε μισή ώρα έως πέντε εβδομάδες.

Άλλο πιτυρίδα, άλλο… ψωρίαση! Έρευνες δείχνουν ότι χιλιάδες ασθενείς με ψωρίαση του τριχωτού της κεφαλής καθυστερούν να επισκεφτούν τον δερματολόγο τους, γιατί νομίζουν ότι έχουν πιτυρίδα και χρησιμοποιούν σαμπουάν, τα οποία μπορεί να μην έχουν το επιθυμη τό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με επιδημιολογική μελέτη στην Ελλάδα, οι ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση του τριχωτού της κεφαλής ανέρχονται σε 120.000. Τα φυσικά συμπτώματα του κνησμού και των λεπιών δυσκολεύουν την καθημερινότητα των ασθενών, ενώ η προκατάληψη του περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνικό αποκλεισμό, χαμηλή αυτοεκτίμηση και κατάθλιψη. Πολλοί είναι εκείνοι που λανθασμένα θεωρούν τη νόσο μεταδοτική και ζητούν από τους ασθενείς να απομακρυνθούν από τις πισίνες και τα κομμωτήρια.

Για ευθυγράμμιση υπουργείου Υγείας και φαρμακοποιών κάνει λόγο η διοίκηση του Ιατρικού Συλλόγου της Αθήνας (ΙΣΑ) που προσφεύγει στο ΣτΕ κατά της απόφασης για συνταγογράφηση με δραστική ουσία

Η Ευρωκλινική Αθηνών διοργανώνει Σεμινάριο Ρομποτικής Γυναικολογικής Χειρουργικής (31 Μαρτίου και 1 Απριλίου), έτσι ώστε γυναικολόγοι και γενικοί χειρουργοί να γνωρίσουν το ρομποτικό σύστημα Da Vinci®S .

Τρεις στις πέντε γυναίκες θεωρούν «αποτυχημένη» την πρώτη τους προσπάθεια για ολοκληρωμένη ερωτική επαφή.

Το 29% των Ελλήνων μαθητών ηλικίας 9-10 ετών είναι υπέρβαροι και το 13% παχύσαρκοι, ενώ παρατηρείται ένα ποσοστό 5% ελλιποβαρών κοριτσιών, όπως ανακοινώθηκε στο 8ο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης στη Θεσσαλονίκη.

Όργιο σπατάλης δείχνουν οι πρώτοι έλεγχοι στις αποθήκες υλικού του ΙΚΑ, όπου εντοπίστηκαν τεράστιες ποσότητες αναξιοποίητων υλικών. Για το θέμα διενεργείται ΕΔΕ.

FACTS

>

Η επέμβαση κα-

ταρράκτη είναι η πιο συχνή επέμβαση στην οποία υποβάλλεται παγκοσμίως κάθε άνθρωπος ηλικίας 60-70 ετών.

ΕΙΠΑΝ Δρ Αναστάσιος Κανελλόπουλος, Χειρουργός - οφθαλμίατρος

Νέα γενιά laser κατά του καταρράκτη

Γ

ια πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε και στη χώρα μας από τον χειρουργό - οφθαλμίατρο, καθηγητή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Αναστάσιο Κανελλόπουλο, η καινοτόμος τεχνολογία femtosecond laser, για αφαίρεση καταρράκτη. Με άλλα λόγια, τα laser κατήργησαν το νυστέρι, οδηγώντας έτσι σε μια νέα τεχνική, εξαιρετικά αποτελεσματική και ασφαλή, που σίγουρα θα βοηθήσει πολλούς συνανθρώπους μας, καθώς υπολογίζεται πως στη χώρα μας γίνονται 50.000 με 60.000 επεμβάσεις καταρράκτη τον χρόνο. Με την τεχνική αυτήν, τόσο οι μικροσκοπικές τομές στον κερατοειδή όσο και η αποσυναρμολόγηση του φακού γίνονται πλέον με τη χρήση των νέων, πρωτοποριακών laser, εισάγοντας τη χειρουργική στη νέα εποχή. Επίσης με laser γίνεται και η δημιουργία της καψουλόρηξης (ένα σημαντικό βήμα, που αυτήν τη στιγμή γίνεται με το «χέρι» και εξαρτάται σίγουρα και από τη σημαντική εμπειρία του

χειρουργού). Η όλη διαδικασία πραγματοποιείται με ένα μικροσκοπικό νυστέρι, συνήθως διαμέτρου 2,5 με 3 χιλιοστών, και τη χρήση της φακοθρυψίας (υπερήχων, όχι laser, όπως συχνά ασθενείς και γιατροί την αποκαλούν) για να αποσυναρμολογηθεί ο φακός του ματιού και να αφαιρεθεί. Η παρουσία καταρράκτη μπορεί να δυσκολέψει την καθημερινότητα ανθρώπων της τρίτης ηλικίας στην οδήγηση, την τηλεόραση, την ανάγνωση, το γράψιμο ακόμα και το μαγείρεμα. Καθώς κάθε άνθρωπος γερνά, ο φακός του ματιού που βοηθά στην εστίαση του φωτός, σταδιακά θαμπώνει και γίνεται κιτρινωπός. Το θάμπωμα αυτό, που λέγεται καταρράκτης, εξελίσσεται σταδιακά μετά τα σαράντα (στην αρχή μπορεί να περάσει απαρατήρητο) και με το πέρασμα του χρόνου, συνήθως από τα εξήντα και μετά, ο καθένας μπορεί να παραπονεθεί, επειδή η όρασή του ίσως είναι πιο ασαφής και τα χρώματα λιγότερο ζωηρά, τόσο στο έντονο ηλιακό φως όσο και τη νύχτα.

«Η επιστημονική μας ομάδα έχει δουλέψει με τεχνολογίες femtosecond laser τα τελευταία έξι χρόνια και είναι από τις πρώτες στον κόσμο που εφαρμόζει αυτήν την πολύ εξελιγμένη τεχνική και στους Έλληνες».


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

10•in•vitro

Επίκαιρα Κόσμος

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

FACTS

Η

>

Η λήψη φλαβανονών δεν

Εσ πε ριδ οε ιδή

vs εγ κε φα λικ ών

κατανάλωση πορτοκαλιών και άλλων εσπεριδοειδών μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, εξαιτίας της περιεκτικότητάς τους σε φλαβανόνες. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν επιστήμονες από το University of East Anglia, αξιολογώντας στοιχεία μιας 14ετούς έρευνας, στην οποία συμμετείχαν 69.622 υγιείς γυναίκες. Κατά την επανεξέταση διαπιστώθηκαν 1.803 εγκεφαλικά επεισόδια, εκ των οποίων περίπου τα μισά ήταν ισχαιμικού τύπου. Οι ερευνητές εστίασαν σε έξι υποκατηγορίες φλαβονοειδών, περιλαμβανόμενων των φλαβανονών. Συμπέραναν ότι, αν και η συνολική πρόσληψη φλαβονοειδών δεν μείωσε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, ωστόσο λειτούργησε προστατευτικά. Οι γυναίκες που κατανάλωναν τις περισσότερες φλαβανόνες είχαν 19% χαμηλότερο κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού συγκριτικά με όσες κατανάλωναν τις λιγότερες. Το 95% των φλαβανονών που καταναλώθηκαν προέρχονταν από εσπεριδοειδή, κυρίως πορτοκάλι και γκρέιπφρουτ. Αν και η έρευνα συμπεριέλαβε μόνο γυναίκες, οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα ευρήματα αφορούν και τους άντρες.

Up

Σουηδέζες έδειξε ότι όσες λάμβαναν τα υψηλότερα επίπεδα αντιοξειδωτικών – περίπου το 50% από φρούτα και λαχανικά – εμφάνιζαν λιγότερα εγκεφαλικά επεισόδια συγκριτικά με εκείνες που είχαν τα χαμηλότερα επίπεδα αντιοξειδωτικών.

ΕΙΠΑΝ Aedin Cassidy

University of East Anglia, Επικεφαλής της μελέτης

 «Τα φλαβονοειδή φαίνεται ότι παίζουν τον ρόλο τους σε αυτήν την προστασία ενάντια στα εγκεφαλικά μέσω διαφορετικών μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένων της βελτίωσης της λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων και της αντιφλεγμονώδους επίδρασής τους».

Πρ οε ιδο πο ίησ ηγ ια φά ρμ ακ οο στ εο πό ρω ση ς

Down Α

FACTS

>

Το φάρμακο φαίνε-

ται ότι έχει λιγότερες παρενέργειες σε σύγκριση με την αλενδρονάτη, την πιο κοινή θεραπεία που χορηγείται για την οστεοπόρωση και η οποία έχει συνδεθεί με πρόκληση πόνων στο στέρνο.

>

Προηγούμενη μελέτη σε

διαπιστώθηκε ότι μειώνει τον κίνδυνο για αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια, τον τύπο του εγκεφαλικού που οφείλεται σε αιμορραγία στον εγκέφαλο, εξαιτίας της ρήξης κάποιου αιμοφόρου αγγείου.

>

Στην ανασκόπηση

των στοιχείων που πραγματοποίησαν οι ειδικοί της ΕΜΑ αναφέρεται, πάντως, ότι η ανάλυση σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους του φαρμάκου δείχνει ότι η επίδρασή του είναι θετική για τους περισσότερους ασθενείς.

υστηρές συ-

στάσεις σε ό,τι αφορά το ρανελικό στρόντιο, ένα φάρμακο που χορηγείται σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με οστεοπόρωση, απευθύνει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων (ΕΜΑ). Όπως αναφέρουν οι ειδικοί της Υπηρεσίας, ανασκόπηση όλων των υπαρχόντων στοιχείων σχετικά με το φάρμακο έδειξε ότι οι γιατροί δεν πρέπει να το συνταγογραφούν σε ασθενείς που πάσχουν από φλεβική θρομβοεμβολή (VTE) ή έχουν ιστορικό της κατάστασης, η οποία αφορά στον σχηματισμό θρόμβων στις εν τω βάθει φλέβες. Με βάση την ανάλυσή τους, οι επιστήμονες της ΕΜΑ συστήνουν επίσης την αποφυγή χορήγησης του φαρμάκου σε άτομα που βρίσκονται σε παροδική ή μόνιμη ακινησία. Το φάρμακο έχει φανεί ότι «χτίζει» οστική μάζα σε ασθενείς με οστεοπόρωση και παράλληλα βοηθά στη διατήρηση του υπάρχοντος οστού. Η ανασκόπηση αποφασίστηκε μετά τη δημοσίευση γαλλικής μελέτης, σύμφωνα με την οποία μεταξύ Ιανουαρίου 2006 και Μαρτίου 2009 κατεγράφησαν 199 περιπτώσεις εν δυνάμει σοβαρών παρενεργειών του φαρμάκου.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•11

Τα βλαστοκύτταρα αναγεννούν τον καρδιακό μυ Τα βλαστικά κύτταρα μπορούν να μειώσουν τη βλάβη και να βοηθήσουν στην αναγέννηση του καρδιακού μυ ύστερα από έμφραγμα, διαπίστωσαν ερευνητές από το Cedars-Sinai Heart Institute. Στην έρευνα συμμετείχαν 25 ασθενείς, μέσης ηλικίας 53 ετών, οι οποίοι παρέμειναν με βλάβη στον καρδιακό μυ έπειτα από καρδιακή προσβολή. Τα 17 άτομα που αντιμετωπίστηκαν με βλαστικά κύτταρα παρουσίασαν μείωση της βλάβης κατά 50% σε ένα έτος αγωγής, ενώ τα 8 που αντιμετωπίστηκαν με συμβατική αγωγή δεν είχαν μείωση. Τα αποτελέσματα της έρευνας που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Lancet» ίσως οδηγήσουν σε ηπιότερες επιπτώσεις των εμφραγμάτων και συγκεκριμένα σε παρεμπόδιση εμφάνισης καρδιακής ανεπάρκειας, κίνδυνο που διατρέχουν όσοι έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή.

Tο ανοσοποιητικό και το βιολογικό ρολόι Ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Yale έδειξαν ότι η βαρύτητα μιας λοίμωξης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χρονική στιγμή της προσβολής του οργανισμού. Γνωρίζοντας ότι για την καταπολέμηση μιας λοίμωξης πρέπει αρχικά το ανοσοποιητικό να την εντοπίσει και ότι το ανοσοποιητικό δεν είναι το ίδιο ισχυρό καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου, εξέτασαν μια από τις πρωτεΐνες που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανίχνευση της λοίμωξης, την TLR9, που μπορεί να εντοπίσει το DNA από βακτήρια και ιούς. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ποσότητα παραγωγής και ο τρόπος λειτουργίας της ποίκιλλουν κατά τη διάρκεια του 24ώρου. Η ανακάλυψη θα μπορούσε να έχει σημαντική επίδραση στην πρόληψη και αγωγή νόσων.  

Η φτωχή ποιότητα αέρα κρύβει κινδύνους Η εισπνοή ατμοσφαιρικών ρύπων από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων επί μία εβδομάδα αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής κατά 1-3% το επόμενο 7ήμερο, σύμφωνα με τα ευρήματα μελέτης που διεξήχθη από το Paris Cardiovascular Research Center. Ο Dr. Hazrije Mustafic και οι συνεργάτες του θεωρούν ότι οι ρύποι ενδεχομένως να προκαλούν αύξηση του καρδιακού παλμού, ταχύτερη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας και αύξηση της πιθανότητας δημιουργίας θρόμβων. Ωστόσο, η έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Journal of the American Medical Association» υποδεικνύει ότι οι ρύποι δεν αποτελούν τόσο σημαντικό παράγοντα κινδύνου όσο είναι το κάπνισμα και η υπέρταση.

Η αργή βάδιση μπορεί να σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και η ισχύς χειραψίας με χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα αίτια παραμένουν άγνωστα, αλλά τα δύο αυτά απλά τεστ ίσως αποδειχθούν ισχυρά όπλα στα χέρια νευρολόγων και παθολόγων

Η διαδικασία του διαζυγίου στις ηλικίες 35-41 έχει πιο αρνητική επίδραση στην υγεία, απ’ ό,τι στις ηλικίες 44-50, εξαιτίας της δυσκολότερης διαχείρισης του στρες από τους νεότερους.

Μειωμένο κίνδυνο εγκεφαλικού διατρέχουν οι γυναίκες που καταναλώνουν έως 1 ποτήρι αλκοόλ ημερησίως, συγκριτικά με τις γυναίκες που δεν πίνουν καθόλου, αλλά και με όσες πίνουν καθημερινά πάνω από 1 ποτήρι.

Χίλιες γυναίκες καθημερινά πεθαίνουν στον τοκετό ή από σχετιζόμενες με την εγκυμοσύνη επιπλοκές, θνησιμότητα που μπορεί να μειωθεί με εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού και πρόσβαση σε κατάλληλο ιατρικό εξοπλισμό.

Τετραπλάσιο κίνδυνο πρόωρου θανάτου διατρέχουν οι χρήστες υπνωτικών χαπιών. Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, δεδομένου του υψηλού ποσοστού ατόμων που λαμβάνουν τα συγκεκριμένα φάρμακα.

FACTS

>

Τ α μωρά 6-9 μηνών δεν μιλούν, δεν δείχνουν και δεν περπατούν. Προσπαθούν, ωστόσο, να συνδέσουν τα πράγματα του περιβάλλοντός τους με λέξεις. Μαθαίνουν το νόημα των λέξεων μέσω της καθημερινής τους έκθεσης στη γλώσσα.

ΕΙΠΑΝ

Τα μωρά καταλαβαίνουν λέξεις από έξι μηνών

Έ

κπληξη έχει προκαλέσει η διαπίστωση Αμερικανών επιστημόνων ότι τα μωρά αντιλαμβάνονται την έννοια των λέξεων νωρίτερα από τότε που μπορούν να τις προφέρουν. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους έρχονται σε αντίθεση με την πεποίθηση πολλών ψυχολόγων ότι η κατανόηση των λέξεων είναι απίθανη πριν από την ηλικία του ενός έτους. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, διεξάγοντας δύο τεστ σε 33 μωρά 6-9 μηνών. Κατά τη διάρκεια του πρώτου, τα μωρά κοιτούσαν σε μια οθόνη τη φωτογραφία ενός τροφίμου και ενός μέρους του σώματος. Οι γονείς που κάθονταν μαζί τους έπρεπε να πουν φράσεις στα μωρά, ζητώντας τους, για παράδειγμα, να βρουν το μήλο. Μια συ-

σκευή ανίχνευσης της κίνησης των ματιών των παιδιών αποκάλυψε τις αντιδράσεις τους όταν άκουγαν τις φράσεις των γονέων τους. Για τις ανάγκες του δεύτερου τεστ, τα μωρά υποβλήθηκαν στην ίδια διαδικασία, αλλά βλέποντας φωτογραφίες τυπικών σκηνών με τρόφιμα και ολόκληρο άνθρωπο, όχι μέρη του σώματος. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα μωρά κοιτούσαν συχνότερα τη φωτογραφία που ονομάτιζαν οι γονείς τους και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα μωρά γνώριζαν τη σημασία της λέξης. Κατόπιν συνέκριναν τις αντιδράσεις των μωρών 6-9 μηνών με αυτές 50 άλλων μωρών 10 έως 20 μηνών. Παρατήρησαν ότι μωρά 6-7 μηνών είχαν καλύτερες επιδόσεις από τα μωρά 8-9 μηνών και ότι δεν υπήρξαν σημαντικές βελτιώσεις μέχρι την ηλικία των 14 μηνών.

Daniel Swingley, Ε. Καθηγητής Ψυχολογίας, University of Pennsylvania «Πιστεύω ότι αυτή η έρευνα δίνει ένα μεγάλο μήνυμα στους γονείς: Μπορείτε να μιλάτε στα μωρά και αυτά να καταλάβουν κάτι απ’ αυτά που λέτε. Και όσο περισσότερα γνωρίζουν, τόσο περισσότερα μπορούν να χτίσουν σε αυτά που ήδη ξέρουν».


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

12•in•vitro

Υποχόνδριος

Το κουτσομπολιό αποτελεί στοιχείο της ανθρώπινης φύσης και μέσο για να εισβάλει ο ένας στην προσωπική ζωή του άλλου, ώστε να μάθει ό,τι δεν φαίνεται και ό,τι δεν δηλώνεται

…με το κουτσομπολιό

Αμαυρώνει ή ευεργετεί; Κάποιοι παρομοιάζουν το κουτσομπολιό με το νερό, που είναι μεν πηγή ζωής, αλλά η ορμητική ροή του μπορεί και να σκοτώσει... Μελέτες του Κέντρου Έρευνας Κοινωνικών Θεμάτων της Οξφόρδης κατέδειξαν πως η ευεργετική δράση του κουτσομπολιού στη φυσική και στην ψυχολογική κατάσταση του ανθρώπου ισοδυναμεί με μικρές δόσεις μορφίνης και Prozac.

Τ

ο κουτσομπολιό, παλιό όσο κι ο άνθρωπος, χωρίς να πτοηθεί ποτέ από κανέναν και τίποτα, εξακολουθεί να… ζει και να βασιλεύει. Μόνο που στον 21ο αιώνα έχει αλλάξει πρόσωπο. Κι από κει που ξεπήδαγε σε ρούγες και αυλές από γυναικοπαρέες «χαμηλού» συνήθως πνευματικού επιπέδου, σήμερα ξεπροβάλλει ολόχαρο σε τηλεοπτικά παράθυρα, κοινωνικά δίκτυα, σοβαρά έντυπα ακόμα και στο πολιτικό ρεπορτάζ, αντικαθιστώντας συχνά την είδηση και την ουσία με το ευτελές και τη βλακεία. Τελικά τι είναι το κουτσομπολιό; Μια ανήθικη συμπεριφορά που έχει τη δύναμη να αμαυρώνει υπολήψεις, κάτι ευεργετικό που χαλαρώνει από το στρες ή «μια μορφή ερωτικής συνάφειας διά του λόγου, της ομιλίας», όπως πιστεύει ο Κώστας Ζουράρις; Χωρίς η μια όψη του να αναιρεί την άλλη, όπως αποκαλύφθηκε από πρόσφατη επιστημονική έρευνα, ένα είναι σίγουρο: Ότι το κουτσομπολιό είναι πιο δυνατό από την αλήθεια. Πιο συγκεκριμένα, ερευνητική ομάδα από το γερμανικό Ινστιτούτο Max Planck, πειραματιζόμενη με φοιτητές σ’ ένα παιχνίδι υπολογιστών διαπίστωσε πως η «κοινωνική κριτική» παίζει σημαντικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Και όχι μόνο αυτό, αλλά επιπλέον οι άνθρωποι, ακόμα κι αν γνωρίζουν τα πραγματικά γεγονότα, έχουν την τάση να

δίνουν βάση στη φημολογία. Από την άλλη, ο Φρανκ Μακ Άντριου, καθηγητής Ψυχολογίας του Knox College του Ιλινόις και καθοδηγητής ομάδας μιας παρόμοιας έρευνας, ισχυρίζεται πως «το κουτσομπολιό αποτελεί κοινωνική δεξιοτεχνία και όχι κουσούρι του χαρακτήρα» και πως «ο εγκέφαλος του ανθρώπου είναι προγραμματισμένος να κουτσομπολεύει». Κατ’ άλλους πάλι ειδικούς, το κουτσομπολιό μπορεί, σε γενικές γραμμές, να χαρακτηριστεί σαν μια εκφυλιστική μορφή κοινωνικού ελέγχου, που ασκείται σε δυο χώρους. Η μια είναι το κουτσομπολιό που αφορά στον κοινωνικό μας περίγυρο (γείτονες, γνωστοί, φίλοι, συνάδελφοι κ.ά.) και το άλλο είδος είναι εκείνο το κουτσομπολιό που αφορά τους σταρ με τη γενική έννοια του όρου. Τους πλούσιους, δηλαδή, τους δυνατούς, τους διάσημους και τους «εκλεκτούς» αυτού του κόσμου. Κι αυτό, γιατί ο «κοινός θνητός» έχει ανάγκη να επιβεβαιώνει συχνά πως ο ισχυρότερος, ο δυνατότερος απ’ αυτόν έχει τα ίδια με τα δικά του πάθη, τις ίδιες ακριβώς με τις δικές του αδυναμίες, έχει κι αυτός τα τρωτά του σημεία. Με άλλα λόγια, το κουτσομπολιό είναι για τον καθημερινό άνθρωπο ένας τρόπος για να αισθάνεται λιγότερο ανίσχυρος απέναντι στον ισχυρό, λιγότερο άσημος και αποτυχημένος απέναντι στον διάσημο και επιτυχημένο.

«Κουτσομπολεύουμε όπως αναπνέουμε, χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε. Το κουτσομπολιό μιλά για ανθρώπους και θεωρητικά βασίζεται σε γεγονότα, ενώ η φήμη αναφέρεται σε γεγονότα ή ανθρώπους και είναι περισσότερο υποθετική. Είναι διαφορετικά φαινόμενα»

Το κουτσομπολιό… κάνει καλό Ερευνητές απ’ όλο τον κόσμο έρχονται να μετριάσουν τον αρνητικό αντίκτυπο του κουτσομπολιού, αποκαλύπτοντας πως το gossip (κουτσομπολιό) υπό προϋποθέσεις έχει και οφέλη, όπως: Μειώνει το στρες: Όταν το κουτσομπολιό γίνεται με τον σωστό τρόπο και για τον σωστό λόγο, συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του στρες. Έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Journal of Personality and Social Psychology δείχνει ότι ο τρόπος με τον οποίο κουτσομπόλευαν άτομα χωρισμένα σε τέσσερις πειραματικές ομάδες ωφέλησε ιδιαίτερα την υγεία τους. Καθησυχάζει: Δεν πρέπει να αισθανόμαστε άσχημα όταν κουτσομπολεύουμε, μόνο όμως εφόσον το κουτσομπολιό βοηθάει άλλους ανθρώπους να μη γίνονται θηράματα επιτήδειων. Το καλοπροαίρετο κουτσομπολιό αποδεικνύεται βελτιωτικό της διάθεσης αλλά και τονωτικό της φιλίας, καθώς, σύμφωνα µε ερευνητές του Staffordshire University, εκείνοι που ασκούν κοινωνική κριτική µε τους φίλους τους δίνουν και παίρνουν υποστήριξη πιο συχνά. Αυτό, ωστόσο, φαίνεται να ισχύει κυρίως για εκείνους που έχουν την τάση να κάνουν θετικά σχόλια και όχι αρνητικά. Θεραπεύει: Οι συμμετέχοντες σε κάποια πειράματα, ένιωθαν ταχυκαρδία όταν έβλεπαν κάποιον να συμπεριφέρεται άσχημα, αλλά η αύξηση των παλμών της καρδιάς ήταν μικρότερη όταν μπορούσαν να πουν σε άλλους τι είχαν δει. Στην περίπτωση αυτή ένιωθαν καλύτερα και ηρεμούσαν.

Άνδρες Γυναίκες = x Ποιος είπε πως το κουτσομπολιό είναι αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση κι ότι οι άντρες δεν κουτσομπολεύουν, αλλά απλώς συζητούν; Την αλήθεια αποκατέστησε έρευνα που έγινε στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, αποκαλύπτοντας ότι το 1/3 των αντρών παραδέχτηκε πως σπαταλάει έως και τρεις ώρες την ημέρα κουτσομπολεύοντας. Το 56% δήλωσε ότι επιδίδεται σε «κοινωνική κριτική» στον χώρο της δουλειάς, έναντι 46% των γυναικών. Επίσης το 10% των αντρών απάντησε πως βγάζει στη φόρα τα… άπλυτα των άλλων, έναντι 4% των γυναικών.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•13

Εxperience Σπάνιες παθήσεις Γεννήθηκα με την πάθηση της βλεννοπολυσακχαρίδωσης. Οι γονείς μου ήταν φορείς, αλλά δεν το γνώριζαν, κι έτσι απέκτησα την ασθένεια. Η περίπτωσή μου είναι πολύ σπάνια, συγκεκριμένα ένα άτομο στα 500.000 έχει αυτή την πάθηση. Ουσιαστικά, είναι μια μεταβολική νόσος, στην οποία έχω ανεπάρκεια ενός ένζυμου. Πρακτικά, έχω πολλούς περιορισμούς, καθώς υπάρχουν προβλήματα στο μυοσκελετικό, κινητικότητας, όρασης και καρδιάς. Βέβαια, είμαι τυχερή μέσα στην ατυχία μου, γιατί τα εν λόγω προβλήματα στην περίπτωσή μου δεν είναι τόσο βαριά, ώστε να μην μπορώ να προχωρήσω ή να δω. Έχω κάποιες δυσκολίες, αλλά μέχρι εκεί.

Η ψυχολογική υποστήριξη, ο αισιόδοξος χαρακτήρας μου και η ανάγκη για προσφορά με βοήθησαν να αντιμετωπίσω όλες τις δυσκολίες που ήρθαν στη ζωή μου

Βαρβάρα Μαμάτη

«Η προσφορά μού δίνει δύναμη» Η Βαρβάρα Μαμάτη πάσχει εκ γενετής από μια πολύ σπάνια πάθηση, τη βλεννοπολυσακχαρίδωση. Σήμερα, μαθαίνει να ζει με αυτήν και παραμένει αισιόδοξη, αντλώντας δύναμη από τον πολύχρωμο καμβά της

Μέχρι τα 8 μου, ούτε εγώ ούτε οι γιατροί ήξεραν τι ακριβώς έχω. Είχα διάφορα συμπτώματα, όπως δυσκινησία, δυσμορφία στα πάνω (κυρίως) και κάτω άκρα, φύσημα στην καρδιά και θόλωση του κερατοειδούς. Όλα αυτά έκαναν την οικογένειά μου να θορυβηθεί και έπειτα από κάποιες εξετάσεις, διαπιστώθηκε ότι εγώ ήμουν η ασθενής και οι γονείς μου οι φορείς. Όταν το μάθαμε, λόγω ηλικίας, απλά μπορούσα να καταλάβω ότι ήμουν διαφορετική, οι γονείς μου όμως είχαν πολύ άγχος, καθώς δεν υπήρχε ενημέρωση εκείνη την εποχή και δεν ήξεραν πώς να το αντιμετωπίσουν. Το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν φυσιοθεραπεία, γιατί μέχρι τότε δεν υπήρχε θεραπεία. Έκανα μέχρι τα 10 μου, μετά το αμέλησα, ώσπου στα 22 μου μάθαμε ότι βγήκε η λεγόμενη «ενζυμική αποκατάσταση». Όταν έμαθα για τη θεραπεία, ανάμεικτα συναισθήματα με κατέκλυσαν. Δεν είχα συνειδητοποιήσει μέχρι τότε τι ακριβώς γινόταν και δεν είχα την επίγνωση της σοβαρότητας της κατάστασης, μέχρι που μου ανακοίνωσαν πως πρέπει μία φορά τη βδομάδα για το υπόλοιπο της ζωής μου να κάνω αυτή τη θεραπεία, αλλιώς θα υπήρχε σταδιακή επιδείνωση. Ήταν κάτι καινούριο, δεν ήξερα να το διαχειριστώ. Η θεραπεία μου ξεκίνησε τον Οκτώβρη του 2004. Σαν τώρα θυμάμαι την πρώτη μέρα… Φοβόμουν πολύ, και κυρίως για το ποιες παρενέργειες μπορεί να έχει, αλλά τελικά όλα πήγαν καλά. Συνεχίζω να την κάνω μέχρι σήμερα και οι εξετάσεις δείχνουν χρόνο με τον χρόνο μια σταθεροποίηση και μια βελτίωση που δεν ήταν αναμενόμενη. Οι φυσιοθεραπείες, η άσκηση και η υποστήριξη από ένα γκρουπ ανθρώπων που με φροντίζουν (γιατροί, φυσιοθεραπευτές, οικογένεια, φίλοι) με έχουν βοηθήσει πολύ επίσης. Η ζωή μου άλλαξε τελείως από τα 22 μου. Κατάλαβα ότι έπρεπε να βάλω την άσκηση, την κίνηση και τη θεραπεία στην καθημερινότητά μου. Όπως επίσης και να έχω ψυχικό σθένος. Το «μέσα» είναι αυτό που θα σου φτιάξει και το «έξω». Η προσφορά και η αλληλεγγύη σου δίνουν πολλή δύναμη. Εγώ, για παράδειγμα, αντλώ αυτή τη δύναμη από τη ζωγραφική και τις χειροποίητες κατασκευές. Ο κόσμος που βλέπει τα δημιουργήματά μου δεν πιστεύει ότι τα έχω κάνει εγώ… Μένουν έκπληκτοι! Ενημέρωση και κράτος πρόνοιας δεν υπάρχουν. Δυσκολεύομαι, γιατί δεν υπάρχουν οι υποδομές. Μάλιστα, σκέφτομαι το ενδεχόμενο να ζήσω στο εξωτερικό, γιατί, αν γίνουν χειρότερα τα πράγματα στην Ελλάδα, χωρίς τη θεραπεία μου δεν μπορώ να ζήσω…


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

14•in•vitro

Με ενδιαφέρει

Συνεργάστηκε ο Ιωάννης Ιγνατιάδης, χειρουργός ορθοπαιδικός, διευθυντής Τμήματος Ορθοπαιδικής - Μικροχειρουργικής Χεριού ΙΑΣΩ GENERAL

Νόσος των Βίκινγκς

Γράφει ο Εμμανουήλ Σιγιολτζάκης

Η νόσος και οι... Βίκινγκς Η πραγματική αιτία της νόσου Dupuytren είναι ακόμα άγνωστη. Ο τραυματισμός θεωρήθηκε αρχικά ως αιτία. Ωστόσο η έρευνα έχει δείξει ότι παράγοντες όπως το οικογενειακό ιστορικό και προϋπάρχουσες παθήσεις (επιληψία, διαβήτης) ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισής της, ενώ και οι… κακές συνήθειες (κάπνισμα, αλκοόλ) φαίνεται να την ευνοούν. Αν και δεν είναι θανατηφόρα, είναι δυνητικά περιοριστική για τη ζωή, καθώς μειώνει σημαντικά τη φυσιολογική λειτουργία του χεριού. Προσβάλλει περισσότερο και σε πιο βαριά μορφή τους άνδρες μέσης ηλικίας (γύρω στα 55 έτη) από τις γυναίκες (στις οποίες εμφανίζεται στα 65 έτη). Η νόσος εκδηλώνεται συχνότερα σε άτομα της λευκής φυλής, κυρίως βορειοευρωπαϊκής καταγωγής, με υψηλότερο επιπολασμό στη Βόρεια Σκωτία, στην Ισλανδία και στη Νορβηγία, λόγος για τον οποίο ονομάσθηκε και «νόσος των Βίκινγκς». Σύμφωνα με τον μύθο, οι σκληροί Βορειοευρωπαίοι πολεμιστές παρουσίαζαν το σύνδρομο, αφού το χέρι τους ήταν σχεδόν αγκυλωμένο από τη συνεχή χρήση του σπαθιού...

Χειρουργική αντιμετώπιση Η πάθηση ταυτοποιήθηκε το 1834, όταν ο Γάλλος χειρουργός, βαρώνος Guillaume Dupuytren, πρώτος χειρούργησε ασθενή με τη νόσο. Μέχρι σήμερα έχουν εφαρμοσθεί διάφορες θεραπευτικές μέθοδοι (κυρίως χειρουργικές), χωρίς ολοκληρωτικό αποτέλεσμα. Η χειρουργική επέμβαση είναι αποτελεσματική, αλλά απαιτεί περίοδο αποκατάστασης κάποιων μηνών μετά το χειρουργείο, που περιλαμβάνει νάρθηκα, φυσικοθεραπείες κ.ά. Χρειάζεται, πάντως, να γίνεται από εξειδικευμένους γιατρούς για αποφυγή σοβαρών επιπλοκών κατά την επέμβαση. Οι ασθενείς συχνά δεν επισκέπτονται τους ειδικούς, παρά μόνο όταν η νόσος έχει προχωρήσει προκαλώντας πολύ σοβαρές αλλοιώσεις. Είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη διάγνωση, καθώς είναι πιο εύκολη η αντιμετώπιση στα πρώτα στάδια και η αποφυγή μόνιμης βλάβης.

Νέα θεραπεία Μη χειρουργική Σύντομα κυκλοφορεί και στη χώρα μας μία νέα μέθοδος αντιμετώπισης. Θεωρείται επαναστατική, αφού αρκεί απλώς μια ένεση στο δάχτυλο. Ο ασθενής επισκέπτεται την επομένη της ένεσης τον γιατρό του και εκείνος πλέον, με μια απλή κίνηση, είναι σε θέση να «σπάσει» τη χορδή και το δάχτυλο επανέρχεται στη φυσιολογική του θέση. Η ένεση αυτή περιέχει το ένζυμο κολλαγενάση, το οποίο διασπά το κολλαγόνο (βασικό συστατικό της παθολογικής χορδής που προκαλεί την αλλοίωση). Σύμφωνα με τις μελέτες, το ποσοστό επιτυχίας φθάνει το 64%.

Υπολογίζεται ότι στη χώρα μας περισσότεροι από 30.000 Έλληνες πάσχουν από τη νόσο Dupuytren, με περίπου 7.000 από αυτούς σε προχωρημένο στάδιο, δηλαδή με ύπαρξη ψηλαφητής χορδής, περιστατικά που χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση

Γεια... στα χέρια μας

«Τ

α χέρια έδωσαν και δίνουν συνέχεια στη ζωή μας» υποστηρίζουν οι επιστήμονες. Οι ανθρωπολόγοι, μάλιστα, επιμένουν ότι τα χέρια ήταν τα «εργαλεία» που έδωσαν τη δυνατότητα στον άνθρωπο να εξελιχθεί σε «ευφυή οργανισμό». Ωστόσο, αυτή η προαιώνια, καθημερινή «εξοικείωση» με τα χέρια μας είναι ίσως και η αιτία που τα... αγνοούμε. Με άλλα λόγια, οι περισσότεροι άνθρωποι που διαθέτουν υγιή χέρια, τα θεωρούν σε έναν βαθμό... «δεδομένα». Λίγοι άνθρωποι μπορούν να συνειδητοποιήσουν πώς θα «τα πήγαιναν», αν τα χέρια τους δεν λειτουργούσαν όπως θα ήθελαν. Αν, για παράδειγμα, αγωνίζονταν να κουμπώσουν τα ρούχα τους, αν με δυσκολία πληκτρολογούσαν στον υπολογιστή ή εάν με μεγάλη προσπάθεια κρατούσαν το μαχαιροπίρουνο. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα («Hand Report», 2011), που έγινε σε 12 ευρωπαϊκές χώρες, σε δείγμα 11.632 ατόμων, ηλικίας 16-64 ετών, οι περισσότεροι από τους μισούς Ευρωπαίους (59%), ενώ συμφώνησαν ότι η απώλεια της λειτουργίας των χεριών θα τους ανάγκαζε να αναζητήσουν άλλη εργασία ή και να αλλάξουν τελείως επαγγελματική πορεία, δεν είχαν ακούσει ποτέ για τη «νόσο του Dupuytren» (86%).

Η ταυτότητα της πάθησης Πρόκειται για «σύνδρομο» των χεριών που, εάν εξελιχθεί σε «σύγκαμψη», μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τη λειτουργία τους. Η νόσος Dupuytren είναι πάθηση της παλάμης και των δαχτύλων του χεριού. Οφείλεται σε παθολογική πάχυνση και σταδιακή ρίκνωση (ζάρωμα) της μεμβράνης, που βρίσκεται κάτω από το δέρμα της παλάμης και ονομάζεται παλαμιαία απονεύρωση. Η λεπτή αυτή ελαστική μεμβράνη, που εκτείνεται μέχρι τα δάχτυλα, υπάρχει για να διευκολύνει τις κινήσεις και την επαφή του χεριού με αντικείμενα, καθώς «μεταφέρει» την ελαστικότητά της στο δέρμα της παλάμης. Στα πρώτα στάδια παρουσιάζονται οζίδια κάτω από το παλαμιαίο δέρμα, τα οποία με την πάροδο του χρόνου παχύνονται, για να πάρουν τελικά τη μορφή «χορδών», που τραβούν ένα ή περισσότερα δάχτυλα προς τα μέσα, προκαλώντας μόνιμη παραμόρφωση (σύγκαμψη - λύγισμα των δακτύλων) του χεριού. Τα οζίδια αποτελούνται από κύτταρα που παράγουν κολλαγόνο. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, το επιπλέον κολλαγόνο σωρεύεται και, τελικά, δημιουργεί σχινοειδείς συμφύσεις κάτω από το δέρμα. Όταν η σύμφυση επεκταθεί, μπορεί να προκαλέσει μόνιμη «σύγκαμψη» των δακτύλων (σύγκαμψη Dupuytren).


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•15

Συνεργάστηκε ο πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης και Έρευνας της Καρδιακής Ανεπάρκειας Σταµάτης Αδαµόπουλος

Καρδιακή ανεπάρκεια

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Ό Η εµφύτευση αµφικοιλιακού βηµατοδότη για την επίτευξη επανασυγχρονισµού της καρδιάς και η εµφύτευση απινιδωτών για την αντιµετώπιση επικίνδυνων αρρυθµιών βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και προλαµβάνουν τον αιφνίδιο θάνατο

λο και πιο συχνά διαγιγνώσκονται περιστατικά καρδιακής ανεπάρκειας (όπως, για παράδειγµα, η διατατική µυοκαρδιοπάθεια) και, µάλιστα, ο µέσος όρος ηλικίας των ασθενών µειώνεται πολύ. Οι ειδικοί εκπέµπουν SOS καθώς, όπως λένε χαρακτηριστικά, οι λίστες για µηχανική υποστήριξη και µεταµόσχευση καρδιάς στη χώρα µας έχουν γεµίσει από νέους ανθρώπους! Όπως ανέφεραν οι επιστήµονες κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, µε αφορµή το 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Εταιρείας Μελέτης και Έρευνας της Καρδιακής Ανεπάρκειας, στις λίστες για µεταµόσχευση καρδιάς παγκοσµίως περιµένουν περισσότεροι από 15.000 ασθενείς, που βρίσκονται σε τελικό στάδιο καρδιακής ανεπάρκειας. Από αυτούς µόλις 5.000 5.500 ασθενείς µεταµοσχεύονται τον χρόνο (3.500 επισήµως καταγεγραµµένοι και άλλοι 1.500 - 2.000 µη καταγεγραµµένοι στο διεθνές σύστηµα καταγραφής). Στην Ελλάδα υπάρχουν στη λίστα 36 ασθενείς, που είναι σε τελικό στάδιο καρδιακής ανεπάρκειας, των οποίων η ζωή κρέµεται από µια κλωστή και περιµένουν µε αγωνία ένα σωτήριο µόσχευµα. Από αυτούς, οι 16 φέρουν συσκευή µηχανικής υποστήριξης (τεχνητή καρδιά). Στην Ελλάδα οι πάσχοντες από καρδιακή ανεπάρκεια εκτιµάται ότι ανέρχονται σε 200.000. Περίπου 500 από αυτούς νοσηλεύονται σε κάποιο νοσοκοµείο. Υπολογίζεται, µάλιστα, ότι οι νοσηλείες λόγω καρδιακής ανεπάρκειας απορροφούν το 2% των συνολικών δαπανών για την υγεία – στις ΗΠΑ το κόστος είναι πάνω από 33 δισεκατοµµύρια δολάρια τον χρόνο. Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι ένα κλινικό σύνδροµο πολλαπλής αιτιολογίας, που εκδηλώνεται µε έµφραγµα του µυοκαρδίου, σε σχετικά µεγαλύτερες ηλικίες, και µε διατατική µυοκαρδιοπάθεια, σε νεότερες ηλικίες. Η όλο και πιο συχνή εµφάνιση υπέρτασης και αθηρωµατικής νόσου προϊούσης της ηλικίας, καθώς και το διαρκώς διογκούµενο πρόβληµα του σακχαρώδους διαβήτη και της παχυσαρκίας είναι υπεύθυνα για την καρδιακή ανεπάρκεια ισχαιµικής αιτιολογίας. Αντίθετα, η διατα-

36 ασθενείς εκπέµπουν SOS τική µυοκαρδιοπάθεια, που προσβάλλει νεότερα άτοµα, είναι συνήθως απότοκος µυοκαρδίτιδας, δηλαδή προσβολής και νέκρωσης του µυοκαρδίου από λοιµογόνο παράγοντα, συνήθως κάποιο ιό ή ιούς, αν και, όπως δείχνουν διεθνείς µελέτες, η κληρονοµικότητα και η υπερκατανάλωση αλκοόλ διαδραµατίζουν, επίσης, σηµαντικό ρόλο στην εκδήλωσή της. Το σύνδροµο αυτό σχετίζεται µε κακή ποιότητα ζωής των ασθενών, αρκετά υψηλό κόστος, ενώ είναι δυνητικά θανατηφόρο. Περίπου 3-4 στους 100 ασθενείς µε καρδιακή ανεπάρκεια πεθαίνουν τον πρώτο χρόνο από την πρώτη τους εισαγωγή στο νοσοκοµείο – θνητότητα

µεγαλύτερη και από τις πιο βαριές µορφές καρκίνου. Όπως ισχύει σε πολλά ακόµη προβλήµατα υγείας, όσο νωρίτερα διαγνωσθεί το πρόβληµα και αρχίσει η κατάλληλη θεραπεία, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες για επιβίωση, µε καλύτερη ποιότητα ζωής για τους ασθενείς. Στην κατεύθυνση αυτή θα βοηθήσει σηµαντικά, υποστηρίζουν οι αρµόδιοι, η δηµιουργία Ιατρείων Καρδιακής Ανεπάρκειας, σε όσο το δυνατόν περισσότερα νοσοκοµεία της χώρας, µε σκοπό την έγκαιρη διάγνωση, τη σταδιοποίηση και την παραποµπή των ασθενών στα εξειδικευµένα κέντρα για την αντιµετώπιση της νόσου.

Ελπίδες για µεταµόσχευση Παρά τις βελτιώσεις της τελευταίας 20ετίας στην αντιµετώπιση της καρδιακής ανεπάρκειας, σηµαντικό ποσοστό ασθενών παρουσιάζει επιδείνωση της νόσου µε πολλαπλές εισαγωγές στο νοσοκοµείο και υψηλή θνητότητα. Η µεταµόσχευση καρδιάς αποτελεί την πλέον δόκιµη θεραπεία στους ασθενείς αυτούς, καθώς επιµηκύνει τη ζωή τους (µέσος χρόνος επιβίωσης πάνω από 12 χρόνια). Πάνω από το 50% των µεταµοσχευµένων επιστρέφει στην εργασία του και συνεχίζει να εργάζεται ακόµα και πέντε χρόνια µετά τη µεταµόσχευση. Ωστόσο, λόγω του πε-

ριορισµένου αριθµού δωρητών καρδιάς, η συνολική ευεργετική επίδραση της µεταµόσχευσης στην καρδιακή ανεπάρκεια κρίνεται ως «επιδηµιολογικά µηδαµινή». Στη χώρα µας ο αριθµός των ασθενών µε βαριά καρδιακή ανεπάρκεια, στους οποίους η συµβατική αγωγή έχει καταστεί αναποτελεσµατική, ανέρχεται σε 10.000 - 20.000. Την ίδια ώρα πραγµατοποιούνται, δυστυχώς, λιγότερες από 10 µεταµοσχεύσεις καρδιάς τον χρόνο, όταν η Ισπανία µεταµοσχεύει τουλάχιστον 250 ασθενείς και η Πορτογαλία 50 ασθενείς. Η συνεργασία πολιτείας, φορέων

Υγείας και Εκκλησίας θα µπορούσε να δώσει λύση στο πρόβληµα, γι’ αυτό κρίνεται επιτακτική και απόλυτης προτεραιότητας. Το κενό που δηµιουργεί η σπανιότητα των δοτών παγκοσµίως έρχονται τα τελευταία χρόνια να καλύψουν οι συσκευές µηχανικής υποβοήθησης της κυκλοφορίας, οι λεγόµενες «τεχνητές καρδιές». Οι ξένοι επιστήµονες εκτιµούν ότι στο µέλλον θα γίνεται ευρεία κλινική χρήση «τεχνητής καρδιάς» χωρίς εξωτερικά καλώδια (άρα χωρίς τον κίνδυνο λοιµώξεων) και σε σαφώς πιο προσιτές τιµές.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

16•in•vitro

Ρεπορτάζ Πολιτική υγείας

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Αντιδράσεις για τις μειώσεις Το 1993 συντάχθηκε ο πρώτος Κανονισμός Εκτίμησης Βαθμού Αναπηρίας (ΚΕΒΑ) που, υποτίθεται, θα έλυνε όλα αυτά τα προβλήματα. Εν έτει 2011 κι ενώ στην πράξη ο ΚΕΒΑ ποτέ δεν εφαρμόστηκε ουσιαστικά από τις Υγειονομικές Επιτροπές στο σύνολό τους, αποφασίστηκε η… αναθεώρησή του, με τη σύνταξη νέου Πίνακα προσδιορισμού ποσοστού αναπηρίας. Όμως οι αντιδράσεις ήταν πολλές και δικαιολογημένες από πραγματικά ανάπηρους, που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας (πάσχοντες από μεσογειακή αναιμία, ινοκυστικοί, διαβητικοί, μεταμοσχευμένοι κ.ά.) αφού αλόγιστα και χωρίς συγκεκριμένο λόγο τα προβλεπόμενα ποσοστά αναπηρίας γι’ αυτούς μειώθηκαν σημαντικά, στερώντας τους έτσι το δικαίωμα για λήψη βασικών παροχών για να ζήσουν (σε κάποιες περιπτώσεις, οι ασθενείς έχαναν και το δικαίωμα ασφάλισης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης). Αν πραγματικά ήθελε η πολιτική ηγεσία αυτού του τόπου να δώσει τέλος στο θλιβερό φαινόμενο των «μαϊμού» αναπήρων, όφειλε να καταστήσει τον Κανονισμό Εκτίμησης Βαθμού Αναπηρίας δεσμευτικό και όχι συμβουλευτικό για την κρίση των μελών των ΚΕΠΑ, λένε οι ειδικοί επί του θέματος, τουλάχιστον για τις παθήσεις που η κατηγοριοποίηση του ποσοστού αναπηρίας που προκαλούν είναι δεδομένη, ευχερής και εφικτή (π.χ. δρεπανοκυτταρική αναιμία, κυστική ίνωση, φωκομελεία). Με τον τρόπο αυτόν η κρίση των γιατρών θα ήταν ομοιόμορφη και συγκεκριμένη και δεν θα υφίστατο το παραμικρό περιθώριο αυθαιρεσίας τους. Από την άλλη, η απόδοση ποσοστού αναπηρίας ισοβίως σε σοβαρές παθήσεις ή βλάβες της υγείας που προκαλούν μόνιμη αναπηρία αφενός θα οδηγούσε σε σημαντική αποσυμφόρηση των ΚΕΠΑ, αφετέρου θα διευκόλυνε κατά πολύ το έργο τους, δίνοντάς τους τον απαραίτητο χρόνο για να ασχοληθούν ενδελεχώς με τον έλεγχο και την κρίση των υπολοίπων αιτούντων, εν δυνάμει «μαϊμού» αναπήρων. Σε μια χώρα όπου οι έννοιες της κοινωνικής αλληλεγγύης, της υπευθυνότητας και του σεβασμού της δημόσιας περιουσίας ήταν και είναι σχεδόν ανύπαρκτες και όπου η αναπηρία και το δικαίωμα σε λήψη παροχών αποτελούσε συνήθως αντικείμενο πολιτικού ρουσφετιού, αναμενόμενο είναι να έχουμε γεμίσει «μαϊμού» ανάπηρους που αποζητούν τον χαρακτηρισμό τους ως αναπήρων. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι πραγματικά ανάπηροι θα αντάλλασσαν μετά χαράς το ποσοστό αναπηρίας τους ή την οποιαδήποτε παροχή με το σημαντικότερο αγαθό που τους λείπει: την υγεία τους!

Προφανώς, το κέλευσμα της τρόικας για μείωση των («μαϊμού») αναπηρικών συντάξεων οι υπεύθυνοι το αντιλήφθηκαν ως μείωση των ποσοστών αναπηρίας των πραγματικά αναπήρων με σκοπό να περικόψουν τις… σπατάλες

Το σκάνδαλο με τα επιδόματα

Μ

όλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε η περιβόητη απογραφή των δικαιούχων των προνοιακών επιδομάτων, από την οποία προέκυψε πως το 1/6 των δικαιούχων δεν απογράφηκαν. Η υπόθεση με βεβαιότητα αποδεικνύει ότι το «πάρτι» των παροχών που αφειδώς δίνονταν σε άτομα που δεν τις δικαιούνταν, καλά κρατούσε! Η λήψη διαφόρων παροχών για τους αναπήρους συνδεόταν με την απόδοση ποσοστού αναπηρίας τουλάχιστον 67% από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές. Χρόνια τώρα, ένα άναρχο τοπίο ήταν αυτό που συνέθετε την εικόνα για την κρίση των αναπήρων. Πολλές υγειονομικές επιτροπές, η καθεμία με διαφορετικό έργο, τα μέλη της οποίας συμβουλεύονταν διαφορετικό Κανονισμό Βαθμού Αναπηρίας προκειμένου να χαρακτηρίσουν κάποιον ως ανάπηρο και να του αποδώσουν το ανάλογο ποσοστό αναπηρίας. Η ίδρυση των ΚΕΠΑ (Κέντρων Πιστοποίησης Αναπηρίας) με την ταυτόχρονη κατάργηση όλων των επιτροπών φάνηκε ως το πρώτο θετικό βήμα για την εξυγίανση του αναπηρικού χώρου, με την καλύτερη οργάνωση του ελεγκτικού μηχανισμού των αναπήρων.

Αλαλούμ με τις υγειονομικές επιτροπές Μέλη του ΚΕΠΑ ορίστηκαν κυρίως οι γιατροί του ΙΚΑ, νυν ΕΟΠΥΥ, οι οποίοι μέχρι τότε είχαν επωμιστεί το έργο των υγειονομικών επιτροπών του ΙΚΑ για την πιστοποίηση αναπηρίας, ενώ ρητά εξαιρέθηκαν οι γιατροί κάποιων ειδικοτήτων, όπως ακτινολόγοι και παιδίατροι, τη στιγμή που τα περισσότερα σπάνια νοσήματα που προκαλούν σοβαρού βαθμού αναπηρία, πλήττουν κυρίως παιδιά και νέους εφήβους, ενώ οι πάσχοντες εκτιμώνται σε περισσότερους από 1.000.000. Απορίας άξιο είναι το είδος της κρίσης που μπορεί να εκφέρει ένας γυναικολόγος ή ένας ψυχίατρος για ένα νόσημα κατεξοχήν παιδιατρικό, ενώ δεν λείπουν και τα φαινόμενα με βαριά πάσχοντες ασθενείς, στους οποίους δεν δίνεται το ποσοστό αναπηρίας που τους αναλογεί, επειδή εξωτερικά φαίνονται υγιείς και οι γιατροί – ξένης με την πάθηση ειδικότητας – αγνοούν τη σοβαρότητα της πάθησης. Ίσως η κρίση των ΚΕΠΑ να ήταν διαφορετική και πιθανόν ορθότερη, εφόσον η σύνθεση γινόταν με την ευρύτερη συμμετοχή γιατρών του ΕΣΥ, που έχουν περισσότερη εμπειρία, διότι καθημερινά παρακολουθούν και νοσηλεύουν πληθώρα περιστατικών ενώ το έργο τους δεν εξαντλείται μόνο στη συνταγογράφηση ή στην υποστήριξη ιδιωτικού ιατρείου, όπως συμβαίνει με τους γιατρούς του ΙΚΑ.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

16•in•vitro

Διονύσης Φιλιώτης, πρώην πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος

Πολιτική υγείας

Πέρα από τον ορίζοντα της κρίσης

Ε

ίναι επιτακτική ανάγκη να αναγνωρίσουμε ότι η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί ένα ισχυρό οικονομικό stimulus, όπως συνέβη και στις ΗΠΑ μετά την κρίση του 2008. Θα πρέπει οι ελληνικές επιχειρήσεις να υποστηριχθούν χρηματοοικονομικά, όπως συνέβη με τις αμερικανικές, μέσα από συντονισμένες δράσεις των κεντρικών τραπεζικών αρχών της ευρωζώνης και του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Διαφορετικά, το φάντασμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων και της πτώχευσης θα απλώσει τη σκιά του πάνω από την πραγματική οικονομία με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ανεργία, την κοινωνική συνοχή και την ίδια τη σταθερότητα και την ασφάλεια της χώρας. Η χρηματοοικονομική επέμβαση πρέπει να βρεθεί στην καρδιά μιας δέσμης δυναμικών αναπτυξιακών μέτρων. Δυστυχώς όλα αυτά λείπουν από το συζητούμενο «πακέτο μέτρων». Προφανώς ο αναγκαίος εξορθο-

λογισμός των δαπανών δεν είναι αρκετός από μόνος του, καθώς οι συνθήκες βαθιάς ύφεσης απαιτούν γενναία διαρθρωτικά μέτρα και αναδιάταξη της χρηματοοικονομικής αρχιτεκτονικής επάνω στην οποία στηρίζεται η πραγματική οικονομία. Μόνο έτσι μπορούμε να ελπίζουμε βάσιμα ότι θα κοιτάξουμε πέρα Μέριμνά μας πρέπει να είναι από τον ορίζοντα κρίσης και θα η διασφάλιση της πρόσβασης της επιτύχουμε την των πολιτών σε ασφάλεια, επανεκκίνηση της οικονομίας φάρμακα και θεραπείες και τη διάσωση της χώρας. Η οικονομική κρίση επιβάλλει μακροχρόνιες θυσίες προκειμένου η οικονομία να επιστρέψει σε μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία. Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι να τεθούν σαφείς στόχοι και να εφαρμοστεί μια συνεκτική «εθνική» στρατηγική υπέρβασης της κρίσης. Πρωταρχικός στόχος αυτής της «εθνικής στρατηγικής» θα πρέπει να είναι η περι-

φρούρηση της δημόσιας υγείας, ώστε η οικονομική κρίση να μη μετεξελιχθεί σε μια «κρίση υγείας» για μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας. Απαιτείται γι’ αυτό ένας μεγάλος συνασπισμός και μια ευρεία κινητοποίηση από το φαρμακείο και το ιατρείο ώς το νοσοκομείο και το υπουργείο. Οφείλουμε να χαράξουμε μια σαφή, βαθιά και ευκρινή «κόκκινη γραμμή» με τις πρακτικές και τις νοοτροπίες που ακόμα και σήμερα επιτρέπουν σε άλλους την ανοχή και σε άλλους τη συμμετοχή στα γνωστά φαινόμενα κακοδιαχείρισης και σπατάλης, που αποστερούν από το εθνικό σύστημα υγείας και από τα ασφαλιστικά ταμεία κρίσιμους πόρους. Οφείλουμε ταυτόχρονα να αποφεύγουμε τις «εκπτώσεις» στην ποιότητα και την ασφάλεια των παρεχομένων αγαθών και υπηρεσιών. Πρωταρχική μέριμνα πρέπει να είναι η διασφάλιση της άμεσης πρόσβασης των πολιτών σε αρίστης ποιότητας, ασφάλειας και θεραπευτικής αποτελεσματικότητας φάρμακα και θεραπείες.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

18•in•vitro

Με ενδιαφέρει

Συνεργάστηκε ο Ιωάννης Χριστόπουλος, διευθυντής ΩΡΛ τμήματος, Ευρωκλινική Παίδων

Ωτορινολαρυγγολογία

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Αντιμετώπιση Η αντιμετώπιση ποικίλλει ανάλογα με το χρονικό διάστημα παρουσίας του υγρού στο αφτί, καθώς και με την ηλικία του παιδιού. Οι ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό (με σωστό τρόπο, το κεφάλι πρέπει να είναι σε όρθια θέση και λίγο σκυμμένο προς τα μπροστά) πρέπει να αποτελούν την καθημερινή περιποίηση της μύτης, έτσι ώστε να μην παραμένουν μύξες. Αν το παιδί έχει πυώδη ρινίτιδα (πηχτές κίτρινες ή/και πράσινες μύξες), τότε συνιστώνται τοπικές αντισηπτικές ή/και αντιβιοτικές σταγόνες στη μύτη. Η αναμονή και η επανεκτίμηση από τον παιδίατρο ή τον παιδο-ΩΡΛ τις περισσότερες φορές αρκούν για τη θεραπεία της νόσου. Η χρήση τοπικών ρινικών σπρέι είναι μία σημαντική επιλογή σε παιδιά που έχουν υγρό στο αφτί περισσότερους από 2 μήνες. Σημαντικό είναι να αποφεύγεται η άσκοπη χρήση φαρμάκων, ιδιαίτερα των αντιβιοτικών και των αντισταμινικών, εκτός αν υπάρχει απόλυτη ένδειξη για να χορηγηθούν. Αν, για παράδειγμα, η εκκριτική ωτίτιδα είναι αποτέλεσμα αλλεργικής ρινίτιδας, τότε χρειάζεται να χορηγούνται αντισταμινικά, αλλιώς θα πρέπει να αποφεύγονται. Επίσης, αν συνυπάρχει μικροβιακή λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος, θα πρέπει να χορηγούνται αντιβιοτικά για τη λοίμωξη και όχι για το υγρό στο αφτί. Τα βλεννολυτικά, τα αποσυμφορητικά και τα νεότερα αντιφλεγμονώδη έχουν θέση στη θεραπεία της νόσου ανάλογα με την εκτίμηση του θεράποντος ιατρού. Τέλος, η χορήγηση κορτιζόνης από το στόμα για μακροχρόνιες περιπτώσεις (συνεχόμενη παρουσία υγρού άνω των 3 - 4 μηνών) θα πρέπει να είναι η τελευταία θεραπευτική αγωγή πριν από τη χειρουργική αντιμετώπιση. Εξάλλου σημαντική θέση στη θεραπευτική αγωγή κατέχουν οι αναπνευστικές ασκήσεις. Το μάσημα τσίχλας (χωρίς ζάχαρη, προς αποφυγή οδοντικών προβλημάτων), το φούσκωμα μπαλονιών, η χρήση μιας ειδικής συσκευής (μπαλόνι που φουσκώνεται με τη μύτη) αρκούν σε αρκετές περιπτώσεις για τη θεραπεία της νόσου. Φαρμακευτική αγωγή Οι φαρμακευτικές αγωγές στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων είναι αρκετές για την πλήρη ίαση της εκκριτικής ωτίτιδας. Σπανίως το υγρό παραμένει παρά τις θεραπείες, οπότε και η χειρουργική αφαίρεση του υγρού κρίνεται απαραίτητη (δεν συνιστάται χειρουργική παρέμβαση σε περιπτώσεις όπου το υγρό βρίσκεται στο αφτί για λιγότερο από 5 - 6 μήνες, εκτός αν συνυπάρχει άλλη ένδειξη χειρουργείου, όπως η υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων). Οι επεμβάσεις που συνήθως γίνονται είναι η μυριγγοτομή (παρακέντηση του τυμπάνου και αναρρόφηση του υγρού) με ή χωρίς τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού (καλό είναι να αποφεύγονται όποτε είναι δυνατό), η αδενοτομή (αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων) και σπάνια η αμυγδαλεκτομή.

Εκκριτική ωτίτιδα Πρέπει να σημειωθεί ότι οι επεμβάσεις θα πρέπει να αποφεύγονται προ του καλοκαιριού (αν αυτό είναι εφικτό), γιατί οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος είναι πολύ λιγότερες. Τα μπάνια στη θάλασσα (με το κεφάλι μέσα στο νερό) βοηθούν στη θεραπεία της νόσου

Ε

κκριτική ωτίτιδα (υγρό στο μέσο αφτί) είναι η συλλογή άσηπτου υγρού στην κοιλότητα του μέσου ωτός (ο χώρος πίσω από το τύμπανο). Ο λόγος για τον οποίο το υγρό αυτό συσσωρεύεται στο αφτί είναι η απόφραξη της λεγόμενης ευσταχιανής σάλπιγγας (είναι μία οπή, μέσω της οποίας το αφτί επικοινωνεί με το πίσω μέρος της μύτης, εκεί όπου βρίσκονται τα κρεατάκια). Είναι μία πολύ συχνή νόσος, ιδίως στην παιδική και στην προσχολική ηλικία. Οι βασικές αιτίες για την εκκριτική ωτίτιδα είναι: Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (ρινίτιδες, λοιμώξεις από τα κρεατάκια, αμυγδαλίτιδες). • Υ περτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια). •Α  νατομικοί λόγοι λόγω της μικρής ηλικίας του παιδιού. • Υποτροπιάζουσες οξείες ωτίτιδες (μικροβιακές ή ιογενείς). • Αλλεργική ρινίτιδα (σπανιότερα). Συμπτώματα Τα συμπτώματα της εκκριτικής ωτίτιδας σχετίζονται με την ηλικία του παιδιού: Μέχρι την ηλικία περίπου των 3 ετών η πάθηση μπορεί να μην έχει ιδιαίτερα συμπτώματα. Συνήθως τα παιδιά τραβούν τα αφτιά

τους γιατί τα αισθάνονται βουλωμένα. Σπανίως προκαλεί ανησυχία ή/και πόνο (με μορφή σουβλιάς που διαρκεί λίγα λεπτά) και ποτέ πυρετό, εκτός αν συνδυάζεται με λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος. Συνήθως αποτελεί τυχαίο εύρημα σε μια προγραμματισμένη παιδιατρική επίσκεψη. Σε μεγαλύτερα παιδιά (όπου και υπάρχει καλύτερη επικοινωνία με τους γονείς ή το σχολείο) το πιο σταθερό εύρημα είναι η βαρηκοΐα (μερική απώλεια ακοής) και το αίσθημα πληρότητας (βούλωμα) που προκαλεί στο αφτί. Η Το μάσημα τσίχλας και βαρηκοΐα γίνεται αντιλητο φούσκωμα μπαλονιών, αρ- εύκολα πτή γιατί το παιδί κούν σε αρκετές περιπτώσεις ζητάει να του επαναλάβουν τι για τη θεραπεία της νόσου του είπαν, ρωτάει συνέχεια «τι;» και «ε;», βάζει πιο δυνατά την τηλεόραση και τη μουσική. Αυτό μπερδεύει αρκετά τους γονείς, που νομίζουν ότι το παιδί αδιαφορεί, αλλά στην πραγματικότητα δεν τους ακούει καλά. Πρέπει να σημειωθεί ότι η βαρηκοΐα αυτή είναι μετρίου βαθμού και είναι πλήρως ανατάξιμη σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, μόλις επανέλθουν στη φυσιολογική κατάσταση τα αφτιά. Τέλος, σπάνια η εκκριτική ωτίτιδα μπορεί να προκαλεί πόνο, ο οποίος είναι παροδικός και τις περισσότερες φορές εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της νύχτας.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•19

Συνεργάστηκε η Αναστασία Μοσχοβάκη, ειδική παθολόγος

Αναπνευστικό

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Κ

Σύμφωνα με στατιστικές μελέτες, η χρήση τοπικών ρινικών απόσυμφορητικών από τον πληθυσμό αυξάνει την άνοιξη. Η κατάχρησή τους οδηγεί σε φαρμακογενή ρινίτιδα, λόγω αγγειοδιαστολής του ρινικού βλεννογόνου

Το μπούκωμα της άνοιξης

άθε χρόνο τέτοια εποχή το μπούκωμα ταλαιπωρεί χιλιάδες κόσμου. Χαρακτηρίζεται από ρινική απόφραξη, φτέρνισμα ή ρινική έκκριση και κρατάει αρκετές ημέρες. Η μύτη έχει χαρακτηριστεί ως το «φυσικό air condition» του ανθρώπινου σώματος. Συντελεί στην ύγρανση του εισπνεόμενου αέρα, ενώ κατακρατά άχρηστα στοιχεία, μικροοργανισμούς και ρύπους που διαφορετικά θα δρούσαν βλαπτικά στους βρόγχους. Αδένες και εκκριτικά κύτταρα εκκρίνουν τη ζωτική για την απομάκρυνση των άχρηστων σωματιδίων βλέννα. Οι παραρρίνιοι κόλποι συντελούν στην παραγωγή υψηλών ποσοτήτων τοξικών ουσιών για μία πλειάδα ιών, βακτηρίων, μυκήτων και καρκινικών κυττάρων. Κάθε κατάσταση που προκαλεί σοβαρή διαταραχή της «αρχιτεκτονικής» της μύτης, υπερέκκριση βλέννας, απώλεια της υπάρχουσας ισορροπίας του ρινικού συμπαθητικού - παρασυμπαθητικού συστήματος, προκαλεί τα τόσο συνήθη συμπτώματα της ρινικής απόφραξης, του φταρνίσματος ή της ρινικής έκκρισης. Πολλές και διαφορετικές αιτίες Τα παθολογικά προβλήματα και τα νοσήματα που υποκρύπτονται πίσω από το μπούκωμα είναι πολλά και περιλαμβάνουν τα μικρόβια, τους ιούς, τους μύκητες, την αλλεργία, την ηωσινοφιλική μη αλλεργική ρινίτιδα, τη μη αλλεργική μη ηωσινοφιλική ρινίτιδα, τις ανατομικές ανωμαλίες, τους πολύποδες της μύτης, ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα, ορισμένα καρκινώματα και όγκους, ενδοκρινολογικές διαταραχές, παρενέργειες φαρμάκων. Ορισμένα από τα αίτια του μπουκώματος έχουν συχνά ή κυρίως εποχικό, εαρινό, χαρακτήρα και αποτελούν την αιτία που το μπούκωμα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα που φέρνουν τους ασθενείς στο ιατρείο κατά τη διάρκεια της άνοιξης. Πολλές φορές, όταν μέσα από τη σωστή ιατρική εξέταση και αξιολόγηση αναδύεται μία σαφής εποχική αιτία του προβλήματος, είναι απαραίτητο να γίνει μία σωστή εποχική διερεύνηση και να ληφθούν ορισμένα εποχικά προληπτικά μέτρα. Το σύνηθες μπούκωμα της άνοιξης οφείλεται κυρίως στα παρακάτω αίτια: Λοιμώξεις του αναπνευστικού Σύμφωνα με μελέτες, οι ιοί είναι το πιο κοινό

αίτιο ρινικής συμφόρησης. Έχουν περιγραφεί ήδη πάνω από διακόσιοι αντιγονικά διαφορετικοί ιοί, ικανοί να προκαλέσουν μπούκωμα στον άνθρωπο και καθημερινά ανακαλύπτονται κι άλλοι. Οι ιοί αυτοί μπορεί να προκαλέσουν απλώς μπούκωμα, αλλά και μία ευρεία γκάμα συνδρόμων, όπως φαρυγγίτιδα, απλό κρυολόγημα, τραχειίτιδα, βρογχιολίτιδα, λαρυγγίτιδα, βρογχίτιδα, πνευμονία, μυοκαρδίτιδα. Άτομα με πτώση του ανοσοποιητικού αναπτύσσουν σοβαρότερα σύνδρομα ή μπορεί να αναπτύξουν μικροβιακές επιμολύνσεις και σοβαρή εξασθένηση στην πορεία μιας ιογενούς λοίμωξης που μπορεί να οδηγήσει ενίοτε στον θάνατο. Έτσι το ιογενές μπούκωμα που δεν λύνεται, μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή των παραρρινίων κόλπων (παραρρινοκολπίτιδα), ωτίτιδα, μηνιγγίτιδα, μικροβιακή πνευμονία, καρδιακή ανεπάρκεια κ.λπ. Οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού ενδημούν κυρίως τον χειμώνα, αρκετές από αυτές ωστόσο παρουσιά-

ζουν μεγάλες εξάρσεις κατά την άνοιξη. Η πρόληψη της λοιμώδους ρινίτιδας της άνοιξης επιτυγχάνεται με γενικά και ειδικά μέτρα αποφυγής των λοιμώξεων. Συνιστάται: • Ενίσχυση του ανοσοποιητικού με αποφυγή καπνού και καλή διατροφή που να περιλαμβάνει σε σωστή περιεκτικότητα υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λίπη, ζωτικές βιταμίνες, άλατα, αντιοξειδωτικά. • Αποφυγή χώρων με συνωστισμό και καλό αερισμό τους. • Καλό πλύσιμο χεριών. • Άριστη αποκατάσταση νοσημάτων που προκαλούν αυξημένη ευπάθεια, όπως είναι ο διαβήτης, αιματολογικά νοσήματα κ.ά. • Εμβολιασμός ομάδων υψηλού κινδύνου. • Αποφυγή λήψης άσκοπης αντιβίωσης, η οποία αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης ανθεκτικών μικροβίων και σοβαρών επιπλοκών. • Η θεραπεία ποικίλλει ανάλογα με το αίτιο και το κλινικό σύνδρομο.

Αλλεργική ρινίτιδα To μπούκωμα στην αλλεργική ρινίτιδα οφείλεται στην υπερβολική ανοσολογική απάντηση του οργανισμού σε ουσίες του περιβάλλοντος π��υ καλούνται αλλεργιογόνα. Τα αλλεργιογόνα που προκαλούν αλλεργική ρινίτιδα, μπορεί να είναι μη εποχικά ή εποχικά. Τα μη εποχικά αλλεργιογόνα επιδρούν όλο τον χρόνο και προκαλούν κλασικά χρόνια ή υποτροπιάζουσα αλλεργική ρινίτιδα ή οξεία μη εποχική αλλεργική ρινίτιδα. Τέτοια αλλεργιογόνα είναι χαρακτηριστικά η μούχλα, τα επαγγελματικά αλλεργιογόνα (π.χ. κόλλα, isocyanates), τα τροφικά αλλεργιογόνα, το latex. Τα εποχικά αλλεργιογόνα προκαλούν αλλεργική ρινίτιδα εποχικού χαρακτήρα και

είναι πολύ συνήθη την άνοιξη. Χαρακτηριστικό είναι το εποχικό μπούκωμα από αλλεργία στη γύρη, λόγω της σχετικής ανθοφορίας των φυτών. Η μελέτη των αλλεργιών γίνεται με ειδικές αιματολογικές εξετάσεις και μελέτες των εκκρίσεων της μύτης. Η πρόληψη επιτυγχάνεται με την εφαρμογή γενικών και ειδικών μέτρων πρόληψης. Έτσι στην περίπτωση της ρινίτιδας της άνοιξης λόγω γύρης συνιστάται: • Αποφυγή καπνού και έκθεσης στη γύρη. • Τ α παράθυρα στο αυτοκίνητο και στο σπίτι πρέπει να διατηρούνται κλειστά. • Τα διπλά τζάμια συχνά βοηθούν. • Τα κλιματιστικά πρέπει να συντηρούνται επαρκώς.

• Ειδικά κλιματιστικά συστήματα για αλλεργικούς διασφαλίζουν επαρκή αερισμό του χώρου κατακρατώντας τη γύρη. • Η γούνα των κατοικίδιων ζώων όταν εκτίθενται στο εξωτερικό περιβάλλον πρέπει να πλένεται και να καθαρίζεται. • Αρκετές περιπτώσεις χρειάζονται ιατρική προφυλακτική αγωγή, πριν από την έναρξη της ανθοφορίας από τον Φεβρουάριο. • Η θεραπεία ποικίλλει ανάλογα με το αίτιο και το κλινικό σύνδρομο, ενώ ορισμένες ανθεκτικές περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με ειδικά «εμβόλια» απευαισθητοποίησης (ανοσοθεραπεία).


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

20•in•vitro

(Α)σθενές φύλο

Συνεργάστηκε η Ευφροσύνη Κουτσοκώστα, ειδική Ψυχολόγος της Υγείας (MSc)

Eυαίσθητοι άνδρες

Γράφει o Νίκος Σταυρουλλάκις

Όταν λυγίζει η ψυχή

Σ

Σε όλες τις ιστορικές εποχές η ευαισθησία (ευαίσθητος είναι εκείνος που έχει πάρα πολύ αναπτυγμένες τις αισθήσεις του) ήταν ανάλογο χαρακτηριστικό ανδρών και γυναικών, που όμως οι άνδρες την εκδήλωναν με εντελώς διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι γυναίκες

την αρχαιότητα ο όρος «άνδρας» χρησιμοποιήθηκε συνώνυμα προς τον όρο «άνθρωπος». Ο Ζευς ήταν «πατήρ ανδρών τε, θεών τε» και ο «ανήρ» συγκέντρωνε όλες εκείνες τις αρετές που τον ανήγαγαν σε «έτερο» των θεών. Η συνέχεια της εξέλιξης του όρου δεν ήταν τυχαία, καθώς κάθε «άνδρας» όφειλε να είναι γενναίος, σκληροτράχηλος, βίαιος όταν χρειάζεται, ευθύς, λεβέντης, παλικάρι, χαρακτηριστικά που σταδιακά φαίνεται ότι τον απομάκρυναν από την «ευαισθησία», δημιουργώντας ένα μάλλον απογυμνωμένο στερεότυπο για το τι θα πει πραγματικά να «είσαι άνδρας»! Στις μέρες μας, η έννοια ευαίσθητος άνδρας συχνά ταυτίζεται με τον υπερσυναισθηματικό, τον άβουλο, τον άτολμο, τον αδύναμο, εκείνον που είναι εύκολο να «σπάσει». Σε μία άλλη εκδοχή, μπορεί να σημαίνει τον ρομαντικό και διστακτικό, τον λιγότερο τολμηρό και «επιθετικό» (με την ευρύτερη έννοια), τον όχι τόσο ευθύ και ντόμπρο. Σε ακόμα πιο ακραία μορφή ο ευαίσθητος άνδρας είναι ο ψυχικά αδύνατος, που τελικά είναι άρρωστος. Μπορεί ο άνδρας αυτός στην παρέα να είναι ίσως πιο ήσυχος, κλειστός και εσωστρεφής. Να έχει την εικόνα του «καλού παιδιού». Έτσι, είναι αναμενόμενο ότι, αν κάτι τον δυσκολέψει ή τον πληγώσει, θα κλειστεί στον εαυτό του και ίσως θα δυσκολευτεί να ανακάμψει... Τι γίνεται τότε; Το βέβαιο είναι ότι αυτός ο τύπος άνδρα πληγώνεται εύκολα, καθώς λειτουργεί πιο πολύ με το συναίσθημα (ενώ ο ανδρικός τρόπος είναι να λειτουργεί με τη λογική). Έτσι συχνά θεωρείται ότι, όταν αντιμετω-

πίσει δυσκολίες ή πληγωθεί, μπορεί να οδηγηθεί ή και να καταλήξει ακόμα και σε κατάθλιψη. Στην περίπτωση αυτή, τα πρότυπα του ανδρισμού καταρρέουν, αφού εσωστρέφεια, κατάθλιψη, νωθρότητα κ.τ.λ. βρίσκονται στον αντίποδα των παραδοσιακών «αρρενωπών» αξιών και ιδιοτήτων (δύναμη, αντοχή, υπεροχή της λογικής, ευθύτητα και ικανότητα). Έτσι γίνεται πολύ συνηθισμένο οι άνδρες να κρύβουν τα συναισθήματά τους και ειδικά τα πιο «δύσκολα», όπως η θλίψη, ο φόβος, η ανασφάλεια κ.τ.λ., καθώς φοβούνται ότι εφ’ όσον τα φανερώσουν «εκτίθενται» στα μάτια των άλλων ανδρών, με κίνδυνο να χαρακτηριστούν αδύναμοι, αλλά και στα μάτια των γυναικών ως λιγότερο ικανοί να ανταγωνιστούν πιο «αρρενωπούς» άνδρες. Οι 11 «πληγές» του ανδρικού «εγώ» Με τα ισχύοντα κοινωνικά στερεότυπα, οι άνδρες δεν πληγώνονται εύκολα. Είναι σκληροί ή και αναίσθητοι σε επιθέσεις. Αυτό δεν σημαίνει οπωσδήπο-

τε ότι δεν έχουν αισθήματα. Οι ψυχολόγοι τονίζουν, πλέον, ότι οι άνδρες αγαπούν και πληγώνονται ακριβώς όπως και οι γυναίκες, ανεξάρτητα από το εάν δεν το δείχνουν ή δεν το λένε. Υπάρχουν και θέματα που άπτονται του «ανδρικού προτύπου», που δύσκολα μπορούν να τα ξεπεράσουν. Πότε; Αν κακολογηθούν δημόσια. Κανένας άνθρωπος δεν θέλει να επικρίνεται δημόσια, ειδικότερα σε χώρους στους οποίους έχει επενδύσει την ύπαρξή του, όπως η εργασία, το περιβάλλον των φίλων του, η οικογένεια. Αν δεχθούν κακό σχόλιο για τη μητέρα τους, όσον αφορά στον χαρακτήρα της. Η σχέση των ανδρών με τη μητέρα είναι σχεδόν ερωτική σε κάθε ηλικία. Κάθε άνδρας έχει συναίσθηση ότι προήλθε από μία γυναίκα. Ανάλογη θα είναι η αντίδρασή τους αν ακούσουν αρνητικό σχόλιο για οποιονδήποτε άλλον έχει «ψηλά» στην καρδιά του. Αν οι άνθρωποι με τους οποίους σχετίζονται λοιδορούν τις συνήθειές τους και τους το δείχνουν. Πολύ περισσότερο η σύντροφός τους. Αν αντιληφθούν ότι οι άνθρωποι με τους οποίους σχετίζονται δεν τους θεωρούν μοναδικούς στον κόσμο, καλύτερους από κάθε άλλον που θα μπορούσαν να συναντήσουν. Αν ακούσουν σχόλιο ότι είναι «δειλοί». Η δειλία είναι ένα από τα χειρότερα μειονεκτήματα στον ανδρικό κόσμο. Αν προσβληθούν με «σκληρά» λόγια που, ωστόσο, ήδη πίστευαν για τον εαυτό τους. Αυτό που θα τους κάνει να «πονέσουν» ακόμα περισσότερο είναι όταν η κατηγορία συνοδεύεται με λεπτομέρειες και επιχειρήματα. Αν αντιληφθούν ότι γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης. Αν καταλάβουν ότι κάποιοι βρίσκονται κοντά τους για την περιουσία τους ή ότι τους έχουν μόνο για να κάνουν χάρες. Αυτά θα τους κάνουν να νιώσουν προδομένους και σίγουρα θα «ραγίσει» η καρδιά του. Αν γίνονται συνεχώς δέκτες συγκρίσεων με κάποιον που βρίσκεται πλησίον, συγγενικά ή φιλικά, π.χ. με τον αδερφό τους, τον καλύτερό τους φίλο ή, τέλος, με κάποιον με τον οποίο έχουν συγκροτήσει κάποιο σύμπλεγμα και τον θεωρούν καλύτερό τους. Αν υποστούν αιφνίδιο χωρισμό από τη σύντροφό τους, ιδίως χωρίς εξηγήσεις. Αυτό που πονάει είναι ότι πιστεύουν ότι δεν υπήρξε ποτέ σοβαρός παράγοντας στη συγκεκριμένη σχέση. Αν απατηθούν από τη σύντροφό τους με κάποιον άλλον άντρα. Ο ανδρικός εγωισμός δεν αντέχει «συγκρίσεις» και θα πάρει αμέσως «φωτιά».

1 2 3 5 6 7

8

9

10

11


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•21

Αντιγήρανση

Συνεργάστηκε ο Γιώργος Γαϊτάνης, λέκτορας, Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νόσων, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Νεανικό πρόσωπο

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Δεκαετία και «επίθεση» Στο τέλος της δεκαετίας των τριάντα δυναμικές ρυτίδες στο μεσόφρυδο και στα μάτια μπορεί να έχουν εμφανιστεί και να δίνουν μια «κουρασμένη» όψη στη γυναίκα. Στα τέλη της δεκαετίας των σαράντα ενδέχεται να έχουν αρχίσει οι βαρυτικές (χρόνια επίδραση της βαρύτητας στους ιστούς) αλλαγές, με την εμφάνιση χαλάρωσης κάτω από το πηγούνι ή αλλαγές στο υποδόριο λίπος, που γίνονται ορατές ως πλεονάζων ιστός («σακούλες») στα κάτω βλέφαρα. Στα τέλη των 60 χρόνων, εκτός από την αυξημένη ένταση των παραπάνω προβλημάτων, μπορούμε να έχουμε και αλλαγές στα υποκείμενα οστά, που εντείνουν φαινόμενα πιθανής χαλάρωσης. Το μεγαλύτερο κέρδος που μπορεί να έχει μία γυναίκα ξεκινώντας τη διαδικασία της αντιγήρανσης νωρίς είναι η αναστροφή των προβλημάτων που αφορούν στην πρόωρη γήρανση του δέρματος αλλά και η συνείδηση των μεθόδων πρόληψης και συστηματικής εφαρμογής τους.

Άνδρες και αγωγές αντιγήρανσης Είναι αλήθεια ότι σπάνια απασχολεί τους άντρες η γήρανση πριν από την ηλικία των τριάντα. Μοναδική εξαίρεση σε αυτό αποτελεί η εμφάνιση ανδρογεννητικής αλωπεκίας. Ωστόσο, όλο και πιο πολλοί άντρες καταφεύγουν στους ειδικούς για την αντιμετώπιση προβλημάτων γήρανσης, γεγονός που γίνεται αντιληπτό κι από την αύξηση στην ποικιλία των καλλυντικών που απευθύνονται αποκλειστικά σε άντρες. Τι μπορούν να κάνουν, όμως, όσες και όσοι άργησαν να ξεκινήσουν κάποια αγωγή αντιγήρανσης; Υπάρχει τρόπος να ανακτήσουν τον «χαμένο χρόνο»; Οι ειδικοί απαντούν ότι ποτέ δεν είναι αργά, υπό την έννοια ότι είναι προτιμότερο να ξεκινήσουν οι ενδιαφερόμενοι, έστω και αργά, παρά να μην κάνουν απολύτως τίποτα. Επισημαίνουν δε ότι οι αντιγηραντικές αγωγές στοχεύουν στην αναστροφή του υπάρχοντος προβλήματος, ωστόσο δεν σημαίνει ότι σταματούν και τον χρόνο. Έτσι οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν πάντα ένα καλύτερο αποτέλεσμα, εφόσον η θεραπεία στοχεύει στις εκάστοτε ανάγκες τους.

Συμβουλές για υγιή επιδερμίδα

> >

 ποφύγετε την άσκοπη έκθεση στον ήλιο Α και τις τεχνητές πηγές ακτινοβολίας. Χρησιμοποιείτε τακτικά αντηλιακά προϊόντα, καθώς η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας είναι αθροιστική, όπως τα χιλιόμετρα που διανύει ένα αυτοκίνητο.. Μετά την ηλικία των τριάντα χρησιμοποιήστε και προϊόντα που προλαμβάνουν - αναστρέφουν τ�� γήρανση, όπως κρέμες με ρετινοειδή.

>

Στην υπηρεσία της αντιγήρανσης και η σύγχρονη κοσμητολογία, που υπόσχεται να δράσει προληπτικά και να «φρενάρει» τα αδυσώπητα σημάδια του χρόνου. Το σίγουρο, πάντως, είναι ότι τα καλλυντικά δεν γυρίζουν τον χρόνο πίσω

Νικήστε τον χρόνο

Μ

ία λαμπερή και υγιής επιδερμίδα είναι η επιθυμία κάθε γυναίκας, ακόμη κι όταν τα χρόνια της πρώτης νεότητας έχουν παρέλθει. Με την ιατρική έρευνα να έχει κάνει άλματα στον τομέα της αντιγήρανσης, όσες και όσοι θέλουν να δείχνουν νεότεροι ή επιθυμούν να διατηρήσουν την καλή εμφάνιση του δέρματός τους έχουν πια τεράστιες δυνατότητες επιλογής. Η γκάμα αντιγηραντικών προϊόντων και θεραπειών είναι πολύ μεγάλη και συνεχώς διευρύνεται με νέες ιατρικές ανακαλύψεις. Οι ειδικοί, μάλιστα, εξηγούν ότι τόσο η χρήση αντιγηραντικών προϊόντων όσο και οι θεραπείες δεν αφορούν μόνο στις ώριμες επιδερμίδες. Επισημαίνουν ότι η χρήση τοπικών προϊόντων στα νεανικά δέρματα μπορεί να επιτύχει την αναστροφή των πρόωρων βλαβών καθώς και την πρόληψή τους. Σήμερα το κεφάλαιο αντιγήρανση φαίνεται να ενδιαφέρει, αν όχι εξίσου, τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό και τα δύο φύλα, καθώς δεν είναι πια λίγοι οι άνδρες οι οποίοι χρησι-

μοποιούν προϊόντα περιποίησης, προκειμένου να διατηρήσουν το νεανικό σφρίγος της επιδερμίδας τους. Η γήρανση μπορεί να διακριθεί σε εξωγενή ή ενδογενή ή, αλλιώς, και χρονολογική. Η κυριότερη αιτία εξωγενούς γήρανσης είναι η φωτογήρανση, η οποία προέρχεται κυρίως από τις βλαβερές συνέπειες του καπνού στο δέρμα. Η φωτογήρανση είναι ο συνδυασμός ευαισθησίας του δέρματος στον ήλιο ή τεχνητές πηγές ακτινοβολίας (σολάριουμ) και χρόνου έκθεσης σε αυτά. Για παράδειγμα, μια ανοιχτόχρωμη αθλήτρια στίβου ή μία νεαρή λάτρις της ηλιοθεραπείας μπορούν να εμφανίσουν πολύ γρήγορα σημάδια γήρανσης (αλλαγή στο χρώμα του δέρματος, ηλιακές φακές [φακίδες], δυσχρωμίες [μέλασμα]) και να χρειαστεί έναρξη αντίστοιχων θεραπειών πριν από την ηλικία των τριάντα χρόνων.

Η χρήση τοπικών προϊόντων στα νεανικά δέρματα μπορεί να επιτύχει την αναστροφή των πρόωρων βλαβών


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

22•in•vitro

Ηealthy tips Για μακροζωία Παντρευτείτε! Πρόσφατη έρευνα απέδειξε πως το να παντρευτούμε – και το να παραμείνουμε παντρεμένοι... – αυξάνει το προσδόκιμο ζωής ενός ανθρώπου. Το διαζύγιο, από την άλλη, «κλέβει» χρόνια.

Γελάστε όσο πιο πολύ μπορείτε! Το γέλιο μειώνει τα επίπεδα του στρες και απελευθερώνει ενδορφίνες που βελτιώνουν τη διάθεσή μας, ενώ βελτιώνει και την κυκλοφορία του αίματος. Μετακομίστε στην εξοχή, εάν δεν μπορείτε άλλο τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η ζωή στην εξοχή είναι λιγότερο πιεστική, προσφέρει περισσότερη ενέργεια και οι στατιστικές δείχνουν πως οι άνθρωποι που ζουν σε αγροτικές περιοχές ζουν περισσότερο από τους κατοίκους των πόλεων.

Γυμναστείτε! Η καλή φυσική κατάσταση είναι σημαντική για τον οργανισμό μας, ενώ η γιόγκα ειδικότερα έχει αποδειχτεί πως ρίχνει την υψηλή πίεση και τους παλμούς της καρδιάς, μειώνει το στρες και προστατεύει το σώμα μας από ασθένειες. Κάντε φίλους. Η συντροφικότητα, η φιλία και η στοργή, σύμφωνα με έρευνες, μας βοηθούν να ξεπεράσουμε πολλά προβλήματα υγείας, γεγονός που κατ’ επέκταση αυξάνει το προσδόκιμο ζωής.

ood g Αποκτήστε ένα κατοικίδιο ζωάκι. Τα κατοικίδια είναι ένας καλός τρόπος για να νικήσετε την κατάθλιψη, την υψηλή πίεση και το άγχος.

Πιείτε λίγο κόκκινο κρασί. Η τακτική κατανάλωση κόκκινου κρασιού παρέχει στο σώμα αντιοξειδωτικά που προστατεύουν την καρδιά.

Kάντε τακτικά τσεκ-απ. Ακολουθήστε τις συμβουλές των ειδικών και ρίξτε βάρος στην πρόληψη. Άλλωστε, η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία και το τσεκ-απ δεν πρέπει να το αναβάλλετε.

Προτιμήστε τη μεσογειακή διατροφή και ειδικότερα το παρθένο ελαιόλαδο, τα όσπρια, τα λαχανικά και τα φρούτα. Όσοι επιλέγουν μεσογειακή διατροφή έχουν λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν πρόωρα και λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν σοβαρό πνευμονικό νόσημα, από όσους προτιμούν μία διατροφή με πολλά βορειοευρωπαϊκά στοιχεία.

Κοιμηθείτε πολύ. Ο καλός ύπνος αυξάνει τη συγκέντρωση, βελτιώνει την εμφάνιση και δίνει ώθηση στο ανοσοποιητικό μας σύστημα, αυξάνοντας το προσδόκιμο ζωής.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•23

Αποφύγετε την παχυσαρκία. Το επιπρόσθετο βάρος στο πέρασμα των χρόνων είναι κάποιες φορές αναπόφευκτο, αλλά πρέπει πάντα να μην ξεφεύγουμε από τα όρια. Προσπαθήστε, λοιπόν, να διατηρήσετε σε φυσιολογικά επίπεδα το βάρος σας, γιατί ως γνωστόν η παχυσαρκία έχει διαπιστωθεί πως μικραίνει και δυσκολεύει τη ζωή μας. Μην αµελείτε την πίεση και τον διαβήτη σας. Ζητήστε από τον γιατρό σας να ελέγξει την αρτηριακή σας πίεση για να µάθετε αν πρέπει να κάνετε κάτι, προκειµένου να µειώσετε τις τιµές της και παράλληλα κάντε τεστ για διαβήτη. Εκατοµµύρια άνθρωποι έχουν διαβήτη τύπου 2 χωρίς να το ξέρουν.

Μην είστε απαισιόδοξοι. Η αρνητική ενέργεια µπορεί να βλάψει την υγεία µας, ενώ η θετική στάση ζωής είναι ελιξήριο µακροζωίας.

Κόψτε το κάπνισμα. Είναι γνωστό τοις πάσι πως το τσιγάρο δημιουργεί πολλά προβλήματα στην υγεία μας, ενώ, σύμφωνα με βρετανική μελέτη, όσοι σταμάτησαν να καπνίζουν στην ηλικία των 30, είχαν μεγάλες πιθανότητες να ζήσουν μία δεκαετία περισσότερο.

bad

Μην ξεχνάτε ποτέ τη ζώνη ασφαλείας και το κράνος, όταν οδηγείτε. Χωρίς υπερβολή, σώζουν ζωές και αποτρέπουν τα δυστυχήματα, στα οποία δυστυχώς έχουμε πρωτιές στην Ευρώπη.

Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ. Η υπερκατανάλωση των αλκοολούχων είναι γνωστό πως βλάπτει τον οργανισμό μας, πολλές φορές και ανεπανόρθωτα.

Μην εκτίθεστε στον ήλιο απερίσκεπτα. Η ηλιοθεραπεία μπορεί να είναι ωφέλιμη για όλους, μια και προσφέρει στο σώμα βιταμίνη D, αλλά χρειάζεται προσοχή. Δεν πρέπει να ξεχνάτε το αντηλιακό ποτέ γιατί ο κίνδυνος καραδοκεί. Μην έχετε άγχος. Οι ρυθμοί της καθημερινότητας είναι για τους περισσότερους εξαντλητικοί, αλλά θα μπορούσατε, για παράδειγμα, να μειώσετε το στρες με το να μη μεταφέρετε στο σπίτι τη δουλειά και όσα συμβαίνουν στο γραφείο.

Μην «παραµελείτε» τις δυνατότητες του µυαλού σας. Κρατήστε το δραστήριο, καθώς όσο πιο πολύ το χρησιµοποιείτε τόσο πιο υγιές θα είναι. Σταυρόλεξα, βιβλία, γρίφοι, είναι όλα εξαιρετικοί τρόποι για να κρατήσετε τον νου σας σε φόρµα.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

24•IN•VITRO

Cover Story

Συνεργάστηκαν Σωτήρης Τσιόδρας, λοιµωξιολόγος ΚΕΕΛΠΝΟ, και Ματθαίος Φαλάγγας, παθολόγος λοιµωξιολόγος, αν. καθηγητής Παθολογίας και Λοιµωξιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου Tufts της Βοστώνης, ΗΠΑ, και διευθυντής του Λοιµωξιολογικού Τµήµατος του Ννοσοκοµείου «Ερρίκος Ντυνάν».

«Ξεχασμένες» ασθένειες

«Εφιάλτες»

από το

παρελθόν

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•25 Περισσότερες πληροφορίες για τις ξεχασμένες ασθένειες στη σελίδα 45

Δ

εν υπάρχει µέρα που να µην πλήττεται κάποια χώρα στον κόσµο από ασθένειες που για κάποιο διάστηµα ήταν «ξεχασµένες». Το χειρότερο, δε, είναι ότι αυτές οι νόσοι ευθύνονται για τον θάνατο εκατοµµυρίων ατόµων, ιδιαίτερα στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αµερική. Και µπορεί όλα αυτά να µοιάζουν µακρινά για τους κατοίκους του δυτικού κόσµου, όµως οι ειδικοί του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιούν ότι στο µικρό «παγκόσµιο» χωριό, που είναι σήµερα ο πλανήτης µας, αυτοί οι ξεχασµένοι «δολοφόνοι» µπορεί να βρεθούν στην πόρτα µας ανά πάσα στιγµή. Πιο συγκεκριµένα, Έλληνες και ξένοι επιστήµονες έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για επανεµφάνιση ασθενειών, όπως η φυµατίωση, η ιλαρά, ο κοκκύτης, η ελονοσία, η µικροβιακή δυσεντερία, η χολέρα, η λέπρα και ο τύφος, στον δυτικό κόσµο. Και ήδη «ξεχασµένες» ασθένειες κάνουν την εµφάνισή τους στα προηγµένα κράτη, συµπεριλαµβανοµένης της χώρας µας. Για παράδειγµα το καλααζάρ έχει «χτυπήσει» την Ευρώπη – στη Νότια Ευρώπη το τελευταίο διάστηµα έχουν αναφερθεί περισσότερα από 1.600 κρούσµατα σε άτοµα που είναι µολυσµένα και µε τον ιό HIV του AIDS. Τι λέει το ΚΕΕΛΠΝΟ Σύµφωνα µε έρευνες του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσηµάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), οι λαθροµετανάστες που εισέρχονται στη χώρα µας µεταφέρουν στις «αποσκευές» τους, στις περισσότερες περιπτώσεις ερήµην τους, υψηλό λοιµογόνο «φορτίο». Έτσι η Ελλάδα µετατρέπεται σε επικίνδυνο θύλακα νοσηρότητας. Ένας στους δύο λαθροµετανάστες (ποσοστό 47%) έχει φυµατίωση, µια σοβαρή µεταδιδόµενη ασθένεια του αναπνευστικού, η οποία τείνει µεν να εκλείψει στον ελληνικό πληθυσµό, αλλά «ζει και βασιλεύει» στον πληθυσµό των αλλοδαπών που ζουν παράνοµα στη χώρα µας. Εξίσου υψηλό ποσοστό (35,29%) µεταναστών είναι φορείς της ηπατίτιδας Β. Επίσης, λαθροµετανάστες στην περιοχή του Έβρου διαγνώστηκαν σε πολύ µεγάλο ποσοστό (60%) µε τυφοειδή πυρετό, µια σοβαρή µολυσµατική νόσο, που µεταδίδεται ταχύτατα µέσω της λήψης τροφής και νερού. Οι ειδικοί του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσηµάτων χαρακτηρίζουν τους παράνοµους µετανάστες ως µετακινούµενες «βόµβες» για τη δηµόσια υγεία, που κινδυνεύουν µάλιστα να… εκραγούν οπουδήποτε, δεδοµένης της υψηλής κινητικότητας που καταγράφεται σε αυτούς τους πληθυσµούς.

Οι ξεχασµένες νόσοι ευθύνονται για τον θάνατο εκατοµµυρίων ανθρώπων - ανάµεσά τους και πολλά παιδιά στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αµερική


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

26•in•vitro

Cover Story «Ξεχασμένες» ασθένειες

«Ριζώνει» η ελονοσία Η ελονοσία εμφανίζεται πολύ συχνά στην Αφρική και ευθύνεται για τον θάνατο ενός παιδιού κάθε τριάντα δευτερόλεπτα. Καταγράφονται 300 ώς 500 εκατομμύρια νέα περιστατικά ετησίως – το 90% στην υποσαχάρια Αφρική – και πεθαίνουν εξαιτίας της νόσου ένα ώς δύο εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο. H ασθένεια ενδημεί σε περισσότερες από 100 τροπικές και υποτροπικές χώρες, απειλώντας το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού. Μεταδίδεται από τα θηλυκά κουνούπια του γένους Anopheles. Στο παρελθόν η επιστημονική κοινότητα θεωρούσε ότι η ασθένεια προερχόταν από τα έλη, εξ ου και το όνομά της (έλος - νόσος, στα αγγλικά malaria, mal aria, κακός αέρας). Το 1880 επιστήμονες ανακάλυψαν την αιτία του κακού για τη μετάδοση της νόσου σε ένα μονοκύτταρο παράσιτο, που ονομάζεται πλασμώδιο (Plasmodium). Πάντως, σύμφωνα με τους λοιμωξιολόγους, το παράσιτο της ελονοσίας μπορεί να παραμείνει «κοιμισμένο» στον οργανισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά η εμφάνιση των συμπτωμάτων και άρα η έγκαιρη αντιμετώπιση της νόσου. Τα συμπτώματα (τυπικό παροξυσμικό έντονο ρίγος, υψηλός πυρετός, εφίδρωση, γενική αδιαθεσία, κεφαλαλγία και μυαλγίες) εμφανίζονται συνήθως μία με δύο εβδομάδες μετά το τσίμπημα από το μολυσμένο κουνούπι, αν και κάποιες φορές κάνουν να εμφανιστούν μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις η νόσος μπορεί να συνδεθεί με εν δυνάμει θανατηφόρες επιπλοκές στους νεφρούς, το ήπαρ, τον εγκέφαλο και το αίμα. Και στην Ελλάδα Στη χώρα μας τα κρούσματα εμφανίζουν μια αύξηση, σύμφωνα με τα όσα έχουν καταγράψει οι αρμόδιοι του ΚΕΕΛΠΝΟ. Το 2011 καταγράφηκαν 57 κρούσματα ελονοσίας και τα μισά από αυτά προέκυψαν τους καλοκαιρινούς μήνες. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την τελευταία επιδημιολογική έκθεση του ΚΕΕΛΠΝΟ, στη Λακωνία, στον Δήμο Ευρώτα, 26 Έλληνες έχουν νοσήσει με ελονοσία, ορισμένοι εκ των οποίων με βαριά συμπτωματολογία. Το παράσιτο «πλασμώδιο» εντοπίστηκε επίσης σε άλλους έξι Έλληνες που νόσησαν (δύο στην Αττική, δύο στην Εύβοια, ένας στη Βοιωτία και ένας στη Λάρισα). Μάλιστα, στην έκθεση οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι είναι η πρώτη φορά από τότε που εκριζώθηκε η ασθένεια από την Ελλάδα που καταγράφεται τόσο υψηλός αριθμός Ελλήνων ασθενών με ελονοσία, και μάλιστα ασθενών που δεν έχουν ταξιδέψει ποτέ σε περιοχές ενδημικές για τη συγκεκριμένη ασθένεια.

Όλα τα περιστατικά που δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ επιβεβαιώθηκαν εργαστηριακά στο Εργαστήριο Αναφοράς για την Ελονοσία στην Έδρα Παρασιτολογίας της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) και σε όλα έγινε η διάγνωση P. vivax. Σε ό,τι αφορά τους μετανάστες, το ΚΕΕΛΠΝΟ έχει καταγράψει 25 αλλοδαπούς ασθενείς με ελονοσία. Από αυτούς, οι 18 είναι από το Πακιστάν, πέντε από τη Ρουμανία, ένας από το Αφγανιστάν και ένας από το Μαρόκο. Κατά δήλωσή τους, οι περισσότεροι αλλοδαποί δεν έχουν ιστορικό ταξιδιού εκτός Ελλάδας τα τελευταία δύο χρόνια. Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για τη νόσο Η ελονοσία ενδημεί σε περισσότερες από 100 χώρες, κυρίως της υποσαχάριας Αφρικής και της Ασίας. Στην Ελλάδα η νόσος εκριζώθηκε το 1974, έπειτα από εντατικό και επίπονο πρόγραμμα καταπολέμησης (1946-1960). Έκτοτε καταγράφονται στην Ελλάδα ετησίως περίπου 30-50 περιστατικά που σχετίζονται (στην πλειονότητά τους) με ταξίδι ή παραμονή σε ενδημική για την ελονοσία χώρα. Πολλοί παράγοντες που συνυπάρχουν στη χώρα μας στην παρούσα περίοδο παίζουν σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση κινδύνου της κατάστασης: (α) Η Ελλάδα αποτελεί τόπο διαμονής και εργασίας μεταναστών από χώρες στις οποίες ενδημεί η νόσος. (β) Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας κυκλοφορούν κουνούπια του είδους «ανωφελούς», που αποτελεί το μέσο μετάδοσης της ελονοσίας. (γ) Σημειώνεται αύξηση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, με συνακόλουθη αύξηση του πληθυσμού και της δραστηριότητας των κουνουπιών. Όλα τα παραπάνω υπογραμμίζουν την αναγκαιότητα χάραξης μιας ευρύτερης στρατηγικής για την καταπολέμηση της νόσου, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την εντατικοποίηση του προγράμματος καταπολέμησης κουνουπιών, την ενημέρωση του κοινού και την ευαισθητοποίηση των γιατρών για την ανάγκη έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας όλων των ασθενών με ελονοσία. Το ΚΕΕΛΠΝΟ δραστηριοποιείται σε όλους αυτούς τους άξονες για την αντιμετώπιση του προβλήματος και διερευνά σε βάθος όλα τα κρούσματα που δηλώνονται. Παράλληλα βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία τόσο με το ευρωπαϊκό CDC όσο και με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Ο μηχανισμός μετάδοσης της λέπρας Μεμονωμένα περιστατικά λέπρας εμφανίζονται στην Ελλάδα, αν και προς το παρόν δεν υπάρχει ανησυχία για περαιτέρω μετάδοση της νόσου. Η λέπρα είναι μια «ξεχασμένη» ασθένεια, που, όμως, μπορεί να θορυβήσει το περιβάλλον, λόγω του στίγματος που συνοδεύει την παρεξηγημένη αυτή νόσο. Η οποία, πλέον, θεραπεύεται πλήρως. Στο τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης του ΚΕΕΛΠΝΟ, το 2011 δηλώθηκαν τέσσερα περιστατικά λοίμωξης με mycobacterium leprae σε μέλη της ίδιας οικογένειας αλλοδαπών, που νοσηλεύτηκαν στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ρίου Αχαΐας. Η νόσος από mycobacterium leprae μεταδίδεται εξαιρετικά δύσκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο και καθίσταται μη με-

ταδοτική αμέσως μετά την έναρξη ειδικής θεραπείας. Ο μηχανισμός μετάδοσης της λέπρας είναι η παρατεταμένη στενή επαφή με πάσχοντα και η μετάδοση γίνεται κυρίως με τα ρινικά σταγονίδια. Η ασθένεια εμφανίζεται σε δύο βασικές μορφές: Η λεπρωματώδης και η νευρική, από τις οποίες η πιο βαριά και επικίνδυνη για το περιβάλλον είναι η λεπρωματώδης λέπρα, που αναπτύσσεται στο δέρμα, κυρίως στα άκρα και στο πρόσωπο. Το κύριο σύμπτωμα είναι η εμφάνιση μεμονωμένων κόκκινων κηλίδων στο δέρμα, που μεγαλώνουν και εξαπλώνονται αργότερα σε όλο το σώμα. Ανάλογα με τον τύπο του δέρματος οι κηλίδες αυτές μπορεί να έχουν και άσπρο χρώμα. Η χροιά του δέρματος σε

αυτά τα σημεία είναι διαφορετική, παρουσιάζοντας διάφορες διηθήσεις. Τα μαλλιά σταδιακά γίνονται ξηρά και παρατηρείται πτώση των φρυδιών, των βλεφαρίδων και απώλεια τριχών σε άλλα μέρη του σώματος. Είναι δυνατή και η προσβολή εσωτερικών οργάνων, όπως το ήπαρ, ο σπλήνας ή οι όρχεις, και των νευρικών στελεχών. Η λέπρα δεν θεωρείται γενικά θανατηφόρα ασθένεια, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο από τις συνέπειές της, δηλαδή μολύνσεις ή φυματίωση.

Παλιότερα η λέπρα ήταν ο φόβος και ο τρόμος των ανθρώπων. Οι συνέπειές της μπορεί να επιφέρουν θάνατο


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•27

Προσοχή στον κοκκύτη

Επανεμφάνιση της φυματίωσης Υπαίτια για οκτώ εκατομμύρια κρούσματα και δύο εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο είναι η φυματίωση – οι περισσότερες περιπτώσεις καταγράφονται στη Νοτιοανατολική Ασία, όπου εντοπίζεται το 33% του συνολικού αριθμού των κρουσμάτων, και στην υποσαχάρια Αφρική. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι ώς το 2020 ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι θα έχουν μολυνθεί από τη νόσο και 35 εκατομμύρια θα πεθάνουν εξαιτίας της, αν δεν υπάρξουν πιο αποτελεσματικοί τρόποι αντιμετώπισης. Αν και η φυματίωση θεωρείται από τους περισσοτέρους στον αναπτυγμένο κόσμο μια ασθένεια του 20ού αιώνα που εξαλείφθηκε μαζί με την ευλογιά, εκείνη παρουσιάζει εντεινόμενη παρουσία με αύξηση των περιστατικών κατά 10% μέσα στην τελευταία δεκαετία, κυρίως εξαιτίας της εξάπλωσης του AIDS – εκτιμάται ότι το 70% των ατόμων με HIV ή AIDS εμφανίζουν και φυματίωση λόγω του εξασθενημένου ανοσοποιητικού συστήματός τους. Τι είναι και πώς μεταδίδεται η φυματίωση Η φυματίωση είναι ένα νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης και σπανιότερα από άλλους τύπους μυκοβακτηριδίων. Το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε όργανο του σώματος, αλλά συνήθως προσβάλλει τους πνεύμονες. Μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο με

την εισπνοή σταγονιδίων που περιέχουν μυκοβακτηρίδια. Οι περισσότεροι που εισπνέουν τα μυκοβακτηρίδια μολύνονται, αλλά ο οργανισμός έχει την ικανότητα να αμυνθεί και να σταματήσει την ανάπτυξή τους. Με αυτόν τον τρόπο τα μυκοβακτηρίδια γίνονται ανενεργά, αλλά παραμένουν στον οργανισμό και μπορεί να γίνουν ενεργά αργότερα. Πολλοί άνθρωποι που έχουν μολυνθεί δεν αναπτύσσουν ποτέ φυματίωση. Άλλοι, όμως, που έχουν εξασθενημένο αμυντικό σύστημα μπορεί να αρρωστήσουν στο μέλλον. Η εξέταση Mantoux είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος για να διαπιστωθεί εάν κάποιος έχει μολυνθεί από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης. Υπάρχει και εμβόλιο για τη νόσο και λέγεται BCG. Στη χώρα μας το εμβόλιο περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και γίνεται στην ηλικία των 6 χρόνων. Η φυματίωση σχεδόν πάντα μπορεί να θεραπευθεί, αλλά η θεραπεία περιλαμβάνει αρκετά φάρμακα, που πρέπει να λαμβάνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό συμβαίνει γιατί ο αριθμός των μικροβίων που πρέπει να «σκοτωθεί» είναι μεγάλος, αλλά και για να αποφευχθεί η ανάπτυξη στελεχών του μυκοβακτηριδίου που είναι ανθεκτικά σε κάποιο φάρμακο. Το γεγονός ότι σήμερα κυκλοφορούν τέτοια ανθεκτικά στελέχη αποτελεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, που αντιμετωπίζεται διεθνώς με ιδιαίτερη προσοχή.

Οι λοιμωξιολόγοι θεωρούν ότι χρειάζεται προσοχή και στον κοκκύτη. Πρόκειται για μία εξίσου απειλητική ασθένεια, που θα έπρεπε να έχει εξαφανιστεί χάρις στον μαζικό και συστηματικό εμβολιασμό των βρεφών. Δυστυχώς το εμβόλιο κατά του κοκκύτη αρχίζει να εξασθενεί περίπου δέκα χρόνια μετά την τελευταία χορήγησή του. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά, κατά την εφηβική τους ηλικία, χάνουν την προστασία που είχαν λόγω εμβολίου και γίνονται ευάλωτα στη νόσο – κάτι που εξηγεί την αύξηση στα κρούσματα. Σε βρέφη που δεν έχουν ακόμη εμβολιαστεί, ο κοκκύτης μπορεί να είναι θανατηφόρος. Στους έφηβους και στους ενήλικες ο κοκκύτης είναι αιτία σοβαρού, παροξυσμικού βήχα, που μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από δύο μήνες. Ο βήχας είναι τόσο δυνατός, που μπορεί να προκαλέσει εμετό, κάταγμα πλευράς ή ακόμη και κήλη. Στην αρχική του φάση ο κοκκύτης (καταρροϊκό στάδιο) παρουσιάζει συμπτώματα όπως το κοινό κρυολόγημα. Έπειτα από μία έως δύο εβδομάδες, εμφανίζεται ένας έντονος παροξυσμικός βήχας με επεισόδια δυσκολίας της αναπνοής (παροξυσμικό στάδιο). Η διάρκεια της δεύτερης φάσης, του βίαιου βήχα, μπορεί να διαρκέσει μέχρι έξι εβδομάδες. Συνήθως δεν υπάρχει πυρετός ή εάν υπάρχει είναι χαμηλός. Στη συνέχεια κατά τη φάση της ανάρρωσης (στάδιο ανάρρωσης) τα συμπτώματα υποχωρούν. Η φάση αυτή είναι δυνατόν να διαρκέσει για μήνες. Στα βρέφη κάτω των έξι μηνών η ασθένεια έχει μια άτυπη παρουσίαση.

Ο εισπνευστικός συριγμός μπορεί να απουσιάζει, ενώ η άπνοια που απειλεί τη ζωή των παιδιών είναι συχνή. Επιπλοκές της νόσου είναι οι σπασμοί, η πνευμονία, η εγκεφαλοπάθεια και ο θάνατος. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, η θνησιμότητα μπορεί να φτάσει μέχρι το 15%. Οι θάνατοι λόγω κοκκύτη είναι συχνότεροι σε παιδιά κάτω των 3. Πρέπει να σημειώσουμε ότι εάν η διάγνωση της νόσου γίνει στο αρχικό στάδιο, η χορήγηση αντιβιοτικών, όπως η ερυθρομυκίνη, μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τη διάρκειά της. Εάν δοθούν αργότερα, είναι πιθανόν να βελτιωθεί η κλινική εικόνα, όμως δεν υπάρχει θεραπεία που να αποτρέπει την εξέλιξη της νόσου. Η διάγνωση μπορεί να γίνει με βάση την κλινική εικόνα, την καλλιέργεια ρινοφαρυγγικού επιχρίσματος, η οποία μπορεί να δείξει το μικρόβιο μπορντετέλα, που προκαλεί τον κοκκύτη, και με την αναγνώριση στο αίμα των αντισωμάτων κατά της τοξίνης του κοκκύτη ή κατά της μπορντετέλας του κοκκύτη. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης είναι ο μαζικός εμβολιασμός. Στα άτομα του άμεσου και στενού περιβάλλοντος ασθενούς που διαγνώσθηκε με κοκκύτη συνιστάται η χορήγηση ερυθρομυκίνης για 10 έως 14 ημέρες, ανεξάρτητα από το εάν έχουν εμβολιαστεί ή όχι. Αυτό γίνεται λόγω του ότι το εμβόλιο δεν προσφέρει απόλυτη προφύλαξη και μπορεί διαχρονικά να εξασθενεί. Επίσης άτομα που έχουν προσβληθεί από την ασθένεια πρέπει να φέρουν μάσκα προφύλαξης σταγονιδίων, για 5 μέρες μετά την έναρξη αντιβίωσης ή μέχρι 3 εβδομάδες μετά την έναρξη του παροξυσμικού σταδίου, σε περίπτωση που δεν χορηγηθεί η κατάλληλη αντιμικροβιακή αγωγή.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

28•IN•VITRO

Συνέντευξη

Kαθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Χάρβαρντ, διευθυντής Τραύµατος, Επείγουσας Χειρουργικής και Αυξηµένης Φροντίδας, Γενικό Νοσοκοµείο Μασαχουσέτης

Χειρουργική τράυματος

Στη Βίκυ Καρατζαφέρη

Ο καθηγητής Χειρουργικής Γεώργιος Βέλµαχος την τελευταία εικοσαετία ζει στην Αµερική. Εργάζεται σε ένα από τα καλύτερα νοσοκοµεία στον κόσµο. Απλός και προσηνής, παραµένει ταπεινός και δεν ξεχνά ότι είναι Έλληνας. Το µεγάλο του πάθος είναι η Χειρουργική Τραύµατος και ήξερε ανέκαθεν ότι θέλει να γίνει χειρουργός. Με πρωτοβουλία του, µάλιστα, το Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο του Harvard ξεκίνησε ένα πρόγραµµα δεύτερης γνώµης σε σοβαρά ιατρικά περιστατικά.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΛΜΑΧΟΣ

Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως ένα σύστηµα τραύµατος

Κύριε Βέλµαχε, την τελευταία 20ετία ζείτε στην Αµερική και τα τελευταία οκτώ χρόνια εργάζεστε στο παλαιότερο και µεγαλύτερο Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο της Ιατρικής Σχολής του Harvard, στο Massachusetts General Hospital. Πώς πήρατε την απόφαση να φύγετε από την Ελλάδα και πώς καταφέρατε να φθάσετε αλλά και να ξεχωρίσετε σε ένα από τα κορυφαία νοσοκοµεία των ΗΠΑ; Ήταν πάντα η επιθυµία µου να αποκτήσω περισσότερες γνώσεις στις ΗΠΑ. Καλώς ή κακώς, το αµερικανικό σύστηµα υγείας – και ιδιαίτερα της Χειρουργικής – θεωρείται το πιο εξελιγµένο παγκοσµίως και αντιπροσωπεύει την ιατρική «Μέκκα» για κάθε γιατρό. Η Ελλάδα µαστίζεται από τα γνωστά προβλήµατα. Υπάρχουν άρτιες µονάδες, αλλά το σύστηµα νοσεί. Η χειρουργική εκπαίδευση είναι ελλιπής. Αποφάσισα να φύγω διότι αισθανόµουν ανεπαρκώς εκπαιδευµένος. Ιδιαίτερα στον τοµέα που αγαπώ, τη Χειρουργική Τραύµατος, στην εποχή µου η εκπαίδευση ήταν περίπου µηδενική. Πίστευα ότι µε καλύτερη εκπαίδευση θα προσέφερα περισσότερα όχι µόνο στον εαυτό µου, αλλά και στην πατρίδα µου. Ο δρόµος του µετανάστη δεν είναι ποτέ εύ-


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

κολος, ακόµα και εάν είσαι γιατρός. Έπειτα από µια πορεία στη Νότια Αφρική και εκπαίδευση στο µεγαλύτερο Κέντρο Τραύµατος στον κόσµο, στο Γιοχάνεσµπουργκ, πέρασα στην Αµερική. Εκεί µου δόθηκε η ευκαιρία να εξελιχθώ ακαδηµαϊκά στο Πανεπιστήµιο της Νότιας Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες (University of Southern California, Los Angeles). Στο Χάρβαρντ (Harvard) και στο Γενικό Νοσοκοµείο της Μασαχουσέτης (Massachusetts General Hospital) µε προσέλαβαν το 2004 και από τότε εκτελώ χρέη καθηγητή Χειρουργικής, στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, και διευθυντή της Κλινικής Τραύµατος, Επείγουσας Χειρουργικής και Αυξηµένης Φροντίδας στο νοσοκοµείο µου. Είναι γεγονός ότι οι Έλληνες έχουν το ταλέντο να διαπρέπουν στο εξωτερικό. Ωστόσο σε µια συγκυρία τόσο δύσκολη για τη χώρα µας πόσο εύκολο είναι να διατρανώνεις ότι είσαι Έλληνας; Έχετε νιώσει ότι υπάρχει προκατάληψη απέναντί σας; Δεν σταµάτησα ποτέ να αισθάνοµαι περήφανος για την καταγωγή µου και την ιστορία µου. Αισθάνοµαι λιγότερο χαρούµενος για την τωρινή κατάσταση της Ελλάδας, αλλά αυτό δεν µπορεί ποτέ να καταπνίξει το αίσθηµα υπερηφάνειας. Οφείλω να οµολογήσω ότι η θέση µας στο εξωτερικό είναι µάλλον χαµηλή και οι αλλεπάλληλες οικονοµικές ανωµαλίες έχουν πλήξει σοβαρά το κύρος µας. Η δική µας αποστολή, ως Έλληνες της διασποράς, είναι να απαλύνουµε τα επιθετικά συναισθήµατα εναντίον της Ελλάδας και µε το προσωπικό µας παράδειγµα να τονίζουµε τα κάλλιστα στοιχεία που περικλείονται στην ελληνική ψυχή και διανόηση. Έχετε δηλώσει ότι η Επείγουσα Χειρουργική Τραύµατος είναι το πάθος σας. Μιλήστε µας για το αντικείµενό σας. Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε προς τα εκεί; Το τραύµα και η επείγουσα αντιµετώπιση στις λεγόµενες χειρουργικές παθήσεις είναι για µένα ο πιο συναρπαστικός τοµέας της επιστήµης µου. Τα περιστατικά είναι πάντοτε περιπεπλεγµένα και χρόνος για προετοιµασία δεν υπάρχει. Ο χειρουργός πρέπει να πάρει δύσκολες και γρήγορες

Όταν κανείς σκεφθεί ότι η πρώτη αιτία θανάτου σε ηλικίες 4-44 ετών, που αντιπροσωπεύουν το πιο παραγωγικό δυναµικό της χώρας µας, είναι το τραύµα, είναι να απορεί που το θέµα αυτό έχει παραµεληθεί τόσο πολύ. Χρειαζόµαστε επειγόντως ένα κρατικό σύστηµα τραύµατος.

IN•VITRO•29

αποφάσεις. Τα πάντα εξελίσσονται εντός λεπτών και δευτερολέπτων. Η γκάµα της χειρουργικής τεχνικής απλώνεται σε όλο το ανθρώπινο σώµα. Ο χειρουργός τραύµατος πρέπει να ξέρει να χειρουργήσει το έντερο, τα νεφρά, την ουροδόχο κύστη, τα πνευµόνια, τα αγγεία, την καρδιά, το συκώτι, όλα τα όργανα. Και αυτό πρέπει να γίνει γρήγορα, υπό ακραίες συνθήκες, ενώ ο άρρωστος αιµορραγεί, πολλές φορές στη µέση της νύχτας, υπό συνθήκες κούρασης και περιορισµένης βοήθειας. Δεν µπορώ να φανταστώ τίποτα πιο απαιτητικό αλλά και πιο όµορφο. Η ανταµοιβή τού να σώζεις µια ζωή από βέβαιο θάνατο είναι απερίγραπτη. Στην Ελλάδα σε ποια φάση βρίσκεται η Χειρουργική Τραύµατος; Έχουν γίνει όλα όσα πρέπει να γίνουν ή είµαστε «πίσω»; Η Ελλάδα δεν έχει ένα κρατικό σύστηµα τραύµατος, δεν έχει οµάδες τραύµατος, δεν έχει εκπαιδευµένους χειρουργούς τραύµατος και δεν έχει καλά οργανωµένα κέντρα τραύµατος. Όταν σκεφθούµε ότι η πρώτη αιτία θανάτου σε ηλικίες 4-44 ετών, που αντιπροσωπεύουν το πιο παραγωγικό δυναµικό της χώρας µας, είναι το τραύµα, είναι να απορεί κανείς που το θέµα αυτό έχει παραµεληθεί τόσο πολύ. Χρειαζόµαστε επειγόντως ένα σύστηµα τραύµατος. Το Πόρισµα της Βουλής των Ελλήνων από το 1996 αναφέρεται µε λεπτοµέρεια σε αυτό το πρόβληµα και στην επιτακτική ανάγκη επίλυσής του. Το Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο του Harvard ξεκίνησε σε συνεργασία µε το Ιατρικό Αθηνών το Πρόγραµµα Δεύτερης Γνώµης σε σοβαρά ιατρικά περιστατικά. Αν δεν κάνω λάθος, πρόκειται για δική σας ιδέα. Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία; Θα αφορά µόνο σε ασθενείς που νοσηλεύονται στο Ιατρικό ή και άλλους από δηµόσια νοσοκοµεία; Η ιδέα αυτή ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια. Είναι γνωστό ότι οι Έλληνες ασθενείς παίρνουν πολλές γνώµες από πολλούς γιατρούς. Αυτό επιφέρει σύγχυση και αποδεικνύει την αβεβαιότητα που αισθάνεται ένας ασθενής στο σύστηµα υγείας µας. Πολλοί επιζητούν λύσεις στο εξωτερικό µε

Ο χειρουργός τραύµατος πρέπει να ξέρει να χειρουργήσει όλα τα όργανα. Και αυτό πρέπει να γίνει γρήγορα, υπό ακραίες συνθήκες, ενώ ο άρρωστος αιµορραγεί, πολλές φορές στη µέση της νύχτας, υπό συνθήκες κούρασης και περιορισµένης βοήθειας. Δεν µπορώ να φανταστώ τίποτα πιο απαιτητικό αλλά και πιο όµορφο.

µεγάλη προσωπική ή και κρατική οικονοµική επιβάρυνση. Μέσω του Ολοκληρωµένου Διεπιστηµονικού Προγράµµατος Θεραπευτικής Υποστήριξης που παρέχεται από το νοσοκοµείο µας ελπίζω να δώσουµε ένα τέλος στην αβεβαιότητα και µια σηµαντική εναλλακτική λύση στη φυγή από τη χώρα. Θέλω να τονίσω ότι το πρόγραµµα αυτό δεν είναι µια απλή δεύτερη γνώµη. Το όλο ιστορικό του ασθενούς, συµπεριλαµβανοµένων και των ακτινολογικών, εργαστηριακών και παθολογοανατοµικών εξετάσεων, αναλύεται σε λεπτοµέρεια από µια οµάδα γιατρών του νοσοκοµείου µας που είναι ειδικοί στη συγκεκριµένη πάθηση. Η οµάδα συνδιαλέγεται και συντάσσει µια εµπεριστατωµένη αναφορά για το πλάνο θεραπείας. Βρίσκεται σε επαφή µε τον Έλληνα γιατρό και, εάν ζητηθεί, µε τον Έλληνα ασθενή κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Ο ασθενής αισθάνεται σίγουρος ότι το καλύτερο δυνατό πλάνο έχει σχεδιασθεί και εφαρµόζεται χωρίς το οικονοµικό και ψυχολογικό τίµηµα της µετάβασης σε ένα άλλο κράτος. Αυτό το πρόγραµµα δεν αφορά µόνον στους ασθενείς του Ιατρικού Κέντρου. Περιλαµβάνει όλους τους ασθενείς που θα ζητήσουν τις υπηρεσίες µας. Πιστεύετε ότι µε αυτήν τη συνεργασία θα µπει ένα «φρένο» σε όλους όσοι φεύγουν για νοσοκοµεία του εξωτερικού; Θα υπάρξει, τελικά, εξοικονόµηση εσόδων για τη χώρα; Όπως ανέφερα παραπάνω, αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός. Δεν µπορούσε να έλθει σε καλύτερη στιγµή. Η χώρα και οι Έλληνες πολίτες µαστίζονται από την οικονοµική κρίση, αλλά δεν χρειάζεται να θυσιάσουν την ποιότητα της υγείας τους για αυτό. Στην Αµερική οι ασθενείς αναζητούν τη δεύτερη γνώµη ή αυτό είναι ίδιον των Ελλήνων, που νιώθουν ανασφάλεια και, τελικά, επιλέγουν τη γνώµη που τους αρέσει, ή και τους συµφέρει περισσότερο; Η δεύτερη γνώµη είναι διαδεδοµένη σε όλα τα µήκη και πλάτη της γης. Εν πολλοίς είναι µια σωστή αντίδραση ενός ασθενούς που θέλει να σιγουρευτεί ότι ένα πολύπλοκο θέµα υγείας τυγχάνει της ιδανικής αντιµετώπισης. Πρέπει, όµως, να οµολογήσω

Η δική µας αποστολή, ως Έλληνες της διασποράς, είναι σήµερα να απαλύνουµε τα επιθετικά συναισθήµατα εναντίον της Ελλάδας και µε το προσωπικό µας παράδειγµα να τονίζουµε τα κάλλιστα στοιχεία που περικλείονται στην ελληνική ψυχή και διανόηση.

ότι στην Ελλάδα έχει προσλάβει επιδηµικές διαστάσεις. Οι Έλληνες ασθενείς πραγµατικά αναζητούν δεύτερες και τρίτες και τέταρτες γνώµες. Καθώς αυτές είναι συχνά αντιφατικές, ο ασθενής καταλήγει περισσότερο συγκεχυµένος παρά βοηθηµένος στο τέλος αυτής της περιπέτειας. Νοσταλγείτε τον ελληνικό τρόπο ζωής; Υπάρχει περίπτωση να επιστρέψετε στην πατρίδα; Υπάρχουν πτυχές του ελληνικού τρόπου ζωής που είναι αξιοθαύµαστες και άλλες όχι. Στην καινούργια κατάσταση που διαµορφώνεται θα αλλάξουν πολλά και ο τρόπος ζωής στην πατρίδα µας θα γίνει πολύ διαφορετικός από ό,τι ξέραµε όταν ήµαστε παιδιά. Πάντως, η Ελλάδα ζει πάντα µέσα µου και είναι ο τόπος που αγαπώ και θέλω να βοηθήσω. Περιγράψτε µας µία σηµαντική επαγγελµατική σας στιγµή στις ΗΠΑ… Η στιγµή που πήρα το γράµµα πρόσκλησης από το Χάρβαρντ. Δεν ήµουν σίγουρος εάν ήταν πραγµατικότητα ή ένα κακόγουστο αστείο. Κρίνοντας από τα επακόλουθα µάλλον το εννοούσαν... Μια άλλη σηµαντική στιγµή ήταν η ανάθεση της προεδρίας της επιτροπής υποτροφιών από το Αµερικανικό Κολλέγιο Χειρουργών. Είµαι αναµεµειγµένος σε διάφορες επιτροπές του Κολλεγίου αλλά από αυτήν τη θέση µπορώ να προσφέρω βοήθεια σε νέους γιατρούς από όλο τον κόσµο και ειδικά από την Ελλάδα. Η πρωτότοκή σας θα σπουδάσει Ιατρική, ακολουθώντας τα χνάρια σας. Τι την έχετε συµβουλεύσει; Τι είναι αυτό που κάνει «καλό» έναν γιατρό; Η πρωτότοκη κόρη µου εισήχθη φέτος στο κολέγιο µε προορισµό την Ιατρική Σχολή, άρα θα ακολουθήσει τα χνάρια µου. Για τον γιο µου και για τη δεύτερη κόρη µου δεν έχω, ακόµη, ιδέα, αλλά δεν τους πιέζω προς καµιά κατεύθυνση. Πιστεύω ισχυρά ότι η Ιατρική – και δη η Χειρουργική – πρέπει να «ρέει» µέσα σου. Δεν ήξερα ποτέ γιατί θέλω να γίνω χειρουργός. Ήξερα µόνο ότι αυτό ήταν το µοναδικό πράγµα που ήθελα να γίνω και τίποτε άλλο!

Το τραύµα και η επείγουσα αντιµετώπιση στη χειρουργική είναι για µένα ο πιο συναρπαστικός τοµέας της επιστήµης µου. Τα περιστατικά είναι πάντοτε περιπλεγµένα και χρόνος για προετοιµασία δεν υπάρχει. Ο χειρουργός πρέπει να πάρει δύσκολες και γρήγορες αποφάσεις, καθώς τα πάντα εξελίσσονται εντός λεπτών και δευτερολέπτων.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

30•in•vitro

Review

Συνεργάστηκε ο Χάρης Δημοσθενόπουλος, MMedSci.SRD κλινικός διαιτολόγος βιολόγος / προϊστάμενος του Διαιτολογικού Τμήματος στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών

Συμπληρώματα διατροφής

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Τα «SOS» για την ασφαλή χρήση τους

Η

επιθυμία για ένα καλλίγραμμο σώμα κι ένα λαμπερό πρόσωπο, η δυνατότητα για περισσότερη ενέργεια, δύναμη, ευεξία, ακόμη και η αντιμετώπιση του καθημερινού στρες, στρέφουν ολοένα και περισσότερους καταναλωτές στη χώρα μας στην τακτική λήψη βιταμινών και συμπληρωμάτων διατροφής. Τα συμπληρώματα διακρίνονται σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με την προβλεπόμενη χρήση τους: α) σε συμπληρώματα διατροφής που είναι διατροφικά προϊόντα, με σκοπό τη συμπλήρωση της συνήθους δίαιτας και β) σε τρόφιμα ειδικής διατροφής, τα οποία, λόγω της ειδικής σύνθεσής τους, προορίζονται για ειδική διατροφή συγκεκριμένων ομάδων πληθυσμού. Είναι, πλέον, γνωστό πως η ελληνική διατροφή έχει απομακρυνθεί σημαντικά από τη λεγόμενη «μεσογειακή ή κρητική δίαιτα» και έχει έρθει πιο κοντά στη δυτική, που είναι σαφώς φτωχότερη σε θρεπτικά συστατικά και βιταμίνες. Επίσης, λόγω των εντατικών ρυθμών της σύγχρονης ζωής, της βιομηχανοποίησης και εντατικοποίησης των καλλιεργειών ή της ύπαρξης ειδικών παθολογικών καταστάσεων, η διατροφή µας αδυνατεί συχνά να καλύψει τις θρεπτικές μας ανάγκες. Μια επαρκής και ποικίλη δίαιτα θα μπορούσε, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, να προσφέρει στον άνθρωπο όλα τα αναγκαία θρεπτικά συστατικά για την καλή ανάπτυξή του και για τη διατήρηση μιας υγιούς ζωής, σε ποσότητες που έχουν καθοριστεί και συνιστώνται από γενικής αποδοχής επιστημονικά δεδομένα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η λήψη των βιταμινών από συµπληρώµατα δεν κρίνεται αναγκαία. Η «φυσική» λήψη των βιταμινών από συµπληρώµατα δεν διαφέρει από τις βιταμίνες των τροφών – υπό την προϋπόθεση ότι τα συµπληρώµατα πληρούν αυστηρούς κανόνες σχεδιασμού και παραγωγής.

Πότε η λήψη τους κρίνεται αναγκαία Συμπληρώματα διατροφής μπορούν κατά περίπτωση να λαμβάνουν όλοι, πάντα έπειτα από εξειδικευμένη σύσταση από ειδικό. Κάποιες χαρακτηριστικές ομάδες που απαιτούν συμπληρώματα είναι: Τα άτομα που ακολουθούν μια πολύ αυστηρή δίαιτα με πολύ χαμηλές ποσότητες λίπους και μπορεί να παρουσιάσουν έλλειψη κάποιων λιποδιαλυτών βιταμινών (Α, D, Ε και Κ).  Όσοι ακολουθούν μια μακροχρόνια αυστηρή και περιοριστική δίαιτα πιθανόν να χρειάζονται τη λήψη συμπληρωμάτων διατροφής (κυρίως πολυβιταμινούχου συμπληρώματος). Να σημειωθεί επίσης ότι οι καπνιστές χρειάζονται διπλάσια ποσότητα βιταμίνης C απ’ ό,τι οι μη καπνιστές, και είναι συχνά απαραίτητο να λαμβάνουν συμπλήρωμα C. Οι αυστηρά χορτοφάγοι (vegans) που δεν καταναλώνουν ζωικά προϊόντα (αβγά ή γαλακτοκομικά) και κινδυνεύουν από έλλειψη βιταμίνης Β12. Οι γυναίκες στην περίοδο της εγκυμοσύνης, αλλά ίσως και του θηλασμού, μπορεί να χρειαστούν την πρόσληψη συγκεκριμένων συμπληρωμάτων διατροφής (ασβεστίου, φυλλικού, σιδήρου).  Άτομα που, λόγω προβλημάτων υγείας (π.χ. αλλεργίες), δεν μπορούν να καταναλώσουν ορισμένες τροφές, όπως, για παράδειγμα, τα γαλακτοκομικά. Ασθενείς στη φάση ανάρρωσης από κάποια ασθένεια ή μια χειρουργική επέμβαση, οι οποίοι πιθανόν να μην παίρνουν από τη διατροφή τους αρκετές βιταμίνες ή ιχνοστοιχεία, λόγω περιορισμένης πρόσληψης τροφής.

> > > > > > >

Παιδιά και ηλικιωμένοι Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας είναι, επίσης, πιθανό να χρειάζονται διατροφικά συμπληρώματα, λόγω αυξημένων αναγκών ή χαμηλής πρόσληψης τροφής. Για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας υπάρχουν συµπληρώµατα π.χ. ασβεστίου, µαγνησίου, σιδήρου, λουτεΐνης, Β12, αντιοξειδωτικών συστατικών, ωμέγα - 3 λιπαρών οξέων, τα οποία προλαμβάνουν, αλλά και αντιμετωπίζουν παθολογικές καταστάσεις που εμφανίζονται συχνά σε αυτήν την ηλικία. Όσον αφορά στα παιδιά, τα τελευταία χρόνια άρχισαν να παρουσιάζονται φαινόμενα έλλειψης π.χ. σιδήρου, ψευδαργύρου, ιωδίου, βιταμίνης Β12 και φολικού οξέος. Οι διατροφικές αυτές ανεπάρκειες µπορούν να διορθωθούν µε τη λήψη συµπληρωµάτων, αν ο γιατρός το θεωρήσει απαραίτητο. Σήμερα υπάρχουν στην αγορά αρκετά συµπληρώµατα διατροφής για παιδιά, τα οποία, ωστόσο, δεν υποκαθιστούν µια πλήρη, υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•31

ΕΟΦ: «Επικίνδυνα τα συμπληρώματα που αγοράζονται μέσω διαδικτύου» Τι πρέπει να προσέχουμε Για κάθε συμπλήρωμα υπάρχει ειδική σύσταση για την ενδεικτική ποσότητα λήψης, τη συχνότητα και τη λήψη σε σχέση με την ώρα των γευμάτων, πληροφορίες που πρέπει να τηρούνται από όλους που παίρνουν συμπληρώματα. Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι υπάρχουν βιταμίνες που αποθηκεύονται στον οργανισμό (οι λιποδιαλυτές Α, E, D και Κ), που µπορεί να αποδειχτούν επικίνδυνες και τοξικές, αν λάβουμε μεγαλύτερες ποσότητες από τις συνιστώµενες για μεγάλο διάστημα. Όλες οι άλλες βιταμίνες, που είναι υδατοδιαλυτές, αποβάλλονται από τον οργανισμό, όταν η λήψη τους υπερβαίνει τις αναγκαίες ποσότητες. Σε τεράστιες δόσεις, ωστόσο, µπορεί και αυτές να είναι επιβαρυντικές για τον οργανισμό.

Προσοχή στη σήμανση Η σήμανση των συμπληρωμάτων διατροφής πρέπει να ακολουθεί τους περί Σήμανσης, Παρουσίασης και Διαφήμισης Τροφίμων Κανονισμούς του 2002, όπως αυτοί εκάστοτε τροποποιούνται ή αντικαθίστανται, καθώς επίσης και τις νέες πρόνοιες των κανονισμών για τα συμπληρώματα διατροφής (κανονισμός αρ. 12). Η πιο σημαντική απαγόρευση σε αυτόν τον κανονισμό είναι η αναγραφή ισχυρισμών ή ενδείξεων στη σήμανση, στη διαφήμιση ή στην παρουσίαση των συμπληρωμάτων διατροφής, που υπονοούν άμεσα ή έμμεσα την πρόληψη, αγωγή ή θεραπεία ανθρώπινης νόσου και να μην αναφέρουν τέτοιες ιδιότητες. Έτσι, στις ετικέτες απαγορεύεται να αναγράφονται ισχυρισμοί όπως: «Καίει το λίπος», «αδυνατίζει», «νικάει τον καρκίνο», «χορταίνει χωρίς να παχαίνει», «θεραπεύει», «καταπολεμάει τη χοληστερίνη» κ.ά. Την ίδια στιγμή πρέπει να αναγράφονται τα ακόλουθα ώστε να ενημερώνεται ο καταναλωτής: Συνιστώμενη καθημερινή ποσότητα που μπορεί ο καταναλωτής να λαμβάνει, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος για την υγεία του. Επιπλέον, να αναγράφονται σαφείς επισημάνσεις ότι πρόκειται για «Συμπλήρωμα Διατροφής», ότι δεν πρέπει να καταναλώνεται μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη δοσολογία, πως το προϊόν δεν αποτελεί υποκατάστατο της κανονικής δίαιτας. Και, τέλος, να περιλαμβάνονται πίνακες με την περιεκτικότητα του προϊόντος σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία ή άλλα συστατικά. Αλλά και ποσοστιαίες μονάδες περιεκτικότητας σε σχέση με τις ισχύουσες συστάσεις.

Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων υπογραμμίζει ότι «είναι πλαστά, νοθευμένα και πολύ συχνά επικίνδυνα για την υγεία των καταναλωτών, πάνω από το 50% των σκευασμάτων (φαρμάκων και συμπληρωμάτων διατροφής) που διακινούνται μέσω διαδικτύου, σύμφωνα με αξιόπιστες διεθνείς εκτιμήσεις». Εξηγεί, μάλιστα, ότι τα σκευάσματα που διακινούνται παράνομα από τις ηλεκτρονικές σελίδες είναι ως επί το πλείστον χάπια αδυνατίσματος, φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία και συμπληρώματα διατροφής με διάφορες ιδιότητες. Αναφέρει ότι πολλές φορές περιέχουν ουσίες, που δεν αναγράφονται στη συσκευασία τους, με αποτέλεσμα ο χρήστης να εκδηλώνει αλλεργικές αντιδράσεις ή άλλες ανεπιθύμητες

ενέργειες, που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και στον θάνατο. Για παράδειγμα, πολλά προϊόντα αδυνατίσματος συχνά περιέχουν τη δραστική ουσία σιβουτραμίνη, η οποία αποσύρθηκε τον Ιανουάριο 2010 με απόφαση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες λόγω σοβαρών παρενεργειών στο καρδιαγγειακό σύστημα (κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής προσβολής κ.τ.λ.). Επίσης, τα ενισχυτικά της στύσης συχνά περιέχουν σιλντεναφίλη, η οποία δημιουργεί σοβαρή υπόταση και είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για τους πάσχοντες από καρδιολογικά νοσήματα. Τέλος, πολλά συμπληρώματα διατροφής περιέχουν αναβολικές ουσίες, με ολέθρια αποτελέσματα στην ανεξέλεγκτη χρήση τους.

Αξιολόγηση διατροφικών αναγκών Μαρία Σκουρολιάκου,

Α’ αντιπρόεδρος ΕΟΦ, επίκουρη καθηγήτρια Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, κλινική φαρμακοποιός

«Τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να είναι χρήσιμα, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που η διατροφή μας δεν είναι ισορροπημένη και υπάρχει πιθανότητα ελλείψεων σε θρεπτικά συστατικά. Όμως, για να είναι χρήσιμα και αποτελεσματικά θα πρέπει να χορηγούνται με τη σύσταση επαγγελματία υγείας (διαιτολόγου, ιατρού). Η αξιολόγηση της διατροφικής πρόσληψης και των διατροφικών αναγκών είναι απαραίτητη για να εκτιμηθεί η ανάγκη λήψης συμπληρώματος. Επίσης, θα πρέπει να αξιολογηθούν πιθανά συμπτώματα, παθήσεις, λήψη φαρμάκων που πιθανά να αλληλεπιδρούν με το συμπλήρωμα, προκειμένου να καθοριστεί το είδος, η δοσολογία και η διάρκεια θεραπείας με το συμπλήρωμα. Σε περιπτώσεις που η διατροφή είναι επαρκής και ισορροπημένη δεν συστήνεται η χρήση συμπληρωμάτων, καθώς είναι αναίτια και πιθανά επικίνδυνη ενώ, σε περιπτώσεις διατροφικών ελλείψεων, η χρήση των κατάλληλων συμπληρωμάτων μπορεί να ωφελήσει την υγεία. Απαιτείται όμως η σύμφωνη γνώμη ειδικού, η τήρηση των οδηγιών λήψης και η διακοπή όταν κριθεί ότι ολοκληρώθηκαν οι στόχοι της συμπληρωματικής αγωγής. Πρέπει, όμως, να τονιστεί ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν αντικαθιστούν γεύματα ή τρόφιμα, εφόσον δεν περιέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά που περιέχει ένα γεύμα ή ένα τρόφιμο. Οι παρενέργειες των συμπληρωμάτων οφείλονται είτε σε υπερδοσολογία είτε σε τοξικότητα του συμπληρώματος. Για να αποφευχθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες ο καταναλωτής θα πρέπει να συμβουλεύεται επαγγελματία υγείας ώστε να επιλέξει το κατάλληλο σκεύασμα, τη δόση και τη διάρκεια της θεραπείας. Επίσης, το κοινό θα πρέπει να διαβάζει τις οδηγίες που συνοδεύουν το σκεύασμα, να καταγράφει οποιαδήποτε παρενέργεια ή σύμπτωμα, και να ενημερώνει τον ειδικό».

Η προμήθεια συμπληρωμάτων διατροφής αμφιβόλου ποιότητας μέσω Ιντερνετ ενοχοποιείται για σοβαρά προβλήματα υγείας, ακόμη και για θανάτους


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

32•in•vitro

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρμακα Πειραματικό φάρμακο για τον καρκίνο στο πάγκρεας Ελπίδες στους ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος δίνει η χημειοθεραπεία με γεμσιταμπίνη, σε συνδυασμό με ένα πειραματικό φάρμακο, που ονομάζεται MRK003. Η συνδυαστική αγωγή, που σκοτώνει τα καρκινικά κύτταρα, βρίσκεται στη φάση των κλινικών δοκιμών, προκειμένου να ερευνηθεί αν θα μπορούσε να αποτελέσει νέα επιλογή αγωγής για τους συγκεκριμένους ασθενείς. Αν και για την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου θα απαιτηθεί κάποιος χρόνος, ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι οι όγκοι ενός ασθενούς 41 ετών από τη Βρετανία, που υποβάλλεται στην αγωγή από τον Μάιο του 2011, έχουν μειωθεί.

Επέκταση θεραπείας για τους GIST Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την επέκταση της επικουρικής (μετεγχειρητικής) θεραπείας με imatinib στα 3 χρόνια για ενήλικες ασθενείς με στρωματικούς όγκους του γαστρεντερικού συστήματος (GIST), θετικούς στην πρωτεΐνη ΚΙΤ (KIT+), οι οποίοι πληρούν τα κριτήρια συμμετοχής της μελέτης. Το συγκεκριμένο εκτεταμένο θεραπευτικό σχήμα βελτιώνει τα ποσοστά επιβίωσης χωρίς υποτροπή, καθώς και της συνολικής επιβίωσης των ασθενών, σε σχέση με αυτούς τους ασθενείς που έλαβαν τη θεραπεία για έναν χρόνο μετεγχειρητικά. Οι στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού είναι ένας σπάνιος, απειλητικός για τη ζωή καρκίνος της γαστρεντερικής οδού. Η διάγνωση είναι συχνά δύσκολη, γιατί μπορεί να μην προκαλούνται συμπτώματα.

Νέα γενόσημα για Alzheimer & λοιμώξεις Δύο καινούργια γενόσημα σκευάσματα αναμένεται να κυκλοφορήσουν στην αγορά από μια αμιγώς ελληνική φαρμακοβιομηχανία. Το πρώτο αφορά στη συμπτωματική θεραπεία ήπιας έως μέτριας βαρύτητας άνοιας Alzheimer. Η δραστική ουσία του σκευάσματος είναι η ριβαστιγμίνη. Το δεύτερο είναι ένα αντιβακτηριακό, με δραστική ουσία τη λεβοφλοξασίνη, που ενδείκνυται για τη θεραπεία ήπιων έως σοβαρών λοιμώξεων του ουροποιογεννητικού και αναπνευστικού συστήματος σε ενήλικες και θα κυκλοφορήσει το πρώτο εξάμηνο του 2012.

Χάπι news Αντιμετώπιση της νοσοκομειακής πνευμονίας Ανώτερη αποτελεσματικότητα της λινεζολίδης έναντι της βανκομυκίνης για τη νοσοκομειακή πνευμονία, που οφείλεται στον ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη Χρυσίζων Σταφυλόκοκκο (MRSA) κατέδειξαν τα αποτελέσματα της μελέτης ZEPHyR, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο «Clinical Infectious Diseases». Η νοσοκομειακή πνευμονία, που προκαλείται συνήθως από βακτήρια, είναι μια επίκτητη νοσοκομειακή λοίμωξη των πνευμόνων. Η επίπτωση των νοσοκομειακών λοιμώξεων στη διάρκεια της νοσηλείας και η θνητότητα εξαρτάται από τον τύπο της λοίμωξης και η αντιμετώπισή τους καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολη, εξαιτίας της αύξησης των ανθεκτικών

στα αντιβιοτικά μικροοργανισμών. Η διεθνής μελέτη φάσης IV ZEPHyR είναι η μεγαλύτερη μελέτη που έχει διεξαχθεί μεταξύ ασθενών με νοσοκομειακή πνευμονία οφειλόμενη σε MRSA, στην οποία συμμετείχαν 1.225 ασθενείς από το 2004 έως και το 2010. Τα ευρήματά της έδειξαν συγκεκριμένα ότι το ποσοστό κλινικής επιτυχίας στο τέλος της μελέτης, για τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με λενιζολίδη, ήταν 57,6%, σε σύγκριση με το 46,6% για ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βανκομυκίνη, ενώ οι συνολικές ανεπιθύμητες ενέργειες και οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν παρεμφερείς μεταξύ των ομάδων.

«Αποδεκτή έγινε η αίτηση για χορήγηση άδειας κυκλοφορίας τής από του στόματος χορηγούμενης τεριφλουνομίδης ως θεραπείας υποτροπιαζουσών μορφών της σκλήρυνσης κατά πλάκας

Γράφει η Σοφία Ασλανίδη

Ουσία μειώνει το σίδηρο σε θαλασσαιμικούς ασθενείς Ενθαρρυντικά τα αποτελέσματα της μελέτης THALASSA για τους ασθενείς με μημεταγγισιοεξαρτώμενη θαλασσαιμία, η οποία εξέτασε τα οφέλη του χηλικού παράγοντα deferasirox. Τα ευρήματα, που παρουσιάστηκαν στο 53ο Συνέδριο της Αμερικάνικης Αιματολογικής Εταιρείας, έδειξαν σημαντική μείωση της συγκέντρωσης σιδήρου στο ήπαρ των συγκεκριμένων ασθενών, συγκριτικά με την ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο. Τα δεδομένα της μελέτης θα αποτελέσουν βάση για την υποβολή του φακέλου προς έγκριση σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Ο όρος θαλασσαιμία αναφέρεται σε μια ομάδα γενετικών αιματολογικών διαταραχών, οι οποίες επηρεάζουν την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και προκαλούν αναιμία. Νέα θεραπεία για τους ασθενείς με διαβήτη ΙΙ και νεφρική ανεπάρκεια Ένα νέο, σημαντικό όπλο διαθέτουν πια οι γιατροί για την αντιμετώπιση των διαβητικών ασθενών που πάσχουν από νεφρολογική ανεπάρκεια, μετά την έγκριση από τη Ευρωπαϊκή Επιτροπή της βιλνταγλιπτίνης, για τη θεραπεία ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και μέτρια ή σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια. Η ουσία μέχρι σήμερα χορηγούνταν σε ασθενείς χωρίς πρόβλημα στους νεφρούς τους και σε ασθενείς με ήπιας μορφής νεφρική ανεπάρκεια. Πλέον, η θεραπεία επεκτείνεται και στους ασθενείς με μέτριας ή σοβαρής μορφής νεφρική ανεπάρκεια. Η έγκριση δόθηκε μετά τα αποτελέσματα της μεγαλύτερης μελέτης που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα σε έναν αναστολέα της διπεπτιδυλικής πεπτιδάσης 4 σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•33

Science Τεχνολογία

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Το σούπερ φορµάκι ΕΝΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ φορµάκι για µωρά δηµιούργησε µια εταιρεία. Το Exmobaby, όπως το ονόµασαν, έχει ενσωµατωµένους στο ύφασµά του µια σειρά από αισθητήρες που παρακολουθούν συνεχώς το µωρό. Ελέγχουν τη θερµοκρασία του, τον καρδιακό του ρυθµό, την υγρασία και ενηµερώνουν αµέσως τους γονείς αποστέλλοντας τα δεδοµένα µε γραπτά µηνύµατα στα κινητά τηλέφωνά τους ή στα e-mails τους. Εκτός από τις ιατρικές µετρήσεις, το Exmobaby ενηµερώνει πότε το παιδί κοιµάται και πότε είναι ξύπνιο, πότε είναι ήρεµο, πότε κινείται κ.τ.λ. Έτσι οι γονείς µπορούν να συγκεντρώνουν στοιχεία για τη γενικότερη συµπεριφορά του. Τέτοια δεδοµένα µπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιµα στο να γνωρίζουν οι γονείς πότε πεινάει ή πότε είναι κουρασµένο το µωρό. Το λογισµικό που κρύβεται πίσω από τον µηχανισµό είναι έτσι σχεδιασµένο, ώστε να µαθαίνει τις συνήθειες του µωρού όσο περνάει ο καιρός και να προσαρµόζει τις λειτουργίες και τις υπηρεσίες που προσφέρει αναλόγως. Το βιο-φορµάκι πλένεται στο πλυντήριο χωρίς να παθαίνει κάτι ο µηχανισµός του.

Μάσκα φορτιστής ΜΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΑΣΚΑ, που θυµίζει έντονα τη µάσκα ενός από τους πρωταγωνιστές της δηµοφιλούς σειράς ταινιών επιστηµονικής φαντασίας Star Wars, µετατρέπει την ανάσα σε πολύτιµη ενέργεια για τη φόρτιση κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρονικών µικροσυσκευών. Η ηλεκτρονική µάσκα έχει στο εσωτερικό της πολλές µικροσκοπικές ανεµογεννήτριες. Η ενέργεια που δηµιουργείται από την κίνησή τους µε τη βοήθεια της ανάσας µεταφέρεται στην αποφορτισµένη συσκευή µέσω ενός καλωδίου. Σύµφωνα µε τον Βραζιλιάνο που την επινόησε, ονόµατι Γιόκο Πάουλο Λαµόλια, η καινοτόµος ενεργειακή µάσκα µπορεί να χρησιµοποιηθεί οποιαδήποτε στιγµή κατά τη διάρκεια της ηµέρας, οτιδήποτε και αν κάνουµε κάθε φορά. «Ελπίζω το σχέδιο να καταλήξει στη γραµµή παραγωγής και να καταφέρει να συµβάλει στη µείωση του αποτυπώµατος διοξειδίου του άνθρακα», ανέφερε ο Λαµόλια. «Μπορεί να χρησιµοποιηθεί κατά τη διάρκεια του ύπνου, της άσκησης ή ακόµα και της ανάγνωσης ενός βιβλίου». Εξάλλου πέρα από την ενεργειακή οικονοµία και την προστασία του περιβάλλοντος, η µάσκα προωθεί και τη φυσική άσκηση. Η εκµετάλλευση της ενέργειας που προκύπτει από τις διάφορες δραστηριότητες του ανθρώπου και η µετατροπή της σε ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί µια καλή λύση.

Βρετανική εταιρεία δηµιούργησε ένα τσιπ, το Flycatcher, που, όπως υποστηρίζει, µπορεί να συνδέει ιατρικά εργαλεία ή µηχανήµατα (στηθοσκόπια, συσκευές µέτρησης πίεσης, σακχάρου κ.τ.λ.) µε το διαδίκτυο, επιτρέποντας την άµεση µετάδοση των σχετικών δεδοµένων στους γιατρούς.

Λογισµικό για τη νοηµατική

Έ

να έξυπνο λογισµικό, το οποίο «µεταφράζει» τις κινήσεις της νοηµατικής γλώσσας απευθείας σε γραπτές λέξεις, ανέπτυξαν Σκοτσέζοι επιστήµονες. Σύµφωνα µε τους ερευνητές από το Πανεπιστήµιο του Αµπερντίν, η καινοτόµος τεχνολογία θα µπορούσε να φέρει επανάσταση στην επικοινωνία των κωφών, και πιθανότατα θα είναι διαθέσιµη σε περίπου έναν χρόνο. Όπως υποστήριξαν, το συγκεκριµένο λογισµικό θα επιτρέπει στους κωφούς να επικοινωνούν ελεύθερα µε τους γύρω τους, χωρίς εκείνοι να χρειάζεται να ξέρουν τη νοηµατική. Το ηλεκτρονικό πρόγραµµα βασίζεται σε µια κάµερα, η οποία καταγράφει αρχικά τις κινήσεις των χεριών του χρήστη. Στη συνέχεια τα δεδοµένα αυτά αποστέλλονται σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, όπου το ειδικό λογισµικό αναλαµβάνει τη «µετάφραση» των κινήσεων σε λέξεις. «Ένα από τα πλέον καινοτόµα και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συγκεκριµένης τεχνολογίας είναι το γεγονός ότι επιτρέπει στα άτοµα που “µιλούν” τη νοηµατική να αναπτύσσουν δικές τους κινήσεις χεριών, οι οποίες θα εκφράζουν συγκεκριµένους όρους που πρέπει να έχουν στο λεξιλόγιό τους (λόγω

δουλειάς για παράδειγµα), αλλά τους οποίους µέχρι τώρα δεν µπορούσαν να εκφράσουν µέσω της βρετανικής νοηµατικής γλώσσας (BSL)», εξηγεί ο δρ Ερνέστο Κοµπατάντζελο, λέκτορας πληροφορικής και ιδρυτής του τεχνοβλαστού του πανεπιστηµίου, Technabling, που βρίσκεται πίσω από το όλο εγχείρηµα. Σύντομα και σε app Επόµενος στόχος των ειδικών είναι να µετατρέψουν το βασικό λογισµικό «µετάφρασης» της νοηµατικής γλώσσας, γνωστό και ως Portable Sign Language Translator (PSLT), σε µια εύχρηστη εφαρµογή που θα µπορεί να συνοδεύει ηλεκτρονικούς υπολογιστές, λάπ-τοπ, ταµπλέτες, smartphones και άλλες φορητές συσκευές. Από την πλευρά του ο ερευνητής µε προβλήµατα ακοής και «οµιλητής» της νοηµατικής δρ Τζέιµς Κρίστι έσπευσε να σχολιάσει: «Το PSLT γεφυρώνει το χάσµα µεταξύ των εκ γενετής κωφών ατόµων, των ατόµων που έχασαν την ακοή τους σε µικρή ηλικία, εκείνων που έχασαν την ακοή τους σταδιακά µε την πάροδο των ετών αλλά και των ακουόντων – ιδιαίτερα στην περίπτωση της διαπροσωπικής επικοινωνίας ή της οµαδικής επικοινωνίας σε επαγγελµατικό επίπεδο».

Ινσουλίνη από κύτταρα Μια νέα µελέτη ειδικών του Πανεπιστηµίου Κολούµπια δείχνει ότι κύτταρα του εντέρου µπορούν να παραγάγουν ινσουλίνη, καταργώντας την ανάγκη µεταµόσχευσης βλαστικών κυττάρων. Όπως φάνηκε, ορισµένα προγονικά κύτταρα στο έντερο ποντικών έχουν την εκπληκτική ικανότητα να µετατρέπονται σε ινσουλινοπαραγωγά κύτταρα,

όταν οι ερευνητές «αποσιωπούσαν» ένα γονίδιο – Foxo1. Το «κλειδί» ώστε να µετατραπεί το ενδιαφέρον εύρηµα σε θεραπεία για τον άνθρωπο είναι να βρεθεί ένα φάρµακο που θα έχει την ίδια επίδραση στα προγονικά κύτταρα του εντέρου, µε εκείνη που έχει η «αποσιώπηση» του γονιδίου Foxo1 στα ποντίκια.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

34•IN•VITRO

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε ο Χρήστος Ιατρού, πρόεδρος της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας

Χρόνια Νεφρική Νόσος

Τ

ο πρόβληµα της έλλειψης µοσχευµάτων νεφρού είναι ανησυχητικό στη χώρα µας, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη, όσον αφορά στη δωρεά οργάνων από µη ζώντες δότες. Συγκεκριµένα, ο µέσος αριθµός των δοτών ανά εκατοµµύριο πληθυσµού στην Ελλάδα τη δεκαετία 2001-2011 ήταν τρεις φορές µικρότερος συγκριτικά µε τον µέσο όρο στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ειδικοί, η πιθανότητα να βρεθούµε στην ανάγκη µεταµόσχευσης, κάποια στιγµή στη ζωή µας, φαίνεται να είναι µεγαλύτερη από τη διάθεση για δωρεά νεφρικών µοσχευµάτων µετά θάνατον.

Γράφει η Ηλέκτρα Αλευρίτη

Δωρίζουμε νεφρούς, κερδίζουµε ζωή

«Χαμένα» μοσχεύματα Δεκάδες χιλιάδες µοσχεύµατα νεφρού χάνονται µαζί µε αποθανόντες συνανθρώπους µας (πιθανούς δότες), ίσως γιατί δεν γνώριζαν πως µπορούσαν να προσφέρουν ζωή και µετά θάνατον, ενώ την ίδια ώρα χιλιάδες πάσχοντες από Χρόνια Νεφρική Νόσο τελικού σταδίου πεθαίνουν κάθε χρόνο σε όλο τον κόσµο, πριν υποβληθούν σε µεταµόσχευση. Σύµφωνα µε τα στοιχεία της Παγκόσµιας Νεφρολογικής Εταιρείας, την τελευταία εικοσαετία έχουµε αλµατώδη αύξηση των πασχόντων από Χρόνια Νεφρική Νόσο, ενώ µελέτες που προέρχονται από τις ΗΠΑ αλλά και την Ευρώπη παρέχουν ενδείξεις ότι περίπου το 10% του πληθυσµού των κρατών πάσχει από ΧΝΝ. Δυστυχώς, λόγω της έλλειψης δωρητών νεφρών, ένα µικρό µόνο ποσοστό των ανθρώπων µε τελικό στάδιο ΧΝΝ υποβάλλεται σε µεταµόσχευση. Εξαιτίας αυτού του ζητήµατος, η ενηµερωτική καµπάνια της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας φέτος, στο πλαίσιο της Παγκόσµιας Ηµέρας Νεφρού, εστίασε στη δωρεά νεφρού και είχε ως βασικό σύνθηµα «Δωρίζουµε νεφρούς - Κερδίζουµε ζωή». Η καµπάνια είχε ως στόχο την ενηµέρωση των πολιτών για το εν λόγω θέµα, τονίζοντας πως η δωρεά νεφρού είναι η ύψιστη µορφή εθελοντικής προσφοράς και αλτρουισµού. Τι είναι η Χρόνια Νεφρική Νόσος Η Χρόνια Νεφρική Νόσος είναι η κατάσταση εκείνη κατά την οποία οι νεφροί έχουν υποστεί βλάβη, µε αποτέλεσµα τη βαθµιαία µείωση της ικανότητάς τους να λειτουργούν σωστά και να µας διατηρούν υγιείς. Το γεγονός ότι οι νεφροί δεν λειτουργούν σωστά διαπιστώνεται µε εργαστηριακές εξετάσεις αίµατος και ούρων και, όπως συµβαίνει σε τέτοιες παθήσεις, η πρώιµη διάγνωση της νεφρικής νόσου είναι ιδιαίτερα σηµαντική, καθώς έτσι µπορούµε να προλάβουµε ή να επιβραδύνουµε την εξέλιξή της προς νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Πώς εμφανίζεται η νόσος Στο αρχικό στάδιο οι ασθενείς που πάσχουν από ΧΝΝ δεν εµφανίζουν κάποιο σύµπτωµα που θα µπορούσε να τους ευαισθητοποιήσει, ώστε να

ζητήσουν τη συµβουλή γιατρού. Κατά την εξέλιξη της νόσου µπορεί να εµφανιστούν νυκτουρία (συχνή ούρηση τη νύχτα), αρτηριακή υπέρταση, αδυναµία, ανορεξία, καταβολή, ναυτία, εµετοί, αναιµία, οιδήµατα (δηλαδή πρηξίµατα, ιδίως στα πόδια) αλλά και βλάβες σε άλλα όργανα, όπως στα κόκαλα, στα νεύρα (νευροπάθεια), στην καρδιά και στα αγγεία. Πρέπει εδώ να σηµειωθεί πως η καρδιαγγειακή νόσος είναι η κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών µε ΧΝΝ. Η σημασία της πρόληψης Ο έγκαιρος εντοπισµός κάποιου από τους παράγοντες που προδιαθέτουν για την εµφάνισή της ΧΝΝ και η πρώιµη αναγνώριση της νεφρικής βλάβης µπορεί να αποδειχθούν καθοριστικά για την εξέλιξή της σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου και τη µείωση της νοσηρότητας και της θνητότητας των ασθενών. Έτσι, λοιπόν, τα βήµατα που θα πρέπει να ακολουθήσει κανείς είναι να απευθυνθεί άµεσα στον γιατρό και ειδικότερα στον νεφρολόγο, µετά τη διαπίστωση κάποιου παράγοντα προδιάθεσης και έπειτα να κάνει τις απαραίτητες εξετάσεις που υποδεικνύει ο γιατρός, τηρώντας πάντα τις οδηγίες του. Παράγοντες προδιάθεσης • Ο σακχαρώδης διαβήτης • Η υπέρταση • Η πολυκυστική νόσος των νεφρών • Οι σπειραµατονεφρίτιδες • Οι καρδιαγγειακές παθήσεις • Το οικογενειακό ιστορικό (ύπαρξη ασθενών στην οικογένεια) • Τα αυτοάνοσα νοσήµατα (όπως, π.χ., συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος) • Η οξεία νεφρική βλάβη (οξεία νεφρική ανεπάρκεια) • Οι ουρολοιµώξεις • Η νεφρολιθίαση • Η µεγάλη ηλικία • Η έκθεση σε χηµικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες • Οι κακοήθειες

Το 2011, από τους 1.000 πάσχοντες µε Χρόνια Νεφρική Νόσο τελικού σταδίου, µόνο οι 177 µεταµοσχεύτηκαν. Οι 137 από αυτούς πήραν νεφρικό µόσχευµα από µη ζώντες δότες και οι υπόλοιποι 40 πήραν µόσχευµα από ζώντα δότη

Παράγοντες επιδείνωσης της νόσου • Η πρωτεϊνουρία (το λεύκωµα στα ούρα) • Η αρτηριακή υπέρταση • Η κακή ρύθµιση του σακχάρου • Η υπερλιπιδαιµία (αυξηµένη χοληστερίνη και τριγλυκερίδια στο αίµα) • Η κατάχρηση φαρµάκων • Tο κάπνισµα Θεραπεία της νόσου Η θεραπεία της ασθένειας συνίσταται στην αντιµετώπιση της πρωτοπαθούς νόσου (σπειραµατονεφρίτιδες, συστηµατικά νοσήµατα κ.λπ.) και των παραγόντων που συµβάλλουν στην επιδείνωση της εξέλιξής της (πρωτεϊνουρία, υπέρταση κ.λπ.). Στη συνέχεια γίνεται η λεγόµενη εξωνεφρική κάθαρση (µε αιµοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση) και, τελικά, ο ασθενής οδηγείται στη µεταµόσχευση νεφρού.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•35

Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας

Γράφει η Βίκυ Καρατζαφέρη

Τι λέει η µελέτη Η ΜΕΛΕΤΗ «CATT» υποστηρίζει ότι στον πρώτο χρόνο θεραπείας η πειραµατική θεραπεία δεν είναι κατώτερη από την εγκεκριµένη θεραπεία, όσον αφορά στην παράµετρο της οπτικής οξύτητας (δηλαδή στην ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει λεπτοµέρειες τόσο σε µακρινή όσο και σε κοντινή απόσταση). Ωστόσο οι ενστάσεις των ασθενών επικεντρώνονται στα εξής δύο σηµεία, σύµφωνα µε την ανακοίνωσή τους: «Η µελέτη εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τη συχνότητα εµφάνισης σοβαρών ανεπιθύµητων ενεργειών µε το πειραµατικό φάρµακο (Bevacizumab), ενώ άλλες µελέτες δείχνουν αύξηση της εµφάνισης σπάνιων αλλά σοβαρών ανεπιθύµητων ενεργειών (π.χ. εγκεφαλικά, τύφλωση αλλά και θάνατοι) µε τη χρήση της πειραµατικής θεραπείας στον οφθαλµό». «Ως ένωση ασθενών θεωρούµε ότι η εγκεκριµένη θεραπεία (Ranibizumab) θα πρέπει να παραµείνει η θεραπεία εκλογής για όλους τους ασθενείς µε ΗΕΩ καθώς είναι αυτή που έχει τεκµηριωµένο προφίλ ασφάλειας και αποτελεσµατικότητας».

>

>

Τι είναι η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας Η ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ της Ωχράς Κηλίδας (ΗΕΩ) είναι µια πάθηση, η οποία σχετίζεται µε τη µεγάλη ηλικία και προοδευτικά καταστρέφει την οξεία, κεντρική όραση. Η κεντρική όραση είναι απαραίτητη για να βλέπει κανείς καθαρά τα αντικείµενα και είναι βασική για καθηµερινές δραστηριότητες, όπως είναι το διάβασµα και η οδήγηση. Η ΗΕΩ επηρεάζει την ωχρά κηλίδα, το κοµµάτι του οφθαλµού που µας επιτρέπει να διακρίνουµε µικρές λεπτοµέρειες. Η πάθηση δεν προκαλεί καθόλου πόνο. Σε µερικές περιπτώσεις εξελίσσεται τόσο αργά, που οι ασθενείς παρατηρούν ελάχιστη αλλαγή στην όρασή τους. Σε άλλες περιπτώσεις η πάθηση εξελίσσεται πολύ πιο γρήγορα και µπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της κεντρικής όρασης και στα δυο µάτια. Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η συχνότερη αιτία απώλειας της όρασης σε άτοµα µεγαλύτερα των 60 ετών στον δυτικό κόσµο. Η νόσος εμφανίζεται σε δυο μορφές: στην υγρή και στην ξηρή μορφή Στην Ελλάδα, όπως προκύπτει από τα στατιστικά στοιχεία, στα 3.500.000 πληθυσµού που είναι άνω των 50 ετών, το 80% έχει προβλήµατα χαµηλής όρασης (περίπου 2,5 εκατοµµύρια), εκ των οποίων το 1 εκατοµµύριο είναι πολύ σοβαρά. Ο αριθµός των νέων πασχόντων από ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας κάθε χρόνο ανέρχεται περίπου στα 5.000 άτοµα ετησίως, µε υγρού τύπου 1.000 έως 1.500, τα οποία «τροφοδοτούν» τον πληθυσµό των τυφλών κατά 2.000 - 3.000 άτοµα κατ’ έτος, εφόσον δεν έχουν ακολουθήσει θεραπευτική αντιµετώπιση.

Με επιστολή τους οι νοσοκοµειακοί οφθαλµίατροι εκφράζουν τον προβληµατισµό τους για τη χρήση της πειραµατικής θεραπείας. Όπως επισηµαίνουν χαρακτηριστικά, «η εκτός ένδειξης χρήση δεν είναι µόνο θέµα τύπων αλλά ουσίας»

Αγωνία για τις θεραπείες

Α

νησυχία και προβληµατισµό προκαλεί µεταξύ των ασθενών που πάσχουν από ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας η χρήση εκτός ένδειξης (off label) σκευάσµατος για τον καρκίνο. Με ανακοίνωσή της η Πανελλήνια Ένωση Αµφιβληστροειδοπαθών ζητεί να παραµείνει ως θεραπεία εκλογής για όλους τους ασθενείς µε ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας, η εγκεκριµένη θεραπεία (Ranibizumab). Κι αυτό διότι, όπως εκτιµούν, µόνο αυτή η θεραπεία έχει τεκµηριωµένο προφίλ ασφάλειας και αποτελεσµατικότητας, καθώς η πειραµατική θεραπεία (Bevacizumab) έχει σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες. Αφορµή για τα παραπάνω είναι η δηµοσιοποίηση της αµερικανικής µελέτης «CATT», η οποία συγκρίνει την εγκεκριµένη θεραπεία για την πάθηση Lucentis (Ranibizumab) µε την πειραµατική θεραπεία Avastin (Bevacizumab), η οποία είναι εγκεκριµένη για ενδοφλέβια χορήγηση σε πέντε τύπους καρκίνου (παχέος

εντέρου, µαστού, πνεύµονα, νεφρού και πρόσφατα ωοθηκών). Σύµφωνα, εξάλλου, µε την παρασκευάστρια εταιρεία, το Avastin δεν έχει έγκριση για χρήση στην εκφύλιση της ωχράς κηλίδας ούτε έχουν γίνει σχετικές µελέτες. Από την παραγωγή ώς τη δοσολογία η ένδειξη του φαρµάκου είναι για ενδοφλέβια χρήση σε καρκινοπαθείς ασθενείς. Πώς, όµως, ξεκίνησε η εκτός ένδειξης χρήση του Bevacizumab; Πριν από αρκετά χρόνια ένας Αµερικανός οφθαλµίατρος διαπίστωσε ότι αυτό το φάρµακο, αν και αντικαρκινικό, βοηθούσε µερίδα ασθενών µε ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Έστειλε, λοιπόν, µία επιστολή στον διευθυντή µεγάλου ιατρικού εντύπου, στην οποία το ανέφερε και έκτοτε ξεκίνησε η χρήση του µεταξύ των οφθαλµιάτρων. Το ερώτηµα, ωστόσο, που προκύπτει είναι εάν η off label χορήγηση φαρµάκου είναι νόµιµη, πέρα από ασφαλής. Και, βέβαια, τι γίνεται όταν διακυβεύεται η δηµόσια υγεία λόγω σοβαρών παρενεργειών.

H Πανελλήνια Ένωση Αµφιβληστροειδοπαθών (ΠΕΑ) Η Πανελλήνια Ένωση Αµφιβληστροειδοπαθών (ΠΕΑ) εκπροσωπεί άτοµα µε προβλήµατα όρασης (τυφλούς & µερικώς βλέποντες) που πάσχουν από εκφυλιστικές κληρονοµικές παθήσεις του αµφιβληστροειδή χιτώνα, της ωχράς κηλίδας και του οπτικού νεύρου. Ιδρύθηκε το 1989 και αναπτύσσει σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο δραστηριό-

τητες που στοχεύουν στην ανεύρεση θεραπειών για τις νόσους που εκπροσωπεί, την πρόληψη της τυφλότητας, την προώθηση θεµάτων αποκατάστασης (οπτικά βοηθήµατα) και ένταξης των Ατόµων µε Προβλήµατα Όρασης (ΑµΠΟ). Παράλληλα, ενηµερώνει τους ασθενείς - µέλη της για τις ερευνητικές εξελίξεις.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

36•IN•VITRO

Η δίαιτα

Συνεργάστηκε η Κωσταλλένια Καλλιανιώτη, κλινική διαιτολόγος - διατροφολόγος

Ενδεικτικό διαιτολόγιο ΠΡΩΙΝΟ

•1 ποτήρι φυσικός χυµός πορτοκάλι και 1 φέτα ψωµί ολικής άλεσης µε ταχίνι ΔΕΚΑΤΙΑΝΟ

•Φρουτοσαλάτα µε 2 µερίδες φρούτου (π.χ. 1 µήλο + 2 µανταρίνια ή ½ µπανάνα και 1 αχλάδι) ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΟ

•1 µερίδα φακόρυζο, σαλάτα σπανάκι - ρόδι µε λίγο ελαιόλαδο και 1 κοµµάτι νηστίσιµο τυρί ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΟ

•1 χούφτα σταφίδες και λίγα ανάλατα αµύγδαλα ΒΡΑΔΙΝΟ

•Σούπα θαλασσινών (καλαµάρι, µύδια, γαρίδες και πολύχρωµα λαχανικά) και 2 µικρά κριθαρένια παξιµάδια

Τips >

Φροντίζουµε να καλύπτουµε τις ανάγκες µας σε βασικά µακρο- και µικροθρεπικά συστατικά, όπως πρωτεΐνη, σίδηρο, ασβέστιο και βιταµίνη Β12, κύριες πηγές των οποίων είναι τα ζωικά τρόφιµα (τα οποία αποκλείουµε κατά την περίοδο της Σαρακοστής). Γι’ αυτό θα πρέπει το διαιτολόγιό µας να περιλαµβάνει θαλασσινά, όσπρια, δηµητριακά ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά. Νηστεία µπορούν να ακολουθήσουν τα παιδιά και οι έφηβοι, ωστόσο χρειάζεται προσοχή όσον αφορά στην επαρκή κάλυψη των διατροφικών τους αναγκών, ειδικά σε άτοµα µε έλλειψη σιδήρου ή άλλες ιδιαίτερες θρεπτικές απαιτήσεις. Δηλαδή, συστήνεται η νηστεία στα νεαρά άτοµα να µη γίνεται αυστηρά και καλό θα είναι να πραγµατοποιείται πιο σταδιακά η αφαίρεση των µη νηστίσιµων τροφίµων από τη διατροφή. Βάλτε ποικιλία στη διατροφή σας. Επιλέγοντας για παράδειγµα µεταξύ ποικιλίας φρούτων και λαχανικών εξασφαλίζουµε την πρόσληψη µεγαλύτερου εύρους θρεπτικών συστατικών. Παράλληλα, µπορούµε να µαγειρέψουµε τα όσπρια ακολουθώντας διαφορετικές συνταγές, αποφεύγοντας έτσι τη µονοτονία στα κύρια γεύµατά µας.

>

>

της νηστείας

Γράφει η Βασιλική Μανιάτη

Το σαρακοστιανό τραπέζι

Τ

ο βασικό χαρακτηριστικό της διατροφής κατά την περίοδο της νηστείας είναι η αποχή από τα ζωικά τρόφιµα, όπως είναι το κόκκινο κρέας, τα πουλερικά, τα γαλακτοκοµικά προϊόντα και το αυγό. Από την άλλη, κατά το διάστηµα της Σαρακοστής αυξάνουµε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, λαδερών φαγητών, οσπρίων, ψωµιού, ζυµαρικών και θαλασσινών. Δεδοµένων, λοιπόν, των διατροφικών ιδιαιτεροτήτων της νηστείας, µπορούµε να πούµε πως ο συγκεκριµένος τρόπος διατροφής µάς προσφέρει σηµαντικά οφέλη, αλλά παράλληλα θα πρέπει να είµαστε προσεκτικοί γιατί, εάν δεν δοµήσουµε σωστά το διαιτολόγιό µας, κινδυνεύουµε από την εµφάνιση συγκεκριµένων διατροφικών ελλείψεων. Κατά την περίοδο της νηστείας αυξάνεται σηµαντικά η κατανάλωση φυτικών ινών, οι οποίες συµβάλλουν στην οµαλή λειτουργία του πεπτικού συστήµατος, καθώς και η πρόσληψη αντιοξειδωτικών στοιχείων, όπως είναι η βιταµίνη

C, τα φλαβονοειδή και τα καροτενοειδή. Επιπλέον, εάν εντάσσουµε συχνά και τα θαλασσινά στο εβδοµαδιαίο µας διαιτολόγιο, προσλαµβάνουµε σηµαντικές ποσότητες ω-3 και ω-6 λιπαρών οξέων, συστατικά που είναι γνωστά για την ευεργετική τους δράση στην καρδιακή λειτουργία. Φυσικά, δεν θα πρέπει να ξεχνάµε πως ο αποκλεισµός του κρέατος µειώνει την πρόσληψη κορεσµένου λίπους. Όπως, όµως, προαναφέραµε, η νηστεία µπορεί να κρύβει διάφορους κινδύνους, καθώς ο αποκλεισµός δύο βασικών οµάδων τροφίµων από τη διατροφή, του κρέατος και των γαλακτοκοµικών, µπορεί να οδηγήσει στην εµφάνιση έλλειψης βασικών θρεπτικών συστατικών. Πιο συγκεκριµένα, ένα κύριο µακροθρεπτικό συστατικό, του οποίου η πρόσληψη µειώνεται, είναι η πρωτεΐνη, την οποία λαµβάνουµε πρωτίστως από ζωικά προϊόντα, ενώ µπορούν να αναπτυχθούν και ελλείψεις σε µικροθρεπτικά συστατικά, όπως είναι ο σίδηρος, το ασβέστιο και η βιταµίνη Β12.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

in•vitro•37

Τρόφιμα υψηλής διατροφικής αξίας

Γαρίδες στον ατμό 100 γρ. 119 kcal 23 γρ. πρωτεΐνης 1,63 mg ψευδαργύρου

Χταπόδι στον ατμό 100 γρ. 164 kcal 30 γρ. πρωτεΐνης 3,36 mg ψευδαργύρου

Ψωμί ολικής άλεσης

100 γρ. (1 φέτα είναι ~30 γρ.) 247 kcal 6,8 γρ. φυτικών ινών 50 mg φυλλικού οξέος

Ταχίνι

100 γρ. (η 1 κ.σ. ισούται με 15 γρ.) 595 kcal 426 mg ασβεστίου 95 mg μαγνησίου

Φακές βρασμένες

100 γρ. (1 φλιτζάνι ισούται με περίπου 200 γρ.) 116 kcal 7,9 γρ. φυτικών ινών 3,3 mg σιδήρου

Παστέλι

100 γρ. 423 kcal 7,9 γρ. λιπαρών

Πολύς κόσμος πιστεύει ότι κατά την περίοδο της νηστείας θα αδυνατίσει, ωστόσο η αύξηση της κατανάλωσης υδατανθράκων (ψωμί, όσπρια, πατάτα, ζυμαρικά) και η συχνά αλόγιστη χρήση ελαιολάδου μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις ημερήσιες θερμίδες και να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα

Θαλασσινά. Παρότι η αποχή από το κόκκινο κρέας, τα πουλερικά και το ψάρι μειώνει τη δυνατότητα του οργανισμού να λάβει την απαραίτητη ποσότητα πρωτεΐνης, τα θαλασσινά που έχουν την τιμητική τους κατά την περίοδο της Σαρακοστής (χταπόδι, καλαμάρι, γαρίδες, σουπιές, οστρακοειδή) μας εφοδιάζουν με πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, που, μάλιστα, θεωρείται και πιο εύπεπτη από εκείνη του κρέατος. Παράλληλα, τα θαλασσινά είναι πηγές σιδήρου, βιταμίνης Β12, ω-3 λιπαρών οξέων, μαγνησίου και ψευδαργύρου. Όσπρια. Κατέχουν πρωταρχική θέση στο νηστίσιμο διαιτολόγιο, καθώς αποτελούν από τις βασικότερες πηγές φυτικής πρωτεΐνης. Ωστόσο, επειδή η πρωτεΐνη των οσπρίων δεν είναι ισάξιας βιολογικής αξίας με την πρωτεΐνη ζωικής προέλευσης, συστήνεται να συνδυάζουμε τα όσπρια με άλλες πηγές αμινοξέων (δομικοί λίθοι των πρωτεϊνών) στα οποία εκείνα υπολείπονται, έτσι ώστε να καλύπτουμε αποτελεσματικότερα τις πρωτεϊνικές ανάγκες του οργανισμού μας. Για παράδειγμα, μπορούμε να συνδυάσουμε τις φακές με ρύζι ή τα φασόλια με ψωμί ολικής άλεσης. Μην ξεχνάτε επίσης πως η βιταμίνη C αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου που βρίσκεται στα όσπρια, συνεπώς καλό είναι να τα μαγειρεύετε με τομάτα ή να στύβετε σε αυτά λίγο λεμόνι. Ταχίνι. Ανήκει στη λίστα με τα πιο υγιεινά και θρεπτικά τρόφιμα και αποτελεί ιδανική επιλογή για το πρωινό μας, θέλει, όμως, προσοχή στην κατανάλωση λόγω της θερμιδικής του αξίας. Μας εφοδιάζει με «καλά» μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, πρωτεΐνη, ασβέστιο, σίδηρο, φώσφορο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, βιταμίνη Ε και βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Τρόφιμα ολικής άλεσης. Είναι γνωστό ότι κατά την περίοδο της νηστείας αυξάνουμε την κατανάλωση αμυλούχων τροφίμων, όπως είναι το ψωμί, τα ζυμαρικά, το ρύζι, το παξιμάδι κ.ά. Δεδομένης, λοιπόν, της υψηλής τους πρόσληψης, συστήνεται να επιλέγουμε τρόφιμα ολικής άλεσης αντί των κλασικών «λευκών», καθώς μας παρέχουν υψηλότερες ποσότητες φυτικών ινών, καθώς και πληθώρα άλλων θρεπτικών συστατικών, όπως βιταμίνες του συμπλέγματος Β και φυτοθρεπτικά στοιχεία με έντονη προστατευτική δράση. Βάσει μελετών, μάλιστα, η κατανάλωση προϊόντων ολικής άλεσης σχετίζεται με την προστασία ενάντια στην εμφάνιση διαφόρων παθήσεων, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2. Παστέλι. Πρόκειται για ένα κατ’ εξοχήν ελληνικό προϊόν με βάση το σουσάμι και το μέλι και αποτελεί από τα ιδανικότερα γλυκίσματα για το διάστημα της νηστείας, καθώς έχει σημαντικότατη διατροφική αξία. Ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε φειδωλοί όσον αφορά στις ποσότητες που καταναλώνουμε. Πηγές: USDA National Nutrient Database Οδηγός διατροφής για τη ρύθμιση του διαβήτη, Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

38•IN•VITRO

Baby boom

Συνεργάστηκε ο Αντώνιος Στεφανίδης, διευθυντής ουρολογικής κλινικής, νοσοκοµείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Νυχτερινή ενούρηση

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Δραστικές µέθοδοι

ΣΥΧΝΑ οι γονείς κάνουν τα πάντα για να επιλύσουν το πρόβληµα µε κάθε τίµηµα, χωρίς να ενδιαφέρονται για το κακό που µπορεί να κάνουν στο παιδί τους, όπως: Όσο λιγότερο πίνει, τόσο λιγότερα ούρα θα έχει: Όµως ελέγχοντας τα υγρά, το µόνο που καταφέρνουµε είναι να θυµίζουµε στο παιδί την αποτυχία του µε κάθε γουλιά που πίνει. Μερικοί γονείς φτάνουν ακόµα πιο µακριά, απαγορεύοντάς του να πιει οτιδήποτε έπειτα από κάποια συγκεκριµένη ώρα. Αυτό, όµως, είναι απάνθρωπο, ασύνετο και επιπλέον δεν χρησιµεύει σε τίποτα. Γιατί είναι αποδεδειγµένο ότι τα παιδιά που βρέχουν το κρεβάτι τους συχνά, δεν το κάνουν επειδή η ουροδόχος κύστη τους είναι περισσότερο ή λιγότερο γεµάτη. Αντίθετα, τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι ακόµα κι αν έχουν την κύστη σχεδόν άδεια, βρέχουν αναλόγως το κρεβάτι τους. Ξύπνημα του παιδιού στη μέση της νύχτας: Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά αγχώνονται, τροµάζουν και χάνουν τον ύπνο τους. Επιπλέον, το παιδί ουρεί µισοκοιµισµένο και µαθαίνει να ελευθερώνει τα ούρα του χωρίς να ασκεί κανέναν έλεγχο στη συγκράτησή τους. Το κυριότερο, όµως, είναι ότι το ξύπνηµα των παιδιών αυτών είναι αρκετά δύσκολο, καθώς µελέτες έδειξαν πως ο ύπνος τους είναι πολύ βαθύς. Επιπλέον ούτε αυτός ο τρόπος δεν έχει αποτέλεσµα, αφού το παιδί µπορεί πάλι να «βρέξει» το κρεβάτι του. Χρήση πάνας: Αυτό, πέραν του ότι «δεσµεύει» το παιδί σε µια πολύ µικρή ηλικία, κάνοντάς το να ντρέπεται, δεν είναι και πρακτικό. Το παιδί αναπτύσσεται και δεν υπάρχουν πάνες στο νούµερό του.

>

>

>

Τι να κάνετε

>

Η βοήθεια ενός παιδιάτρου ή ενός ουρολόγου είναι σηµαντική, αλλά η πλήρης θεραπεία µάλλον προσφέρεται από τον χρόνο κι όχι από τον ειδικό. Η φαρµακευτική αγωγή είναι καλύτερο να χορηγείται σε παιδιά µεγαλύτερα από τα 10, καθώς απαιτείται ενσυνείδητη συνεργασία του παιδιού όσον αφορά στην αυστηρή οδηγία πρόσληψης υγρών. Πολλοί γιατροί συνιστούν να στρέφουµε όλες τις προσπάθειες στη λειτουργία της κύστης. Να µάθει, δηλαδή, το παιδί πώς να συγκρατεί τα ούρα του όταν είναι ξύπνιο κι έτσι να καταλήξει να ελέγχει τον σφιγκτήρα που λειτουργεί «ελαττωµατικά» και κατά τη διάρκεια του ύπνου. Μην αµελείτε να λέτε στο παιδί να χρησιµοποιεί την τουαλέτα συχνά µέσα στην ηµέρα και ειδικά αµέσως πριν από τον ύπνο. Όταν έλθει η ώρα να µιλήσετε για το θέµα, πρέπει να έχετε πολύ τακτ. Τα παιδιά είναι πολύ ευάλωτα και νιώθουν µειονεκτικά, αν το πρόβληµά τους κοινοποιηθεί. Ποτέ δεν πρέπει να πείτε τίποτα ή να κάνετε κάποιον υπαινιγµό που να προκαλέσει το γέλιο των άλλων.

> > >

Η νυχτερινή ενούρηση δεν είναι ούτε συγγενής ανωµαλία, ούτε αρρώστια. Απλώς είναι ένα σύµπτωµα και τίποτε άλλο. Εάν αυτό το καταλάβουν οι γονείς, τότε θα σταµατήσουν να ταλαιπωρούν τα παιδιά τους µε το να τα υποβάλλουν σε πλήθος περιττών εξετάσεων

«Βρέχει» ακόµα το κρεβάτι του

Ό

σοι έχουν µικρά παιδιά πιθανότατα έχουν βιώσει τον «εφιάλτη», όπου το παιδί είναι βρεγµένο ώς το κόκαλο κι εκείνοι σπεύδουν µέσα στη µαύρη νύχτα να αλλάξουν σεντόνια και να γυρίσουν το στρώµα, παρηγορώντας παράλληλα το παιδί ότι «δεν έγινε τίποτα, αυτά συµβαίνουν»… Με µια πρώτη µατιά, οι οικογένειες που έχουν παιδιά που «πάσχουν» από ακούσια απώλεια ούρων, η οποία σχετίζεται µε τον ύπνο και όχι απαραιτήτως µε τη νύχτα (δηλαδή, µπορεί να εµφανιστεί και σε παιδιά που κοιµούνται το απόγευµα), δεν έχουν καµιά διαφορά από τις υπόλοιπες. Κανείς, όµως, δεν µπορεί να φανταστεί την τροµερή προσπάθεια που καταβάλλουν τόσο οι γονείς όσο και τα παιδιά για να µη µαθευτεί το γεγονός. Γιατί συνήθως η ενούρηση είναι ένα «κακό» που ντροπιάζει την οικογένεια και κάνει το παιδί να έχει αισθήµατα ενοχής και αποτυχίας. Μέχρι τα 5 χρόνια, υποστηρίζουν οι ειδικοί, είναι απόλυτα φυσιολογικό για ένα παιδί να «βρέχει» το κρεβάτι του στον ύπνο του, ακόµα και κάθε µέρα. Το πρόβληµα αρχίζει όταν η συνήθεια

αυτή συνεχίζεται και µετά τα πέντε. Στη χώρα µας περίπου 100 χιλιάδες παιδιά ηλικίας από 5 έως 15 χρονών δεν µπορούν να συγκρατηθούν και ουρούν την ώρα του ύπνου. Κληρονομική ή όχι; Η νυχτερινή ενούρηση διακρίνεται σε πρωτοπαθή και σε δευτεροπαθή: H πρωτοπαθής ενούρηση έχει κατά κανόνα κληρονοµική αιτιολογία. Στατιστικά στοιχεία λένε πως τρία στα τέσσερα παιδιά, των οποίων οι γονείς είχαν νυχτερινή ενούρηση, βρέχουν κι αυτά το κρεβάτι τους. Συνήθως τα παιδιά αυτά απαλλάσσονται από το πρόβληµα στην ίδια ηλικία µε τους γονείς τους ή και νωρίτερα. Πολλές φορές το πρόβληµα δεν σταµατά παρά στην εφηβεία. H δευτεροπαθής ενούρηση εκδηλώνεται κυρίως στην πρώτη σχολική ηλικία και τα αίτια είναι συνήθως ψυχολογικά, όπως για παράδειγµα η ζήλια για τη γέννηση ενός άλλου παιδιού, το διαζύγιο των γονιών, µια µετακόµιση κ.ά. Αυτού του τύπου η ενούρηση είναι συνήθως διακεκοµµένη και παροδική.

>

>


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•39

Συνεργάστηκε η Κική Φιλιππίδου, ψυχολόγος, συγγραφέας, και η Λουίζα Βογιατζή, συµβουλευτική ψυχολόγος

Ψυχολογία Διαίσθηση

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ά

λλοι το ονομάζουν ένστικτο, άλλοι διαίσθηση, άλλοι ενόραση, κάποιοι έκτη αίσθηση κι άλλοι απλώς μιλούν πότε πότε για ένα προαίσθημα που έχουν. Όποια ονομασία κι αν διαλέξει κανείς, ένα είναι σίγουρο: πως η διαίσθηση είναι κάτι σαν τον πλοηγό οδήγησης, που, με τις κατάλληλες εντολές, οδηγεί συνήθως στην επιτυχία του στόχου. Ή εκείνο το απρόσμενο, ξαφνικό «κλικ» του μυαλού, που οδηγεί σε σκέψεις και αποφάσεις που δεν είχαμε καν φανταστεί ότι υπάρχουν. Οι ειδικοί επιστήμονες πιστεύουν πως το χάρισμα αυτό δεν είναι παρά μια λειτουργία που εμπλέκει το μυαλό με το σώμα. Ή αλλιώς είναι η στιγμή εκείνη κατά την οποία ανακαλύπτουμε ή σκεφτόμαστε κάτι. «Σαν να κολλάνε αίφνης μεταξύ τους σκόρπια κομμάτια για να σχηματίσουν μια ωραία εικόνα», επισημαίνει ο Τζον Κόνιους, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Ντρέξελ στη Φιλαδέλφεια. Μελέτη έχει δείξει ότι το ανθρώπινο μυαλό έχει την ικανότητα να λύνει ένα πρόβλημα με δυο τρόπους: με το ένστικτο και με την αναλυτική σκέψη. Με ειδικούς σαρωτές εγκεφάλου και ειδικούς αισθητήρες - διερευνητές της διορατικότητας κατεγράφη ο τρόπος με τον οποίο ορισμένοι άνθρωποι βρίσκουν τις απαντήσεις στα προβλήματά τους δουλεύοντας μεθοδικά, ενώ άλλοι βλέπουν τη λύση να έρχεται από το πουθενά, χωρίς να έχουν την παραμικρή αμφιβολία ότι είναι η σωστή. Στη δεύτερη περίπτωση, οι ειδικοί παρατήρησαν ότι από το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου (το οποίο συνδέεται με τη διαδικασία επίλυσης ενός προβλήματος) των εθελοντών που έλαβαν μέρος στο πείραμα προήλθαν μικρές δονήσεις. Ο εγκέφαλος, μάλιστα, εξέπεμψε αυτό το σήμα ένα τρίτο του δευτερολέπτου προτού οι εθελοντές συνειδητοποιήσουν τη στιγμή διορατικότητάς τους. Συμπέρασμα; Το δεξί ημισφαίριο του ανθρώπινου εγκεφάλου έχει τη δυνατότητα να βρίσκει τη λύση μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, προτού ακόμα μπει στο παιχνίδι ο μηχανισμός της σκέψης. Γιατί να το εμπιστευθούμε… H διαίσθηση δεν «κοιμάται» ποτέ, οπότε ακόμα κι όταν είμαστε κουρασμένοι, αποδιοργανωμένοι, όταν κάτι μονοπωλεί την προσοχή μας, υπάρχει σαν φύλακας άγγελος για να μας δίνει μια αίσθηση για το πώς είναι τα πράγματα γύρω μας, αν κάτι δεν πάει καλά, αφού μπορεί ακόμα και να μας ξυπνήσει όταν κάτι συμβαίνει που το συνειδητό

>

Το GPS του µυαλού > Η διαίσθηση χρειάζεται εξάσκηση. Για να µπορέσετε ν’ αφήσετε τις αισθήσεις σας να δουλέψουν, εκµεταλλευτείτε την ησυχία. Δέκα λεπτά ηρεµίας καθηµερινά θα σας βοηθήσουν να βλέπετε τα πράγµατα καθαρότερα

μας δεν θα αντιλαμβανόταν την ώρα που κοιμόμαστε. H διαίσθηση μας κάνει συναισθηματικά ευφυείς και κοινωνικά ευαίσθητους. Eίναι αυτή που «πιάνει» πρώτη τις ελάχιστες συσπάσεις στο πρόσωπο ενός άλλου ανθρώπου ή τη συναισθηματική ένταση που υπάρχει σε μια κοινωνική συνδιαλλαγή και μας βοηθάει να «διαβάσουμε» τους συνανθρώπους μας καλύτερα. Tο ένστικτό μας είναι ιδιαίτερα απαραίτητο τώρα, σε μια εποχή που δεχόμαστε αδιάκοπα πλήθος ερεθισμάτων και πληροφοριών, τις οποίες είναι αδύνατο να επεξεργαστούμε αναλυτικά και οι οποίες, αντί να ενισχύουν, μάλλον αποδυναμώνουν και υποσκάπτουν την ικανότητα λήψης αποφάσεων.

>

… και γιατί όχι H διαίσθηση είναι γρήγορη, αλλά έχει μια τάση να υπερεκτιμά, να γενικεύει και να συμπληρώνει αυθαίρετα τις λίγες πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της. Aυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν οι προκαταλήψεις. Mπορεί, για παράδειγμα, οι πληροφορίες που μας δίνει το ντύσιμο ενός ανθρώπου να μας οδηγήσουν, αν δεν είμαστε επιφυλακτικοί, σε εντελώς λανθασμένη άποψη γι’ αυτόν. Tο ένστικτό μας είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη διάθεσή μας κι επηρεάζεται από αυτήν. Όταν έχουμε κέφια, ανακαλούμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε διαφορετικό απομνημονευμένο υλικό για τη λήψη αποφάσεων από όταν είμαστε θλιμμένοι. Mπορεί, λοιπόν, να είμαστε υπεραισιόδοξοι για την έκβαση μιας δουλειάς όταν έχουμε κέφια και να διαισθανόμαστε την επερχόμενη καταστροφή όταν είμαστε σε κακή διάθεση και να κάνουμε λάθος και στις δύο περιπτώσεις. H διαίσθησή μας αποτυγχάνει συνήθως σε ό,τι αφορά τον ίδιο μας τον εαυτό. Έχουμε την τάση να είμαστε ουτοπικά αισιόδοξοι σε σχέση με τις ικανότητες και τις δυνατότητές μας.

>

>

>

Η ασυνείδητη γνώση Όπως λένε οι ειδικοί, σε κατάσταση άγχους η αδρεναλίνη αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς προσδίδοντας, έτσι, στον καθένα περισσότερη ενέργεια, με αποτέλεσμα να συγκεντρώνεται καλύτερα στον στόχο του και να παίρνει γρηγορότερα τις σωστές αποφάσεις. Μάλιστα, όσο πιο εξοικειωμένος είναι κάποιος με τις αισθήσεις του, τόσο ευκολότερα μπορεί και βρίσκει τις καλύτερες λύσεις σε περιόδους άγχους ή πίεσης.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

40•in•vitro

Εναλλακτικά

Συνεργάστηκε η Άννα Πολύζου, κάτοχος 13 διπλωμάτων χορού σε Latin, Ballroom, Freestyle και Zumba

Zumba

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Ενέργεια + Ενθουσιασμός

Η

H Zumba συνδυάζει βήματα χορού λάτιν κ.ά. πάνω σε δημοφιλή τραγούδια που γίνονται σε πιο αργό ή γρήγορο ρυθμό, ενώ ταυτόχρονα διατηρούνται και στοιχεία της αεροβικής με κινήσεις αντοχής που βοηθούν στην τόνωση και γράμμωση των μυών

Zumba είναι εύκολη, αποτελεσματική και απόλυτα απολαυστική. Είναι το είδος εκείνο της άσκησης που αγαπιέται αμέσως και πολύ, γιατί πάνω απ’ όλα είναι διασκέδαση. Πρόκειται για ένα αποτελεσματικότατο αερόβιο ομαδικό πρόγραμμα, απόλυτα διασκεδαστικό, που περιλαμβάνει δυνατή μουσική και απλά βήματα, σχεδιασμένο για όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας, χορευτικού επιπέδου και φυσικής κατάστασης. Δημιουργεί αριστοτεχνικά ένα δυναμικό χορευτικό πρόγραμμα fitness που… απογειώνει με βηματισμούς λίγο από salsa, merengue, reaggeton, samba, hip-hop, cha cha, flamenco, αλλά και χορό της κοιλιάς. Ο στόχος; Αργοί και γρήγοροι ρυθμοί να εναλλάσσονται με τέτοιο τρόπο, ώστε το σώμα του χορευτή να τονώνεται και να σμιλεύεται, καίγοντας συγχρόνως το παραπανίσιο λίπος του. Προσοχή: Στη Zumba είναι πολύ σημαντικό τα τραγούδια να εμπνέουν τον χορευτή. Επομένως θα πρέπει να επιλέγονται τα καλύτερα και με την περισσότερη ενέργεια τραγούδια, από εκείνα που αγαπά ιδιαίτερα ο χορευτής. «Ευτυχές» ατύχημα Μερικές φορές, τα μεγάλα πράγματα συμβαίνουν τυχαία. Έτσι και ο διεθνούς φήμης γυμναστής Αlberto «Beto» Perez σκέφτηκε τυχαία την ιδέα της Zumba, μια μέρα, στα μέσα της δεκαετίας του ’90, στην πατρίδα του την Κολομβία, όταν μπαίνοντας στην τάξη του συνειδητοποίησε ότι είχε ξεχάσει τη μουσική αερόμπικ, με την οποία έκανε το μάθημά του. Η μόνη εναλλακτική λύση γι’ αυτόν ήταν να φέρει στην αίθουσα χορού ό,τι κασέτες υπήρχαν στο αυτοκίνητό του, που δεν ήταν τίποτε άλλο παρά τα τραγούδια που αγαπούσε. Δηλαδή, παραδοσιακά latin salsa και merengue, μουσική με την οποία είχε μεγαλώσει. Ήταν, λοιπόν, πρόκληση γι’ αυτόν ν’ αυτοσχεδιάσει επί τόπου ένα ολόκληρο μάθημα χωρίς να χρησιμοποιήσει τη συνηθισμένη μουσική αερόμπικ. O «Βeto» ανταποκρίθηκε αστραπιαία στην πρόκληση και από εκείνο τον αυτοσχεδιασμό της στιγμής γεννήθηκε το επαναστατικό fitness πρόγραμμα Zumba, του οποίου την επιτυχία κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει, ούτε καν ο ίδιος ο «Beto».

Από την ίδρυσή της το 1995 η Zumba – ένα νέο είδος γυμναστικής και χορού – έχει εξαπλωθεί τόσο πολύ σε ολόκληρο τον κόσμο, ώστε σήμερα να θεωρείται το πιο επιτυχημένο πρόγραμμα χορού γυμναστικής, με περισσότερα από 10 εκατομμύρια ανθρώπους, κάθε ηλικίας, φύλου και εθνικότητας, να κάνουν εβδομαδιαία μαθήματα Zumba σε πάνω από 90.000 πόλεις, σε περισσότερες από 110 χώρες στον κόσμο…

Σωματικά & ψυχολογικά οφέλη Επειδή η Zumba ενσωματώνει ρυθμούς και εύκολες χορευτικές κινήσεις και βήματα, βοηθά να καίγονται γρηγορότερα οι θερμίδες και ν’ αυξάνεται ο μεταβολισμός. Στην αρχή μπορεί να χρειάζεται λίγο περισσότερος χρόνος για να εξοικειωθεί κανείς με τα βήματα, αλλά γρήγορα ο ρυθμός της καρδιάς θα συντονιστεί και θα δουλεύει στην εντέλεια, ενώ το λίπος στο σώμα του χορευτή θα μειώνεται, αφού μπορεί να καούν μέχρι και 700 θερμίδες. Ταυτόχρονα όμως με τα κιλά, χάνονται και πόντοι. Η Zumba είναι όχι μόνο ένα εύκολο, αλλά κυρίως ένα διασκεδαστικό πρόγραμμα άσκησης, σχεδιασμένο για όλους, που θυμίζει πάρτι. Η μουσική, οι κινήσεις, τα βήματα, το μάθημα δίνουν ένα αίσθημα ευεξίας, ελευθερίας και χαράς. Γι’ αυτό δεν είναι σημαντική μόνο για το σώμα, αλλά και για το πνεύ��α, εφόσον είναι ένα πρόγραμμα που σε κάνει να νιώθεις καλά. Βελτιώνει την ψυχολογία, την αυτοπεποίθηση και την αυτοεικόνα των χορευτών.

>

>

Με δυο λόγια Η Zumba είναι… … διασκέδαση και επομένως ένα είδος άσκησης που θα θέλατε να χορεύετε κάθε μέρα, αφού θα σας κάνει να νιώθετε όμορφα. … διαφορετική, αφού ίσως να μη φανταζόσασταν ποτέ ότι θα κάνατε χορό - άσκηση μ’ αυτό το είδος της μουσικής. … αποτελεσματική, αφού ως ένα ωφέλιμο και κυρίως διασκεδαστικό χορευτικό αερόβιο ομαδικό πρόγραμμα, θα σας κάνει να «κολλήσετε» μαζί του μέχρι να δείτε αποτελέσματα. Στη χώρα μας, τόσο στα γυμναστήρια όσο και σε σχολές χορού, διδάσκεται η Zumba από άριστα εκπαιδευμένους χορευτές ή γυμναστές. Μπορείτε απλώς να μπείτε στο επίσημο site της Zumba www.zumba. com και να πατήσετε (find a class) επιλέγοντας την περιοχή που σας βολεύει να παρακολουθήσετε τα μαθήματα από τους καταξιωμένους instructors Zumba.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

Business mail Νέα μονάδα γονιμότητας στη Ρέα Η Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική Ρέα, διευρύνοντας τις παρεχόμενες υπηρεσίες της, δημιούργησε μια άρτια εξοπλισμένη Μονάδα Γονιμότητας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Συστεγασμένη σε μία Κλινική Πρότυπο για τα Ιατρικά Δεδομένα, υπερκαλύπτει όλες τις προδιαγραφές Ποιότητας και Ασφάλειας που ισχύουν παγκοσμίως, καθώς διαθέτει εξοπλισμό προηγμένης τεχνολογίας και είναι πλήρως επανδρωμένη στον Κλινικό και Εργαστηριακό Τομέα.

H Genzyme για τις σπάνιες παθήσεις

Δώρο αγάπης από την Pfizer Hellas

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Σπανίων Παθήσεων η Genzyme, μέλος του Ομίλου Sanofi, στόχευσε στην ευαισθητοποίηση και στην ενημέρωση του κοινού για τις σπάνιες παθήσεις, συμμετέχοντας στη δράση «Hold and Raise your Hands for Rare Disease Day» της EURORDIS (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τις Σπάνιες Παθήσεις) και των Εθνικών Ενώσεων Ασθενών με Σπάνιες Παθήσεις (ΠΕΣΠΑ). Η φαρμακευτική θεραπεία των σπάνιων νοσημάτων (Gaucher, νόσος Fabry, μεσογειακή αναιμία, αιμορροφιλία) όχι μόνο αυξάνει την επιβίωση, αλλά βελτιώνει σημαντικά και την ποιότητα ζωής των ασθενών, επιδρώντας θετικά στο συνολικό κοινωνικό κόστος. Η Genzyme δίνει ιδιαίτερα έμφαση στην ανακάλυψη και ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών, με σκοπό την εξεύρεση λύσεων σε έναν μεγάλο αριθμό παθήσεων.

Οι εργαζόμενοι της Pfizer Hellas ενίσχυσαν το «Χαμόγελο του Παιδιού» και την «Κιβωτό του Κόσμου» με δωρεά ύψους 75.000 € στο πλαίσιο του προγράμματος Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Οι εργαζόμενοι της Pfizer Hellas διέθεσαν τις δωροεπιταγές που λαμβάνουν κάθε χρόνο την περίοδο των Χριστουγέννων για τη συγκέντρωση του ποσού της δωρεάς και, κατόπιν ψηφοφορίας, επέλεξαν ποιες ΜΚΟ να ενισχύσουν. Στόχος τους είναι η στήριξη των προσπαθειών και του πολύτιμου έργου των δύο ΜΚΟ, οι οποίες μεριμνούν για τα εγκαταλελειμμένα παιδιά και για τις οικογένειες που έχουν ανάγκη, αυτή τη δύσκολη περίοδο. Τα χρήματα θα δοθούν στους ξενώνες φιλοξενίας των οργανώσεων, προκειμένου να καλύψουν πάγια έξοδά τους και τη στελέχωσή τους από κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό.

Ο πλαστικός χειρουργός Απόστολος Γαϊτάνης στη Θεσσαλονίκη Ο πλαστικός χειρουργός Απόστολος Γαϊτάνης ενημερώνεται διαρκώς για τις τελευταίες εξελίξεις στην κοσμητική ιατρική, αφοσιωμένος στην ειδικότητα της αισθητικής πλαστικής χειρουργικής. Οι επισκέψεις στον πλαστικό χειρουργό συνεχίζονται, καθώς κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να τον επισκεφθεί για μια προσωπική ενημέρωση, μια μέρα κάθε μήνα, στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

42•in•vitro

Ομορφιά

Συνεργάστηκε η Τάνια Βλαδένη, δερματολόγος

Κυτταρίτιδα

Γράφει η Μαρία Ορφανίδου

Η «καπιτονέ» όψη του δέρματος

Η

κυτταρίτιδα είναι ένα πρόβλημα που το αντιμετωπίζουν 8 στις 10 γυναίκες, ανεξάρτητα από το βάρος και την ηλικία τους. Εντοπίζεται κυρίως στους μηρούς και στους γλουτούς, αλλά και στα μπράτσα και στην κοιλιά. Προκαλεί τη γνωστή όψη της φλούδας πορτοκαλιού και αντιμετωπίζεται αισθητά έως και ολοκληρωτικά με διάφορα φαρμακευτικά ή καλλυντικά προϊόντα, ορισμένες ιατρικές μεθόδους (θαλασσοθεραπεία, μεσοθεραπεία, λεμφικό μασάζ, μέθοδος οξυγόνωσης του λίπους κ.ά.), καθώς και με την κατάλληλη δίαιτα και γυμναστική. Αιτίες Τα βασικότερα αίτια που προκαλούν κυτταρίτιδα είναι: • η κακή μικροκυκλοφορία του αίματος και κατ’ επέκταση η κληρονομικότητα ή η προδιάθεση, • η κατακράτηση υγρών, • η καθιστική ζωή, • η κακή διατροφή, • το στρες και • οι ορμονικές διαταραχές. Αντιμετώπιση Είτε οφείλεται σε γενετικούς λόγους είτε σε κάποιες κακές συνήθειες, η κυτταρίτιδα πρέπει να αντιμετωπίζεται με διάφορους τρόπους, οι οποίοι θα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται, όπως: Σωστή διατροφή: Αυτή πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα είδη των τροφών, να είναι φτωχή σε λιπαρά και πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, εφόσον αυτά παρέχουν πολλές φυτικές ίνες, μεταλλικά άλατα και βιταμίνες Α και C, που τονώνουν την επιδερμίδα. Πείτε, λοιπόν, ναι στα: άπαχο κρέας, κοτόπουλο, ψάρια, άπαχα τυριά, ψωμί και ζυμαρικά από αλεύρι ολικής αλέσεως. Περιορίστε το κόκκινο κρέας και πείτε όχι σε: τηγανητά, γλυκά, κρέμα γάλακτος, καφέ, αναψυκτικά και αλκοόλ. Με τον τρόπο αυτό, ο οργανισμός μπορεί ν’ αποβάλλει καλύτερα τις τοξίνες και να μην κατακρατά υγρά. Επαρκής εσωτερική ενυδάτωση: Ως γνωστόν,

το 60% του οργανισμού μας και το 70% της επιδερμίδας μας αποτελούνται από νερό. Όμως, υπάρχουν και καθημερινές απώλειες εξαιτίας του ιδρώτα και της άδηλης αναπνοής. Κάτι που πρέπει να αναπληρώνουμε, φροντίζοντας να πίνουμε τουλάχιστον 2 λίτρα νερό την ημέρα, για να εξασφαλίζουμε έτσι καλή υγεία και όμορφη επιδερμίδα. Γυμναστική: Δεν χρειάζεται να ακολουθήσετε το σκληρό πρόγραμμα ενός γυμναστηρίου. Απλά μπορείτε να περπατάτε, να κολυμπάτε ή να κάνετε ποδήλατο. Με σύστημα, όμως, και όχι περιστασιακά. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει ν’ ασχολείστε με τα παραπάνω τουλάχιστον για 20 λεπτά, τέσσερις με πέντε φορές την εβδομάδα, για να αυξήσετε τις καύσεις του οργανισμού σας και να καίτε τις θερμίδες, έτσι ώστε να μειωθεί το στρες σας και να βελτιωθεί η κυκλοφορία του αίματός σας. Εξειδικευμένα προϊόντα κατά της κυτταρίτιδας: Πρόκειται για κρέμες, λοσιόν και ζελ που περιέχουν θεοφυλίνη, καφεΐνη και άλλα συστατικά, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να εισχωρούν κάτω από την επιφάνεια του δέρματος και να «καίνε» το λίπος. Επιπλέον εμπεριέχουν και άλλες ουσίες, οι οποίες είναι σε θέση να ενεργοποιούν την παραγωγή ενζύμων, τα οποία με τη σειρά τους δυναμώνουν τις ίνες του κολλαγόνου και της ελαστίνης. Τέτοιου είδους προϊόντα πρέπει να χρησιμοποιούνται συστηματικά, γιατί μόνον έτσι η επιδερμίδα – έπειτα από λίγο καιρό – θα δείχνει στα επίμαχα σημεία πιο σφιχτή και λεία, μειώνοντας έτσι την εικόνα της κυτταρίτιδας.

Tips Μη χρησιμοποιείτε ταυτόχρονα δύο προϊόντα κατά της κυτταρίτιδας πιστεύοντας ότι έτσι θα ’χετε καλύτερα αποτελέσματα.

Τα προϊόντα με καφεΐνη παρουσιάζουν ταχύτερα σημάδια ορατής βελτίωσης (σε 15-20 μέρες από την εφαρμογή τους).

Χάνετε αργά κάθε περιττό κιλό και σταθεροποιείτε το βάρος σας, γιατί η κυτταρίτιδα χειροτερεύει με τις στερητικές δίαιτες και τις συχνές αυξομειώσεις βάρους.

Αποφεύγετε καυτά μπάνια, σφιχτά ρούχα (κυρίως στενά τζιν), ψηλοτάκουνα (ιδίως αν τα φοράτε συνέχεια) και το κάπνισμα.

5 σταγόνες αιθέριο έλαιο δενδρολίβανου + 1 κιλό αλάτι + νερό της μπανιέρας = η καλύτερη τόνωση της κυκλοφορίας αίματος και λέμφου.

Η λιποαναρρόφηση δεν θεραπεύει την κυτταρίτιδα. Απλά, αφαιρώντας τα μαξιλαράκια λίπους, βελτιώνει την όψη των περιοχών όπου εμφανίζεται.

Η γρήγορη και οριστική καταπολέμηση της κυτταρίτιδας χρειάζεται τη βοήθεια και κάποιου δερματολόγου, αισθητικού ή πλαστικού χειρουργού.

Συνηθίστε ν’ ανεβοκατεβαίνετε σκάλες και περπατάτε όσο μπορείτε περισσότερο.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•43

Shopping Σύσφιγξη Medicell Siero, SAΙNT ANGELICA Συµπυκνωµένος ορός για εντατικό αδυνάτισµα που εγγυάται θεαµατικά αποτελέσµατα για τη µείωση της κυτταρίτιδας και του τοπικού πάχους, χάρη στα 10 ενεργά συστατικά του: ιωδιούχο φύκι, Ginkgo Biloba και καθαρή καφεΐνη, escina complessata, visnadina, silanoli, βιταµίνη Ε και ολιγοστοιχεία, µυκοπολυσακχαρίτες και θαλάσσια βιοεκχυλίσµατα.

Tripleffect Cream Gel, FREZYDERM Πολυδύναµη κρέµα µε λεπτόρρευστη υφή. Πλούσια σε καφεΐνη και φωσφολιπίδια, ενεργοποιεί τον µηχανισµό λιποδιάλυσης, µειώνει την κυτταρίτιδα και την όψη φλοιού πορτοκαλιού και επιτυγχάνει σύσφιγξη και λείανση του δερµατικού ιστού σε ποσοστό 70%.

Slimissime 360ο, LANCOME Υπερσυµπυκνωµένος αδυνατιστικός ορός για λείανση της όψης φλοιού πορτοκαλιού και βελτίωση της σιλουέτας χάρη στο σύµπλεγµα 360°, που σχεδιάστηκε για να καταπολεµά την κυτταρίτιδα, περιορίζοντας την αποθήκευση λίπους, ενισχύοντας τη λιπόλυση και επιβραδύνοντας τη συγκέντρωση λιποκυττάρων.

Celluli Laser Size Code, BIOTHERM Ένα προηγµένο πρόγραµµα αδυνατίσµατος που καταπολεµά την κυτταρίτιδα και το τοπικό πάχος σε µέση και κοιλιά, λόγω του συµπλέγµατος Adiposveltyl (ενεργοποιεί τα αδρανή λιποκύτταρα της κοιλιάς) και των ενεργών συστατικών του (εκχύλισµα πράσινου καφέ και Yerba Mate) που δρουν κατά του τοπικού πάχους.

beauty

Εξειδικευµένα προϊόντα κατά του τοπικού πάχους και της κυτταρίτιδας που απαλλάσσουν από χαλαρωµένους µηρούς και γλουτούς και βοηθούν το δέρµα να είναι σφιχτό και ενυδατωµένο

Slimming and Firming Soft Gel, SEPHORA Απαλό ζελ αδυνατίσµατος εµπλουτισµένο µε καφεΐνη για αποσυµφόρηση και απεγκλωβισµό του λίπους, ένα εκχύλισµα άλγης που συσφίγγει την επιδερµίδα και HydroSenn που την ενυδατώνει, µετατρέποντάς την έτσι σε απαλή, λεία και σφριγηλή.

Συσφιγκτική Λοσιόν Σώματος Q10, NIVEA Δραστική σύνθεση, εµπλουτισµένη µε το φυσικό συνένζυµο της επιδερµίδας Q10, που διεγείρει την ανανέωση των κυττάρων, κάνοντας έτσι την επιδερµίδα σε δύο εβδοµάδες πιο ελαστική και πιο σφριγηλή. Επιπλέον, την προστατεύει από περαιτέρω απώλεια της ελαστικότητάς της.

Celludestock, VICHY Tο πρώτο προϊόν που επιταχύνει τ’ αποτελέσµατα µιας δίαιτας σε περιοχές του σώµατος που αντιστέκονται σε αυτή: γοφοί, µηροί και γλουτοί. Η σύνθεσή της βασίζεται στo LIPOCINEΤΜ, ένα φλαβονοειδές φυτικής προέλευσης, που επιταχύνει την αποµάκρυνση του συσσωρευµένου λίπους, και 5% καφεΐνης σε καθαρή µορφή για ενίσχυση της λιπολυτικής δράσης.

Anti-Cellulite Micro-Actif, ROC Ορός διπλής δράσης που καταπολεµά τοπικό πάχος και επίµονη κυτταρίτιδα σε κοιλιά, µέση και γλουτούς. Η αποτελεσµατικότητά του κατά της κυτταρίτιδας βασίζεται στη µικρο-διάχυση ενός λιπολυτικού ενεργού συστατικού, που την 28η µέρα µειώνει ακόµα και την επίµονη κυτταρίτιδα µέχρι και 66%.


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

44•IN•VITRO

Πού θα μας βρίσκετε... NOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ ΑΘΗΝΑ > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Η Ελπίς» Δηµητσάνης 7, Αµπελόκηποι > Ερρίκος Ντυνάν, Μεσογείων 107 > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωµά 17 > Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» (Ερυθρός Σταυρός), Αθανασάκη 1 > Γ.Ν. Νοσηµάτων Θώρακος «Σωτηρiα», Μεσογείων 152 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ευαγγελισµός», Υψηλάντου 45 > Γενικό Νοσοκοµείο Παίδων Aγλαΐα Κυριακού, Θηβών και Λεβαδεί-

ας, Αµπελόκηποι > Νοσοκοµείο Αφρ. & Δερµ. Νόσων Αθηνών «Ανδρέας Συγγρός», Δραγούµη 5 > Ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 ΠΕΙΡΑΙΑΣ > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο», Zαννή και Αφεντούλη ΧΑΪΔΑΡΙ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικό», Ρίµινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Λ. Συγγρού 356 ΦΑΛΗΡΟ > Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν.

Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΥΣΙ > Ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισµανόγλειο, Σισµανoγλείου 1 Ν. ΙΩΝΙΑ > Γ.Ν.Ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΙΚΑΙΑ > Γ.Ν. Νίκαιας, Μαντούβαλου Δηµ. 3 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ > Σισµανόγλειο, Σισµανόγλου 1 ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ > Κολοκούρη Ελένη Μεσογείων 117, εντός εµπορικού κέντρου, > Γρηγορόπουλος Σωτήρης Δευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς Νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > Λουράντος Κώστας Οµήρου 6, Ν. Σµύρνη,

ΙΝ VITRO

> Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Οµόνοια > Λένα Τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος Κων/νος Στουρνάρη 53 (δίπλα στο θέατρο Αλάµπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής Θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGORA CENTER), > Αντωνόπουλος Νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης Γεώργιος Πανεπιστηµίου 6, Αθήνα, > Κούβαρης Κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > Λαζαρίδου-Παπαδοπούλου Ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > Λύγδας Νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού Βασιλείου - Μαραγκού Ιωάννη Ακαδηµίας 76, Αθήνα, > Μώρος Δηµήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σµύρνη, > Ραφτόπουλος Γιώργος Κηφισίας 5, Αµπελόκηποι, > Σαµαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας

146Β & Λουκάρεως, Αµπελόκηποι, > Σταµατίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > Σταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, >Σκρέκα Αθανασία, Αττικής 94, Άνω Γλυφάδα > Τσιροπούλου Σοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι, > Γιαννακάκου-Σκουµπουρδή Αγγελική Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, Δωδεκανήσου 39, Άλιµος > Αικατερίνη Παγιαύλα- Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Εµπορικό κατάστηµα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγµατος, Αθήνα.

Ôï ðåñéïäéêü ãéá ôçí õãåßá

Τώρα κάθε τελευταία Πέμπτη του μήνα το «ΙΝ VITRO» κυκλοφορεί και μαζί με «ΤO ΠΟΝΤΙΚΙ»


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

IN•VITRO•45

Χρηστικά ΞΕΧΑΣΜΕΝΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΛΟΝΟΣΙΑ > Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) - πρώην Υγειονοµική Σχολή (1929–1994)/ Τοµέας Παρασιτολογίας, Εντοµολογίας και Τροπικών Νοσηµάτων/ Κέντρο Ελονοσίας. Λεωφόρος Αλεξάνδρας 196, 115 21, Αµπελόκηποι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 213-2010105, Ιστοσελίδες: www. esdy.edu.gr, www.nsph.gr ΕΛΟΝΟΣΙΑ, ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ, ΚΟΚΚΥΤΗΣ > Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ)/ Κέντρο Αναφοράς Ευκαιριακών Λοιµώξεων/ Αγράφων 3-5, Τ.Κ. 151-23, Μαρούσι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. Κέντρο: 210 5212000, Ιστοσελίδα: www.keelpno. gr > Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ)/ Έκτακτα Περιστατικά Δηµόσιας Υγείας/ Κέντρο Επιχειρήσεων: 210-5212054 (24 ώρες) > Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ)/ Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης & Παρέµβασης/ Γραφεία Παρακολούθησης Νόσων > Γραφείο Νοσημάτων που Μεταδίδονται μέσω Αναπνευστικού επιτηρεί: φυµατίωση, λεγιονέλλωση, γρίπη, σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδροµο (SARS), µελιοείδωση/µάλη και τουλαραιµία. > Γραφείο Νοσημάτων που Προλαμβάνονται με Εμβολιασμό & Συγγενών Νοσημάτων επιτηρεί: διφθερίτιδα, ευλογιά, πολιοµυελίτιδα, µηνιγγίτιδα, µηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά, ανεµοβλογιά µε επιπλοκές, κοκκύτη, τέτανο, νεογνικό τέτανο, συγγενή τοξοπλάσµωση, συγγενή ερυθρά και συγγενή σύφιλη. > Γραφείο Τροφιμογενών Νοσημάτων επιτηρεί: αλλαντίαση, χολέρα, οξεία ηπατίτιδα Α, συρροή κρουσµάτων τροφιµογενούς και υδατογενούς νοσήµατος, τυφοειδή πυρετό / παράτυφο, σαλµονέλλωση (µη τυφο-παρατυφική), σιγκέλλωση, λιστερίωση και λοίµωξη από εντεροαιµορραγική E. Coli. > Γραφείο Ζωονόσων επιτηρεί: άνθρακα, λύσσα, λεπτοσπείρωση, µεταδοτική σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια (vCJD), τριχίνωση, βρουκέλλωση, πυρετό Q και εχινοκοκκίαση. > Γραφείο Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές επιτηρεί: ελονοσία, λεϊσµανίαση, ιογενείς αιµορραγικούς πυρετούς, εγκεφαλίτιδες από αρµποϊούς, πανώλη. > Γραφείο Διαχείρισης Δεδομένων επιτηρεί: τον σχεδιασµό και τη λειτουργία των βάσεων δεδοµένων > Γραφείο Συντονισμού Συστημάτων Επιτήρησης επιτηρεί: τον συντονισµό των συστηµάτων επιτήρησης που λειτουργούν σε όλη τη χώρα. ΛΕΠΡΑ > Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων «Ανδρέας Συγγρός», Ι. Δραγούµη 5, 161 21 ΑΘΗΝΑ, Τηλ.: 210-7265100, Fax: 210-7235546, Ιστοσελίδα: www.syggros-hosp.gr, Ηλ. διεύθυνση: protokollo@syggros.gr

ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ > Eλληνικό Ινστιτούτο Παστέρ, Λεωφ. Βασ. Σοφίας 127, 115 21, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 210-6478800, Fax: (+30) 210-6425 038, Ιστοσελίδα: www. pasteur.gr > Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία»/ Μονάδα Ανθεκτικής Φυµατίωσης, Λεωφ. Μεσογείων 15, 115 27, Αθήνα, Τηλ.: 210-7763100, Fax: 210-7788055, Ηλ. διεύθυνση: sotiria2@otenet.gr ΚΟΚΚΥΤΗΣ > Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Θηβών & Παπαδιαµαντοπούλου 115 27, Γουδή, Αθήνα, Αττική, Τηλ. Κέντρο: 213-2013000, Ηλ. διεύθυνση: info@paidon-agiasofia. gr > Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Παναγιώτης και Αγλαΐα Κυριακού», ΚΕΝΤΡΙΚΟ, Θηβών & Λεβαδείας, 115 27, Αµπελόκηποι, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 213-2009000 > ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ, Λεωφ. Συγγρού 290, Τηλ.: 2132009900-901, 210-9523854-58, Γραµµατεία (Ραντεβού Εξωτερικών Ιατρείων): 210-9523854-5 > ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ, Λεωφ. Μεσογείων 24 , Τηλέφωνο: 2132009800 > Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης, Ιπποκράτους 8, 152 36, Πεντέλη, Αθήνα, Αττική, Τηλ.: 213-2052200, Fax: 210-8033012, Ηλ. διεύθυνση: paidon@paidonpentelis.gr ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΕΠΙΔΗΜΙΚΩΝ ΦΟΡΕΟΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ > Ευρωπαϊκό Κέντρο Προστασίας και Ελέγχου λοιμώξεων, European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC): www.ecdc.europa.eu > Πρόγραμμα αντιμετώπισης ασθενειών, ECDC/ Emerging and Vectorborne Diseases Programme: http:// www.ecdc.europa.eu/en/activities diseaseprogrammes/emerging_ and_vector_borne_diseases/Pages/ about_the_programme.aspx > Αξιολόγηση κινδύνου, ECDC/ Risk Assessment: Autochthonous Plasmodium vivax malaria in Greece http://www.ecdc.europa.eu/en/ publications/Publications/Forms/ ECDC_DispForm.aspx?ID=720 > Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), World Health Organization (WHO): www.who.int > ΠΟΥ - Ελονοσία, WHO - Malaria - Guidelines for the treatment of malaria / 2nd Edition, http://www. who.int/malaria/publications/ atoz/9789241547925/en/index. html > ΠΟΥ για την Ευρώπη – Ελονοσία, WHO Europe – Malaria, http://www. euro.who.int/en/what-we-do/healthtopics/communicable-diseases/ malaria > Πρακτορείο Προστασίας της Υγείας (Βρετανία), Health Protection Agency (HPA) - Malaria, http://www.hpa. org.uk/Topics/InfectiousDiseases/ InfectionsAZ/Malaria/ > Υγεία Ταξιδιωτών, Traveler’s Health, http://wwwnc.cdc.gov/travel/

ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΕΧΝΗΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΗΝΑ > 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ, Κατεχάκη 18, 115 25, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7464420 > 3ο ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΙΚΑ, Καποδιστρίου 4, 106 82, Εξάρχεια, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-3899164 > 401 ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ, Κατεχάκη 8, 115 25 Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210 7494336 > 417 Ν.Ι.Μ.Τ.Σ., Μονής Πετράκη 10, 106 75, Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7288611 > 7ο ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΙΚΑ, Καυτατζόγλου 11, 116 44, Πατήσια, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-2022510 > ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ, Λεωφ. Γεννηµατά, 196 00, Ελευσίνα, Αττική, Τηλ. 210-5531757 > Ν.Γ.Ν. «ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ», Ερ. Σταυρού 1, 115 26, Αµπελόκηποι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-6414746 > Ν.Γ.Ν. ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ», 25ης Μαρτίου 15, 151 27, Μελίσσια, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-8049229 > ΝΑΥΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, Δεινοκράτους 70, 115 21, Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7216451-6 > Π.Γ.Ν. ΑΘΗΝΩΝ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ», Βασ. Σοφίας 80, 115 28, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-3381496 > Π.Γ.Ν. ΑΘΗΝΩΝ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ», Βασ. Σοφίας 76, 115 28, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7231702 > Π.Γ.Ν. ΑΘΗΝΩΝ «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ», Μεσογείων 154, 115 27, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7776095 > Π.Γ.Ν. ΑΘΗΝΩΝ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ», Υψηλάντου 45-47, 106 76, Κολωνάκι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7201156 > Π.Γ.Ν. ΑΘΗΝΩΝ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ», Βασ. Σοφίας 114, 115 27, Αµπελόκηποι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7798746 > Π.Γ.Ν. ΑΘΗΝΩΝ «ΛΑΪΚΟ», Αγίου Θωµά 17, 115 27, Γουδή, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-7456211 > Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ «ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ», Σισµανόγλου 1, 151 26, Μαρούσι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-8039480 > Π.Γ.Ν. ΒΟΥΛΑΣ «ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ», Βασ. Παύλου 1, 166 73, Βούλα, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-8923965 > Π.Γ.Ν. ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ, Δωδεκανήσου 1, 123 51, Αιγάλεω, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-5301114 > Π.Γ.Ν. ΝΙΚΑΙΑΣ, Δηµ. Μαντούβαλου 3, 184 54, Νίκαια, Πειραιάς, Αττική, Τηλ. 213-2077606 > Π.Γ.Ν. ΠΑΙΔΩΝ «ΑΓΛΑΪΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ», Λεβαδείας 3, 115 27, Αµπελόκηποι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 213-2009000 > Π.Γ.Ν. ΠΕΙΡΑΙΑ «ΤΖΑΝΕΙΟ», Αφεντούλη & Τζανή 1, 185 36, Μικρολίµανο, Πειραιάς, Αττική, Τηλ. 210-4592796 > Π.Γ.Ν. ΠΑΙΔΩΝ «ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ», Θηβών & Παπαδιαµαντοπούλου, 115 27, Γουδή, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-4670000 > Π.Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ», Ρίµινι 1, 124 61, Χαϊδάρι, Αθήνα, Αττική, Τηλ. 210-5831000

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ > Ν.Γ.Ν. ΑΓΡΙΝΙΟΥ, Τέρµα Κόκκαλη, Αγρίνιο, Τηλ. 26410-57333 > Ν.Γ.Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ, Τοποθεσία Δραγάνα, 681 00, Αλεξανδρούπολη, Τηλ. 25510-76144-5 > Ν.Γ.Ν. ΑΜΦΙΣΣΑΣ, 331 00, Άµφισσα, Τηλ. 22650-72176 > Ν.Γ.Ν. ΑΡΓΟΥΣ, Τέρµα Κορίνθου, 212 00, Άργος, Τηλ. 27510-64212 > Ν.Γ.Ν. ΑΡΤΑΣ, Λόφος Περάνθη, 471 00, Αρτα, Τηλ. 26810-22222 > Ν.Γ.Ν. ΒΕΡΟΙΑΣ, Περιοχή Ασωµάτων, 591 00, Βέροια, Τηλ. 23313-51189 > Ν.Γ.Ν. ΒΟΛΟΥ, Πολυµέρη 134, 382 22, Βόλος, Τηλ. 24210-27531 > Ν.Γ.Ν. ΓΡΕΒΕΝΩΝ, Μ. Αλεξάνδρου 69, 511 00, Γρεβενά, Τηλ. 24620-74557 > Ν.Γ.Ν. ΔΡΑΜΑΣ, Τέρµα Ιπποκράτους, 661 00, Δράµα, Τηλ. 25210 61556 > Ν.Γ.Ν. ΕΔΕΣΣΑΣ, Τέρµα Εγνατίας, 582 00, Έδεσσα, Τηλ. 23810-27444 > Ν.Γ.Ν. ΖΑΚΥΝΘΟΥ, 291 00, Ζάκυνθος, Τηλ. 26950-59258 > Π.Γ.Ν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΑΧΕΠΑ», Σ. Κυριακίδη 1, 546 36, Θεσσαλονίκη, 2310 993856 > ΙΚΑ Β’ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ «ΠΑΝΑΓΙΑ», Ν. Πλαστήρα 22, 551 32, Θεσσαλονίκη, Τηλ. 2310-479667 > Π.Γ.Ν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ», Κωνσταντινουπόλεως 49, 546 42, Θεσσαλονίκη, Τηλ. 2310-892380 > Π.Γ.Ν. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ», 570 10, Εξοχή, Θεσσαλονίκη, Τηλ. 2313-307605 > Γ.Π.Ν. ΘΕΣ/ΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ», Περιφερειακή οδός Θεσ/κης, 564 03, Ν. Ευκαρπία, Θεσσαλονίκη, Τηλ. 2310-693270 > 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Περιφερειακή οδός Θεσ/κης, 564 03, Ν. Ευκαρπία, Θεσσαλονίκη, Τηλ. 2310-381752 > Ν.Γ.Ν. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ «ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ», Λεωφ. Μακρυγιάννη, 450 01, Ιωάννινα, Τηλ. 26510-80395 > Π.Π.Γ.Ν. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, Λεωφ. Στ. Νιάρχου, 45500, Ιωάννινα, Τηλ. 26510-99397-8 > Ν.Γ.Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, Αµερικανικού Ερ. Σταυρού, 650 00, Καβάλα, Τηλ. 2510-292037 > Ν.Γ.Ν. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ, 241 00, Αντικάλαµος, Καλαµάτα, Τηλ. 27210-46924 > Ν.Γ.Ν. ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ, Τέρµα Ταυρωπού, 431 00, Καρδίτσα, Τηλ. 24413-51341 > Ν.Γ.Ν. ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ, Π. Μπακογιάννη 2, Καρπενήσι,Τηλ. 22370-28100 > Ν.Γ.Ν. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, Μαυριωτίσσης, 521 00, Καστοριά, Τηλ. 24670-55774 > Ν.Γ.Ν. ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ, 7ης Μεραρχίας 26, 601 00, Κατερίνη, Τηλ. 23510 57289 > Ν.Γ.Ν. ΚΕΡΚΥΡΑΣ, Ιουλίας Ανδρεάδη 1, 491 00, Πόλη της Κέρκυρας, Κέρκυρα, Τηλ. 26610-88231 > Ν.Γ.Ν. ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ, 281 00, Αργοστόλι, Κεφαλλονιά, Τηλ. 26710-38010 > Ν.Γ.Ν. ΚΙΛΚΙΣ, 611 00, Κιλκίς, Τηλ. 23410-38404 > Ν.Γ.Ν. ΚΟΖΑΝΗΣ «ΜΑΜΑΤΣΕΙΟ», Μαµατσίου 1, 501 00, Κοζάνη, Τηλ. 24610-67684 > Ν.Γ.Ν. ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ «ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ», Σισµανόγλου 45, 691 00, Κοµοτηνή, Τηλ. 25310-57149 > Ν.Γ.Ν. ΚΟΡΙΝΘΟΥ, Λ. Αθηνών, 201 00, Κόρινθος, Τηλ. 2741-361839

> Ν.Γ.Ν. ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ, 721 00, Αγ. Νικόλαος, Λασίθι, Κρήτη, Τηλ. 2841-343225 > Ν.Γ.Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ», 710 00, Ηράκλειο, Ηράκλειο, Κρήτηµ, Τηλ. 2810-368035 > Ν.Γ.Ν. ΡΕΘΥΜΝΟΥ, 741 00, Ρέθυµνο, Ρέθυµνο, Κρήτη, Τηλ. 28310-87289 > Ν.Γ.Ν. ΧΑΝΙΩΝ, 731 00, Μουρνιές, Χανιά, Κρήτη, Τηλ. 28210-22123 > Π.Π.Γ.Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ, Διαστάρωση Σταυρακίων-Βούτων, 71409, Βούτες, Ηράκλειο, Κρήτη, Τηλ. 2810-392587 > Ν.Γ.Ν. ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ, Καλατζάκου 13, 24500, Κυπαρισσία, Τηλ. 27610-25477 > Ν.Γ.Ν. ΚΩ, Ιπποκράτους 34, 853 00, Κως, Τηλ. 22420-54267 > Ν.Γ.Ν. ΜΟΛΑΩΝ, Μολάοι, Λακωνία, Τηλ. 2732-360195 > Ν.Γ.Ν. ΛΑΜΙΑΣ, Τέρµα Παπατσιοπούλου – Α Κτίριο, 351 00, Λαµία, Τηλ. 2231-356977 > Ν.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ, Τσακάλωφ 1, 412 21, Λάρισα, Τηλ. 2410-237311 > Π.Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ, 411 00, Μεσούρλο, Λάρισα, Τηλ. 2410-681659 > Ν.Γ.Ν. ΛΕΥΚΑΔΑΣ, Αριστ. Βαλαωρίτη 24, 311 00, Λευκάδα, Τηλ. 26450-38327 > Ν.Γ.Ν. ΛΗΜΝΟΥ, Ηφαίστου 1, 814 00, Μύρινα, Λήµνος, Τηλ. 22540-82051 > Ν.Γ.Ν. ΛΕΙΒΑΔΙΑΣ, Τέρµα Αγ. Βλάσιου, 321 00, Λιβαδειά, Τηλ. 22610-84340 > Ν.Γ.Ν. ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ, Οδός Ναυπάκτου, 302 00, Μεσολόγγι, Τηλ. 26310-57174 > Ν.Γ.Ν. ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ «ΒΟΣΤΑΝΕΙΟ», Βοστάνη 2, 811 00, Μυτιλήνη, Τηλ. 22510-57705 > Ν.Γ.Ν. ΞΑΝΘΗΣ, Λυκούργου Θρακός & Νέστου, 671 00, Ξάνθη, Τηλ. 25410-47782 > Ν.Γ.Ν. ΠΑΤΡΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ», Τσερτίδου 1, 261 10, Πάτρα, Τηλ. 2610-227951 > Ν.Γ.Ν. ΠΡΕΒΕΖΑΣ, Σελευκίας 1, 481 00, Πρέβεζα, Τηλ. 26820-46292 > Ν.Γ.Ν. ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ «ΜΠΟΔΟΣΑΚΕΙΟ», 502 00, Θέση Κουρί, Πτολεµαΐδα, Τηλ. 24630-57455 > Ν.Γ.Ν. ΠΥΡΓΟΥ «ΑΝΔΡ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ», 271 00, Πύργος, Τηλ. 26210-82327 > Π.Π.Γ.Ν. ΠΑΤΡΩΝ, 265 00, Ρίο, Πάτρα, Τηλ. 2610-999424 > Ν.Γ.Ν. ΡΟΔΟΥ, 851 00, Άγιοι Απόστολοι, Ρόδος, Τηλ. 22410-80038 > Ν.Γ.Ν. ΣΑΜΟΥ, 831 00, Σάµος, Τηλ. 22730-80466 > Ν.Γ.Ν. ΣΕΡΡΩΝ, Αγίας Σοφίας 3, 621 22, Σέρρες, Τηλ. 23210-94610 > Ν.Γ.Ν. ΣΠΑΡΤΗΣ, 231 00, Σπάρτη, Τηλ. 27310 93240 > Ν.Γ.Ν. ΣΥΡΟΥ, Γ. Παπανδρέου 2, 841 00, Ερµούπολη, Τηλ. 2281-360500 > Ν.Γ.Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ, Καρδίτσης 56, 421 00, Τρίκαλα, Τηλ. 2431-350124 > Ν.Γ.Ν. ΤΡΙΠΟΛΗΣ, Τέρµα Ερυθρού Σταυρού, 221 00, Τρίπολη, Τηλ. 2710-371836 > Ν.Γ.Ν. ΦΙΛΙΑΤΩΝ, 463 00, Φιλιάτες, Τηλ. 26640-20170 > Ν.Γ.Ν. ΦΛΩΡΙΝΑΣ, Εγνατίας 2, 531 00, Φλώρινα, Τηλ. 2385-350161 > Ν.Γ.Ν. ΧΑΛΚΙΔΑΣ, Γαζέπη 48, 341 00, Χαλκίδα, Τηλ. 22210-35134 > Ν.Γ.Ν. ΧΙΟΥ «ΣΚΥΛΙΤΣΕΙΟ», Ελ. Βενιζέλου 2, 821 00, Χίος, Τηλ. 2271-350124


ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

46•IN•VITRO

Last page Ο ανθρώπινος οργανισμός

Φυσιλογικός δεξιός πνεύµονας

Η εικόνα αυτή δείχνει το διακλαδούµενο «δέντρο» των βρογχιολίων που ξεκινά από µια διαίρεση στο βρόγχο που φέρνει αέρα σε κάθε πνεύµονα. Τα βρογχιόλια έχουν µυώδη τοιχώµατα που αυτόµατα συσπώνται ή

χαλαρώνουν για να µεταβάλουν τον όγκο του αέρα που µπαίνει ή βγαίνει από τους πνεύµονες. Στη διάρκεια µιας κρίσης άσθαµτος οι µύες συσπώνται κάνοντας δύσκολη την εκπνοή του πάσχοντος. [βροχογράφηµα]



in vitro april_34