Issuu on Google+

1


3

Από το Β’ Χριστιανικόν Παρθεναγωγείον εν Ηρακλείω στο 7ο ∆ηµοτικό Σχολείο Ηρακλείου

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΩΣΤΗΣ ΛΑΓΟΥΔΙΑΝΑΚΗΣ

ΧΟΡΗΓΟΙ: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ 7ου ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ & 1ου ΕΙΔΙΚΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 9η ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

«...Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει...» Νίκος Καζαντζάκης


4

Από το Β᾽ Χριστιανικόν Παρθεναγωγείον εν Ηρακλείω στο 7ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου 1899-2010

ΕΚΔΟΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ 7ου ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ & 1ου ΕΙΔΙΚΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

© Σύλλογος Γονέων και κηδεμόνων 7ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου & 1ου Ειδικού Δημοτ. Σχολείου Ηρακλείου Κνωσσού 1, Ηράκλειο, Τ.Κ. 713 06 Τηλ. σχολείου 2810 283938

Επιμέλεια: Κωστής Λαγουδιανάκης Ζωγραφιά εξωφύλλου: Ειρήνη Μπιρλάκη Μακέτα - Εκτύπωση: ΤΥΠΟΚΡΕΤΑ, ΒΙ.ΠΕ. Ηρακλείου Κρήτης, Τηλ. 2810 382800


5

Περιεχόµενα - Πρόλογος Σχολικής Συμβούλου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9 - Πρόλογος Διευθυντή Σχολείου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11 - Με δυο λόγια... από το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13 - Η Εκπαίδευση στην Κρήτη από την Ενετοκρατία μέχρι σήμερα . . . . . . . . . . . . . . . . . .15 - Έλλη Αλεξίου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .43 - Άνά τάς ρύμας καί τάς ἀγυιάς . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61 - Έγγραφα της κτιριακής «Οδύσσειας» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .95 - Χρώματα και μυρωδάτες λέξεις από τους τωρινούς μαθητές . . . . . . . . . . . . . . . . . . .133 - Διδακτικό προσωπικό . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .253 - 1ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .267 - 16ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .283 - Πορεία στο χρόνο και στα χρώματα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .287


6


7

Γαϊτάνι Ευχαριστήριο Πολύπλουμο και γκαρδιακό πλέκουμε γαϊτάνι σε όσους μας βοήθησαν σ’ ετούτο το σεργιάνι -

Δήμαρχο Ηρακλείου κο Γιάννη Κουράκη. Δημοτική Επιτροπή Παιδείας, Πρόεδρος κος Παντελής Ρυακιωτάκης. 9η Σχολική Επιτροπή Δήμου Ηρακλείου, Πρόεδρος κος Δημήτρης Φανουράκης. Βικελαία Βιλιοθήκη, Προϊστάμενο κ. Δημ. Σάββα και τον κ. Μηνά Γεωργιάδη. Γενικά Αρχεία Κράτους, Προϊστάμενο κ. Μανόλη Δρακάκη, τον κ. Ζαχαρία Ψυλλάκη και την κ. Άννα Μάλλη.

Επίσκοπο Κνωσού κ. Ευγένιο Αγγελιδάκη Σήφη Αλεξάκη Μιχαήλ Βασιλείου Αριστοτέλη Βισκαδουράκη Στέλιο Ζηδιανάκη Βασίλη Ιδομενέως Αγγελική Κοσσυβάκη Χριστίνα Κουτεντάκη Κρίτωνα Μερακλή Ασημένια Νικολακάκη Φρίξο Νικολουζάκη - Κυριακάκη Στέλλα Παλίδου Αλίκη Πλαγιωτάκη Ιωάννη Σπυριδάκη Πόπη Στρατάκη Χαράλαμπο Τσουρακάκη Μαρία Τσουρακάκη Χαράλαμπο Χαλκιαδάκη Εμμανουήλ


8


9

Πρόλογος Σχολικής Συµβούλου 1ης Περιφέρειας Νοµού Ηρακλείου - Προϊσταµένης Επιστηµονικής Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Α/θµιας Εκπ/σης Κρήτης Μαρίας Τζενάκη

Η

ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης, της ιστορικής συνείδησης και αυτογνωσίας συνδέεται με το γενικότερο σκοπό της εκπαίδευσης, που αναφέρεται στην προετοιμασία υπεύθυνων πολιτών. Με τη μελέτη της τοπικής ιστορίας, οι μαθητές/τριες μπορούν να αποκτήσουν όχι μόνο την επίγνωση ότι ο σύγχρονος κόσμος αποτελεί συνέχεια του παρελθόντος αλλά και την αντίληψη ότι ο σύγχρονος ιστορικός ορίζοντας συνδέεται άμεσα με τη ζωή τους. Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται η δημιουργία του έργου «Από το Β΄ Χριστιανικό Παρθεναγωγείο στο 7ο Δημοτικό Σχολείο», που συμβάλλει στην επίτευξη των παραπάνω στόχων. Δομείται σε πέντε κεφάλαια, καθένα εκ των οποίων έχει τη δική του φυσιογνωμία αναλύοντας μια θεματική ενότητα. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται συνοπτικά η εξέλιξη της εκπαίδευσης στην Κρήτη κατά τις σημαντικότερες ιστορικές περιόδους, από την Ενετοκρατία, την Τουρκοκρατία, την Κρητική Πολιτεία μέχρι και την τελευταία περίοδο της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα έως σήμερα. Το κεφάλαιο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα παιδιά ώστε να αποκτήσουν μια συνολική εικόνα του ιστορικού γίγνεσθαι της εκπαίδευσης της Κρήτης. Στη συνέχεια, επικεντρώνεται στο χρόνο ίδρυσης του Β΄ Χριστιανικού Παρθεναγωγείου, στον ιστορικό χρόνο έναρξης του σχολείου, παραθέτοντας τα σημαντικά τεκμήρια που η μεθοδική προσπάθεια κι η διερεύνηση του συγγραφέα φέρνει στο φως. Ακολουθεί η αναφορά στη μαθήτρια του Β΄ Χριστιανικού Παρθεναγωγείου Έλλη Αλεξίου, η οποία στη συνέχεια καταξιώθηκε ως αγωνίστρια για τη δημοκρατία και την ελευθερία, ως παιδαγωγός και ως λογοτέχνης. Η επιλογή των διηγημάτων από το βιβλίο της «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή» είναι ιδιαίτερα εύστοχη και ζωντανεύει στα μάτια του αναγνώστη κάποιες όψεις της μαθητικής ζωής στο Μεγάλο Κάστρο, όπως η Έλλη Αλεξίου αποτύπωσε συνυφαίνοντας την εκπαιδευτική πραγματικότητα με τη λογοτεχνική της έμπνευση. Στο κεφάλαιο αυτό δίνονται ερεθίσματα στα παιδιά και στους μεγάλους για βαθύτερη μελέτη της ζωής και του έργου της. Το 7ο Δημοτικό Σχολείο σε ένδειξη τιμής για την προσφορά της Έλλης Αλεξίου στην παιδεία και τον πολιτισμό πρότεινε να μετονομαστεί σε Δημοτικό Σχολείο «Έλλη Αλεξίου». Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στην κτιριακή «Οδύσσεια» του 7ου Δημοτικού Σχολείου. Ο συγγραφέας, σε μια επίπονη αναζήτηση, προσπαθεί να φωτίσει τις κτιριακές περιπλανήσεις του σχολείου στο ιστορικό κέντρο της πόλης τεκμηριώνοντας τις, στο μέτρο του δυνατού, από μαρτυρίες και έγγραφα. Στο επόμενο κεφάλαιο, η εμπλοκή των σημερινών μαθητών/μαθητριών προσδίδει ιδιαίτερη αξία στη δημιουργία αυτού του πονήματος. Με τον τίτλο «χρώματα και μυρωδάτες λέξεις» τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να δώσουν τις δικές τους καταγραφές αφήνοντας το «ίχνος» τους με την έκφραση των απόψεων και των συναισθημάτων τους για το σχολείο τους. Το ταξίδι από το χθες ως το σήμερα αποτελεί γι’ αυτά βιωματική εμπειρία δίνοντάς τους σημαντικά οφέλη για την κατανόηση της τοπικής ιστορίας, μέρος της οποίας αποτελεί και η ιστορία του σχολείου τους. Το πέμπτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στο εκπαιδευτικό προσωπικό που έχει υπηρετήσει στο πέρασμα του χρόνου στο 7ο Δημοτικό Σχολείο.


10

Ο συγγραφέας έχοντας επίγνωση της σημασίας του οπτικού υλικού επιλέγει και με επιμέλεια πλαισιώνει συνολικά την εργασία με τεκμήρια, φωτογραφίες, έγγραφα κ.ά. Η παράθεση αυτών των πηγών σε συνδυασμό με την προσφερόμενη βιβλιογραφία αποτελεί εφαλτήριο περαιτέρω έρευνας και ιστορικής διερεύνησης. Επισημαίνουμε ότι οι προσπάθειες και οι ενέργειες που συμβάλλουν στην διατήρηση της ιστορικής μνήμης είναι αξιέπαινες και συγχαίρουμε τους συντελεστές αυτής της έκδοσης και ιδιαιτέρως το διευθυντή του σχολείου, Κωστή Λαγουδιανάκη, που με κόπο και μεράκι κατόρθωσαν να ολοκληρώσουν αυτό το έργο, του οποίου η μελέτη αποβαίνει πολλαπλώς χρήσιμη για μικρούς και μεγάλους. Ευχόμαστε δε να αποτελέσει την αρχή πολλών ανάλογων προσπαθειών που θα εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας σχετικά με την τοπική ιστορία.


11

Πρόλογος του ∆ιευθυντή του 7ου ∆ηµοτικού Σχολείου Κωστή Λαγουδιανάκη

Τ

ο ΄Εβδομο Δημοτικό με το εφτά ορτάκη «φλέγα γραμμάτω», το νερό το βάνει στο αυλάκι. ΄Εβδομο το Δημοτικό, το εφτά βαγιοκλαδίζει χρόνους τσι γραμματοκαρπούς τσι αλωνοθερίζει. Το ΄Εβδομο Δημοτικό(7ο), το Ελληνικό το ζήτα (Ζ΄) περαματά τα γράμματα,ξομπλιάζει αλφαβήτα. Εφτά σοφοί, εφτά θαύματα, φωνήεντα εφτά ‘ναι μονοπαντίζουν κάλλητα, στο ΄Εβδομο τα πάνε. Και οι εφτά οι ουρανοί κι αντάμι το εφταστέρι του εβδόμου του δημοτικού παινούν το καρποθέρι. Το ΄Εβδομο εφταφάνερα μάθους βαστά καλάθι με γράμματα εικοστέσσερα τα εφτάζυμά ντου πλάθει. Χρώματα και μοσκοβολιές σόγεμα τ’ αθογυάλια χρόνους εδά σ’ ετσά μπαξέ του εβδόμου τα δασκάλια. Μολύβια και τετράδια, κοντύλι, αλφαβητάρι φέγγος στα μάθια των παιδιών του εβδόμου το λογάρι. Η κάθα μέρα η σχολική μος και θα ξημερώσει ποτίζει και δροσολογά και καλλουργά τη γνώση. Η κάθα μέρα η σχολική πασίχαρη φωτίζει θεμέλιο ανοίγει στέρεο, το αύριο να χτίζει. Για να ‘ναι τ’ αύριο γερό,στέρεο και γιομάτο ν’ ανεστοράται, χρέος του, τσι ρίζες τω γραμμάτω. Το Έβδομο Δημοτικό τα ψεσινά λογιάζει με χρόνους περαζούμενους μιλεί και κουβεδιάζει. Τα γράμματα τα ελληνικά φέρνει στη θύμησή ντου κι ανεζητά να βρει εκειά τη ζήση τη δική ντου. Ανεστοράται γράμματα και ψεσινά βαΐζα τσι τρίπαλιους ελληνικούς τσι κλώνους και τη ρίζα: «…Χρόνους, ζαμάνια και καιρούς κι ελληνική βεντέμα που καλλουργά ο ΄Ελληνας τη γνώση και το πνέμα. Ρίζες παλιές η γνώση ντου στου Ομήρου το χωράφι “αιέν αριστεύειν” καλλουργά, απού δεν πάει στράφι. Το αρχαιοελληνικό τση ζήσης το αλώνι το πνέμα και τον άνθρωπο πλιάτερο εκειά ξαμώνει. Βάνει αρχή η μόρφωση και αρχινά ο αγώνας κι είναι σταλίκι φωτεινό ο πέμπτος ο αιώνας. “πολίτης καλός καγαθός” ζήσης δεν είναι ψόμα ξετρέχει πνέμα η εποχή κι αντάμι και το σώμα. Τα γράμματα τση μόρφωσης ξάφτουνε το καμίνι και οι γονέοι των παιδιών έχουνε την ευθύνη. Κιθαριστή, παιδαγωγό κι αντάμι παιδοτρίβη γράφει δασκάλους των παιδιών τ’ αρχαίο το μολύβι. Ακαδημία Πλάτωνα, Σχολή του Ισοκράτη κλουθά η Περιπατητική, τ’ Αριστοτέλη αμάτι.


12

“Τα των Ελλήνων Γράμματα” “και του Χριστού η θρησκεία” στσι χρόνους τσ�� βυζαντινούς έχουνε τα πρωτεία. Κλουθούνε χρόνοι δίσεχτοι και βουλισμένοι χρόνοι και τω γραμμάτω το δεντρό το κόβγει το πριγιόνι. Τ’ άρματα σαν ανοίξανε τση λευτεριάς τη στράτα πιάνουν πάλι τα διάπαντα τα γραμματομαντάτα. Κλουθά κι η Κρήτη και φορεί τ’ αγώνα το γελέκι για γράμματα και ΄Ενωση πάλι βαστά τουφέκι. Οντέ θα πάρει μισεμού δρόμο η Τουρκοκρατία η Κρητική ετότεσάς νεδιάζει Πολιτεία (1898). Νόμοι τση λευτεριάς εδά, νόμος για την παιδεία ήλιος τσ’ ολπίδας φωτεινός και νέικα σχολεία. Το Δεύτερο Χριστιανικό το Παρθεναγωγείο στην υστεριά ‘ναι ΄Εβδομο Δημοτικό Σχολείο…» “Xριστιανικό” και “΄Εβδομο” ζευγάρι στο αλώνι τση γνώσης εκατό έντεκα ώσαμ’ εδά οι χρόνοι(1899-2010) Φωτογραφίες,θύμησες,κείμενα και αρχεία φωτίζουνε τη διαδρομή, του Εβδόμου την πορεία. Κι οι σημερνοί του οι μαθητές κι αυτοί στο χοροστάσι το παρελθόν με το παρόν χορό μαζί να πιάσει. Συνεργασία κι ορτακιά το Έβδομο Σχολείο έχει με πρώτο Ειδικό και Νηπιαγωγείο (16ο). Βιβλίο που ελπίζουμε το σπόρο ντου να σπείρει για να γελά το αύριο, να στέσει πανηγύρι. Με τις ευχαριστίες μας πλέκουμε γαϊτάνι σε όσους μας βοήθησαν σ’ ετούτο το σεργιάνι. Νέικους και παλιότερους του Εβδόμου μαθητάδες στην Ιστορία του σκολειού είν’ οι διαλαλητάδες. Δασκάλους και δασκάλισσες στου Εβδόμου το περβόλι απού ξυφαίνουν στου σκολειού πλουμιά στο φεγγοβόλι. Κι αντάμι ευχαριστήριο κι είναι και κεφαλαίο για συντρομή στην έκδοση στο Σύλλογο Γονέω.


13

Με δυο λόγια... Από το σύλλογο Γονέων και κηδεµόνων

Τ

ο σχολείο μας, το 7ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου, είναι ένα από τα μακροβιότερα σχολεία της πόλης μας με ιστορία από το 1899 μια και «μακρινός του πρόγονος» υπήρξε το Β’ Χριστιανικό Παρθεναγωγείο. Στη μακρόχρονη πορεία του έχει φιλοξενήσει στις αίθουσες του μαθητές που διακρίθηκαν στη μετέπειτα πορεία τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Έλλη Αλεξίου. Είχαμε την τύχη να αναλάβει τη διεύθυνση του σχολείου μας ο κ. Κωστής Λαγουδιανάκης, που με πολύ μεράκι και πολύμηνη προσωπική εργασία συνέλεξε κι οργάνωσε το απαραίτητο υλικό για την έκδοση του παρόντος βιβλίου. Με μεγάλη χαρά ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του 7ου Δημοτικού και 1ου Ειδικού Σχολείου Ηρακλείου ανέλαβε την ευθύνη της έκδοσής του, με τη βεβαιότητα ότι θα συντελέσει στη γνωριμία των παλιών και νεωτέρων μαθητών του με την ιστορία του. To Διοικητικό Συμβούλιο Του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων 1ου Δημοτικού και 1ου Ειδικού Σχολείου Ηρακλείου

Πρόεδρος:

Γιάννης Πολίτης

Αντιπρόεδρος: Μελίνα Παπαδάκη Γραμματέας:

Ελένη Παπαδογιαννάκη

Ταμίας:

Ρένα Φανιουδάκη

Αναπλ. Ταμίας: Νίκος Κοντογεωργάκης Μέλος:

Λυδία Μακράκη

Μέλος:

Λευτέρης Ορφανός

Μέλος:

Μαργαρίτα Αθανασάκη

Αναπλ. Μέλος: Μαρία Παπαδάκη


14


15

Η Εκπαίδευση στην Κρήτη από την Ενετοκρατία µέχρι σήµερα* (ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΤΑΤΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ)

1. Περίοδος της Ενετοκρατίας (1211-1669)

Κ

ατά την Ενετοκρατία διαμορφώθηκε στη μεγαλόνησο μια εκπαιδευτική κατάσταση που θύμιζε εν πολλοίς την τακτική του Βυζαντίου, στο οποίο η εκπαίδευση ήταν στενά συνδεδεμένη με την Εκκλησία. Τα υπάρχοντα σχολεία λειτουργούσαν σε μοναστήρια ή ησαν συνδεδεμένα μ’ αυτά ή με άλλα εκκλησιαστικά ιδρύματα ή κέντρα και οι περισσότεροι δάσκαλοι ήσαν ιερωμένοι. Είναι,γενικώς, παραδεκτό ότι ο κλήρος διαδραμάτισε κατά τους πρώτους, κυρίως, αιώνες της Ενετοκρατίας σημαντικό ρόλο όχι μόνο στη διατήρηση της εθνικής παράδοσης της Κρήτης και στις εξεγέρσεις εναντίον των κατακτητών, αλλά και στην εκπαίδευση του χριστιανικού πληθυσμού του νησιού. Παράλληλα, υπήρχαν στα αστικά, κυρίως, κέντρα αλλά και στην ύπαιθρο ιδιώτες οικοδιδάσκαλοι, οι οποίοι αναλάμβαναν έναντι διδάκτρων που καθορίζονταν με συμβολαιογραφικές πράξεις, τις γνωστές ως συμβάσεις μαθητείας, να διδάξουν τα βασικά γράμματα σε παιδιά πλουσίων ή σε ολιγομελείς ομάδες μαθητών. Στις περισσότερες, όμως, περιπτώσεις οι συμβάσεις μαθητείας ήσαν προφορικές και στηρίζονταν στην καλή πίστη ανάμεσα στους ιδιώτες δασκάλους και στους γονείς των μαθητών. Τέτοιου είδους δάσκαλοι ήταν κατά τους πρώτους χρόνους της Ενετοκρατίας ο μοναχός Αθανάσιος, ο παπάς Μιχαήλ Πεδιώτης. Οι λόγιοι ιερομόναχοι Ιωσήφ Φιλάγρης και Νείλος Δημηλάς, ο Ιωσήφ Βρυένιος και άλλοι. Παρόμοια δραστηριότητα ανέπτυσσαν και λατίνοι δάσκαλοι, οι οποίοι δίδασκαν γράμματα σε ενετοκρητικούς, συμπληρώνοντας έτσι την εκπαιδευτική δράση ορισμένων σχολείων, τα οποία λειτουργούσαν σε μοναστήρια καθολικού δόγματος. Σε αντίθεση προς ό,τι συνέβαινε στα αστικά κέντρα, η εκπαίδευση στην ύπαιθρο βρισκόταν σε υποτυπώδη κατάσταση, ακόμη και για τους λιγοστούς Βενετούς που ζούσαν σε χωριά της Κρήτης. Σε μερικές περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν μισθοφόροι στρατιώτες, που γνώριζαν ανάγνωση και γραφή, ως δάσκαλοι των παιδιών πλουσίων οικογενειών. Οι περισσότεροι, όμως, κάτοικοι της υπαίθρου ήσαν αγράμματοι, κατάσταση που χαρακτήριζε ακόμη και τους Βενετούς των επαρχιακών περιοχών. Στα λειτουργούντα σχολεία της εποχής εκείνης φοιτούσαν άνδρες, κυρίως, ενώ η παρουσία γυναικών σ’ αυτά ήταν πάρα πολύ περιορισμένη, αφού,σύμφωνα με τις κρατούσες αντιλήψεις της εποχής εκείνης, οι οποίες παρέμειναν ισχυρές για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποστολή της γυναίκας ήταν να γίνει καλή σύζυγος, μητέρα και νοικοκυρά. Ως εκ τούτου, όφειλε να μάθει τα τα του οίκου και δεν χρειαζόταν να φοιτήσει σε σχολείο. Παρ’ όλα αυτά, σε αρχειακές πηγές αναφέρονται ονόματα γυναικών που δίδασκαν κατ’ οίκον, κυρίως, τις θυγατέρες πλούσιων οικογενειών, ενώ στα διάφορα λογοτεχνικά έργα της Κρητικής Σχολής (π.χ. στον Ερωτόκριτο) γίνεται αναφορά σε γυναίκες που ήξεραν να γράφουν και να διαβάζουν κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Το 1550, ιδρύθηκε, επίσης, στο Ηράκλειο η Σχολή της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών, η οποία μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος. Πρώτοι δάσκαλοι της Σχολής αυτής ήσαν ο Ιωάννης Μορεζήνος και ο Ιωάσαφ Δορυανός, μαθητής του οποίου υπήρξε ο πολύς Μάξιμος Μαργούνιος. Από τη Σχολή αυτή προήλθαν σημαντικές πνευματικές προσωπικότητες,όπως ο Μελέτιος Βλαστός, οι πατριάρχες Μελέτιος Πηγάς και Κύριλλος Λούκαρις, ο Μελέτιος Μακρής, ο Μελέτιος Συρίγος και πολλοί άλλοι, οι οποίοι, μετά την άλωση της Κρήτης από τους Τούρκους, διασκορπίστηκαν σε διάφορα μέρη και συνέβαλαν με τη δράση τους στη διατήρηση της ελληνικής παιδείας. Το εκπαιδευτικό επίπεδο των κατοίκων της Κρήτης και κυρίως αυτών που ζούσαν στα μεγάλα αστικά κέντρα βελτιωνόταν συνεχώς κατά τους τελευταίους αιώνες της Ενετοκρατίας, ιδιαίτερα, μάλιστα, όσο


16

πλησίαζε η απειλή της τουρκικής εισβολής στο νησί. Αρκετοί από τους Κρήτες που μετανάστευσαν στο εξωτερικό από τα τέλη του 14ου αιώνα και,κυρίως κατά το 15ο και 16ο αιώνα εξελίχθηκαν σε διαπρεπείς προσωπικότητες της εποχής εκείνης. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ο Πέτρος Φιλάγρης, πρώτος Έλληνας καθηγητής του Πανεπιστημίου των Παρισίων,καρδινάλιος αργότερα και Πάπας με το όνομα Αλέξανδρος ο Ε΄. Ο Μάρκος Μουσούρος, Καθηγητής της Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στην Πάντοβα και στη Βενετία, κριτικός, ποιητής και σημαντικότατος επιμελητής εκδόσεων, ο Νικόλαος Καλλιάκης, ο Νικόλαος Κομνηνός Παπαδόπουλος και ο Θωμάς Κατάνης, που έγιναν Καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβας, ο Pedro di Candia που συνόδεψε τον Pezzaro στην εκστρατεία του στο Περού, ο Ιάκωβος Βασιλικός, μετέπειτα ηγεμόνας της Μολδαβίας, ο Ναθαναήλ Κωνώπιος, που σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και χειροτονήθηκε αργότερα Μητροπολίτης Σμύρνης, ο Γεώργιος Αλεξάνδρου από το Χάνδακα, ο Αριστόβουλος Αποστόλιος, ο Ιωάννης Γρηγορόπουλος, ο Μελέτιος Πηγάς, ο Κύριλλος Λούκαρις, ο Μάξιμος Μαργούνιος και άλλοι. Ετσι είχε η κατάσταση της εκπαίδευσης στην Κρήτη μέχρι την κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους, η οποία σηματοδοτεί την έναρξη μια νέας περιόδου στην Ιστορία της Κρήτης αλλά και στην εξέλιξη των εκπαιδευτικών της πραγμάτων.

Περίοδος της Τουρκοκρατίας (1669-1897) Η κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους (1669),η οποία συνοδεύτηκε από τη φυγή πολλών πνευματικών ανθρώπων σε άλλα μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού, είχε ως αποτέλεσμα το γενικότερο κοινωνικοκοοικονομικό και πολιτιστικό μαρασμό του νησιού, ο οποίος επέδρασε αρνητικά στα εκπαιδευτικά ζητήματα. Το χριστιανικό στοιχείο της κρητικής κοινωνίας μειώθηκε, τόσο λόγω του εξισλαμισμού όσο και λόγω των θανάτων που προκάλεσαν οι πολεμικές συρράξεις. Η ύπαιθρος βρισκόταν σε εγκατάλειψη και η αμορφωσιά κυριάρχησηε παντού. Η πιο σημαντική πνευματική δραστηριότητα που εμφανίστηκε μετά την άλωση της Κρήτης προέρχεται από τους Κρήτες της διασποράς. Η εκπαίδευση από τα τέλη του 17ου αιώνα έως και τις αρχές του 19ου ήταν υποτυπώδης. Προσπάθεια ανάπτυξης σχολείων για τον υπόδουλο λαό δεν υπήρξε, ενώ τα εγγράμμματα μέλη της χριστιανικής κοινωνίας ήσαν ολιγάριθμα. Στα τουρκικά αρχεία, που αφορούν στην περίοδο αυτή, μνημονεύονται διάφορα τούρκικα σχολεία και Τούρκοι εκεπαιδευτικοί, δεν γίνεται, όμως, μνεία χριστιανικών σχολείων και αντίστοιχων Ελλήνων εκπαιδευτικών. Περιστασιακά μόνον αναπτύσσονταν κάποιες εκαπιδευτικές προσπάθειες από ιδιώτες, που αναλάμβαναν να διδάξουν κατ’ οίκον ανάγνωση και γραφή, ή από ορισμένα μοναστήρια της περιοχής, με τη στήριξη του Πατριαρχείου της ��ωνσταντινούπολης. Τέτοιου είδους δραστηριότητα φαίνεται ότι είχε αναπτυχθεί σε διάφορες σημαντικές μονές της Κρήτης, όπως ήταν η Ασή Γωνιά στα Χανιά, το Αρκάδι στο Ρέθυμνο, η μονή του Επανωσήφη στο Ηράκλειο, η μονή των Κρεμαστών στο Μεραμπέλο, η Τοπλού στη Σητεία, πιθανότατα η μονή Κρουσταλλένιας στο Λασίθι και άλλες. Σε ορισμένες, μάλιστα, περιοχές, όπως π.χ. στα Σφακιά, όπου ο τούρκικος έλεγχος ήταν, λόγω της γεωγραφικής ιδιομορφίας των περιοχών αυτών, περιορισμένος, λειτουργούσαν και υποτυπώδη σχολεία, όπου τα παιδιά μάθαιναν στοιχειώδη γράμματα, τα λεγόμενα «κολλυβογράμματα». Ανάμεσα στα τέλη του 18ου αιώνα και στις αρχές του 19ου φαίνεται ότι άρχισαν να δημιουργούνται κάποια σχολεία στοιχειώδους εκαπίδευσης, ορισμένα από τα οποία συντηρούνταν από τις συνεισφορές των κατοίκων, άλλα από δωρεές Κρητών του εξωτερικού. Οι μαθητές που φοιτούσαν στα σχολεία ήσαν κατά την περίοδο αυτή ελάχιστοι, τόσο λόγω της απασχόλησης των παιδιών σε διάφορες αγροτοποιμενικές εργασίες, όσο και λόγω της απροθυμίας των αγράμματων γονέων τους να τα στείλουν στο σχολείο. Οι λιγοστοί αυτοί μαθητές ήσαν αγόρια, κυρίως,ενώ η φοίτηση κοριτσιών στο σχολείο αποτελούσε εξαίρεση μέχρι και τα τέλη του 19ου αιώνα, λόγω των κοινωνικών αντιλήψεων που επικρατούσαν ως προς τη φύση και την αποστολή της γυναίκας. Δάσκαλοι των μαθητών αυτών ήσαν ιερωμένοι, κατά το πλείστον, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν ως διδακτικά εγχειρίδια εκκλησιστικά βιβλία(την Οκτώηχο,το Ψαλτήρι κτλ.). Υπήρξαν, όμως, κατά την περίοδο αυτή και ορισμένοι ονομαστοί δάσκαλοι, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται ο περίφημος δάσκαλος της αλληλοδιδακτικής Καλλίνικος Βερροιαίος, που έδρασε στα Χανιά, ο Γρηγόριος Περδικάρης από το


17

Ρέθυμνο, ο Ιάκωβος Μανωλέσης από τη Θήρα, ο Ιάκωβος Καλόγερος και κάποιος ονόματι Στεφανάκης. Μετά την επανάσταση του 1821 και τις αλλεπάλληλες αποτυχίες της, οι Τούρκοι έκλεισαν τα λιγοστά χριστιανικά σχολεία που υπήρχαν στην Κρήτη και κατεδίωξαν τους δασκάλους τους οποίους θεωρούσαν υπεύθυνους για τη διάδοση επαναστατικών ιδεών. Η ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και η έναρξη λειτουργίας σ’ αυτό Διδασκαλείων έδωσε τη δυνατότητα σε μερικούς Κρήτες να σπουδάσουν στα σχολεία αυτά, αρκετοί από τους οποίους διορίστηκαν, μετά την επιστροφή τους στην Κρήτη, ως δάσκαλοι σε διάφορα σχολεία, τα οποία συντηρούσαν οι Κοινότητες του νησιού. Η κυβέρνηση, επίσης, του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους βοηθούσε όσο μπορούσε την εκπαίδευση στην Κρήτη, αλλά η βοήθεια αυτή ήταν πενιχρή και ως εκ τούτου ανεπαρκής. Το 1856, υπογράφεται από το Σουλτάνο, στο Παρίσι, το Χάτι Χουμαγιούν με το οποίο παραχωρούνται σημαντικά προνόμια στους χριστιανούς (ανεξιθρησκία, προσωπική ελευθερία, δικαίωμα ιδιοκτησίας κτλ.). Τα προνόμια αυτά ενισχύθηκαν το 1858, μετά το κίνημα του Μαυρογένη στα Χανιά. Οι παραπάνω εξελίξεις επηρέασαν θετικά τα εκπαιδευτικά πράγματα της Κρήτης. Το 1858 συνεστήθη ο θεσμός των Δημογεροντιών, ο οποίος, αν και θεωρούνταν προσωρινός, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή των κατοίκων της Κρήτης και, κατά συνέπεια, και στην εκπαίδευση και συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξή της, αν και δεν υποστηριζόταν επαρκώς από τον κεντρικό διοικητικό μηχανισμό. Στους παράγοντες που συνέβαλαν στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης στην Κρήτη κατά την υπό εξέταση περίοδο συγκαταλέγεται και το γεγονός ότι ορισμένοι Κρήτες είχαν ήδη καταφέρει να πραγματοποιήσουν πανεπιστημιακές σπουδές τόσο στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Αθηνών όσο και αλλού και επέστρεφαν στη μεγαλόνησο, προσφέροντας πολύτιμες εκπαιδευτικές υπηρεσίες. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ο Βασίλειος Ψιλάκης, ο γνωστός ιστορικός της Κρήτης, που δίδαξε ωε ελληνοδιδάσκαλος και αργότερα ως Γυμνασιάρχης στα Χανιά, ο επί πολλά χρόνια Πρόεδρος της Κρητικής Βουλής Αντώνιος Μιχελιδάκης, από το Κράσι, ο οποίος εργάστηκε ως Γυμνασιάρχης στο Ηράκλειο (1865-71) και ο Λασιθιώτης (καταγωγή από την Πλάτη) Επίσκοπος Αρκαδίας και Κυδωνίας Νικηφόρος Ζαχαριάδης ή Λαδωμένος, που χρημάτισε πρώτος Σχολάρχης του γυμνασίου της Νεάπολης. Οι περισσότεροι, όμως, δάσκαλοι της εποχής εκείνης ήταν απόφοιτοι διαφόρων σχολικών βαθμίδων και τάξεων (του Δημοτικού Σχολείου,του Ελληνικού Σχολείου, του Γυμνασίου). Το 1866 έλαβε χώρα η μεγάλη κρητική επανάσταση. ΄Ενα από τα αιτήματα των επαναστατών ήταν η αύξηση της χρηματοδότησης της παιδείας από την περιουσία των μοναστηριών. Συνέπεια της επανάστασης αυτής ήταν η ψήφιση του Οργανικού Νόμου του 1868, ο οποίος προέβλεπε νέα διοικητική διαίρεση της Κρήτης, την καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας ως επίσημης, παράλληλα με την τουρκική, τη διδασκαλία της και στα τουρκικά σχολεία και την αύξηση των επιχορηγήσεων για την παιδεία. Κατά την περίοδο αυτή, αρχίζει σταδιακά η αντικατάσταση των εκκλησιαστικών βιβλίων από ειδικά αλφαβητάρια και αναγνωσματάρια, τα οποία χρησιμοποιούνταν ως σχολικά εγχειρίδια. Τέτοιου είδους εγχειρίδια ήταν: Ο Καλός Ποιμήν, Η Γραία Μάρθα, Ο Ροβινσών Κρούσος, Ο Γεροστάθης, Η Χριστομάθεια κ.ά. Τα μαθήματα που διδάσκονταν στα σχολεία ήσαν: Ανάγνωση, Γραφή, Γραμματική, Αριθμητική, Ιερή Ιστορία, Ελληνική Ιστορία, Γεωγραφία. Παρά τις θετικές αυτές εξελίξεις και τις αισιόδοξες προϋποθέσεις που δημιουργούσαν οι πρόνοιες του Οργανικού Νόμου, πλήρης εφαρμογή του δεν επιτεύχθηκε. Οι παραβιάσεις και οι καταπατήσεις των διατάξεων του από την Υψηλή Πύλη ήσαν συχνές. Για το λόγο αυτό δημιουργούσαν εμπόδια στην επέκταση της ελληνικής εκπαίδευσης. Το 1881 ψηφίστηκε από τη Γενική Συνέλευση ο πρώτος νόμος «Περί Παιδείας» στην Κρήτη, συντάκτες του οποίου ήσαν ο Αντώνιος Μιχελιδάκης και ο Αντώνιος Βορεάδης, φοιτητής, τότε, του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο νόμος αυτός προέβλεπε την ίδρυση Δημοτικών σχολείων σε κάθε δήμο, εφόσον συγκεντρώνονταν τουλάχιστον 30 μαθητές. Τα Δημοτικά Σχολεία χωρίζονταν σε δυο βαθμίδες: α)την προκαταρκτική και β) την αλληλοδιδακτική. Η πρώτη περιλάμβανε τις τρεις πρώτες τάξεις στις οποίες διδάσκονταν ανάγνωση, γραφή και αριθμητική, κυρίως. Η δεύτερη χωριζόταν σε δύο τμήματα, στο κυρίως αλληλοδιδακτικό και στο συνδιδακτικό, που αποτελούσε το ανώτερο τμήμα της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Στη δεύτερη βαθμίδα διδάσκονταν Ιερά Κατήχηση, Ιερά Ιστορία, Γεωγραφία, Αριθμητική, εκτός από τους δεκαδικούς και τα κλάσματα.


18

Οι δάσκαλοι διακρίνονταν σε πρωτοβάθμιους (κάτοχοι απολυτηρίου της δευτέρας τάξης του Γυμνασίου) και δευτεροβάθμιους (κάτοχοι απολυτηρίου Ελληνικού Σχολείου). Οι δάσκαλοι και των δύο κατηγοριών ήσαν υποχρεωμένοι, πριν από την επίσημη ανάληψη των καθηκόντων τους, να υπηρετήσουν επί 6 μήνες κοντά σε ένα Διευθυντή Σχολείου στην έδρα της Διοίκησης, για να εξοικειωθούν με τη λειτουργία των σχολείων και τη διδακτική των διαφόρων μαθημάτων. Επειδή, όμως, δεν ήταν πάντα δυνατή η ανεύρεση προσοντούχων δασκάλων, μπορούσαν να προσλαμβάνονται ως προσωρινοί δάσκαλοι, με μειωμένο μισθολόγιο, και άτομα με λιγότερα προσόντα, υπό τον όρο ότι κρίνονταν κατάλληλα για διδασκαλία από ειδική επιτροπή. Με το νόμο αυτό καθιερώθηκε μερικώς η υποχρεωτική φοίτηση στη στοιχειώδη εκπαίδευση, αφού κάθε πατέρας ήταν υποχρεωμένος «να πέμπη εις το σχολείο δύο τουλάχιστον εκ των τέκνων του, τα οποία έχουσιν ηλικία 6 ετών και άνω». Μετά την αποτυχία της επανάστασης του 1889, ο Γενικός Διοικητής της Κρήτης Στρατίνσκη ανακάλεσε το χάρτη της Χαλέπας και στις 21 Μαϊου 1889 ψηφίστηκε νέος νόμος για την παιδεία, ο οποίος επέφερε δομικές και άλλες αλλαγές στο ιχύον τότε σύστημα. Σύμφωνα με το νόμο αυτό τα χριστιανικά σχολεία διαιρέθηκαν σε Νηπιαγωγεία, Δημοτικά, τριτάξια Ελληνικά Σχολεία, Γυμνάσια και Παρθεναγωγεία. Ο νόμος του 1889 ελάχιστα εφαρμόστηκε, λόγω της αρνητικής στάσης και της απροθυμίας των Διοικητών που διορίζονταν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο νησί, καθώς και εξαιτίας της μη παροχής των αναγκαίων για τη λειτουργία των σχολείων οικονομικών μέσων. Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να παραμένουν πολλοί δάσκαλοι απλήρωτοι και τα σχολικά κτήρια να βρίσκονται σε κακή κατάσταση. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, το 1893, έγινε γενική απεργία των δασκάλων και έκλεισαν τα σχολεία, κάτι που δεν συνηθιζόταν τη εποχή εκείνη. Την αποδιοργάνωση της εκπαίδευσης διαδέχθηκε η πλήρης εγκατάλειψη κάθε δημόσιας εκπαιδευτικής δραστηριότητας, την οποία προκάλεσαν τα νέα επαναστατικά γεγονότα της περιόδου 1895-1898.

* Από το βιβλίο των Μιχ. Κασωτάκη-Ιωάννη Καραβαλάκη “Η Εκπαίδευση στην επαρχία Λασιθίου,Τζερμιάδω 2009,σελ.19-66


19

Ξεφυλλίζοντας...

Ξ

εφυλλίζοντας το αρχείο του Σχολείου μας άρχισαν να πυκνώνουν οι ακτίνες που φώτιζαν το παρελθόν του, το οποίο αποδείχθηκε μακροχρόνιο, αθομπαξεδομύριστο και καρποφόρο. Το πρωτόκολλο παράδοσης, που ακολουθεί, επαλήθευσε τις υποψίες μας ότι το 7ο Δημοτικό Σχολείο είναι η μετονομασία του Β᾽ Χριστιανικού Παρθεναγωγείου, το οποίο ιδρύθηκε επί Κρητικής Πολιτείας. «Στις 9 Δεκεμβρίου 1898 έφτασε στα Χανιά ο Πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδας ως ύπατος Αρμοστής Κρήτης. Η κρητική σημαία υψώθηκε στο φρούριο του Φιρκά. Η τουρκική σημαία διατηρήθηκε μόνο στο φρούριο της Σούδας, ως τελευταίο σύμβολο της τουρκικής επικυριαρχίας στην Κρήτη. Οι τέσσερις Μ. Δυνάμεις (Ιταλία, Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) έθεσ��ν το νησί υπό την υψηλή προστασία τους. Οι ξένοι ναύαρχοι αναχώρησαν την επόμενη μέρα, (10 Δεκεμβρίου) και αμέσως άρχισε το δυσχερές έργο της οργάνωσης της Κρητικής Πολιτείας. Η πρώτη αυτή Κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας είχε τους εξής Συμβούλους (υπουργούς): Ελ. Βενιζέλο της Δικαιοσύνης, Κ. Φούμη των Οικονομικών, Μ. Κούνδουρο των Εσωτερικών και της Συγκοινωνίας, Ν. Γιαμαλάκη της Δημόσιας Εκπαίδευσης και των Θρησκευτικών και Χουσεΐν Γενιτσαράκη της Δημόσιας Ασφάλειας. Η πρώτη αυτή κυβέρνηση, εργάστηκε με ζήλο και απέδωσε έργο σημαντικό. Εξέδωσε τάχιστα νόμους και διατάγματα, έκοψε κρητικό νόμισμα (τη δραχμή) ίδρυσε την Κρητική Τράπεζα και οργάνωσε Χωροφυλακή. Ιδιαίτερη ήταν η μέριμνα για τη δημόσια υγεία και τη δημόσια εκπαίδευση...»* Ακολουθούν στη συνέχεια τα διατάγματα 82/2 Οκτ. 1899, 11/7 Οκτ. 1899 και 14/15 Οκτ. 1899 που αφορούν αντίστοιχα την οργάνωση της «Δημόσιας Εκπαιδεύσεως», «τον ορισμό των εδρών των δημοσίων εκπαιδευτηρίων» και τον «διορισμόν Διδασκάλων και Διδασκαλισσών».

* Θεοχάρη Δετοράκη, Ιστορία Κρήτης, σελ. 438-440.


20


21


22


23

Τ

ο 1899 ψηφίζεται και δημοσιεύεται το υπ’ αριθμ. Νόμου 82 Διάταγμα «Περί Ὀργανισμού τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως». Με το νέο αυτό Νομοθετικό Διάταγμα η δημόσια εκπαίδευση στην Κρήτη « διαιρείται σε Κατώτερη ή Δημοτική και σε Μέση ή Γυμνασιακή. Τη Δημοτική εκπαίδευση αποτελούν τα Νηπιαγωγεία, τα οποία αφήνονται στην ιδιωτική πρωτοβουλία υπό την εποπτεία της Ανωτέρας επί της Παιδείας και των Θρησκευμάτων Διευθύνσεως και στα οποία φοιτούν παιδιά που έχουν συμπληρώσει το 5ο έτος της ηλικίας τους, τα Δημοτικά σχολεία με τέσσερις ενιαύσιες τάξεις και τα οποία ανάλογα τον αριθμό των δασκάλων καλούνται Μονοτάξια (αυτά με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε Πρωτοβάθμια με 60-80 μαθητές και Δευτεροβάθμια με 30-60), Διτάξια, Τριτάξια, Τετρατάξια, και τα επτατάξια Ανώτερα Δημοτικά ή Ανώτερα Παρθεναγωγεία που ιδρύονται στις επαρχιακές περιφέρειες και στις πόλεις των Χανίων, Ρεθύμνης και Ηρακλείου, και, τέλος, τα Γραμματοδιδασκαλεία, που ιδρύονται εκεί όπου οι μαθητές είναι από 20-30 τον αριθμό και τα οποία δεν εκδίδουν απολυτήριο, αλλά οι αποφοιτούντες από αυτά κατατάσσονται ανάλογα με την ικανότητά τους σε μια από τις τάξεις του Δημοτικού σχολείου. Η φοίτηση στη Δημοτική εκπαίδευση ήταν υποχρεωτική από την αρχή του 6ου της ηλικίας μέχρι και στη συμπλήρωση του 9ου. Από τον πρώτο κιόλας εκπαιδευτικό Νόμο, όπως και στο πρώτο Κρητικό Σύνταγμα, καθιερώνεται, με το άρθρο 21, η υποχρεωτική και δωρεάν Δημοτική εκπαίδευση για όλους».* •Σύμφωνα με το υπ’ αριθ. 11 Διάταγμα «περί ὁρισμοῦ τῶν ἑδρῶν τῶν δημοσίων Ἐκπαιδευτηρίων» ιδρύθηκαν εκπαιδευτήρια της δημοτικής εκπαίδευσης: 1) στην πόλη Χανίων, ένα τετρατάξιο δημοτικό και ένα τετρατάξιο παρθεναγωγείο, 2) στην επαρχία Κυδωνίας, τέσσερα διτάξια, τριάντα πέντε μονοτάξια, ένα γραμματοδιδασκαλείο, ένα διτάξιο παρθεναγωγείο και τέσσερα μονοτάξια, 3) στην επαρχία Κισάμου, τρία διτάξια, τριάντα έξι μονοτάξια, ένα γραμματοδιδασκαλείο, έξι μονοτάξια παρθεναγωγεία, 4) στην επαρχία Σελίνου, δύο διτάξια, δεκατέσσερα μονοτάξια, ένα γραμματοδιδασκαλείο και ένα μονοτάξιο παρθεναγωγείο, 5) στην επαρχία Αποκορώνου, δύο τριτάξια, έξι διτάξια, είκοσι ένα μονοτάξια, τρία μονοτάξια παρθεναγωγεία 6) στην επαρχία Σφακίων, τρία διτάξια, τέσσερα μονοτάξια, έξι γραμματοδιδασκαλεία, τρία μονοτάξια παρθεναγωγεία, 7) στην πόλη Ρεθύμνης, ένα τετρατάξιο δημοτικό σχολείο και ένα τετρατάξιο παρθεναγωγείο, 8) στην επαρχία Ρεθύμνης, δύο διτάξια, έντεκα μονοτάξια, δεκατέσσερα γραμματοδιδασκαλεία, τρία μονοτάξια παρθεναγωγεία, 9) στην επαρχία Μυλοποτάμου, ένα τριτάξιο, τρία διτάξια, δεκαοκτώ μονοτάξια, επτά γραμματοδιδασκαλεία, δύο μονοτάξια παρθεναγωγεία, 10) στην επαρχία Αμαρίου, δύο διτάξια, οκτώ μονοτάξια, τέσσερα γραμματοδιδασκαλεία, ένα μονοτάξιο παρθεναγωγείο, 11) στην επαρχία Αγίου Βασιλείου, τέσσερα διτάξια, οκτώ μονοτάξια, επτά γραμματοδιδασκαλεία, ένα μονοτάξιο παρθεναγωγείο, 12) στην πόλη Ηρακλείου και στα προάστια, ένα τετρατάξιο στο Ηράκλειο, δύο τριτάξια στο Ηράκλειο και Αρχάνες, δύο μονοτάξια στη Φορτέτσα και Εληά, ένα τετρατάξιο παρθεναγωγείο στο Ηράκλειο, δύο τριτάξια στο Ηράκλειο και Αρχάνες, 13) στην επαρχία Πεδιάδος, επτά διτάξια, είκοσι τέσσερα μονοτάξια, δύο γραμματοδιδακαλεία, ένα διτάξιο και τρία μονοτάξια παρθεναγωγεία, 14) στην επαρχία Μαλεβυζίου και Τεμένους, τέσσερα διτάξια, δεκατέσσερα μονοτάξια, τρία γραμματοδιδασκαλεία, τέσσερα μονοτάξια παρθεναγωγεία, 15) στην επαρχία Καινουρίου και Πυργιωτίσσης, τρία διτάξια, δεκαεπτά μονοτάξια, τρία γραμματοδιδασκαλεία, δύο μονοτάξια παρθεναγωγεία, 16) στην επαρχία Μονοφατσίου και μέρους Ρίζου, δώδεκα μονοτάξια, τέσσερα γραμματοδιδασκαλεία, 17) στην επαρχία Μεραμπέλλου, ένα τετρατάξιο, ένα τριτάξιο, τρία διτάξια, ένδεκα μονοτάξια, πέντε γραμματοδιδασκαλεία, ένα διτάξιο και έξι μονοτάξια παρθεναγωγεία, 19) στην επαρχία Λασιθίου, δύο διτάξια, τέσσερα μονοτάξια, δύο μονοτάξια παρθεναγωγεία, 19) στην επαρχία Βιάννου, ένα διτάξιο, εννέα μονοτάξια, ένα γραμματοδιδασκαλείο, τρία μονοτάξια, ένα διτάξιο και δύο μονοτάξια παρθεναγωγεία, 21) στην επαρχία Σητείας, δύο διτάξια, είκοσι πέντε μονοτάξια, πέντε γραμματοδιδασκαλεία, τέσσερα μονοτάξια παρθεναγωγεία. Δημοδιδάσκαλοι διορίζονται όσοι είχαν πτυχίο Διδασκαλείου από την Κρήτη ή από την Ελλάδα, και εν ελλείψει αυτών διορίζονται προσωρινά οι απόφοιτοι Γυμνασίου ή του εν Αγία Τριάδι Ιεροδιδασκαλείου, οι απόφοιτοι της Σχολής Πρέβελη, ή όσοι είχαν τελειώσει κάποιες τάξεις του Γυμνασίου του Ιεροδιδασκαλείου, ή ακόμα και γραμματοδιδάσκαλοι με λιγότερα προσόντα. Διδασκάλισσες διορίζονται οι

* βλ. Αντώνη Χουρδάκη, Η Παιδεία στην Κρητική Πολιτεία, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2002, σελ. 79-80.


24

πτυχιούχοι των Διδασκαλείων της εν Αθήναις Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας ή ομοταγών Παρθεναγωγείων. Ο διορισμός των δασκάλων και του λοιπού προσωπικού των σχολείων γίνονταν στην αρχή του σχολικού έτους, άλλως ο Σύμβουλος λογοδοτούσε στη Βουλή»*.

* βλ. Αντώνη Χουρδάκη, Η Παιδεία στην Κρητική Πολιτεία, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2002, σελ. 81-82.


25


26


27


28


29


30


31


32


33


34


35


36


37

Η με αριθμό 2 είναι η πρώτη σελίδα που διασώζεται από το Μαθητολόγιον του Β’ Χριστιανικού Παρθεναγωγείου, το οποίο φυλάσσεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους του Ν. Ηρακλείου.


38


39


40


41


42


43

Έλλη Αλεξίου Μαθήτρια του Βου Χριστιανικού Παρθεναγωγείου


44


45

Η Έλλη Αλεξίου μαθήτρια της Α΄ τάξης


46

Η Έλλη Αλεξίου μαθήτρια της B΄ τάξης


47

Η Έλλη Αλεξίου μαθήτρια της Γ΄ τάξης

Η Έλλη Αλεξίου μαθήτρια της Δ΄ τάξης


48


49


50


51


52


53


54


55


56


57


58


59


60


61

Άνά τάς ρύµας * καί τάς aγυιάς ’

* στους στενούς δρόμους και στις λεωφόρους

44. Ἡρακλείου 7ον: 6/ξ., μαθ. 182. - Ἱδρύθη: ὡς 3/ξ. παρθ. 11/87/7-10-1899, ὡς 3/ξ. θηλ. 78/51/15-9-100. Προήχθη εἰς 4/ξ. 87/66/27-11-1900. Ἱδρύθη διῃρ. 103/67/3-9-1901. Ἱδρύθη διῃρ. 2/ξ. 314/68/24-11-1906. Ὑπεβιβάσθη εἰς 271/15-12-1922. Μετρατράπη τό 2ον θηλ. εἰς 7ον μικ. 391/31-10-1929. Προήχθη εἰς 4/ξ. 257/9/1932. Γ. Κασιμάτης: Επισκόπησις εκπ/σεως εν Κρήτη.


62


63

Κτίρια στα οποία στεγάστηκε το 7ο ∆ηµοτικό Σχολείο

Οδός Μονής Καρδιωτίσσης σήμερα... το σχοελίο στεγάστηκε ως το 1962.

Το κτίριο Τρανταλίδη όπως είναι σήμερα. Πρόσφερε στέγη για το 7ο πρίν από τον Β΄ Παγόσμιο Πόλεμο. Στην οδό Ρούσσου Χούρδου στεγάζεται σήμερα η Εθνική Τράπεζα. Το σχολείο τα έτη 1962-1972.

Ο χώρος του σχολείου στην οδό Αρχανών σήμερα έχει μετατραπεί σε parking.

Η είσοδος του σχολείου από την οδό Αρχανών. Έτος στέγασης 1972-1987.

Στο κτίριο του πρώην φυτοπαθολογικού σταθμού από το 1987 μέχρι σήμερα.


64

Αλίκη Π. Παλίδου Συγγραφέας. Αναµνήσεις και αρχειακό υλικό

Τ

ο Ζ΄ (7ο) ημοτικό στεγαζόταν τότε στην οδό Αγίου Τίτου και Μιλάτου γωνία, ιδιοκτησία του γιατρού Τρανταλίδη, ο οποίος ήταν φίλος του πατέρα μου. Το 1937 εγώ φοιτούσα στην Α΄ τάξη « και ο αδελφός μου Αριστοτέλης (Τέλης) στην Δ΄ τάξη. Το σχολείο ήταν 6/θέσιο και στεγάστηκε σ’ αυτό το κτίριο αρκετά χρόνια. Στο ισόγειο στεγαζόταν η Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξη και μια ξύλινη σκάλα οδηγούσε στον 1ο όροφο, όπου έκαναν μάθημα οι 3 μεγαλύτερες τάξεις. Να σημειώσω εδώ ότι μετά την τετάρτη τάξη όσα παιδιά ήθελαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους φοιτούσαν σε 8/τάξια γυμνάσια. Τα παιδιά που δεν μπορούσαν να συνεχίσουν, εξαιτίας της φτώχειας που επικρατούσε τότε, συνέχιζαν στην Ε΄ και Στ΄ τάξη. Δασκάλα μου στην Α΄ τάξη ήταν η Γεωργία Παπαδάκη, καλός άνθρωπος, και θυμάμαι ότι οι αίθουσες ήταν πολύ μεγάλες και τα παιδιά πάρα πολλά μέσα σ’ αυτές. Τα παράθυρα ήταν επίσης μεγάλα και με θεόρατο για το μαθητικό ανάστημά μας ύψος και δεν είχαμε έτσι καμιά οπτική επαφή με τον εξωτερικό περίγυρο. Διατηρώ ακόμη την πλάκα μου πάνω στην οποία είναι σημειωμένο το όνομά μου, το κοντύλι και κάποια απο τα τετράδια μου (σημ. παρατίθενται). Η αυλή του σχολείου ήταν αντιστρόφως ανάλογη με τον αριθμό των παιδιών. Την ώρα της πρωινής προσευχής και κατά τα διαλείμματα, δεν μπορούσαμε όχι να τρέξουμε ή να παίξουμε, αλλά ούτε να σταθούμε καλά καλά. Ακόμη θυμάμαι πόσο υπέφερερα στο πόδι μου το οποίο είχε κάποιο έγκαυμα και ποδοπατήθηκα από αρκετά πόδια παιδιών σ’ αυτή τη στενάχωρη αυλή. Κι ακόμη θυμάμαι ότι από τότε το κτίριο αυτό μου έδινε την αίσθηση του ερειπίου, όπως ερείπιο εξακολουθεί να είναι και σήμερα...

Η Δ΄ τάξη του 7ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου, το έτος 1938 (Διδακτήριο στην αρχή της οδού Αγ. Τίτου, έναντι του Δημαρχείου). Διακρίνονται στην επάνω σειρά από αριστερά: Άρης Παπάζογλου (5ος)· στη δευτέρα σειρά, από αριστερά Γιώργος Γιαννακόπουλος (6ος), Τέλης Π. Παλίδης (7ος)· κάτω με φουφούλα Γιάννης Ανδρεαδάκης. (Από το βιβλίο της Αλίκης-Ευαγγελίας Παλίδου «Η Κρήτη από τις αρχές του 20ου αιώνα στη Γερμανική Κατοχή, Ηράκλειο 1996).


65


66


67


68


69

Από το αρχείο του Γιάννη Πλαγιωτάκη, δικηγόρου, του οποίου ο πατέρας Ζαχαρίας Πλαγιωτάκης υπηρέτησε ως Δ/ντής στο 7ο Δημοτικό Σχολείο.


70


71


72

Χαράλαµπος Γ. Στρατάκης Οπωροπώλης, µαθητής στο 7ο το 1955

Ε

μείς κατοικούσαμε στην περιοχή της Αγίας Τριάδας, αλλά ήταν υπεράριθμα τα παιδιά του 3ου Δημοτικού Σχολείου και μας μετέφεραν και μας έγραψαν στο 7ο Δημοτικό στην Α΄ τάξη. Σχολικό έτος 1955-56. Το 7ο στεγαζόταν τότε στο Μποδοσάκειο και εμείς πηγαίναμε το απόγευμα. Πρωινό ήταν το Μποδοσάκειο. Την εποχή εκείνη υπήρχε φτώχεια και πείνα και θυμάμαι ότι πηγαίναμε ξυπόλητοι στο σχολείο. Ξυπόλητοι στην πρώτη τάξη, χειμώνα-καλοκαίρι. Μέσα στην τάξη ήμαστε περίπου 55 παιδιά. Εγώ είχα το 48 νούμερο. Όταν με τους κλήρους μάς έβγαζε η δασκάλα για να «πούμε» το μάθημα, το θυμάμαι πολύ καλά, εγώ είχα το 48. Τί θυμάμαι από το Μποδοσάκειο; Τα σκαλοπάτια που ανεβαίναμε πάνω, οι αίθουσες ήταν παλιές οι οποίες δεν έτρεχαν, ήταν καλό το σχολείο αλλά πιο παλιό από τ’ άλλα. Το πάτωμα όλων των αιθουσών ήταν με τάβλες. Στην αυλή υπήρχαν βρύσες και κάτι γούρνες και κρατούσαμε ένα ντενεκάκι και πίναμε νερό. Οι τουαλέτες ήταν «τούρκικες». Το δεύτερο διάλειμμα μάς έδιναν συσσίτιο το οποίο ήταν γάλα και τυρί με ψωμί. Η λεγόμενη «αμερικανική βοήθεια». Φρόντιζε γι’ αυτό ο επιστάτης. Μπαίναμε στην γραμμή και παίρναμε όλοι. Ζήτημα αν ήταν πέντε παιδιά απ’ όλο το σχολείο, παιδιά πλουσιότερων, που δεν προτιμούσαν το συσσίτιο. Φτώχεια σου λέω... Πολλές φορές προθυμοποιούνταν μεγάλα παιδιά να πάνε να φέρουν το γάλα από κει που παρασκευαζόταν για να «γλυτώνουν» μάθημα. Αν είχαμε μεγαλύτερα αδέρφια, παίρναμε τα βιβλία τους και έτσι δεν τα αγοράζαμε. Εγώ πήρα τα βιβλία της αδελφής μου Δε θυμάμαι τώρα πόσα και ποια ήταν. Υπήρχε μεγάλη αυστηρότητα. Εμείς στην πρώτη ήμαστε μικρά κοπέλια, αλλά στην έκτη για παράδειγμα θυμάμαι μια βέργα τόοοση!. Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό. Μια μέρα αποφάσισαν να μας κουρέψουν. Με έξοδα του σχολείου. Το κούρεμα την εποχή εκείνη ήταν 2 δραχμές, αλλά για κάποιους ήταν μεγάλο ποσό. Έφεραν λοιπόν ένα κοντό και φαλακρό κουρέα, σαν να τον βλέπω τώρα, για να μας κουρέψει. Μας βάζει στη σειρά να μας κουρέψει «από τον πάτο». Τα πιο ατζούμπαλα κοπέλια, αυτά που δεν έμπαιναν στην γραμμή, φαινόταν τα ατζούμπαλα, τα έπιασε από την αρχή και τους έκανε μια «κουρά» σ’ όλο το κεφάλι και τα άφησε. Σκεφτόταν: «θα τρέξουν από δω, θα τρέξουν από κει, να φύγουν δεν μπορούν, θα έρθουν στο τέλος να τα κουρέψω». Το θυμάμαι αυτό σαν να είναι σήμερα. Εκεί εγώ έμεινα ένα, ενάμισι χρόνο, ίσως μόνο στην πρώτη τάξη και μετά μας μετέφεραν σ’ ένα ενοικιαζόμενο γωνιακό σπίτι στην οδό Μονής Καρδιωτίσσης. Θυμάμαι τότε μια πλούσια γειτόνισσα που είχε δύο κοριτσάκια, μου τα έδινε εμένα, τα έπαιρνα από το χέρι, τα περνούσα από το Καμαράκι, από τ’ αυτοκίνητα, και μου έδινε ένα αυγό για να τα πάω και να τα φέρω. Η κυρία Βούλα ήταν αυτή. Στην Καρδιωτίσσης ήμασταν πρωινό σχολείο. Εκεί πίσω από το σχολείο είχαν πέσει δύο βόμβες την Κατοχή και είχαν ανοίξει «κρατήρα-λάκο» και επειδή το σχολείο δεν είχε αυλή πηγαίναμε εκεί και παίζαμε τα διαλείμματα μέσα στις πέτρες και τα σίδερα. Στο γήπεδο της Ελευθερίας πηγαίναμε και παρακολουθούσαμε γυμναστικές επιδείξεις που έκαναν τα μεγαλύτερα παιδιά. Δύσκολα μα ξέγνοιαστα χρόνια. Τα θυμούμαι με συγκίνηση!


73


74


75

Αγλούπα Αθηνά


76


77

Από το αρχείο της κ. Αθηνάς Αγλούπα που παραχωρήθηκε από το σύζυγο της Αριστοτέλη Βασιλείου.


78

Κρίτων Κουτεντάκης Μαθηµατικός

Έ «...

χω εικόνες από “Άχτιστον Φως” “εικόνες θεϊκές” από τις θύμησες της φοίτησης μου στο Δημοτικό Σχολείο.

Τι να πώ; Πρέπει ν’ αναφερθώ σ’ αυτό που λέει ο Ζήνων; «Να λέμε αυτά που πρέπει, όταν πρέπει, σ’ όποιον πρέπει και αν πρέπει». Γεννηθείς το 1948, πήγα στο 7ο Δημοτικό Σχολείο ως μαθητής το 1955. Τότε στεγαζόταν στο Μποδοσάκειο και ήμαστε απογευματινό σχολείο. Δασκάλα μου η κυρία Αθηνούλα. Η πρώτη τάξη ήταν μεγάλη, προς τα ανατολικά και παρέμεινα εκεί για δυο χρόνια περίπου. Υπακοή και αυστηρότητα. Υπακοή συνυφασμένη με συμβουλές. Ανάμνηση έντονη «ο μαθηματικόπονος» μιας τεμπέλικης μέρας. Κατά την μετακόμισή μας στη οδό Μονής Καρδιωτίσσης θυμάμαι τη δασκάλα μας την κ. Αριστέα. Γράφαμε, διαβάζαμε. Διαπίστωση: Δεν υπήρχε ο σημερινός φόρτος εργασιών. Διάλειμμα: Κουτάλα, συσσίτιο, κίτρινο τυρί. Διαφορετικά πείνα. Συμμαθητές μου ήταν η Ρασούλη Ευαγγελία, δημοσιογράφος, και ο Μιχάλης Αντωνίου, αργότερα Δ/ντής Τράπεζας Κρήτης.

Βασίλης Ζηδιανάκης Ιατρός - εντατικολόγος ΚΑΤ Αθηνών.

Β

αθιά χαραγμένη στη μνήμη μου η εικόνα του 7ου Δημοτικού, το οποίο στεγαζόταν σε οίκημα « επί της οδού Ρούσσου Χούρδου, σήμερα η Εθνική Τράπεζα. Από τη Ρούσου Χούρδου ήταν η κεντρική είσοδος. Δεξιά υπήρχαν ζαρτινιέρες και διάφορα δεντράκια. Αριστερά ήταν βρύσες και το κυλικείο με τα «κουλούρια» και την κυρία Ελένη. Απέναντι ακριβώς οι τρεις πρώτες τάξεις και ανέβαινες 3-4 σκαλοπάτια για να μπεις στις αίθουσες αυτές. Στο βάθος της αυλής οι άλλες τρεις αίθουσες για τις μεγαλύτερες τάξεις και έπρεπε τώρα να κατέβεις 2 σκαλοπάτια για να μπεις. Εκεί στο βάθος ήταν και το γραφείο των δασκάλων. Η αυλή ήταν αρκετά μεγάλη και σ’ αυτήν γινόταν η πρωινή προσευχή, η έπαρση της σημαίας και οι γυμναστικές επιδείξεις. Ζωντανές αποδείξεις της μαθητικής μου ζωής στο 7ο τα τετράδια μου* που διατηρώ και εγώ και η μητέρα μου «ως κόρην οφθαλμού» και μια σπασμένη μολυβοθήκη. Κάθε φορά που έρχομαι στο Ηράκλειο από την Αθήνα, όπου διαμένω τώρα, περνώ με το γιο μου από το χώρο αυτό με ενδόμυχο στόχο αυτός να γνωρίσει και εγώ να θυμηθώ....

* Σημ.: παρατίθενται στη συνέχεια


79


80


81

Από το αρχείο του Εμμανουήλ Θ. Χαλκιαδάκη, ιατρού καρδιολόγου


82

Από το αρχείο της Ασημένιας Μερακλή, σχολικής τροχονόμου σήμερα στο 7ο.


83

Από το αρχείο του δ/λου Εμμανουήλ Κυριακάκη που παραχώρησε η σύζυγος του Στέλλα Νικολουζάκη


84


85

7o ∆ηµ. Σχολείο Ηρακλείου Σχολ. έτος 1972-73 Ο κ. Μιχ. Αλεξάκης (δ/ντής του 7ου ∆.Σ. το 1972-73) ανοίγει το συρτάρι των αναµνήσεων:

Ω

ς Σχολείο - Διδακτήριο χρησιμοποιήθηκε, για πρώτη φορά, το σπίτι του Εμμ. Ματζαπετάκη φαρμακοποιού, στην οδό Αρχανών αρ. 13, ΒΑ της σημερινής πλατείας Κορνάρου. Το σπίτι ήταν διώροφο με τρεις αίθουσες διδασκαλίας σχετικά μεγάλες και τρεις μικρότερες και ένα γραφείο 3x3 μ. Για την εποχή εκείνη, μετά την Γερμανική κατοχή (194045) και τον εμφύλιο πόλεμο (1946-49), μας εφαίνετο υποφερτά καλό. Είχε μια μεγάλη αυλή με πορτοκαλιές και ένα πανύψηλο φοίνικα, μισό περίπου στρέμμα, αλλά όλο χώμα, που με την πρώτη βροχή μετατράπηκε σε λασπότοπο, κι ήταν αδύνατο να περπατήσουν τα παιδιά. Το σχολικό αυτό έτος (1972-73) τοποθετήθηκε με μετάθεση, ως Δ/ντής, ο Αλεξάκης Μιχαήλ του Εμμ. ως και οι περισσότεροι των διδ/λων. Το 7ο Δ.Σ. λειτουργούσε τότε ως 6/θέσιο. Το προσωπικό αποτελούσαν οι δ/λοι: 1) Αλεξάκης Μιχαήλ, Δ/ντής, από το Αστρίτσι Πεδιάδος. 2) Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης, από Ζωφόρους Πεδιάδος. 3) Κυριακάκης Εμμ. από Άνω Βιάννο. 4) Καφετζάκη Αικατερίνη από Καλό Χωριό Ιεράπετρας. 5) Μπιτζαράκη Καλλιόπη. 6) Παπαμιτσάκης Γιάννης, όλοι κάτοικοι Ηρακλείου. Μαζί με το 7ο Δ.Σ. συστεγάζετο σε μια ιδιαίτερη αίθουσα στο βάθος της αυλής το 1/θέσιο 16ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου με νηπιαγωγό την Βαλσαμίδου Ελένη από την Ιεράπετρα. Με πολύ κόπο, αλλά αγάπη και μεράκι, όλοι οι δάσκαλοι βοηθήσαμε να μετατρέψομε το σπίτι σε σχολείο από το μηδέν. Κάναμε μεγάλους σύγχρονους πράσινους πίνακες και τους αναρτήσαμε στους τοίχους, νέα βάθρα, τραπέζια διδ/λων, δανεισθήκαμε θρανία από άλλα σχολεία που είχαν περισσεύματα, και σιγά σιγά η λειτουργία του Σχολείου έγινε υποφερτή. Το 7ο Σχολείο την εποχή εκείνη ήταν από τα πιο καλά σχολεία της πόλεως Ηρακλείου και σε προσωπικό δασκάλων και σε μαθητικό υλικό. Οι γονείς ενδιαφερόταν πολύ για την πρόοδο των παιδιών των, και αναλύοντάς τους, σε γενική συνέλευση, τις δυσκολίες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζαμε, μας


86

συνέδραμαν πρόθυμα, ηθικά και υλικά. Δεύτερη άμεση εργασία μας ήταν το πρόβλημα της αυλής. Παρακαλέσαμε τον τότε Δήμαρχο Ηρακλείου Στρατηγό Πετράκη Αριστείδη να μας στρώσει την αυλή με ψηφίδα και ένα μέρος με τσιμέντο, για να αποφύγομε τις λάσπες. Μας ήκουσε, μετά προσοχής, ήλθε αμέσως με δυο μηχανικούς, και μόλις είδε το πρόβλημα, διέταξε... και σε μια εβδομάδα η αυλή ήταν έτοιμη. Έτσι με τη βοήθεια όλων των παραγόντων: δασκάλων, Σχολ. Εφορείας, γονέων, Δήμου κ.λπ., το 7ο Σχολείο λειτούργησε, το σχολικό αυτό χρόνο αρκετά καλά και αποδοτικά. Έκανε ομιλίες στους γονείς, διοργάνωσε Σχολ. εορτές με μεγάλη επιτυχία, γυμναστικές επιδείξεις, και η πρόοδος των μαθητών δεν υστέρησε από τα άλλα σχολεία που είχαν όλα τα μέσα, νέα διδακτήρια, κατάλληλες αίθουσες κ.λπ.


87

† O EΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΝΩΣΟΥ ΕΥΓΕΝΙΟΣ Ἡράκλειο, 24 Μαρτίου 2010

Μ

ὲ πολλὴ χαρὰ καὶ συγκίνηση πληροφορήθηκα ἀπὸ τὸν κ. Λαγουδιανάκη, Διευθυντὴ τοῦ 7ου Δημοτικοῦ Σχολείου Ἡρακλείου, τὴν ἐπικείμενη ἔκδοση ἑνὸς βιβλίου γιὰ τὴν Ἱστορία καὶ τὴν προσφορὰ τοῦ 7ου Δημοτικοῦ Σχολείου Ἡρακλείου. Τὸ βιβλίο αὐτό, ὅπως πιστεύω, θὰ ξεκινᾶ ἀπὸ τὸ χθὲς καὶ θὰ ἐκτείνεται στὸ αὔριο, θὰ ἀνασύρει μνῆμες καὶ θὰ καταδεικνύει τὸ ὄμορφο παρὸν ποὺ γεννᾶ ἐλπίδες γιὰ τὸ μέλλον. Μὲ εὐγνωμοσύνη στρέφω τὸ νοῦ στὸ διδακτήριο αὐτό, στὸ ὁποῖο μαθήτευσα στὶς τρεῖς πρῶτες τάξεις του καὶ στὰ πρόσωπα τῶν δασκάλων ποὺ μᾶς ἔμαθαν τὰ πρῶτα μας γράμματα καὶ ἔβαλαν ἐκεῖ τὰ θεμέλια τῆς παιδείας μας. Ἀναπολῶ τὶς εὐλογημένες στιγμὲς τῶν πρώτων σχολικῶν χρόνων στὸ 7ο Σχολεῖο, στὸ νεοκλασσικὸ κτήριο τῆς ὁδοῦ Ἀρχανῶν τότε, καὶ ἀπὸ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς μου ἐκφράζω ἕνα μεγάλο εὐχαριστῶ σὲ ὅλους καὶ ὅλα γιὰ τὶς καλὲς ἀπαρχὲς τῆς μάθησης ποὺ ἔλαβα ἐκεῖ. Ἡ σκέψη μου αὐτὴ τὴ στιγμὴ μὲ ἀγάπη ἀγκαλιάζει καὶ ὅλους τοὺς παλαιοὺς συμμαθητές, οἱ ὁποῖοι σήμερα ἀποτελοῦν μέλη τῆς κοινωνίας μας καὶ προσφέρουν στὸν Τόπο μας ἀπὸ ὅπου ὁ καθένας ἐργάζεται. Μὲ αὐτὰ τὰ αἰσθήματα χαιρετίζω καὶ αὐτὴ τὴν πρωτοβουλία τοῦ καλοῦ δασκάλου κ. Λαγουδιανάκη, ὁ ὁποῖος τώρα διευθύνει τὸ παλαιὸ Σχολεῖο μας, τὸν συγχαίρω καὶ εὔχομαι ὁ Θεὸς νὰ εὐλογεῖ πάντοτε τὰ πρόσωπα ἐκείνου, τῶν συνεργατῶν του καὶ ὅλων τῶν μικρῶν φίλων-μαθητὼν τοῦ Σχολείου αὐτοῦ μὲ τὴν μεγάλη προσφορὰ στὴν Ἱστορία καὶ τὸν Πολιτισμὸ τοῦ Τόπου μας. Αὐτὴν τὴν προσφορὰ εὔχομαι νὰ συνεχίζει νὰ δίδει πάντοτε καὶ εἴθε ὅλοι νὰ χαιρόμαστε τοὺς εὔχυμους καρποὺς τοῦ ἀειθαλοῦς δένδρου του.


88

Στέλιος Βισκαδουράκης Φυσικοθεραπευτής - Ζωγράφος - Συγγραφέας « … ΚΙ Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ, ΤΟ ΕΥ ΖΗΝ» «Ο πατέρας μου έδωσε το ζην κι ο δάσκαλος μου το ευ ζην» ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Ό

ταν είσαι μεγαλωμένος στις πέτρινες αλάνες του ’70, οι «κατεβατές» στα χέρια σου, από ξύλινο τετράγωνο χάρακα ή από τη στρογγυλή βίτσα ενός δασκάλου, δεν είναι μόνο ένα συνηθισμένο φαινόμενο, είναι και κάτι το ασήμαντο. Εκείνο όμως το πρωί του ’73, στην αυλή του σχολείου, ο δάσκαλος της άλλης τάξης κι όχι της δικής μου, με το μικρό μαύρο μουστακάκι που έμοιαζε με φιγούρα του Μποτέρο, βγαλμένος κατευθείαν από αργεντίνικη χούντα, με χτυπούσε μ’ έναν τρόπο ασυνήθιστα δυνατό, λυσσαλέο. Σχεδόν γονάτισα απ’ τον πόνο. Ο Γιάννης «ο χοντρός», το άλλο παιδί που πάλευα μαζί του πριν από εκείνη τη στιγμή, δεν άντεξε τις «κατεβατές» και γύρισε την πλάτη του στον δάσκαλο. Έφαγε τέσσερις στη ραχοκοκαλιά, από τον παχύ τετράγωνο διαφανή χάρακα που κυκλοφορούσε τότε στην αγορά και ήταν πολύ της μόδας. Ο χάρακας έσπασε και πετάχτηκε κάτω στα ζωγραφισμένα πλακάκια στην είσοδο της τάξης. Την άλλη μέρα, η μάνα του Γιάννη τον γυρνούσε στην γειτονιά με σηκωμένη μπλούζα, δείχνοντας στους γείτονες τις μπλε, σαν από μαστίγιο, χαρακιές στην πλάτη του. Ο δάσκαλος μετά ξαναγύρισε σε μένα κι άρχισε να με χτυπάει δυνατά στο πρόσωπο με τα χέρια. Οι υπόλοιποι δάσκαλοι μαζί με το δάσκαλο της τάξης μου, είχαν βγάλει τα κεφάλια τους, άλλοι απ’ τα παράθυρα κι άλλοι απ’ τις πόρτες των αιθουσών, και κοιτούσαν σιωπηλοί, ανίκανοι, μαρμαρωμένοι και ξαφνιασμένοι απέναντι στη διαπαιδαγώγηση του συναδέλφου τους απέναντι σε μια λύσσα που προφανώς όμοιά της δεν είχαν ξαναδεί. Τους κοίταξα όσο δυνατότερα μπορούσα μήπως κατάφερνα να ενεργοποιήσω με την παιδική αγωνία και την αδυναμία μου μπροστά σ’ αυτή την ξαφνική βία, τη δύναμη του πολιτισμού των ποιητών, των συγγραφέων και των ηρώων που μας δίδασκαν με στόμφο, σαν θεωρία, κάποια πρωινά. Απ’ τη σιωπή τους, κατάλαβα ότι η μετατροπή της θεωρίας σε πράξη, είναι κάτι δύσκολο και πρέπει κάποιος, να διαθέτει κότσια και γρήγορα αντανακλαστικά. Χωρίς καμιά ελπίδα απ’ τους μεγάλους, κοίταξα προς τους συμμαθητές μου μες στον πόνο μου, ψάχνοντας μια σανίδα σωτηρίας στις κοινές, ήσυχες, περασμένες στιγμές μας και στο βλέμμα τους. Μερικές συμμαθήτριες έκλαψαν κι ο κολλητός μου φίλος κρατούσε το στόμα του. Έκλαψα, γιατί άλλο δεν μπορούσα να κάνω. Μάζεψα όση δύναμη είχα, τράβηξα απότομα το χέρι μου από το δυνατό κράτημα του δασκάλου κι έτρεξα απεγνωσμένα προς την αυλή και στους δυο μεγάλους πράσινους φοίνικες, γράφοντας από εκείνη τη


89

στιγμή στα παλιά μου τα παπούτσια, ό,τι είχε σχέση με δασκάλους, σχολεία και μαθήματα. Η πραγματική μου επιθυμία ήταν να παραμείνω έξω, στην αυλή του σχολείου μέχρι το τέλος του έτους. Νοερά, παρέμεινα. Κι αυτό γιατί είδα καθαρά, με το μάτι του παιδιού, κάτι που σαν παιδί δεν μπόρεσα ποτέ να δεχτώ, ούτε μπορούσα τότε να στηρίξω, να αναλύσω, μα πάνω απ’ όλα να εκφράσω. Απλά τότε το έβλεπα, το ήξερα, όπως το ήξεραν και οι υπόλοιποι παιδαγωγοί που στάθηκαν σιωπηλοί μπροστά σε τούτη τη σκηνή και έπρεπε απλά εγώ, ως αδύναμο παιδί, να το υποστώ. Ο δάσκαλος τιμωρός, εκείνη τη στιγμή, δεν χτυπούσε μανιωδώς εμένα και το άλλο παιδί που παλεύαμε στην αυλή, ενώ είχε χτυπήσει το κουδούνι για την είσοδο μας στην τάξη. Κάτι που γίνεται εκατοντάδες χρόνια σε κάθε τόπο, από χιλιάδες παιδιά. Κάτω από τη μάσκα και την κάλυψη του παιδαγωγού, εκείνη την ώρα πάνω μου και στο άλλο παιδί, εκτόνωνε τις προσωπικές αποτυχίες του. Τη γυναίκα του που δεν έκανε καλά, τα παιδιά του που δεν όριζε, τα οικονομικά προβλήματά του, τη δουλειά του που δεν απολάμβανε, τον ίδιο του τον εαυτό. Την άλλη μέρα το πρωί ξύπνησα με τα χέρια και το πρόσωπο πρησμένα και με μάτια που έτσουζαν κάτω από ξεραμένα δάκρυα και με μια επιπεφυκίτιδα που δεν θα με αποχωριζόταν ποτέ πια. Ο πατέρας αφήνιασε κι αν η ψυχή της μάνας δεν ήταν κρύσταλλο και τέμπλο εκκλησιάς μαζί, η εξέλιξη για τον δάσκαλο τιμωρό, θα ήταν δύσκολη. Εκείνη μόνο ένα γράμμα έστειλε ένα πρωί στο γραφείο του, σε άσπρο χαρτί με δυο σκαλιστές λέξεις πάνω του. Μετά από ένα χρόνο ήρθε στην τάξη μου ένας δάσκαλος απ’ αυτούς που στα χέρια τους κρατάνε μια παλέτα με χρώματα και σηκώνουν τους άλλους δασκάλους στην πλάτη τους. Με πήρε απ’ την αυλή, μου έδωσε χρώματα και μου έμαθε ότι ο Καβάφης, ο Τσιτσάνης, ο Σκαρίμπας, ο Ελύτης κι ο Μόραλης, είναι το μόνο είδος δασκάλων που αξίζει να κουβαλάμε μέσα μας. Παρ’ όλα αυτά δυο μικρές κηλίδες παράπονου και οργής για κείνο τον άλλο δάσκαλο υπήρχαν πάντα μέσα μου, μαζί κι ένα μεγάλο κι ανυπάκουο «γιατί». Ένα πρωί, πριν από πεντ’-έξι χρόνια, ο δάσκαλος τιμωρός, που είχα να δω πάνω από τριάντα χρόνια, μπήκε, ογδοντάχρονος πια, στο γραφείο μου, γέρος, αλλαγμένος, με άσπρο λεπτό μουστάκι. Φυσικά δεν


90

με γνώρισε. Ήταν σκυφτός, καμπουριασμένος και πονεμένος. Για να με κοιτάξει με το κεφάλι σκυφτό, έπρεπε τα μάτια του να έχουν κλίση κατεύθυνσης στο κούτελό του, κάνοντας συνεχή προσπάθεια ανόρθωσης της κεφαλής του. «Πονάω», μου είπε. «Με πονάει αφόρητα ο αυχένας μου. Αν μπορείτε, να με βοηθήσετε». Νόμισα ότι ο Θεός αστειεύεται μαζί μου κι ένα πρωί, ευδιάθετος, θέλοντας να δώσει ένα «μεγάλο φινάλε» σε μια ιστορία, σαν ελληνική ταινία που στο τέλος της δικαιώνεται ο αδικημένος, μου έστειλε πίσω έναν ταλαίπωρο δάσκαλο. Πενήντα φυσικοθεραπευτές στο Ηράκλειο και τούτος εδώ ο ηλικιωμένος βρήκε και τρύπωσε στην πόρτα μου κυνηγημένος απ’ τον πόνο. Ήταν, όμως, αργά. Η εμπειρία από την πληγή, τριάντα χρόνια μετά, είχε κάνει τέτοιες συμφύσεις μέσα μου, σαν ουλή σε πρόσωπο που, ενώ στην αρχή είναι αποκρουστική, στο τέλος με κόπο, την ενσωματώνεις αναγκαστικά και την αποδέχεσαι σαν συστατικό αρρενωπής γοητείας. Σκέφτηκα να τον διώξω λέγοντάς του ότι έχω κλεισμένα ραντεβού. Ένοιωθα ότι στην περίπτωση αυτή είχα το δικαίωμα να μην είμαι πονόψυχος. Είναι, όμως, η πρόκληση και η περιέργεια του πρώτου ρόλου που σου δίνει η ζωή κάποιες φορές να παίξεις και γνωρίζεις ότι περιέχει ένταση, χωρίς να ξέρεις αν το αποτέλεσμα θα είναι υπέρ σου ή εις βάρος σου. Τον δέχτηκα χωρίς μεγαλόψυχες ψευδαισθήσεις, περισσότερο για μένα τον ίδιο, από περιέργεια. Όπως ήταν καθισμένος στην καρέκλα με γυρισμένη την πλάτη, ο λαιμός του ήταν γεμάτος συσπάσεις. Όπως τον ακούμπησα, ένα απότομο τσούξιμο από την χρόνια επιπεφυκίτιδα που μου χάρισαν τα χαστούκια του, πέρασε απ’ τα μάτια μου. Μου φάνηκε κωμικοτραγικό. Ακουμπούσα ένα σώμα που με την αδικαιολόγητη οργή του, τη δύναμη και την ταχύτητά του μου χάρισε σωματικό πόνο και τριάντα χρόνια ένα αναπάντητο «γιατί». Το ίδιο σώμα τώρα, μου ζητούσε σωματική και ψυχική ανακούφιση. Ο σεναριογράφος της ζωής στο φόρτε του. Κρατούσα τούτο το γέρο και σα να ακουμπούσα ένα πονεμένο παιδί. Σαν αστραπή, μέσα σε μια στιγμή που έμοιαζε χρόνια, πέρασε απ’ το μυαλό μου ο άλλος δάσκαλος με την μαγική παλέτα του και τα χρώματά του και μερικοί άλλοι καθηγητές μου που έρχονταν στο νου μου, πάντα σε ιδιαίτερες στιγμές, οι άνθρωποι του προσωπικού μου «ευ ζην». «Γερνάς!» είπα στον εαυτό μου και συνέχισα να κάνω τη δουλειά μου . Πάλεψα μέρες για να τον συνεφέρω, χωρίς να του μιλώ και να μου μιλά. Τη μέρα που έφευγε και με πλήρωσε, το μόνο που μου είπε ήταν: «Σας ευχαριστώ για όλα. Σας είμαι πραγματικά ευγνώμων, παιδί μου». Κατά περίεργο τρόπο, τούτη η μελό συγκυρία και το άγγιγμα σε τούτο το γέρο δάσκαλο είχε λειτουργήσει θετικά μέσα μου. Δεν ξέρω πώς, μα ο γέρος αυτός, που σήμερα δεν είναι πια στη ζωή, και κείνο το πρωινό του ’73, δεν μ’ ενοχλούν πια. Ίσως γιατί είδα την ματαιότητα των πραγμάτων. Ίσως γιατί τελικά η κατάσταση μου έδωσε την επιλογή να φανώ από θέση και στάση, χωρίς να το επιδιώκω, ��εγαλόψυχος και τελικά δικαιωμένος. Ίσως γιατί την κατάλληλη ώρα «λειτούργησε» αμυντικά, όπως τελικά θα ήθελα σε δύσκολη ώρα, η διαπαιδαγώγηση και η παιδεία των γονιών και των άλλων άξιων πεντ’-έξι δασκάλων και καθηγητών που συνάντησα. Ίσως γιατί τελικά, η τελευταία τούτη πράξη κι η επίσκεψη αυτού του ανθρώπου στο χώρο μου, δεν ήταν εφεύρημα δικό του. Ήταν της ίδιας της ζωής που ίσως να θέλει να πει ότι η μοίρα των δασκάλων, μικρών και μεγάλων, είναι να διδάσκουν πράγματα. Μερικοί με σκληρό κι άλλοι με μεγαλειώδη τρόπο, βοηθώντας και συμπληρώνοντας την πορεία σου προς την ολοκλήρωση και την αυτογνωσία.


91

Αγγελική Ιδοµενέως Καθηγήτρια Γαλλικής, Γλωσσολόγος

Κ

άπου στο χρόνο… Ναι, νομίζω ήταν 1970 ως 1977. Μετά από το μάθημα των παιδιών των λουλουδιών! Τότε που, λόγω της νιότης ουδέν μήνυμα δεν μου ακούμπησε στο νου. ‘Ημουν απλώς παιδί! Παιδί του Δημοτικού, του έβδομου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου με λατρεμένους γονείς και αδελφό! Τίποτα δεν σήμαινε για μένα η αριθμητική του διάταξη, ήταν απλώς ένα αναγνωρίσιμο σημείο, μια μονάδα μιάς σημειολογίας του ακατανόητου! Ποιος το επέλεξε για μένα και γιατί; Όπως κάθε υποχρέωση, μπήκε το έβδομο δημοτικό σχολείο στη ζωή μου. Μπήκα κι εγώ μέσα από τη χάλκινη προτομή του Μέγ’Αλέξανδου και τη σοφή κουκουβάγια, το κοντάρι της ελληνικής σημαίας, ως εθνικόφρων στην εποχή της χούντας. Πως βγήκα από εκείνη την εποχή! Ουδείς δεν μου εξήγησε αυτά που ζούσα ανυποψίαστη, εγώ απλώς πήγαινα στο δημοτικό! Καμία νύξη μιζέριας ή στασιμότητας. Πράγματα που αντελήφθην αργότερα, κάπου τώρα! Είχα δασκάλους και συμμαθητές που κοσμούσαν και διανθίζανε τα ύστερά μου. Ανώφελο να δώσω όλα τα ονόματα, μα πώς να αποκρύψω μέντορες-δασκάλους σαν τον Ηρακλή Βουλγαράκη και συμμαθητές σαν το Γιώργο Πολυχρονάκη, τη Ζακλίν Ζουράρη, τη Βάσω Κατριαδάκη, την Ανδρονίκη Σφακιανάκη, …. Περνούσανε λοιπόν τα χρόνια, ήμουν απλώς «καλή μαθήτρια» με υποσχέσεις για το μέλλον, που αισίως εξελίχθηκε! Διπλώματα, πανεπιστήμια, εργασία, γάμος, μητέρα και ανυποψίαστη φθαρτή που κυνήγησαν οι Λαιστρυγόνες της υγείας μου. Μόνο που έμεινε η ποιότητα ζωής και η αγάπη, ατίθασα στοιχεία!


92

Μαρία Σπυριδάκη Νηπιαγωγός, «Σκέφτοµαι και Γράφω»


93

Τσουρακάκη Μαρία Τσουρακάκης Χαράλαµπος Φοιτήτρια Ιατρικής

Υπ. ∆ιδάκτορας (Τεχνητή Νοηµοσύνη) του Παν/µίου Carnegie Mellon της Αµερικής

Κ

άθε πρωί που ξυπνούσα για άλλη μια μέρα στο δημοτικό σχολείο - πολλές φορέs είναι αλήθεια απρόθυμα - άκουγά τους γονείς μου να μου λένε: «παιδί μου τα σχολικά χρόνια είναι τα καλύτερα!». Τώρα καταλαβαίνω ότι είχαν δίκιο. Στο 7ο δημοτικό σχολείο οι εμπειρίες μου μόνο ευχάριστες υπήρξαν. Αγάπη για τη μάθηση, γέλια, παιχνίδια, παρέες, ευχάριστο περιβάλλον, με έκαναν να νοιώθω το σχολείο δεύτερο σπίτι μου. Όλα αυτά αποτέλεσαν τη βάση για όσα ακολούθησαν στη ζωή μου. Εύχομαι η παράδοση της σωστής εκπαίδευσης στο αγαπημένο μου δημοτικό να συνεχίζεταικαι όλοι οι μαθητές να πάρουν τις γερές βάσεις που αξίζουν. Ευχαριστώ όλους τους δασκάλους μου και τους συμμαθητές μου για τα ευχάριστα χρόνια που πέρασα στο 7ο δημοτικό σχολείο και νοιώθω μεγάλη αγάπη για αυτούς στο μυαλό και την καρδιά μου. Μαρία Ευτ. Τσουρακάκη


94

Κ

άθε φορά που περπατάω έξω από το 7ο κοιτάζω πάντα με νοσταλγία το νεοκλασικό κτίριο και τον προαύλειο χώρο. Ακόμα και όταν περνάω με το αυτοκίνητο και κοιτάζω προς άλλη κατεύθυνση, έτσι, ασυναίσθητα, το κεφάλι μου στρέφεται έστω και για μια στιγμή προς το αυτό. Και πώς θα μπορούσα να κάνω διαφορετικά από τη στιγμή που μέσα σε αυτό το χώρο πέρασα έξι αξέχαστα χρόνια που χάραξαν τη ζωή μου; Τι να πρωτοθυμηθώ; Την καλύτερη δασκάλα που θα μπορούσε ποτέ κανείς να έχει, την κ. Αλεξάνδρα Κοντάκη Πλατάκη; Δίχως υπερβολή το ρητορικό αυτό ερώτημα αποτυπώνει το τι νιώθω για την κ. Αλεξάνδρα σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την αποφοίτηση μου από το 7ο. Αισθάνομαι απίστευτα τυχερός που μπόρεσα και είχα αυτή τη γυναίκα δασκάλα, μια γυναίκα με ταλέντο στη διδασκαλία, με παιδεία και ήθος καθώς και με αγάπη και στοργή για τους μαθητές της. Κύριο της προσόν από διδακτική άποψη ήταν η μεταδοτική της αγάπη για το διάβασμα αλλά και τα μηνύματα που μας περνούσε μέσα από τα κείμενα που μας διάβαζε, όπως την Ειρήνη του Αριστοφάνη, για αγάπη και εργατικότητα. Η θεατρική παράσταση που δώσαμε η οποία ήταν η δικιά μας εκδοχή της Ειρήνης του Αριστοφάνη, μας δίδαξε πολλά όπως την αξία της συνεργασίας αλλά και της σκληρής εργασίας που προκύπτει αβίαστα όταν αγαπάς αυτό που κάνεις. Η παράσταση είναι αναμφίβολα μια από τις πιο ευχάριστες παιδικές μου αναμνήσεις. Το σημαντικότερο όμως μάθημα που μου έδωσε η κ. Αλεξάνδρα δεν το παρέδωσε ποτέ στην αίθουσα και πιθανώς να μην το γνωρίζει ούτε η ίδια. Είναι η στάση ζωής που είχε. Κατάφερε και μετέτρεψε την οδύνη και τη θλίψη της για το χαμό του άντρα της που αγαπούσε (όποτε αναφερόταν σε αυτόν δάκρυζε, δεν έβγαλε ποτέ τα μαύρα για όσα χρόνια μας δίδασκε αλλά και δώριζε σε μαθητές βιβλία του κ. Φραγκίσκου Πλατάκη) σε δημιουργία και απέραντη αγάπη για τα παιδιά της και τους μαθητές της. Το μόνο που δεν κατάφερε στη δικιά μου περίπτωση, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε, ήταν να με μάθει να πίνω γάλα (ενδεικτικό του πώς εξατομικευμένα φρόντιζε για κάθε μαθητή της) μιας και ακόμα και σήμερα δεν το μπορώ. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη θλίψη που επικράτησε στο τμήμα όταν μάθαμε οτι θα αποχωριζόμασταν την κ. Αλεξάνδρα. Παρ'όλα αυτά και πάλι ως τμήμα φανήκαμε πολύ τυχεροί μιας και μας ανέλαβε ο κ. Χρήστος Λυκάκης. Ένας εξαίρετος δάσκαλος και άνθρωπος που όποτε τύχει και τον δω στο απέναντι πεζοδρόμιο - ακόμα και όταν βιάζομαι να πάω κάπου - περνάω αμέσως απέναντι για να τον χαιρετίσω και να του σφίξω το χέρι. Μέσα στο 7ο δημιούργησα πολλές φιλίες, συμπεριλαμβανομένης και της αδελφικής μου φιλίας με το Δημήτρη Τσαγκαράκη που είμαστε πλέον 20 χρόνια φίλοι αλλά και πολλές ευχάριστες αναμνήσεις που για οικονομία χαρτιού θα κρατήσω για το επόμενο λεύκωμα. Εύχομαι στο 7ο δημοτικό σχολείο να παραμείνει στους χαλεπούς καιρούς που έρχονται οχυρό αξιών και ευγενών αισθημάτων. Χαράλαμπος Ευτ. Τσουρακάκης


95

Έγγραφα της Κτιριακής «Οδύσσειας» Έγγαφα Λειτουργίας του Σχολείου

«Απ’ όλα τα έργα των ανθρώπων, πιο πολύ αγαπώ τα μεταχειρισμένα. ............................................ Φθαρμένα από τη χρήση των πολλών συχνά αλλαγμένα, καλυτερεύουνε το σχήμα και γίνονται πολύτιμα γιατί συχνά δοκιμάστηκαν...» Μπέρτολτ Μπρεχτ


96


97


98


99


100


101


102


103


104


105


106


107


108


109


110


111


112


113


114


115


116


117


118


119


120


121


122


123


124


125


126


127


128


129


130


131


132


Χρώµατα και µυρωδάτες λέξεις από τους τωρινούς µαθητές!

Το μικρό μου παιδί σοβαρή αταξία έκανε πάλι. Στο πεζούλι του σύμπαντος σκαρφάλωσε, σκούντησε με το χέρι του το κρεμασμένο στον τοίχο τ’ ουρανού κόκκινο πιάτο, κι έχυσε όλο το φως επάνω του. Κική Δημουλά


134


135

Α1


136

Α

υτό που ένιωσα απ’ την πρώτη στιγμή που κλήθηκα να διδάξω στο 7ο Δημοτικό Σχολείο ήταν ένα αίσθημα προσωπικής επαφής με την ιστορία αυτού του τόπου. Η αρχιτεκτονική του με

παρέπεμπε σε μια από τις πιο σπάνιες, δυστυχώς για τον τόπο μας, ευτυχισμένες στιγμές καλλιτεχνικής δημιουργίας. Το άρωμα που απέπνεε, οι εσωτερικοί του χώροι με διαβεβαίωναν για τη μακρά διάρκεια της ύπαρξης του μέσα στο χρόνο. Το να εργάζεται κανείς μέσα σ’ ένα τέτοιο χώρο του δίνει την αίσθηση ότι αγγίζει την ιστορία και τον επιφορτίζει με την ευθύνη να φανεί αντάξιός της. Μπιρλάκη Ειρήνη Δασκάλα Α1


137

Γαβαλά Ραφαέλλα-Ιωάννα

Γαρεφαλάκη Ιωάννα

Ζερβού Ζαφειρένια

Ζηδιανάκης Ευάγγελος

Κεφαλογιάννη Μαρία-Ελένη

Κόκκινος Νικόλαος

Λαγουδάκης Εμμανουήλ

Λίνο (Lino) Νικόλα (Nikola)

Ορφανού Νεφέλη

Παπαδάκης Ιωάννης

Σπυριδάκης Γεώργιος

Ταμιωλάκη Μαρία-Ευμορφία

Χρηστάκη Μαρίνα


138


139


140


141


142


143


144


145

Α2


146

Ε

ίμαι περήφανη που υπηρετώ στο 7ο Δημοτικό, γιατί δίνει το φως όχι μόνο στο μέλλον μα και στο παρελθόν.

Αθανασάκη Μαργαρίτα Δασκάλα της Α2 τάξης


147

Αποστολάκη Αλεξάνδρα

Αρχαύλη Χρυσή-Εφραιμία

Κασσωτάκη Ζαχαρένια

Καφούσης Κωνσταντίνος

Λιναράκη Ζωή

Μολλά Ιμπράμ Σουλεϊμάν Χασάν

Μπότης Μαθιουδάκης Παναγιώτης

Μυφταράγο Ανδρέας

Παρασκευοπούλου Ευφραιμία

Παχάκης Εμμανουήλ

Παχιαδάκη Ιωάννα

Τεκονάκης Άγγελος

Χριστοδουλάκη Ελένη


148


149


150


151


152


153


154


155

Β


156

Κ

άθε μέρα που έρχομαι στο σχολείο τα βήματά μου δεν τα κατευθύνει η επαγγελματική υποχρέωση, αλλά η αγάπη μου γι’ αυτό. Εδώ σ’ αυτό το χώρο έζησα και ζω το μισό χρόνο από τα τελευταία 10 χρόνια της ζωής μου. Εδώ φοίτησε ο γιος μου Αριστοτέλης, 16 χρονών σήμερα, και εδώ φοιτά στην Α’ τάξη η κόρη μου Μαρία - Ελένη. Είναι χαρά και τιμή μου που προσφέρω τις γνώσεις μου σ’ αυτό το σχολείο που έχει αυτή την ιστορία από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του με όλους αυτούς τους σπουδαίους ανθρώπους ποτ φοίτησαν σ΄αυτό. Γκούβερη Ντίνα Δασκάλα Β1


157

Βαρδαβά Μιχαέλα

Βλαχοδήμος Ιωάννης

Ζερβός Παντελεήμων

Καλουρή Βασιλική

Κυδωνάκη Εμμανουέλα

Λαδουκάκη Ουρανία

Λιάσκος Σεραφείμ

Λίκο Μαρινέλλα

Μενάι Κλάρα

Μολλά Ιμπράμ Σουλεϊμάν Αλί

Πανταλού Μαρία

Ρολί Αμαρίλντο

Στειακάκης Παντελεήμων

Τζόνσον Δέσποινα

Τζωρτζοπούλου Ελευθερία

Χανιώτης Θεόδωρος-Νικόλαος


158


159


160


161


162


163


164


165


166


167

Γ1


168

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Κάθε μέρα προσπάθεια, γνώσεις και γλυκά χαμόγελα Ειρήνη Λίτινα Δασκάλα Γ1


169

Αγαπάκης Γεώργιος

Γκριγκοριάν Αναΐτ

Καλέμι Μισλούμ

Καλλιγιαννάκης Παναγιώτης

Κουρτικάκη Ελεωνόρα

Λιοπυράκης Εμμανουήλ

Μακριδάκη Ρενάτα

Νικηταράς Εμμανουήλ

Πλατύρραχου Χαρά

Ποπέσκου Μαρία-Αγγελική

Σπυριδάκη Καλλιόπη

Ταμιωλάκη Μαρία-Εμμανουέλα

Χαλκιαδάκης Μιχαήλ


170


171


172


173


174


175


176


177

Γ2


178

Η ΜΕΤΑΘΕΣΗ

Μ

ετάθεση εζήτησα στο έβδοδο σχολείο, με σήμα του το φοίνικα και Έλλης διδασκαλείο. Μετάθεση εζήτησα και δε θα την αλλάξω, δασκάλους και διευθυντή δε θα τους ανταλλάξω. Μετάθεση εζήτησα και δεν το μετανιώνω, μιας και το έβδομο κρατεί όνομα μες στο χρόνο. Μετάθεση εζήτησα κι εκεί θα παραμείνω, μέσα στις τάξεις τις παλιές τη συμβουλή μου

δίνω. Έλλη Βιβλιοθήκη Δάσκαλοι Όρεξη Μαθητές Ομαδικότητα Συνεργασία Χρόνια Ολοήμερο Λαγουδιανάκης Ειδικό Ιστορία Όραμα Κυριαζή Χρυσάνθη Δασκάλα Γ2


179

Ανδρουλάκης Γεώργιος

Βαντάρδα Γλέντις

Κόκκινος Χάρης

Κορναράκη Μαρία

Κουφαλιτάκη Μαρία

Ματθαιάκη Νικολέτα

Μπαλτζής Νεκτάριος

Μυφταράγο Πάολα

Ρόκου Αγγελική

Στριλιγκά Ευγενία

Τεκονάκη Δέσποινα

Τεκονάκης Εμμανουήλ

Τεκονάκης Κωνσταντίνος

Χριστοφοράκη Μαρία


180


181


182


183


184


185


186


187

∆1


188

Γ

ια να απλώσουμε τα φτερά μας θα πρέπει να γνωρίζουμε τις ρίζες. Έχει διαφορετικό άρωμα η ιστορία του σχολείου μας. « Ευχαριστώ το διευθυντή μου κ. Κωστή Λαγουδιανάκη, που γνωρίζοντας καλά πόση δύναμη κρύβει ένα βιβλίο, έσκυψε με περίσσια φροντίδα για να μας ταξιδέψει στο παρελθόν. Εικόνες και λόγια που μας θυμίζουν πόσο σημαντική είναι η παρακαταθήκη που αφήνουμε». Κατερίνα Παπαδάκη - Γάρου Δασκάλα Δ1


189

Ανδρουλάκης Εμμανουήλ

Αντωνακάκη Μαρία

Βασιλειάδη Μαρία-Άννα

Βεργάκης Ιωάννης-Κύριλλος

Καβουσανάκης Γεώργιος

Κουμιανάκη Δήμητρα

Λιναράκη Άρτεμις

Μυφταράγο Κασάντρα

Ξυλούρης Ιωάννης

Παπαδογιαννάκη Μαρία-Ελευθερία

Πολίτη Δέσποινα-Γεωργία

Ράντζα Ντενίσα

Σεβαστάκης Ιωάννης

Χουρδάκης Χαράλαμπος


190


191


192


193


194


195


196


197

∆2


198

ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ 7ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ή

ταν ένα πρωινό του Σεπτέμβρη του ’99, όταν δειλά δειλά έκανα τα πρώτα μου βήματα στον προαύλιο χώρο του 7ου Δημοτικού Σχολείου, στη Λεωφόρο Κνωσσού, το σχολείο με τον επιβλητικό φοίνικα. Είχα τοποθετηθεί στο ολοήμερο τμήμα του σχολείου, μετά από μετάθεση που πήρα από το 6/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Ζωνιανών. Ήμουν φοβισμένη, δειλή γιατί δεν ήξερα τι θα συναντήσω στο νέο μου σχολείο. Όλα ήταν άγνωστα για μένα, το περιβάλλον, οι συνάδελφοι, τα πάντα. Όμως πέρασα την πόρτα αυτού του σχολείου και βρήκα συναδέλφους ζεστούς, φιλικούς, ανθρώπινους, οι οποίοι προσπάθησαν και με έβαλαν στη ζεστή τους παρέα, κάνοντάς με να καταλάβω ότι όλοι μαζί μπορούμε να καταφέρουμε υπέροχα πράγματα. Από τότε και για έντεκα ολόκληρα χρόνια, υπηρετώ σ’ αυτό το σχολείο και προσπαθώ καθημερινά να δώσω τον καλύτερό μου εαυτό και σαν άνθρωπος και σαν εκπαιδευτικός. Αγαπώ τη δουλειά μου, τα παιδιά, τους συναδέλφους μου, μα πάνω απ’ όλα αγαπώ το χώρο του σχολείου μου. Νιώθω ότι έχω δεθεί μαζί του. Είναι ένα κτίριο με μεγάλη ιστορία, με μεγάλες και μικρές αίθουσες, χοντρούς τοίχους, ψηλά παράθυρα, κεραμιδένια στέγη και ένα επιβλητικό φοίνικα που ως και πριν μερικές μέρες κοσμούσε τον προαύλιο χώρο του. Ένα κτίριο που έχει φιλοξενήσει προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών. Νιώθω τυχερή που εργάζομαι σ’ αυτό το χώρο με την τόσο μεγάλη ιστορία και που αξίζει το σεβασμό όλων μας. Στο χώρο αυτό όλοι μας, εκπαιδευτικοί, παιδιά, γονείς, ο διευθυντής του σχολείου, δίνουμε καθημερινά την προσωπική μας μάχη για καλύτερη παιδεία, μάθηση, εκπαίδευση, διαπαιδαγώγηση. Όλοι μας πάντα σε πνεύμα συνεργασίας, αλληλοβοήθειας και αλληλοκατανόησης, προσπαθούμε να δώσουμε τα εφόδια που χρειάζονται οι αυριανοί πολίτες αυτής της χώρας, σεβόμενοι το χώρο αυτό που ζούμε και εργαζόμαστε με την τόσο μεγάλη ιστορία. Με τιμή Δήμητρα Σκαφίδα Δασκάλα Δ2


199

Αποστολάκη Αικατερίνη

Βαρβεράκης Μαρίνος

Γαρεφαλάκη Χρυσή

Κυδωνάκη Φλώρα

Μανωλιά Ελένη

Μολλά Ιμπράμ Σουλεϊμάν Αχμέτ

Ντράλο Σάρα

Παπαδάκης Μιχαήλ

Προμπονά Ευθυμία

Σπυριδάκης-Ξανθόπουλος Μιχαήλ

Τουτουδάκη Ζαχαρούλα-Ραφαέλα


200


201


202


203


204


205


206


207

Ε1


208

Έ

να σχολείο με ιστορία και παράδοση, περιπλανώμενο σαν τους «νομάδες της ζωής», αφού ακόμη και σήμερα δεν διαθέτει δικό του κτίριο. Σήμερα βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών κεντρικών λεωφόρων της πόλης μας.

Αίθουσες μικρές, ακατάλληλες θα έλεγα, που θυμίζουν κλουβιά, τις πόρτες των οποίων κρατεί ανοιχτές η πνευματική ελευθερία. «Σήμα κατατεθέν» ένας τεράστιος φοίνικας, που τώρα δεν υπάρχει πια. Το γνώρισα για πρώτη φορά πριν από είκοσι περίπου χρόνια, όταν έκανα συνδικαλιστική ενημέρωση στους συναδέλφους μου εκ μέρους του διδασκαλικού συλλόγου. Αργότερα βρέθηκα να υπηρετώ σ’ αυτό ως αποσπασμένος δάσκαλος και κατόπιν με οργανική θέση. Πόλος έλξης «παλαιόθεν» για εγγραφές απ’ όλη την πόλη του Ηρακλείου. Γενεσιουργός αιτία «το καλό όνομα». Ευτυχής συγκυρία και η φοίτηση του δικού μου παιδιού στο 7ο Δημοτικό, το οποίο συνεχίζει να βαδίζει στη λεωφόρο της δημιουργίας και της προόδου.

Κανάκης Γιώργος Δάσκαλος Ε1


209

Αλεξάκης Κωνσταντίνος

Βαρδαβά Χαρίκλεια

Δούση Νικολέττα

Λογοθέτη Ευαγγελία

Μαρκάκη Ναυσικά

Μολλά Ιμπραήμ Χούλια

Νιωτάκης Εμμανουήλ

Ποπέσκου Σύλβια

Σπυριδάκη Αφροδίτη

Σπυριδάκη-Ξανθοπούλου Ειρήνη

Σφακιανάκη Στυλιανή

Ταμπακάκης Αλέξανδρος

Ταμπακάκης Γεώργιος

Ταμπακάκης Ελευθέριος

Χριστοδουλάκη Σαβίνα

Ψαράκης Βασίλειος


210


211


212


213


214


215


216


217


218


219

Ε2


220

7ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Μ

ε καλοδέχτηκε Άλλος μικρόκοσμος Αύρα του χθες Ματιά στο σήμερα Βήματα ολόισια στο μέλλον. Ήρθα για να μείνω... Μαρία Στ. Κτιστάκη Δασκάλα Ε2


221

Ανανικίδης Παναγιώτης

Βάθι Ντονάλντο

Βασιλάκη Ναταλία

Κουτσάκη Ειρήνη

Κυριακάκης Αντώνιος

Λιόγκας Θεοχάρης

Μαθιουδάκη Ιωάννα

Ματθαιάκη Σοφία

Μουλακάκη Αγάπη

Ρόκου Αικατερίνη

Στριλιγκά Αικατερίνη

Τυλιανάκη Μαρία-Αριστέα

Χανιώτη Ευστρατία


222


223


224


225


226


227


228


229

Στ 1


230

20

χρόνια πριν πέρασα κι εγώ την πόρτα του 7ου Δημ. Σχολείου, όπως τα πρωτάκια, με πολλά ερωτηματικά και αγωνία, μπορώ να πω, (ήταν ειδικές συνθήκες), για το τι θα συναντούσα. Πολύ γρήγορα οι φόβοι, η ανασφάλεια και η αγωνία εξαφανίστηκαν. Συνάντησα ανθρώπους, που από την πρώτη στιγμή στάθηκαν κοντά μου με αγάπη. Δεν τους ξεχνώ. Στο πρόσωπο των σημερινών συναδέλφων μου χαιρετώ και ευχαριστώ όλους όσους συνάντησα, από την πρώτη ημέρα του διορισμού μου, έως σήμερα. Είναι πολύ σημαντικό να ζεις και να εργάζεσαι ανάμεσα σ’ ανθρώπους που σ’ αγαπούν και σ’ εκτιμούν και γω αυτό το ‘νιωσα. Ένα μεγάλο ευχαριστώ οφείλω στους γονείς για την εμπιστοσύνη, την εκτίμηση, τη συμπαράσταση, το σεβασμό και την αγάπη, με την οποία με περιέβαλλαν όλ’ αυτά τα χρόνια. Η σχέση μου με το 7ο Δημ. Σχολείο δεν είναι μόνο επαγγελματική. Είναι και προσωπική. Εδώ πήραν τις πρώτες γνώσεις και τα δικά μου παιδιά, τα οποία επίσης ευχαριστώ, γιατί πρόσφεραν στην προσωπικότητά μου κάνοντάς με καλλίτερο άνθρωπο και δασκάλα. Τελευταίους στό χαρτί, αλλά σε μια άκρως ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου, αφήνω ΟΛΟΥΣ τους μαθητές μου. Τους χαιρετώ και τους ευχαριστώ για την αγάπη, το σεβασμό, τη ζωντάνια, το χαμόγελο, τη συγκίνηση και την αγκαλιά που μου έδωσαν. Μέσα σ’ αυτό το χώρο του σχολείου προσπάθησα να δώσω όσα μπορούσα περισσότερα. Έκανα κατάθεση ψυχής, ενέργειας, ζωής, αγάπης αλλά να είστε σίγουροι ότι φεύγοντας παίρνω πολλά περισσότερα. Χάρη σ’ αυτά τα παιδιά διατηρώ την παιδικότητα και τη ζωντάνια του παιδιού, που όλοι κρύβομε μέσα μας. Στοιχεία για τα οποία δεν αντισταθμίζονται οι αργίες και οι διακοπές, που όλοι κάνουν λόγο γι’ αυτές. Τώρα, λοιπόν, που τα χρόνια πέρασαν, πρέπει ν’ αποχωρήσω με πολλή λύπη αλλά κι ευγνωμοσύνη για όλ’ αυτά που έζησα και πήρα απ’ αυτόν τον υπέροχο, για μένα, χώρο του σχολείου και επίσης να ζητήσω συγγνώμη αν για κάποιο λόγο, έστω και άθελά μου μπορεί κάποιον να στεναχώρησα. Μαρία Περάκη Δασκάλα Στ1


231

Αδαμάκη Γεωργία

Βαρβεράκη Ραφαέλα

Βίλα Αναστασία

Γουμενάκης Ιωάννης

Δασκαλάκης Γεώργιος

Ζααλούκ Ιωσήφ

Κώτση Παυλίνα-Χριστίνα

Μασαούτη Γεωργία

Παρασύρη Γεωργία

Σταματάκη Άννα

Στρατάκης Κωνσταντίνος

Ταχιράι Διμίτρι

Τυλιανάκης Αντώνιος


232


233


234


235


236


237


238


239

Στ 2


240

Εδώ Βρήκα Δασκάλους Ομαδικούς Μαθητές Όρεξη Δημιουργία Ηρεμία Μάθηση Ομαλότητα Τάξη Ικανότητα Και Ομορφιά Ξυδούς Μανόλης Δάσκαλος ΣΤ2


241

Αρβελάκη Κυριακή

Αρσόβ Γκεννάντι

Βαρκαράκη Δανιέλα-Μαρία

Κούρτι Βαλάντης

Μαματζάκη Μαρία-Αικατερίνη

Μαυροκουκουλάκης Οδυσσέας

Μουλακάκης Κυριάκος

Μπαλαλής Μιχαήλ

Μπλούγκαρη Βασιλική

Μυφταράγο Μαμαϊκέλ

Περάκης Μιχαήλ

Στειακάκη Βικτωρία

Χριστοφοράκης Νικόλαος


242


243


244


245


246


247


248


249

Νοσταλγικές σκέψεις για ένα σχολείο ζωής

Θ

υμάμαι σαν να’ ταν χτες κι όμως έχουν περάσει περίπου 10 χρόνια, από τότε που τοποθετήθηκα οργανικά στο 7ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου, για να υπηρετήσω ως καθηγήτρια Μουσικής. Η αγωνία μου ήταν μεγάλη, καθώς δεν γνώριζα τι θα συναντούσα. Ένιωσα όμως ανακούφιση κι ένθουσιασμό, στη θέα του πανέμορφου νεοκλασικού κτιρίου και του υπέροχου φοίνικα, που δέσποζε επιβλητικός στο προαύλιο του σχολείου. Ο διευθυντής και οι συνάδελφοι με καλοδέχτηκαν κα με ξενάγησαν στο χώρο του σχολείου. Τ�� κτίριο όπου στεγάζεται το 7ο Δημοτικο Σχολείο Ηρακλείου βρίσκεται στη λεωφόρο Κνωσού 1 και είναι διώροφο, με αίθουσες μικρές, αλλά ευάερες και ευήλιες. Δεν προοριζόταν αρχικά για σχολική στέγη, καθώς είχε χρησιμοποιηθεί ως Ναυτική Σχολή κι αργότερα ως Φυτοπαθολογικό Εργαστήριο. Στις μέρες μας το σχολείο είναι 12/θέσιο, με 150 περίπου μαθητές και λειτουργεί επίσης και ως ολοήμερο. Συστεγάζεται με το 1ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο και το 16ο Νηπιαγωγείο. Μια συστέγαση που δεν δημιούργησε ποτέ προβλήματα, αντιθέτως οδήγησε σε στενή συνεργασία δασκάλων, γονέων και μαθητών. Τα χρόνια κυλούσαν γρήγορα, ευχάριστα και δημιουργικά. Με την καλή διάθεση του Δ/ντή του σχολείου και του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων δημιουργήθηκε η αίθουσα Μουσικής με τον απαραίτητο εξοπλισμό. Ένας κατάλληλος χώρος, όπου οι μαθητές έρχονται σ’ επαφή με το μαγευτικό κόσμο της μουσικής, εκφράζονται και κοινωνικοποιούνται μέσα απ’ το ομαδικό τραγούδι και τα οργανικά σύνολα. Η χορωδία του σχολείου συμμετείχε κατά καιρούς σε διάφορες μουσικές εκδηλώσεις, που ήταν αφιερώματα σε μεγάλους συνθέτες, όπως: ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίκης Θεοδωράκης, κ.ά. Τα τελευταία χρόνια, το σχολείο μας οργανώνει μαθητικές εκδηλώσεις, με τη λήξη της σχολικής χρονιάς, οι οποίες είναι ανοιχτές για το κοινό του Ηρακλείου και γίνονται στο χώρο στου Θεατρικού Σταθμού. Όλες αυτές οι υπέροχες εκδηλώσεις φέρουν την υπογραφή του εξαίρετου ταλαντούχου μαντιναδολόγου και Δ/ντή του σχολείου κ. Κωστή Λαγουδιανάκη, που με το υψηλό ήθος, την ανθρωπιά και την εργατικότητά του έγινε αγαπητός απ’ όλους εμάς, τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές. Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω το 7ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου και τους εκπαιδευτικούς του, που δέχτηκαν στη θερμή τους αγκάλη τα παιδιά μου, το γιο μου Μανόλη και την κόρη μου Γεωργία, φώτισαν το νου και τη σκέψη τους και τους οδήγησαν στο δρόμο της γνώσης και της αρετής. Εύχομαι απ' τα βάθη της καρδιάς μου, να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με υγεία και χαρά στο χώρο του σχολείου και να προσφέρουμε στους μαθητές μας τα απαραίτητα εφόδια για τη μελλοντική πορεία της ζωής τους, έτσι ώστε να προοδεύσουν στην κοινωνία. Με εκτίμη και σεβασμό η εκπαιδευτικός Μουσικής του 7ου Δημ/κού Σχ. Ηρακλείου κ. Νίκη Μακράκη


250

Μ

ου ζητήθηκε να συνδράμω κι εγώ συγγραφικά σαν εκπαιδευτικός του 7ου Δημοτικού Σχολείου.Τι να γράψεις για κάτι άψυχο; Ένα κτίριο είναι, που όμως κάθε πρωί γίνεται ο πιο ζωναντός ιστός της ζωής. Πνεύμονας ζωής για το πνεύμα και την ψυχή, τόσο των μαθητών όσο και των ανθρώπων που δίνουμε καθημερινά την ψυχή μας μέσα σ’ αυτό το κτίριο. Ζωντανεύει στις 7.30 περίπου και παραμένει ζωντανό ως τις 4.00 κάθε μέρα. Στέκεται ευλαβικά μες στη χειμερία νάρκη του κάθε διακοπές Χριστουγέννων και Πάσχα, μα και το καλοκαίρι και περιμένει να το ξυπνήσουν οι παιδικές φωνές. Ήταν και είναι αφετηρία της πνευματικής αφύπνισης τόσων και τόσων μαθητών. Μερικοί διακρίθηκαν στο πανελλήνιο, άλλοι διαπρέπουν στην καθημερινότητά τους. Όταν πήγα πριν 3 διδακτικά χρόνια ένιωθα «κουμπωμένη», όπως γίνεται με κάθε αλλαγή εργασιακού χώρου. Τώρα όμως νιώθω κομμάτι του χώρου αυτού όσο και των ανθρώπων του. Έχουμε τις εντάσεις μας μα και τις χαρές μας και τα αναζητώ όταν περάσουν μέρες χωρίς αυτό. Είναι ένα σπιτικό μας κι αυτό με τα ζεστασιά και τη θαλπωρή του.

Τρουλινού Κλαούντια Γυμνάστρια


251

Σ

«

ε ποιο σχολείο είσαι δάσκαλος, Στέλιο;» με ρωτούν. «Στο 7ο Δημοτικό, με το φοίνικα στην αυλή, δίπλα στην Όαση», τους απαντώ με καμάρι.

Ωραίο Σχολείο Ωραίος Διευθυντής Ωραίοι Δάσκαλοι Ωραίοι Γονείς Μα πάνω απ’ όλα Ωραία παιδιά!!! Έτσι είμαστε εμείς στο Έβδομο Στέλιος Καρκανάκης Δάσκαλος Ολοήμερου


252

Έ

να κτίριο με κεραμίδια λουσμένο στον φθινοπωρινό ήλιο, ένας επιβλητικός φοίνικας και δεκάδες πιτσιρίκια να τρέχουν προς το μέρος μου ενθουσιασμένα που έβλεπαν μια τόσο νέα δασκάλα ανάμεσά τους... Αυτήν την εικόνα συγκράτησε η 22χρονη μνήμη μου από την πρώτη μου είσοδο στην αυλή του 7ου Δημοτικού. Όντας το νεότερο μέλος του Συλλόγου για πάρα πολλά χρόνια είχα την τύχη να συναναστραφώ με άτομα που με την πείρα τους με καθοδήγησαν, ελπίζω σωστά, στα βήματά μου στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Το κοινό στοιχείο όλων ήταν το πόσο εκτιμούσαν το σχολείο, τους γονείς, τα παιδιά. Το 7ο Δημοτικό υπήρξε ένα από τα πιο προβεβλημένα σχολεία της εποχής που εγώ διορίστηκα εκεί με εξαίρετη φήμη ως προς το έργο των δασκάλων και τις επιδόσεις των μαθητών... Η σχεδόν ταυτόχρονη απώλεια του εμβληματικού φοίνικα και η έκδοση αυτού του βιβλίου σηματοδοτούν για μένα το τέλος μιας εποχής, ενός κύκλου ζωής, που απαθανατίζεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου χάρις στις άοκνες προσπάθειες του Διευθυντή μας Κωστή Λαγουδιανάκη. Ελπίζω και εύχομαι ο επόμενος κύκλος ζωής να είναι το ίδιο παραγωγικός και αξιόλογος. Στρατάκη Μαρία Εκπ/κός Αγγλικών


253

∆ιδακτικό Προσωπικό Β΄ Χριστιανικού Παρθεναγωγείου και 7ου ∆ηµοτικού Σχολείου

ΘΕΡΜΗ ΕΥΧΗ Θερμή ευχή, εγγονούλα, και σε όλα του κόσμου τα αιθέρια πλάσματα, σαν κι εσένα, θ’ αφήσω, έναν κόσμο θεσπέσιο να γνωρίσετε, φως μου, κι ας είν’ η στερνή μου χαρά, πριν τα μάτια μου κλείσω. Ηρακλής Βουλγαράκης Από το βιβλίο «Δημοπρατήριο αισθημάτων»


254


255

Α

πό τα υπάρχοντα αρχεία τα οποία διατηρούνται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους δεν προκύπτουν τα ονόματα του διδακτικού προσωπικού,παρά μόνο τα ονόματα των Διευθυντριών και των Διευθυντών που υπογράφουν το κλείσιμο του σχολ. έτους και σε ορισμένες περιπτώσεις διακρίνονται και οι υπογραφές των διδασκόντων. Παραθέτουμε τα σχετικά πρωτότυπα έγγραφα.

ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 1899-1964


256


257


258


259

ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 1966-67 ΕΩΣ 2009-10 1966-67 Αγλούπα Αθηνά,Δ/ντρια Κυριακάκης Εμμανουήλ Σπυριδάκη Ευρυδίκη Συμιακάκη Ευαγγελία Σωμαράκης Χριστόφορος Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης

1972-73 Αλεξάκης Μιχαήλ, Δ/ντής Θυμάκη Αγάπη Καφετζάκη Αικατερίνη Κυριακάκης Εμμανουήλ Μπιτζαράκη Καλλιόπη Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης

1967-68 Αγλούπα Αθηνά,Δ/ντρια Κυριακάκης Εμμανουήλ Σπυριδάκη Ευρυδίκη Συμιακάκη Ευαγγελία Σωμαράκης Χριστόφορος Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης

1973-74 Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης, Δ/ντής Θυμάκη Αγάπη Καφετζάκη Αικατερίνη Κυριακάκης Εμμανουήλ Μπιτζαράκη Καλλιόπη

1968-69 Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης, Δ/ντής Ζερβουδάκη Σοφία Κυριακάκης Εμμανουήλ Μαστρογιωργάκης Εμμανουήλ Μεϊμαράκη Θεοδώρα Σπυριδάκη Ευρυδίκη 1969-70 Παπαγιαννάκης Ευστάθιος, Δ/ντής Ζερβουδάκη Σοφία Μαστρογιωργάκης Εμμανουήλ Μεϊμαράκη Θεοδώρα Σωμαράκης Χριστόφορος Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης 1970-71 Παπαγιαννάκης Ευστάθιος, Δ/ντής Ζερβουδάκη Σοφία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Τιτάκη Ελένη Σωμαράκης Χριστόφορος Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης 1971-72 Δασκαλάκη Μαρία, Δ/ντρια Θυμάκη Αγάπη Καφετζάκη Αικατερίνη Μπιτζαράκη Καλλιόπη Φραγκιαδάκης Βασίλειος Φραγκιαδουλάκης Ιωάννης

1974-75 Σταματάκης Κων/νος, Δ/ντής Βουλγαράκης Ηρακλής Καφετζάκη Αικατερίνη Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος 1975-76 Κυριακάκης Νικόλαος, Δ/ντής Βουλγαράκης Ηρακλής Καφετζάκη Αικατερίνη Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος 1976-77 Κυριακάκης Νικόλαος, Δ/ντής Βουλγαράκης Ηρακλής Καφετζάκη Αικατερίνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος 1977-78 Κυριακάκης Νικόλαος, Δ/ντής Ζαχαριουδάκης Ευτύχιος Καφετζάκη Αικατερίνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος 1978-79 Κυριακάκης Νικόλαος, Δ/ντής Καπετανάκη Αικατερίνη


260

Κοντάκη Αλεξάνδρα Κορνάρου Ειρήνη Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Οικονομάκης Φραγκίσκος 1979-80 Κρομμυδάκη Ελένη, Δ/ντρια Κοντάκη Αλεξάνδρα Λουμπούνης Κων/νος Μαυρομανωλ΄κης Νικόλαος Μπαμπιωνιτάκη Θεοδοσία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος 1980-81 Καρτεράκης Γεώργιος, Δ/ντής Ανδριανάκη Ασπασία Κοντάκη Αλεξάνδρα Μηλιαράκη Ελευθερία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Χρηστάκης Ιωάννης 1981-82 Καρτεράκης Γεώργιος, Δ/ντής Ανδριανάκη Ασπασία Κοντάκη Αλεξάνδρα Μακράκης Κων/νος Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Πετράκη Ευαγγελία 1982-83 Καρτεράκης Γεώργιος, Δ/ντής Ανδριανάκη Ασπασία Καφετζάκη Αικατερίνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μακράκης Κων/νος Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Χρηστάκης Ιωάννης 1983-84 Οικονομάκης Φραγκίσκος, Δ/ντής Καφετζάκη Αικατερίνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μακράκης Κων/νος Μπενέτου Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος

Πλατάκη Ισμήνη Σταύρου Μαρουλίτσα Χρηστάκης Ιωάννης 1984-85 Ανδρονά Ζαχαρένια, Δ/ντρια ως 31-12-84 Στρατάκης Ζαχαρίας ,Δ/ντής από 1-1-85 Βουρεξάκης Κων/νος Καφετζάκη Αικατερίνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μακράκης Κων/νος Μπενέτου Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Μπενέτου Μαρία 1985-86 Χρονάκη Μαρία, Δ/ντρια Αλεξάκης Ευστράτιος Βουλγαρίδου Ευαγγελία Καφετζάκη Αικατερίνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μακράκης Κων/νος Μπενέτου Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Στρατάκης Ζαχαρίας 1986-87 Τσαγκαράκης Γεώργιος, Δ/ντής Βελεγράκης Κων/νος, Υπ/ντής Αντωνογιαννάκη Ειρήνη Καλαθάκη Καλλιόπη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μακράκης Κων/νος Μανιού Ελευθερία Μπενέτου Μαρία Νικολακάκης Φρίξος Σακκαδάκη Δέσποινα Χουλάκη Ευαγγελία 1987-88 Τσαγκαράκης Γεώργιος, Δ/ντής Βελεγράκης Κων/νος,Υπ/ντής Αντωνογιαννάκη Ειρήνη Γερογιαννάκης Νικόλαος Καλαθάκη Καλλιόπη Μαυράκη Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Παπαδούδη Αθανασία


261

Παπαμαστοράκη Νίκη Ψαθάκης Ιωάννης 1988-89 Τσαγκα��άκης Γεώργιος, Δ/ντής Βελεγράκης Κων/νος, Υπ/ντής Αντωνογιαννάκη Ειρήνη Γερογιαννάκης Νικόλαος Καλαθάκη Καλλιόπη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μαυράκη Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Παπαμαστοράκη Νίκη Χρυσουλάκη ΄Αννα 1989-90 Τσαγκαράκης Γεώργιος, Δ/ντής Βελεγράκης Κων/νος, Υπ/ντής Αντωνογιαννάκη Ειρήνη Γερογιαννάκης Νικόλαος Καλαθάκη Καλλιόπη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μαυράκη Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Χρυσουλάκη ΄Αννα Ψαθάκης Ιωάννης 1990-91 Βελεγράκης Κων/νος, Δ/ντής Χουρδάκης Μιχαήλ, Υπ/ντής Γαλανάκης Ιωάννης Γερογιαννάκης Νικόλαος Καλαθάκη Καλλιόπη Κοντάκη Αλεξάνδρα Μαυράκη Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Νικολακάκης Φρίξος Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Χρυσουλάκη ΄Αννα Ψαθάκης Ιωάννης 1991-92 Βελεγράκης Κων/νος, Δ/ντής Χουρδάκης Μιχαήλ,Υπ/ντής Ανδρουλάκη Μαρία Γαλανάκης Ιωάννης

Γερογιαννάκης Νικόλαος Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Μπιτζαράκη Καλλιόπη Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Χρυσουλάκη ΄Αννα 1992-93 Σφακιανάκης Ηλίας, Δ/ντής Χουρδάκης Μιχαήλ,Υπ/ντής Γαλανάκης Ιωάννης Γερογιαννάκης Νικόλαος Καρατσάλης Πρόδρομος Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Χρυσουλάκη ΄Αννα Ψαθάκης Ιωάννης 1993-94 Σφακιανάκης Ηλίας, Δ/ντής Χουρδάκης Μιχαήλ,Υπ/ντής Γαλανάκης Ιωάννης Ζαχαριουδάκη Μαρία Καλύβας Εμμανουήλ Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Σαϊτάκης Μιχαήλ Χρυσουλάκη ΄Αννα Χρυσουλάκης Μιχαήλ Ψαθάκης Ιωάννης 1994-95 Σφακιανάκης Ηλίας, Δ/ντής Ψαθάκης Ιωάννης,Υπ/ντής Γαλανάκης Ιωάννης Καρατσάλης Πρόδρομος Κασαπάκη Στέλα Κερασιώτη Ειρήνη Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος


262

Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Σαρλή Πηνελόπη Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Χατζάκη Σοφία Χουρδάκης Μιχαήλ Χρυσουλάκης Μιχαήλ 1995-96 Σφακιανάκης Ηλίας, Δ/ντής Ψαθάκης Ιωάννης,Υπ/ντής Βελεγράκης Στυλιανός Γαλανάκης Ιωάννης Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Χατζάκη Σοφία Χουρδάκης Μιχαήλ Χρυσουλάκης Μιχαήλ 1996-97 Ψαθάκης Ιωάννης, Δ/ντής Χουρδάκης Μιχαήλ, Υπ/ντής Βελεγράκης Στυλιανός Γαλανάκης Ιωάννης Κανάκης Γεώργιος Κασαπάκη Στέλα Κασαπίδης Δημήτριος(Γυμναστική) Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Χατζάκη Σοφία Χουρδάκης Γεώργιος Χρυσουλάκης Μιχαήλ 1997-98 Ψαθάκης Ιωάννης, Δ/ντής Χουρδάκης Μιχαήλ, Υπ/ντής Βελεγράκης Στυλιανός Γαλανάκης Ιωάννης Ζάρρα Μαρία Κανάκης Γεώργιος Κασαπάκη Στέλα

Κοντάκη Αλεξάνδρα Κτιστάκη Φεβρωνία Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Ποζίδου Μαρία(Γυμναστική) Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Χουρδάκης Γεώργιος 1998-99 Καλύβας Εμμανουήλ, Δ/ντής Βελεγράκης Στυλιανός, Υπ/ντής Βαρδουλάκη Ευαγγελία Διαμαντούλη Ευθυμία Ζαχαριουδάκη Μαρία Κανάκης Γεώργιος Καρβουναράκης Μιχαήλ Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Μήτσα Ζωή(Γυμναστική) Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Ψαθάκης Ιωάννης 1999-2000 Καλύβας Εμμανουήλ, Δ/ντής Βελεγράκης Στυλιανός, Υπ/ντής Γκούβερη Κων/ντία Γυπαράκη Μαρία (Δημιουργικές δραστηριότητες) Διαμαντούλη Ευθυμία Ζαχαριουδάκη Μαρία Κανάκης Γεώργιος Καρβουναράκης Μιχαήλ Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Παππά Σύλβια (Αγγλική Γλώσσα) Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα(Δημιουργικές δραστηριότητες) Τζακωνιάτου Στυλιανή (Γυμναστική) Φραγκάκης Δημήτριος(Δημιουργικές δραστηριότητες) Ψαθάκης Ιωάννης 2000-01 Βελεγράκης Στυλιανός, Δ/ντής


263

Αυγενάκη Μαλαματένια Ζάρρα Μαρία Ζαχαριουδάκη Μαρία Θεοφιλάκη Ελένη(Γυμναστική) Κανάκης Γεώργιος Καρβουναράκης Μιχαήλ Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Λυκάκης Χρήστος Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μαυράκη Μαρία Παπαμαστοράκη Νίκη Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα (διευρυμένο ωράριο) Στρατάκη Μαρία(Αγγλική Γλώσσα) Φραγκάκης Δημήτριος Ψαθάκης Ιωάννης 2001-02 Βελεγράκης Στυλιανός, Δ/ντής Λυκάκης Χρήστος,Υπ/ντής Αυγενάκη Μαλαματένια Αυγενάκη Ευγενία Γκούβερη Ντίνα Ζαχαριουδάκη Μαρία Κανάκης Γεώργιος Καρκανάκης Στυλιανός Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Κρασανάκη Μαρία (Γυμναστική) Κυριαζή Χρυσάνθη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μάντζαρη Αγγελική (διευρυμένο ωράριο) Μαράκη Στέλα(διευρυμένο ωράριο) Μαυράκη Μαρία Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα (διευρυμένο ωράριο) Στρατάκη Μαρία(Αγγλική Γλώσσα) Φραγκάκης Δημήτριος 2002-03 Χουρδάκης Γεώργιος. Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αυγενάκη Ευγενία Αυγενάκη Μαλαματένια Βελεγράκης Στυλιανός Γκούβερη Κων/ντία Διαμαντούλη Ευθυμία Καρκανάκης Στυλιανός (Ολοήμερο) Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα

Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μαυράκη Μαρία Ξυραφάκη Βικτωρία (Φυσική Αγωγή) Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Περλέγκα Κων/να Σκαφίδα Δήμητρα (Ολοήμερο) Στρατάκη Μαρία(Αγγλική Γλώσσα) 2003-04 Χουρδάκης Γεώργιος. Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αυγενάκη Ευγενία Βαρδουλάκη Ευαγγελία Βελεγράκης Στυλιανός Γενιτσαρίδου Καλλιόπη Διαμαντούλη Ευθυμία Καρκανάκης Στυλιανός Κασαπάκη Στέλα Κοντάκη Αλεξάνδρα Κοτσυφάκης Ιωάννης (Φυσική Αγωγή) Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μαυράκη Μαρία Μπιρλάκη Ειρήνη (Ολοήμερο) Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα (Ολοήμερο) Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Σφακιανάκη Χρυσούλα (Φυσική Αγωγή) 2004-05 Χουρδάκης Γεώργιος. Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αθανασάκη Μαργαρίτα(Ολοήμερο) Βελεγράκης Στυλιανός Γκούβερη Κων/ντία Διαμαντούλη Ευθυμία Καρκανάκης Στυλιανός Κασαπάκη Στέλα Λιάββας Αντώνιος Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μπιρλάκη Ειρήνη Παπαδάκη Αικατερίνη Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα (Ολοήμερο) Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα)


264

2005-06 Χουρδάκης Γεώργιος, Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αθανασάκη Μαργαρίτα Βελεγράκης Στυλιανός Γκούβερη Κων/ντία Καλαϊτζάκη Μαρία (Ολοήμερο) Καρκανάκης Στυλιανός Κασαπάκη Στέλα Κυριαζή Χρυσάνθη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μπιρλάκη Ειρήνη Ξυραφάκη Βικτωρία (Φυσική Αγωγή) Παπαδάκη Αικατερίνη Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Ταμιωλάκης Φώτης (Ολυμπιακή Παιδεία ) Χαρανά Ελένη (Ολοήμερο) 2006-07 Χουρδάκης Γεώργιος, Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αθανασάκη Μαργαρίτα Γκούβερη Κων/ντία Καρκανάκης Στυλιανός Κασαπάκη Στέλα Κυριαζή Χρυσάνθη Κτιστάκης Νικόλαος (Ολοήμερο) Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μπιρλάκη Ειρήνη Παπαδάκη Αικατερίνη Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Τρουλινού Κλαούντια (Φυσική Αγωγή) Φασουλά Μαρία (Ολοήμερο) 2007-08 Λαγουδιανάκης Κων/νος, Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αθανασάκη Μαργαρίτα Γκούβερη Κων/ντία Καρκανάκης Στυλιανός (Ολοήμερο) Κοντογεώργου Δήμητρα

Κυριαζή Χρυσάνθη Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μπιρλάκη Ειρήνη Ξυδούς Εμμανουήλ (Ολοήμερο) Παπαδάκη Αικατερίνη Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Τρουλινού Κλαούντια (Φυσική Αγωγή) 2008-09 Λαγουδιανάκης Κων/νος, Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αθανασάκη Μαργαρίτα Γενιτσαρίδου Καλλιόπη (Ολοήμερο) Γκούβερη Κων/ντία Καρκανάκης Στυλιανός (Ολοήμερο) Κυριαζή Χρυσάνθη Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μπιρλάκη Ειρήνη Ξυδούς Εμμανουήλ Παπαδάκη Αικατερίνη Πατεράκης Κων/νος Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Τρουλινού Κλαούντια (Φυσική Αγωγή) 2009-10 Λαγουδιανάκης Κων/νος, Δ/ντής Κανάκης Γεώργιος, Υπ/ντής Αθανασάκη Μαργαρίτα Γκούβερη Κων/ντία Καρκανάκης Στυλιανός (Ολοήμερο) Κτιστάκη Μαρία Κυριαζή Χρυσάνθη Λίτινα Ειρήνη Μακράκη Ανδρονίκη(Μουσική) Μπιρλάκη Ειρήνη Ξυδούς Εμμανουήλ Παπαδάκη Αικατερίνη Περάκη Μαρία Σκαφίδα Δήμητρα Στρατάκη Μαρία (Αγγλική Γλώσσα) Τρουλινού Κλαούντια (Φυσική Αγωγή)


265

Από το βιβλίο «Ολοχρονίς του χρόνου».


266

ΣΤΟ ΔΑΣΚΑΛΟ Σμίλεψε πάλι, δάσκαλε, ψυχές κι ό,τι σ’ απόμεινε ακόμα στη ζωή σου μην τ’ αρνηθείς. Θυσίασ’ το ως τη στερνή πνοή σου. Χτίσ’ το παλάτι, δάσκαλε σοφέ κι αν λίγη δύναμη μέσ’ το κορμί σου μένει, μην κουραστείς, είν’ η ψυχή σου ατσαλωμένη. Θέμελα βάλε τώρα πιο βαθειά ο πόλεμος να μη μπορεί να τα γκρεμίσει, σκάψε βαθιά, τι κι αν πολλοί σ’ έχουνε λησμονήσει. Θα θυμηθούνε κάποτε κι αυτοί το χρέος που βαστάς σαν Άτλαντας στην πλάτη. Υπομονή, χτίζε, σοφέ, της Κοινωνίας το παλάτι.

Κωστής Παλαμάς


267

1ο Ειδικό ∆ηµοτικό Σχολείο Ηρακλείου

Απλώνω τη τη χέρα μου κι εσύ τη χέρα δωσ΄μου να΄ναι μεγάλη η αγκαλιά για τα «παιδιά του κόσμου». Κωστής Λαγουδιανάκης


268


269

Τ

ο 1ο Ειδικό Δημ. Σχ. Ηρακλείου ιδρύθηκε το 1974 και ήταν το πρώτο σχολείο της πόλης που ανέλαβε να εκπαιδεύσει μαθητές με ιδιαίτερες ικανότητες. Σήμερα λειτουργεί ως 3/θέσιο, με 13 μαθητές και είναι ένα από τα τρία ειδικά σχολεία του Ηρακλείου. Στα 36 χρόνια της πορείας του είχε την τύχη να συνεργάζεται, να συστεγάζεται και να συνυπάρχει με το 7ο Δημ. Σχ. Ηρακλείου. Η συστέγαση Ειδικού και κανονικού σχολείου, παρά την αντίθετη άποψη μερικών, έχει πολλαπλά οφέλη και για τους δύο τύπους σχολείων. Η συνύπαρξη αυτή εξορκίζει την προκατάληψη, την περιθωριοποίηση, την απόρριψη και καλλιεργεί στους μαθητές του κανονικού σχολείου την αποδοχή της διαφορετικότητας, την αλληλεγγύη, την ανθρωπιά και την ευαισθησία. Βοηθά επίσης τους μαθητές του Ειδικού σχολείου μέσα από την αλληλεπίδραση με τον «υγιή» μαθητικό πληθυσμό να βάλουν τις βάσεις για τη σωστή και στέρεη κοινωνική τους ένταξη. Εκ μέρους του προσωπικού του 1ου Ειδικού Σχ. θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συναδέλφους του 7ου Δημ. Σχ. για την άψογη και δημιουργική συνεργασία μας. Ξεχωριστά, ένα μεγάλο ευχαριστώ, στο Δ/ντή του 7ου Δημ. Σχ. κ. Κωστή Λαγουδιανάκη για την αμέριστη συμπαράσταση και βοήθεια στο δύσκολο έργο μας. Ευχαριστούμε επίσης τον κοινό Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων των δύο σχολείων, που είναι πάντα δίπλα μας. Για τους μαθητές του 7ου Δημ. Σχ. θα ήθελα να απευθυνθώ προσωπικά και να τους πω ότι: Η παρουσία σας κάνει τα παιδιά μας πιο δυνατά, πιο χαρούμενα, πιο δημιουργικά, πιο ευτυχισμένα. Σας δίνουν την αγάπη τους, το χαμόγελό τους, τη ζεστασιά της καρδιάς τους και ζητάνε να τους κρατάτε το χέρι για να πιαστούν στον κύκλο της ζωής. Μην τους το αρνηθείτε. Παιδιά του 7ου Δημοτικού και 1ου Ειδικού Σχολείου είστε ο υπέροχος κόσμος μας. Η Δ/ντρια του 1ου Ειδικού Δημ. Σχολείου Ειρήνη Καλογιαννάκη


270

Εκπαιδευτικοί που έχουν υπηρετήσει στο 1ο Ειδικό Δημ. Σχ. από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα και με βάση το αρχείο του Σχολείου: Αγγελιδάκης Ιωσήφ Αστρινάκη Γεωργία Βαρδαβά Ιωάννα Βασιλάκης Νικόλαος Γαλλιού Κυριακούλα Γιουλάκη Ελένη Δεσκουλίδης Παράσχος Ευαγγέλου Στυλιανή Καγιαμπάκη Μαρία Καλογιαννάκη Ειρήνη

Κοσσυβάκη Χριστίνα Λιάνα-Τολίκα Λουκία Μαμαντάκη Καλλιόπη Ξημεράκη Αικατερίνη Πιλωρίτη Ελευθερία Πιταροκοίλης Περικλής Σμπυράκη Άννα Σόπογλου Μαρία Φιλιππάκη Αμαλία Χρυσοχοΐδου Παρθένα


271


272


273

Τ

οποθετήθηκα στο 1ο Ειδικό Σχολείο Ηρακλείου το σχολικό έτος 1982-83 μετατεθείς από το Πρότυπο Ειδικό Σχολείο Αθηνών, στο οποίο υπηρέτησα ύστερα από μετεκπαίδευση στο Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Μαράσλειου Διδασκαλείου Δημοτικής Εκπαίδευσης. Μάλιστα πρόκειται για την πρώτη σειρά που μετεκπαιδεύτηκε στο νεοϊδρυθέν Τμήμα Ειδικής Αγωγής το 1969-70, ύστερα από ενέργειες του τότε Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννη Παρασκευόπουλου και του «πατέρα» της Ειδικής Αγωγής στην Ελλάδα Ειδικού Παιδαγωγού Κώστα Καλατζή. Ν’ αναφέρω δε ότι στην πρώτη αυτή σειρά μετεκπαίδευσης στην Ειδική Αγωγή από το Ηράκλειο συμμετείχαν ο Πιταροκοίλης Περικλής, ο Χαράλαμπος Βαβουρανάκης η σύζυγός του Μαρία Τυλιανάκη και ο Παραδεισανός Παντελής. Στο 1ο Ειδικό Σχολείο Ηρακλείου υπηρετούσε τότε ως Δ/ντρια η Πόπη Μαμαντάκη και στεγαζόταν σε μισθωμένο κτήριο επί της οδού Αρχανών 13, με συστέγαση με το 7ο Δημ. Σχολείο και το 16ο Ν/γείο. Οι συνθήκες στέγασης ήταν τραγικές, όχι απλά κακές σε πρόχειρες κατασκευές στον αύλειο χώρο, χωρίς φως και αερισμό, πολύ μικρές με σοβαρά προβλήματα τον χειμώνα και βέβαια χωρίς θέρμανση. Αξίζει τον κόπο να δει κανείς το κτήριο αυτό και τις αίθουσες διδασκαλίας, να το φωτογραφίσει μάλιστα. Σήμερα είναι ερείπιο, εγκαταλελλειμένο και ετοιμόροπο. Το θετικό ήταν ότι υπήρχε μια πολυ καλή συνεργασία τόσο με το Δ/ντή του 7ου Δημ. Σχολείου Γιώργο Καρτεράκη, όσο και με όλο το διδακτικό προσωπικό βεβαίως και του Νηπιαγωγείου. Ως γνωστό η μετεστέγαση του σχολείου έγινε πολύ αργότερα με Δ/ντή το Γιώργο Τσαγκαράκη σε κτήριο που δέν έχει βέβαια κατασκευαστεί για σχολείο και έχει τα προβλήματα του, αλλά οπωσδήποτε οι συνθήκες στέγασης είναι πολύ καλύτερες. Φοιτούσαν παιδιά από όλες της γειτονιές της πόλης του Ηρακλείου και μεταφέροντο με ευθύνη των γονέων. Αργότερα η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση είχε την ευθύνη μεταφοράς των μαθητών, φοιτούσαν παιδιά και απο την ύπαιθρο του Νομού και μεταφέροντο με μισθωμένα αυτοκίνητα. Η επιλογή δε των παιδιών γινόταν με ευθύνη του Δ/ντή του Σχολείου και του διαδκτικού προσωπικού, γιατί δεν λειτουργούσε η προβλεπόμενη διαγνωστική ομάδα. Διαγνωστική Ομάδα ιδρύθηκε το 1984 με ενέργειες δικές μας και του Αντώνη Κυπριωτάκη, Δ/ντή τότε της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ηρακλείου. Στην πρώτη αυτή Διαγνωστικη Ομάδα συμμετείχα ο ίδιος, ως εκπαιδευτικός, ο Αντώνης Κυπριωτάκης, ως νευρολόγος η Βάσω Παττακού, καθηγήτρια ΤΕΙ, ως Κοινωνική Λειτουργός και ο Παιδίατρος Παπαδάκης Γιώργος. Λειτουργούσε έκτοτε με διαφορετική κατά περιόδους σύνθεση, μέχρι που ιδρύθηκε και λειτούργησε στο Ηράκλειο το ΚΔΑΥ. Υπηρέτησα στο 1ο Ειδικό Σχολείο Ηρακλείου μέχρι το 1985, οπότε ορίστηκα ως Σχολικός Σύμβουλος και τοποθετήθηκα στην Περιφέρεια Μοιρών. Τα πρώτα Ειδικά Σχολεία που ιδρύθηκαν στο Ηράκλειο ήταν το 1ο, το 2ο και το 3ο. Αργότερα ιδρύθηκαν τα υπόλοιπα Ειδικά Σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας και οι Ειδικές Τάξεις όπως λέγονταν τότε. Σήφης Αγγελιδάκης πρώην Αντινομάρχης Σχολ. Σύμβουλος, Δάσκαλος 1ου Ειδικού Σχολείου


274

Από το αρχείο της Χριστίνας Κοσσυβάκη


275

Γιάννης

Δήμητρα

Δημήτρης

Ελένη

Εύα

Κωνσταντίνος

Οδυσσέας

Σταύρος

Σωκράτης

Χαρά


276


277


278


279


280


281


282


283

16ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου

Για να ξημερώσει σ΄ένα δάσος πρέπει πρώτα να βγει στον άμβωνα του κόσμου ένα πουλί. Κική Δημουλά


284


285

Το 16ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου απ’ την αρχή της λειτουργίας μέχρι και σήμερα βρίσκεται στον ίδιο χώρο με το 7ο Δημοτικό Σχολείο. Η συνύπαρξη αυτή στον ίδιο χώρο διευκολύνει την ομαλή μετάβαση των παιδιών στην επόμενη βαθμίδα εκπ/σης καθώς και όλους τους στόχους γνωστικούς - κοινωνικούς - συναισθηματικούς του εκπ/κού προγράμματος. Ο Σύλλογος γονέων στήριζε πάντα και συνεχίζει να στηρίζει το εκπ/κό έργο. Το Νηπ/γείο από την ίδρυσή του μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως διθέσιο. Ο αριθμός των νηπίων που φοιτούν σήμερα στο Νηπ/γείο είναι μικρότερος από τα παλαιότερα χρόνια λόγω μείωσης των γεννήσεων όπως συμβαίνει σ’ όλο το νομό.


286


287

Πορεία στο χρόνο και στα χρώµατα

«Σ’ ένα βιβλίο παληό - περίπου εκατό ετών ανάμεσα στα φύλλα του λησμονημένη ηύρα μιαν υδατογραφία άνευ υπογραφής». Κ.Π. Καβάφης

Τα μάτια δεν καλοθωρούν στο μάκρεμα του τόπου μα πλια μακρά και πλια καλά θωρεί η καρδιά τ’ ανθρώπου Β. Κορνάρος - Ερωτόκριτος


288


289

Από το αρχείο της Αλεξάνδρας Πλατάκη - Κοντάκη


290

1992-93, τάξη Δ΄ «Ειρήνη» Αριστοφάνη


291

Από το αρχείο της Πόπης Σπυριδάκη


292

Από το αρχείο του σχολείου


293


294

Σπάνια βιβλία στη βιβλιοθήκη του σχολείου µας


295


296

Σχολικό Έτος 2009-2010

Από αριστερά στη δεύτερη σειρά: Κανάκης Γιώργος, Λαγουδιανάκης Κωστής, Ξυδούς Μανόλης, Παπαδάκη Κατερίνα, Κτιστάκη Μαρία Από αριστερά στη πρώτη σειρά: Μπιρλάκη Ειρήνη, Περάκη Μαρία, Λίτινα Ειρήνη, Κυριαζή Χρυσάνθη, Γκούβερη Ντίνα, Τρουλινού Κλαούντια, Στρατάκη Μαρία, Καρκανάκης Στέλιος, Μακράκη Νίκη, Σκαφίδα Δήμητρα, Αθανασάκη Μαργαρίτα.


297

Για τη γιορτή του σχολείου Ας βάλομε παντού μυρτιάς κλαδιά κι ανθούς απ’ της καρδιάς το περιβόλι τη δάφνη ολούθε ας στρώσουμε παιδιά, για του σχολείου μας σήμερα τη σχόλη. Σαν λάβαρο το χέρι ας υψωθεί σημάδι της τιμής, με περηφάνια κι απ’ της ψυχής τα βάθη ας ξεχυθεί γαλάζιο φως γραμμάτων, λάμψη ουράνια Κι ελάτε να πιαστούμε σε χορό απ’ της χαράς ολόγυρα τη βρύση να πούμε ένα τραγούδι φλογερό ο αντίλαλος ως πέρα να ξυπνήσει

Στέλιος Σπεράντζας


298


Απο το Β' χριστιανικόν παρθεναγωγείον Έν Ηρακλείω στο 7ο δημοτικό σχολείο Ηρακλείου 1899 - 2010