Page 1

Schakel kontakt orgaan van de nederlandse kerk in duitsland www.nederlandse-kerk.de

38e jaargang nr. 1 | 2012 online Uitgaaf ------------------------------------------Geachte lezer Nieuws

2 2

_MEDITATIE Wat denk je zelf?

3

_NIEUWE HUISSTIJL Oude symboliek niet over boord gegooid De makers van Schakel-Kontakt

4 4

_COLUMN Het kruis in de kerk

5

_UIT DE EBERTALLEE De kleuren van de veertig dagen

6

_WIJK NOORD De „Ruirukids“ in Nairobi, het nieuwe project van wijk noord 6/7 _MEDITATIE Het is beter te geven als te nemen 7 ------------------------------------------_WANN & WANNEER?

8

Colofon

9

_TENSLOTTE

10

Het kruis: een nieuw begin


2

Geachte lezer

H

ierbij ontvangt u het eerste nummer van Schakel in het nieuwe jaar. Een maand later en in een ander jasje dan u gewend was. Zo hebben we het op de laatste Algemene Kerkenraadsvergadering in november besloten. Wij vonden dat Schakel voortaan in een iets frissere opmaak moest verschijnen om bij de tijd te blijven zoals dat zo mooi heet. Wij waren eveneens van mening, en dat is vermoedelijk ingrijpender, dat we op de post Schakel-Kontakt moesten bezuinigen. Een nummer van Schakel maken en verzenden kost in totaal ongeveer 2000 euro. Dan weet u waar we over praten en ziet u in een oogopslag hoeveel er op deze wijze bezuinigd wordt. We hebben ook alternatieven overwogen: zwart-wit, ander papier, andere drukker etc. Maar wij konden het (nog) niet over ons hart verkrijgen aan de huidige kwaliteit afbreuk te doen. Bovendien leverde dat minder besparingen op dan je zou verwachten. Vandaar dat we voor bovengenoemde optie hebben gekozen. Schakel verschijnt nu vijf keer per jaar en als we niet in staat zijn om dit jaar meer inkomsten te generen dan in de voorgaande jaren zullen we in 2013 hoogstwaarschijnlijk naar vier uitgaves terug moeten. Degenen die nu denken: „dan bestel ik het maar liever af,“ wil ik er op wijzen dat behalve een besparing op de portokosten geen noemenswaardige bezuiniging oplevert. Bovendien willen wij heel graag met u in contact blijven. In sommige gevallen is Schakel-Kontakt misschien de enige verbinding, die er tussen ons bestaat. Het zou bijzonder jammer zijn, wanneer die band verbroken zou worden. Naast het geven van een gift, waartoe onze penningmeester regelmatig oproept, bestaat er nog een andere mogelijkheid om een bijdrage te leveren: het werven van adverteerders in ons blad. Misschien kent u een bedrijf of firma voor wie de bijzondere doelgroep van Nederlanders in Duitsland interessant kan zijn. De lezers van Schakel vormen weliswaar slechts een fractie van deze doelgroep, maar daar staat tegenover dat de prijs van zo‘n avertentie zeer gunstig is. Voor meer informatie verwijzen we u naar de laatste pagina.

nieuws

De website is trouwens eveneens in een nieuw jasje gestoken, en wel in dezelfde stijl als de nieuwe Schakel. Wij hebben het vaste voornemen om de site van nu af aan beter bij te houden dan dit in het verleden gebeurde. De website is zodanig geconstrueerd dat wij als predikanten en en kerkelijk werkers plus enkele daartoe gemachtigde personen gemakkelijk zelf stukjes, foto’s, aankondigingen etcetera, op de website kunnen plaatsten. Op die manier vangen we als het goed is ook het gat op dat die ene schakel minder in de informatievoorziening slaat. In het kader van de veranderingen in de layout van Schakel en website is er voor gekozen ons oude logo een nieuwe, modernere en abstractere vorm te geven. In deze Schakel legt de ontwerper zelf in een intervieuw, dat Hanneke Allewijn met hem voerde, nader uit waarom hij het in deze vorm heeft gegoten. Om eventuele vragen naar de kosten van onze nieuwe huisstijl voor te zijn, kan ik u mededelen dat een anonieme gever uit Oost (Berlijn) speciaal voor dit ‘project’ een zodanig bedrag ter beschikking heeft gesteld dat het ons niets heeft gekost. Daarvoor zij deze persoon bij deze nog eens uitdrukkelijk en van harte bedankt. Ook de ontwerper Sjoerd Oudman komt op deze plaats een woord van dank toe omdat hij voor zijn ontwerp slechts een vriendenprijs heeft berekend. Last but not least, zijn we ook het team van onze uitgeverij DIGNUS.DE, die Schakel-Kontakt inmiddels alweer zes jaar lang produceert, zeer erkentelijk voor de bijzondere wijze waarop zij zich voor ons hebben ingezet. Voor het omzetten van de nieuwe huisstijl in het passende tijdschriftlayout en het bouwen van de nieuwe website hebben zij geen cent in rekening gesteld. Daarnaast staan ze ons met raad en tips terzijde en ondersteunen ze ons ook bij het werven van advertenties.

Assessor gezocht De Algemene Kerkenraad van de NKiD zoekt dringend een assessor daar deze positie al sinds ruim twee jaar vacant is.

E

en assessor is ‘bijzitter’ en tweede ofwel vervangend voorzitter. Hij of zij treedt alleen dan in actie als de voorzitter afwezig is. In dat geval moet de assessor de Algemene Kerkenraads- of moderamenvergadering leiden. Daarnaast wordt van een assessor uiteraard verwacht bij de genoemde vergaderingen aanwezig te zijn en daarin actief mee te denken en te werken. Er worden per jaar twee Algemene Kerkenraads- en drie moderamenvergaderingen gehouden. Wij zoeken bij voorkeur een kandidaat of kandidate die bereid zou zijn en zich capabel acht om over twee jaar het voorzitterschap van de AK over te nemen. Dat laatste is echter geen noodzakelijke voorwaarde. Wij hopen dat zich op grond van deze advertentie iemand geroepen voelt de taak van assessor op zich te nemen en op deze wijze zijn of haar steentje bij te dragen aan het goede functioneren van de NKiD. Geld is belangrijk. Dominees en kerkelijk werkers zijn eveneens belangrijk. Onmisbaar zijn echter mensen die verantwoordelijkheid durven nemen en willen dragen. |

collectes de collectes van december hebben € 1911,75 opgebracht.

Algemene Kerkenraadsvergadering Op 17 maart a.s. komt de Algemene Kerkenraadsvergadering in Köln Sürth (Auferstehungskirche) bijeen. De vergadering begint om 11.00 uur. Op de agenda staan o.a. de jaarrekening en de begroting, het jaarverslag, fundraising, Schakel en website.

Het is deze keer al met al een heel verhaal geworden maar het leek ons goed bovengenoemde zaken uitvoerig toe te lichten. Wij willen u nu echter niet langer ophouden en wensen u veel plezier blij het doorbladeren en lezen van de eerste uitgave van Schakel Kontakt van 2012. Namens de redactie, Pieter Roggeband |

_afbeelding op de omslag: „Das Heilige Grab“ van Albin Egger-Lienz (zie ook pagina 16)


meditatie

3

Wat denk je zelf? Over Ezechiel 37 | Met Pasen wordt naast de opstandingsverhalen uit de evangelieën graag teruggegrepen op verhalen uit tenach oftewel ons oude testament. De doortocht door de schelfzee is zo’n klassiek oud testamentisch paasverhaal. Logisch, want Pasen, Pesach, is van oorsprong een Joods feest dat de uittocht uit Egypte gedenkt.

D

e wonderbaarlijke ontsnapping aan de legermacht van farao bij de Schelfzee maakt onlosmakelijk deel uit van dit gedenkwaardige bevrijdingsverhaal. Wanneer het volk Israel ten dode lijkt opgeschreven blijkt er, God zij dank, toch nog een weg te zijn, die dwars door de zee heen voert. Een ander verhaal dat met Pasen wordt gelezen, iets minder geliefd waarschijnlijk want bevreemdender en ook een beetje eng misschien, is het visioen van de profeet Ezechiel in hoofdstuk 37 uit het gelijknamige boek. Door de geest wordt Ezechiel in een vallei van dorre beenderen neergezet. Een plaats die door de dood is getekend. Een slagveld. Zover het oog reikt, liggen botten verstrooid van mensen die klaarblijkelijk om het leven zijn gebracht en voor wie niet meer de moeite is of kon worden genomen om hen netjes en waardig te begraven. Een verpletterende aanblik, een nachtmerrie die gevoelens van ontzetting en hopeloosheid oproept. Staande

in deze doodsvallei, in dit massagraf, stelt de HEER Ezechiel een vraag: kunnen deze beenderen (weer) leven? Wat moet je daar nu op zeggen? „Nee, natuurlijk kan dat niet. Dood is dood. Zeg nou zelf“! Dat is het antwoord dat op het puntje van de tong van de lezer ligt. En het lijkt me niet ondenkbaar dat dat voor de profeet eveneens geldt. Hij spreekt het echter niet uit. „Heer, Gij weet (het)“, luidt zijn antwoord. Is dat nu als getuigenis van een diep geloof te lezen of moeten we dat als een ontwijkende wedervraag horen: „Wat denkzt u zelf?“ Misschien wel allebei. Persoonlijk kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de profeet zich niet geheel zeker van zijn zaak is. Het kan eigenlijk niet, maar als iemand het zou kunnen, dan is het de HEER. Op Gods vraag en het antwoord van de profeet zou een lang filosofisch of wetenschappelijk debat over leven en dood kunnen volgen, maar

in plaats daarvan krijgt Ezechiel de opdracht om tot deze doodse botten te profeteren en hen door middel van Gods woord tot leven te wekken. En warempel, botje bij botje voegen de beenderen zich samen en worden ze met met spieren, vlees en huid bekleed. Uit dorre doodsbeenderen worden mensen van vlees en bloed. Alleen de levensgeest ontbreekt nog. Wanneer ze die ingeblazen krijgen nadat Ezechiel ook tot de geest heeft geprofeteerd, gaan ze op hun voeten staan. Het visioen waar de profeet een actief aandeel in krijgt, wordt door God zelf geduid. Deze beenderen zijn een beeld voor het huis Israels. Op sterven na dood is het volk. Er zit geen leven meer in. Ze hebben de hoop opgegeven en zitten bij de pakken neer. En moed verloren betekent al verloren. Daarom moet Ezechiel Gods woord tot hen richten. Opdat ook zij evenals de doodse beenderen in het visioen de geest krijgen en opstaan. In Ezechiel 37 is onmiskenbaar sprake van een beeld, zij het een ongehoord krachtig beeld, dat we blijkbaar niet letterlijk hoeven te nemen. Het is een visioen dat de goede boodschap verbeeldt dat we de hoop nooit en te nimmer op hoeven te geven om dat de HEER kan ons uit elke situatie kan bevrijden, hoe uitzichtloos die ook mag lijken. Uit elke situatie? Zouden we het visioen ook letterlijk mogen interpreteren in die zin dat hier de opstanding des vlezes wordt aangekondigd? Ik ben geneigd met een variant op de woorden van Ezechiel te antwoorden: wat denk je zelf ? Want daar komt het tenslotte op aan. Geloven is niet mechanisch en slaafs een lesje opdreunen dat we ooit hebben geleerd en dat ‘wel waar zal zijn’ maar persoonlijk, met je leven en in je doen en laten de blijde boodschap beamen.

_ Menora voor de ‚Knesset‘ in Jeruzalem. In de middelste ‚stele‘ (zie uitvergroting rechts) is een afbeelding van Ezechiel 37 te zien.

En die luidt in de eerste plaats dat Gods geest ons op onze voeten zal zetten, al zijn we zelf geneigd om bij de pakken neer te zitten, al hebben we zelf geen greintje hoop meer en al zijn wij slechts een hoopje ellende. Verder dan deze belofte reikt het visioen van Ezechiel formeel en naar de letter gesproken niet. Maar naar de geest, en die speelt hier een centrale rol, kan Ezechiel 37 gelezen worden als een vooruitwijzing naar de opstanding des vlezes. Door de kieren van dit visioen, zonder dat het met zoveel woorden wordt gezegd, gloort de hoop dat ook de dood zelf het onderspit zal delven. In het nieuwe testament gaat dan ook het Paasverhaal en zegt dat de gekruisigde niet in de dood is gebleven maar is opgewekt. Zijn kruis markeert niet zijn einde maar een nieuw begin. Voor God en mens. PR |


4

nieuwe huisstijl

Oude symboliek niet over boord gegooid Misschien is het even wennen: de nieuwe uitstraling van het Schakel-Kontakt en website. Ook het oude logo van de NKiD is in een ander jasje gestoken. Ontwerper van deze huisstijl is Sjoerd Oudman, hij studeerde autonome kunst aan de kunstacademie in Enschede en woont en werkt in Rotterdam. Hij is professioneel grafisch vormgever en kunstenaar en werkt zowel aan individuele projecten als samenwerkingen met andere vormgevers en kunstenaars. Sinds dit jaar heeft hij een eigen bedrijf genaamd Studio dinsdag (www.studiodinsdag.com), daarnaast geeft hij les op de kunstacademie in Utrecht (HKU).

H

anneke Allewijn: Sjoerd, hartelijk dank voor de mooie nieuwe huisstijl van de NKiD. Hoe heb je het ervaren om een nieuwe huisstijl voor een kerk te ontwerpen? Sjoerd Oudman: Voor een ontwerper is dit een hele bijzondere opdracht. Het gros van de opdrachten die ik krijg zitten uiteraard in de commerciële hoek. Ik was en ben er heel blij mee dit op mijn CV te hebben staan. Het overstijgt veel van de gebruikelijke vormgevingsklussen. De context is veel maatschappelijker en gelaagder dan het produceren van zogeheten ‘eye candy’ voor het bevorderen van business. Het is ook een enorme uitdaging, omdat ik me er van bewust ben dat de verbondenheid die mensen voelen met hun religie veel groter en veelomvattender is dan met een pak waspoeder of een telefoon. Ik hoop ten zeerste dat ik iets heb gemaakt waar de leden van de Nederlandse kerk in Duitsland zich mee verbonden kunnen voelen. In de gereformeerde traditie wordt zo min mogelijk het kruis afgebeeld. In hoeverre heeft deze opvatting een rol gespeeld in het minimalistische benadering van het logo? Dit heeft zowel te maken met de wijze waarop ik het logo wilde laten aansluiten bij deze traditie, als met het feit dat ik door middel van abstractie een grotere veelheid aan betekenissen wilde introduceren. Zowel binnen kunst als religie ben ik altijd een voorstander geweest van een zekere vrijheid tot interpretatie. Ik wil niet voorkauwen, maar wil mensen de ruimte geven hun eigen verhaal te kunnen maken en op die wijze wat zij waarnemen te laten verinnerlijken. Wat ik waardeer aan de gereformeerde traditie is haar minimalisme, haar materiële eenvoud. Ik zie daarin parallellen met het zen boeddhisme. Interessant daaraan is voor mij niet haar strengheid, eenduidigheid en dogmatiek, maar juist de spirituele ruimte die dat biedt. Ik geloof dat de beste visuele symboliek vanuit een veelheid aan perspectieven bekeken kan worden. Het oude logo liet dat, door zijn illustratieve karakter, niet toe. Zij vulde te veel in. Aan welke aspecten heb je gedacht bij het ontwerpen van het logo? De oecumenische gemeenschap, het bij elkaar brengen van verschillende richtingen wordt vertaald in de pijlen die naar elkaar wijzen. Het kruis is bewust het residu van de bewegingen die er omheen spelen. Wat mensen met hun geloof doen is voor mij belangrijker dan het geloof dat zij aanhangen. Naar mijn idee heeft bijna iedere religie als grondbeginsel mensen iets te leren over universele waarden als vriendschap, barmhartigheid en bezinning. Het kruis uittekenen is voor

mij een signatuur die de veronderstelling markeert van wat we zijn en dus niet de focus legt op de mensen die we met behulp van ons geloof kunnen worden; een proces wat nooit klaar is. Een kruis om je nek dragen maakt je nog geen christen en een ander geloof aanhangen maakt je naar mijn idee geen onvolwaardig mens. Geen van deze betekenissen is overigens naar mijn idee belangrijker dan de andere en ik sla er nog enkele over, maar dit is voor mij de basis. De pijlen, de kleur, commercialiteit? Nee. Een zekere esthetiek en aantrekkelijkheid heb ik er wel in proberen te leggen, zoals dat ook het geval is bij commerciële logo’s, maar zoals gezegd waardeer ik de kerk om haar streven een gemeenschap te bouwen op basis van de eerder genoemde waarden, in plaats van een cultuur van zelfbevrediging via consumptie. De eerder genoemde symboliek vond ik belangrijker om na te streven dan het verkoopbaar te maken. De kleur is een combinatie van eenvoud en esthetiek. Ik heb gekozen voor grijs om haar neutraliteit. Ik koos aquamarijn omdat het een kleur is die zowel fris en sereen is, maar tegelijkertijd een rijke geschiedenis heeft. Het is de kleur waar de Maya’s hun sieraden mee kleurden, maar waar ook religieuze beelden in pre-barokke christelijke kunst werden beschilderd. Het spreekt me aan dat dit een materiaal is uit de natuur, dat esthetiseert zonder opzichtig te worden (zoals goud en zilver). Je hebt van de NKiD de opdracht gekregen om tamelijk behoudend te werk te gaan. Dat wil zeggen, het oude logo met schip met het kruis mocht ‘niet over boord gegooid worden’ om met de woorden van ds. Rens Dijkman-Kuhn te spreken. Heb je dat lastig gevonden? Of anders gezegd, zou je voor de NKiD andere logo’s voor ogen hebben gehad? Ik ben me bewust van het feit dat ik iets maak voor een gemeenschap die zich door deze symbolen verbonden voelt, dus het is logisch dat er waarde aan deze bestaande elementen wordt gehecht. Ik kon dat niet zomaar overboord gooien (mooie woordspeling overigens). Hoewel het voor een vormgever altijd fijn is om een carte blanche te hebben, heb ik het nu niet als hinderlijk ervaren. Voor mij werkten deze elementen in dit geval als een houvast, als een visueel kader waarbinnen ik te werk kon gaan. Dank voor het interview, ik ben benieuwd, net als jij, hoe de gemeente op de nieuwe huisstijl en het logo zal reageren. Ik wens je veel succes met studiodinsdag. |

de makers van schakel-kontakt: uitgeverij met waarden

J

uni 2006 verscheen Schakel-Kontakt in een geheel nieuwe opmaak. Voor het eerst in kleur en in groot, dat wil zeggen DINA4formaat. Ontwerp en uitvoering werden door het redactieteam van DIGNUS.DE verzorgd dat er tevens voor verantwoordelijk is dat het tijdschrift vijf keer per jaar bij u in de bus ligt. Ook de nieuwe huisstijl die Sjoerd Oudman heeft ontworpen werd door DIGNUS.DE in een nieuw layout omgezet. Dat proces heeft meer voeten in de aarde dan u zou denken. Er zijn allerlei factoren waarmee rekening dient te worden gehouden: welk lettertype is het best leesbaar? Hoe zorgen we in de vormgeving voor een levendigheid en frisheid zonder dat het springeriig en chaotisch wordt?

weet te vinden. Een vernieuwing is daarentegen de dubbele pagina met alle adressen en kerkdiensten in één oogopslag. Eveneens nieuw is de herinvoering van de rubriek ‚tenslotte‘ op de laatste pagina. Onder dat kopje schreef Roel Visser indertijd een column die graag en door velen werd gelezen. Bij deze doen wij een poging, zonder Roels stijl te willen kopieren, deze column nieuw leven in te blazen. Martin Brückner bijt de spits af met zijn overwegingen omtrent de opstanding. Hij is theoloog en geordineerd predikant van de Evangelische Broedergemeente (Herrnhuters). Hij werkt echter sinds 13 jaar voornamelijk voor en bij DIGNUS.DE die ook andere kerkelijke en diaconale inrichtingen ondersteunt.

De redactie heeft besloten om bepaalde elementen die hun waarde en functie in de loop der jaren hebben bewezen te bewaren. Bijvoorbeeld de kleuren van de vier wijken zodat men snel de eigen kern

‚Een uitgeverij met waarden‘, luidt het zelfverstaan van de redactie. Vandaar ook de naam ‚Dignus‘ een latijnse woord dat zoveel als waarde, waardig, behoorlijk betekent. P.R. |


column

5

Het kruis in de kerk of: over de betekenis van het kruis als symbool van het christelijk geloof

O

ns kerkblad steekt in een nieuw jasje. En met een veranderd layout van ‚Schakel-Kontakt‘ heeft ook het logo van onze Nederlandse Kerk in Duitsland een nieuw gedaan-te gekregen. Het ons zo vertrouwde schip met het kruis op de woelige baren is in een moderne, abstracte vorm gegoten. Vanaf dit jaar zal het onze kerk een gezicht geven. Een goede gelegenheid om eens dieper stil te staan bij één van de twee symbolen in ons logo. Het symbool van het kruis.

Kerk en kruis

De meeste kerken zijn van verre zichtbaar en herkenbaar door een kruis, dat aan de buitenmuur of op het dak van de kerk aangebracht is. En ook binnenin de meeste kerken bevindt zich een kruis. De orthodoxe kerken, de rooms-katholieke kerken, maar ook vele lutherse kerken kenmerken zich door een crucifix, d.w.z. een kruis, waaraan het lichaam van de gekruisigde Jezus hangt. Andere protestantse kerken kennen enkel een kruis zonder gekruisigde. Met het kruis roept de kerk de kruisdood van Jezus in gedachtenis, maar ook het heil en de opstanding, die met die kruisdood verbonden zijn. Als zodanig is het kruis symbool van het christelijk geloof bij uitstek. Symbool van de kerk wereldwijd. Symbolen van de jonge kerk

Dat was niet altijd zo. De jonge kerk was zich er ten dege van bewust, dat de gekruisigde Christus voor joden aanstootgevend en voor heidenen dwaas was (1. Kor. 1, 23). Wie gekruisigd werd, moest voor joden of heidenen een afschuwelijke misdadiger zijn. Aan een gekruisigde zou men geen geloof schenken. Daarom symboliseerde de jonge kerk haar geloof niet met een kruis. Dat deden trouwens de Romeinen wel voor haar. Op spottende wijze beeldden zij in de derde eeuw na Christus op het Palatin, het keizerlijke terrein te Rome, een kruis met een ezel af. „Alexamenos bidt tot zijn God“ stond er onder. Een spotcrucifix dus voor de jonge kerk, die zelf een heel ander symbool voor haar geloof in de verdrukking gebruikte. Het geheime symbool van de vis. De letters van het griekse woord ‚vis‘ spraken namelijk de belijdenis van de jonge kerk uit: Iesous Christós Theoú Hyios Soter (Ichthys), Jezus Christus, Zoon van God, Redder. Een ander symbool in de eerste eeuwen Christendom was het beeld van Jezus als de ‚Goede Herder‘. Herkomst van het symbool van het kruis

Het was keizer Constantijn, die in de vierde eeuw na Christus het kruis tot het symbool van de christenheid maakte. In de nacht voorafgaande aan de beslissende veldslag bij de Milvische brug in het jaar 312 was aan Constantijn een kruis verschenen. Bij de aanblik van dat kruis had hij de woorden gehoord: „In

dit teken zul jij overwinnen“. Toen Constantijn het christendom tot staatsreligie maakte, verhief hij tegelijkertijd het kruis tot symbool van de kerk. Dit kruis was als crucifix aanvankelijk geen beeld van lijden en dood. Integendeel. Jezus droeg geen doornkroon, maar een koningskroon. En staande met uitgestrekte handen was hij zegenende overwinnaar. Ontwikkeling van het kruissymbool

Dit veranderde in de 12e eeuw, toen het lijdende karakter van de gekruisigde meer tot uitdrukking kwam in de afbeelding van het kruis. Dit had o.a. te maken met de opkomst en ontwikkeling van de zgn. satisfactietheologie van Anselmus van Canterbury (10331109). De sterke accentuering van Gods heilsplan met de mensen in het plaatsvervangende lijden en de plaatsvervangende dood van Christus, maakte het kruis meer en meer tot symbool van de lijdende Christus. Verbonden hiermee ontstond een sterke lijdensmystiek binnen de kerk. Vanaf het eind van de Middeleeuwen kwamen naast het kruis in de kerk en de kruizen, die de priesters over hun gewaad droegen, ook kleinere kruizen voor thuis in gebruik. Er werden kruizen op wegen, pelgrimswegen en begraafplaatsen opgesteld. En tot vandaag de dag toe is het kruis niet meer weg te denken uit ons kerkelijk landschap. Problemen met het kruis

Uitzonderingen nagelaten. Het is de hervormde traditie in Duitsland, die in haar kerken het kruis geen plaats biedt. Kon voor Martin Luther het kruis overeind blijven staan in het licht van zijn theologie van het kruis, zo maakten Calvijn en Zwingli korte metten met dit symbool, dat zo snel tot bijgeloof zou kunnen leiden. In het bijzonder speelde hier het bijbelse verbod een rol, dat men geen beeld van God mag maken. Wanneer de kerk belijdt, dat Jezus één in Wezen met de Vader is, dan zou dit verbod ook op Jezus van toepassing zijn. Dat betrof natuurlijk in de eerste plaats een crucifix, maar ook een leeg kruis zou uiteindelijk aan het Evangelie geen recht doen. De betekenis van het kruis van Jezus kan naar hervormd belijden, aldus Dr. Alfred Rauhaus*, enkel verkondigd worden. Bovendien houdt de diepste boodschap van het evangelie houdt niet bij het kruis op. Het is Jezus‘ opstanding, welke het kruis uiteindelijk doet openbreken. ‚Vom Kreuz mit dem Kreuze‘**

Maar ook binnen andere kerkelijke richtingen zijn er kritische stemmen te horen. Zo wijzen de RK theoloog Prof. Dr. Hans Küng*** en de feministische theologe Dr. Doris Strahm er beide op, dat het kruis als machtssymbool van het christelijk geloof vele menselijke offers geeist heeft. Daarbij is

te denken aan de middeleeuwse kruistochten als ook aan de huidige militaire oorlogsvoering, die God op het eigen vaandel schrijft. Vervolgens vestigen beide theologen de aandacht erop, hoe het kruis binnen de kerken als een symbool fungeert, dat mensen klein en lijdzaam houdt. Hen duldzaam maakt i.p.v. weerbaar jegens het eigen lijden of dat van de wereld. Heel anders dan Jezus, die strijdbaar was en het lijden niet zocht, maar droeg. Als uiterste consequentie van zijn levensweg. Zolang het kruis in een theologie ingebed is, die Gods liefde met passieve opoffering en dwangmatige gehoorzaamheid verbindt, is het kruis een gevaarlijk symbool, dat geweld en lijden in onze wereld niet alleen niet bestrijdt, maar indirect ook legitimeert. Tenslotte benoemen Küng en Strahm m.n. ook de ignorante omgang met het kruissymbool in onze geseculariseerde maatschappij. Het kruis als modieus sierraad. Niemand, die zich realiseert, dat men eigenlijk een folterwerktuig om de hals hangt. Maar ook de wekelijkse aanblik van het kruis in de kerk kan zo routineus worden, dat men uiteindelijk blind wordt voor het lijden, dat met dat kruis verbonden is. Het kruis in een ander licht

En toch. Aan alle kritiek voorbij kan het kruis ook in een ander licht gezien worden. Kan het kruis ook een zegenrijke taal spreken. Daarop wijzen zowel Hans Küng als ook Doris Strahm. Het kruis in een ander licht. Zegenrijke taal sprekend. Dat gebeurt dan, wanneer mensen zich in het licht van het kruis geroepen voelen, als bevrijde mensen Jezus na te volgen op zijn weg naar het Rijk van God. Wanneer mensen zich in het licht van het kruis ertoe geroepen voelen, het kwaad en het lijden in deze wereld bij hun ware namen te noemen, daartegen weerbaar worden en in opstand te komen. Dan wordt het kruis tot een geleefd symbool van heil. Dan begint reeds iets van opstanding in het kruis zichtbaar te worden. Iets van Pasen op Goede Vrijdag door te schemeren. Ons nieuwe logo nodigt m.i. wel op heel bijzondere wijze uit tot die andere, heilzame visie op het kruis. Rens Dijkman-Kuhn |

*

Dr. Alfred Rauhaus, Kleine Kirchenkunde – Reformierte Kirchen von innen und außen

**

Titel referaat Dr. Doris Strahm, Vom Kreuz mit dem Kreuze – Feministisch-kritische Blicke auf die Kreuzestheologie

*** Prof. Dr. Hans Küng, Was ich glaube


6

UIT DE EBERTALLEE

De kleuren van de Veertig dagen

T

ijdens de veertig dagen, die aan het Paasfeest voorafgaan, gedenken wij het lijden van Jezus in onze wereld. In de kerkelijke kalender spreken wij van de zogenaamde Veertigdagentijd. Het is met name de laatste week van deze Veertig dagen, de Stille Week, waarin op heel gecomprimeerde wijze dit lijden herdacht wordt. Na Palmzondag, de dag van Jezus‘ intocht in Jeruzalem, herinnert de kerk vanaf de daarop volgende donderdag tot en met zaterdag door woordverkondiging en symbolische handelingen aan Jezus‘ kruisiging, dood en graflegging. Tot de symbolische handelingen behoren de viering van het Avondmaal, als ook de in sommige kerken begane voetwassing en kruisweg. Daarnaast drukken ook de liturgische kleuren in de kerk op symbolische wijze lijden en dood van Jezus uit. Zo is het parament, dat wil zeggen het altaarkleed, net als de stola van de toga van de voorgangers, vanaf Aswoensdag paars gekleurd. Paars is de kerkelijke kleur van rouw, boete en inkeer. Deze kleur wordt de gehele Lijdenstijd door gehandhaafd, behalve op de donderdag, voorafgaande aan Pasen. De naam van deze donderdag zegt het eigenlijk al. Witte Donderdag heet de dag, die aan Goede Vrijdag en Stille Zaterdag voorafgaat. De kerk draagt op die dag de kleur wit. De witte kleur refereert aan het Bijbelse motief van de schoonwassing van schuldig gewordenen in het bloed van het Lam. In het Avondmaal, dat op Witte Donderdag in de kerken als herinnering aan het laatste Avondmaal gevierd wordt, vindt deze schoonwassing, het stralend schone wit, symbolisch uitdrukking.

Nu is het zo, dat de Duitse kerkelijke traditie niet van Witte Donderdag, maar van Gründonnerstag spreekt. Deze benaming lijkt in de Veertig dagen nog een andere kleur

aan te brengen. Groen. Deze kleur is in de kerkelijke traditie eigenlijk de kleur van al die zondagen, waarop er geen kerkelijk feest gevierd wordt. De kleur van het gewone leven van de kerk. Waarom, kun je je afvragen, kleurt Duitsland een toch wel bijzondere lijdensdag groen? Waarom noemt Duitsland Witte Donderdag Gründonnerstag? De herkomst van het woord Gündonnerstag is omstreden. Sommige uitleggers menen, dat het hier gaat om een oude traditie, die binnen de kerk vanaf de 13e eeuw reeds plaatsvond. Voormalige geëxcommuniceerden kwamen op de donderdag, voorafgaande aan Pasen, als boetelingen, als dürres Holz, de kerk binnen, om met hun deelname aan de viering van het Avondmaal tot grünes Holz, dat wil zeggen tot mensen met een nieuw leven te worden. Een andere uitleg van de herkomst van het woord Gründonnerstag legt een relatie met het oude Duitse woord Greinen, dat wenen of huilen betekent en dus met de kleur groen helemaal niets te maken heeft. Wel met de boetelingen, die op Gründonnerstag in de kerk het wenen of huilen van hun boete af mochten leggen, om met de viering van het Avondmaal als nieuwe mensen vrolijk te kunnen lachen. Gründonnerstag of Witte Donderdag. Welke naam de dag ook draagt, welke kleur ook, de dag doet ons stilstaan bij het verdriet om onze schuld en om Jezus‘ lijden en dood. En tegelijkertijd bepaalt zij ons bij de nieuwe mensen, die wij dwars door lijden en dood heen mogen worden. Al iets van het Paasfeest schemert op Witte Donderdag door. Al iets van dat witte licht, dat in de vroege Paasmorgen over deze wereld en ons mensen opgaat. Goede dagen en een gezegend Paasfeest toegewenst, Rens Dijkman-Kuhn |

De „Ruirukids“ ... Tot mijn vreugde heeft de Wijkkerkenraad Noord op zijn vergadering van 1.10.2011 besloten, vanaf 2012 met de doelcollecte het project Ruirukids in Nairobi, Kenia te ondersteunen. Tot mijn vreugde, omdat ik dat project zelf heb leren kennen en weet dat iedere euro daar goed besteed is.

D

e naam komt van “Ruiru”, het plaatsje even buiten Nairobi waar het Ruiru Rehabilitation Centre, zoals het officieel heet, zich bevindt. Het is dus een opvangcentrum voor kinderen, waarbij bedacht moet worden, dat die opvang en begeleiding vaak jaren duurt. Er worden kinderen van elke leeftijd tussen 8 en 18 opgenomen, die van niemand ondersteuning en verzorging krijgen. Dat zijn kinderen, die op straat leven (2007 waren het er ca. 300.000 in Kenia), kinderen die hun ouders verloren hebben – vaak door aids (naar informatie van Unicef zijn dat in Kenia 600.000!) of ook, vier jaar geleden, door de onlusten en gevechten tussen de ethnien in Kenia in verband met de verkiezingen eind 2007. In het centrum hebben deze kinderen volwassenen, die voor hen zorgen, veiligheid, een onderkomen, regelmatig en gezond eten en een plaats op een school in de buurt. Veel kinderen zijn getraumatiseerd door hun belevenissen, in het Centre krijgen ze hulp en aandacht. Een keniaans zakenman, Mr. Kimani, heeft in 1998 het Centre opgericht, eerst als plaats waar straatkinderen te eten konden krijgen, daarna met een (beperkte) mogelijkheid te overnachten, nog later als kinderhuis „voor dag en nacht“. Momenteel zijn er ongeveer 50 kinderen, jongens en meisjes, en er werken vijf volwassenen plus van tijd tot tijd maatschappelijke werkers, die de getraumatiseerde kinderen helpen.


wijk noord

... in Nairobi, het nieuwe project van Wijk Noord

meditatie

Mocht u onafhankelijk van de collecte voor dit project willen doneren, geef ik u graag het oostenrijkse gironummer van het Centre door. (jacomina.klever@freenet.de)

Toen ik eind vorig jaar in het Centre was (mijn zoon en zijn vrouw, die allebei bij een afdeling van de UN in Nairobi werken, zitten in het bestuur), geloofde ik mijn ogen niet: De Ruirukids waren verhuisd, van een terrein van platgetrapte aarde met drie barakken van golfplaat, een open keuken, WC’s zonder spoeling - naar een nieuw terrein, waar vroeger een kindertehuis was geweest, met stenen huizen (drie, een slaapgebouw voor de jongens, één voor de meisjes en een gemeenschapsgebouw, o.a. voor de maaltijden) , een echte keuken, douches en „echte“ toiletten, een kippenhok en een moestuin!! Ik had van de verhuizing gehoord, die mogelijk was geworden door de voordelige verkoop van het oude grondstuk in verband met de aanleg van een snelweg, maar had nog niet gezien dat de kinderen er zo op vooruit waren gegaan! De financiele situatie van het Centre is echter nog steeds niet eenvoudig: Geld komt van enkele sponsoren, zakelijke en particuliere (zie de website), en van de leden van het (internationale) „board“, het bestuur - niet van

de regering. Nodig is het geld vooral voor de dagelijkse behoeftes, ook omdat de prijzen van de levensmiddelen door de droogte en hongersnood in Noord-Oost-Kenia erg zijn gestegen. Eveneens is het nodig voor de salarissen, de opvang van de getraumatiseerde kinderen en de projecten van de toekomst (b.v. verbouw en verkoop van bioorganische producten). Dus mijn bericht dat Wijk Noord van de NKiD drie jaar lang het centrum zal ondersteunen werd enthousiast en dankbaar ontvangen!

7

Het is beter te geven als te nemen Wat zou het fijn zijn om in een land te leven, waarin geen belastingen worden geheven. Iedereen tevreden natuurlijk. De staat neemt en neemt, maar wat krijg je er precies voor terug? God echter neemt nooit, maar geeft altijd. Vaak merken de mensen het niet of nauwelijks. Is God dan niet goed bij zijn hoofd, altijd maar geven en vergeven? Dat niet. Hij verwacht ook dat we wat terug doen. Er zijn regels door Hem gemaakt. Denk maar aan de Tien Geboden. Dat heeft echter niets met „geven en nemen“ te maken en is niet te vergelijken met de strafwet, al zijn er wel overeenkomsten. Wanneer de wet overtreden wordt kun je daar - in beide gevallen - met Hem rover praten. Zeggen waarom en beloven het nooit weer doen. Als je dan toch weer zwak wordt, ... ja, ook dan!

Als u meer wilt weten, kijkt u eens naar de website van het centrum: www.ruirukids.org, waar u ook een rondleiding over het terrein kunt krijgen. Alleen is dat nog wel het oude centrum: omdat homepage e.d. vrijwilligerswerk is van het bestuur, dat sowieso al enorm veel werk verzet, is deze nog niet aangepast. Maar bij het zien van de lachende gezichten besef je iets van de betekenis die dit centrum voor de kinderen heeft en daardoor van de betekenis die wij voor deze kinderen kunnen hebben. Jacomijn Klever, Hamburg |

„Het is beter te geven als te nemen“, zo staat het geschreven. Hoe velen denken en doen precies andersom! Onverzadigbaar graaien ze gulzig naar rijkdom, alles uiteraard alleen maar voor zichzelf. En zijn het werkelijk altijd alleen maar de anderen die dat doen? Natuurlijk zijn materiele „bezittingen“ nodig voor ons bestaan. Zonder geld, levensmiddelen, kleding en onderdak kan niemand leven. Maar als je „verzadigd“ bent, denk dan ook een keer aan een ander. Een luxerieus leven is niet in orde wanneer we bereid zijn om met minder bedeelde mensen te delen. Onlangs hingen overal plakaten op de stations: „Fairgeven, Fairdelen, Fairzorgen“. Als je het goed leest (ook in het Duits) valt er een aardige woordspeling te ontdekken, heeft u het door? Dat is goed zo. Laten wij allen het ter harte nemen. Edward Remeyn |


8

waar en wanneer? Wijk Noord

x Balje

St.-Marien-Kirche, Balje, 14.00 uur 22.04. ds. Rens Dijkman-Kuhn

x Hamburg

11.00 uur, kapel Winterhuderweg 25.03. ds. Rens Dijkman-Kuhn, Heilig Avondmaal

x Schwei

St.-Sekundus-Kirche Schwei, 10.30 uur 01.04. ds. Rens Dijkman-Kuhn, Heilig Avondmaal

_ Predikant ds. Rens Dijkman-Kuhn Ebert-Allee 5, 22607 Hamburg Tel./Fax: (040) 656 813 29, Handy: (0176) 260 202 33 E-mail: rinske.d-kuhn@web.de

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: Horst Borkmann, Tel.: (040) 555 995 82 Scriba: Jacomijn Klever-Coumou, Tel.: (040) 45 15 83 Penningmeester: Hanneke Haanstra-Zijlstra, Tel.: (0441) 361 070 35

Wijk oost

x Bellin

??

Agrarzentrum Bellin, 10.30 uur drs. Hanneke Allewijn

x Berlijn

3e zondag van de maand, 11.30 uur, Hugenottenkirche Joachim-Friedrich-Str. 4, Berlin-Halensee (Charlottenburg) 18.03. drs. Hanneke Allewijn 20.04. drs. Hanneke Allewijn

_ Pastorale Werker drs. Hanneke Allewijn Schererstraße 12, 13347 Berlin Tel.: (030) 219 833 27, Handy: (0151) 216 481 29 E-mail: hannekeallewijn@yahoo.com

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: vacant Scriba: J. Fernhout, Berlijn Penningmeester: A. Bening

_ Kern Mecklenburg-Vorpommern / Bellin

_ Kern Hamburg

Menno Kirghof

Edward A. Remeyn, Tel.: (040) 89 31 51

_ Kern Berlijn

_ Kern Weser-Elbe / Balje

Jan Fernhout, Tel.: (030) 827 199 13

D. Schilder-van der Heide, Tel.: (047 58) 72 28 25

_ Kern Ems-Weser / Schwei Fam. J. Haanstra, Tel.: (0441) 361 070 35

Balje Hamburg

Bellin

Schwei Berlijn Münster

NEDERLANDSE KERK IN DUITSLAND

Duisburg

www.nkid.kerknet.de

Algemene Kerkenraad Voorzitter: ds. Pieter Roggeband Scriba: Netty van Rijssen Tel.: (025 09) 99 42 58 Voorzitter Verein: Suzanne Oonk-Reilink Tel.: (049 52) 610 54 21 Penningmeester/Boekhouder: Pieter Schoon Tel. (089) 601 35 03

Düsseldorf Keulen/Bonn

Frankfurt

Bankrekeningen Bank für Kirche und Diakonie Duisburg Ktnr. 101 202 0011 · BLZ 35060190 BIC: GENODED 1 DKD · IBAN: DE65 3506 0190 1012 0200 11 t.n.v. Nederlandse Kerk in Duitsland voor Nederland: Rabobank Rek.nr. 332 266 621 t.n.v. Nederlandse Kerk in Duitsland

Kerkelijk Bureau Annie Wagenaar, Lienen 1, 26931 Elsfleth Tel. (044 04) 960296, E-mail: kerkbureau@nkid.kerknet.de

Kerkelijk Centrum Rheinallee 14, 47119 Duisburg

Mannheim* Karlsruhe Stuttgart

München


9

waar en wanneer? Wijk west

x Münster-Hamm

2e zondag van de maand, 10.30 uur Johannes-Kapelle, Bergstraße 36, Münster 11.03. ds Pieter Roggeband, Heilig Avondmaal 08.04. ds Pieter Roggeband

x Duisburg-Ruhrort (NKadR)

iedere zondag, 10.30 uur, Rheinallee 14 04.03. ds. Pieter Roggeband 11.03. ds. J.J. v.d. Ham 18.03. ds. Gert van Zeben 25.03. ds. L.J. Rasser 01.04. ds. Pieter Roggeband 08.04. ds. Gert van Zeben 15.04. ds. J.H. Kip 22.04. ds. Gert van Zeben 29.04. ds. A.J. Theunisse

x Düsseldorf

3e zondag van de maand, 10.30 uur Paul-Gerhardt-Haus, Heerdter Landstraße 30 18.03. ds. Pieter Roggeband; Heilig Avondmaal 20.04. ds. Pieter Roggeband

x Keulen / Bonn

10.15 uur, Auferstehungskirche (Gemeindehaus) Auferstehungskirchweg 7, Köln-Sürth 25.03. ds. Pieter Roggeband; Heilig Avondmaal 29.04. ds. Pieter Roggeband

_ Predikant ds. Pieter Roggeband Bandstraße 21, 45359 Essen Tel.: (0201) 523 91 36, E-mail: roggebandp@web.de

_ Wijkkerkenraad Voorzitter: Henk Stomphorst, Tel.: (021 31) 402 96 31 Scriba: Margarethe Fuchs, Tel.: (022 03) 532 85 Penningmeester: Dietmar Scholten, Tel.: (021 04) 312 30

_ Kern Westfalen Weser-Bergland / Münster-Hamm Marja Kretschmann-Weelink, Tel.: (0251) 62 45 70

_ Kern Duisburg-Ruhrort Erik van Buren, Tel.: (028 02) 52 55

_ Kern Düsseldorf Betty Stomphorst, Tel.: (021 31) 402 96 31

_ Kern Keulen-Bonn Jaap Jonkheer, Tel.: (0228) 180 373 78

Wijk Zuid

x Frankfurt am Main

1e zondag van de maand, 11.15 uur, Ev.-reform. Kirche Freiherr-vom-Stein-Straße 8 (bovenzaal) 04.03. ds. Tim van de Griend 01.04. Präd. Gerrit Jan van de Brink, Schneidhain 08.04. ds. Tim van de Griend, Pasen, Heilig Avondmaal

x Mannheim*

iedere zondag, 11.00 uur, Hafenkirche, Kirchenstraße 15 04.03. ds. Gert van Zeben 11.03. ds. H.C. Mijnders 18.03. ds. L. Kruger 25.03. ds. R.J. Visser 01.04. ds. Hendrikse 08.04. ds. Hendrikse 15.04. ds. L. Kruger 22.04. ds. J. Jonk 29.04. ds. J. Jonk

x Karlsruhe

2e zondag van de maand dienst of gesprekskring, 16.00 uur (winter), 17.00 uur (zomer) Simeonkapelle, Insterburger Straße 13 08.04. ds. Tim van de Griend, Pasen, 17.00 uur

x Stuttgart

2e en 4e zondag van de maand, 11.15 uur (winter), 10.00 uur (zomer) Alte Ev. Kirche, Amstetter Straße 5, Stuttgart-Hedelfingen 11.03. ds. Tim van de Griend, 11,15 uur 25.03. Jan-Henry Wanink, Münster, 11.15 uur 07.04. Paasnachtdienst, 22.00 uur, doopdienst, 23.00 uur 22.04. ds. Tim van de Griend, Heilig Avondmaal, 11.15 uur

x München

3e zondag van de maand, 11.30 uur Ev.-reform. Kirche, Reisingerstraße 11 18.03. ds. Tim van de Griend, Heilig Avondmaal 15.04. ds. Tim van de Griend

_ Predikant ds. Tim van de Griend Düsseldorfer Straße 11, 60329 Frankfurt am Main Mobiel: (0176) 470 454 99, Vast: (069) 242 489 54 E-mail: griend@nkid.kerknet.de

_ Wijkkerkenraad 1e voorzitter: ds. Tim van de Griend 2e voorzitter: Jethro Wanink, Tel.: (0173) 914 73 89 Scriba: Bernie Matser, Tel.: (089) 327 310 77 Penningmeester: Henri van der Mieden, Tel.: (080 76) 89 60

_ Kern Frankfurt Heike Ullmann, Tel.: (060 27) 991 07 * Mannheim is geen kern, maar een plaats met kerkdiensten. In de eerste plaats bedoeld voor schippers en georganiseerd door het schipperspastoraat. Het spreekt echter vanzelf dat alle anderen eveneens van harte welkom zijn.

_ Kern Karlsruhe Janie de Boer, Karlsruhe, Tel.: (0721) 46 05 17

_ Kern Stuttgart Maria Herre, Stuttgart, Tel.: (0711) 673 70 05

_ Kern München Inge Klok-Glufke, Tel.: (080 91) 53 80 20

COLOFON Schakel-Kontakt · 38e jaargang · nr. 1 | 2011 Uitgever: Kerkenraad van de Nederlandse Kerk in Duitsland Redactie: Marjolein Kranse, Dr. Albert de Lange, Edward Remeyn, Pieter Roggeband (v.i.S.d.P.) Fotos: p.3: Proesi CC-BY-SA 2.0; p.7re: Rainer Sturm / Pixelio; p.10u: Wistula GFDL Realisering: DIGNUS.DE Medien GmbH | www.dignus.de Bezugspreis im Mitgliedsbeitrag enthalten

¢

Kopij voor Schakel-Kontakt totenmet 2. 4. 2012 inleveren bij Marjolein Kranse en Pieter Roggeband Meditatie, column, e.d. toezenden aan roggebandp@web.de; de regionale bijdrages toezenden aan m.kranse@hotmail.com.


10

tenSlotte

met Uw hUlp: adverteren in Schakel-kontakt Kent u misschien een firma, die Nederlanders in Duitsland wil aanspreken? Schakel-Kontakt bereikt deze speciale doelgroep vijf keer per jaar. Een advertentie in Schakel kan in verschillende formaten worden geplaatst. Wij denken in de orde van grootte van 100 euro per 1/6 van een DIN A4-blad, dus ongeveer het oppervlakte dat de onderstaande voorbeeldadvertentie van DIGNUS.DE beslaat. De Algemene Kerkenraadsvergadering wil zich over de redelijkheid daarvan op de komende vergadering van 17 maart, a.s. echter nog buigen.

ongehoord

Informatie hierover valt te lezen op de website www.nederlandse-kerk.de

Z

ijn schilderijen zijn duister en beklemmend. Ook een verblijf in de zomer in Katwijk aan Zee kon hem klaarblijkelijk niet opvrolijken – de Noordzee schilderde hij er in grijsbruine tinten. Ongehoord! De Oostenrijkse schilder Albin Egger-Lienz (1868 tot 1926) hield zich in zijn werk veel met de dood bezig – na zijn ervaringen in de Eerste Wereldoorlog nog meer dan daarvoor. Merkwaardig gedistantieerd zien de soldaten op zijn schilderijen er uit, geuniformeerd en anoniem – ongehoord. Critici menen in zijn stijl een fascistische esthetiek te herkennen, anderen zien Egger-Lienz als vertegenwoordiger van de moderniteit en het pacifisme. Het is niet gemakkelijk om tussen deze twee extremen te kiezen. Maar deze schilderijen verheerlijken de oorlog niet, ze wekken er eerder angst voor zonder een definitief standpunt in te nemen. De met de dood geconfronteerde figuren blijven stom en maken een merkwaardig ‘ongehoorde’ indruk.

Warum knacken, wenn‘s auch kreativer geht? Wir kommunizieren für unsere Auftraggeber Marken, Botschaften, Werte ... ... und setzen sie in wirkungsvollen Medien um: Magazine, Bücher, Online-Lösungen. Wie zum Beispiel Schakel-Kontakt für die NKiD: Konzept, Gestaltung, Druck und Vertrieb sowie Anzeigen-Management.

dignus.de medien gmbh · redaktion & verlag fuchseckstrasse 10 · 73108 gammelshausen · telefon: (071 64) 94 33 0

www.dignus.de

Op één schilderij is alles echter plotseling anders dan anders: Milde gelaatsuitdrukkingen, een boer glimlacht zelfs; hij zit op een geopende doodskist. Daar rijst juist de Opgewekte uit op, zonder triomfantelijk gebaar en geimponeerd publiek, het magere lichaam slechts spaarzaam bekleed. „Christi Auferstehung“ ontstond in het kader van de inrichting van een „Kriegergedächtniskapelle“ in het Tiroolse plaatsje Lienz en wekte protest. Het Vatikaan sprak zelfs een ein kerkdienstverbod voor de kapel uit – want een dergelijke afbeelding van de Opgestane zou blijven wat het was: ongezien, ongehoord! De opstanding bevestigt niet onze ervaringen, verwachtingen, of hetgeen wij vrezen, maar zet alles op zijn kop. De opstanding is „ongehoord“, wekt „verontwaardiging“, is „storend“ en „ongelooflijk“. Blijft deze gebeurtenis on-gehoord, ongehoord, en genegeerd? Dat een persoon de toeschouwer direkt aankijkt is voor een schilderij von Egger-Lienz opmerkelijk. Dat is precies wat Christus doet; zijn blik is onderzoekend, alsof hij ons vraagt: „hoe zul jij reageren?“ Naast hem zit de boer op de doodskist en glimlacht. Ongehoord. Martin Brückner, vertaald door PR | Schilderijen van Albin Egger-Lienz vindt u op www.nederlandse-kerk.de

In de toekomst op de nieuwe website te vinden: • uitvoerigere informatie

• meer berichten uit de kernen

• afspraken en data altijd aktueel

• Schakel-Kontakt-archief

en nog veel meer ...

www.nederlandse-kerk.de


Schakel-Kontakt 2012-1  

Schakel-Kontakt (38e jaargang) is de tijdschrift van de Nederlandse Kerk in Duitsland (NKiD, sinds 1 mei 2004 officieel: de Protestantse Gem...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you