Page 1

Schakel-kontakt orgaan van de nederlandse kerk in duitsland www.nederlandse-kerk.de

39 e jaargang nr. 2 | 2013 --------------------------------------------Geachte lezer

2

_UIT DE KERK Studiereis naar Heidelberg

2 2

_MEDITATIE Sokograd, Amsterdam, Jeruzalem

3

_COLUMN Jaar van de tolerantie _AK-VERSLAG Flyer, liedboek en transparante kosten

6

_ FINANCIテ起 Bericht penningmeester Overzicht van het jaar 2012

7

_ UIT DE EBERTALLEE Koningin Beatrix aan de telefoon

7

_WAAR & WANNEER? Colofon

schilderij: Juan Bautista Maテュno, Pentecostテゥs, 1612-1614

4-5

8-9 9

_TENSLOTTE Een gesprek op zolder

10

_BERICHT EN DANKWOORD De bron geeft schoon water

10

pinksteren


2

Geachte lezer

H

emelvaart en Pinksteren staan voor de deur wanneer u dit leest. Ik hoop van harte dat de lente zich dan echt zal hebben doorgezet. Want wat hebben we het koud gehad, deze winter en aan het begin van het voorjaar. Voor sommigen van ons had dit jaar zelfs een witte Pasen in petto. Maar wie weet, misschien zuchten en steunen we ondertussen alweer over de warmte en verlangen we naar een frisse bries. Bij het schrijven van deze woorden lijkt het er weliswaar nog niet op, maar het kan hard gaan. Genoeg nu over het weer. We zullen u er in dit blad niet meer mee lastig vallen. In plaats daarvan vindt u zoals gewoonlijk de berichten uit de kernen en de rubrieken die u gewend bent. Daarnaast publiceren we deze keer ook een financieel overzicht van het afgelopen jaar. Dat ziet er heel passabel uit maar terecht waarschuwt de 1e penningmeester voor misplaatst optimisme. Bij gelijkblijvende inkomsten gaan we binnenkort hard in de rode cijfers lopen. Tevens hebben we in dit nummer, voor zover ik me herinner, voor het eerst een verslag van de afgelopen Algemene Kerkenraadsvergadering opgenomen. Misschien is het bovendien aardig te wijzen op de Heidelbergreisjes die worden aangeboden in Noord en West. De aanleiding is niet zozeer dat we daar ons hart zouden hebben verloren, maar het 450-jarige jubileum van de gelijknamige Catechismus. De vorige uitgave van Schakel was daar voor een groot deel aan gewijd. In dit nummer vestigen we via de column de aandacht op een ander thema dat in 2013 centraal gesteld wordt: tolerantie. In hoeverre dat met de Heidelbergse Catechismus te vereningen valt, staat wat mij betreft nog te bezien. Ik heb echter begrepen dat met dit document in principe een poging is gedaan om de verschillen tussen lutheranen en gereformeerden (hervormden) te overbruggen, al heeft het in de praktijk anders gefunctioneerd. Inmiddels spelen die verschillen op veel plaatsen echter niet meer zo’n grote rol. Gelukkig maar want gezien de leegloop van de kerk in het algemeen is het beter om de handen ineen te slaan en de nadruk te leggen op wat we delen. Nog altijd worden er verschillende talen gesproken. Dat moeten we ook eigenlijk niet willen opheffen. Elke kerk draagt een steentje aan het grote mozaiek bij dat ons naar de Ene en Eeuwige verwijst. Laat echter niemand zijn steentje met dé waarheid verwisselen. Om zicht te krijgen op het grote geheel is het zaak elkaar te leren verstaan en begrip voor elkaar te ontwikkelen. Daartoe worden we met Pinkseren opgeroepen en door de Geest in staat gesteld.

Gezegende Pinksterdagen en een goede start in de zomer. Namens de redactie, Pieter Roggeband |

uit de kerk Onderstaande berichtjes werden van de website van de PKN geplukt. Wie meer wil weten zij verwezen naar diezelfde site, www.pkn.nl. 40 jaar Leuenberg

Op 16 maart is het 40 jaar geleden dat de Concordie van Leuenberg na uitgebreide gesprekken tussen vertegenwoordigers van de gereformeerde en lutherse traditie ontstond. In de Concordie worden de wederzijdse veroordelingen in de kerkelijke leer overwonnen en wordt het mogelijk gemaakt dat protestantse kerken van beide tradities een kerkelijke gemeenschap met elkaar vormen. De Concordie van Leuenberg is het oprichtingsdocument van de Gemeenschap van Protestantse Kerken in Europa / Communion of Protestant Churches in Europe (GEKE/CPCE). De kerken die de Concordie van Leuenberg ondertekend hebben, erkennen elkaars ambten, verklaren gemeenschap van kansel en tafel en verbinden zich tot het verder ontwikkelen van de gemeenschap in getuigenis en dienst. De Leuenberger Concordie maakte de vereniging van de Protestantse Kerk in Nederland mogelijk en de Protestantse Kerk heeft de Concordie van Leuenberg in haar kerkorde opgenomen: De kerk erkent met de Concordie van Leuenberg dat de lutherse en gereformeerde tradities door een gemeenschappelijk verstaan van het Evangelie bijeenkomen. (Artikel I,5) Vervolgnota ‘Integriteit en Respect’

“Christenen ontmoeten moslims in hun dagelijks leven, in de buurt, op het werk, op school en op het voetbalveld. Die ontmoeting kleurt hun leven; het roept tegelijkertijd vragen op, over onze eigen identiteit, over de diepere levensvragen, maar ook over tal

van actuele zaken die in onze maatschappij spelen. Die vragen wil de kerk serieus nemen. Daarbij probeert zij in alle bescheidenheid haar positie te bepalen in de huidige context. De gemeente van Christus is onderweg en pauzeert op bepaalde momenten om te reflecteren op de huidige positie: waar zijn we, waar komen we vandaan en waar gaan we naar toe? De bezinning op de vragen die de islam aan de kerk vandaag stelt is zo’n reflectiemoment; van hieruit gaat de reis verder en wordt onderweg het gesprek voortgezet. Kernwoorden voor de positiebepaling in de huidige plurale context zijn integriteit en respect. Integriteit impliceert dat de kerk zich met deze vragen bezighoudt vanuit haar eigen identiteit al christelijke gemeenschap. Tegelijkertijd respecteert zij de integriteit van moslims, die vanuit hun eigen traditie in de Nederlandse maatschappij aanwezig zijn.“ Met deze zinnen typeert de nota ‘Integriteit en respect – reacties en aandachtspunten’ de positie van de Protestantse Kerk in de ontmoeting met moslims. Deze nota zal op de vergadering van de generale synode van 26 april besproken worden. De nota is een vervolgnota op de eerder door de generale synode besproken nota ‘Integriteit en respect’, de zgn. islamnota, die in november 2010 is verschenen. Nationale en internationale partners van de Protestantse Kerk zijn gevraagd om op deze nota te reageren. Deze reacties zijn verwerkt in de nota. De nota kan worden gedownload van de website van de PKN. Om de nota te vinden is het waarschijnlijk het handigst om de naam van de nota als zoekwoord te benutten.

Studiereis naar Heidelberg en omgeving Vanuit West | In het kader van de verjaardag van de Heidelbergse Catechismus bezoeken wij met een groep gemeenteleden uit wijk West van vrijdag 25 t/m 27 oktober 2013 Heidelberg en omgeving. Het gaat ons overigens niet alleen om de catechismus maar in indirecte zin ook om (in)tolerantie. Dat is, in aanloop naar het reformatiejubileum in 2017, het thema dit jaar. Van deze tolerantie, of liever gezegd van het gebrek daaraan, zijn in de Pfalz nog sporen te vinden. Ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog werden immers veel (zuid)Nederlanders vanwege hun geloof uit hun vaderland verdreven. Veel vluchtelingen vonden toen een toevlucht in de Pfalz. Dat is schijnbaar nog altijd te zien. Dr. Albert de Lange schreef er onlangs een boeiend artikel over in dit blad. Hem hebben wij daarom gevraagd ons zowel in Heidelberg zelf als ook in te omgeving daarvan als gids te begeleiden. Wij logeren als groep in een hotel in Mannheim en zullen zondagmorgen daar de Nederlandstalige (schippers)dienst bezoeken. Mochten er mensen uit

andere wijken zijn die zich bij deze reis willen aansluiten, wordt hen vriendelijk verzocht even contact met ds. P. Roggeband op te nemen. Overigens wordt door de andere predikanten van de NKiD een soortgelijk uitstapje voorbereid. Die zou u eveneens kunnen aanspreken. Pieter Roggeband | Vanuit Hamburg | Op 7 en 8 september a.s. is er vanuit Hamburg een reis naar de geboortestad van de 450-jarige Heidelbergse Catechismus gepland. Samen met leden van de Ev.-reformierte, de Indonesische en Koreaande gemeente uit Hamburg willen wij als leden van Wijk Noord de tentoonstelling over de Heidelbergse Catchismus bezoeken en aan een kerkdienst in de Universitätskirche deelnemen. Ook zal er nog tijd overblijven voor een bezichtiging van het Schloss en een rondleiding door de prachtige oude stad. Bent u geinteresseerd, om mee te gaan? Dan kunt u zich aanmelden bij ondergetekende. Ook leden uit andere Wijken zijn natuurlijk hartelijk welkom, aan deze reis deel te nemen. Rens Dijkman-Kuhn |


meditatie

3

Sokograd, Amsterdam, Jeruzalem In Sokograd is diep in de bergen een Servisch-Orthodox klooster te vinden. Het kloosterkerkje van Sokograd is, als in de orthodoxie gebruikelijk, rijkelijk voorzien van iconen. Een daarvan heeft een bedenkelijk, zeg maar gerust: een verontrustend thema.

J

e bent in Sokograd juist op Servisch grondgebied. Srebrenica ligt aan de andere kant van de grens, op niet meer dan een half uur rijden. Srebrenica is weliswaar bij Bosnië gebleven. Als een van de meest pijnlijke uitkomsten van de oorlog, is het echter deel geworden van de Repubika Srpska, de Servische deelrepubliek binnen Bosnië. Op de icoon trekken onder Jezus‘ toeziend en instemmend oog, christenen ten strijde tegen moslims. De laatsten zijn herkenbaar aan hun tulbanden en kromzwaarden, de eersten aan het gouden aureool achter hun hoofden. Ze trekken met goddelijke autoriteit en goddelijke goedkeuring het slagveld op. Het is gemakkelijk om er hier kritische opmerkingen over te maken. Tegenstand heb ik niet te duchten. Was ik er echter, als geestelijke incognito, op die regenachtige dinsdag na Pasen ook het gesprek over aangegaan met de aanwezige monniken? Ik weet niet, hoe dapper en principieel ik ben als het erop aankomt, dat wil zeggen: soms ben ik het en soms laat ik het er uit lafheid, luiigheid of een gevoel van zinloosheid ook wel eens bij zitten. Ik geloof echter, dat ik in dit geval – gestuwd door een zekere woede – voor het gesprek had gekozen. Het werd mij (en mijn vier reisgenoten) echter gemakkelijk gemaakt. Op de tuinman na, die om elf uur ‚s ochtends meer drank op had dan de meeste brave burgers na een nachtelijk partijtje, was het er uitgestorven. Op de bergtop achter het klooster stond een kruis, over het dal daarnaast was een draad gespannen met daaraan een levensgrote Servische vlag. Die was dermate verkleurd, dat je hem bijna voor een witte vredesvlag zou houden. Als mensen zich niet verstandig gedragen, doet kennelijk de natuur (hier: het zonlicht) haar corrigerende werk wel. Dat is, op zo‘n plek, dan toch geruststellend. Over wat je aan gegroeid geloof en gegroeide ethiek in de bijbel terug kunt vinden, kun je het bijna altijd oneens zijn. Eén ding staat echter als een paal boven water: het christendom is vanaf het allereerste begin een godsdienst die zich tot mensen uit alle naties richt. Het is een godsdienst, die hen tot een gemeenschap wil smeden, waarin nationale afstamming er niet toe doet. Ik verwed er graag een behoorlijk flesje wijn om, dat in het Nieuwe Testament geen vers is te vinden, dat daaraan twijfels doet rijzen. ‚Een ieder die de naam des Heren aanroept, wordt gered,‘ heet het in Petrus‘ kersttoespraak (Handelingen 2:21). ‚In Christus is noch jood, noch Griek‘, schrijft Paulus aan de Galaten (Galaten 3:28). Des te wonderlijker is het, dat juist het christendom op veel plaatsen tot een nationale godsdienst is geworden. Als u het mij vraagt, dienen naties geen God en zijn naties niet gelovig. Zelfs families zijn dat niet, nee: geloof is

een zaak van personen, van individuele mensen, die niet onder een vlag, maar onder het kruis en in een kerk samenkomen. Dat brengt me tot twee gedachten, verbonden met twee komende data: 30 april en 19 mei. Op 30 april krijgt ons land een nieuwe vorst. De Nieuwe Kerk is een mooie en historisch betekenisvolle plaats voor zijn inhuldiging. Je kunt er echter vanuit principieel oogpunt je vraagtekens bij stellen, of het zo verstandig is om die daar, in een kerk dus, te laten plaatsvinden. De inhuldiging verbindt de nieuwe koning immers aan de vlag en de natie en niet aan het kruis en de kerk. Het zou geen kwaad kunnen als de ceremonie iets anders zou verlopen: dat de koning eerst werd ingehuldigd op een plein, in de Ridderzaal of op een paleis om daarna (mocht hij dat willen) ten overstaan van een geestelijke te beloven, dat hij in alles wat hij doet, God wil dienen. Het dienen van God gaat ten laatste boven het dienen van de belangen van de natie of van welke andere belangen dan ook. Het dienen van de natie valt niet zonder meer samen met het dienen van God. Soms geldt zelfs: wel integendeel. Het is beter om dergelijke suggesties ook niet te wekken. Dan is er die andere datum: 19 mei, Pinksteren. Velen hebben de ervaring dat het christendom in het Westen een slappe, softe godsdienst is geworden – een godsdienst die nergens meer voor staat en daarmee beteke-

nisloos en uitwisselbaar is geworden. Christenen zijn in veel gevallen Gutmenschen. Ze horen bij dat brave burgerdom, dat de tolerantie en de multicultuur zegt te zijn toegedaan. Zo gezien zijn ze de ideale burgers van landen, waarin het beleid ook op het samenleven van mensen uit alle mogelijke culturen is gericht. Waarin onderscheidt zich de vreedzaamheid van de gemiddelde christen van het politiek correcte denken van onze dagen? Wel, wie in Servië rondloopt, weet weer dat het ook anders kan. Er zijn nog altijd vormen van christendom die zich met de natie verbinden. Er zijn vormen van christendom die – impliciet of expliciet – geweld rechtvaardigen. Dat zogenaamde softe christendom van bij ons, heeft dat zogenaamde dappere christendom van daar het nodige (en vooral ook: het nodige kritische) te zeggen. Het christelijk geloof is niet vreedzaam en tolerant, omdat het toevallig goed past bij de politieke cultuur van onze dagen en streken. Ook als over onze streken, over Duitsland en Nederland, opnieuw de gesel van het nationalisme zou gaan, is het een christenplicht om in ontmoeting en interculturele uitwisseling te blijven geloven. Petrus‘ Pinkstertoespraak eindigt niet voor niets zo: ‚Voor u geldt de belofte als voor uw kinderen en voor allen die ver weg zijn en die de Heer, onze God, tot zich zal roepen‘ (Handelingen 2:39). Tim van de Griend |


4

column

Jaar van de tolerantie Met het oog op het 500-jarig hervormingsjubileum dat in 2017 zal worden gevierd, werd de zogenaamde reformatiedecade uitgeroepen. In het kader daarvan wordt elk jaar een thema of motto meegegeven.

H

et huidige jaar 2013 is tot jaar van de tolerantie omgedoopt. In verband daarmee publiceerde de EKD een fullcolor magazine met de titel ‘Schatten der Reformation, der lange Weg zur Toleranz’. Uit die titel valt reeds op te maken dat tolerantie de kerk niet is aangeboren noch toe is komen vliegen. Wie zich in de geschiedenis van de kerk en van het protestantisme verdiept moet vaststellen dat de reformatie niet automatisch de doorbraak van verdraagzaamheid betekende. Door schade en schande heeft de kerk moeten leren om zich een tolerante houding aan te meten. In eerste instantie betekende de hervorming van de kerk vooral strijd. Strijd vóór de eigen waarheid. En tégen de Room-Katholieke kerk. Vervolgens werd die strijd ook onderling, tussen Lutheranen, Gereformeerden en ‘Doopsgezinden’ voortgezet. Ten gevolge daarvan woedden in de 16e en 17e eeuw in Europa de zogenaamde godsdienstoorlogen die in wezen confessionele conflicten waren. De ontwikkeling van tolerantie, als houding en als begrip, speelt zich in deze twee eeuw-

en af. De vrede van Münster in 1648 betekent, hoewel nog niet de bekroning daarvan, wel één van de hoogtepunten in dit proces. De verschillende geloofsrichtingen zien zich er vanaf dat moment toe gedwongen elkaar te verdragen. En het is de in levensbeschouwelijk opzicht neutrale staat die erop moet toezien dat ze dat ook doen. Tolerantie is dus in de allereerste plaats een pragmatische en opgelegde houding die burgeroorlog voorkomt en de weg naar rust, vrede en veiligheid bereidt. Daarmee heeft verdraagzaamheid zich echter nog niet tot een deugd ontwikkeld die enthousiast omhelsd wordt. Voor het zover is dat tolerantie hoog in het vaandel wordt gedragen en men er trots op is verdraagzaam te zijn, zullen na de vrede van Münster nog heel wat jaren verstrijken. Zolang blijft tolerantie slechts een noodzakelijk principe om erger te voorkomen. Wanneer we een sprong in de tijd maken, moeten we constateren dat de bloeitijd van de tolerantie inmiddels en voorlopig voorbij is. We zijn gelukkig nog niet terug bij af, maar de verdraagzaamheid heeft het laatste decen-

nium ook in Nederland, dat in het buitenland befaamd was om zijn hoge mate van tolerantie, een lelijke knauw gekregen. De aanslagen op o.a. de Twin Towers in Amerika van 2001 waren vermoedelijk niet de oorzaak daarvan maar markeren wel het keerpunt. We hebben het dan overigens niet meer over verdraagzaamheid tussen katholieken en protestanten of tussen protestanten onderling maar over de (in)tolerantie over en weer tussen moslims en christenen. Tolerantie is echter breder en gaat dieper dan alleen de spanningsverhouding tussen deze religies. Het betreft bijvoorbeeld ook de vraag of hetero’s ermee kunnen leven dat homo’s hun seksuele geaardheid tentoonspreiden en elkaar in het openbaar zoenen en huwelijken sluiten. In het boekje “Religie en verdraagzaamheid” (ondertitel: 10 gesprekken over tolerantie in een extreme tijd) van Bart Top, dat overigens wel tegen de achtergrond van de spanningen tussen christenen en moslims dient te worden gelezen, vinden we in de eerste hoofdstukken twee definities. In het


column

eerste hoofdstuk omschrijft René Gude tolerantie als het dulden en verdragen van personen, handelingen of meningen die je op morele of andere gronden afkeurt. Hoewel dit niet met onverschilligheid mag worden verwisseld, gaat het hier toch eerder om een terughoudende en negatieve definitie. Het pragmatisme voert de boventoon en de verdraagzaamheid dient hoofdzakelijk het eigenbelang. Een in mijn ogen positievere en meer aansprekende omschrijving biedt Andreas Kinneging in het tweede hoofdstuk. Hij verstaat onder tolerantie het verduren van wie of wat afgekeurd wordt. Zelfs als men bij machte zou zijn die situatie te veranderen. Bovendien mag niet eigenbelang de achterliggende drijfveer zijn, maar behoren liefde, eerbied of genegenheid de beweegredenen te zijn. Zo begrepen is verdraagzaamheid een hoogstaand moreel principe, een deugd waar je bewust voor kiest en die je niet uit opportunisme of overwegingen van praktische aard laat varen. Het gaat erom dat je uit overtuiging het recht van de ander verdedigt er zijn of haar eigen levenshouding of mening op na te houden, zelfs wanneer jij het hartgrondig met hem oneens bent of zijn manier van leven volledig afkeurt.

Met deze definities is uiteraard niet alles gezegd. Als vanzelf rijst de vraag naar de grenzen van de verdraagzaamheid. Hoe tolerant zijn we tegenover mensen die intolerant zijn? Hoeveel ruimte krijgen rechts-radicalen om hun nazistische ideologie aan de man te brengen? Hoever mogen Salafisten gaan in het verbreiden van hun fundamentalistische interpretatie van de Islam? Een ding is duidelijk: geweld kan niet worden getolereerd. Dat is de uiterste grens die niet mag worden overschreden. Maar hoe zit het met verbaal geweld? En wanneer kan het uiten van een mening als zodanig worden gekwalificeerd? Gelukkig beschikken we over wetten die dergelijke grenzen markeren en die bepalen wat nog wel kan en wat niet meer mag. Wanneer we dat op de Islam betrekken moeten we constateren dat eermoord (hoewel dat streng genomen de Islam niet mag worden aangerekend maar als een archaïsch cultureel fenomeen moet worden beschouwd) verboden is en dus niet getolereerd behoort te worden. Het dragen van hoofddoekjes daarentegen is niet tegen de wet en waarom zou je dat willen verbieden? Omdat we ons daaraan storen? Zelfs al druist iets tegen de goede smaak van

5

de meerderheid in, rechtvaardigt dat op zichzelf nog geen verbod. Nu kan niet alles door de wet worden geregeld. De overheid kan tot op zekere hoogte tolerantie afdwingen. Of we het nu leuk vinden of niet, we zullen moeten accepteren dat moslims moskeeën mogen bouwen. Je kunt protesteren als je daarop tegen bent, maar je mag de bouw ervan niet metterdaad tegenhouden. Wanneer de staat zijn burgers echter voortdurend tot tolerantie moet dwingen, wordt de maatschappij moeilijk regeerbaar. Het is daarom van wezenlijk belang voor de samenleving dat alle leden daarvan leren om zich verdraagzaamheid als een deugd eigen te maken. Dat leerproces kan niet vroeg genoeg worden gestart. De school speelt daar uiteraard een belangrijke rol in. Maar eigenlijk moet de oefening in verdraagzaamheid en het ontdekken van de grenzen daarvan thuis in het gezin al beginnen. Pieter Roggeband | Gedwongen elkaar te verdragen: De ratificatie van de Vrede van Munster (schilderij van Gerard ter Borch 1617–1681)


6

ak-verslag

Flyer, liedboek en transparante kosten Zaterdag 16 maart j.l. kwam de Algemene Kerkenraad van de NKiD bijeen. In het onderstaande artikel vatten we de onderwerpen en uitkomsten van de gesprekken samen. Flyer

Een aantal mensen zijn al sinds geruime tijd samen met uitgeverij DIGNUS.DE Medien, die ook de layout van Schakel verzorgt, bezig met het ontwerpen van een flyer voor de hele Nederlandse Kerk in Duitsland en wel in de huisstijl die we van de website en de Schakel kennen. Doetie Schilder en Rens Dijkman-Kuhn zijn de drijvende krachten in deze commissie. Van deze folder die zo tijdloos mogelijk wordt vorm gegeven zullen 2500 exemplaren worden gedrukt. De kosten daarvan bedragen 500 euro. Op de folder wordt ruimte open gelaten zodat iedere wijk zijn eigen specifieke informatie kan toevoegen. De flyer zal o.a. op de komende Kirchentag in Hamburg worden uitgedeeld. Jaarverslag 2012

Annie Wagenaar die het kerkelijk bureau beheert wordt hartelijk bedankt voor haar werkzaamheden in verband met de samenstelling en druk van het jaarverslag. De AKleden hebben het jaarverslag digitaal toegezonden gekregen. Er zijn ook een aantal gedrukte exemplaren beschikbaar. Het jaarverslag is voor iedereen toegankelijk op de website. Wie geen internettoegang heeft kan een gedrukt exemplaar bij het kerkelijk bureau opvragen. Schakel

Als sinds enige tijd houdt de AK zich bezig met de vraag of, en zo ja op welke manier op Schakel kan worden bezuinigd. In het nabije verleden werd besloten om van 6 naar 5 nummers per jaar terug te gaan. De stap om vervolgens nog maar vier nummers uit te brengen heeft de AK tot nog toe niet durven noch willen zetten. In plaats daarvan kwam tijdens de vorige vergadering het idee op om De nieuwe flyer vindt U ook op www.nederlandse-kerk.de

een betaalmodel te ontwikkelen en een abonnementsprijs voor Schakel in te voeren. Op deze wijze zouden er misschien meer mensen toe kunnen worden aangezet een financiële bijdrage aan het blad te leveren. Het vanuit het moderamen (dagelijks bestuur) voorgelegde voorstel stuitte echter op zoveel bezwaren dat het uiteindelijk niet meer ter stemming werd gebracht. Het blad blijft dus in principe gratis. Wel werd het van groot belang geacht de kosten die met de druk en verspreiding van dit blad gemoeid zijn transparant te maken. Verkiezing Assessor

Na een lange vacaturetijd hebben we eindelijk weer een assessor in het moderamen van de AK. René Blokker uit München die reeds van 2000 tot 2007 in de kernraad en AK van de NKiD participeerde werd per acclamatie gekozen en benoemd. Een assessor is in feite een bijzitter ofwel de tweede voorzitter. Hij of zij vervangt de voorzitter wanneer deze zich om een of andere reden niet van zijn taak kan kwijten. Delegiertenversammlung/ Bericht uit het College van Kerkrentmeesters (CvK)

De begroting van 2013 t/m 2017 werd wat betreft de jaren 2013-2014 goedgekeurd. Voor de overige jaren is er nog geen goedkeuring verleend omdat er een nieuw beleidsplan wordt ontwikkeld en bovendien nog gesprekken met de EKD, die onze grootste geldschieter is, in het verschiet liggen. Wel is duidelijk geworden dat we er allesbehalve rooskleurig voorstaan. Wanneer de EKD de subsidie niet verhoogt en de giften en collectes niet meer opbrengen, gaan we vanaf 2015 zodanig in de rode cijfers lopen dat onze

formatieplaatsen niet meer in de huidige omvang te handhaven zullen zijn. Tweede penningmeester Barend Bosschieter is tot eerste penningmeester gekozen. Djoke de Jong uit wijk Noord is als nieuw lid in het CvK gekozen en volgt Barend Bosschieter als tweede penningmeester op. Fundraising

Wijk Noord heef een creatief idee ontwikkeld hoe met de oude liedboeken nog geld kan worden verdiend. Uit de liedboekenblaadjes kunnen op vrij eenvoudige wijze engeltjes worden geknutseld die verkocht kunnen worden ten behoeve van de NKiD. Andere wijken worden ertoe opgeroepen dit voorbeeld te volgen. Ze kunnen zelf aan de slag gaan, of het vouwwerk bij wijk Noord in opdracht geven. De verkoop dient echter in eigen regie te worden gedaan. Aanschaf nieuwe liedboek

De AK heeft besloten 120 exemplaren van het nieuwe liedboek dat in mei 2013 verschijnt aan te schaffen; voor elke kern (min Duisburg) 10 exemplaren dus. Voor de aanschaf daarvan was al eerder 5000 euro begroot. De prijs van het liedboek blijkt echter mee te vallen. Bovendien kan bij 100 liedboeken of meer 20 % korting gegeven worden. Besloten wordt verder om de leden van de NKiD te vragen een liedboek te doneren. De leden van de NKiD zal een aanvraagformulier ter beschikking worden gesteld waarmee ze zowel voor de kerk als voor zichzelf een liedboek kunnen bestellen en waarop persoonlijke wensen kunnen worden aangegeven. Dit moet wel voor 1 mei bij de boekhandel binnen zijn. Deze aanvraagformulieren zullen bij de eerstvolgende kerkdiensten uitgedeeld worden en deels per post of e-mail worden verstuurd. Leden betalen de normale prijs. De leverancier stort 5 euro per liedboek terug op de rekening van de NKiD. Wie geen formulier heeft ontvangen kan dat bij de scriba opvragen. Het is echter wel de vraag of de korting dan (na 1 mei) nog geldt. Visitatie

In november van dit jaar zal vanuit de PKN een visitatie plaatsvinden in het kader van de AK-vergadering die van vrijdagnamiddag 8 t/m zaterdag 9 november zal worden gehouden. De wijken en kernen worden dus niet afzonderlijk bezocht tenzij zij dit uitdrukkelijk wensen. In dat geval dienen zij dat aan de scriba van de NKiD te kennen te geven. Gemeenteleden hebben de mogelijkheid op de bovengenoemde datum met de visitatiecommissie te spreken. Uitgebreidere informatie zal in het Oktobernummer van Schakel worden verschaft. Pieter Roggeband |


financiën Bericht penningmeester Overzicht van het jaar 2012 Beste mensen, zoals ik in de vorige uitgave beloofd heb krijgt u in dit nummer een overzicht over de inkomsten en uitgaven van 2012. Helaas ziet het er slechter uit als het jaar daarvoor. We blijven echter hoop voor de toekomst houden. We willen kijken of en zo ja waar we in de uitgaven nog kunnen snijden en hopen dat lezers zich na deze informatie aangesproken voelen om hun de giften nog wat te verhogen. We willen ook graag 5 Schakeluitgaves behouden, hoewel elke uitgave ca. 2250 euro en dus bij 1000 exemplaren 2,25 euro per stuk kost. Schakel afbestellen is voor de kerk de denkbaar slechste oplossing. Voor de layout betalen we immers een vast bedrag en het verschil in drukkosten tussen 1000 en bijvoorbeeld 800 exemplaren zet maar weinig zoden aan de dijk. Zoals U uit het overzicht kunt opmaken, zijn de Personeelskosten nu nog uit de inkomsten van de EKD, giften en kollekten te betalen. Helaas blijven de kosten stijgen, zodat het beeld voor de komende jaren steeds duisterder wordt. Inkomsten: EKD Giften Kollekten Ev. Kirchenverb. Köln u. Reg NOeGD Rente (Bank)

186.000 € 45.178 € 10.881 € 4.373 € 6.000 € 1.063 €

Totaal

253.495 €

Uitgaven: Allegem.- en Reiskosten Schakelkosten Verzekeringen Ehrenamtl. Berufsgenossenschaft (VBG) Diakon. Giften Bankkosten Diakon. Giften (gedeelte v.2011) Personeels- en Wijkkosten

6.847 € 11.873 € 1.206 € 478 € 1.363 € 30 € 794 € 233.988 €

Totaal

256.579 €

uit de ebertallee

7

Koningin Beatrix aan de telefoon

Volgens mij hebben nog niet veel landgenoten de eer gehad, die mij ten deel gevallen is. Ik had koningin Beatrix aan de telefoon. En tijdens dat bijzondere telefoongesprek vertelde zij mij persoonlijk, dat zij op 30 april als koningin zal aftreden om plaats te maken voor het koningschap van haar zoon Willem-Alexander. Ik had Beatrix aan de telefoon! Eigenlijk wilde ik op de avond van 28 januari gewoon even mijn moeder bellen. Maar in plaats van de stem van mijn moeder, klonken de woorden van koningin Beatrix: Ik heb het altijd als een uitzonderlijk voorrecht beschouwd een groot deel van mijn leven in dienst van ons land te stellen ... Ik ben u diep dankbaar voor het vertrouwen dat u mij heeft gegeven in de vele mooie jaren waarin ik uw koningin mocht zijn. Het werd stil aan de telefoon. En ik was stil van ontroering om de bewegende woorden, die ik net hoorde. Die ik zo heel persoonlijk uit de mond van koningin Beatrix beluisterde.

Er is een verlies van 3.084 € De personeelskosten omvatten zowel de loonkosten als de totale vervoerskosten met afschrijvingen. De diakonale uitgaven gingen naar Las Torres, Nairobi en Bangladesch. Hartelijk dank aan een ieder die deze projecten en de NKiD heeft ondersteund. De ‚Spendenbescheinigungen 2012‘ vindt u op een extra blad bij deze Schakeluitgave.

Rijksvoorlichtingsdienst (RVD)

Barend Bosschieter, 1. penningmeester |

Opbrengst kollekte februari en maart (uitgezonderd Duisburg en Düsseldorf) februari 2013 676,51 € maart 2013 946,05 € Totaal

1.622,52 €

U begrijpt het allicht al. Mijn moeder zat als miljoenen andere Nederlanders die avond aan de buis gekluisterd, om naar de toespraak van koningin Beatrix te luisteren. Het was net het moment, dat ik belde, onwetend van het ingrijpende nationale gebeuren, dat net plaats had. Zo drukte mijn moeder me even weg, om me later terug te bellen. Maar schijnbaar was de verkeerde toets geraakt, zodat ik aan de telefoon de televisietoespraak live mee kon beluisteren. En zo ervoer ik uit eerste hand, dat koningin Beatrix op 30 april afstand van de troon zal doen. Na 33 jaren dienst aan Nederland en het Nederlandse volk. In Amsterdam werd op 12 maart jl. de tentoonstelling ‚Onze Koningin 1980 - 2013‘ geopend. Een eerbetoon in foto‘s. De tentoonstelling begint met een televisiescherm, waarop Beatrix gezicht te zien is. Haar gezicht verandert op het scherm met de voortgaande jaren. Van net geboren baby tot de 75-jarige vrouw, die zij nu is. Haar gezicht wordt muzikaal omlijst door het ontroerend mooie lied van Ramses Shaffy: Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder. De woorden zingen van 33 jaren vol geluk, vol verdriet en vol geloof. Zij zijn vol bewondering. Een eerbetoon. En zij bidden Willem-Alexander de kracht voor zijn toekomstige dienst toe. Een royale groet van Rens Dijkman-Kuhn |


8

waar en wanneer? Wijk Noord

x

Balje

x

Hamburg

13.30 uur, St.-Marien-Kirche, Balje gemeentecentrum ‚die Scheune‘ 30.06. ds. Rens Dijkman-Kuhn 11.00 uur, Kapel Winterhuderweg 98, Hamburg-Barmbek 16.06. ds. Rens Dijkman-Kuhn

x

Schwei

10.30 uur, St.-Sekundus-Kirche, Schwei 26.05. ds. Rens Dijkman-Kuhn 23.06. ds. Rens Dijkman-Kuhn

Wijk oost

x

Bellin

x

Berlijn

Belliner Agrarzentrum, 10.30 uur 12.05. drs. Hanneke Allewijn 30.06. Buitendag (plaats en tijd worden nader bekend gemaakt) drs. Hanneke Allewijn 3e zondag van de maand, 11.30 uur, Hugenottenkirche Joachim-Friedrich-Str. 4, Berlin-Halensee (Charlottenburg) 19.05. drs. Hanneke Allewijn 16.06. drs. Hanneke Allewijn

_ Pastorale Werker _ Predikant ds. Rens Dijkman-Kuhn Ebert-Allee 5, 22607 Hamburg Tel./Fax: (040) 656 813 29, Handy: (0176) 260 202 33 E-mail: rinske.d-kuhn@web.de

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: Horst Borkmann Tel.: (040) 555 995 82 Scriba: Jacomijn Klever-Coumou Tel.: (040) 45 15 83 Penningmeester: vacant

_ Kern Hamburg Edward A. Remeyn, Tel.: (040) 89 31 51

drs. Hanneke Allewijn Schererstraße 12, 13347 Berlin Tel.: (030) 219 833 27, Handy: (0151) 216 481 29 E-mail: hannekeallewijn@yahoo.com

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: vacant Scriba: J. Fernhout, Berlijn Penningmeester: A. Bening

_ Kern Mecklenburg-Vorpommern / Bellin Menno Kirghof

_ Kern Berlijn Jan Fernhout, Tel.: (030) 827 199 13

_ Kern Balje D. Schilder-van der Heide, Tel.: (047 58) 72 28 25

_ Kern Ems-Weser / Schwei familie J. Jansen, Tel.: (049 44) 99 02 97

Balje Hamburg

Bellin

Schwei Berlijn Münster _ Algemene Kerkenraad Voorzitter: ds. Pieter Roggeband Assessor: René Blokker, Tel.: (081 42) 539 04 Scriba: Netty van Rijssen, Schubertstraße 1, 48301 Nottuln-Appelhülsen Tel.: (025 09) 99 42 58 Voorzitter Verein: Suzanne Oonk-Reilink Zeisigstraße 70, 26817 Rhauderfehn Tel.: (049 52) 610 54 21 Penningmeester/Boekhouder: Barend Bosschieter E-mail: nkidfinanz@gmail.com, Schriftstukken adresseren aan: Barend Bosschieter, Steingrubenstr. 14, 89143 Blaubeuren

Duisburg Düsseldorf Keulen/Bonn

Frankfurt

_ Bankrekeningen Bank für Kirche und Diakonie Duisburg Ktnr. 101 202 0011 · BLZ 35060190 BIC: GENODED 1 DKD, IBAN: DE65 3506 0190 1012 0200 11 t.n.v. Nederlandse Kerk in Duitsland

_ Kerkelijk Bureau Annie Wagenaar, Lienen 1, 26931 Elsfleth Tel. (044 04) 960296, E-mail: kerkbureau@nkid.kerknet.de

_ Kerkelijk Centrum Rheinallee 14, 47119 Duisburg www.nederlandse-kerk.de

Mannheim Karlsruhe Stuttgart

München


waar en wanneer? Wijk west

x Münster-Hamm

2e zondag van de maand, 10.30 uur Johannes-Kapelle, Bergstraße 36, Münster 12.05. ds. Pieter Roggeband 09.06. ds. Pieter Roggeband 14.07. ds. Pieter Roggeband

x Duisburg-Ruhrort (NKadR)

iedere zondag, 10.30 uur, Rheinallee 14 05.05. ds. P. Roggeband 12.05. ds. G. van Zeben 19.05. ds. T. Aukes 26.05. ds. N. v. Buuren 02.06. ds. P. ‘t Hoen 09.06. ds. J. Brezet 16.06. ds. P. ‘t Hoen 23.06. ds. J. H. Kip 30.06. ds. P.F. Boomsma 07.07. ds. P. Roggeband, HA

x Düsseldorf

3e zondag van de maand, 10.30 uur Paul-Gerhardt-Haus, Heerdter Landstraße 30 19.05. Pfr. Jörg Jerzembeck en ds. Pieter Roggeband; met Avondmaal 16.06. Pfr. Jörg Jerzembeck en ds. Pieter Roggeband; Gemeindefest

x Keulen / Bonn

3e zondag v. d. maand, 15.00 uur Auferstehungskirche (Gemeindehaus) Auferstehungskirchweg 7, Köln-Sürth 19.05. ds. Pieter Roggeband 16.06. ds. Pieter Roggeband

_ Predikant ds. Pieter Roggeband Bandstraße 21, 45359 Essen Tel.: (0201) 523 91 36, E-mail: roggebandp@web.de

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: Henk Stomphorst Tel.: (021 31) 402 96 31 Scriba: Margarethe Fuchs Tel.: (022 03) 532 85 Penningmeester: Dietmar Scholten Tel.: (021 04) 312 30

9 Wijk Zuid

x

Frankfurt am Main

x

Mannheim

x

Karlsruhe

x

Stuttgart

x

München

1e zondag van de maand, 11.15 uur, Ev.-reform. Kirche Freiherr-vom-Stein-Straße 8 (bovenzaal) 20.05. ds. Tim van de Griend en vele anderen, Pfingstfest auf dem Römer 02.06. ds. Tim van de Griend, dienst met Heilig Avondmaal 07.07. ds. Tim van de Griend iedere zondag, 11.00 uur, Hafenkirche, Kirchenstr. 15 05.05. ds. A. Theunisse 12.05. ds. J. de Rooij 19.05. ds. M.B. Nieuwkoop 26.05. ds. H. v.d. Ham 02.06. ds. H. Perfors 09.06. ds. L. Kruger 16.06. ds. G. v. Zeben 23.06. ds. T. Koelewijn 30.06. ds. P.E.G. Wiekeraad 07.07. ds. L. Kruger in principe 4e zondag van de maand, 16.00 uur Simeonkapelle, Insterburger Str. 13, Karlsruhe-Waldstadt 26.05. ds. Tim van de Griend, buitendag in Bretten 23.06. ds. Tim van de Griend, dienst met Heilig Avondmaal Geen diensten in de zomermaanden 2e zondag van de maand, 17.30 uur, Alte Dorfkirche, Amstetter Straße 7, Stuttgart-Hedelfingen 4e zondag van de maand, 10.00 uur, Kreuzkirche, Amstetter Straße 25, Stuttgart-Hedelfingen 12.05. ds. Tim van de Griend 20.05. Tag der Weltweiten Kirche, Stiftskirche 26.05. ds. Tim van de Griend, buitendag in Bretten, gemeentevergadering 09.06. ds. Tim van de Griend 23.06. ds. Tim van de Griend, Heilig Avondmaal 14.07. ds. Tim van de Griend 2e zondag van de maand, 11.30 uur Ev.-ref. Kirche Reisinger Straße 11 12.05. ds. Tim van de Griend, Heilig Avondmaal 09.06. ds. Tim van de Griend 14.07. ds. Tim van de Griend

_ Kern Münster-Hamm Marja Kretschmann-Weelink, Tel.: (0251) 62 45 70

_ Kern Duisburg-Ruhrort Erik van Buren, Tel.: (028 02) 52 55

_ Kern Düsseldorf Betty Stomphorst, Tel.: (021 31) 402 96 31

_ Kern Keulen-Bonn Jaap Jonkheer, Tel.: (0228) 180 373 78

¢

Kopij voor Schakel-Kontakt totenmet 7. 6. 2013 inleveren bij Marjolein Kranse en Pieter Roggeband Meditatie, column, e.d. toezenden aan roggebandp@web.de de regionale bijdrages toezenden aan m.kranse@hotmail.com

_ Predikant ds. Tim van de Griend, Düsseldorfer Str. 11, 60329 Frankfurt am Main Mobiel: (0176) 470 454 99, Vast: (069) 242 489 54 E-mail: griend@nkid.kerknet.de Opgelet: vanaf 1 t/m 14 dec. niet bereikbaar op het vaste tel.-nummer

_ Wijkkerkenraad 1e voorzitter: ds. Tim van de Griend 2e voorzitter: Jethro Wanink, kern Stuttgart Tel.: (0173) 914 73 89 Scriba: Bernie Matser; kern München Tel.: (089) 327 310 77 Penningmeester: Pieter Schoon Tel.: (089) 601 35 03

_ Kern Frankfurt Heike Ullmann, Tel.: (060 27) 991 07

_ Kern Karlsruhe COLOFON

Janie de Boer, Tel.: (0721) 46 05 17

_ Kern Stuttgart

Schakel-Kontakt · 39e jaargang · nr. 2 | 2013

Maria Herre, Tel.: (0711) 673 70 05

Uitgever: Kerkenraad van de Nederlandse Kerk in Duitsland Redactie: Marjolein Kranse, Dr. Albert de Lange, Edward Remeyn, Pieter Roggeband (v.i.S.d.P.)

Inge Klok-Glufke, Tel.: (080 91) 53 80 20

Uitgeverij: DIGNUS.DE Medien GmbH | www.dignus.de Bezugspreis im Mitgliedsbeitrag enthalten

_ Kern München


10

tenslotte

bericht en dankwoord

Een gesprek op zolder

De bron geeft schoon water

Een leunstoel, een klok, een fornuis, een bijbel en een paar glazen lagen in een hoekje op zolder. Allemaal oude, afgedankte voorwerpen.

Bericht over onze activiteiten en een woord van dank voor de donatie van januari 2013 aan de Nederlandse Kerk in Duitsland, Wijk Noord. Nadat u vorig jaar, na de beslissing van Wijk Noord een tiende deel van elke collecte aan ons project Ruirukids in Nairobi te doneren, al in Schakel-Kontakt algemeen over ons centrum kon lezen, wil ik u nu graag berichten over de jongste ontwikkelingen van de Ruirukids.

„Wat is het hier donker, stoffig en saai op de zolder“, klaagde de leunstoel. „Laten we toch een beetje met elkaar praten. Ik zal wel beginnen en uit mijn leven vertellen. Toen mijn eerste bezitter mij niet meer nodig had, heeft hij mij zomaar op straat gezet. Maar een jong stel antiek-liefhebbers vond mij en nam mij mee naar huis. Mijn rug was mooi gebleven en zo werd ik als decoratief meubelstuk omgekeerd in een bungalow gezet. Later diende ik een oudere heer en nu ben ik hier met jullie op zolder terecht gekomen.“ „Tja, zei de klok, dan hebben wij wel hetzelfde lot ondergaan. Mijn wijzers hebben zo‘n ruzie gekregen dat ik steeds langzamer liep. En toen grootvaders laatste uur geslagen had, ben ik gewoon stil blijven staan. Ik had eindelijk rust in mijn klokhuis en er was geen ruzie meer! Tot vandaag de dag, hier op zolder.” Het fornuis begon te vertellen en zei: „Wat ik allemaal door moest maken! Bij oma werd er gekookt en gebakken. Maar schoongemaakt werd ik nauwelijks. Boterkoek in de oven, vissoep op de kookplaten. Oh, wat haatte ik die vislucht! Een pan met groente en ik gaf zoveel gas, dat alles over de rand liep en aanbrandde. Ik zag eruit als een zwijn. Een jong paar nam mij onder zijn hoede en ik werd gereinigd. Met een harde borstel ging men mij te lijf. Oh, wat deed dat zeer. Maar goed, ik werd schoon en deed mijn werk weer. Totdat men met knoflook begon te koken. Toen heb ik de geest gegeven. Dus weg met mij!“ De bijbel deed zijn best en probeerde de stemming er weer wat in te brengen. „Mensen, weest niet zo verdrietig! Het is hier toch beter toeven dan tussen al die slecht gehumeurde mensen op de wereld. Wij hoeven geen dienst meer te verrichten en men kan ons niet meer slecht behandelen. Wat heb ik het vaak meegemaakt, dat mensen naar mij grepen, wanneer ze in nood waren. Maar zodra het weer beter ging, werd ik aan de kant gelegd en niet meer gebruikt! En nu lig ik hier heel stilletjes op zolder.“ „Wij komen uit het begin van de 20e eeuw“, spraken de wijnglazen. In die tijd zeer waren wij voornaam. Alleen bij feesten werden wij gebruikt, wanneer er gasten kwamen. Dan werden wij ingeschonken met dure wijn en wanneer men ons dan aan de lippen nam, genoten wij aan de rand mee! Opa nam door de week trouwens altijd stiekem een borrelglaasje uit de kast en dronk dan een borreltje. Oma mocht natuurlijk niet weten, hoeveel opa voor zijn gezondheid deed! Maar dat is lang geleden. Nu zijn wij leeg en opgedroogd.“ Op een dag werd de zolder leeggeruimd. Alles moest weg. Zo namen de leunstoel, de klok, het fornuis, de bijbel en de glazen afscheid van elkaar. Zij werden door mensen van de stadsreiniging opgehaald. Het leven om hen heen ging gewoon door en niemand had meer oog voor hen, die voor de wereld zoveel betekend hadden. Ja, zo gaat dat in deze wereld. Mensen worden oud en wie heeft hen dan nog nodig?!

Uit: ‚Wanneer voorwerpen met elkaar praten‘ Geschreven door Rita Siemer, geboren 1915 in Rotterdam, woonachtig in Hamburg |

I

n 2012 was het Ruiru Rehabilitation Centre, zoals het officieel heet, een thuis voor 57 kinderen – 24 meisjes en 33 jongens – in de leeftijd van 8 tot 20 jaar. Meisjes en jongens hebben gescheiden slaapzalen, waarin ze ook weer naar leeftijd gescheiden worden, maar gebruiken gezamenlijk het hoofdgebouwtje, waarin gegeten, gespeeld en huiswerk gemaakt wordt. De scholen zijn buiten het centrum. De kinderen hebben ongeveer een uur nodig om er te komen. Na school doen ze hun huiswerk en hebben ze taken te verrichten in het centrum zoals koken en schoonmaken. Ze zijn er gemeenschappelijk verantwoordelijk voor, dat alles goed loopt. Op het terrein van het centrum is een bron geboord, die schoon water geeft, ook voor de verzorging van het kleine moestuinproject, dat groente voor de voeding van de kinderen oplevert. De kinderen zorgen ook gezamenlijk voor de huisdieren (schapen, konijntjes en kippen) en leren daarbij de regels van het recyclen, van duurzaamheid. Op het ogenblik wordt er in het centrum aan een nieuw project gewerkt, waarvoor de donatie van de NKiD bijzonder welkom is. Dankzij verschillende fundraisingsacties (b.v. een avondeten, waarbij de kinderen uit het centrum optraden met toneelstukjes en acrobatiek) is er al behoorlijk veel geld bij elkaar gekomen, maar elke bijdrage is belangrijk en helpt verder! Gepland is een kas te bouwen en een „shamba“ (= eigenlijk traditionele familieakker in Kenia) aan te leggen, waar naar biodynamische methode landbouwproducten worden verbouwd. Ter voorbereiding is afgelopen maand (voor begin van de regentijd!) al een terrein van een „acre“ (40 x 100 m) omgeploegd, aangrenzend aan het terrein van het centrum. Voor dit project wordt samengewerkt met „Amiran“ (www.amirankenya.com), de leidende organisatie in Kenia voor organische landbouw. De toekomstige voordelen van dit project zijn ten eerste een gezonde en evenwichtige voeding met regionale producten voor de kinderen en ten tweede een bron van inkomsten door de verkoop van de producten, die niet voor het centrum zelf nodig zijn. Verwacht wordt, dat door dit project het centrum voor een groot deel in zijn eigen onderhoud zal kunnen voorzien. De kinderen krijgen een praktische training en theoretische les in ecologische landbouw. Dit is allemaal alleen maar mogelijk dankzij de ondersteuning van donateuren zoals u! We danken u daarom bijzonder hartelijk voor uw bijdrage tot de verbetering van de levenssituatie van de kinderen in ons centrum! Hartelijke groeten van de kinderen, de medewerkers en het bestuur van het Ruiru Rehabilitation Centre, namens deze Philip Klever | P.S. En we hebben nog meer plannen: een bibliotheek, een biogas-installatie voor het koken en broodbakken, een ruimte met computers voor de kinderen ...

STENNER PARTNERSCHAFTSGESELLSCHAFT

De rechtsgebieden waarop wij onder meer actief zijn:

Contractenrecht

Huurrecht

Notariaat IT-recht

Arbeidsrecht

Incassopraktijk

Bouwrecht

Medisch recht Vastgoed Vennootschapsrecht

Met een Nederlandse advocaat, een team van Duitse Rechtsanwälte en een Duitse notaris richten wij ons op de Duits-Nederlandse markt. Onze cliënten zijn zowel particulieren als ondernemers. Stenner Partnerschaftsgesellschaft mr. Wouter Timmermans Lennéstraße 9 · 10785 Berlijn Tel.: + 49 30 856212-0 Fax: +49 30 856212-12 wouter.timmermans@stenneronline.de w w w.stenneronline.de

Schakel-Kontakt 2013-2  

Schakel-Kontakt (39e jaargang) is de tijdschrift van de Nederlandse Kerk in Duitsland (NKiD, sinds 1 mei 2004 officieel: de Protestantse Gem...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you