Page 1

Schakel-kontakt orgaan van de nederlandse kerk in duitsland www.nederlandse-kerk.de

oud 39 e jaargang nr. 3 | 2013 --------------------------------------------Geachte lezer

2

_KORT EN BONDIG De NKID op de Kirchentag 2013 in Hamburg De nieuwe assessor stelt zich voor

2 2

_MEDITATIE Vrijheid is een godsgeschenk!

3

_COLUMN Zingt een nieuw lied voor God den Here 路 Een nieuw liedboek voor de kerken ... En het oude liedboek?

4 5

---------------------------------------------

foto: Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied

_WAAR & WANNEER?

6-7

Colofon

7

_TENSLOTTE Zingen bevrijdt!

8

Heidelberg-Reis

8

nieuw

Ik zing

... met het nieuwe liedboek


2

Geachte lezer

kort en bondig

H

iermee presenteren wij u het zomernummer van Schakel dat tot in de herfst reikt. Zomertijd is komkommertijd en dat geldt in zekere zin ook voor de kerk. De liturgische kleur blijft voorlopig groen en de activiteiten staan op een laag pitje. Ook in de media en de pers valt dat in de regel te merken. Er is minder nieuws en wat eventueel vermeldenswaardig zou kunnen zijn wordt vaak nogal opgeklopt. Want het blad of de nieuwsrubriek moet toch worden gevuld. We zijn er echter van overtuigd dat wij met dit nummer van Schakel deze fout niet hebben gemaakt en u hiermee een lezenswaardig blad aanbieden. Het thema is, hoe kan het ook anders, het nieuwe liedboek dat door de Protestantse Kerk in Nederland en dus ook in onze kerk in gebruik genomen is. Rens DijkmanKuhn en Doetie Schilder schrijven erover in hun gemeenschappelijke column: ‘Zingt een nieuw lied voor God den Here’. ‘Tenslotte’ pakt dat nog eens op om aan de hand van 1 Samuël 16 op de bevrijdende functie van het gemeenschappelijk gezongen kerklied te wijzen. En daarmee is tevens het andere thema van dit nummer aangesproken waarmee Schakel opent: de meditatie van Hanneke Allewijn over ‘bevrijding’. In de wat luchtigere rubriek: uit de Ebertallee, pleit Rens Dijkmann-Kuhn voor meer dankbaarheid en erkenning jegens God goede gaven die vaak vanzelf lijken te spreken maar bij nader inzien zo vanzelfspekend toch niet zijn. Voorts vindt u uiteraard nog allerlei wetenswaardigs in de berichten uit de wijken en kernen. Daarin wordt terug gekeken op het verleden en vooruit gezien naar de nabije toekomst. Hopelijk hebben wij met dit korte overzicht uw nieuwsgierigheid weten te wekken. Rest ons nog, zoals gebruikelijk, u veel leesplezier toe te wensen. Tevens en tot slot spreken wij de wens uit dat u een goede zomer en, voor zover u op vakantie gaat, een prettige en ontspannen vakantie moge hebben. Komt u behouden en uitgerust naar huis. Namens de redactie, Pieter Roggeband |

www.nederlandse-kerk.de

De NKID op de Kirchentag 2013 in Hamburg Op de eerste avond van de Kirchentag in Hamburg (1 t/m 5 mei onder het motto „Soviel du brauchst“), de „Abend der Begegnung“, heeft Wijk Noord de Nederlandse Kerk in Duitsland vertegenwoordigd. Samen met de Ev.-reformierte Kirche Hamburg hadden wij een „Stand“, waar we de nieuwe flyers van de kerk hebben verdeeld en, als fundraising, krentenboterhammen en beschuiten met kaas en hagelslag hebben verkocht. Bovendien werden er (beeldige!) engeltjes verkocht, die Doetie Schilder met de „Bastelgruppe“ uit Balje van de blaadjes van het oude liedboek hadden geknutseld. „Wij“ betekent een (uitstekend functionerend) team van tien leden van de NKiD uit Schwei, Balje en Hamburg. Van tevoren waren door een paar mensen al alle inkopen

gedaan, op de dag zelf werd gezamenlijk de stand opgebouwd en het Nederlandse lekkers gesmeerd en verkocht. Na een aarzelend begin werd het ons „aus den Händen gerissen“! Alles ging op, 25 krentenbroden en 30 rollen beschuit! Vaak werden we aangesproken op de „Krönung“! De troonswisseling bleek ook veel Duitsers te interesseren. Ook waren er Nederlanders en Duitsers, die niets van het bestaan van de NKiD wisten en graag meer wilden weten. Zo was het een intensieve, maar ook heel gezellige en interessante dag. Na aftrek van de kosten is er een bedrag van rond 350 euro voor de NKiD overgebleven, een mooie bijdrage voor onze kerk en een fijne ervaring van samenwerken! Jacomijn Coumou |

De nieuwe assessor stelt zich voor Mijn naam is René Blokker, ik ben op 15 maart op de AK in Köln Sürth gekozen tot assessor in het moderamen van de Nederlandse Kerk in Duitsland (NKiD).

Na mijn studie in 1975 heb ik Nederland al vroeg verlaten, en heb de Nederlandse kerk in Genève leren kennen. Ik was vanuit Heidelberg afgevaardigd bij de CERN (Centre Éuropéaine pour la Recherche Núcleair) in Genève, waar ik 2 jaar gewoond heb. De Nederlandse kerk in Genève was in het auditoire de Calvin in de oude binnenstad van Genève. gevestigt. Nadat ik in 1977 naar Heidelberg vertrok, leerde ik al gauw de Nederlandse kerk in Duitsland kennen. Daar heb ik dan de beginperiode meegemaakt in Stuttgart met Ds. Roel Visser, daarna met Ds.

Henk Ottevanger, Ds. Johan Dorst, Ds. Jaap van der Goot, daarna weer Ds. Roel Visser, en tenslotte Ds. Tim van der Griend. In de laatste periode van Roel Visser ben ik ook in de kernraad van München geweest. We wonen sinds 1981 in München, zijn sinds 1984 getrouwd, en hebben drie inmiddels volwassen kinderen, die ondertussen gedeeltelijk alweer het huis uit zijn. Mijn vrouw en ik zijn ook in de Duitse kerk actief en we zijn nauw met het CVJM in München verbonden. Het doel van de Nederlandse kerk in Duitsland is mensen, die vanuit Nederland naar Duitsland komen een „thuis“ te bieden, maar ook „doorgangskerk“ te zijn: mensen op weg te helpen hier een geestelijke „Heimat“ te vinden. Zo is dat bij mij ook gebeurd, en ben ik tenslotte in de Duitse kerk en het CVJM beland, waar we ons zeer thuis voelen. Daar ik het erg belangrijk vind, dat de Nederladse kerk blijft bestaan, heb ik me als assessor beschikbaar gesteld, en hoop hiermee een bijdrage te kunnen leveren aan het dagelijks bestuur van de deze kerk, die zo uitgestrekt in het land verspreid is. Ik hoop op een goede samenwerking. Met een hartelijke groet, René Blokker |


meditatie

3

Vrijheid is een godsgeschenk!

foto: andreas hermsdorf / picelio

B

ij het woord ‚Bevrijding‘ denken de meeste Nederlanders aan de bevrijding van de Duitse bezetting ten tijde van de Tweede Wereldoorlog of de viering van 5 mei, bevrijdingsdag. ‚Bevrijd‘ zijn van een bezettende macht, een macht die je onvrij maakt. Een lastig gesprek, een conflict dat je bezighoudt ... noem het maar op. Het gevoel van gevangenschap en bezetting begint wanneer er een discrepantie is tussen wat is en wat zou moeten zijn. Het is de ideale voedingsbodem voor het ongeluk. De geest is gewillig, maar het vlees is zwak. Ik geef u een voorbeeld: met goede voornemens probeert u uw werk op tijd af te krijgen. De excuses zijn talrijk om niet dat te doen, wat gedaan moet worden. De deadline staat en in de tijd dat u niets doet is het alsof het zwaard van Damokles u boven het hoofd bungelt. Niets vrijheid. Vrijheid ontstaan pas weer op het moment dat er gehandeld wordt. Het is alsof het gebod ingelost wordt en weer tot belofte wordt. Maarten Luther schreef 1520 in zijn traktaat Von der Freiheit eines Christenmenschen over de vrijheid die een Christen heeft. De geest is gewillig, maar het vlees is zwak (Mattheüs 26:41) Ze willen beiden wat anders. Luther meent dat door te bidden en te vasten het vlees moet worden onderworpen aan de geest. Daarom zijn de werken ook noodzakelijk. Het vlees moet getraind worden, moet afstompen voor de verkeerde verlangens. Het is alsof we onself moeten opvoeden, alsof we een bevrijd leven moeten instuderen. Iedere keer opnieuw moeten we capituleren: „Vandaag rook ik

niet. Vandaag let ik op wat ik eet. Vandaag ga ik sporten. Vandaag groet ik die onvriendelijke buurman.“ Wat is het woord waard, wanneer het niet omgezet wordt? De geest is dan gewillig maar het vlees blijft zwak. Bevrijding, ik heb er elke dag mee te maken. Ik rook niet meer, sinds 3 jaar. Het lijkt vanzeldsprekend, maar dat is het niet. Het lichaam is door de jaren heen verslaafd geraakt aan nicotine, de gewillige geest wilde wel vaker stoppen met roken, maar het lichaam zei: ach één sigaretje kan toch geen kwaad? Maar ieder roker weet, dat uit één sigaret, twee sigaretten worden enz., tot er een nieuw pakje gekocht kan worden. Waarschijnlijk kent u dergelijke innerlijke dialogen, of het nu gaat om afvallen, nagelbijten enz.. U weet: ‚het is niet goed wat ik doe‘ en toch doet u het ... . Het slechte geweten is een kwelling. De bevrijding bestaat niet alleen uit het stoppen met roken, maar ook de innerlijke strijd die gestaakt wordt. Vandaag is de dag dat er vele momenten de boom van goed en kwaad voor ons staat. Aan ons de keuze. Kiezen we voor de weg van bevrijding of niet? Die sigaret die niet gerookt wordt, het taartje dat niet gegeten wordt (wanneer je wilt afvallen). Het is een godsgeschenk! En op een dag weet je niet meer beter dan dat je niet meer rookt. Dan is de rook van de sigaret niet meer dan een lucht die herinnert aan tijd van een gevangenschap. Toch wil het niet zeggen dat ik geen roker ben. Ik ben een roker die niet rookt. Ik weet

niet of ik morgen niet toch een sigaret opsteek. Mijn geest ist niet minder gewillig geworden dan voorheen, het vlees is niet minder zwak. Ik geloof meer dat de geest de sigaret niet meer als een verleiding ziet, omdat het lichaam eraan gewend is zonder nicotine te leven. Toch is het geen garantie dat ik ook morgen ‚rook-vrij‘ ben. De vrijheid waarin ik leef, is bijna vanzelfsprekend geworden. De geest is gewillig; vergeet echter snel. Ze vergeet de tijd hoe graag ik minder wilde roken, maar dit niet lukte. Ze vergeet ook hoe blij ik was dat ik kon stoppen. Het is een genade uit een gevangenschap bevrijd te worden. De genade waarin ik leef, door als roker niet meer te hoeven roken, voelt zich bijna vanzelfsprekend aan. Maar dat is het niet. Ik geloof dat wanneer een mens voor keuzes staat, hij of zij om Gods hulp mag vragen. Ook wanneer het om hele normale alledaagse dingen gaat die onze levenskwaliteit verbeteren. Maar daarvoor moeten we eerst door het stof, om bevrijding te ervaren. Moeilijke situaties en verleidingen moeten uitgehouden worden. Geduld, geduld, geduld, iedere keer weer opnieuw. De tijd gaat zo snel en plotseling wordt je je bewust dat je leven een andere wending genomen heeft. Het is ongelooflijk, maar waar. Wanneer we onze weg in het licht van de bevrijding kunnen zien, kunnen we God tot eer zijn en onze naasten en onszelf tot heil. Ik wens het u allen. Vrede en alles goeds, Hanneke Allewijn |


4

column

Zingt een nieuw lied voor God den Here Een nieuw liedboek voor de kerken ... Op zaterdag 25 mei 2013 werd in de Grote Kerk van Monnickendam het nieuwe liedboek op feestelijke wijze gepresenteerd. Een dag later deed het nieuwe liedboek intrede in verschillende protestantse kerken in Nederland en binnenkort zullen ook wij in de Nederlandse Kerk in Duitsland van het nieuwe liedboek gebruik maken.

I

Diversiteit en oecumene

Opvallend is de grote diversiteit aan liederen. Wij vinden in het nieuwe liedboek gezangen, die wij uit het Liedboek voor de Kerken kennen. Daarnaast zijn liederen uit de bundels Tussentijds en de Evangelische Gezangbundel opgenomen. We ontdekken moderne meditatieve gezangen, maar ook vrolijke opwekkingsliederen uit plaatselijke gezangbundels. Net als ook bekende en onbekende

Met elkaar zingen

liederen uit het buitenland. Naast de bekende liturgische gezangen uit Taizé zijn onbekende liederen uit Scandinavie, Schotland en IJsland afgedrukt als ook uit Indonesie, de Verenigde Staten, Zuid-Amerika en Afrika. De grote diversiteit aan liederen is een uitdrukking van een gegroeid en groeiend oecumenisch besef. „We streefden niet naar uniformiteit, maar wilden binnen bepaalde kaders recht doen aan de onderlinge veelkleurigheid“, stelt ds. Pieter Endedijk*, projectcoördinator van het nieuwe liedboek. Nu hoeft niemand een lied te zingen, dat hem of haar niet aanstaat. Maar wel wordt verwacht, dat iemand accepteert, dat een dergelijk lied net zoveel recht heeft op een plaats in het nieuwe liedboek als een lied, dat hem of haar wel aanspreekt. Zoals wij allen, hoe verschillend wij ook zijn, denken en geloven, in de kerk een plaats mogen hebben.

Op deze wijze zingen wij de toekomst tegemoet. Zingen wij de toekomst naar ons toe. Met sprekende woorden, die muziek in zich dragen en met meeslepende melodien, die tot onze verbeelding spreken. Soms zingen wij vol overtuiging en geloof. Maar er zijn ook tijden, waarin wij de woorden van toekomst niet over onze lippen krijgen. Wanneer het verleden en de twijfel ons lijken in te halen. Dan is het goed, dat er ook liederen bestaan, die uitdrukking geven aan het verdriet, de angst en de twijfel. Maar hoe goed is het dan ook en vooral, dat wij in de kerk de vertrouwensvolle stemmen van anderen horen. Het hoopvolle gezang van hen, die naast ons zitten. Het bemoedigende lied ook van hen, die ons voorgegaan zijn. Zo zijn ook de oude liederen uit voorbije eeuwen van grote waarde. Want zij getuigen van geloof, hoop en liefde in andere, ook duistere tijden. Zingt een nieuw lied voor God den Here ...

Toch moeten er ook nieuwe liederen gezongen worden. Want de levende God is niet

Het lied van Gods Koninkrijk

Het nieuwe liedboek beweegt zich in de traditie van een zingende kerk. Geen kerk denkbaar zonder het lied. Geen geloof voorstelbaar zonder het gezang. De kerk is vanaf het begin onlosmakelijk met het zingen van liederen verbonden. Zoals het volk Israel onverbrekelijk met de Psalmen verbonden is. Zing voor de Heer, heel de aarde, klinkt het in Psalm 96. Zing voor hem een nieuw lied, speel en zing met overgave, zingt Psalm 33. Etymologisch gezien is het woord ‚lied‘ verworteld in het latijnse woord ‚laus‘, hetgeen lofprijs betekent. Liederen zingen betekent dus in de eerste plaats loven en prijzen. God woont op de lofzangen, belijdt Psalm 22. Zo zou een kerk, die niet meer zingt, God dakloos maken, aldus de dichter en theoloog Hans Bouma*. Bovendien zou zij zichzelf en de wereld het visioen van Gods Koninkrijk ontzeggen. Want, zo schrijft hij verder, „zingen is: niet berusten in de omstandigheden, maar hardnekkig geloven, dat alles anders wordt. Zingen is: stem geven aan het onuitsprekelijke. De nieuwe schepping in kaart brengen.“

foto: Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied

n opdracht van de Interkerkelijke Stichting voor Kerkmuziek (ISK) hebben verschillende werkgroepen, bestaande uit musici, theologen, hymnologen en taalkundigen, vijf jaar lang aan de samenstelling van het nieuwe liedboek gewerkt. Het resultaat mag er zijn. Het Liedboek – Zingen en bidden in huis en kerk is een prachtige bundel met de 150 psalmen, een groot aantal oude en nieuwe gezangen, canons, liturgische gezangen, gebeden en meditatieve teksten. Een bundel, die zowel in de erediensten als ook thuis gebruikt kan worden. „Een bron van geloof“, zoals ds. Klaas Holwerda*, secretaris van de ISK, de bundel noemt.


column

* Voor deze column is gebruik gemaakt van het magazine Ik zing, een eenmalige uitgave van BV Liedboek, ter gelegenheid van de verschijning van het Liedboek – Zingen en bidden in huis en kerk, als ook van de bundels Honger en Dorst en Liedjes van Verlangen van Hans Bouma. U vindt het magazine Ik zing en een selectie uit het nieuwe liedboek ook als E-paper op onze website www.nederlandse-kerk.de

foto: Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied; zvg.

alleen een God van het verleden. Ook vandaag en morgen spreekt Hij tot ons. Ook vandaag en morgen inspireert hij ons tot liederen. Zingt een nieuw lied voor God den Here ... bemoedigt ons Psalm 98. Wij mogen God vandaag toezingen met moderne woorden en klanken. Op moderne wijze talen naar Zijn Koninkrijk. En anderen daarin aanspreken, meeslepen. Ik hoop, dat wij op aanstekende wijze met de woorden en melodieen van het nieuwe liedboek instemmen ... Rens Dijkman-Kuhn |

Aanschaf nieuwe LieDboekaktie geslaagd Financiëel pakt de aanschaf van de nieuwe liedboeken voor de Nederlandse Kerk in Duitsland bijzonder goed uit. In de vorige Schakel hebt u kunnen lezen dat door een gezamenlijke bestelling heel wat voordeel binnen gehaald kon worden. De enige voorwaarde die hieraan verbonden was, was dat de bestelling voor 1 mei (resp. 4 mei) bij de boekhandel moest liggen. In korte tijd moest dus een ‚plan de campagne‘ worden opgezet en uitgevoerd. In elke wijk werd op eigen wijze hard gewerkt. Vele leden hebben deze gelegenheid gebruikt om voor zichzelf een liedboek te bestellen. Daarnaast is er volop gehoor gegeven aan de vraag de NKiD een liedboek te schenken. En het resultaat mag er zijn. Het CvK had gerekend met een bedrag van 5000 euro voor de liedboeken en de mappen voor de muzikale begeleiding (orgelboeken). Door de kortingen, de schenkingen en de giften zijn de kosten beperkt gebleven tot ca. 1000 euro. Samen hebben we een geweldig resultaat bereikt. Daarom is een bedankje zeker op z‘n plaats. Aan jullie allen een heel hartelijke dank voor de ondersteuning, medewerking en inzet. Doetie Schilder-van der Heide |

5

En het oude liedboek? In 1973, de vorige eeuw wel te verstaan, werd het oude liedboek in de Nederlandse protestantse kerken geintroduceerd. Veertig jaren lang werd het in de kerkdiensten gebruikt.

O

ok toen waren er onbekende liederen, waar men als gemeente eerst niets mee wist te beginnen. In mijn vroegere gemeente werd dan wekelijks tijdens de kerkdienst een nieuw lied aangeleerd. Ik herinner me, dat gezang 488, Zolang er mensen zijn op aarde, één van eerste liederen was, die wij als gemeente moesten instuderen. Een prachtig lied, van tekst en melodie. En echt niet moeilijk om te zingen. Een goede keus van de toenmalige predikant om met dit lied te beginnen. Het vergrootte de acceptatie van het nieuwe liedboek. Het wekte nieuwsgierigheid. Toen, in 1973, nieuw en nu? Nu wordt het liedboek aan de kant gelegd, het doet niet meer mee, het heeft uitgediend.

Hergebruik van het liedboek

Waar blijven al die liedboeken? Hoe zal het ze vergaan? Vermoedelijk mag een enkel liedboek in de boekenkast blijven staan en deel uitmaken van een verzameling oude psalmen gezangboeken uit vergane tijden. Een ander liedboek verdwijnt ergens in een vergeten hoek of op zolder. Maar het gros van de liedboeken verdwijnt in de papierton, wordt versnipperd en dient dan bijvoorbeeld als grondstof voor de kartonindustrie of doet dienst als isolatiemateriaal. Recycling heet dat. Eigenlijk een mooi iets. Hergebruik van de spullen, die niet meer dienst doen, waarvoor ze eens werden gemaakt. Toch is dat voor een liedboek een afgaan. Het mooie dunne papier. De mooie teksten van de dichters en de schrijvers. De noten gezet in mooie melodieën. Dat alles zonder meer plaatsmakend voor wat nieuws. Het voelt een beetje als een zonde. Instemmen met de engelen ...

Zou er geen ander mogelijkheid zijn? Een soort van recycling op ander wijze? Waardoor het bladpapier, de teksten en de melodieën werkelijk een waardig nieuw leven ingeblazen wordt? Op een vrij eenvoudige manier zijn van al dit mooie bladpapier, met de veelbelovende woorden en mooie melodieën, prachtige engelen te maken. Deze engelen geven opnieuw glans aan het aloude. Een wel heel groot engelenkoor is te maken uit één liedboek. Wijk Noord heeft intussen al heel wat koren in het leven geroepen. En dat werkt aanstekelijk, want andere Kerngemeenten volgen*. Zoveel zingende engelen. Volmondig mogen wij met de engelen uit het oude liedboek in het tijdloze Ere zij God en vrede op aarde blijven instemmen ... Doetie Schilder - van der Heide |

* Met de actie „Engelen“ zijn we met een bijzondere fundraising voor de Nederlandse Kerk in Duitsland begonnen. Op 1 mei werd het begin van de actie ingeluid op de „Abend der Begegnung“ tijdens de Kirchentag te Hamburg. In oktober wordt de actie voortgezet en hopelijk doen alle Kerngemeenten mee. In de volgende uitgave van Schakel-Kontakt leest u meer daarover.


6

waar en wanneer? Wijk Noord

x

Wijk oost

Balje

St.-Marien-Kirche, Balje gemeentecentrum ‚die Scheune‘ 01.09. Buitendag. Aanvang 10.30 u ds. Rens Dijkman-Kuhn

x

Hamburg

x

Schwei

Kapel Winterhuderweg 98, Hamburg-Barmbek 01.09. Buitendag in Balje; aanvang 10.30 uur ds. Rens Dijkman-Kuhn St.-Sekundus-Kirche, Schwei 15.09. Buitendag; aanvang 10.30 u; Familie Sikma, Bargenweg 4, Klosterschoo, 26427 Moorweg (Esens) ds. Rens Dijkman-Kuhn

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: Horst Borkmann Tel.: (040) 555 995 82, E-mail: horst.borkmann@web.de Scriba: Jacomijn Coumou Tel.: (040) 45 15 83 Penningmeester: Djoke de Jong, Tel.: (044 06) 66 62

Bellin

x

Berlijn

Belliner Agrarzentrum, 10.30 uur 22.09. drs. Hanneke Allewijn 3e zondag van de maand, 11.30 uur, Hugenottenkirche Joachim-Friedrich-Str. 4, Berlin-Halensee (Charlottenburg) 21.07. drs. Hanneke Allewijn 18.08. drs. Hanneke Allewijn 15.09. drs. Hanneke Allewijn

_ Pastorale Werker drs. Hanneke Allewijn Schererstraße 12, 13347 Berlin Tel.: (030) 219 833 27, Handy: (0151) 216 481 29 E-mail: hannekeallewijn@yahoo.com

_ Predikant ds. Rens Dijkman-Kuhn Ebert-Allee 5, 22607 Hamburg Tel./Fax: (040) 656 813 29, Handy: (0176) 260 202 33 E-mail: rinske.d-kuhn@web.de

x

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: vacant Scriba: J. Fernhout, Berlijn Penningmeester: A. Bening

_ Kern Mecklenburg-Vorpommern / Bellin Menno Kirghof

_ Kern Berlijn Jan Fernhout, Tel.: (030) 827 199 13, E-mail: kerk-in-berlijn@hotmail.com

Zomerdiensten in het Sauerland

_ Kern Hamburg Edward A. Remeyn, Tel.: (040) 89 31 51

_ Kern Balje D. Schilder-van der Heide, Tel.: (047 58) 72 28 25

_ Kern Ems-Weser / Schwei

x Hallenberg

Evangelisches Gemeindezentrum, Heiligenhausstraße; Aanvang 19.30 u 07. 07. · 14. 07. · 21. 07. · 28. 07. · 04. 08. · 11. 08. · 18. 08.

familie J. Jansen, Tel.: (049 44) 99 02 97

x Medebach

Evangelische Kirche, Oberstraße 21, Aanvang: 12.00 u 21. 07. · 28. 07. · 04. 08. · 11. 08.

x Winterberg

Evangelische Kirche, Am alten Garten 4, Aanvang 12.00 u 04. 08. · 11. 08.

_Voorgangers:

_ Algemene Kerkenraad

ds. P.E.G. Wiekeraad ds G. v. Hoogstraten ds. R. Visser ds Th. Koelewijn

Voorzitter: ds. Pieter Roggeband Assessor: René Blokker, Tel.: (081 42) 539 04 Scriba: Netty van Rijssen, Schubertstraße 1, 48301 Nottuln-Appelhülsen Tel.: (025 09) 99 42 58, E-mail: scriba@nkid.kerknet.de Voorzitter Verein: Suzanne Oonk-Reilink Zeisigstraße 70, 26817 Rhauderfehn Tel.: (049 52) 610 54 21 Penningmeester/Boekhouder: Barend Bosschieter Steingrubenstr. 14, 89143 Blaubeuren Tel.: (073 44) 92 30 46, E-mail: nkidfinanz@gmail.com

Balje Hamburg

Bellin

Schwei Berlijn Münster

Duisburg Winter- Medebach berg

Düsseldorf Keulen/Bonn

Hallenberg

Frankfurt

_ Bankrekeningen

Mannheim

Bank für Kirche und Diakonie Duisburg Ktnr. 101 202 0011 · BLZ 35060190 BIC: GENODED 1 DKD, IBAN: DE65 3506 0190 1012 0200 11 t.n.v. Nederlandse Kerk in Duitsland

Karlsruhe Stuttgart

München

_ Kerkelijk Bureau Annie Wagenaar, Lienen 1, 26931 Elsfleth Tel. (044 04) 960296, E-mail: kerkbureau@nkid.kerknet.de

¢

_ Kerkelijk Centrum

Rheinallee 14, 47119 Duisburg www.nederlandse-kerk.de

Kopij voor Schakel-Kontakt totenmet 9. 9. 2013 inleveren bij Marjolein Kranse en Pieter Roggeband bijdrages toezenden aan roggebandp@web.de


waar en wanneer? Wijk west

x Münster-Hamm

2e zondag van de maand, 10.30 uur Johannes-Kapelle, Bergstraße 36, Münster 14.07. ds. P. Roggeband 11.08. ds. P. Roggeband (met Hongaarse collega’s uit Siebenburgen) 08.09. ds. P. Roggeband; Buitendag

x Duisburg-Ruhrort (NKadR)

iedere zondag, 10.30 uur, Rheinallee 14 07.07. ds. P. Roggeband; HA 14.07. ds. L. Krüger 21.07. ds. G. van Zeben 28.07. ds. T. Aukes 04.08. ds. G. van Zeben 11.08. ds. G. van Zeben; HA 18.08. NN 25.08. ds. P. Prins 01.09. ds. P. Roggeband 08.09. ds. H. v.d. Ham 15.09. ds. J.v.d. Stouw 22.09. ds. P.F. Boomsma 29.09. ds. B.J. Ligtenberg

x Düsseldorf

3e zondag van de maand, 10.30 uur Paul-Gerhardt-Haus, Heerdter Landstraße 30 21.07. ds. Pieter Roggeband; aanvang 11 uur! Buitendag augustus geen dienst 15.09. ds. Pieter Roggeband

x

Keulen / Bonn

3e zondag v. d. maand, 15.00 uur Auferstehungskirche (Gemeindehaus) Auferstehungskirchweg 7, Köln-Sürth 21.07. dienst in Düsseldorf met de NOeGD (aanvang 11 uur); aansluitend buitendag; ds. Pieter Roggeband augustus geen dienst 15.09. ds. Pieter Roggeband

_ Predikant ds. Pieter Roggeband Bandstraße 21, 45359 Essen Tel.: (0201) 523 91 36, E-mail: roggebandp@web.de

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: Henk Stomphorst Tel.: (021 31) 402 96 31 Scriba: Margarethe Fuchs Tel.: (022 03) 532 85 Penningmeester: Dietmar Scholten Tel.: (021 04) 312 30

_ Kern Münster-Hamm Marja Kretschmann-Weelink, Tel.: (0251) 62 45 70

_ Kern Duisburg-Ruhrort Erik van Buren, Tel.: (028 02) 52 55

_ Kern Düsseldorf Betty Stomphorst, Tel.: (021 31) 402 96 31

_ Kern Keulen-Bonn Jaap Jonkheer, Tel.: (0228) 180 373 78

7 Wijk Zuid

x

Frankfurt am Main

x

Mannheim

x

Karlsruhe

x

Stuttgart

x

München

1e zondag van de maand, 11.15 uur, Ev.-reform. Kirche Freiherr-vom-Stein-Straße 8 (bovenzaal) 07.07. ds. Tim van de Griend 05.08. Präd. Dr. Gerrit Jan van den Brink 01.09. ds. Tim van de Griend, aansluitend gemeentevergadering iedere zondag, 11.00 uur, Hafenkirche, Kirchenstr. 15 07.07. ds. L.Krüger 14.07. ds. G. van Zeben 21.07. ds. H.C. Mijnders 28.07. dhr. M.H. Baan 04.08. ds. H. v.d. Ham 11.08. ds. T. Koelewijn 18.08. ds. L. Krüger 25.08. ds. P.F. Boomsma 01.09. ds. J. Bakker 08.09. ds. J. de Bruijn 15.09. ds. L. krüger 22.09. ds. H.v.d. Ham 29.09. ds. P. Prins in principe 4e zondag van de maand, 16.00 uur Simeonkapelle, Insterburger Str. 13, Karlsruhe-Waldstadt 29.09. IKCG-Gottesdienst, 10.30 uur, Christuskirche Pforzheim ds. Tim van de Griend en vele anderen 2e zondag van de maand, 17.30 uur, Alte Dorfkirche, Amstetter Straße 7, Stuttgart-Hedelfingen 4e zondag van de maand, 10.00 uur, Kreuzkirche, Amstetter Straße 25, Stuttgart-Hedelfingen 14.07. ds. Tim van de Griend, 17.30 uur 25.08. ds. Tim van de Griend, 10.00 uur 08.09. ds. Tim van de Griend, 10.00 uur, aansluitend gemeentevergadering 22.09. ds. Tim van de Griend 2e zondag van de maand, 11.30 uur Ev.-ref. Kirche Reisinger Straße 11 14.07. ds. Tim van de Griend 11.08. ds. Bara van Pelt (onder voorbehoud) 15.09. buitendag, gemeentevergadering in Magnetsried, 10.30 uur ds. Tim van de Griend

_ Predikant ds. Tim van de Griend, Düsseldorfer Str. 11, 60329 Frankfurt am Main Mobiel: (0176) 470 454 99, Vast: (069) 242 489 54 E-mail: griend@nkid.kerknet.de Opgelet: vanaf 1 t/m 14 dec. niet bereikbaar op het vaste tel.-nummer

_ Wijkkerkenraad 1e voorzitter: ds. Tim van de Griend Scriba: Bernie Matser; kern München Tel.: (089) 327 310 77, E-mail: matser@nkid.kerknet.de Penningmeester: Pieter Schoon Tel.: (089) 601 35 03, E-mail: nkidfinanz@gmail.com

_ Kern Frankfurt Nicole Driesen, Ginsheimer Str. 24, Trebur-Astheim, Tel.: (06147) 418785

_ Kern Karlsruhe Janie de Boer, Tel.: (0721) 46 05 17, E-mail: karlsruhe@nkid.kerknet.de

_ Kern Stuttgart COLOFON Schakel-Kontakt · 39e jaargang · nr. 3 | 2013 Uitgever: Kerkenraad van de Nederlandse Kerk in Duitsland Redactie: Marjolein Kranse, Dr. Albert de Lange, Edward Remeyn, Pieter Roggeband (v.i.S.d.P.) Uitgeverij: DIGNUS.DE Medien GmbH | www.dignus.de Bezugspreis im Mitgliedsbeitrag enthalten

Maria Herre, Tel.: (0711) 673 70 05, E-mail: stuttgart@nkid.kerknet.de

_ Kern München Inge Klok-Glufke, Tel.: (080 91) 53 80 20, E-mail: muenchen@nkid.kerknet.de


8

tenslotte

Zingen bevrijdt!

Ik zing

egen de achtergrond van de afgang van het oude en de invoering van het nieuwe liedboek zou ik tot slot ook nog iets over het zingen in het algemeen en in het bijzonder over het zingen in de kerk willen zeggen. Niet dat ik er zoveel verstand van heb of zelf zo goed kan zingen, maar bij het lezen van en preken over 1 Samuël kwam ik in hoofdstuk 16 een opmerkelijk stukje tegen over de kracht van de muziek. Ik geef toe dat er hier van gezang geen sprake is, maar aangezien het David is die hier op de harp tokkelt, denk je wel automatisch aan de psalmen waarvan hij er nogal wat op zijn naam heeft staan. Bovendien is de menselijke stem in feite eveneens een muziekinstrument. Er zijn zelfs wetenschappers die vermoeden dat onze spreektaal uit gezang is ontstaan, of anders geformuleerd, dat de vroegste taal niet gesproken maar gezongen werd. Maar goed dat terzijde. In de door mij bedoelde verzen (14 t/m 23) gaat het om de kracht van de muziek en daaronder valt ook de menselijke zang, al gaat het in de tekst zelf zoals gezegd om de harp of lier. Met behulp van zijn snarenspel weet David de boze geest te verdrijven die Saul kwelt. En dat is een mooi gegeven. Muziek kan heel bevrijdend zijn. En dat geldt evengoed voor gezang. Wat mij betreft hoeft het daarbij niet eens per se om het kerkelijk liedgoed te gaan. Ik kan mij voorstellen dat er ook buiten de kerk liederen gezongen worden die vrij maken. Het bevrijdende kan zowel in de melodie als in de tekst of in de combinatie daarvan gelegen zijn. In de kerk is het bijzondere, maar dat is geen exclusief kenmerk van het kerkelijk lied, dat daar in de regel samen worden gezongen. Samen zingen, verbindt. Dat verleent het lied nog eens een bijzondere kracht.

heidelberg-reis: Nog plaatsen vrij Intussen heeft zich al een aantal mensen aangemeld voor onze reis naar de prachtige geboorteplaats van de Heidelbergse Catechismus. Maar er zijn nog plaatsen vrij. Samen met gemeenteleden van de Ev.-reformierte, Indonesische en Koreaanse kerk in Hamburg willen wij van 6 t/m 8 september Heidelberg bezoeken, om de tentoonstelling over de Heidelbergse Catechismus te bezichtigen, als ook de stad met het mooie Schloss in ogenschouw te nemen. De plaats van vertrek is Hamburg en de reis- en overnachtingskosten zullen tussen de 80 en 100 euro liggen. Mocht u zin en tijd hebben, om mee te gaan, dan kunt u zich nog t/m 31 juli bij ondergetekende aanmelden! Rens Dijkman-Kuhn |

Dat muziek en lied bevrijdt, is niet de enige functie, zin en betekenis die het zingen in de kerk heeft, maar wel een hele wezenlijke denk ik. Het is Gods bedoeling dat wij vrije mensen zijn en onder meer daarom legt Hij ons een lied in de mond. In hoofdstuk 16 uit het eerste boek Samuël gaat het expliciet om de bevrijding van een boze geest. Wij zouden waarschijnlijk eerder spreken van neerslachtigheid of een depressie. Het woord ‘geest’ is vermoedelijk een benaming voor onzichtbare en ongrijpbare maar tegelijkertijd wel heel reële krachten en structuren die bedrukken, benauwen en beklemmen en ons zo het leven moeilijk maken. Nu is er dus een nieuw liedboek verschenen dat het oude aflost. Ook wij hebben er als NKiD voor gekozen met de tijd mee te gaan, zoals dat zo mooi heet, zonder te weten wat ons het liedboek zoal te bieden heeft. In ieder geval zijn de Psalmen er in opgenomen zoals we die kennen. En die blijf ik in de inmiddels niet meer zo heel nieuwe berijming heel mooi vinden. Wat de andere liederen betreft zal behalve de zingbaarheid, het wezenlijk kriterium de mate moeten zijn in waarin zij bevrijdend kunnen werken. Zingen in de kerk is immers geen aardige bijkomstigheid om voor wat vrolijke afwisseling te zorgen. In de zang komt de gemeente zelf aan het woord, al zijn die woorden dan niet zelfgekozen, om samen op Gods verlossend woord te antwoorden. En om daarin tegelijkertijd van alle boze geesten die in onze wereld of in onszelf rondwaren, bevrijd te worden. Wel beschouwd is het zingen in de kerk, van psalmen en gezangen, dus (muziek)therapie bij uitstek. Pieter Roggeband |

STENNER PARTNERSCHAFTSGESELLSCHAFT

De rechtsgebieden waarop wij onder meer actief zijn:

Contractenrecht

Huurrecht

Notariaat IT-recht

Arbeidsrecht

Incassopraktijk

Bouwrecht

Medisch recht Vastgoed Vennootschapsrecht

Met een Nederlandse advocaat, een team van Duitse Rechtsanwälte en een Duitse notaris richten wij ons op de Duits-Nederlandse markt. Onze cliënten zijn zowel particulieren als ondernemers. Stenner Partnerschaftsgesellschaft mr. Wouter Timmermans Lennéstraße 9 · 10785 Berlijn Tel.: + 49 30 856212-0 Fax: +49 30 856212-12 wouter.timmermans@stenneronline.de w w w.stenneronline.de

foto: peashooter / pixelio

T

Schakel-Kontakt 2013-3  

Schakel-Kontakt (39e jaargang) is de tijdschrift van de Nederlandse Kerk in Duitsland (NKiD, sinds 1 mei 2004 officieel: de Protestantse Gem...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you