Issuu on Google+

1

www.sparkasse.mk

www.sparkasse.mk www.sparkasse.mk

ǝǷǬǮDZȕDZǾǺǻǼǺǰǺǷDzǿǮǬ ǴǻǺǙǺǮǬǾǬǯǺǰǴǹǬ ǙǺǮǺǯǺǰǴȄDZǹǰDZǻǺdzǴǾǽǺ ǴǽǻǷǬǾǬǹǬȂDZǷǬǾǬǶǬǸǬǾǬǺǰǹǬǻǼDZǰ

ǔǽǶǺǼǴǽǾDZǾDZǯǺǙǺǮǺǯǺǰǴȄǹǴǺǾǰDZǻǺdzǴǾ ǚǼǺȃDZǹǴǾDZǽǼDZǰǽǾǮǬǹǬǴǷǴǸDZǽDZȂǴǮǴȓǬǹǺǽǬǾǶǬǸǬǾǬǾǬ ǺǰǹǬǻǼDZǰǻǺǻǺǮǴǽǺǶǴǶǬǸǬǾǹǴǽǾǬǻǶǴǺǰǼDZǰǺǮǹǴǾDZ ǭDZǽǻǷǬǾǹǬ9LVD(OHFWURQǻǷǬǾDZDzǹǬǶǬǼǾǴȃǶǬ ǛǺǰǯǺǾǮDZǾDZǽDZdzǬǹǺǮǴǴǻǺǯǺǷDZǸǴǰǺǭǴǮǶǴ ǝǺǙǺǮǺǯǺǰǴȄǹǴǺǾǰDZǻǺdzǴǾǽǷǬǮDZȕDZǾǺǻǼǺǰǺǷDzǿǮǬ

ǎnjǗǟǞnj ǐǑǙnjǜǔ Ǒǎǜnj

ǖ Ǜǚǐnjǜǚ n tro Visa Elec Ǭ ǶǬǼ ǾǴȃǶ

ǖnjǘnjǞǙnjǝǞnjǛǖnj ǸDZǽDZȂǴ ǸDZǽDZȂǴ    

*ǛǺǹǿǰǬǾǬǮǬDzǴǰǺǯǬǴǽǻǷǬǾǬǾǬǹǬǶǬǸǬǾǬǾǬDZǻǼǮǴǺǾǼǬǭǺǾDZǹǰDZǹǺǰǹǬǼDZǰǹǴǺǾǸDZǽDZȂǮǺdzǬǮǴǽǹǺǽǾǺǰǸDZǽDZȂǺǾǹǬǺǼǺȃǿǮǬȕDZ



Д-Р ЖАРКО ХРИСТОВСКИ Дипломирал во 1989 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по интерна медицина завршил во 1996 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Супспецијализација по кардиологија завршил во 2004 година на истиот факултет. Д-р Христовски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина“.

Почитувани, Пред нас е зимата, период во кој се актуелни многу болести. Грип, настинки, инфекции на дишните патишта, состојби особено сериозни за лицата со послабо срце и други хронични заболувања.Токму затоа во овој број ве советуваме како да го заштитите вашето здравје во зима време на многу вирусни и бактериски инфекции. Исто така нудиме и едукативни теми за машката популација со цел да ја подигнеме свеста за ракот на тестисите. Зимата не треба да ја поминете затворени во своите топли домови . Ние ве советуваме да бидете активни на студеното време, како да ги искористите благодетите на снегот, но и како да ги избегнете

скршениците во деновите во кои има мраз. Излезете од своите домови и уживајте во зимската идила која е пред нас. Често посетувајте ги нашите планински убавини. Освен што ќе акумулирате позитивна енергија, планинскиот воздух ќе ви го подобри и здравјето. Се надеваме дека нашите совети ќе допрат до вас. Со тоа ќе ја оствариме нашата мисија, покрај врвните медицински услуги кои ги нудиме, да ја подигнеме свеста кај граѓаните за превенција и навремено дијагностицирање на болестите. Само така заеднички ќе успееме да имаме поздраво општество и поздрави поколенија.

Plus

 2011

Q

 4

Q

  

Магазинот Плус излегува еднаш во 3 месеци и се дели бесплатно. Информациите имаат едукативен и информативен карактер. Однапред Ви се извинуваме за можните печатни грешки. Сите Ваши коментари во врска со Магазинот Плус или Вашите предлози за содржината на следното издание, испратете ги на: info@acibademsistina.com.mk Издавач: СИСТИНА МЕДИКАЛ ДООЕЛ Скопје

3

   Д-Р ЏЕНГИС ЈАШАР

АС. Д-Р МАЈА КАЛИЧАНИН – МАРКОВСКА

X

X

Дипломирал во 1990 година на Медицинскиот факултет во Скопје.Специјализација по патологија завршил во 1999 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Магистрирал во 2006 година на истиот факултет. Д-р Јашар моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

X

X

Дипломирала во 1994 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по ортопедија завршила во 2002 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Д-р Каличанин моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

ПРОФ. Д-Р САЛИС ТАЏЕР Дипломирал во 1978 год. на Медицинскиот факултет во Љубљана, Словенија. Специјализација по кардио и торакална хирургија завршил во 1993 година на Саклер медицинскиот факултет, на Универзитетот во Тел Авив. Супспецијализација во областа на адултна хирургија завршил на истиот универзитет. Проф.д-р Таџер моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

ПРИМ. Д-Р ЉУПЧО СТОЈКОВСКИ Дипломирал во1985 год. на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по интерна медицина завршил во 1994 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Супспецијализација по нефрологија завршил во 2006 година на истиот факултет. Д-р Стојковски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

М-Р Д-Р НЕБОЈША НАСТОВ

X

Д-Р ЖАРКО ХРИСТОВСКИ

Дипломирал во 1997 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по општа хирургија завршил во 2005 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Д-р Настов моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

Дипломирал во 1976 година Дипломирал во 1989 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по интерна медицина завршил во 1996 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Супспецијализација по кардиологија завршил во 2004 година на истиот факултет. Д-р Христовски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина.

X

X

X

Дипломирал во 1997 година на медицинскиот факултет во Скопје.Специјализација по интерна медицина завршил во 2003 год. на Медицинскиот факултет во Скопје. Супспецијализација по пулмологија и алергологија завршил во 2010 год. на истиот факултет. Д-р Јовковски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

X

Д-Р ОЛИВЕР ЈОВКОВСКИ

Д-Р МИХАЈЛО ИВАНОВСКИ

Д-Р НЕЏИП ЏЕМ КИНАЧИ

Дипломирал во 2005 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по општа хирургија завршил во 2010 година на истиот факултет. Д-р Ивановски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

Дипломирал во 1984 година на Медицинскиот факултет во Истанбул, Р.Турција. Во 1990 година дипломирал на одделот за нуклеарна медицина при Ѓулхане, Воена медицинска академија во Анкара, Р.Турција. Д-р Киначи моментално е ангажиран во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

АНЕТА АНЕВСКА МИТРЕВСКА

X

X

X

X

Дипломирала во 1998 година на Фармацевтскиот факултет во Скопје. Поседува Европски сертификат за ембриологија (ЕСХРЕ). Моментално е вработена во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

Д-Р ВЛАДИМИР ОРТАКОВ

Д-Р ДАНИЕЛ ПЕТРОВСКИ

Дипломирал во 1985 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по невропсихијатрија завршил во 1993 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Д-р Ортаков моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

Дипломирал во 1991 година на Медицинскиот факултет во Скопје.Специјализација по урологија завршил во 1997 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Д-р Петровски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

Д-Р СВЕТЛАНА КРСТЕВСКА БЛАЖЕВСКА Дипломирала во 1993 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по педијатрија завршила во 2003 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Магистрирала во областа на детска кардиологија во 2008 година на истиот факултет. Д-р Блажевска моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”. 5

   Дипломирал во 1998 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по општа хирургија завршил во 2005 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Д-р Јовчевски моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”

X

Д-Р АЛЕН ЈОВЧЕВСКИ

X

Д-Р СЕНЧО НЕТКОВ

X

Дипломирал во 1989 година на Медицинскиот факултет во Скопје. Специјализација по радиологија завршил во 1996 година на истиот факултет. Д-р Нетков моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

Д-Р ПАВЛЕ ДИМЧЕВ

X

Дипломирал во 1986 година на Медицинскиот факултет во Скопје.Специјализација по гинекологија и акушерство завршил во 1996 година на истиот факултет. Д-р Димчев моментално работи во Клиничката болница „Аџибадем Систина”.

БОБАН ИЛИЕВСКИ

Средно уметничко училиште завршува во Скопје. Образованието го продолжува на престижниот моден институт Бурго во Милано, Италија. Во 2005 година Бобан Илиевски станува дел од дизајнерскиот тим на КАРА.

7

 ПРОФИЛ Д-Р Небојша Настов

ТЕМА

ТУМОРИ НА ТЕСТИСИ

СО „АЏИБАДЕМ СИСТИНА” ЖИВОТОТ МИ ЗАПЛОВИ ПО МИРНО МОРЕ

10

20

ЖИВОТ

28

ДОЈДЕ ВО „АЏИБАДЕМ СИСТИНА” СО ДИЈАГНОЗА ЗА ХИПЕРТЕНЗИЈА, ЗАМИНА СО ИНТЕРВЕНЦИЈА НА ТРИ МАГИСТРАЛНИ АРТЕРИИ

Ерик Ујкановиќ го лекувале од хипертензија, но немал никакво подобрување. Откако завршил во „Аџибадем Систина”, д-р Жарко Христовски тргнал во потрага по одговорот: зошто човек кој цел живот страда од низок притисок наеднаш има проблем со висок притисок. Дијагностициран е причинителот - сите три магистрални крвни артерии му биле во очајна состојба. Потоа сé било полесно!

ТЕМА

ЖИВОТ ТОНИ МИХАЈЛОВСКИ

24

СТРАВ ОД ГУБИТОК НА СОПСТВЕНАТА МАШКОСТ!

62

ACIDOSALUS® GEL ZA INTIMNA NEGA

32

-

ACIDOSALUS® GELASTA EMULZIJA, EDINSTVENA KOMBINACIJA NA PROBIOTI^KI BAKTERII I BILNI ME[AVINI, NAMENETA ZA:

ПОВРЕДИ ПРИ СКИЈАЊЕ Q ВНИМАВАЈ СЕ ЛИЗГА! Q

ПСИХОЛОШКО СОВЕТУВАЛИШТЕ

-

ПО ДВЕ ДЕЦЕНИИ ПОВТОРНО ТАТКО -

ЗДРАВЈЕ Q

ХРАНАТА И НАВИКИТЕ ВО ИСХРАНАТА ИГРААТ КЛУЧНА УЛОГА ЗА МЕНТАЛНОТО И ФИЗИЧКОТО ЗДРАВЈЕ НА ДЕЦАТА Q

ПНЕВМОНИЈА- ВОСПАЛЕНИЕ НА БЕЛИТЕ ДРОБОВИ Q

4Д УЛТРАЗВУК - РЕАЛЕН ПРИКАЗ НА ВАШЕТО БЕБЕ ЖИВОТ ЕДНА БОЛЕСТ - ДВЕ ПРИКАЗНИ! ГО ЗАПОЗНАВ ГОЛЕМИОТ МАЕСТРО ОД СВЕТСКИ РАНГ- ДОКТОР ТАЏЕР!

36 38

-

SEKOJDNEVNA NEGA NA SLUZOKO@ATA NA INTIMNITE DELOVI NA TELOTO KAKO ZAMENA ZA SAPUN; ODR@UVA FIZIOLO[KA pH NA MUKOZNITE MEMBRANI I KO@ATA , OBEZBEDUVA ZA[TITA I RAMNOTE@A NA VAGINALNATA FLORA; GO NAMALUVA RIZIKOT OD GABI^NITE I BAKTERISKI INFEKCII NA INTIIMNITE DELOVI NA TELOTO; JA OLESNUVA IRITACIJATA, GO SMIRUVA GENITALNOTO ^E[AWE I ^UVSTVOTO NA NEPRIJATNOST, GO ELIMINIRA NEPRIJATNIOT MIRIS I OBEZBEDUVA DOLGOTRAJNO ^UVSTVO NA SVE@INA;

NAMENET E ZA @ENI, BEZ RAZLIKA NA VOZRASTA, MO@E DA SE KORISTI ZA VREME NA BREMENOST I DOEWE, ZA VREME NA MENSTRUACIJA; KORISTETE GO NAUTRO I NAVE^ER, ILI AKO IMATE POTREBA I POVEKE PATI VO TEKOT NA DENOT .

48 50

Tel.: + 389 2 3 116 708 Fax: + 389 2 3 119 416 Mob: + 389 70 39 39 14 Proizvodite ACIDOSALUS® Sprej za nos i usta, Vaginaleti, Pasta za zabi, Iris krema, Forte krema i mleko, so stru~ni soveti mo`ete da gi nabavite vo aptekite . 9



Небојша НАСТОВ

СО „АЏИБАДЕМ СИСТИНА”

ЖИВОТОТ МИ ЗАПЛОВИ ПО МИРНО МОРЕ

К

уќата во која живее семејството Настови се наоѓа на една од најубавите локации во населбата Пржино. Оттаму се гледа безмалку цело Скопје. Небојша и Елизабета, и нивните деца - единаесетгодишната Дина и најмалиот, Петар, на 5-годишна возраст, без двојби се едно хармонично семејство. Веројатно таквата синергија доаѓа од фактот што Небојша и Ели, како што Елизабета ја ословуваат блиските, се заедно од средношколски денови. Тој е доктор трауматолог, а таа е судија. Тој работи во „Аџибадем Систина“, а таа во Граѓанскиот суд во Скопје. Обајцата се согласуваат со описот дека се зборливи, па докторот на шега нафрла дека би можел да биде и судија. Судијката, пак, реплицира дека вообичаено му попушта и не му суди строго на докторот. Нивниот подмладок, пак, се разликува според темпераментот. Дина е едно смирено девојче кое со насмевка нé пречека во нивниот дом, а беше таква, насмеана и позитивна, за сето време додека бевме на гости кај Настови. Одвреме навреме го опоменуваше помалиот брат, кому, пак, најголема забава му беа игрите на мобилниот на татко му. Да, за Петар може да се каже дека е едно симпатично динамично дете!

ни колку што минав во Градската болница не сум земал ниту еден слободен ден, освен за стручно усовршување. Никогаш не сум го искористил годишниот одмор до крај, а за сето време бев безмалку здодевен со мојата упорност да ми се обезбедат апарати за да можам да го работам тоа што го знам. Барав стотина нешта кои беа потребни за подобра и поефикасна работа, но многу тешко доаѓаше до реализација на барањата“ - објаснува д-р Небојша Настов. И така, некој заминува на друга работа заради подобра плата, некој заради потреба од промена во животот, а трауматологот Настов ја избрал „Аџибадем Систина” за да го забрза својот стручен развој. „Не можеш со апарат набавен пред 40 години да работиш и следните 20 години. Па 21 век сме. Не барав финансиски средства од болницата за стручните усовршувања, одев на сопствен трошок, на штета на семејството. За разлика од системот во јавното здравство, во „Аџибадем Систина”, што би се рекло, сакал или не мораш да одиш на стручно усовршување и едукација во странство. И тоа е дел од трошокот што го покрива болницата“ - ги наведува Небојша компаративните предности во неговата нова работна средина.

Ели е судија, а Небојша трауматолог. Ќерката Дина со своите 11 години мечтае да биде археолог. Синот Петар, пак, има 5 години и ги сака лазањите на тато. Да, д-р Настов може да се смета за најдобар готвач меѓу докторите, и најдобар хирург меѓу готвачите. Во овој број на „Систина плус” ви го претставуваме семејството Настови. Со такви искуства, ставови и опсервации сосема логично што трауматологот Настов не се колебал воопшто да ја прифати понудата од Клиничката болница „Аџибадем Систина”, каде е од самиот старт на овој врвен здравствен систем. „Не се двоумев воопшто кога ја добив понудата да преминам во „Аџибадем Систина”. Имаше само малку скепса кај моите родители, што е нормално. Тие како поконзервативни, заради годините, малку со страв од неизвесност го доживеаја фактот што нивниот син дал отказ од државна работа за да замине во приватна болница која уште не почнала со работа“- се потсетува Небојша на тие денови кога семејството дознало за неговата голема одлука. ДЕКЕМВРИ ФАТАЛЕН ЗА ЕЛИ И ЗА НЕБОЈША Ели е судија во Граѓанскиот суд во Скопје. Минала години како стручен соработник во Кривичниот оддел при некогашниот општински суд Скопје 2, а за судија е избрана во 2005 година. Со Небојша почна-

НЕ СЕ ДВОУМЕЛ НИ СЕКУНДА Небојша Настов работел 12 години во Градската болница во Скопје. Признава дека сите што денес се во приватното здравство го стекнале своето искуство во јавното здравство, но, сепак, објаснува и зошто се решил за еден ваков трансфер. „За човек кој е амбициозен и сака да направи нешто повеќе во својата професионална кариера сметав дека веќе немаше услови во јавното здравство. За 12 годи-

ЈОРДАН КАМЧЕВ МЕ ОСТАВИ БЕЗ ЗБОРОВИ Небојша се сеќава на секој збор, на секој детаљ од неговата средба со Јордан Камчев кога ја добил понудата за негов ангажман во „Аџибадем Систина”. „Орце му се обрати на Никола Панчевски со следниве зборови: Нека напише Небојша кои сé апарати и инструменти му се потребни за работа за да не рече утре дека не може да направи некаква интервенција затоа што му недостасува нешто. Е кога слушнав вакво нешто, навистина останав без зборови” - раскажува Настов потенцирајќи дека не верувал дека ваква професионална понуда кога било ќе му се случи во животот.

ле да се забавуваат кога таа била втора, а тој трета година гимназија. Ели учела во „Јосип Броз“, а Небојша во „Раде Јовчевски Корчагин“. Месецот декември по многу нешта е нивен месец. Таа е родена на 17, а тој на 20 декември, и откако си ги прославиле родендените во таа 1989 година, на 23 декември се запознале. И почнала една плодна долгогодишна врска. Се забавувале цели 10 години, па откако дипло-

мирале, а Небојша се вработил, биднала свадба. Родителите на Ели биле правници, а дедо ѝ судија. Таа ја продолжила семејната традиција. Уште повеќе, ваквата траекторија ја следел и Небојша. Неговите обајцата биле психијатри, но тој, првично, барем кога завршил основно училиште, не знаел кој пат да го фати. Признава и дека неговите родители не биле баш настроени да се

МОЖАМ ДА ОТВОРАМ КАФЕАНА Кога еден викенд Ели била на некакво советување надвор од Скопје, Небојша ги повикал колегите од „Аџибадем Систина” на колбаси што самиот ги направил, и кулен. Објаснува дека имаат на поткровјето своевидна сушилница, па може да си дозволи да има и димени месни производи „а ла Настов”. Дури и пачата, која има непријатна постапка на долго варење и силен мирис, докторот наоѓа начин да ја имаат повеќепати во текот на зимата. „Кога ќе ми „збоктиса“ хирургијата, ќе си отворам ресторан”- шеговито коментира Небојша, иако никој од семејството не верува дека на овој мајстор на готварството може да му стане здодевно во хирургијата.

определи за белиот мантил. Од рационални причини се запишал во гимназија, за доколку утре се премисли, да може полесно да се запише, ако одлучи дури и на медицина. Тоа и се случило. „Полагав приемен испит на Медицинскиот факултет ама не ме примија веднаш. Требаше да се примат 110 студенти, а јас бев на 147 место. Не влегував дури ни меѓу тие 30 души кои влегуваа со партиципација. Среќа, неколкумина се откажаа или не уплатија во дадениот рок, па така јас станав студент на медицина. А потоа завршив и дипломирав меѓу првите 5 во генерацијата“ - е приказната на Небојша која потврдува дека понекогаш ранг листите од почетокот можат драматично да се променат по неколку години. НАЈДОБАР ГОТВАЧ МЕЃУ ДОКТОРИТЕ Иако е максимално ангажиран во Одделот за трауматологија и 11



Небојша НАСТОВ ДИНА САКА ДА БИДЕ АРХЕОЛОГ! Звучи невообичаено кога при татко доктор и мајка судија детето мечтае да стане археолог. Сепак, Дина има само 11 години, па големи се шансите нејзините планови и соништа за професијата со која ќе се занимава кога ќе порасне да доживеат трансформација. „Не сум слушнала за друго дете кое сака да биде археолог”- коментира Ели набројувајќи ги најпосакуваните професии на децата на таа возраст - како учителка или докторка. Дина, пак, ваквите свои амбиции сега ги објаснува со својот омилен предмет - историјата. Петар уште не размислува за вакви теми и дилеми. А и има само 5 години. Сепак, родителите го опишуваат како многу подинамичен, а тоа го видовме и од нашата кафе средба во нивниот дом. Буквално беше ту ваму ту таму, не се сврте на место. ортопедија во „Аџибадем Систина”, д-р Настов вели дека сега можеби минува повеќе време со семејството отколку кога работел во јавното здравство. Го објаснува овој феномен со организацијата на работата. Работата со закажување има два дена амбулантата, и, секако, тука се оние неизбежни ноќни повици кога и во два или во три часот по полноќ на повик заминува во болницата на итна интервенција. Уште нема да го довршите прашањето кој најдобро готви, а Дина и Петар во еден глас одговараат - тато. Синот најмногу ги сака неговите лазањи и супа, додека Дина е љубител на специјалитетот на тато - вог тава. „Ставам месо кое го имам во моментот и многу зарзават. Важно е да не биде препржен туку крцкав. Да, додавам и соја сос“ - го открива д-р Небојша рецептот за специјалитетот на мајсторот на кујната. Секако, оваа домашна обврска е во надлежност на Ели, а Небојша ја презема главно преку викенд. Вели дека едноставно е мераклија за готвење. „На пример, неговото гравче мора да се крчка во грне, никако

поинаку“, ја нагласува Ели разликата во нивните готварски пристапи. „Цела недела ми се јадеа џимиринки , ми се вртеше тоа во глава постојано. И, конечно, не издржав, па враќајќи се од работа, си купив 2 килограми сланина. Попладнето, додека Ели и децата одмораа, ги направив џимиринките. Беа готови за вечера“- ни открива шефот на кујната кај Настови, Небојша. Дина ни откри, пак, дека кога еднаш биле со татко ѝ на саем на книгата во Скопје таа купила книга за мајка ѝ, додека татко ѝ си купил два готвач��.

Иако се на супер локација во Пржино, семејството Настови гради викендичка на уште поубаво место - во атарот на село Говрлево. Ели како љубител на природата се

„Го научив тоа што не се работело никогаш во Градската болница. Кога се вратив во Скопје побарав да се купат некои неопходни инструменти за да можеме да ја работиме артроскопијата. Ми рекоа да чекам. И чекав година и пол, но тогаш набавија само половина од потребното, така што повторно не можев да го работам тоа за што бев стручен бидејќи недостасуваше клучниот дел - ендоскопот. Првата камера ја купив сам, беше од поефтините и, нормално, брзо се расипа. Потоа со неколку колеги заедно собравме пари да купиме поарна, да не речам поскапа“ - објаснува трауматологот зошто понудата на Орце за негов трансфер во Клиничката болница „Аџибадем Систина” му делувала како нешто нестварно. Сепак, додава дека го повредило тоа што по 12 години работа, како трауматолог со најмногу опе-

пожали дека не успеала никогаш да ја мотивира Дина да прошетаат до Водно. Коментарот на ќерката вообичаено бил: „Па ние сме на Водно. Тука живееме!“ Се враќаме повторно на професионалната работа на Небојша. Презадоволен е од условите во „Аџибадем Систина”. Колку за споредба, во 2001 година заминал во Израел на неколку месеци за да учи артроскопија. Добил стипендија, која, сепак, била недоволна и за да живее и да се надградува, затоа инвестирал свои средства за своето усовршување. Патем, артроскопијата дотогаш не се работела во неговата матична болница.

рации, никој не го прашал зошто си заминува. Од друга страна, признава дека сега животот и професионално и семејно му добил поинаков тек - стабилност, професионална исполнетост, смиреност. Веќе не размислува, не го оптоваруваат многу периферни работи. „Да се изразам метафорично - ова е тоа што секој човек го посакува. Кога по многу бури бродот ќе ти заплови по мирно море“, изјави за крај главата на семејството Настови. А ние при разделбата посакавме уште една дружба со нив, колку да ги испробаме на дело готварските вештини на најдобриот хирург меѓу готвачите.

ОД ВОДНО НА ВОДНО

13

           Axxon Trejding Starvin DOOEL .   .6-1/3;  



Отворено писмо

Најмалото бебе се избори за живот

P

о една процедура во Клиничката болница „Аџибадем Систина”, под контрола на д-р Клементина Кузевска, конечно, со божја волја и јас добив шанса да почувствувам како е да се биде бремена. Иако млада, на 22 години, конечно, бев среќна што ќе станам мајка како и секоја друга жена, ќе имам дете, мое дете. На 13.09.2011 за првпат станав мајка.Требаше да биде најсреќниот ден во мојот живот, но место среќа и радост, пред мене претстоеше една макотрпна борба исполнета со неизвеснот и исчекување за моето прво чедо. Испомешани чувства на радост и болка, и исчекување на денот кога првпат ќе можам моето најмило да го земам во своите прегратки. Имав нормална бременост.Но одеднаш, во 25-тата недела од бременоста почнаа проблемите со високиот притисок. Редовно доаѓав на контрола во Клиничката болница „Аџибадем Систина“.Ме хоспитализираа и секојдневно примав терапија. Максималната грижа на докторите ми даваше надеж, од друга страна се раѓаше песимизам и страв дека ќе го изгубам моето дете. Во мојата утроба имав машко дете, решивме да се вика Ајан (божји дар). Мојот сопруг ми беше најголема поддршка, ме посетуваше секој ден. Здравствената состојба на мојот син беше критична, заедно се боревме во битката за живот.И покрај напорите на докторите, мојот крвен притисок не можеше да се стабилизира, сè до критичната ноќ меѓу 12 и 13 септември кога д-р Јорданчо Иванов реши да ме

породи. Се сеќавам, додека ме носеа со количка, во еден момент го прашав д-р Иванов: „Докторе, како е моето бебе?“ Тој смирено ми одговори: „Го видов твоето бебе, живо е“.Тоа беше последното што го слушнав пред да паднам во длабок сон од анестезијата. Кога се освестив веднаш го прашав д-р Иванов како е мојот син.Тој се насмеа и ми одговори: „Имаш синче, тешко 1060 грама“. Не можев да го земам мојот Ајан в раце бидејќи мораше веднаш да биде во инкубатор.Ми кажаа дека Ајан е најмалото бебе што се родило во Клиничката болница „Аџибадем Систина”. За мене сликата беше пеколна, мало, беспомошно бебе приклучено на апарати. Сакав да помогнам, но немав моќ. Од ден во ден неизвесна беше судбината на моето прво чедо Ајан. Но, сепак, во мене растеше силна верба. За тоа сум благодарна на д-р Душко Фидановски, кој успеа да се избори за животот на моето бебе. Благодарение на него и целиот тим во Клиничката болница „Аџибадем Систина“, по шест недели за првпат го земав во моите прегратки. Не може со зборови да се опише чувството кога по толку долго време Ајан го земав во моите раце. Можев да го гушнам и да го бакнам тоа мало прекрасно суштество кое ми го промени животот. За животот на моето најмилно заслужни се тимот лекари во Клиничката болница „Аџибадем Систина“. Без нив не знам дали сега ќе бев најсреќната мајка. Ви благодарам за сè, прекрасни луѓе. Со почит, Азби, Нурџан и Ајан Селмани 15

 

Аџибадем Систина

     



     „ “      ,  ,„  

Мехмед Али Ајдинлар (главен извршен директор на групацијата Аџибадем) и Јордан Камчев (главен извршен директор на Клиничката болница „Аџибадем Систина“)

А

џибадем, водечката здравствена групација во Југоисточна Европа, откупи дел од акциите во Клиничката болница „Систина”, инвестиција

вредна 20 милиони евра. Со ова „Систина“ стана дел од мрежата на болници на Аџибадем. Партнерството меѓу овие две болници претставува најголема

турска инвестиција надвор од границите на Турција. Со овој чекор „Аџибадем“ и „Систина“ го трасираа патот кон заедничко освојување на балканскиот пазар.

КЛИНИЧКАТА БОЛНИЦА „АЏИБАДЕМ СИСТИНА“ ГИ НАМАЛИ ЦЕНИТЕ ЗА ХИРУРШКО ЛЕКУВАЊЕ НА РАК НА ДОЈКАТА

К

линичката болница „Аџибадем Систина“ се приклучи на кампањата за борба против рак на дојката во организација на Здружението за борба против рак Борка-за секој нов ден. За таа цел „Аџибадем Систина“ ги намали цените на хируршко лекување на ракот на дојката. Како дел од оваа кампања предвидени

се и работилниците за подигање на свеста кај жените за оваа болест. На овие работилници за раното дијагностицирање и хируршкото лекување ќе предаваат д-р Маја Чапова –Стојчевска, специјалист радиолог, и д-р Драган Смилевски, торакален хирург од Клиничката болница „Аџибадем Систина“.

д-р Драган Смилевски за хируршки третман

д-р Маја Стојчевска – Чапова за дијагностицирање

на рак на дојката

на ракот на дојката

К

СВЕТСКИ ДЕН НА СРЦЕТО

проф. д-р Салис Таџер (кардиохирург) на предавањето по повод Светскиот ден на срцето

линичка болница „Аџибадем Систина“ се приклучи во одбележувањето на најголемата глобална кампања против срцеви заболувања, каде партнерски се здружени бројни организации -членки, кардиолошки здруженија и кардиолошки фондации во повеќе од 100 земји во светот. По повод Светскиот ден на срцето, кој беше одржан под мотото „Еден свет, еден дом, едно срце“, кардиохирургот проф.д-р Салис Таџер имаше свое предавање на стручниот состанок на Кардиолошкото здружение на Македонија на тема „Новини во третманот на кардиоваскуларните заболувања“

КЕРАМИЧКИ ВЕШТАЧКИ КОЛКОВИ



 29.11.2011,        „    “            . !          "  „#“,        , $    %               

 

    

              . &                  

  

    '            , 

    %   " 

 '    .   



 "  (   

   

             ’  ,     

           

.

Марио Франк , Маријана Стамболзиева (преставници на „Интраплант“) и д-р Драган Христов (ортопед, хирург во Клиничка болница „Аџибадем Систина“)

ЕДУКАТИВНИ ПРЕДАВАЊА ЗА СЕКСУАЛНОТО ЗДРАВЈЕ КАЈ МЛАДИТЕ

„Клиничката болница „Аџибадем Систина“ почна со одржување на едукативни предавања за сексуалното и репродуктивното здравје на младата популација во средните училишта. Иницијативата се базира на ниската стапка на употреба на орална контрацепција кај женската популација во репродуктивниот период и алармантните податоци за пораст на стапката на непланирана бременост и абортуси кај тинејџерите. Едукативните предавања ќе бидат наменети за учениците од IV година во средните училишта. Истите ќе ги изведуваат експерти од областа на гинекологијата, кои се дел од стручниот тим на Клиничка болница „Аџибадем Систина“ 17

19

 

Аџибадем Систина

    „  “           

     

  „ “

КЛИНИЧКАТА БОЛНИЦА „АЏИБАДЕМ СИСТИНА“ НА 9 ГОДИШНА КОНФЕРЕНЦИЈА НА СПИНАЛНИ ХИРУРЗИ

К

линичката болница „Аџибадем Систина“ учествуваше на 9 годишна конференција на спинални хирурзи (9th Annual Meeting of Spine Experts Group, SEG) која се одржа во Скопје. Претседател и домаќин на овогодишниот состанок на SEG беше проф. д-р Јордан Савески. На оваа конференција, на која беа претставени најновите достигнувања во оваа област, со свои стручни презентации и искуства во оваа хируршка област се претставиja врвни��е специјалисти од Клиничката болница „Аџибадем Систина“

ПОДДРШКА ЗА АУТИСТИЧНИТЕ ДЕЦА

ЕДУКАТИВЕН ПРЕСТОЈ ВО ГЕРМАНИЈА

*

-  ( #   ,           „    “ ,        =           J    (Southwest German Sport Traumatologie Center). 4        %            

   (  -. *   >  . !    3 

     

            

  . &       "

    ),        

    60    .       ISAKOS (International Society of Arthroscopy, Knee Surgery and Orthopedic Sports Medicine)    (  ,      

  ,  )               .



       „    “      %   ) „!     “      '        , *+    . 4   "          %  !      . !          %

 '  - 5   ,          .   ' ,            ,          '       

ЕДУКАТИВЕН ПРЕСТОЈ ВО СЛОВЕНИЈА

Д

-р Александар Мицковски, уролог во Клиничката болница „Аџибадем Систина“ , беше на едукативен престој во Словенија. Целта на овој престој во Општата болница во Словен Градец беше обука за лапараскопски уролошки операции. Овој

центар веќе подолго време е еден од најреномираните центри на Балканот и водечки во воведувањето на ендоскопската и лапараскопската урологија. Плод на оваа едукација и воспоставената соработка на двете болници ќе биде воведување на сè поголем број на лапароскопски хируршки интервенции во областа на урологијата, со што Клиничата болница „Аџибадем Систина“ ќе биде една од ретките болници на Балканот кои ја нудат оваа услуга за пациентите.

КУРС ЗА РЕГИОНАЛНА АНЕСТЕЗИЈА ИЗВЕДЕНА СО ПОМОШ НА УЛТРАСОНОГРАФИЈА



       „    “,        5 7  ,                 "             " .   (  

  ,  $

       ,               '   

        . &  

               

           '       ( ,        )     

  $     '   '       

. <  (         %   '           . !      ,                  , $    

       „    “.

21

 

УРОЛОГИЈА

Подготви д-р Даниел Петровски, специјалист уролог, хирург

      z Ракот на тестиси ја напаѓа младата zРакот популација, особено на возраст меѓу 25 и 40 години. Според статистиките, секој 9. маж на 100 000 жители заболува од оваа болест. Но она што загрижува е што многу карциноми на тестисите се дијагностицираат доцна.

      

В

о најголем процент, повеќе од 95 проценти, туморите на тестисите се со малигни карактеристики и најчесто ја зафаќаат помладата машка популација, до 40-тата година од животот. Поради специфичноста на регијата и органот мажите обично подоцна ја забележуваат промената или за истата молчат и најчесто доцна се јавуваат на лекар. Заради тоа на мажите им советуваме да се јават кај уролог веднаш штом ќе забележат каква било промена на тестисот. Како и за секоја малигна промена така и за туморите на тестиси најбитна е раната дијагноза и што порано почнување со соодветна терапија. САМОПРЕГЛЕД Како што секоја жена задолжително треба да прави самопреглед на градите на одреден временски период, така истото важи и за машката популација. Најчесто по капење секој маж треба да си направи преглед на тестисите. Доколу забележи асиметрија во големината на тестисот или напипа одреден јазол т.е. тврдина на самиот тестис, веднаш треба да побара лекарска помош. Исто така овие промени можат да се откријат и од партнерката за време на сексуалниот однос. Болеста најчесто се јавува со безболно зголемување на тестисот, а поретко заболениот тестис може да е и со нормална големина, како и контралатералниот, но на допир тој е со потврда конзистенција или се напипува тврд јазол на површината. Секоја промена на тестисот би требало да биде прегледана од страна на уролог кој ќе треба да направи дополнителни испитувања.

МЕДИЦИНСКИ ИСПИТУВАЊА Во овие испитувања спаѓаат одредени лабораториски параметри кои се испитуваат во крвта, ултрасонографските иследувања, компјутеризираната томографија или магнетната резонанца. Во Клиничката болница „Аџибадем Систина“ сите овие испитувања можат да се извршат во најкраток временски период и доколку има потреба да се продолжи со соодветен оперативен третман. Доколку се работи за помлад пациент со дијагностициран рак на тестисот постои можност, според своја желба, пациентот пред оперативната интервенција да депонира сперма во банката за сперма која понатаму би се искористила за формирање на неговото потомство. Со самото поставување на дијагнозата, терапијата е оперативно отстранување на тестисот заедно со неговата крвна петелка, а со раниот оперативен третман и шансите за излекување на пациентот се зголемуваат. Во зависнот од хистолошкиот наод следи понатамошен третман: зрачна терапија или цитостатска терапија. ТЕСТИКУЛАРНИ ИМПЛАНТИ Еден од посериозните проблеми по оперативното отстранување на тестисот е психолошкиот проблем кај мажот. Но и за овој проблем има решение со имплантација на вештачки тестис кој позитивно ќе влијае на психичката промена кај мажот и на неговиот физички изглед. Од кога се употребуваат? Тестикуларните протези се употребуваат уште од 1941 година кога истите биле направени од кобалт, хром, молибден, потоа се употребувал плексигласот, дакронот, полиетиленот. Од 1988 година најчесто употребуван е силиконот, а во последно време се употребуваат и протези исполнети со физиолошки раствор заради помала реакција на околното ткиво. Овие импланти се употребуваат од 1995 година и тоа најмногу во САД. Во кои случаи? Постојат повеќе индикации за употреба на тестикуларниот импла-

Малигни игни тумори КАЈ МАЖИ ДО 40 ГОДИНА

Во најголем ајголем процент, повеќе од 95%,, туморите на тестисот се со малигни игни карактеристики и најчесто о ја зафаќаладата ат помладата машка популација до 40дина тата година од животот. отот. Епидемидемиолошките ите истражууовања говорат дека нинциденцата на овие тумори е почеста кај беса (75%) во однос лата раса на црната ата популација каде се откриени иени само 25% од туморите те на тестисот. Инциденцата а е поголема кај богатото население селение во однос на сиромашните, шните, а во однос на фската зачестеност, географската туморите те на тестисот се најретки ки во Јапонија. Туморите на тестисот почесто се јавуваатт на десната страна и почести и се кај крипторхизмот доволно спуштениот т.е. недоволно тестис. Исто така, туморите на от почесто се јавуваат тестисот едени повреди или инкај одредени и на тестисот и кај мајки фекции кои за време на бременоста еле поголема доза на ескористеле и хормони трогени хормони. нт, како на пример: кај неспуштен тестис, по отстранување на тестисот поради карцином, атрофија или агенезија на тестисот, торзија или увртување на тестисот, за време на оперативниот третман при промена на полот од женски во машки пол, по орхиектомија кај карцино-

Дијагностицирање КОЛКУ ПОРАНО ТОЛКУ ПОДОБРО! Колку порано се дијагностицира и навреме се направи оперативен третман на ракот на тестисот, шансите на пациентот за 5-годишното преживување се зголемуваат дури до 100%. Контролните прегледи на пациентот се извршуваат на 3 месеци до период од 2 години по оперативниот третман, а потоа на 6 месеци до петтата година и потоа еднаш годишно. 

мот на простатата или трауматска повреда на тестисот. Кога да се имплантираат? Во однос на времето на имплантирање, истото може да се изврши или за време на операцијата на отстранување на тестисот или подоцна, а во однос на бенефитот од тестикуларната протеза различни се мислењата од страна на пациентите. Зголемено е позитивното чувство за време на сексуалната активност, самодовербата на пациентот, физичкиот изглед и психолошкиот момент. Поставување на тестикуларни импланти е интервенција која рутински се изведува во Клиничката болница „Аџибадем Систина“. 23

 

СПЕРМАТОЗОИДИ

Подготви Анета Аневска-Митревска, ембриолог

     

О

колу 15% од двојките се неплодни. Неплодноста означува неможност за забременување на жената по една година незаштитени сексуални односи. Кај околу половина од случаите, улога има машкиот фактор на неплодност.

ВО СЛУЧАИТЕ НА ОСТРАНУВАЊЕ НА ТЕСТИСОТ ПОРАДИ МАЛИГНО ЗАБОЛУВАЊЕ, ИЗЛОЖУВАЊЕ НА ХЕМО И ЗРАЧНА ТЕРАПИЈА, НА ПАЦИЕНТОТ МУ СЕ НУДИ МОЖНОСТА ДА ЗАМРЗНЕ СПЕРМА ИЛИ ДЕЛ ОД ТКИВОТО ЗА ДА МОЖЕ ВО ИДНИНА ДА ИМА СВОЕ ПОКОЛЕНИЕ.

СПЕРМОГРАМ Примарен тест за одредување на машката неплодност е спермограмот, односно анализа на семената течност (ејакулат). Со овој лабораториски тест се одредува бројот и активноста на сперматозоидите, како и нивниот изглед и форма. Доколку резултатите од спермограмот не се оптимални, пациентот се насочува на преглед кај уролог и изведување на хормонска анализа, со цел одредување на причината која довела до таквиот резултат. АЗОСПЕРМИЈА Состојбата кога во семената течност (ејакулат) нема сперматозоиди се означува како азоспермија. Настанува како резултат на запрена проду��ција на сперматозоиди или како резултат на неправилен транспорт на сперматозоидите. Оваа состојба се јавува кај: -пациенти со отсутен vas deferens (туба која ги транспортира сперматозоидите од тестисот до семената течност - ејакулатот) -кај пациенти со блокада на vas deferens како резултат на инфекција -кај пациенти со отстранети тестиси кај тестикуларен карцином

НАМАЛЕН РИЗИК ОД ИНФЕКЦИИ На овој начин, со замрзнување на сперматозоиди од тестикуларното ткиво, по една хируршка постапка на тестикуларна биопсија можно е изведување на неколку обиди на ИЦСИ постапката, односно на инјектирање на сперматозоидот директно во јајце клетката, со што е намален и ризикот од инфекции и компликации со крвавење.

-кај пациенти по хемотерапија или радиотерапија на различни типови карциноми бидејќи овие третмани влијаат на продукцијата на сперматозоиди. БИОПСИЈА Во случаи на азоспермија може да се изведе биопсија на тестикуларното ткиво без оглед на причината. Тестикуларна биопсија означува земање неколку мали парчиња од ткивото на тестисот, нивна подготовка и преглед под микроскоп. Детектираните сперматозоиди може да се користат веднаш или да се замрзнат за понатамошна работа со техниките на асистирана репродукција.

РОДЕНО БЕБЕ СО СПЕРМАТОЗОИДИ СМРЗНАТИ 28 ГОДИНИ! Внимателно криопрезервирано тестикуларно ткиво може да остане витално неограничено долго ( повеќе од 20 години) по што може да се одмрзне и да се користи во техниките на асистирана репродукција. Во 2004 година родено е бебе со користење на сперматозоиди кои биле замрзнати 28 години.

КРИОПРЕЗЕРВАЦИЈА Замрзнувањето, односно криопрезервацијата на сперматозоидите во течен азот (-196 Co) им помага на сперматозоидите да ја зачуваат активноста долго време. Огромниот развој во полето на асистираната репродукција овозможува голем број пациенти кај кои е дијагностициран карцином или други болести кои доведуваат до неплодност да има свое потомство. УСПЕШНОСТ

ИЦСИ ТЕХНИКА Во случаи кога се детектирани и само неколку сперматозоиди од ткивото на тестисот можна е примена на ИЦСИ (ICSI, intracytoplasmic sperm injection). При оваа техника еден сперматозоид се инјектира во јајце клетката од жената со цел создавање ембрион. Порано за оплодување на

форма - и со помош на игла да го инјектира внатре во јајце клетката. Резултат од оваа техника е висок процент на забременување.

јајце клетката беа потребни милиони сперматозоиди. Денеска, благодарение на оваа софистицирана техника ембриологот може да го селектира најдобриот сперматозоид - најбрзиот или оној со најдобра

Стапката на успешност при користење на замрзнати сперматозоиди зависи од повеќе фактори. Прво, околу 50% од сперматозоидите го преживуваат процесот на замрзнување и одмрзнување. Успешноста зависи и од возраста на партнерката и нејзината фертилна состојба, методот на асистирана репродукција, како и квалитетот на сперматозоидите.

25

 

Психолошко советување

Н

Подготви д-р Владимир Ортаков, специјалист невропсихијатар

ајчесто хируршки интервенции на машките репродуктивни органи се отстранувања на тестисот или на простатата. Овие интервенции главно се преземаат поради малигни болести на овие органи. Кај мажите кои се подвргнуваат на ваквите зафати многу често доаѓа до изразени психички последици, кои генерално можат да се поделат

во две групи. Едната се однесува на стравот од животната загрозеност, додека во другата група спаѓаат последиците т.е. проблемите врзани за стравот од губиток на сексуалноста и сексуалната моќ. СТРАВ ПОРАДИ ОПАСНОСТА ПО ЖИВОТОТ Секоја хируршка интервенција врзана за дијагнозата карцином, колку и да е прогнозата во однос на понатамошниот ризик од повторна појава на болеста поволна, кај пациентите предизвикува перцепција на животна загрозеност. Ваквата перцепција на скалата на стресот се наоѓа на највисокото место, земајќи предвид дека многу често животната загрозеност всушност се поистоветува со „контакт со смртта“. Доколку таквиот степен на стрес не се разреши за кусо време, на психолошки план доаѓа до појава на хронична напнатост и депресивност, што често резултира и со појава на т.н. панично растројство. Најчестата манифестација на ова растројство се ненадејните напади на најразлични телесни симптоми следени со страв од блиска смрт. ДЕПРЕСИВЕН СИНДРОМ Социјалното повлекување е, секако, присутно кај голем број лица над кои се извршени хируршки интервенции од овој тип. Ваквото повлекување е практично дел од депре-

         ! КАЈ МАЖИТЕ КОИ СЕ ПОДВРГНУВААТ НА ХИРУРШКО ОТСТРАНУВАЊЕ НА ТЕСТИСОТ ИЛИ НА ПРОСТАТАТА МНОГУ ЧЕСТО ДОАЃА ДО ИЗРАЗЕНИ ПСИХИЧКИ ПОСЛЕДИЦИ. СЕ ЈАВУВА СТРАВ ОД ЖИВОТНАТА ЗАГРОЗЕНОСТ, НО И СТРАВ ОД ГУБИТОК НА СЕКСУАЛНАТА МОЌ. КАКО ПСИХОЛОШКОТО СОВЕТУВАЊЕ МОЖЕ ДА ПОМОГНЕ ВО ВАКВИ СЛУЧАИ?!

сивниот синдром и може да влијае во голема мерка на квалитетот на живеењето. Луѓето во ваквите случаи ја губат сопствената внатрешна смисла, стануваат изразено инертни, без каков било мотив за сите активности кои претходно им причинувале задоволство или биле нивна секојдневна преокупација. СТРАВОТ ОД ГУБИТОК НА СЕКСУАЛНАТА МОЌ Повеќе истражувања ги имаат опишано негативните психолошки ефекти од губитокот на едниот или двата тестиси. Губитокот вообичаено води до нарушена перцепција за сопственото тело, намалена самодоверба, чувство на губиток на сопствената вредност како личност, но, пред сé до чувството на губиток на сопствената сексуалност. Во одреден број случаи, најчесто по хируршките интервенции на простатата доаѓа до реални проблеми од т.н. соматска природа, кои се манифестираат во вид на еректилна дисфункција или едноставно, импотенција. Меѓутоа, во многу случаи се јавува еректилна дисфункција единствено од психичка природа, која настанува или поради склоноста кон “фиксираност“ на вообичаено постоечкиот несвесен страв од кастрација или, пак, поради неадекватната информираност за последиците

М ОТ ИВ И УПО РНО С Т Јасно е дека во голем број случаи ситуацијата на сексуален план не е иста по оперативниот зафат како онаа пред тоа. Сепак, постојат и медикаменти кои во голема мерка можат да ги подобрат ваквите несакани состојби. Во ваквите случаи битно е да им се укаже на пациентите дека со текот на времето, доколку се упорни и мотивирани, ќе можат да постигнат сосема задоволувачко сексуално функционирање. од хируршката интеренција, кога импотенцијата се антиципира како неминовност. КАКО МОЖЕ ДА ПОМОГНЕ ПСИХОЛОШКОТО СОВЕТУВАЊЕ? -Психолошкото советување пред сé треба да се насочи во правец на сузбивање на стравот од повторна појава на болеста. Хроничната анксиозност т.е. хроничниот стрес врзан за деноноќното „живеење во неизвесност“, кој драстично го намалува квалитетот на живеењето, треба што побргу да се сузбие. -Најважно е личноста што побргу да се врати назад од патот кон стравот и депресивноста, да се поврати мотивацијата за живот и самодовербата и да се надмине уверувањето дека не може квали-

   

тетно да се живее како претходно. Психолошкото советување главно се занимава со надминувањето на „стресот на промената“, во смисла на поддршка во однос на прилагодувањето кон новонастанатата ситуација. -Психолошката поддршка оди во правец на зајакнување на самодовербата и разбивање на предрасудите во однос на големиот расчекор меѓу имагинарната и реалната загуба. -Психолошкото советување ќе помогне да се прифати хируршката интервенција т.е. последиците од интервенцијата без да се наруши чувството за сопствената вредност како личност, т.е. без појава на чувство на „губиток на вредноста“ на личноста, како и на губиток на машкоста и сексуалноста.



         x x

   !" #      !" # #  #  

$## -%#    " # &%#  #   . '     (#. 60 /48 &   : ) - *#   #:  )  –  + : 2550-713 www.biohol.com.mk

Coriolus-MRL #       (    Coriolus MRL е добиен со директно таблетирање на биомаса од дрвенестата печурка Coriolus versicolor која e одгледувана на стерилен супстрат.Повеќевековната широка употреба на печурката Coriolus versicolor во традиционалната кинеска и јапонска медицина, денес е прифатена и во современата медицинска пракса. Содржи: Протеински сврзан полисахарид К (PSK) или Кrestin, слободни полисахариди, протеоглукани, ензими, секундарни метаболити (терпени, алкалоиди, стероиди) Дејство: Неспецифичен имуностимулатор - Противтуморно - Антивирусно, клинички докажано дејство против HPV и Epstein-Barr вирусот. - Антимикробно Употреба: Како дополнителна терапија кај пациенти со онколошки заболувања (рак на јајници, дојки, простата, бели дробови и дебело црево). Ги намалува несаканите ефекти при лекување со хемотерапија и радиотерапија. Им го подобрува квалитетот на животот и го окрепува имуниот систем. - Заштита од генитални вирусни инфекции (HPV) - Ги намалува симптомите при Синдром на Хроничен замор, Синдром на надразнето црево и имунолошка слабост - Заради антиоксидативната активност, погоден е и при грип и остри вирусни инфекции Препаратот Coriolus MRL tabl. може да го набавите во подобро снабдените аптеки. Произведува: BIOSANA, Холандија за Mycology Research Laboratories, Ltd. (MRL), Англија; Увозн��к: БИОХОЛ Скопје тел: 22550-713 www.biohol.com.mk

27

29

 Артерија

   „  ” 

      

Ерик Ујкановиќ го лекувале од хипертензија, но немал никакво подобрување. Откако завршил во „Аџибадем Систина”, д-р Жарко Христовски тргнал во потрага по одговорот: зошто човек кој цел живот страда од низок притисок наеднаш има проблем со висок притисок. Дијагностициран е причинителот - сите три магистрални крвни артерии му биле во очајна состојба. Потоа сé било полесно!

К

ога човек кој цел живот има низок притисок наеднаш ќе се соочи со другата крајност - висок притисок, тоа е сигнал дека може да се случува нешто сериозно во организмот. 63-годишниот пензионер Ерик Ујкановиќ ќе ја почувствува сета мака и болка од еден ваков драматичен пресврт со неговиот притисок. Цели два дена ќе мине низ неколку докторски ординации и прегледи, кои главно ќе завршуваат со терапија за смирување на притисокот, ама од тоа нема да се чувствува подобро. И тогаш ќе го побара и ќе го најде спасот во Клиничката болница „Аџибадем Систина”. Добриот дијагностички пристап на д-р Жарко Христовски ќе ги лоцира артериите како причина за страдањата на Ујкановиќ, кој на Одделот за кардиологија ќе го почне својот втор живот.

КАКО ДА МИ ЕКСПЛОДИРА БОМБА Денес присетувајќи се на критичната ноќ, г. Ерик ги опишува своите чувства во тие мигови како многу силни. „Беше околу 3 часот по полноќ кога наеднаш почувствував болка, како да ми пукна нешто во главата. Како да ми експлодираше бомба. Почувствував некакво гушење, се исправив, но имав чувство како да паѓам од голема височина. Тогаш почнав да се удирам со рацете по главата. Наеднаш главата ми отиде сосема на лево, барем така мислев во тие мигови. Срцето ми чукаше како ненормално. Сепак, бев свесен дека сум жив”, го објаснува

Ујкановиќ хаосот што тогаш му се случувал во главата, а кој неколкуте ординации потоа ќе го дијагностицираат како хипертензија. Д-р Христовски се согласува дека доминантен симптом на хипертензијата е вртоглавицата. Но, кога Ујкановиќ бил хоспитализиран во „Аџибадем Систина” почнале да трагаат по причините: зошто човек кој страда од низок притисок наеднаш добива силна вртоглавица! „Првично се сомневавме на оштетување на мозокот. Втората работа што ме заинтригира беше зошто несоодветно реагира на лековите за хипертензија. Сепак, електрокардиограмот беше стабилен, а и другите параметри покажуваа стабилност. На мозокот не-

маше никакви битни промени кои би ни објасниле зошто се појавила таа вртоглавица, тие невролошки симптоми кои пациентот го довеле во болница. Но, тогаш најдовме значајно критичко стеснување на десната каротидна артерија”, раскажува д-р Христовски за нивната успешна потрага по причинителот на болеста на Ерик Ујкановиќ. НИ ОЛЕСНИ И НАМ И СЕБЕСИ Состојбата во која се наоѓал пациентот налагала малку поагресивен дијагностички пристап. Христовски објаснува и зошто: „Едниот одговор на проблемите кои придонесуваат да се појави хипертензија се наоѓа во каротид-

         ,

       ното телце. Каротидната артерија влегува во мозокот, го контролира протокот и дава сигнал за тонус на крвните садови - колку јако се тие стегнати. Лоцирањето на тој проблем со каротидната артерија ја објаснува и таа дисрегулација тоа нагло појавување на покачен крвен притисок. Едноставно, телото добива погрешен сигнал дека нема доволно крв и дека треба да реагира следствено со стегање на крвните садови”. Инаку, претходно Ујкановиќ два дена барал спас на неколку докторски врати. А еве, како на 4 ноември 2010 завршил во „Аџибадем Систина”? „Ноќта повикавме Брза помош, а тие констатираа висок притисок и ми дадоа нешто за смирување,

„Уште неколкумина што претходно ги консултирав искажаа огромна доверба во д-р Жарко Христовски, го сметаат за голем стручњак, па мене ми олесна. Кога првпат лично го запознав стекнав уште поголема доверба, и се чувствував опуштено пред интервенцијата. Д-р Христовски, се сеќавам, ми рече: ни олесни и нам и себеси”, сега Ујкановиќ ги опишува тие моменти сосема смирено и опуштено. ФИНАНСИСКИ ДИЛЕМИ! Но, кога пристигнал во Клиничката болница „Аџибадем Систина” веќе не го држеле нозете. Дијагностицирано е дека каротидната артерија му е загрозена, и веќе следниот ден ја стентирале, ама

одат со поагресивно испитување заради финансиски интерес. Постои сомнеж кај пациентот. Дали е неопходно? Колку е неопходно тоа? Што значи тоа од финансиски аспект? Дефинитивно, тоа е кај сите пациенти. И разбирливо, тие со доза на скепса се двоумат, дали може да ја поминат дијагностичката процедура и поедноставно, од чисто финансиски мотиви”, ги нагласува д-р Христовски овие маки што на пациентот, покрај здравствените, му ја комплицираат состојбата. Дополнително, Христовски објаснува дека уште кога ја основале „Аџибадем Систина” како тим си потцртале едно правило плус - дека ќе ги постават нормите на работа како самите да се пациен-

Ерик Ујкановиќ: ДРУГИТЕ ЌЕ ДИГНЕА РАЦЕ ОД МЕНЕ „Кога таа вечер дојдов во „Аџибадем Систина” апаратите покажаа дека сé е в ред со мене. Меѓутоа, докторите, целиот тим, и покрај ваквите резултати од снимките, беа упорни до крај да се испита сé. Можеби на друго место ќе дигнеа раце- електрокардиограмот е во ред, ехото е во ред... Ваквиот нивен пристап ми го спаси животот”, ја дешифрира Ујкановиќ формулата за успех на Клиничката болница „Аџибадем Систина”. Во истиот контекст, д-р Жарко Христовски како клучен адут на „Аџибадем Систина” го нагласува токму мултидисциплинарниот пристап. Тоа значи дека се во можност на пациенот што е згрижен кај нив, во случајов на кардиологија, доколку му е потребен невролог, торакалец или специјалист од гастро или кој било друг оддел, да го обезбедат за 5 минути. со препорака да се јавам на матичен лекар. Сепак, синот ме однесе ноќта на дежурен лекар, кој ми даде инјекција за смирување на притисокот. Не ми беше подобро. Ме однесоа утредента на интернист, но повторно се заврши со инјекција за притисокот. А јас едвај одев”, се присетува Ерик, кому притисокот не му се спуштал и покрај инјекциите. Тој има два брата, едниот живее во Скопје, а другиот е во Германија. Ноќта кога доживеал неподнослива болка во главата не им јавил за да не се грижат. Но, откако состојбата не му се подобрувала, и покрај инјекциите, вториот ден се јавил на телефон да им се пожали дека умира. Неговиот брат од Германија веднаш му порачал дека финансиски ќе застане зад него, со директива веднаш да оди во приватна болница, и тоа токму во „Аџибадем Систина”.

му најавиле и дека ќе мора да продолжат испитувањата. А сето тоа, нели, чини пари. Шефот на Одделот за кардиологија, д-р Жарко Христовски, го апострофира како важен сегмент и овој момент, немедицинскиот - финансискиот, кој е прилично тежок за обичниот граѓанин на Република Македонија. Проблемот е што Фондот за здравство нема договор за соработка со Одделот за кардиологија при „Аџибадем Систина”. Таков договор оваа приватна клиничка болница има само со три сегментикардиохирургијата, васкуларната хирургија и Одделот за вештачко оплодување, ИВФ. „На братот на Ерик му објаснив дека треба да се прави инванзивно, селективно испитување на вратните артерии. Во очите на Ерик и на брат му видов една доза на недоверба. Знаете, постои една фама дека приватните болници секогаш

ти, ниту непотребни испитувања, ниту преголеми интервенции кои не се медицински оправдани. Така постапиле и во случајот со Ерик. Му го сугерирале тоа што му било неопходно. ИНТЕРВЕНЦИЈА НА ТРИ МАГИСТРАЛНИ АРТЕРИИ „Кога му кажавме на Ерик за коронографија, реагираше дека во неговото семејство никој никогаш немал проблем со срцето, а брат му имал само проблем со срцевиот ритам заради што одел на испитување во Нирнберг. Потоа не можеше да поверува во тоа што го виде - дека има над 90 отсто стеснување на каротидната артерија, што го знаевме, но и повеќесадовна болест- сите 3 магистрални крвни садови, артерии што го хранат срцевиот мускул, беа во очајна, многу лоша состојба. И кај Ујкановиќ го 31

 Артерија

направивме тоа што вообичаено не е пракса- направивме интервенција на 2 васкуларни корита на срце и на вратната артерија - бевме принудени да го направиме тоа”, раскажува д-р Христовски за тоа што му го спасило животот на Ерик, а во прв миг можеби звучело како непотребно испитување. Впрочем, адутот на „Аџибадем Систина” е мултидисциплинарниот пристап кон пациентот. Со други зборови, докторскиот тим ја става суетата на втор план. „Повикавме специјалисти од различни области во потрага по одговорот зошто од низок притисокот наеднаш станал висок. Во конкретниот случај решена е хипертензијата, па одевме кон дополнителни испитувања. Така откривме дека човекот е витално загрозен. Му објаснивме на пациентот дека се неопходни две интервенции на три магистрални артерии. Стентирање на едната каротидната артерија. Во втората интервенција, по десет дена, беа стентирани две коронарни артерии, и сé заврши како што треба и како што сите посакувавме. Веднаш по интервенциите притисокот си дојде на свое место”, го опишува д-р Христовски

ПЕНЗИОНЕРСКИ МАКИ СО СКАПИ ЛЕКОВ�� Ерик Ујкановиќ го споделува со јавноста и проблемот со лековите кои им се непходни по оперативните интервенции, а се прескапи, барем за еден пензионер. На пример, за него неопходниот клопидогрел месечно чини 30 евра. Д-р Христовски појаснува дека лекот се препишува за да не тромбозира местото каде што ставиле стент. Уште повеќе, ако не го препишат лекот на пациент како Ујкановиќ, тогаш ќе сторат кривично дело. За жал, овој проблем постои откако постои интервентната кардиологија и досега не е решен. На почетокот, кога лекот почнал да се препишува, месечна доза за еден пациент чинела околу 100 евра. Сега цената е падната бидејќи не е само оригинаторот на пазарот. Но, сепак, за многумина и натаму тоа е превисока ставка во семејниот буџет, а без него животот им е загрозен. ни системи, на јавно и на приватно здравство, дефинитивно не носи ефикасност. Здравствениот систем на една држава подразбира обезбедување на здравствени услуги за

под политичка контрола и не се во можност да функционираат како вистински менаџери. Не велам дека сите се неспособни или сите се способни. Поентата ми е во следново- ако јас сум осигуреник на Фондот, според мене, Фондот излегува од своите ингеренции мешајќи се во организацијата на болниците. Министерството за здравство дава лиценца на една приватна болница да извршува одредени медицински услуги, и затоа Фондот за здравство апсолутно нема право да ги ограничува пациентите во која болница ќе се оперираат. Пациентот има интерес да може да избере да го довери своето здравје таму каде што смета дека ќе добие подобра услуга”, Христовски ја елаборира накусо својата визија за реформа на здравствениот систем, која, секако, ќе се согласите, е во интерес на пациентите. Од друга страна, кога шефот на Одделот за кардиологија при Клиничката болница „Аџибадем Систина” зборува на ова тема поаѓа од реалноста, дека не можат пациентите да имаат неограничени права кога имаме ограничени средства. Но, сепак, суштината е дека сите што се осигуреници на Фондот би

д-р Жарко Христовски БЕЛИОТ МАНТИЛ НИ ГО ЗАЦРНИЈА ПОЕДИНЦИ „Пред овој разговор имавме пациент кој за вградување на апаратче што ќе го одржува во живот плати 15.000 евра. Овој податок може да создаде погрешен впечаток, доколку, се разбира, не знаете уште некој детал. Имено, нашата услуга чини 1.000 евра, а апаратот е скап. Исто така, не прифаќам генерализација на состојбите во здравството при што сите доктори добиваат етикета. Лошите искуства на пациентите со одредени доктори ни ги донесоа таквите епитети. Со други зборови, белиот мантил ни го зацрнија поединци”, е коментарот на д-р Христовски за одредени фами за својата професија. својот удел во средување на здравјето на Ујкановиќ. Ова е уште еден пример како понекогаш многу банални нешта можат да бидат сигнал за многу сериозен проблем. И самиот Христовски го коментира Ерик како редок случај кај кого биле проблематични важните артерии. ПРИВАТНИТЕ БОЛНИЦИ НЕ СЕ ДУШМАНИ НА ФОНДОТ Нашиот разговор со докторот и со пациентот полека мина на една системска тема - реформа на здравствениот систем. Според Жарко Христовски, корекциите во здравствениот систем на Република Македонија можат да се решат во рок од 3 до 5 години. Треба само да профункционираат пазарните законитости и во здравството. „Актуелната поделба на посеб-

граѓаните, без оглед дали тој како осигуреник ќе избере да оди во јавна или во приватна здравствена установа. Менаџерите на јавните здравствени установи се ставени КОРОНАРНА АРТЕРИСКА БОЛЕСТ „Напредува смртноста од коронарна артериска болест кај нас. Можеби сме веќе здодевни кога бараме да се прават сериозни испитувања, особено кога во семејството има такви случаи. Секој човек над 50 години, особено жените и мажите со наследен ризик фактор, мора да прават периодични контроли”, порачува д-р Христовски, прецизирајќи да се доведат под контрола на сите можни ризик фактори- контрола на притисокот, на дијабетот, на телесната тежина, редовни физички активности, совети за здрава исхрана.

требало да имаат право да избираат каде ќе се лекуваат. „Од каде дефиницијата дека приватните болници се најголемите душмани на Фондот кога е сосема обратно? Фондот треба да ги покрие стандардните улуги, а сé што е над тоа ќе треба пациентот да си го доплати”, дециден е д-р Христовски, а Ерик Ујкановиќ, кој воскресна во „Аџибадем Систина”, безрезервно го потврдува овој негов коментар преку своето лично искуство: „Многу е битно пациентот да ја преживее сета стресна ситуација во која се наоѓа кога се соочува со битка за животот. Многу ви олеснува фактот што се наоѓате во една болница во која сé е беспрекорно чисто, персоналот е љубезен во секоја пригода, не ви шетаат бубашваби низ собата, нема крвави чаршави, а докторскиот тим е на светско рамниште”.

33

   ЖИВОТ

       



БРАЧНАТА ДВОЈКА МИХАЈЛОВСКИ ГО ДОБИ СИНОТ МАКСИМ . ЗА АЛЕКСАНДРА ОВА Е ПРВО ДЕТЕ, А ТОНИ, ПАК, ПО ДВЕ ДЕЦЕНИИ, ПОВТОРНО СТАНА ТАТКО. СИМПАТИЧНИ И ДУХОВИТИ, МИХАЈЛОВСКИ ЗА „СИСТИНА ПЛУС” СПОДЕЛИЈА МИГОВИ ОД НИВНИОТ ЗАЕДНИЧКИ ЖИВОТ. СЕ ЗАПОЗНАЛЕ ПРЕД 7 ГОДИНИ , НО ЧЕТИРИ ГОДИНИ ПОДОЦНА СФАТИЛЕ ДЕКА СЕ РОДЕНИ ЕДЕН ЗА ДРУГ. АЛЕКСАНДРА ПОСАКУВАЛА МАШКО, А ТОНИ НАВИВАЛ ЗА ДЕВОЈЧЕ, ЗА ДА ЈА ПРЕКИНЕ ТРАДИЦИЈАТА НА МАШКИ ДЕЦА ВО СЕМЕЈСТВОТО. НО ВЕДНАШ НАПРАВИЈА КОМПРОМИС , СЛЕДНОТО ДА БИДЕ ДЕВОЈЧЕ

Ч

удни се животните патишта. Вака накратко Тони Михајловски ја опишува љубовната приказна со својата сопруга Александра. Се запознале случајно на секција по глума. Александра го носела својот брат Марко на часови каде учител бил Тони. Првпат се сретнале пред 7 години, но по четири години пријателство сфатиле дека меѓу нив има нешто повеќе. Како што вели Тони, едно пријателство прерасна во брак. Уште на почетокот и двајцата имале иста желба- да станат родители. Оваа улога си ја сфатиле сериозно, па секој месец биле во исчекување дали „работата” ја завршиле успешно. МИ ДОЦНЕШЕ САМО ШЕСТ ЧАСА

АЛЕКСАНДАР ПРЕСЕЧЕ - МАКСИМ! Максим е роден на 7 ноември 2011 година во 3 часот и 15 минути, во Клиничката болница „Аџибадем Систина”. Синот на Александра и Тони тежел 2440 грама, а бил долг 47 сантиметри. Инаку, името е по желба на двајцата родители, иако во игра било и Михаил според дедото на Тони. Долго време се двоумеле ама на крај пресекол постариот син на Тони, Александар. Демократија, нема што!

За тие напнати мигови, кога исчекувале „ќе биде или не” Александра и Тони денес имаат многу позабавен пристап кон настаните. Тони: Првата нервоза беше кога ќе ѝ дојдеше циклусот, сосема спротивно од другите кои се плашат ако им доцни. Е ние сакавме баш сега да ѝ доцни, море да не ѝ дојде (се смее). И постепено почнуваше да расте, да прогресира таа

ВО ПРЕТХОДНИОТ ЖИВОТ СУМ БИЛ ГИНЕКОЛОГ „Адреналинот е сосема ист, солзите се исти. Плачев од среќа и кога се роди Александар, и кога се роди Максим. Инаку, присуствував на породувањето и чувството е прекрасно. Најверојатно во претходниот живот сум бил гинеколог или сум требало да станам доктор! Немав никаков проблем, ниту се онесвестив ниту ми требаше некоја помош, освен што не бев наспан. Само еден час бев спиен, па така малку изгубив боја. Сакам да го поздравам д-р Слободан Дракулевски и да му понудам ако има потреба од асистент, да ме викне. Му се нудам во секое време”, му се препорачува Тони на докторот што го донесе на свет неговиот Максим. на н а” да д направам анализа. Резултатот бе б еше по еш п зитивен. Ми доцнеше само шест час ше аса Циклусот ми доаѓа на 28 де д ен на а и то оч чно во 4 часот наутро, и токм так му ака, а кога дознав дека сум бремена а ми до доцн цне цн еше само шест часа. То Т они: ни Па ни Па затоа кумот ни вели: ние о прв од в ден е знаевме дека е трудна, па ја а паз азиме, е ве е, ед дна наш ѝ даваме столче за да сед да едне не. А и ние веднаш им кажавме н нај на ајб блис ли ис ски к те те, уште додека Максим па п ату тува в ш ва ше е ко он матк ката (се смее). Тони се пофал То ли дека Александра р а бил ила а пр ривилеги ирана трудница, а зза а тоа оа бил л најјзасл лужен самиот тој. Це Ц ело ло лето мо м рал л да а се „смрзнува!” во ладна прос ла сторија под о клима. Како резултатт на то зу зул оа ду дури ри и се разболел. Но, бил по остој ојан ано о по покр кра ај неа, за што и да ѝ зза атр треба тре а. „АЏИБАДЕ ЕМ СИСТИНА“ ГИ МЕНУВА А КОДОВИТЕ

нерв не рвоз рв рво оза за, а, мис сл ла ам кај ка ај не ејјззе. е. Ал А Алек лек екса кса анд ндра ра: Зн нам м дек ека и То Тони се нерви се ер е рви в ра р ше ше ама а не п по ок ка аж жу ув ва аш ше е. Тон Тони ни и: Не Не,, ја јас зн з ам ам де ек ка тто окм му тој п тој то пе ери риод од тре реба ба да с си и ре ел ла ак кс си ира ан и да не ми ислиш сл лиш иш на ни н шт што, што о, за ед едно носс тавн тавн та но да д дојјде д сам амо по о себ бе е. З Зн начи та та ака ка беш еше ше то тоа, а таа се нер нерви вира ра аше ше ш е е,, јас н ја не е се не н рв рвир ра ав в. И ед еден ен ден ен ми р че ре е: м ме ен не е ми до д цн ц и, ја ас ќе од ас одам ам да ку да уп пам пам ам те ес ст. т. И тес есто то от п по ока ажа жа дв ве е црти цр рти, ти, шт ти што знач зна зн ач чи де д ка ка е бре рем рем ме ена ен на. За амо м ли лив в да да ми го о објјас асни тес асн есто тот. т. Ал А лек екс санд са санд ндра р : Ви ра ид до ов на на те ес стто от дв д в ве е цр црти ти и ама едн днат ата ат аб бе еше ше побл обле об леда леда (с се см смее ее). ее) Тон То Тони ни и: и: Ја Ј с, пак, ак, с ак си и рек еков, шт што о а о е по ак побл обл блед еда а,, важ ажно но се две цр рти, и ак а ако ко н не е си бр брем ем мен на не ема аше е воопш пш шт да се то е обо бои и втор вттор о ат ата црта а. Но о, ми вр рати атти со о: Е тти и мно огу гу зна нае еш, и оттид иде и ку купи и втор то ор те тест ст.. ст Алекса Ал Алек екса ек анд ндра ра р а: Сл С ед едни иот ден ен вед ед-наш на ш от отид тид идов дов ов во „А „Аџи џиба бад дем Си Систти-

Ал А лекса санд нд н дра ра има мала л нормална бремен мен но ост ст, бе безз н не еко к и пр проблем и редовно г слу ги луш шала а со ов веттит ите е на докторите од Кл лин инич ичк та бол ичка олн ница „Аџ Аџиб и адем Систтин ина” а”. Во меѓѓув увре реме е, со нетрпение ја а оче чекува ала пре р ми м ер рат а а на н новиот фи ф илм лм на То Тони ни и. Но о пла лано нови вите им ги изме изме из меш ша а Мак кси сим. сим. м Се р ро оди ди еде ден н месец пор по ра ано. Ин Инак ак ку, у Мак а с си им е 80 00. дете штто с ш се е ро од дил и о во Кли л ни ичк чката болница ц а „Аџ Аџиб ибад дем Сис исти ина на”” во 2011 годин . Н на Но о им маат ушт ште е ед едн на статистика. на Алек Ал ле ек кса санд ндра гор орд рдо до каж ажува дека по ттр ри месе месе ме с ци е прват рв вата тр рудница која се пор по поро ро оди ил ла а спонттано о бе б з анестезија. То они и, па ак, по дв д е децении повторно н о ста тан на таттко на о. Вели дека разликата е го оле л м ма а. На Напр реднати се количките, кр рев евет етчи ињатта а, дури и пелените. Кога му се р му ро оди ил првиот син Александар го пов го о ив ивал але во пелени кои потоа се пе п ер ре еле ле, пеглале. Во тоа време немале фо ф ото тографии од ехо, ниту, пак, го знаел е ле по п лот. Сé било на претпоставка. Тони: Пред 21 година, кога ми се роди Александар, зборувавме под перо нџере, јас од доле викав, не можевме да ги видиме ни жените ни бебињата. Имавме ме е чувс увст ув ство де ека ни се затворен во ни о не еко к ј инте терн нат, глупаво звучи, но н о, не о, нека ако како во в затвор. „Аџибадем Сист Си сти ина а” ги ме а” менув ва кодовите на тоа како о тре еба да иззгледа едно родилиш ли ште каде ште шт е што тр реба да се раѓаат мак ма кедо онс н ки ите е дец ца, како треба да се тре ет раат тр етир труд удниц ците. Вака треба да изгглед из е а мо одерна европска болница, вак ва кви треба кви кв ба да би идат сите болници. Сé é беш еше пр рек красн сно, уште на влезот по очн ну ув вај а ќи од па аркинг службата до до октто ор рит и е, се естр рите, сопствениците - сé é е на н нив во. „Аџ А ибадем Систина” тр реба а да бид де пр ример за сите други болн бо ници. и Јас с раззликата ја почувству-

вав лично, а ќе ја почувствуваат и сите други што имале искуство да им се родат бебиња во државните болници, тука ќе ја видат таа огромна разлика. Александра: Јас ќе продолжам да доаѓам во Клиничката болница „Аџибадем Систина”. Оваа болница ќе биде изборот и за лекување на моето дете. АЛЕКСАНДРА Е НЕГОВ ХЕРОЈ Инаку, Александра сакала момче а Тони девојче бидејќи во неговото семејство по традиција се раѓале повеќе машки деца. Но веднаш си направија компромис - второто ќе биде девојче. До остварувањето на овој план, целото семејство се подготвуваа за новиот член, а обврската околу Максим најсериозно си ја сфатил Тони. Тони: Планирам да си купам една вештачка дојка, видов се продаваат, така што дури до таму планирам да ја одменам Александра (се смее). Ги преземам сите обврски и овие денови додека таа е во болница. Пробав да бидам добар домаќин, да го подготвам станот за влегувањето на новиот член дома, а стојам на располагање 24 часа, како што стоев и додека беше бремена. Не се плашам од ова. Да, по 21 година повторно станувам татко, но никогаш не е доцна, ако се има желба и ако Господ ти подари не треба да престанеш да го правиш тоа. Александра: Се договоривме да го капеме заедно јас и Тони. Во секој случај имам искуство и со брат ми со кого сме разлика дури 15 години. Веројатно ќе се снајдеме, не ми изгледа страшно сето тоа. Опкружени сме со мали дечиња, а ќе имам помош и од мојата старосватица која живее блиску до нас. Таа ќе биде втората мајка. Покрај многубројните ангажмани, Тони ќе треба да најде време и за новата улога - татко на Максим. Вети дека целосно ќе се посвети на своето семејство и на сопругата Александра за која гордо кажува дека е неговиот херој.

35

'+  - & # #%+   ,  % 14 # %-   # # + 

ДИЈАБЕТЕСОТ-ГЛОБАЛНА ПАНДЕМИЈА

Според најновите податоци на Меѓународната Федерација за Дијабетес, објавени во последното 5-то издание на Дијабетес Атласот се очекува бројот на лица заболени од дијабетес да порасне од 366 милиони во 2011 г. до 552 милиони до 2030 г. доколку не се преземат итни активности.         

             .                  183                  .           : x 80% o                    . x 78,000           1. x                 

40-59 

“           ,                    ”

 ! "  , #                 (IDF). “   $        2011        

&    & .'              ”. # &    : “#     *                              /     .  2011               ”. $    ;    $        /                /    ;         .    '# # '+        14 # %. $         ;              &       (IDF)    -  .                       ;          . $             1991                    $   <       ,                                . $           &        

 2007   

 ;  =    61/225     

. $         ;    

                        ;   ;  

          . ?  

;     ,          14  ,            ' ,     @  ' ,                   1922  . A                2009-2013  . $   ;   2011    „      . $“. B   $            –               ;     ;       -         . < ;                .        

       . $                            

. $                             .        

                   

  ;      . C                

     ;      ;    ,           ,       ;          ,         ,   ;            .    

                       '    '     9 ;  '9                 ;

          

   . " 

         .                         .       < &# %#  ! =# !"

+    #   .   #   >#,  ># %@!# #    A#    !  #B+#     # # B+.  : •        ,    , E 

              ;            

      E     

    •        (  )             ;  ;     

           ;           •            ;         /      ,       ;       

                   •                 ;              2            ;       .

?  & 

   - www.idf.org

37

Подготви Д-р Неџип Џем Киначи, Специјалист по нуклеарна медицина – ДАН доктор

ПРЕМНОГУ ПРОИЗВОДИ СО РАФИНИРАН ШЕЌЕР И СКРОБ МОЖАТ ДА МУ НАНЕСАТ ГОЛЕМА ШТЕТА НА МОЗОКОТ, ДИГЕСТИВНИОТ И ИМУНОЛОШКИОТ СИСТЕМ КАЈ ДЕЦАТА. КАКО РЕЗУЛТАТ НА ОВА МОЖЕ ДА ДОЈДЕ ДО РАЗЛИЧНИ НАРУШУВАЊА, КАКО ШТО СЕ ПРОБЛЕМИ ВО МЕНТАЛНАТА СОСТОЈБА, ПРОБЛЕМИ ПРИ УЧЕЊЕТО, ПРОБЛЕМИ ВО ОДНЕСУВАЊЕТО. ЗА ДА ИМ ГО СОЧУВАМЕ ФИЗИЧКОТО И МЕНТАЛНОТО ЗДРАВЈЕ НА ДЕЦАТА, ТРЕБА ДА СЕ ИЗБЕГНУВААТ ПРОИЗВОДИ ШТО СОДРЖАТ БОИ, АНТИБИОТИЦИ, ХОРМОНИ, ЗГУСНУВАЧИ И ДРУГИ АДИТИВИ. ОВА МОРАМЕ ДА ГО НАПРАВИМЕ ЗА СЛЕДНИТЕ ГЕНЕРАЦИИ!

   

     

            

С

екое дете ја носи семејната генетика во себе. Ако мајката или таткото, а понекогаш и обајцата, имаат некоја генетска мутација, постои можност слична состојба да се појави и кај децата. На пример, идентификувани се преку 103 гена за коишто се смета дека предизвикуваат аутизам. Она што најмногу привлекува внимание се некои генетски мутации кои се идентификувани само кај детето, но не и кај другите членови на семејството, што значи дека се стекнати. Очигледно е дека факторите за ова лежат во животната средина, а кога станува збор за деца, на прво место е неправилната исхрана. ШТЕТНОСТА НА „БРЗАТА ХРАНА” Дневната исхрана на многу деца содржи големи количини шеќер, рафиниран скроб, кола пијалоци, синтетички масла, прехранбени бои, различни адитиви и конзерванси. Овој тип на исхрана вклучува многу високоенергетски материи, но истовремено е и дефицитарна затоа што ��едостасуваат основните хранливи материи. Она што го нарекуваме “брза храна” ,според научните истражувања на многу експерти за исхрана, нема никакви хранливи вредности. Ваквите производи се причина за промените кај децата во однос на способноста на децата да учат, нивната ментална состојба и однесувањето. Слабата исхрана значи слабо здра-

вје. Често и самите им го нарушуваме здравјето на своите деца сервирајќи им храна што лесно се приготвува или се купува готова. Со ваквата исхрана внесуваме недоволно или воопшто не внесуваме материи што се важни за виталните функции на нашиот организам и мозок. КОНЗЕРВАНСИТЕ - ФАКТОР ЗА АГРЕСИЈА Истражувањата покажуваат дека храната што содржи конзерванси е потенцијален фактор за појавата на агресија, хиперактивност и проблеми во однесувањето на децата. Европската унија донесе закон со кој од 15 јули 2010 год. задолжително е на етикетата на прехранбениот производ да се наведе присуството на азо бои, растворувачи, тешки метали и материи што ја нарушуваат работата на ендокриниот систем. Откако некои научни публикации понудија докази дека посебно прехранбените бои кои ги носат ознаките Е-102, Е-104, Е-110, Е-122, Е-124 и Е-129 предизвикуваат нарушување на вниманието и хиперактивност кај децата, на етикетите на производите што ги содржат овие состојки мора да се напишат и последиците од нивното конзумирање. Најчесто во храната се додава желатинот, којшто е поевтин од другите хемикалии, а се прилагодува на нивната конзистентност и боја и влегува во составот на вештачките засладувачи и различни хемикалии што се користат за

подобрување на вкусот на прехранбените артикли. ПОГОЛЕМИ ПЛОДОВИ - ПОМАЛКУ ВИТАМИНИ Употребата на згуснувачи како што е пченкарниот скроб при производството на кисело млеко со ниска масленост или вештачки засладувачи и слични додатоци значи и помала хранливост на прехранбените производи. За да се продолжи рокот на траење на едно природно пробиотичко кисело млеко се додаваат конзерванси коишто ја уништуваат пробиотичката карактеристика, којашто е многу важна за нашиот дигестивен и имунолошки систем. При производството на готова храна се користат материи за кои е докажано дека се многу штетни за нашето здравје, но се употребуваат затоа што се евтини: хидрогенизирани масти, конзерванси, кожа и коски во прав и други слични материи. На местата каде што се продава брза храна се користат растителни масла за готвење на висока температура и при овој процес се ослободуваат штетни масни киселини. Сè повеќе луѓе купуваат намирници од супермаркетите, при што ги бираат поголемите плодови овошје или зеленчук. Најчесто ова значи „послаба количина витамини и минерали”, како и „тотално отсуство на потребниот хормон”. Во последно време на ова се додадоа и генетички изменетите растенија и животни.

ИСФРЛЕТЕ ГО ШЕЌЕРОТ!

ПРЕМНОГУ ШЕЌЕР - ОПАСНОСТ ЗА МОЗОКОТ Повеќето од вештачките засладувачи се произведуваат од синтетички хемикалии. Иако додадените вкусови и мириси се толку слични на природните што не можат да се разликуваат, сепак, тие не се природни. При производството на овошни сокови и газирани пијалоци кои се присутни на светскиот пазар генерално се употребуваат големи количини шеќер. Нема хранлива вредност, но дава многу енергија. На пример, во едно пакување од 330 мл кола има 25 гр шеќер. Ако нема шеќер, тогаш има вештачки засладувачи. За нив е докажано дека се посебно штетни за децата. Нивната редовна употреба може да доведе до значително намалување на нивото на минерали во организмот. Нашите деца се можеби зависни од храна што содржи шеќер и скроб. Премногу производи со рафиниран шеќер и скроб можат да му нанесат голема штета на мозокот, дигестивниот и имунолошкиот систем кај децата. Како резултат на ова може да дојде до различни нарушувања, како што се проблеми во менталната состојба, проблеми при учењето, проблеми во однесувањето. Покрај ова, хранејќи ги лошите бактерии во цревата, се отвора пат кон нарушување на цревната флора. Се нарушува проодноста на цревата и се јавуваат проблеми при ресорпцијата на витамините и минералите што се важни за нашиот организам. На овој начин се нарушува биохемијата на телото и слабее дигестивниот систем.

Сетете се дека до пред неколку векови рафинираниот шеќер воопшто не бил присутен во нашите животи. Сé уште не бил откриен. Значи, во текот на изминатите пет илјади години шеќерот не бил потребен во животот на човекот. Ако е така, исфрлањето на оваа лоша навика воопшто нема да доведе до некаков недостаток. СТОП ЗА ПРОИЗВОДИ СО БОИ И ХОРМОНИ Храната и навиките во поглед на исхраната кај повеќето деца имаат клучна улога за менталното и физичкото здравје. Затоа, за да им го сочуваме физичкото и менталното здравје, треба да бидеме многу внимателни и да се информираме во врска со производите што

  Аутизам

ги користиме за нивната исхрана. Исто така важно е во какви услови се чуваат намирниците, а многу важно е и во што се спакувани (пластични шишиња и друга пластична амбалажа). Треба колку што е можно повеќе да се вложи напор да се користат природни производи, со што подолг рок на траење, да се избегнуваат производи што содржат бои, антибиотици, хормони, згуснувачи и други адитиви. Ова мораме да го направиме за следните генерации. Во многу блиска иднина во нашата земја болестите нема да бидат во прв план туку индивидуалниот третман на секој пациент и ќе се дава приоритет на влијанието на храната на нашите гени (Нутри-Геномицс). Благодарение на овој пристап ќе може да се премости појавата на мутирани гени. Така многу болести што се поврзани со стекнати генетски мутации делумно или целосно ќе бидат искоренети.

КОРИСНОСТА НА ОМЕГА-3 Денешните деца место храна приготвена со природни масла, како што е ладно цеденото маслиново масло, конзумираат производи што содржат или се приготвени со лоши масти, како што се хидрогенизираните растителни масти и рафинирани масла. Сé повеќе се конзумираат готови колачи, торти, слатки, бисквити и слични производи коишто поминале низ повеќе фази на обработка. Меѓутоа, за развој на мозокот и негово правилно функционирање потребни се есенцијални масла, како што се омега-3 и омега-6. Тие не ги произведува нашиот организам и мораме да ги внесуваме преку исхраната. Најдобар извор на есенцијалните масла се морските плодови. Меѓутоа, сé поголемото загадување на морињата во последните 20 години претставува пречка за директно користење на овој извор на исхрана. Наместо ова, мора да се настојува да се користи рибино масло што е прочистено од тешки метали. Последните истражувања покажуваат дека, за здравата состојба на дигестивниот систем, срцето и мозокот на децата во исхраната треба да им се додава омега-3, што помага во надминувањето на проблемите со читањето, пишувањето, вниманието, помнењето. Значајно подобрување се постигнува кај проблемите во однесувањето со кое децата си наштетуваат и себеси и на околината.

39



Пневмонија

Подготви д-р Оливер Јовковски, специјалист пулмоалерголог

         ВОСПАЛЕНИЕТО НА БЕЛИТЕ ДРОБОВИ ИЛИ ПНЕВМОНИЈА ПРЕТСТАВУВА АКУТНА ИНФЕКЦИЈА НА БЕЛОДРОБНОТО ТКИВО. МОЖЕ ДА БИДЕ ПРЕДИЗВИКАНА ОД БАКТЕРИИ, ВИРУСИ, ГАБИЧКИ, А МОЖЕ ДА НАСТАНЕ СО ВДИШУВАЊЕ НА ПРАВ, ХЕМИСКИ СУПСТАНЦИИ , ХРАНА ИЛИ ПОВРАТЕНА СОДРЖИНА. КАЈ МЛАДИ И ЗДРАВИ ЛИЦА ЛЕКУВАЊЕТО СЕ СВЕДУВА НА АНТИБИОТИЦИ И ОДМОР. НО АКО СЕ РАБОТИ ЗА НЕМОЌНИ И ХРОНИЧНО БОЛНИ, ВОСПАЛЕНИЕТО НА БЕЛИТЕ ДРОБОВИ МОЖЕ ДА БИДЕ ОПАСНО ПО ЖИВОТ. ОПИС НА БОЛЕСТА

СИМПТОМИ

остојат два вида воспаление на белите дробови или пневмонија: типична бактериска или атипична. Бактериската пневмонија најчесто ја предизвикуваат следниве бактерии: пнеумокок, хемофилус инфлуенца и мораксела катаралис. Атипичните пневмонии ги предизвикуваат бактериите како: микоплазма, хламидија, легионела, но и некои респираторни вируси. Големите епидемии се појавуваат во одреден период, на секои 4-6 години.Најчесто епидемиите почнуваат во есен, се развиваат постепено и траат повеќе месеци, сé до пролет.Тогаш често заболуваат училиштните деца и постарите лица. Респираторните вируси се многу чести причинители на пневмонија кај децата, особено оние помлади од 5 години.

Типични симптоми се: кашлица, обично со искашлување секрет, температура и понекогаш болка во градите. Најчесто симптомите се развиваат во текот на неколку дена. Бактериската пневмонија многу често се развива како компликација на инфекциите на горните дишни патишта. Почнува наеднаш со чувство на студ и треска. Карактеристични симптоми се појава на треска со температура, отежнато дишење, кашлица и болки во градите. Постарите болни лица можат да имаат еден од следниве симптоми: температура, кашлица, чувство на омалаксаност и конфузност поради намалениот кислород во крвта.

П

КОЈ МОЖЕ ДА ЗАБОЛИ? Лицата постари од 65 години имаат поголем ризик од воспаление на белите дробови. Кај нив пневмонијата е тешка и неретко завршува фатално. Во ризичните групи спаѓаат и малите деца чиј одбранбен систем не е целосно развиен. Исто така, тука спаѓаат и лицата кои имаат нарушен имунолошки систем како последица од најразлични болести: С��ДА, хронични срцеви и белодробни болести или поради отстранување на слезината, потоа лицата на хемотерапија или на долготрајна имуносуспресивна терапија. Пушењето ги оштетува дишните патишта, а алкохолот го намалува имунолошкиот систем кој се бори против инфекции.

АТИПИЧНИ И ВИРУСНИ ПНЕВМОНИИ Атипичните пневмонии имаат помалку изразени симптоми од бактериските бидејќи симптомите се развиваат постепено.Температурата расте постепено и може да достигне многу високи вредности, но многу ретко е придружена со треска. Чести се и други симптоми како на пример: главоболка, болка во мускулите и зглобовите, општа слабост и замор, а некогаш и гадење со повраќање и дијареа. Кашлицата обично се манифестира по 3 до 4 дена, најчесто е сува со тешко искашлување. Поради некарактеристичните симптоми дијагнозата се поставува подоцна за разлика од бактериската пневмонија, често по рендгенска снимка на белите дробови. Вирусните пневмонии обично не се разликуваат од останатите, но по симптомите и знаците на болест се слични со атипичните пневмонии.

Превенција ВАКЦИНА И ХИГИЕНА Иако некои од причинителите на пневмонија се заразни, болеста обично не се пренесува од еден на друг човек. Воспалението на белите дробови е резултат на ослабен имунитет. Ви советуваме неколку работи за да го зајакнете својот имунитет. -Сите лица постари од 65 години и млади хронично болни лица треба да се вакцинираат. Вакцинацијата против грип се врши секоја година во есен. Вакцинирање против пнеумококни болести овозможува подолга заштита и ревакцинација се препорачува на секои 5 години. Особено е важна оваа вакцинација за лицата кои немаат слезенка. -Редовно одржувајте ја хигиената на рацете. Рацете во текот на целиот ден доаѓаат во контакт со многу предизвикувачи на пневмонија. За да ја намалите изложеноста на микроорганизмите, редовно мијте ги вашите раце. -Не пушете. Пушењето ја оштетува природната одбрана против респираторни инфекции. -Грижете се за себе. Доволно одмор, правилна исхрана и умерена физичка активност можат многу да ви помогнат во зајакнување на имунитетот. КАКВИ ИСПИТУВАЊА СЕ ПОТРЕБНИ? Иако повеќето пневмонии не се опасни по живот, воспалението на белите дробови не смее да се замени со настинка или со грип. Секогаш кога имате кашлица

и температура кои траат подолго, отидете на лекар. Исто така, обрнете внимание ако забележите конфузно однесување кај постарите лица. Пневмонијта се дијагностицира со рутински преглед кој се состои од преглед на белите дробови со стетоскоп, рендгенска снимка на белите дробови и лабораториски анализи. ЛЕКУВАЊЕ Лекувањето зависи првенствено од причинителот на болеста. Бактериската пневмонија: се лекува со антибиотици. Иако многу брзо ќе почувствувате подобрување од терапијата, земајте го антибиотикот доволно долго, односно почитувајте ги препораките на лекарот. Ако ја прекинете терапијата порано, може да ви се повтори болеста. Атипична пневмонија: иако некои вирусни воспаленија на белите дробови се лекуваат со антибиотици и антивирусни лекови, сепак, најважно е да се консумираат многу течности и, секако, одмор. Понекогаш е потребно подолго време болниот да заздрави од вирусна пневмонија за разлика од бактериската. ПРОГНОЗА Сериозноста на оваа болест зависи од целокупната здравствена состојба на пациентот, како и од видот на воспалението. Но ако се работи за немоќни и хронично болни, воспалението на белите дробови може да биде опасно по живот.

41

  Миозитис

Подготви д-р Светлана Крстевска - Блажевска, педијатар

        ЧЕСТО ПРИ НАСТИНКА ИЛИ ГРИП ВЕ БОЛАТ МУСКУЛИТЕ. СЕ ПРАШУВАТЕ ЗОШТО? ДАЛИ СЕ РАБОТИ ЗА НЕШТО СЕРИОЗНО? СИСТИНА ПЛУС ВИ ГИ ДАВА ОСНОВНИТЕ ПОДАТОЦИ ПОВРЗАНИ ЗА ВОСПАЛЕНИЕТО НА МУСКУЛИТЕ

В

ирусите најчесто предизвикуваат воспаление на дишните патишта. Иако ова е најчесто воспаление, вирусите „се виновни” и за воспаление на други органи и ткива, меѓу кои и мускулите. Медицинскиот термин за воспаление на мускулите е миозитис

„НАЈЧЕСТ ПРЕДИЗВИКУВАЧ НА ВОСПАЛЕНИЕТО? Најчест предизвикувач на воспалението на мускулите е вирусот на грипот (тип А и тип Б ). Миозитот предизвикан од вирусот на грип е состојба која поминува спонтано и не бара посебна терапија, токму затоа медицински се нарекува бениген акутен миозитис. Покрај вирусот

на грипот и други вируси може да предизвикуваат бениген акутен миозит. Најчесто тоа се група на стомачни вируси и други вируси кои ги напаѓаат дишните патишта. „КОГА НАЈЧЕСТО СЕ ЈАВУВА ИНФЕКЦИЈАТА? Инфекцијата со вирусот на грип најчесто се јавува во зимските месеци и обично се

манифестира со температура, главоболка, кашлица и течење од носот. Воспалението на мускулите е најчесто кај децата. Најголем број од случаите со вирусен миозит се јавуваат кај училиштни деца, но се среќаваат и кај другите возрасни групи.

потребно да се земе примерок на крв за да се измери нивото на мускулните ензими. „КОЛКУ ДОЛГО ТРААТ СИМПТОМИТЕ? Најчесто симптомите на болка и слабост во мускулите траат три до седум дена. Вредностите на мускулните ензими се нормализираат за три недели.

„КОИ СЕ СИМПТОМИТЕ НА ВИРУСНИОТ МИОЗИТ? Симптомите на вирусниот миозит обично се јавуваат три дена по почетокот на симптомите на воспаление на дишните патишта. Симптомите се драматични и застрашувачки затоа што се јавуваат наеднаш, обично при станување од спиење. Децата чувствуваат јака болка во нозете, особено во потколениците со неможност за стоење и одење. Покрај болки во мускулите на нозете, децата може да чувствуваат болки и во другите мускули, а воедно имаат и симптоми на респираторна инфекција како што се фебрилност, главоболка,

Noviot

течење од носот, грлоболка и други симптоми од горните дишни патишта. „КАКО СЕ ПОСТАВУВА ДИЈАГНОЗАТА? Најважно е детето или родителот да опише каде е лоцирана болката или слабоста на мускулите и колку долго трае. Докторот е должен да обрати поголемо внимание на мускулите за да одреди кои дијагностички тестови треба да ги направи. Дијагнозата се поставува со лабораториски тест за кој е

„КАКО СЕ ЛЕКУВА ВИРУСНИОТ МИОЗИТ? Децата кои имаат вирусен миозит треба да примаат лекови против болка. Не е потребен друг третман затоа што болеста за неколку дена се повлекува. Покрај аналгетици, децата треба да внесуваат доволно течности како и при секоја друга вирусна инфекција. По повлекување на болката и слабоста во мускулите, децата за неколку дена почнуваат нормално да одат без никакви последици од прележаното воспаление на мускулите.

- samo edno pakuvawe za cel mesec MO]EN ANTIOKSIDANS Za{tita od slobodni radikali

ÍÎÂÎ

Za{tita od zabrzano stareewe na site tkiva

PREVENTIVNA UPOTREBA periodi zima i prolet pu{a~i zgolemena fizi~ka aktivnost

Mojaomtin zdaen vit cel

POMO[NA TERAPIJA PRI NASTINKA I GRIP

ÒÀÁËÅÒÈ ÑÎ ÏÐÎÄÎËÆÅÍÎ ÎÑËÎÁÎÄÓÂÀŒÅ 500mg

Çàåäíî êîí çäðàâ¼åòî Pred upotreba vnimatelno da se pro~ita upatstvoto!

^lenka na grupacijata Teva

43

Brzo UHxHQLH

Za glavobolka, zabobolka, menstrualna bolka, bolka vo zglobovite i muskulite.

ıńŏŇʼnŕŌőĵŅŔŋŒŌňŒŏŇŒŖŔńŬőŒŒŕŏŒŅŒňŗņń ŒňŔńŋŏŌśőŌŖŌœŒņŌőńŅŒŏŎńŎńŎŒŇŏńņŒŅŒŏŎń ŋńŅŒŅŒŏŎńŐʼnőŕŖŔŗńŏőńŅŒŏŎńŅŒŏŎńņŒ ŋŇŏŒŅŒņŌŖʼnŌŐŗŕŎŗŏŌŖʼn

ıńŏŇʼnŕŌőĵŕŒňŔŊŌőńœŔŒŎŕʼnőőńŖŔŌŗŐ.

Koga bolkata povikuva ... SRVWRL%U]RUHxHQLH.

ĬŋőʼnőńňʼnŖʼnŬńŅŒŏŎńŖńŌŕʼnŎŒŇńŜŌŐńŬŖʼnĥŔŋŒŔʼnŜʼnőŌʼn ijŒŕʼnŖʼnŖʼnőtőńwww.nalgesin.mk.

ĵʼnŎŒŇńŜņőŌŐńŖʼnŏőŒœŔŒśŌŖńŬŖʼnŇŒŗœńŖŕŖņŒŖŒ īńňŒœŒŏőŌŖʼnŏőŌŌőŘŒŔŐńŚŌŌŒŅŔńŖʼnŖʼnŕʼnŎńŬĦńŜŌŒŖňŒŎŖŒŔŌŏŌŘńŔŐńŚʼnņŖ 45

 

Воспаление

Подготви асс. д-р Маја Каличанин - Марковска, ортопед, хирург

Транзиторен синовит на колкот е најчеста причина за нагла болка во колкот кај детската популација. Се јавува на возраст од 3 до 10 години, и тоа двојно почесто кај момчињата отколку кај девојчињата. Се работи за минливо воспаление на колкот, поточно на внатрешната обвивка (синовија) во која се собира поголема количина на зглобна (синовијална) течност, што води кон зголемен притисок во зглобниот простор и појава на болка во зглобот.

     

   ПРИЧИНИ ЗА ВОСПАЛЕНИЕТО Причините за акутното воспаление на колкот кај децата не се познати, но се претпоставува дека се работи за вирусно воспаление бидејќи често се јавува по претходна фебрилна состојба, инфекција на горно респираторните патишта, бронхит или пнев-

монија. Можно е ова заболување да се јави и по примена вакцина, а причина може да биде и претходна повреда на детето. КАКО СЕ МАНИФЕСТИРА? Болеста се манифестира со нагла болка во колкот, но има случаи кога децата се жалат на

болки во натколеницата или во коленото. Некои деца поради болките не сакаат да застанат на нога и да одат, најчесто откако ќе станат од спиење. Децата криват кога одат или ногата ја виткаат во колкот и коленото, отворена кон надвор, позиција во која притисокот на колкот е најмал. Ако на состојбата ѝ претходела инфекција на дишните патишта или увото може да се јави и мала температура до 37,5 степени.

КАКО ДА СЕ ДИЈАГНОСТИЦИРА? Кога ќе се забележат вакви тегоби веднаш треба да се однесе детето на преглед кај специјалист. Се препорачува да се направи анализа на крвта со цел да се исклучи бактериското воспаление или ревматско заболување. Прегледот кај специјалист вклучува и ехо на колкот со цел да се види во каква состојбата е обвивката на колкот и количината на изливот во колкот. За да се исклучат други посерио��ни состојби на колкот и карлицата се прави рендген снимка која се повторува по 6 месеци. Целта е да се исклучи Пертесовата болест на колкот при која доаѓа до трошење на главата на бутната коска поради нарушено снабдување со крв на истата. Се претпоставува дека повторувани синовиити можат да доведат до Пертесова болест поради повторувачки притисок врз главата на бутната коска. Понекогаш е потребно да се направи и магнетна резонанца на колкот. КАКО СЕ ЛЕКУВА? Ова заболување на колкот може да се повлече спонтано, без

МОЖЕ ДА СЕ ПОВТОРИ КАЈ ДЕЦА! Акутното воспаление на колкот може повторно да се јави, најчесто кај малите деца, во период од 6 месеци од претходното воспаление. Ова се случува кај 4 до 17 % од децата. Излекувањето од оваа болест е целосно и најчесто без последици по колкот на детето.

лекување, ако е во полесна форма. Основна препорака во лекувањето е мирувањето. Детето не смее да има интензивни физички

активности, како трчање или скокање, со цел дополнително да не се оштетат воспалените делови на колкот. Се дава благо антивоспалително средство кое ќе го смири воспалението, отокот и болката. Антибиотик се дава по оценка на лекарот, по прегледот и направените иследувања, за да се излекува претходно бактериско воспаление и да се превенира бактериска суперинфекција. Контрола кај детето се прави по 3 - 5 дена од првите симптоми. МОЖНИ КОМПЛИКАЦИИ Доколку детето добие висока температура и влошување на симптомите треба веднаш да се јавите на лекар. Вообичаено симптомите се повлекуваат по 2 до 3 дена од почетокот на лекувањето, иако изливот во колкот може да биде присутен 7 до 10 дена, па затоа и лекувањето се продолжува во тој период, а по потреба и подолго. Контролите се прават додека целосно не исчезнат симптомите. Компликации од оваа болест се многу ретки. Пертесовата болест се јавува кај 1- 3% од децата што имаат транзиторни синовиити.

!"# $#%$#-      ' , '   &    ',   ,   *            ,     , , ,         .            ,                .                                 , .       spray-dry   ,           Pharmaceutika Meritorious Service Award.               ,                      .                                 .             ,  ,   ,                              . !    :   (      . ") #. $1, $2, $6, %, &,  ', , ,      ,  -  ,   ,  ' ,   , ',  ,    .  -    (),  .,     .     : 1.      ,          *   , '         ( '  +).   *: -        

      ,

- 1 - 2 . -1 x   ¼-1/2   ; - 2 - 6 . -1 x   ½-1   ; - 7 - 10 . -3 x   ¼-1/2   ; - 11 - 16 . -3 x   ½-1   ; 4              , 20-30 .   *         ,    3

'. 2.                ' ,               12-14               : 2-3     ,          ,  ,   . $               '                       .    *       3 ',      *  ()      ' ,         ',   *      *     .             '          ,                         . !                    ,         ,  8  '  !   ( non-GMO)   . . # 4' 9       <  -4 !!,  Tel.02/3110 951, M. 071 39 93 83 www.natura-plus.net contact@natura-plus.net

47

GTC Prizemje lokal 190 - Skopje

49

  Актуелно

Подготви д-р Павле Димчев - специјалист гинеколог, акушер

4  

       И СЕ Н КО ДА О К Е ЕЛИТ ОСТА СЕ Ц БРЕМЕН ТО НА О В Т Е С ВО ЕДЕЊ КОТ ИМА ОТОМ ИЗИКОТ Л П С О У ДИ. В Р НО ЗДРА ИНА. ЗА РИОДИЧ УЛТРАЗВ КИ МЕТО И Т . Ч Е ПЕ ЕДИЦ ЕНОС ЗВУК ОСТИ БРЕМ ЕНАТА М ОТРЕБНО А УЛТРА ДИЈАГН А Н М Р Н Е П СИГУ И СОВРЕ НИМУМ УГИТ МОШ И М О ПО ОС НА ДР Е М С Р А Т Т Н С О ОДН ЛОД ВЕДЕ СЕ С ЈОТ НА П ОСТИ ВО Н О РАЗВ КУ ПРЕД Л О К НЕ што овозможува детектирање на евентуалните аномалии на плодот. Од 11. до 14. гестациска недела се гледаат одредени знаци што можат да ни укажат на отстапувања во развојот на плодот и упатуваат на зголемен ризик од хромозомски абнормалности. ПРВИ ЗНАЦИ ЗА ДАУНОВ СИНДРОМ

лтра лт разв ра звук зв уко ук от от, от попу по опу пула ларн ла арн рно но наречен ЕХО, е софис стицирана метода за ди ијагностицирање на евен нтуалните аномалии во о бременоста ременоста. Бројните истражу истражу увања докажаа дека ултразвукотт не преставува никаква опасност за мајката и за плодот. Имено о, американските лекари десети ина години го следеле развојотт на децата чии мајки повеќепати и биле изложени на ултразвучни и прегледи во текот на бременос ста. Резултатите покажале дека а децата нормално напредуваат и дека прегледите со ултразвук не е влијаеле негативно врз нивното о здравје. Напротив, ултразвучни итте е пре р гл глед ед ди ов овоз озмо оз можу мо жу ува ваат ат да се се

отткриј о ијат јат еве вент нтуа нт уалн уа лнит лн ите ит е ан аном омал ом али ал лии ии на плодот и се патоказ за лек карите во поставувањето на коне ечната дијагноза и натамошнио от третман. Во текот на бремеността се препорачува секоја трудниц ца ца да има најмалку три до четир ри прегледи со ултразвук. УЛТРАЗВУЧЕН ПРЕГЛЕД ВО ПРВОТО ТРОМЕСЕЧИЕ Првиот преглед со ултразву ук треба да биде во првите три ме есеци од бременоста. Во овој пе ериод на бременоста ултразву учниот преглед на плодот е важе ен пред сé поради одредувањето на точниот стадиум на бремеността, но н о и пор рад ди ск скри р ни ри нинг нг-п пре р гл глед ед дот от

Најчеста хромозомска абнормалност што се јавува е трисомија на дваесет и првиот хромозом (Down syndrome) или попознато како монголоидизам. Постојат неколку ултразвучни знаци кои укажуваат дека е зголемен ризикот од Дауновиот синдром. Во првите три месеци од бременост, за да се процени ризикот од Дауновиот синдром, се мери вратното здебелување (просторот меѓу кожата на вратот на бебето и ткивото на вратот). Неговото зголемување во висок процент асоцира на тоа дека станува збор за Дауновиот синдром. Другиот маркер во овој период е носната коска. Непостоењето на носната коска исто така, укажува на трисомија на 21. хромозом. Дали со откривањето на Дауновиот синдром бременоста ќе се прекине или не, сепак, одлучува мајката. Лекарите само дијагностицираат и укажуваат на последиците, конечната одлука за прекин на бременоста е оставена на мајката. Мора да се нагласи дека хромозомските аберации не се нешто што може да се предвиди или да се спречи. Хромозомските дефекти не се наследни како генетските болести. Може да се јават во која било возраст на мајката, независно дали е во прашање прва бременост или претходно мајка-



 

центуално се најчести. Доколку се утврдат одредени аномалии, треба да се процени нивната тежина и во зависност од тоа каков квалитет на живот би имал плодот се советуваат родителите за понатамошните постапки. Сепак, треба повторно да се нагласи дека последната одлука за понатамошниот тек на бременоста останува на родителите на идното бебе. Овој преглед е исклучително важен и од аспект на евентуален прекин на бременост. Во случај да се открие аномалија кај плодот и се донесе одлука за прекин на бременоста, самиот чин е полесен од технички, а посебно од психолошки аспект за мајката. УЛТРАЗВУЧЕН ПРЕГЛЕД ВО ТРЕТОТО ТРОМЕСЕЧИЕ Третиот преглед е меѓу 28. и 30. недела од бременоста. Во овој период цел на прегледот е растот и големината на бебето. Намалена телесна тежина кај плодот се јавува доколку дојде до проблеми во крвотокот на мајката преку кој се храни детето (проблеми предизвикани од пушење, дијабетес, покачен крвен притисок...). Доколку циркулацијата не е добра, детето не ги добива потребните хранливи материи од мајката и затоа е со намалена телесна тежина. Ако ваков проблем се открие во овој период, сепак, може да се дејствува во позитивна насока со одредени совети за исхрана и соодветна терапија. Сите горенаведени прегледи се вршат на таканаречен дводимензионален ултразвук. ХИТ ТЕХНОЛОГИЈА

тта а има здр драв ави ав и но ново воро во роде ро денч де нчињ нч ињ ња. а Сепак, со сигурност се знае дек ка повозрасните мајки имаат зголе емен ризик од раѓање дете со хро омозомски дефект. УЛТРАЗВУЧЕН ПРЕГЛЕД ВО ВТОРОТО ТРОМЕСЕЧИЕ Вториот преглед со ултразву ук лекарите го препорачуваат од 18. до 23. недела од бремеността. Во овој период детално се ана ализираат органите на плодо от. Ова е период кога најрано имам ме детален увид во структурата на органите на плодот. Посебно е важно во овој период да се пре егледа срцето и неговата градб ба биде би д јќ ј и ср рце ц ви вите те ано нома мали ма лии ли и пр роо-

Со напредокот на технологијата во последните пет години хит во светот станува тродимензионалниот ултразвук или како најнапредна технологија четиридимензионалниот ултразвучен преглед. Оваа најнова технологија дава ултразвучен приказ на бебето кој е многу близок до реалноста. Оваа напредна технологија е од непроценливо значење за откривање одредени недостатоци на плодот, посебно надворешни манифестации како: расцепена или зајачка уста, криво стапало, недостиг на прсти, неправилна форма на глава итн. За оценка на структурата на внатрешните органи (срце, мозок,бубрези итн.) сé уште неприкосновен е дводеминзионалниот ултразвук.

Комб Ко мбин бин инац ациј ијат јат ата а на ови вие е дв две ве ул лтразвучни технологии де ене еска ни овозможува навреме е да ги откриеме недостатоците е на плодот. плодот Откривањето, Откривањето пак, пак на а од дреден дефект ни овозможува а пр равилно да ја водиме бреме ено оста т.е. да процениме дали и ан номалијата може по раѓањето о да се елиминира и дали детето о по раѓањето ќе има квалитетен н живот. и Во најлош случај, ако о то ој дефект не овозможува ква али итетен живот, се препорачу ува бременоста да се прекине е. На крајот ќе напоменеме дека а си ите најнови технологии ви се е до до остапни во Клиничката болни ица „Аџ ца џиб ибад ад дем Сис исти тина ти на””. на 51

  Предлог

Подготви д-р Сенчо Нетков, специјалист рендгенолог

           ВО СЛУЧАИ КОГА УЛТРАСОНОГРАВСКИОТ ПРЕГЛЕД НЕ Е ДОВОЛЕН ЗА ДА СЕ ПОТВРДИ ОДРЕДЕНА ПРОМЕНА ВО ПЛОДОТ, СЕ ПРЕПОРАЧУВА МАГНЕТНА РЕЗОНАНЦА. ОВАА НАЈСОВРЕМЕНА ДИЈАГНОСТИЧКА МЕТОДА ОВОЗМОЖУВА ПРИКАЗ ВО ТРИ РАЗЛИЧНИ ДИМЕНЗИИ. ДОСЕГА ВО СВЕТОТ НЕ Е ДЕТЕКТИРАН НИТУ ЕДЕН СЛУЧАЈ НА ЕВЕНТУАЛНИ ШТЕТНИ ПОСЛЕДИЦИ ВРЗ ПЛОДОТ ОД ОВАА ПРОЦЕДУРА

М

агнетната резонанца е најсовремена дијагностичка метода со чија помош може да се прегледаат сите делови на телото. Оваа метода кога е потребно безбедно се користи и во бременоста за дијагностицирање на евентуалните нарушувања во развојот на органите и системите на плодот (фетусот ), пред сè на централниот нервен систем, ’рбетниот мозок, како и на органите од градниот и абдоминалниот дел. Но, покрај плодот, со овој преглед воедно може да се детектираат и евентуални несакани промени на матката и јајчниците кај идната мајка кои би можеле да ја комплицираат бременоста (тумори на репродуктивните органи, поставеност на постелката и др.). Според препораките на светските здруженија за заштита на здравјето на човекот, оваа процедура е безбедно да се извршува по 15-тата и 16-тата недела од бременоста. Тоа е вистински момент кога можат рано да се дијагностицираат евентуални аномалии во развојот, а од друга страна да не се нанесат евентуални штетни последици по плодот ( фетусот ), иако досега нема

ЗА ПРВПАТ ВО „АЏИБАДЕМ СИСТИНА“ Во Клиничката болница „Аџибадем Систина“, пред една година за првпат во земјава е направена магнетна резонанца на трудница, односно на нејзиниот плод (фетус). Пациентката беше во 34. недела од бременоста и носеше три плода. Прегледот беше изведен без никакви проблеми и последици по пациентката и нејзините плодови

ПРЕГЛЕД СО МУЗИКА Самиот преглед е едноставен за идната мајка. Во релативно мал простор таа лежи на грб и потребно е да мирува во период од 20 минути. За време на прегледот може да почувствува лесна топлина. Неудобност во текот на прегледот може да предизвика високото ниво на бучава, но тоа се надминува со поставување тампони во ушите или пак, по желба на пациентката, може да се постават слушалки и да се слуша пријатна музика.

известувања во литературата за штетни ефекти по плодот. Сепак, бидејќи во тој период органогенезата на плодот е во тек, не се инсистира на преглед со магнетна резонанца за трудници, освен ако трудницата не е животно загрозена. За оваа процедура не е препорачливо да се користи контрасно средство кое се дава интравенски бидејќи истото ја поминува постелката и

влегува во крвотокот на плодот. Многумина ќе прашаат зошто би се изведувала магнетна резонаца кај трудница , односно на нејзиниот плод кога во исто време може сосема едноставно да се направи ултразвучен преглед (ЕХО). Магнетната резонанца овозможува приказ во три различни димензии и истовремено овозможува високо диференцирање на ткивата и органите,

особено на централниот нервен систем. Во ситуации кога ќе се дијагностицира одредена промена или аномалија на плодот, гинекологот кој ја води бременоста дава совет за понатамошниот тек на бременоста. Во случаи на повеќебројна бременост (двојки, тројки) во која се дијагностицирани аномалии, се дава совет за селективност на здравите плодови, во интерес на здравјето на трудницата и здравјето на идните поколенија.

53



  - 

Аорта

C

екоја болничка приказна има две страни. Едната е онаа на пациентот, кој соочен со драматичното сознание дека животот му виси на конец единствениот спас го гледа во хирургот. Втората е хируршки прецизна, а ја раскажува докторот кој честопати му подарува нов живот на пациентот. За „Систина плус”, секој од свој агол говорат 60-годишниот адвокат Ефто Спироски и проф. д-р Салис Таџер

А

ко мора да се изврши технички преглед на возилата еднаш годишно, тогаш и секој човек мора барем еднаш годишно да подлегне на медицински преглед. Па така и јас, како секој цивилизиран човек, редовно одев на контролни прегледи. Адвокат сум и мојата професија е динамична, но, од друга страна, водам здрав живот - не пушам, а доста спортувам. Планинарам, пливам, скијам затоа што навистина уживам во тоа.

ГО ЗАП ГОЛЕМИОТ ОД СВЕТС ДОКТОР

Во 2002 година, при еден од оние редовни здравствени прегледи мојот доктор ми укажа дека имам мало проширување на аортата. Сепак, немаше посебни препораки за каква било хируршка интервенција. Но при последната ваква проверка, во ноември 2010 година, докторот ми препорача да направам дополнителни испитувања за да се утврди како се храни срцето. Со оглед на тоа што се чувствував убаво, немав некакви тегоби, а, да бидам искрен, начинот на

кој тоа ми го кажа не ми делуваше како да е во прашање нешто алармантно со моето срце, не презедов ништо на овој план. ПОРАДИ „БАРСЕЛОНА” ВО ЛОНДОН На некој начин и заборавив дека треба да направам дополнителни снимања на срцето. Патем, кон крајот на мај заминавме со синот и со зетот во Лондон за големото финале на Купот на шампионите меѓу

 !

ОЗНАВ Т МАЕСТРО СКИ РАНГР ТАЏЕР! Барселона и Манчестер Јунајтед. Беше тоа незаборавен настан. Новиот стадион на Вембли беше нешто фасцинантно и грандиозно. Како верен навивач на Барселона бев пресреќен што Шпанците победија со 3 спрема 1. Арно ама, штом се вративме во Македонија, веќе не се чувствував добро. Мислев дека тоа е од премор, од неспиење бидејќи во Лондон останавме неколку дена, а таму се шетавме интензивно. Со сопругата заминавме на викенд во моето родно место Никиф-

орово. Мислев дека тука ќе соберам сила, ќе ми биде подобро. Но, се чувствував уште полошо. Добив стомачни грчеви, имав проблем со гасови. Одлучивме веднаш да се јавам во „Аџибадем Систина”, болница за која имав слушано сé најдобро. Бев убеден дека ми треба доктор од гастро, но откако ме прегледаа ми објаснија дека сум за кардиологија. Ми направија неколку снимања, а од лицето на д-р Жарко Христовски проценив дека состојбата ми е сериозна.

Тогаш разбрав дека ќе бидам пациент на д-р Салис Таџер. Иако бев во незавидна состојба, животот ми беше во прашање, се чувствувам особено среќен што го запознав професор Таџер, пред сé како човек. Тој е маестро од највисок светски ранг. Ми пристапи како психијатар, многу јасно ми предочи каква ми е состојбата, дека единствената опција ми е операција. Во мојот живот досега никој толку брзо не успеал да ме убеди за нешто. По само 10 минути имав целосна 100 процентна 55

 Аорта

доверба во доктор Таџер. На 14 јуни оваа 2011 година ме оперираше, а еве, сега се чувствувам како нов. И ЦИМЕРОТ МИ СЕ „ПОДМЛАДИ” Му сугерирав и на брат ми да го прегледа професорот. И кај него се покажа истиот проблем - проширување на аортата. И тој заврши на операција и сега и тој е супер. Најверојатно оваа, би рекол, наша семејна болест е од генетска природа. Најмалиот брат ни почина лани, а, според симптомите, се сомневаме дека и кај него причина

Е

ден ден ми се јави еден од колегите и телефонски ми претстави пациент со кардијален проблем и дискутабилно решение. Голема аорта/анеуризма, залисток што пропушта и сериозно намалена функција на левата комора –срцева слабот. Подоцна истиот ден, по завршување на оперативната програма, отидов да ја видам целата документација со сите снимки. Во овој случај од извонредна важност беше компјутерскиот томограф, но, исто така, и ехокардиографија. На хартија видов пациент кому рапидно му се намалува функцијата на срцето, и покрај тоа што одел на редовни контроли. Понекогаш и покрај сѐ, природата е непредвидлива и промените можат да бидат пребрзи. Така, читајќи и гледајќи ги сите испитувања и параметри, го запознав Ефто, и тогаш бев подготвен за средба. Јас веќе одлучив каква ќе биде операцијата, но преостана да видам што сака пациентот, ако сака. Влегов во собата каде што беше сместен и тогаш ги поврзав сувите податоци со физичката личност. Ама уште поинтересно, тој веднаш разбра кој сум, неколку секунди можеби и тој ме скенираше мене. Почувствував  дека гледајќи ме така донесе одлука без да каже еден збор. Ми даде целосна

ЕДНА БОЛЕСТ- ДВЕ ПРИКАЗНИ! била проширената аорта. Кога почнав да работам по еден месец, сите беа изненадени кога ќе ме сретнеа во суд. Не им се веруваше дека сум поминал операција на срце. И на последните контролни прегледи во „Аџибадем Систина” ми рекоа дека има значително подобрување. За само три месеци сум напреднал како да се поминати 6 месеци од операцијата. Неодамна го сретнав овде, во болницава, и мојот цимер со кој лежевме во иста соба по операцијата, кој исто така беше пациент на д-р Таџер, и буквално не го познав. Му велам, како

момче си сега, си се подмладил. И тој одлично се чувствува. На сите мои колеги, пријатели и роднини, а сега и на читателите на „Систина плус” им сугерирам редовно да одат на медицински прегледи, да го контролираат своето здравје. Оти секогаш е важно на време да се детектира проблемот. Сега живеам сосема нормалноспортувам како и порано и внимавам особено на режимот на исхрана. И морам да кажам дека вистински благодет е за Македонија што еден ваков експерт како кардиохирургот Таџер е дојден тука.

. "- #$%&  

КАКО „ПАДНА ПРЕСУДАТА“!

доверба и толку. „Падна пресудата“, а дури подоцна разбрав дека всушност во текот на кариерата бил судија. По кратко објаснување што и како, сакаше што побрзо да се донесе конечна одлука и датум. Толку, сѐ друго е веќе историја. Оперативниот зафат помина убаво, по план, и од тогаш па понатаму само регистриравме напредок. Срцето се поправа благодарејќи на

корекцијата на залистокот. Познавајќи го фамилијарниот/наследниот момент на оваа проблематика, го прегледавме и другиот брат. И кај него најдовме исто така проширена аорта, со залисток кој не функционира нормално и го планираме за оперативна корекција.Така разбрав дека имале и трет брат кој, за жал, не е веќе жив,  починал, како што се укажува, од истата болест.

57

  Предлог

Текстот е преземен од болницата

СРЦЕВАТА ПУМПА СЕ КОРИСТИ КАЈ НЕКОИ ПАЦИЕНТИ КОИ ИМААТ ТЕШКА СРЦЕВА СЛАБОСТ. ТЕЖИ ОКОЛУ 300 ГРАМА, А СЕ СМЕСТУВА ВО СТОМАЧНАТА ПРАЗНИНА ИЛИ ВО ГРАДНИОТ КОШ. ПОРАНО ОВОЈ АПАРАТ СЕ КОРИСТЕШЕ САМО ЗА ПОДДРШКА НА СРЦЕТО ДО ТРАНСПЛАНТАЦИЈА, А СО ТОА ИМ ПОМАГАШЕ НА ПАЦИЕНТИТЕ ДА ПРЕЖИВЕАТ ДОДЕКА ЧЕКААТ НОВО СРЦЕ. НО СОВРЕМЕНИОТ ИМПЛАНТАНТ ЛВАД Е ДИЗАЈНИРАН ЗА, „ДОЖИВОТНА ТЕРАПИЈА”

Истанбул, Р. Турција

ја намалуваат неговата функција. Вака ослабеното срце нема доволно сила да испумпа доволно крв за организмот да може нормално да функционира. Како работи ЛВАД? ЛВАД има три дела: ротор направен од магнет, дел за електронска контрола и извор на енергија. Пумпата е мала и тежи околу 300 грама, направена е од титаниум и биолош-

 

ки материјали. Пумпата ки прифатливи материјали Пумп Пу пата се сместува во стомачната празнина или во градниот кош. ЛВАД работи на принцип земената крвта од левата комора да ја испумпува во аортата. Двете надворешни батерии ја напојуваат пумпата преку кабел низ телото. Батериите најчесто се сместени под пазувите во футрола или околу половината. Електричниот контролор претставува мал компјутер кој ја регулира работата на пумпата. Кои пациенти би имале корист од третманот со ЛВАД ?

Што претставува ЛВАД (уред за лево вентрикуларна поддршка) или срцева пумпа? ЛВАД е пумпа за крв која помага во работата на левата комора на срцето пумпајќи ја крвта до останатиот дел од телото, и се користи кај некои пациенти кои имаат тешка срцева слабост.

Што е срцева слабост? Срцевата слабост, позната и како конгестивна срцева слабост, значи дека срцето не може да испумпа доволно крв за потребите на телото. Со време, состојбите како коронарна артериска болест или високиот крвен притисок дополнително го оштетуваат срцето и

Овој апарат како имплант се користи за третман на срцевата слабост. Најчесто се препорачува кај следните состојби: Пациент кој чека за трансплантација на срцето. Во ваквите случаи се вградува ЛВАД додека пациентот е на листата за чекање за срцева трансплантација. Апаратот ќе пумпа крв и покрај заболеното срце и ќе се отстрани кога ќе се трансплантира новото срце. Ваквите случаи кога ЛВАД се имплантира додека се најде срце за транспла нтација познати се како „мост до трансплантација”. Додека работата на срцето не се нормализира. Во случаи кога срцевата слабост е привремена се имплантира ЛВАД сé додека срцето не заздрави доволно за да може самото да пумпа доволно крв во организмот. ЛВАД се користи кратко време, најчесто во текот на неколку недели, додека пациентот заздравува од срцева слабост по операција на срцето. Доколку пациентот не е соодветен кандидат за срцева трансплантација. ЛВАД се користи и за подолготраен третман на лица со срцева слабост кај кои не може да се на-

прави срцева трансплантација. Овој имплант може да им го подобри квалитетот на животот на овие пациенти, кои ќе можат да ги извршуваат секојдневните работи. Кога ЛВАД се користи како траен третман на луѓето со срцева слабост познат е како „доживотна терапија”. Овој апарат во минатото се користеше само за поддршка на срцето до трансплантација, а со тоа им помагаше на пациентите да преживеат додека чекаат ново срце.

живот. Меѓутоа, овие лекови може да предизвикаат и сериозни несакани ефекти ако не се земаат како што се препишани. Затоа секој пациент треба да разговара со својот доктор и строго да се придржува кон советите и редовно да ја зема препишаната терапија. Втор сериозен ризик од ваквиот третман е крвавењето. ЛВАД се вградува преку операција на отворено срце. Со оваа интервенција постои зголемен ризик од крвавење

Но современиот ЛВАД Н о с овреме време мени ме иотт имплантант импла ант н ант Л ВАД Д е дизајниран за подолготрајна терапија. Овие нови уреди се вградуваат во внатрешноста на телото и се релативно помали и полесни од стандардните модели на ЛВАД.

земањето лекопо о операцијата. опе пера пер раци ра р ација ц ја ата а Со зем зем ема ањ ње ње етто то ле л еко ови за проретчување на крвта за да се намали ризикот од згрутчување на истата, во исто време се зголемува ризикот од опасно крвавење. Трет ризик кој може да настане од овој третман се инфекциите. Изворот на енергија и на контрола кои се дел од имплантот ЛВАД се поставени надвор од вашето тело и преку отвор низ кожата се поврзани меѓусебе. Со ова е зголемен ризикот од инфекции кои можат да навлезат преку овој отвор. Затоа потребно е пациентот заедно со лекарот да го следи делот околу отворот и да се детектираат првите знаци на инфекција како: болка, црвенило, течност која се цеди од отворот или висока температура. Дефект во работата на имплантот ЛВАД

  Кој е ризикот од овој третман? Ризикот од ваквиот третман е згрутчување на крвта. Додека крвта поминува низ ЛВАД може да дојде до нејзино згрутчување и да се формира тромб. Овој тромб може да го забави или блокира нормалниот проток на крв низ срцето што може да доведе до мозочен удар, срцев удар или да предизвика престанок на работата на ЛВАД имплантот. Поради опасноста од згрутчување на крвта докторите препишуваат лекови за да се спречи згрутчувањето на крвта, лекови кои треба да го превенираат згручувањето на крвта откако ќе се имплантира ЛВАД пумпата. Многу е важно внимателно да се следат инструкциите при земање на оваа група лекови со цел да се редуцира ризикот од формирање на тромбови кои се опасни по

ДАЛИ ЛВАД Е ВЕШТАЧКО СРЦЕ? Се работи за два различни имплантанти. Вештачкото срце се користи само кај пациенти кај кои треба во најкус можен рок да им се направи трансплантација на срцето. Срцето на пациентот се отстранува и на негово место се поставува вештачко срце. За разлика од вештачкото срце, ЛВАД имплантантот функционира заедно со срцето и му помага да испумпа доволно крв во телото.

Можно е ЛВАД да престане да работи правилно откако ќе се имплантира. Доколку имплантантот не работи нормално, нема да може да се испумпа доволно крв низ срцето. Дефект може да настане во делот за напојување со енергија или во делот кој ја контролира работата на ЛВАД. Доколку се појави кој било од овие проблеми, треба веднаш да се побара лекарска помош. Срцева слабост на десната комора Имплантантот ЛВАД во левата комора на срцето може да испумпува многу повеќе крв од тоа што вашето срце работело пред да се вгради уредот. Во овие случаи може да се случи десната комора на срцето да е послаба и да не може да ја испумпа поголемата колична крв. Ако се открие срцева слабост и на десната комора, најчесто лекарот препишува лекови кои ќе го зајакнат овој дел од ср-

цето и со тоа ќе ја зголемат способноста за пумпање на поголеми количини крв. Кај потешки случаи се вградува уред за поддршка на десната комора ( РВАД ) кој може да ја помогне работата на истата. Што треба да очекувам по ЛВАД инплантација? Откако пациентот ќе биде испуштен од болница по интервенцијата, тој ќе може да се врати на своите секојдневни активности. Во зависност од неговата состојба, можеби ќе биде способен и да се врати на работа, да биде сексуално активен и да извршува работи кои претходно не смеел да ги прави поради срцевата слабост. Докторот е тој кој ќе треба да процени и да ви каже кои активности ќе можете да ги правите. На почетокот ќе има потреба од почести контр��ли кај лекарот за да се провери како функционира вашиот ЛВАД уред. Подоцна лекарските прегледи ќе бидат редуцирани на подолг временски период.

59

 

!"

Пациентите циентите п прашуваат рашуваат

Подготви д-р Џенгис Јашар, специјалист патолог

ПАП-ТЕСТОТ МОЖЕ ДА ГО СПАС СПАСИ Со ПАП-тестот може да се откријат раните знаци на ракот на грлото на матката. Доколку се открие на време, процентот на преживување е многу висок. СИСТИНА Плус ви дава одговори на најчестите дилеми поврзани со ПАП-тестот ШТО Е ПАП-ТЕСТ? ПАП-тест е лесна, едноставна и брза метода со која се испитуваат промените на грлото на матката. Тоа е цитолошка метода со која се испитуваат одлупените клетки од слузницата на грлото на матката и се утврдува дали се тие нормални или постои некакво нарушување во нивната градба (воспаление, рак на грлото на матката и др). ЗОШТО Е ПОТРЕБЕН ПАП-ТЕСТОТ? ПАП-тестот може да го спаси вашиот живот. Со овој тест може да се откријат раните знаци на ракот на грлото на матката. Доколку се открие на време, процентот на преживување е многу висок. Со ПАП-тестот исто така може да се откријат инфекции кои предизвикуваат изменет раст на клетките од грлото на матката и кои лесно можат да преминат во малигни клетки. ДАЛИ СИТЕ ЖЕНИ ТРЕБА ДА ПРАВАТ ПАП-ТЕСТ И КОЛКУ ЧЕСТО? Многу е важно сите жени да прават ПАП-тест како дел од нивниот рутински гинеколошки преглед. Честотата на правење тестови зависи од возраста и од историјата на болести кај пациентките. Почнувајќи од 18-тата година, или порано во зависност од влегувањето во репродуктивниот период, односно од почетокот на сексуалниот живот кај повеќе жени се спроведува следниов протокол: - од 18. година, ПАП-тест најмалку еднаш годишно; - ако во меѓувреме имало една или повеќе бремености, тогаш на секои 6 месеци, ако не, тогаш до 30-годишна

возраст барем еднаш годишно. - доколку има 3 едноподруго негативни ПАП-тестови, тогаш во договор со гинекологот може да се прави ПАП-тест на секои 2 или 3 години. - Ако сте на возраст над 65 години, во договор со гинекологот, може на секои 2-3 години да се повтори тестирањето. Ако трите едноподруго теста во период од 10 години биле негативни тогаш тестот може да се прекине. Тестовите може да се прават и почесто, на секои 3 до 6 месеци доколку пациентката има историја на претходно дијагностицирани изменети клетки во размаската (т.н. CIN 1, CIN 2, CIN 3), ако има претходно дијагностицирана малигна болест на друг орган (дојка, јајник и сл.). Исто така се препорачува и почесто тестирање кај ХИВ-позитивни пациентки. ДАЛИ НА ПАЦИЕНТКИ СО ПРЕТХОДНА ОПЕРАЦИЈА НА МАТКАТА ИМ Е ПОТРЕБЕН? Тоа зависи од причината зошто е извадена матката. Ако е направена операција поради некоја малигна болест било на телото или на грлото на матката, дури и на јајниците, тогаш ПАП-тестот е обврзен и на пократки временски интервали (4-6 месеци). Ако е поради некоја бенигна болест (миом, цисти и сл.) тогаш треба да се договарат со матичниот гинеколог колку често и до кога ќе се прави ПАП-тестот. Обично се препорачува барем еднаш во две години. КАКО СЕ ЗГОЛЕМУВААТ ШАНСИТЕ ДА СЕ ДОБИЕ РАК НА ГРЛОТО НА МАТКАТА? Присуството на хуманиот папиломавирус (ХПВ) е главниот причинител за ракот на грлото на матката. Ин-

фекцијата со ХПВ е најчеста сексуално пренослива инфекција, па така ризикот за инфекција со овој вирус е зголемена доколку: - сексуалниот живот почнал пред 18-тата година; - доколку пациентката имала чести промени на партнери; - доколку партнерот на пациентката често ги менувал партнерките. Постојат околу 100 различни видови на ХПВ од кои околу 40 се сексуално преносливи. Некои од нив (типовите 6, 11) се ниско ризични, односно не предизвикуваат рак на грлото на матката, додека, пак, другите (типови 16, 18, 31, 33, 35) се високо ризични и доколку не се третираат на време, постои опасност од развивање на рак на грлото на матката. КАКО ЗНАЕМЕ ДЕКА СМЕ ИНФИЦИРАНИ СО ХПВ? Обично инфекцијата со ХПВ не дава симптоми. Некои од нив предизвикуваат брадавици на гениталниот систем т.н. кондиломи и тие обично не се опасни за развивање на рак на грло на матка. Присуството на ХПВ обично предизвикува промени во клетките на слузницата од грлото на матката кои се гледаат на ПАП-тестот. КАКО СЕ ПРАВИ ПАП-ТЕСТ? Посетата на гинеколог треба да биде околку 10 до 20 дена по првиот ден од циклусот. Најмалку 2 дена пред посетата на гинекологот не треба да се користат вагинални креми, лекарства, тампони, пудри или дезодоранси, ниту, пак, да се има секс. Прегледот е безболен, но за некои жени е непријатен момент. Гинекологот, со четкичка или со шпатула, ги собира одлупените клетки од грлото на матката и ги размачкува на предметно стакло за микроскопирање. Стаклото се става во фиксатив и така подготвено се испраќа во цитопатолошката лабораторија. КОЛКУ ВРЕМЕ Е ПОТРЕБНО ДОДЕКА СЕ ДОБИЕ РЕЗУЛТАТОТ ОД ПАП-ТЕСТОТ? Обично, во светски рамки, 2-3 недели. Во Клиничката болница „Аџибадем Систина” резултатот е готов за 2-3 дена. Зошто толку бргу? Затоа што во нашата болница размаските ги гледаат доктори - цитопатолози, а не цито-техничари кои прво ги издвојуваат сомнителните ПАП-ови, а потоа ги предаваат на докторите. Нашите пациенти се задоволни бидејќи брзо го добиваат резултатот. ШТО ЗНАЧИ „ПОЗИТИВЕН” ПАПТЕСТ И ДАЛИ СЕ МОЖНИ ГРЕШКИ? Застрашувачки е податокот дека ПАП-тестот покажува отстапувања од

И

ВАШИОТ ЖИВОТ нормалниот наод. Ова не значи дека пациентката има рак на грлото на матката. Атипични клетки се оние кои отстапуваат од нормалните и може да се резултат на воспалителен процес, претходен секс, користење на средства за интимна нега и сл. Наодот на атипични клетки значи дека нешто се случува во слузницата на грлото на матката и дека е потребна подетална анализа која ќе ја расчисти дилемата. Грешки се можни ако нема доволно клетки во размаската, ако препаратот не е соодветно обработен И, се разбира, резултатот многу зависи и од искуството на гинекологот кој го зема брисот и цитопатологот кој го анализира истиот. ШТО АКО ИМАМЕ РАЗЛИЧНИ РЕЗУЛТАТИ ОД РАЗЛИЧНИ ЛАБОРАТОРИИ? Во секојдневната пракса често се соочуваме со овој проблем. Ако времето меѓу двата теста е пократко од 3 месеци, тогаш голема е веројатноста да добиеме два различни резултати. На пример, се случува при испитувањето на ПАП-тестот во една лабораторија резултатот да биде позитивен, а потоа пациентката да го повтори тестот за еден месец и да добие негативен резултат во иста или во друга лабораторија. Нормално, сите сакаме да слушнеме убави вести, но

некогаш тие не се веродостојни. Причината е што за кратко време не може да се обнови слузницата од грлото на матката и примерокот по првиот брис не може да даде вистинска слика за состојбата на слузницата. ШТО СЕ СЛУЧУВА АКО ПАП-ТЕСТОТ Е ПОЗИТИВЕН? При позитивен ПАП-тест (CIN 2, CIN 3, CIS, ASC-US, AGC) се препорачуваат следните испитувања: -колпоскопија; -ендоцервикална киретажа; -биопсија на грлото на матката; РЕЗУЛТАТОТ ОД ПАП-ТЕСТОТ СЕ ПОКАЖАЛ „ЛАЖНО ПОЗИТИВЕН”?! ПАП-тестот не значи и 100% сигурност. Може да се случат и лажно

позитивни и лажно негативни резултати. Ова е многу збунувачки. Лажно позитивен тест е ако ПАП-тестот бил позитивен, а по направената биопсија или киретажа се покажало дека ткивото на слузницата на грлото на матката е сосема в ред или има некој воспалителен процес. Позагрижувачки е фактот на лажно негативниот ПАП-тест. Тоа значи дека клетките се протолкувани како нормални, а вистинскиот процес не е евидентиран. Ова најчесто се случува поради неадекватно земен материјал од страна на гинекологот или поради несоодветно познавање на промените од страна на цитопатологот. За среќа, и ако постои некој процес, при следниот ПАП-тест, за 4-6 месеци тој ќе се покаже, а за тој временски период процесот нема можност многу да се развие.

Почитувани читатели, Редакцијата на Систина Плус и натаму останува отворена за вашите прашања и коментари. Пишувајте ни, давајте предлози за нови теми и info@acibademsistina.com.mk содржини на: in с е ваш ма Систина Плус магазин. Магазин кој се грижи за вашето здравје. Со почит, СИСТИНА ПЛУС

ТЕЛЕФОНИ ЗА ИНФОРМАЦИИ ВО КЛИНИЧКАТА БОЛНИЦА АЏИБАДЕМ СИСТИНА АЏИБАДЕМ СИСТИНА ФАКС ИНФОРМАЦИИ ЗА МЕДИЦИНСКИ УСЛУГИ ОДДЕЛ ЗА КАРДИОХИРУРГИЈА ОДДЕЛ ЗА КАРДИОЛОГИЈА ПУЛМОЛОГИЈА ИВФ УРОЛОГИЈА И НЕФРОЛОГИЈА ТОРАКАЛНА И ВАСКУЛАРНА ХИРУРГИЈА ОТОРИНОЛАРИНГОЛОГИЈА ПЕДИЈАТРИЈА И ДЕТСКА ПУЛМОАЛЕРГОЛОГИЈА НЕВРОЛОГИЈА И НЕВРОХИРУРГИЈА ГАСТРОЕНТЕРОХЕПАТОЛОГИЈА ПСИХИЈАТРИЈА СО МЕДИЦИНСКА ПСИХОЛОГИЈА, ЕНДОКРИНОЛОГИЈА, ОНКОЛОГИЈА ЕСТЕТСКА ,ПЛАСТИЧНА И РЕКОНСТРУКТИВНА ХИРУРГИЈА МАКСИЛОФАЦИЈАЛНА ХИРУРГИЈА, ДЕТСКА ХИРУРГИЈА ДИГЕСТИВНА ХИРУРГИЈА ТРУДОВА МЕДИЦИНА ОРТОПЕДИЈА И ТРАУМАТОЛОГИЈА ОДДЕЛ ЗА ГИНЕКОЛОГИЈА И АКУШЕРСТВО, ДЕРМАТОВЕНЕРОЛОГИЈА ОДДЕЛ ЗА НЕОНАТОЛОГИЈА ДИЈАГНОСТИЧКИ ЛАБАРАТОРИИ РЕНДГЕН. ОДДЕЛ ЗА НУКЛЕАРНА МЕДИЦИНА ОФТАЛМОЛОГИЈА

3099 500 3099 599 3099 790 3099 520 3099 540 3099 540 3099 560 3099 710 3099 720 3099 657 3099 740 3099 655 072 321 757 3099 711 3099 720 3099 712 3099 580 3099 512 3099 730 3099 700 3099 780 3099 510 3099 750 3099 760 3097 000 61

мулира создавање на огромен број леукемични клетки - тие не созреваат нормално и "се натрупуваат" во коскената срцевина. Ова го намалува создавањето на останатите крвни клетки во коскената срцевина, што води до повеќекратни последици. Манифестации: Многу често кај пациентите заболувањето може да се дијагностицира сосема случајно при вообичаена контрола на крвната слика (пр. при систематски преглед).

ХРОНИЧНА МИЕЛОГЕНА ЛЕУКЕМИЈА Проф. д-р Оливер Каранфилски Универзитетска клиника за хематологија - Скопје Хроничната миелогена леукемија (ХМЛ) е релативно редок тип на малигно хематолошко заболување, кое може да се јави во секоја возраст - но најчесто кај (по)возрасната популација. Називот на заболувањето кажува дека болеста (кога не е лекувана) споро напредува.

Освен прекумерната изложеност кон зрачење, не се познати причините за појава на ХМЛ. Се знае дека во основа на заболувањето лежи генетска мутација, односно размена на делови меѓу 9-от и 22-от човечки хромозом. Во новиот, "кус" 22 хромозом (кој според градот во кој е првпат откриен се нарекува Филаделфија хромозом) се формира нов ген, тн. bcr-abl. Овој патолошки ген е одговорен за прекумерното производство на тирозин киназа, која сти-

Можните симптоми се: слабокрвност, инфекции, крвавења од носот, забалото и по кожата, општа слабост и малаксаност, коскено-зглобни болки, слабеење на апетитот, загуба во тежина - но тие воопшто не се каракtтеристични за ХМЛ. Освен зголемена слезенка, при прегледот може да се најде и зголемување на црниот дроб, болна чувствителност при притисок врз градната коска, а поретко и зголемување на лимфните јазли. Основно за дијагнозата е крвната слика, во која најчесто се наоѓа зголемен број бели крвни клетки и доста често крвни плочки, а во извесен процент и слабокрвност. Карактеристични за дијагностицирање на ХМЛ се анализите на коскената срцевина. Генетската абнормалност може да се потврди со различни лабораториски методи и техники.

Терапија: Tрансплантацијата на периферни матични клетки (порано на коскена срцевина) сеуште се наведува како единствена метода која може да доведе до излекување кај ХМЛ, но постои релативно висок ризик од смртност како последица на самата постапка (кој се движи и до 30%) и висок процент на компликации. Во ерата на современиот третман на ХМЛ, трансплантациите стануваат поретко изведувани. Пациентите со ХМЛ ја здогледаа светлината на крајот од тунелот на самиот крај на дваесеттиот век. Тогаш на сцената стапи тн. целна терапија, насочена кон "двигателот" на ова заболување, односно тирозин киназните инхибитори (ТКИ). Првиот лек од овој тип многу бргу по отпочнувањето на испитувањата кај пациентите со ХМЛ, го докажа своето надмоќно делување врз заболувањето и способноста да доведе до губиток на неговата генетската карактеристика. Другата поволна особина беше лесното ординирање, бидејќи се работи за лек кој еднаш дневно се зема во стандардна доза, како и минималните несакани, односно споредни ефекти. За да се добие вистински впечаток за тоа во колкава мерка терапијата со ТКИ претставува револуција, потребно е да се знае податокот дека дури 93% од пациентите кои редовно го примале лекот се без никаков знак на заболување по следење од 8 години. Можноста за напредување на заболувањето се мери во едноцифрени проценти, и тоа само во првите неколку години по почетокот на лекувањето. Слободно може да се констатира дека во ерата на ТКИ, пациент со ХМЛ може да има очекуван животен век еднаков со тој на општото (здраво) население. Според мислењето на овој автор, после една измината декада од 21 век, I-вата генерација ТКИ ја пее својата лебедова песна. Поради можноста лекот да ја изгуби способноста за дејствување и појавата на нови мутации во bcr-abl генот, на сцена стапија ТКИ од втората генерација со кои се постигнува значително побрз, подлабок и постабилен позитивен ефект во ставањето под контрола на заболувањето и во негативизација на генетската карактеристика. Несаканите ефекти се послабо изразени и имаат апсолутно поволен ефект кај пациентите кои го губат одговорот на терапија со I-вата генерација ТКИ. Лично, верувам дека ТКИ ќе ни овозможат нешто што ретко го практикуваме во хематологијата: при исписот на пациентите со ХМЛ, на историјата на болеста, во графата "Состојба при испис" - да заокружиме "Излекуван".

65

  Стомак

Подготви д-р Ален Јовчевски, дигестивен хирург

        

ПОИМОТ АКУТЕН АБДОМЕН ВО ХИРУРГИЈАТА ОЗНАЧУВА НЕНАДЕЈНА, ЈАКА БОЛКА ВО СТОМАКОТ КОЈА Е ОД НЕПОЗНАТО ПОТЕКЛО И КОЈА ТРАЕ ПОМАЛКУ ОД 24 ЧАСА.ОВА Е УРГЕНТНА МЕДИЦИНСКА СОСТОЈБА ЗА КОЈА Е ПОТРЕБНА БРЗА И ТОЧНА ДИЈАГНОЗА .ЗА НЕКОИ ОД ПРИЧИНИТЕЛИТЕ КОИ ДОВЕДУВААТ ДО ОВАА СОСТОЈБА ПОТРЕБЕН Е УРГЕНТЕН ХИРУРШКИ ТРЕТМАН. ВО СВЕТОТ НАЈЧЕСТА ПРИЧИНА ЗА УРГЕНТЕН ХИРУРШКИ ТРЕТМАН Е АКУТНО ВОСПАЛЕНИЕ НА СЛЕПОТО ЦРЕВО.

ПОЧЕСТО СЕ ЈАВУВА КАЈ МЛАДАТА ПОПУЛАЦИЈА Воспалението на слепото црево настанува како резултат на затнување на тесниот лумен на слепото црево со различна содржина или поради влијанија од околината (копролити, туѓо тело, цревни паразити, зголемено лимфно ткиво или тумор). Може да се јави кај секој човек, независно од полот и возраста, но, сепак, почесто се јавува кај млади луѓе, деца и адолесценти, а многу поретко кај постари лица или деца до две години. Кога еднаш ќе настане, ако не се реши навреме, воспалителниот процес напредува и може да се јават потешки форми на воспаление на слепото црево, како што се флегмона, гангрена или перфорација. Овие состојби, ако не се дијагностицираат и не се решат навреме, можат да предизвикаат и смрт на пациентот. СИМТОМИ ВО ПРВИТЕ 24 ЧАСА

С

лепото црево е всушност црвовиден израсток чиј лумен е поврзан со почетниот дел на дебелото црево. Локализиран на 2 сантиметри од спојот на тенкото и дебелото црево слепото црево е орган кој ја изгубил својата функција во тек на еволуцијата. Варијации се присутни во однос на неговата должина и локализација. Се случува, иако многу ретко, слепото црево да биде сместено и на левата страна.

Во почетната фаза воспалението на слепото црево типично се манифестира со појава на неодредена болка во стомакот во пределот на папокот која е присутна неколку часа и најчесто е придружена со губиток на апетит, гадење и повраќање. Во наредниот период болката мигрира и се локализира во десниот долен квадрант на стомакот каде се развива и осетливост при допир. Присутна е покачена температура, а можно е да се јави и дијареја, отежнато мокрење, отсуство на столица и гасови, како и силни болки во мевот. Ова е состојба која укажува на сериозно воспаление на стомачната празнина, а се препознава по тоа што стомачниот ѕид станува цврст, а болката станува неподнослива. Симптоматологијата на воспалението на слепото црево се развива во период од 12 до 24 часа. Многу често клиничката слика на воспалението на слепото црево може да се манифестира нетипично поради непотребно земање на антибиотици, аналгетици или спазмолитици.

ВНИМАВАЈТЕ!!! ПОСТАВУВАЊЕ ДИЈАГНОЗА Дијагнозата се поставува, пред сè, со внимателно земање на историјата на болеста, со клинички преглед и дополнителни иследувања како што се: лабораториски иследувања, ултразвук на стомакот, а понекогаш е потребна и компјутеризирана томографија на стомакот. Тешкотии при поставувањето на дијагнозата на воспаление на слепото црево предизвикуваат големиот број заболувања и состојби кои се со слична клиничка слика, а тоа се: 1. кај деца - мезентеријален лимфаденит, мекелов дивертикулум, лобарна пнеумонија, уринарна инфекција и др, 2. кај млади девојки дисменореја,ектопична бременост и др, 3. кај возрасни мажи - пептичен улкус,панкреатитис,торзија на тестис, Кронова болест или улцерозен колит и др, 4. кај возрасни жени - ендометриоза, торзија на овариум, руптура на оваријална циста и др, 5. кај стара популација - дивертикулитис, колон карцином, илеус, мезентеријална исхемија, анеуризма на абдоминална аорта и др Како дијагностички проблем се издвојуваат и трудниците, поради новосоздадените соодноси на органите на абдоминалната шуплина-апендиксот има повисока поставенот во зави-

-Во случај кога ќе се јави симптоматологија која е сомнителна за воспаление на слепото црево, пациентот треба веднаш да се јави на преглед кај матичниот лекар -Не земајте лекови на своја рака бидејќи тие го отежнуваат процесот на поставување дијагноза. -Клиничкиот преглед на пациентот е клучниот фактор во поставувањето на дијагнозата на воспалението на слепото црево. -Како резултат на бројните состојби и заболувања со слична симптоматологија како воспалението на слепото црево, за поставување на точната дијагноза потребен е период на внимателно лекарско набљудување -Доколку се потврди дијагнозата на воспаление на слепото црево, единствен начин на лекување е хируршкиот. Со секое понатамошно одложување на лекувањето се зголемува можноста за настанок на компликации кои сериозно можат да го загрозат здравјето и животот на пациентот. сност од месецот на бременоста. Во случаите кога постои сомневање за воспаление на слепото црево потребно е пациентот внимателно да се набљудува: неговата општа состојба преку прегледи во неколкучасовни интервали, лабораториски иследувања, а по потреба треба да се направат и дополнителни иследувања. Третманот кај овие пациенти ќе зависи од развојот на клиничката слика. СЕ ЛЕКУВА СО ХИРУРШКИ ТРЕТМАН Кај случаите каде има јасна клиничка слика за акутно воспаление на слепото црево понатамошниот третман е јасен. Се предлага хоспитализација на пациентот, анестезиолошка проценка и оперативен третман со лапароскопски или класичен пристап.

Во случај на лапароскопски пристап, кој е резервиран за некомлицирани случаи на акутен апендицитис, во стомачната шуплина се поставуваат 3- 4 влезни порти преку кои се внесуваат камерата со извор на светлина и потребните инструменти, додека кај класичниот хируршки пристап до полето на оперативниот зафат се пристапува преку хируршко отворање на абдоменалниот ѕид. При оперативниот зафат независно од пристапот, се отстранува слепото црево и се испраќа на патохистолошка анализа. Како и кај секоја друга хируршка процедура така и кај операцијата на слепото црево можни се рани и доцни компликации- инфекција и крвавење од оперативната рана, илеус, а во најтешките случаи со сепса можен е и смртен резултат. По операцијата на слепото црево пациентот заминува дома по еден до три дена.

63

   ะะšะขะฃะ•ะ›ะะž

 ,   !

'()* (*&*#+/+# %0#*' 1%2&3 1#"+$&*+.  *# '( ( &$/5#0 #3 ) %2# '# **#%*( % /$%6%*(. %2&3%*( "('+% '( *(7# "# )% "$(8%*( & $')(*# %$% )%&.

ะžะดะตั‚ะต ะบะฐะบะพ ะฟะธะฝะณะฒะธะฝ

1

ะจั‚ะพ ัะต ะพะดะฝะตััƒะฒะฐ ะดะพ ะฝะฐั˜ะดะพะฑั€ะธั‚ะต ะผะตั‚ะพะดะธ ะฝะฐ ะพะดะตัšะต, ั‚ั€ะตะฑะฐ ะดะฐ ะฟะพะณะปะตะดะฝะตั‚ะต ะพะบะพะปัƒ ัะตะฑะต ะธ ะดะฐ ะฒะธะดะธั‚ะต ะบะฐะบะพ ะถะธะฒะพั‚ะธะฝัะบะธะพั‚ ัะฒะตั‚ ัะต ะฟั€ะธะปะฐะณะพะดะธะป ะฝะฐ ะพะดั€ะตะดะตะฝะธ ัƒัะปะพะฒะธ. ะŸะพะณะปะตะดะฝะตั‚ะต ะณะธ ะฟะธะฝะณะฒะธะฝะธั‚ะต. ะะฐ ัะฝะตะณ ะธ ะปะตะด ั‚ะธะต ะพะดะฐั‚ ัะพ ะผะฐะปะธ ั‡ะตะบะพั€ะธ, ะฐ ั‚ะตะปะตัะฝะฐั‚ะฐ ั‚ะตะถะธะฝะฐ ั˜ะฐ ั€ะฐัะฟะพั€ะตะดัƒะฒะฐะฐั‚ ะฟะพ ั†ะตะปะฐั‚ะฐ ะฟะพะฒั€ัˆะธะฝะฐ ะฝะฐ ัั‚ะฐะฟะฐะปะฐั‚ะฐ. ะะฐ ัะฒะตะถ ัะฝะตะณ ะพะฑะธะดะตั‚ะต ัะต ะดะฐ ะพะดะธั‚ะต ะฟะพ ั‚ัƒั“ะธั‚ะต ั‚ั€ะฐะณะธ.ะขะฐะบะฐ ัœะต ั‚ั€ะพัˆะธั‚ะต ะฟะพะผะฐะปะบัƒ ะตะฝะตั€ะณะธั˜ะฐ. ะะฐ ะฟะพะดะปะฐะฑะพะบ ัะฝะตะณ ัะตะบะพะณะฐัˆ ะพะดะตั‚ะต ั‚ะฐะบะฐ ัˆั‚ะพ ะฟั€ะฒะพ ัะฟัƒัˆั‚ะฐั˜ั‚ะต ัะต ะฝะฐ ะฟะตั‚ะธั†ะฐ, ะฟะฐ ะฟะพั‚ะพะฐ ะฝะฐ ะฟั€ัั‚ะธ.ะขะฐะบะฐ ัœะต ัะฟั€ะตั‡ะธั‚ะต ะฝะพะณะฐั‚ะฐ ะดะฐ ะฒะธ ะพั‚ะธะดะต ะฝะฐะฝะฐะฟั€ะตะด.

(5(*( )% #"+%*( & "("('% *#3*%3% '# "(9( % '(:"'#*# 1%2&3# (2# %$% 7#(2 '#/5(*( "# #;#*(.

ะ’ะธะดะตั‚ะต ะทะฐ ะบะฐะบะพะฒ ัะฝะตะณ ัะต ั€ะฐะฑะพั‚ะธ

2

ะœะฝะพะณัƒะผะธะฝะฐ ะปะตะบะฐั€ะธ ะทะฐะฑะตะปะตะถ ะถะฐะปะต ะดะตะบะฐ ะฟะพะณะพะปะตะผ ะฑั€ะพั˜ ะฟะพะฒั€ะตะดะตะฝะธ ะฟะฐั†ะธะตะฝั‚ะธ ะธะผะฐ ะฒะพ ะดะตะฝะพะฒะธั‚ะต ะพั‚ะบะฐะบะพ ัะฝะตะณะพั‚ ัœะต ะฟะฐะดะฝะต ะพั‚ะบะพะปะบัƒ ะฝะฐ ัะฐะผะธะพั‚ ะดะตะฝ ะบะพะณะฐ ะฟะฐั“ะฐ ัะฝะตะณ. ะŸั€ะพะฑะปะตะผะธ ะฝะฐัั‚ะฐะฝัƒะฒะฐะฐั‚ ะบะพะณะฐ ัะฝะตะณะพั‚ ัœะต ะฟะพั‡ะฝะต ะดะฐ ัะต ั‚ะพะฟะธ, ะฐ ะฒะพะดะฐั‚ะฐ ัœะต ัะต ะทะฐะปะตะดะธ ะฟั€ะตะบัƒ ะฝะพัœั‚ะฐ. ะะบะพ ะฝะฐ ั‚ะพะฐ ะฟะฐะดะฝะต ะฝะพะฒะฐ ั‚ัƒั€ะฐ ัะฝะตะณ, ะปัƒั“ะตั‚ะพ ะพะดะฐั‚ ัะธะณัƒั€ะฝะธ ะฒะพ ัะตะฑะต, ะฐ ะฝะต ัะต ัะฒะตัะฝะธ ะดะตะบะฐ ะพะดะฐั‚ ะฟะพ ะผั€ะฐะท.

Одберете вистински чевли

3

Во зима не треба да се носат и купуваат чевли со лизгави ѓонови. Освен тоа, треба да се има на ум дека спортските чевли кои не се лизгаат на сув асфалт не се стабилни и на снег и на лед. Освен добар ѓон, треба да мислите чевлите да го чуваат зглобот стабилен. Во спротивно многу лесно може да се измести.

АКО ВЕЌЕ ДОЈДЕ ДО ЛИЗГАЊЕ, ЕВЕ КАКО ЌЕ ПАЃАТЕ

Прво имајте на ум колку години имате и кревкоста на вашето тело. Морате да го игнорирате инстиктот и да паднете како професионалец. Постарите лица треба да избегнуваат да паѓаат на колкови. Падот на колк треба да се спречи заштитувајќи се со раце. Опасноста од ова е да ја скршите или изместите раката, сепак, овие повреди се многу полесни

од оние на долниот дел на телото. Помладите од 55 години треба да внимаваат да не ја повредат главата или вратот. Доколку можат, падот треба да го ублажат со левата рака. За сите оние кои во зима користат летни потпетици и чевли, тешко е да им се даде каков било совет. Најдобро е со себе да носат кацига и штитници...

67

#$#%  ТЕМА

Подготви д-р Михајло Ивановски, трауматолог, хирург

ПОВРЕДИ ПРИ СКИЈАЊЕ

Снежните падини се магнет за уживање за сите генерации. Оние што вистински го сакаат снегот, му се радуваат и уживаат во него. Но, пред да се препуштиме на зимските спортови треба прво да знаеме како да се заштитиме од евентуални повреди.

О

д лично искуство можам да кажам дека скијањето е спорт кој, едноставно, ве исполнува во целост. Иако денес овој спорт е достапен во текот на целата година, сепак, истиот станува посебно атрактивен и интересен со доаѓањето на зимата и снегот. Снежните падини се магнет за уживање на сите, од најмалите до најстарите, од рекреативците (скијачи, сноубордери, бијатлонци...) до професионалните спортисти. Сите што вистински го сакаат снегот, му се радуваат и уживаат до бескрај, но не секогаш знаат и како да се заштитат од настанување на можни повреди.

ЛИЗГАВИТЕ ДЕЛОВИ, ОПАСНОСТ ЗА СИТЕ Мора да внимавате да не се повредите не само кога скијате, бордате или се санкате туку и кога уживате во природата правејќи прошетки по снежните падини. Лизгавиот терен е потенцијална опасност за секого. Деца, бебиња, возрасни, сите тие, апсолутно сите, треба да се присутни и да уживаат во снежните падини. Планините, ски центрите треба максимално да се користат, а ние, скијачите, било рекреативци, било професионалци, треба да се грижиме како за нашата така и за безбедноста на другите.

ВНИМАВАЈТЕ НА ПОВРЕДИТЕ Сите ние што уживаме во овој спорт пред сè треба да се заштитиме себеси. Од професионален аспект мора да нагласам дека при скијање најчесто страдаат зглобовите на коленото и скочниот зглоб, а при пад може да настанат и потешки повреди на главата, екстремитетите и ’рбетот. Последиците можат да бидат страшни, за жал понекогаш фатални. Да ги споменам и оние повреди на коските, мускулите и многу често лигаментите кои не би смеело да се занемарат и превидат. Би ги посочил како најчести повредите на менискусите, ’рскавицата на коленото, како и повредата кинење на предниот

вкрстен лигамент. Едните се придружени со болка, оток и чувство на нестабилност во периодот по завршување со рекреацијата, додека, пак, при повредата на предниот вкрстен лигамент болката е непосредна, јака, придружена со оток, односно излив во коленото кој се јавува веднаш по настанување на повредата. Морам да напоменам дека повредувањето на друг учесник во зимската идила секогаш изгледа страшно, доста драматично, без оглед на последиците.Токму поради овие факти би сакал да потенцирам дека покрај соодветната зимска опрема, опрема за скијање, како и заштитни средства, мора да сме свесни и за сопствените техничко-тактички можности.

УЖИВАЈТЕ, НО НЕ ПРЕТЕРУВАЈТЕ Скијањето е спорт во кој треба да се знае да се ужива, во ниеден момент не доведувајќи ја во прашање сопствената и безбедноста на другите. Ја знаете онаа стара поговорка , „се дават искусните пливачи, а не оние што се плашат од вода”. Оваа констатација важи и за скијањето. Што повеќе скијаш, мислиш дека повеќе знаеш, истовремено повеќе уживаш, но секако треба и повеќе да внимаваш. Не би сакал да бидам разбран погрешно и не ни помислувам дека некој кој ужива во зимските спортови треба да помисли на откажување. Напротив, треба и оние кои со недоверба гледаат на зимските спортови што порано да согледаат дека истите претставуваат убава можност за рекреација и забава. Спортот е нешто што треба сите да го практикуваме, а во зима, сепак, скијањето е избор број еден, но со напомена дека треба да знаеме да се заштитиме. Сега само преостанува да нè послужи времето и снегот да дојде во вистинско време за да можеме сите ние да му се израдуваме и да уживаме.

69

  Имунитет

БРОЈНИ ИСТРАЖУВАЊА ГО ПОТВРДУВААТ БЛАГОТВОРНОТО ДЕЈСТВО НА ЈАБОЛКОТО. ОСВЕН ШТО ГО ЗАЈАКНУВА ИМУНИТЕТОТ, ЕДНО ЈАБОЛКО ДНЕВНО МОЖЕ МНОГУ ДА ПОМОГНЕ ВО ПРЕВЕНЦИЈАТА НА БРОЈНИ ЗАБОЛУВАЊА.

    ?    

Ј

аболкото, кое според многумина стигнало директно од рајот, не е само симбол на гревот, страста и љубовта туку и на вечната младост. Според народните мудрости, јаболкото има волшебни својства, па оној кој ќе успее да изеде јаболко не само што веќе никогаш нема да биде гладен и жеден, ниту болен, туку никогаш нема да остари. Секако, како во секоја сказна така и во оваа има и вистина. Јаболкото со своите состојки е навистина здраво овошје. Иако со јаболкото не можеме да излекуваме ниту една болест, со неговото секојдневно консумирање можеме да спречиме појава на многу здравствени проблеми и болести. И како што вели една стара англиска поговорка „Едно јаболко на ден го чува докторот подалеку од вас“ (An apple a day keeps the doctor away), изедеме ли неколку јаболка

дневно ќе придонесеме многу за своето здравје. Систина плус ви дава совети каде сé јаболкото или јаболковиот оцет можат да ви помогнат за подобро здравје. ГРЧЕВИ ВО МУСКУЛИТЕ Една од причините зошто се јавуваат грчевите може да биде недостиг на калциум, магнезиум и витамините Б и Ц. Сите овие состојки се наоѓаат во јаболкото. Ако имате грчеви од голема помош може да ви биде јаболковиот оцет, чија киселина ја подобрува апсорпцијата на калциум и магнезиум. АСТМА Дека јаболкото делува позитивно на симптомите на астмата покажало и едно истражување во Велика Британија. Истражувањето докажало дека две јаболки дневно го намалуваат ризикот од астма дури за една

третина. Јаболкото е најјако средство во борбата против астмата, а неговата тајна се крие во големиот број антиоксиданти. 100 грама јаболко содржи дури трипати повеќе антиоксиданти од истата количина сок од портокал, а осумпати повеќе од бананата. Тајната на волшебното дејство на јаболкото врз астмата се крие во кората. Затоа не ја отстранувајте кората од јаболко. ВИСОК КРВЕН ПРИТИСОК Јапонски научници докажале дека јаболковиот оцет може да го намали крвниот притисок. Исто така, тој помага и во борбата со дебелината, го намалува нивото на шеќер во крвта и го контролира нивото на холестерол. ЖЕЛУДНИК Големите количини на пектин, растителни влакна кои се наоѓаат во јаболкото, го подобруваат

ШТ Ш ШТО ТО СОДРЖИ СОД СО ДР РЖИ ЖИ 100 100 00 ГРАМА ГР РА АМ МА А ЈА Ј ЈАБОЛКО? АБО БОЛК ЛКО? О? варењето на храната. Пектинот формира заштитен слој околу слузницата во желудникот, ги смирува и ги спречува болките во желудникот од преголемо количество на желудочна киселина. Поради ова во случај на проблеми со варењето се препорачува конзумирање на едно јаболко неколкупати во денот, а за намалување на грчевите во желудникот одлично е вареното јаболко.

...... ... .................................... ............ .... ........ ............ ... .... ... ....................... ... .. Калории Ка К ал ло о ори рии ри 52 52 Мас Ма Масти стти 0,2 0,,2 2 грам гр ра ам За З Заситени ас си итте ен ени ни им масти асти ас ти 0,1 0,1 грам 0, грам гр ам Холестерол Хо ол ле ес стте ер ро ол л 0мг 0м мгг Натр Натриум три тр иу ум 1мг 1м 1 мг Јаглен Јагленохидрати ено ен ох хи ид др ра ати ти 13,8 13 1 3,8 г Диетални ни и влакна влакн ла л ак кн на 2,4 2,4 г Шеќери 10,4 г Протеини 0,3 г Калциум 6мг Калиум 107 мг Останати состојки: белковини, растителни влакна , витамин А,Б и Ц , железо, етерични масла, калиум, калциум, каротен, магнезиум, минерали, натриум, олиго елементи, органски киселини, пектин, целулоза и овошен шеќер

ОСТЕОПОРОЗА Јаболкото содржи флавоноиди и други состојки кои можат да го намалат и спречат губењето на коскената маса. Јаболкото го подобрува нивото на естроген, хормон кој нагло се намалува во време на менопауза, воедно ја подобрува апсорпцијата на калциум во цревата и на тој начин го намалува ризикот од појава на остеопороза. НАМАЛЕН ИМУНИТЕТ Едно јаболко на ден просечно содржи осум проценти од нашите дневни потреби за витамин Ц, познат како одличен борец за здрав и јак имунитет.

Пектинот кој се наоѓа во јаболкото го поттикнува производството на антитела и бели крвни зрнца кои му помагаат на телото да се одбрани од болести.

БОЛНИ МЕНСТРУАЛНИ ЦИКЛУСИ Јаболкото содржи мали количини на генистеин, кој успешно го регулира нивото на естроген во крвта. Болните меструални циклуси најчесто се јавуваат поради нерамнотежа на нивото на естроген, а јаболковиот оцет успешно ја враќа таа рамнотежа и ја отстранува болката.За менструациите да бидат помалку болни, се препорачува два до трипати дневно да се напиете чаша вода со мала количина јаболков оцет или да го додадете во исхраната. ЗДРАВИ ЗАБИ Јаболкото е многу важно за нега на забите, затоа најдобро е да се јадат свежи и неизлупени, со грицкање свежо јаболко се чистат забите со јаболковиот сок, но и целата усна шуплина.

71

&$"%' Труење

СИСТИНА ПЛУС ВИ ДАВА НЕКОЛКУ СОВЕТИ КАКО ДА ГО ПРЕЖИВЕЕТЕ МАМУРЛАКОТ ПО БУРНА НОЌ. СЕКАКО, ЛЕК ЗА МАМУРЛАК НЕМА. МОЖЕТЕ САМО ДА ЈА ЗАБРЗАТЕ ЕЛИМИНАЦИЈАТА НА АЛКОХОЛ ОД ОРГАНИЗМОТ, ДЕЛУМНО ДА ГИ УБЛАЖИТЕ СИМПТОМИТЕ И НА КРАЈ ДА ИМАТЕ ДОВОЛНО ТРПЕНИЕ СЕТО ТОА ДА ПОМИНЕ.

   

Ж

уркањето може да биде многу забавно, но утрото по бурната ноќ секој си ветува: „Отсега веќе нема да пијам алкохол”. Малкумина остануваат доследни на ова ветување, но ако некогаш

вистински сте го почувствувале мамурлакот, најверојатно, наредниот месец нема да ви падне на памет да пробате алкохол. Алкохолизмот е сериозен проблем, но сега нема да зборуваме за тоа, туку ќе ви дадеме совети како да го преживеете

мамурлакот по бурна ноќ. Прво на сите треба да им биде јасно дека лек за мамурлак нема. Можете само да ја забрзате елиминацијата на алкохол од организмот, делумно да ги ублажите симптомите и на крај да имате доволно трпение сето тоа да помине.

ослабнати моторни способности, концентрација и помнење. Не заборавајте дека мамурлакот е најлесната варијанта од алкохолното труење. Кај поголеми концентрации на алкохол во крвта (3-4 промили) ни повикот за брза помош не ви е гаранција дека ќе преживеете, а кај помали труења со алкохол можно е да се задушите при повраќање или сериозно да се повредите при паѓање.

му требаат дури шест или седум дена целосна апстиненција од алкохол за да се врати во нормала. За долгорочните последици, за работите што сте ги направиле додека сте биле под дејство на алкохол не знаеме лек, па тоа ќе треба самите да го решите. На крај, мамурлакот и не е така лош, ако ве натера никогаш повеќе да не претерувате со алкохолот.

Детоксинација За подобро да го поднесете мамурлакот важно е да го обезбедите организмот со витамини: Б комплекс, А и Ц, како и магнезиум и цинк. Ако сте доволно при свест , на враќање дома пешачете малку на свеж воздух. Внесувајте многу вода и минерали. Не претерувајте со лекови против болки. Најважно е што повеќе да го заштитите црниот дроб, дигестивниот тракт и срцето, односно да му дадете можност на телото за детоксикација и заздравување. Народни лекови Од народните лекови можете да пиете расолница (богата е со витамин Ц и сол) и домашна супа од зеленчук која треба да биде посолена. Водата пијте ја полека, голтка по голтка, во текот на целиот ден. Јадете овошје и зеленчук и пијте природни сокови од домати и портокал, но не и од грејпфрут. Избегнувајте кафе и црн чај, кои се диуретици и ќе ја зголемат дехидрацијата. Заборавете на масна и тешка храна. Туширање со млака вода

  ? Симптоми на мамурлак Мамурлак всушност е последица од труење со алкохол. Симптомите се : дехидрација, мачнина, болки во желудникот, главоболки, преосетливост на светлина и звуци, дијареа, срцебиење,

Затемнете ја собата, ублажете ја главоболката со ладни облози, а кога ќе можете да станете и кога мачнината ќе се намали, растегнете е ги мускулите и предизвикајте потење со едноставни вежби. Ако сите движења ви претставуваат проблем, мирувајте во кревет. Ќе се освежите ако се истуширате со млака вода. Повеќето симптоми ќе исчезнат за 24 до 48 часа, но ако веќе не чувствувате мачнина не значи дека е сé в ред. Всушност на телото 73

   Мода

ОВАА ЗИМА ИНСПИРАЦИЈА НЕКА ВИ БИДАТ ДВАЕСЕТИТЕ ГОДИНИ НА МИНАТИОТ ВЕК И ЦЕЛИОТ ТОЈ БОЕМСКИ ШИК, АВАНГАРДА И ДЕКАДЕНЦИЈА

Подготви Бобан Илиевски Моден дизајнер

ХРАБРОСТ ОД БОИ КОНТРА ЗИМСКОТО СИВИЛО

M

одата е нешто што повеќето од нас го сакаат, следат, а малкумина го разбираат и можат да се пронајдат во сето тоа. Секако начинот на облекување и тоа што го носиме навистина може многу да каже за нашиот карактер, личност, стил на живеење, за тоа кои всушност сме или, пак, какви би сакале да бидеме. Од сајбер до ретро, од комерцијала или направено по нарачка, сето тоа е последица на времето во кое живееме. Се разбира трендовите се тоа што најмногу нè привлекува, без разлика дали се краткотраен каприц со некоја измината ера или, пак, елемент кој ќе остане запечатен во времето како класика, прифатени од масата или, пак, луксуз за малкумина. АВАНГАРДА И ДЕКАДЕНЦИЈА Оваа сезона зимата го продолжува она шаренило кое се провлекува веќе неколку сезони, па така доколку го следите колор блокот во само посоодветни и посмирени нијанси нема да погрешите. Нека ви бидат инспирација дваесеттите години од минатиот век и цел тој боемски шик, авангарда и декаденција и за момент замислете дека секое утро поминувате покрај Сена а во позадина ве следат романтични звуци на виолина или хармоника на уличниот свирач. „ВИНСКИ“ БОИ Нешто што морате да имате оваа сезона е палетата на таканаречените „вински “ бои, па така дозволете си една афера со зимско палто во интензивна виолетова или бордо боја искомбинирана со широки пантолони во преубава жолта сенф нијанса. Би биле во полн погодок и ќе бидете повеќе од подготвени за ноќ во Пигал со Лотрек. Сега е вистинското време

да се искомбинира сето тоа што сте мислеле дека е незамисливо . СВИЛА , ПЛЕТЕНИНИ И КРЗНО Свила и волуменозни плетенини во сосема различни бои и принтови, од точки па сè до цветни мотиви, надополнети со аксесоари во сите животински принтови, и многу , многу крзно. Секако тоа не значи дека соодветната црна класика треба да ја исфрлите од орманот, меѓутоа посоодветна ќе е некоја потопла нијанса која ќе послужи како база на целата оваа храброст со бои којашто ќе пркоси на зимското сивило. Макси и мини здолништа во сите нијанси на црна, сивокафена боја, камел, темно зелена искомбинирано со високи потпетици и платформи. Секако сето ова адаптирано на вашиот личен израз ќе го даде целосниот ефект и воодушевување од страна на другите, а вие ќе си дозволите барем малку од парискиот уметнички декаденс, барем за момент.

75

77

  Енергија

   Поседуваме четири извори на лична енергија со која можеме да управуваме и која ни овозможува да живееме во благосостојба, духовно и материјално богатство. Извори на нашата сила се: лична енергија (физичка, емоционална, ментална и духовна) енергија на времето, енергија во врска со другите луѓе и енергија на парите

è 3$/ '#& ( ('()%0#.  '%( &2( ('()%0#, % #%*( &( ('()%0#. è @* #7*%2( + 8%+** ) #7*%2( & ('()%0# СÈ Е ЕНЕРГИЈА Енергијата ни е дадена за да ја користиме за сопствено добро и добро на нашите најблиски, за да живееме живот полн со љубов и благосостојба. Самите сме енергија, но и опкружени сме со други енергии. Живееме во еден судир на енергии кои се испреплетени. Од сето тоа излегуваме поинакви, појаки или послаби. Во сите тие случувања учествува и енергијата на парите. Можеби звучи необично кога ќе кажеме дека парите се енергија, но тие се тоа, и тоа повеќекратна енергија. ПАРИТЕ СЕ ЕНЕРГИЈА Парите се енергија која го движи светот. Кога ги имаме, парите се енергија затоа што брзаме да ги задоволиме своите потреби. Парите се енергија кога ги немаме доволно, затоа што брзаме да ги заработиме. Парите се енергија како извор на слобода затоа што кога имаме пари имаме и слобода да располагаме со своето време, се образуваме, патуваме.Парите се енергија која секогаш поттикнува друга енергија. Со парите можеме да ги придвижиме луѓето, нивниот ум, да ги измешаме или смириме емоциите, или да ги вознемириме духовите кај човекот. Можно е да го забрзаме времето, цивилизацискиот развој и да открие-

ме нови димензии во светот. Да, парите навистина се енергија. Од секогаш било и ќе биде предизвик да научиме да управуваме со енергијата на парите. МИСЛИТЕ И ПАРИТЕ Парите сами по себе не поседуваат креативна сила. Целото човеково богатство е создадено со умот. Мислите и идеите се основен фактор кој го создава богатството. Со своите мисли, свесни и несвесни, пуштате вибрации кои се материјализираат низ настаните, луѓето и парите во вашиот живот. Кога мислиме на сметките кои не сме ги платиле, на тоа дека немаме доволно пари , или дека никогаш нема да имаме доволно пари, токму тоа и го привлекуваме. ВНИМАВАЈТЕ ШТО МИСЛИТЕ. МОЌТА НА НЕГАТИВНИТЕ МИСЛИ Мислите, негативните и позитивните владеат и управуваат со нашите животи. Факт е дека луѓето денеска веруваат дека парите се валкани, крвави и дека не им требаат.Таквото верување ја спречува целта на парите. Поради тоа на парите им е спречено да течат по природен тек. Се верува дека во семејството нема доволно пари за сè, дека до парите и успехот се доаѓа тешко, дека не е добро да се ужива и да се биде добро платен за

тоа туку дека е потребно да се работи напорно и да се борите ако сакате да имате пари. Затоа со сигурност можеме да кажеме дека финансиската состојба на поединците зависи исклучиво од нивото на свест кое го имаат за парите , но и колку работат на себе. Ние свесно сакаме да имаме многу пари и да купиме сè што ќе посакаме. Но во потсвеста мислиме дека тоа никогаш нема да се оствари. Токму ова потсвесно верување ја блокира енергијата на парите и оневозможува тие да дојдат до нас. Негативните верувања настануваат во семејството, од искуството на некои претходни неуспеси, лошата финансиска состојба во околината, грешки, притисок, неодобрувања... Нашата реакција е едноставна – недостиг на верба во себе. Кога не веруваме во себе и во своите способности ние сме ограничени и во поставување на целите кои се поврзани со парите. Самите одредуваме колку ќе заработуваме месечно, дали ќе имаме своја куќа или ќе бидеме потстанари со скромни примања и повеќе желни отколку исполнети. КАРАКТЕРИСТИКА НА ПАРИТЕ Колку и да ви звучи невозможно, парите се живо суштество. Како секое живо суштество и тие имаат свои карактеристики. За да ги привлечеме во својот живот треба точно да знаеме што сакаат и, нормално, да правиме тоа што им годи, исто како со личност која сакаме да ја привлечеме. Парите сакаат слободно да се движат и немаат желба да се враќаат

    кај оној кој ги чува и ги гуши. Сакаат да биде сакани, ценети и бараат благодарност. Парите сакаат љубов како секое друго живо суштество, затоа не ги озборувајте богатите и сакајте ги на здрав начин, без посесивност и оптоварувања. Парите сакаат искрено да се добредојдени, и одат кај оние кои ги очекуваат со радост, а не како нужно зло. Сакаат да ги почитуваат, што се покажува по начинот на кој парите ви стојат во паричникот, убаво средени, не стуткани по џебови, и сакаат да знаете каква е состојбата на сите ваши сметки. Сакаат разумно да се располага со нив. Една десетина од она што го заработувате дајте го во добротворни цели, на оние на кои им се неопходни, смислено и плански, не на луѓе што просат. Парите се неутрални и ги добиваат карактеристиките кои вие им ги давате. Не сакаат презир, завист и не сакаат да се расфрлате со богатството. Главна пречка на благосостојбата е кога некому завидувате на богатството или ги осудувате парите. ПРИНЦИПИ НА ПРИВЛЕКУВАЊЕ НА ПАРИТЕ Постојат одредени принципи како да привлечете пари. Принцип на јасна желба - Јас сакам пари. Принцип на целта - што точно са-

кате и колку пари сакате. Принцип на одлука - одлука дека вие веќе живеете во благосостојба. Чувствувајте се богати и задоволни, посакувајте и замислувајте само добри нешта, верувајте дека веќе го имате тоа. Секојдневно замислувајте го ова и правете го што почесто. Принцип на привлекување со мислите - веќе живеете во благосостојба и тоа често замислувајте го. Принцип на десеттиот дел - една десетина од своите приходи дајте на оние кои немаат доволно пари и на кои им е потребно. Принцип на откажувања - откажете се од нешто во својот живот за да направите место за енергијата на парите. Принцип на неврзување - не врзувајте се за парите и материјалните нешта бидејќи ќе останете без нив. Сè за што сте премногу врзани ќе ви биде одземено, тоа наједноставно е законот на универзумот. СО МИСЛИТЕ ПРИВЛЕКУВАЈТЕ ПАРИ Повеќето луѓе мислат дека нивниот живот па и нивните финансии зависат од другите, надворешните околности, државата, економските експерти, владата...Меѓутоа тоа не е вистина.Нашата судбина и нашите финансии зависат исклучиво од нас

ТЕХНИКИ ЗА ПРИВЛЕКУВАЊЕ ПАРИ Секојпат кога нешто плаќате, односно давате пари, во себе речете си; Со радост ве давам и брзо вратете ми се размножени Секој пат кога ќе добиете пари (плата, хонорар,) односно примате пари, во себе изговорете: Добро ми дојдовте и брзо да се размножите И најважно, и кога примате и кога давате пари бидете задоволни и со позитивни емоции.

самите. Не е важно во која држава живееме, во која компанија работиме и какви ни се животните околности. Важно е што мислиме и што зборуваме за себе. Со промена на својата свест можеме да ја промениме својата финансиска состојба. Напишете позитивни афирмации во сегашно време. -Јас живеам во благосостојба -Имам пари колку што ми се потребни -Мојата работа е одлично вреднувана и наградена -Заработувам сè повеќе Напишете ги десетпати и читајте ги пред спиење и откако ќе се разбудите, сè додека не станат ваша вистина. Сите негативни мисли, сомнежи и стравови поврзани за парите или од некоја друга област од вашиот живот, доколку се појават, веднаш отфрлете ги.

79

  Катче К атче е

О Б О И

Cygoky

81

ȿȞÉ&#x201A;É&#x2021;É&#x2039;É&#x152;ȟȿÉ&#x2021;É&#x2C6;ČźÉ&#x2C6; www.cosmotinex.com.mk

É&#x2026;É&#x201A;É&#x2021;É&#x201A;ȳȺÉ ČşÉ&#x2021;É&#x2C6;É&#x160;É&#x2020;ČşÉ&#x2026;É&#x2021;ČşÉ&#x201A;É&#x2039;É?ȟȺÉ&#x201E;É&#x2C6;É&#x20AC;Čş É&#x2C6;ɍɨÉ&#x203A;É&#x;ɧɨɧÉ&#x161;ÉŠÉŞÉ&#x;É&#x17E;ɧÉ&#x161;ÉĽÉ˘É§É˘Ę É&#x161;É&#x203A;É&#x161;ɥɢɪÉ&#x161;ɧÉ&#x161;ɧÉ&#x161;É&#x153;ɢɏÉ&#x161;ɌɢɧɢɢɊɪɢɪɨÉ&#x17E;ɧɢÉŤÉ¨ÉŤÉŹÉ¨Ę É¤É˘ɤɨɢ ɧÉ&#x;ɠɧɨÉ&#x17E;É&#x;ÉĽÉ­É&#x153;É&#x161;É&#x161;ÉŹɧÉ&#x161;ɤɨɠÉ&#x161;ÉŹÉ&#x161;ɧÉ&#x161;ɼɢɰÉ&#x;ɏɨɊɪɨÉ&#x17E;ɨɼɠɭÉ&#x153;É&#x161;Ę Ę&#x2026;ɢÉ?ɨÉŚÉĽÉ&#x161;É&#x17E;ɢɨɏɢɥÉ?ÉĽÉ&#x;É&#x17E;

1

2

3

4

AROK D O P N E ^ I N AZ IDEALEN PR

1

É&#x201E;ÉŞÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;ÉĄÉ&#x161;É&#x17E;ÉĽÉ&#x161;É&#x203A;ɢɧɍɤÉ&#x161;ɯɢÉ&#x17E;ÉŞÉ&#x161;ÉŹDÉ°É˘Ę É&#x161;ɧÉ&#x161;ɼɢɰÉ&#x; ȝɨÉ?É&#x161;ÉŹÉ&#x161;ɢɤɨɧɰÉ&#x;ɧɏɪɢɪÉ&#x161;ɧÉ&#x161;ɨÉ&#x153;É&#x161;É&#x161;ɤɪÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;É&#x;ɍɨÉ&#x153;ɪɲÉ&#x;ɧÉ&#x161;ÉĄÉ&#x161; ɧɨɪɌÉ&#x161;ɼɧÉ&#x161;ɢÉŤÉ­É&#x153;É&#x161;ɤɨɠÉ&#x161;É&#x201E;ɨɠÉ&#x161;ÉŹÉ&#x161;Ę É&#x161;ÉŠÉŞÉ&#x161;É&#x153;ɢÉ&#x;ÉĽÉ&#x161;ɍɏɢɹɧÉ&#x161;Ę É&#x161; ɍɌɢɪɭÉ&#x153;É&#x161;ɨɌÉ&#x;ɤɧɭÉ&#x153;É&#x161;ɨɍÉ&#x153;É&#x;É É­É&#x153;É&#x161;ɢɲɏɢɏɢɨÉ&#x17E;ɲɏÉ&#x;ɏɧɢɏÉ&#x;ɍɨɧɹÉ&#x;É&#x153;ɢ ÉĄÉŞÉ&#x161;ɰɢ

2

É É&#x161;ɲɏɢɏɧÉ&#x161;ɯɢÉ&#x17E;ÉŞÉ&#x161;ÉŹÉ&#x161;ɧɏɧÉ&#x161;ɤɪÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;ɊɪɨɏɢÉ&#x153;��?ÉŞÉ&#x161;É&#x17E;ɍɤɢɨɏɍɌɨÉ? 63) ȽɢɢɍɊɨɼɧɭÉ&#x153;É&#x161;ɤɨɠɧɢɏÉ&#x;ɏɤɢÉ&#x153;É&#x161;ɍɨÉ&#x17E;ɨɊɨɼɧɢɏÉ&#x;ɼɧÉ&#x161;É&#x;ɧÉ&#x;ÉŞÉ?É˘Ę É&#x161;ɢĘ É&#x161; É&#x153;ÉŞÉ&#x161;Ę&#x2026;É&#x161;É&#x17E;ɢɧÉ&#x161;ɌɢɤÉ&#x161;ÉŹÉ&#x161;ɧÉ&#x161;ɎɢɥɢɨɼɨɲɤɢɏÉ&#x;ɊɪɨɰÉ&#x;ɍɢÉĄÉ&#x161;ɨÉ&#x203A;ɧɨÉ&#x153;É­É&#x153;É&#x161;Ę&#x192;É&#x; ɧÉ&#x161;Ę&#x2026;É&#x;ɼɢɢɏÉ&#x;É&#x201A;É&#x17E;É&#x;É&#x161;ɼɧÉ&#x161;É&#x;ÉĄÉ&#x161;É?ÉŞÉ&#x161;É&#x17E;ɍɤɢɭɍɼɨÉ&#x153;ɢɧÉ&#x161;ɠɢÉ&#x153;ɨɏɤÉ&#x161;ɤɨ É&#x;ɎɢɤÉ&#x161;ɍɧÉ&#x161;ÉĄÉ&#x161;ɲɏɢɏÉ&#x161;ɨÉ&#x17E;ɍɌɨÉ?É&#x161;É&#x;ɪɨɥÉ&#x161;É?É&#x161;É&#x17E;É­É&#x153;É&#x161;Ę&#x192;É&#x;ɧÉ&#x;ɧÉ&#x161;É&#x17E;É&#x;Ę É§É˘ ɊɪɨɌÉ&#x;ɧɢɧÉ&#x161;É&#x153;ÉĽÉ&#x161;ɠɧɨɍɏÉ&#x161;ɧÉ&#x161;É&#x153;ɨɥÉ&#x17E;ɭɯɨɏɍɼɨÉ&#x203A;ɨÉ&#x17E;ɧɢÉŞÉ&#x161;É&#x17E;ɢɤÉ&#x161;ɼɢ ɢÉ?ȟȺɢÉ?ȟȝÉĄÉŞÉ&#x161;ÉąÉ&#x;Ę&#x192;É&#x161;É&#x2021;É&#x161;ÉŚÉ&#x;ɧÉ&#x;ÉŹÉ&#x161;É&#x;ÉĄÉ&#x161;ɍɢɏÉ&#x;ɏɢɊɨÉ&#x153;ɢɤɨɠÉ&#x161; ɊɨɍÉ&#x;É&#x203A;ɧɨÉĄÉ&#x161;ÉŤÉ­É&#x153;É&#x161;ɢɧɨɪɌÉ&#x161;ɼɧÉ&#x161;ɤÉ&#x161;ɤɨɢÉĄÉ&#x161;ɤɨɠÉ&#x161;ÉąÉ&#x;ɍɏɨɢɥɼɨɠÉ&#x;ɧÉ&#x161; ɧÉ&#x161;ɧÉ&#x;É?É&#x161;ɏɢÉ&#x153;ɧɢɧÉ&#x161;É&#x17E;É&#x153;ɨɪÉ&#x;ɲɧɢÉ&#x153;ÉĽÉ˘Ę É&#x161;É§É˘Ę É&#x161;

3

É&#x201E;ÉŞÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;ÉĄÉ&#x161;É&#x17E;ÉĽÉ&#x161;É&#x203A;ɢɧɍɤɨÉŻÉŞÉ&#x161;ɧÉ&#x;Ę&#x192;É&#x;ɧÉ&#x161;ɤɨɠÉ&#x161;ÉŹÉ&#x161;ÉĄÉ&#x161;ÉŤÉ­É&#x153;É&#x161;ɤɨɠÉ&#x161; É&#x2026;É&#x;ɍɧÉ&#x161;ɤɪÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;ÉĄÉ&#x161;ɊɨɍÉ&#x;É&#x203A;ɧɨÉŤÉ­É&#x153;É&#x161;ɤɨɠÉ&#x161;É&#x17E;ÉĽÉ&#x161;É&#x203A;ɢɧɍɤɢÉ&#x153;ÉĽÉ&#x161;ɠɧɢ ɢÉŻÉŞÉ&#x161;ɧɢɢɨÉ&#x203A;É&#x;ÉĄÉ&#x203A;É&#x;É&#x17E;É­É&#x153;É&#x161;ɨÉ&#x17E;ɼɢɹɧÉ&#x161;ÉŚÉ&#x;ɤɨɍɏÉ&#x;ÉĽÉ&#x161;ɍɏɢɹɧɨɍɏɢ ɨɏɊɨɪɧɨɍɏÉ&#x17E;ɭɪɢɢɧÉ&#x161;ɧÉ&#x161;Ę É¨ÉŤÉ&#x;ɏɼɢÉ&#x153;ɢɏÉ&#x;ɢɧÉ&#x161;Ę ÉŤÉ­É&#x153;ɢɏÉ&#x;ɏɢɊɨÉ&#x153;ɢɤɨɠÉ&#x161; ČłÉ&#x161;É&#x153;ÉŞÉ&#x161;Ę&#x2026;É&#x161;É&#x;ɧÉ&#x;ÉŞÉ?É˘Ę É&#x161;ÉŹÉ&#x161;ÉŤÉŠÉŞÉ&#x;ɹɭÉ&#x153;É&#x161;ÉŤÉŹÉ&#x161;ÉŞÉ&#x;É&#x;Ę&#x192;É&#x;ɢɲɏɢɏɢɨÉ&#x17E;ɲɏÉ&#x;ɏɧɢ ɧÉ&#x161;É&#x17E;É&#x153;ɨɪÉ&#x;ɲɧɢÉ&#x153;ÉĽÉ˘Ę É&#x161;É§É˘Ę É&#x161;

4

É&#x201E;ÉŞÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;ɊɪɨɏɢÉ&#x153;ÉŠÉŞÉ&#x153;ɢɏÉ&#x;ɥɧÉ&#x161;ɰɢɧÉ&#x161;É&#x203A;ɪɹɤɢ É&#x201E;ÉŞÉ&#x;ÉŚÉ&#x161;ɊɨɍÉ&#x;É&#x203A;ɧɨɎɨɪɌɭɼɢɪÉ&#x161;ɧÉ&#x161;É&#x17E;É&#x161;É&#x17E;É&#x;Ę ÉŤÉŹÉ&#x153;É­É&#x153;É&#x161;ɊɪɨɏɢÉ&#x153; ɍɨɥÉ&#x17E;É&#x161;É&#x153;É&#x161;Ę&#x192;É&#x;ɧÉ&#x161;ÉŠÉŞÉ&#x153;ɢɏÉ&#x;É&#x203A;ɪɹɤɢɢÉŤÉŹÉ&#x161;ÉŞÉ&#x;É&#x;Ę&#x192;É&#x;ɧÉ&#x161;ɤɨɠɧɨɏɨ ɏɤɢÉ&#x153;ɨɧÉ&#x161;ɼɢɰÉ&#x;ɏɨÉ&#x153;ɨÉ&#x;É&#x17E;ɧɨÉ­É&#x203A;ÉĽÉ&#x161;É É­É&#x153;É&#x161;Ę Ę&#x2026;ɢÉ?ɢɊɨɍɏɨÉ&#x;ɹɤɢɏÉ&#x; É&#x203A;ɪɹɤɢÉ&#x2039;ɨÉ&#x17E;ɪɠɢɼɢɊɨɊɼÉ&#x161;ɍɏɢÉ&#x17E;ɢɧɨÉ&#x17E;ɠɨɼɹɤÉ&#x161;ɢɍɤɼɭɹɢɏÉ&#x;ÉĽÉ&#x;ɧ É&#x;ɧÉ&#x;ÉŞÉ?É&#x;ɏɍɤɢɤɨɧɰÉ&#x;ɧɏɪÉ&#x161;ÉŹÉ¤É¨Ę ÉĄÉ&#x161;É&#x;É&#x17E;ɧɨɍɨÉŤÉ­ÉŠÉ&#x;ÉŞÉŻÉŞÉ&#x161;ɧɼɢÉ&#x153;ɨɏɨ ÉŚÉ&#x161;ɍɼɨɨÉ&#x17E;É&#x161;É&#x153;ɨɤÉ&#x161;É&#x17E;ɨĘ É&#x161;ÉĄÉ?ɨɼÉ&#x;ÉŚÉ­É&#x153;É&#x161;É&#x153;ɢɏÉ&#x161;ɼɧɨɍɏÉ&#x161;ɢÉ&#x17E;ÉĽÉ&#x161;É&#x203A;ɨɤɨ ɧÉ&#x161;É&#x153;ÉĽÉ&#x;É?É­É&#x153;É&#x161;É&#x153;ɨɤɨɠÉ&#x161;ÉŹÉ&#x161;É&#x2C6;É&#x17E;ɼɢɹɧÉ&#x161;É&#x;ÉĄÉ&#x161;É&#x17E;É&#x;ɧɢɧɨĘ&#x2026;ɢɤÉ&#x161;ɤɨ ɊɨÉ&#x17E;ɼɨÉ?É&#x161;ÉĄÉ&#x161;ɲɌɢɧɤÉ&#x161; 83

Perfektna slika za sekoj pacient GE Signa HDi 1.5T Magnetnata Rezonansa ovozmo`uva brzi, lesni i komforni MR pregledi za pacientite so jasni, ostri i detalni MR sliki za doktorite, {to im pomaga da donesat sigurna dijagnoza duri i kaj najpredizvikuva~kite MR pregledi.

NET-ELEKTRONIKS SKOPJE tel. 02/321 80 90


SISTINA PLUS No. 4