Page 1

MCA Gemini Groep

Foreest In Fore Institu i uut MCA voor kennis, opleidin ng en wetenschap

Foreest Medical School

jaarverslag 2007


Foreest For e Instittuut MCA voor kennis, opleidin ng en n wettenschap p

Foreest Medical School

jaarverslag 2007


Inleiding

Inhoudsopgave

Feedback en reflectie

Inleiding

4

‘Van Foreest Instituut naar Foreest Medical School’ is het thema van dit jaarverslag over 2007. Dat

Algemeen

6

geeft aan dat we méér willen doen dan terugblikken alleen. We kijken ook vooruit, naar de naderende overgang van Instituut naar Medical School.

Wetenschap

10

Tegelijkertijd is het goed dat een jaarbericht ons dwingt tot terugblikken. Reflectie op een voorbije

Opleiding | basisarts

16

aan dat wat beter had gekund. Dat zijn immers leermomenten voor de toekomst.

Opleiding | specialistische vervolgopleiding

20

Zo bezien weerspiegelt dit jaarverslag twee belangrijke instrumenten van het ‘nieuwe leren’ dat in al

Verpleegkundige opleidingen & Stagebureau

30

Overige opleidingen

34

Financieel overzicht

36

Samenstelling commissies

37

Medewerkers Foreest Instituut

38

periode geeft de gelegenheid tevreden te bezien wat er goed is gegaan. Maar we gaan niet voorbij

onze opleidingen zijn intrede heeft gedaan. Die instrumenten zijn reflectie en feedback. Op de terugblik volgt feedback, altijd volgens het uitgangspunt ‘Wat ging goed, wat kan nog beter’. En in feite doen we dat ook in dit jaarverslag.

Net als vorig jaar zijn het de mensen zelf die aan het woord komen. Zij vertellen over belangrijke gebeurtenissen, over koerswijzigingen, over veranderingen in organisatie en aanbod. Ze doen dat vanuit hun eigen gezichtshoek en vanuit hun eigen ervaring. En dat maakt hun verhalen levendig en boeiend.

Terugblikkend mag ik constateren dat er in 2007 veel tot stand is gebracht. Bijna te veel om op te noemen. Vandaar dat u in dit verslag de ‘highlights’ vindt. Er is hard gewerkt, en het is heerlijk om daar resultaat van te zien. Beleid heeft zich vertaald in praktijk. Dat is mooi. We zijn niet stil blijven staan. We zijn in ontwikkeling, ‘in de groei’. De basis daarvoor is in de afgelopen jaren gelegd. Die hebben ons sterk gemaakt voor de omslag van Instituut naar Medical School.

We hopen dat u die omslag via dit jaarverslag met ons meebeleeft. We wensen u veel leesplezier!

Dr. Marina Eckenhausen directeur Foreest Instituut/Foreest Medical School

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

4

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

5

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Algemeen

Algemeen

Van Foreest Instituut naar Foreest Medical School “Een overgangsjaar.” Zo karakteriseert Marina Eckenhausen, directeur van het Foreest Instituut, het jaar 2007. Met evenveel inzet en overtuiging als voorgaande jaren werd gewerkt aan de drieledige doelstelling verspreiden van kennis, verzorgen van opleidingen en bevorderen van wetenschap. Tegelijkertijd werden er contouren van een vernieuwing zichtbaar. Het Foreest Instituut trad nog naar buiten onder zijn ‘oude’ naam, maar met het verstrijken van het jaar kwam een nieuw concept dichterbij: dat van de Foreest Medical School.

“Zes jaar na de oprichting hebben we gekeken naar de focus

schappelijk onderzoek op het gebied van ziekte en gezondheid.

van het Foreest Instituut”, verklaart directeur Marina Ecken-

We leveren een onderscheidende bijdrage aan hoogwaardige

hausen de naam- en koerswijziging. “En we hebben vastgesteld

patiëntenzorg en topklinische en topreferente zorg binnen het

dat die focus is het opleiden van medisch en verpleegkundig

Medisch Centrum Alkmaar. In de loop van 2007 is het besluit gevallen dat we ons voortaan uitsluitend richten op opleidingen die gegeven worden binnen de klinische praktijk van het MCA.”

We zijn een innoverend centrum voor hoogwaardige

Masterjaar Concreet houdt dit in dat Foreest Medical School verpleeg-

opleidingen, kennisontwikkeling

kundige (vervolg)opleidingen, de klinische component van

en toegepast wetenschappelijk

geneeskundestudie en promotietrajecten aanbiedt. Vanaf 2008

de opleiding tot basisarts, specialistische opleidingen na de

participeert het MCA met Foreest Medical School in de nieuwe

onderzoek op het gebied van

masteropleiding geneeskunde van de Vrije Universiteit. De meest opvallende veranderingen hierin zijn het competentiegericht

ziekte en gezondheid

opleiden en een stageduur van minimaal één masterjaar in

Op het dak van het gebouw aan de Arcadialaan in Alkmaar, waar Foreest Medical School is gehuisvest.

hetzelfde ziekenhuis. Het concept is ontwikkeld samen met de

Vlnr. Harm Landman, Marina Eckenhausen, Elly van der Maat en Pieter Kievit.

Vrije Universiteit en het Spaarne Ziekenhuis, Kennemer Gasthuis

Missie en visie

talent. De naam Medical School maakt dit duidelijker dan de

en Sint Lucas Andreas Ziekenhuis – alle drie net als het MCA

term Instituut. We zijn een innoverend centrum voor hoogwaar-

teaching hospitals. De eerste studenten zullen in november 2008

dige opleidingen, kennisontwikkeling en toegepast weten-

in Alkmaar van start gaan.

Oordeel van NIAZ-commissie: ‘Foreest Instituut bruist van ambities’

Vooruitlopend op de overgang van Foreest Instituut naar Foreest Medical School is in 2007 de missie en visie geformuleerd. Deze luidt: Foreest Medical School vormt een innoverend centrum voor hoogwaardige opleidingen, kennisontwikkeling en toegepast wetenschappelijk onderzoek op het gebied van ziekte en gezondheid. Zij levert

Het Foreest Instituut bruist van de ambities. Dat vindt ook de commissie van het NIAZ, het Nederlands Instituut voor

een significante bijdrage aan het ontwikkelen van medisch en verpleegkundig talent, hoogwaardige patiëntenzorg

Accreditatie van Ziekenhuizen, die op 5 juni een bezoek bracht aan het MCA.

en topklinische en topreferente zorg binnen het MCA. Het MCA heeft in 2007 het kwaliteitskeurmerk van het Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen (NIAZ) Foreest Medical School oefent in de regio een unieke functie uit voor onderzoek en opleiding en treedt op als een

ontvangen. Het Foreest Instituut is hier in dubbele zin bij betrokken geweest. De afdeling bedrijfsopleidingen heeft

sterke en competente partner in de strategische samenwerking met VU, AMC en andere ziekenhuizen. In het land

de medewerkers voorbereid op de audit, onder meer door workshops en trainingen in het omgaan met de nieuwe

ontwikkelt Foreest Medical School een bovenregionale functie met een uniek en onderscheidend aanbod voor

succesboeken (zie ook bladzijde 34). Daarnaast was het Foreest Instituut zelf aan onderzoek onderworpen. Het NIAZ had

medisch specialisten en een grote naamsbekendheid.

tevoren aangekondigd dit jaar extra te zullen letten op opleidingen, en vandaar dat de commissie ook de locatie van het Foreest Instituut bezocht. In het eindrapport wijdde ze er afzonderlijke woorden aan. “Het bruist er van de ambities”, aldus de commissie.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

6

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

7

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Algemeen

Algemeen

Afscheid

het totale aanbod van Foreest Medical School, en een deel

“En zo is 2007 de opmaat geworden tot het afscheid van een

loopbaan- en organisatieontwikkeling dat overgegaan is naar de

aantal zaken die ons dierbaar waren, maar die niet meer passen

afdeling Personeel en Organisatie van het MCA. Ten slotte is ook

artsen

in het concept Medical School”, aldus directeur Eckenhausen.

besloten het organiseren van algemene lezingen en symposia te

drs. J.H.M.J. Zwijsen, anesthesioloog/voorzitter

Medisch Centrum Alkmaar

“De opleidingen tot medisch secretaresse zijn per 1 januari 2008

staken, met uitzondering van die bijeenkomsten die rechtstreeks

dr. R.W.M. Hautvast, cardioloog

Medisch Centrum Alkmaar

overgegaan naar het ROC Horizoncollege. Daarmee werken

voortvloeien uit onze kerntaken. Met de bekrachtiging van deze

dr. G.W. ten Tusscher, kinderarts

Westfriesgasthuis, Hoorn

we al jaren goed samen, onder andere bij de opleidingen tot

voorstellen door de raad van bestuur is de nieuwe koers eind

methodoloog

verpleegkundige. Onze afdeling bedrijfsopleidingen wordt

2007 ingezet. En in die zin markeert het jaar 2007 de overgang

mw. ir. C.M. Waardenburg

gesplitst in een vakinhoudelijk deel dat is geïntegreerd in

van Foreest Instituut naar Foreest Medical School.”

klinisch farmacoloog/ziekenhuisapotheker

De samenstelling van de METC Noord-Holland was als volgt:

GGD West-Friesland, Hoorn

prof. dr. A. Steenhoek juristen mw. mr. F.A.C. Bergervoet

Onderlinge Verzekeringen Overheid, Leidschendam

mw. mr. E.P.J. Meijer (plv.)

Spaarne Ziekenhuis, Haarlem

ethicus drs. R.P.M. Hopman

Rode Kruis Ziekenhuis, Beverwijk

vertegenwoordiger proefpersoon mw. drs. A.H.A. Nieuwstraten

Zorgbelang Noord Holland, Beverwijk

mw. mr. M.M. van Wiggen (plv)

GGZ Dijk en Duin, Castricum

verpleegkundig specialist mw. C.B. Boers

Waterland Ziekenhuis, Purmerend

In 2007 ging de website

ambtelijk secretaris

(www.foreestinstituut.nl) van het

mw. R.S. te Nijenhuis-Berendsen; thans mw. K. Ooms

Foreest Instituut/Foreest Medical School

Voor de functie van verpleegkundig specialist is per 1 september een vacature ontstaaan door het vertrek

de lucht in.

van mevrouw C.B. Boers.

Bestuur

Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland

Het bestuur van de Stichting METC Noord-Holland bestond op

Drs. L.M. Timmer, voorzitter van de raad van bestuur

31 december 2007 uit de volgende personen:

Westfriesgasthuis Hoorn, heeft per 1 juni 2007 zijn taak

drs. H.N. Koetsier, eerste geneeskundige GGZ Noord-Holland-

als bestuurslid neergelegd.

Noord; drs. F.L.A. Korver, voorzitter raad van bestuur Gemini Ziekenhuis; mw. drs. A.M.A. Meijs, lid raad van bestuur Medisch Sinds halverwege 2007 is het secretariaat van de Stichting Medisch Ethische Toetsingscommisie (METC) Noord-Holland

Centrum Alkmaar en mr. dr. F.J.C. van Ree, bestuurssecretaris

ondergebracht bij het Foreest Instituut. Voorheen was dit gehuisvest in het MCA.

Zaans Medisch Centrum.

De hoofdtaak van de METC is de toetsing van onderzoeks-

Samenstelling

protocollen aan de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek

Op 11 mei 2007 is ambtelijk secretaris Ineke te Nijenhuis-

met mensen. In 2007 hebben 17 onderzoeksprotocollen

Berendsen overleden. Zij was een van de initiatiefnemers van

een positief oordeel ontvangen. Drie daarvan waren in 2006

de METC en is er jarenlang het kloppend hart van geweest.

ingediend. In 2007 zijn 25 protocollen ingediend; op

Om de werkzaamheden van de commissie doorgang te laten

• Medisch Centrum Alkmaar

Om de METC een sterker draagvlak te geven in de regio is gezocht

31 december waren 11 protocollen nog in behandeling.

vinden is de functie van ambtelijk secretaris tijdelijk waar-

• Rode Kruis Ziekenhuis, Beverwijk

naar uitbreiding van het aantal participanten in de stichting. Dat is

De METC heeft tevens als taak advies uit te brengen aan

genomen door een externe kracht. De kosten die dit met zich

• GGZ Dijk en Duin, Castricum

gelukt in de vorm van Stichting De Praktijk (Alkmaar) en Stichting

de raad van bestuur van het MCA ten aanzien van de lokale

meegebracht heeft, hebben het financieel resultaat over 2007

• Gemini Ziekenhuis, Den Helder

Geriant (Heerhugowaard), die in 2007 hebben aangegeven graag te

uitvoerbaarheid van onderzoek. De commissieleden die

nadelig beïnvloed. Inmiddels is het ambtelijk secretariaat weer

• GGZ Noord-Holland-Noord, Heiloo

willen participeren.

hierin adviseren, zijn allen verbonden aan het ziekenhuis.

volledig bezet op basis van reguliere aanstellingen.

• Westfriesgasthuis, Hoorn

De METC Noord-Holland is een samenwerkingsverband van de volgende instellingen:

In 2007 zijn 34 protocollen aangeboden. Hiervan zijn er

• Waterlandziekenhuis, Purmerend

31 positief beoordeeld en 2 waren op 31 december 2007

• Zaans Medisch Centrum, Zaandam

nog in behandeling.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

8

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

9

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Wetenschap

Wetenschap

Met z’n allen sterker door samenwerking Mobiele studio voor Operaticzonderzoek

Nog meer dan in 2006 heeft het MCA zich in 2007 geprofileerd als opleidings- en onderzoeksziekenhuis. Dat gebeurt in samenwerking met het AMC en het VUmc, maar zeker ook in STZ-verband, het netwerk van Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen. Binnen de stichting STZ werd Pieter Kievit benoemd tot portefeuillehouder wetenschap.

“Als portefeuillehouder voor het onderdeel wetenschap binnen

ze ook een beroep doen op statisticus Tjeerd van der Ploeg

STZ heb ik als taak gekregen de lokale hoofden behulpzaam te

die voor dit doel aan het Foreest Instituut is verbonden. Het

zijn bij het creëren van randvoorwaarden voor zorgonderzoek

promovendi-klasje behartigt de belangen van promovendi hier in

in de 25 aangesloten ziekenhuizen”, vertelt Pieter Kievit, hoofd

huis, en biedt daarnaast onderlinge motivering en gezelligheid.

van het bureau medisch onderzoek en wetenschap van het

Een formele voorzitter is er niet, maar cardioloog Maarten de

Een voorbeeld van een gehonoreerd

Foreest Instituut. “Dat betekent dat we modellen ontwerpen voor

Mulder treedt op als primus inter pares.”

subsidieverzoek is het Operaticz-

het stimuleren van onderzoek, maar ook gezamenlijk zoeken

onderzoek van anesthesioloog

naar mogelijkheden voor financiering. We staan met z’n allen

Onderzoeksprojecten

Charles Nyst, wat staat voor

sterker in de onderzoekswereld als we samenwerken, ook in

De raad van bestuur van het MCA stelt sinds enkele

‘Observatie pro- en re-actieve

de keuze van onderzoeksgebieden en in de manier waarop we

jaren jaarlijks driehonderdduizend euro beschikbaar voor

team-interacties complexe zorg’.

onderzoekers stimuleren.”

wetenschappelijke onderzoeksprojecten. In dat kader zijn in

“Deze subsidie heeft het mij niet

2007 maar liefst vijftien verschillende onderzoeksprojecten

alleen mogelijk gemaakt een mobiel

Werkgroep wetenschap

daadwerkelijk van start gegaan. Een daarvan is het onderzoek

observatielab met bijbehorende

Het belang dat wetenschap binnen het MCA heeft, is voor Kievit

van anesthesioloog Charles Nyst, die dankzij interne subsidie

software aan te schaffen, maar ook

nog eens onderstreept door de instelling van een werkgroep

een mobiel observatielab heeft kunnen aanschaffen (zie kader).

om tijd vrij te maken voor onderzoek.

wetenschap. “Die werkgroep, die er in het voorjaar van 2007

De subsidieaanvragen worden beoordeeld door de Weten-

Ik kan nu een waarnemer inhuren om

is gekomen op initiatief van de Centrale Opleidingscommissie,

schappelijke Adviesraad (WAR). Deze externe deskundigen

mijn gewone werk te doen, terwijl ik

biedt rugdekking en draagvlak aan het bureau wetenschap.”

kijken vooral naar de haalbaarheid, kwaliteit en klinische

dit onderzoek uitvoer. Ik werk daarin

De taken zijn onder andere het gevraagd en ongevraagd

relevantie van de voorstellen en leveren op basis daarvan

advies geven aan raad van bestuur, stafbestuur en COc over

een advies aan de raad van bestuur. Ook aios en andere

verbetering van het onderzoeksklimaat in het MCA en de

jonge onderzoekers kunnen projecten indienen of zelf van de

uitvoering van het betreffende beleid. Daarnaast zijn de leden

subsidie worden aangesteld. Midden 2007 waren zes jonge

Nyst houdt zich bezig met veiligheidsonderzoek. Met behulp van het mobiele lab neemt hij in beeld

actief betrokken bij de organisatie van de wetenschappelijke

onderzoekers binnen verschillende disciplines werkzaam op

en geluid handelingen en communicatie op van teamleden tijdens een operatie van de keelamandelen

scholing van basisartsen en aios. De werkgroep staat onder

projecten die in de interne subisidieronde zijn gehonoreerd.

volgens de methode-Sluder. “Dit is een veilige ingreep die wekelijks bij twaalf kinderen in het MCA

samen met Wilfried Post van TNOCharles Nyst bij het mobiele observatielab.

voorzitterschap van chirurg Lex Houdijk.

Human Factors in Soesterberg.”

wordt uitgevoerd. In meer dan 25 jaar heeft geen ernstig voorval plaats gevonden”, benadrukt hij.

Medisch kenniscluster NHN

“Het heeft daarom kenmerken van een zogeheten high reliability system.”

Promovendi-klasje

Onderzoek heeft alleen zin als de resultaten ook worden

De onderzoeksresultaten kunnen inzicht geven in de multipele oorzaken van ontstaan en herstel van

“De opleiders en onderzoekers die deel uitmaken van de werk-

toegepast, vindt Pieter Kievit. “Dat wil zeggen dat ze worden

verstoringen in het normale beloop bij complexe zorg voordat deze kunnen uitgroeien tot een (bijna)

groep wetenschap vormen de steun en toeverlaat van jonge

geïmplementeerd en geborgd. Het MCA heeft mede daarom

ongeval. Operaticz is eigenlijk een vooronderzoek om te komen tot een model dat toegepast kan

onderzoekers in het MCA”, vindt Kievit. “Het is de bedoeling dat

een plek ingenomen in een netwerk dat streeft naar de vorming

worden bij meer ingewikkelder situaties, zoals de opvang van ongevalsslachtoffers. Nyst: “Om iets

de werkgroepleden optreden als coach, zowel individueel als

van een medisch kenniscluster in Noord-Holland-Noord, met als

zinnigs te kunnen zeggen over de kwaliteit van de opvang moet je eerst een systematiek hebben om

in groepsverband. Zo hebben ze aan de wieg gestaan van het

onderdeel daarvan de Foreest Medical School.”

dat te beoordelen. Daarvoor is Operaticz bedoeld.”

promovendi-klasje dat in 2007 van start is gegaan. Dat bestaat

Een eerste oriënterende bijeenkomst met vertegenwoordigers

Het mobiele observatielab kan ook in andere situaties worden ingezet, bijvoorbeeld op verpleeg-

uit dertien jonge onderzoekers uit het MCA die bezig zijn met

van bedrijfsleven, gemeentelijke en provinciale politiek en

afdelingen en bij het beoordelen van de effectiviteit van informaticasystemen in de zorg.

een promotietraject. Eenmaal per maand komen ze bijeen om

onderwijsinstellingen vond plaats op 17 november, met een

hun ervaringen uit te wisselen. Tenslotte heerst hier een ander

vervolg in het voorjaar van 2008.

klimaat dan in een academisch ziekenhuis. Gezamenlijk kunnen ze ondersteuning aanvragen in de vorm van opleiding, of van

Voor de samenstelling van de werkgroep wetenschap en

faciliteiten zoals een statistiekprogramma. Uiteraard kunnen

de Wetenschappelijke Adviesraad MCA, zie blz. 15.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

10

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

11

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Wetenschap

Wetenschap

Financieel overzicht van de wetenschappelijke onderzoeksprojecten

De Pieter van Foreestprijs 2007 is gewonnen door Carla Broers. De Alkmaarse wetenschapsprijs werd voor het eerst

die worden gefinancieerd met interne subsidie van het MCA.

in zijn zeventienjarige geschiedenis toegekend aan een verpleegkundig specialist.

in euro’s

Beschikbaar budget

2006

2007

2008

2009

300.000

300.000

300.000

300.000

135.619

25.238

-33.262

-

-

doorgeschoven saldo voorgaand jaar

looptijd

Toegekende project budgetten 0512 Diëtetiek

2.500

1 jaar

0503 Radiologie

51.881

51.881

-

2 jaar

0510 Lab KCHI*

24.000

24.000

24.000

3 jaar

0509 Apotheek

36.000

-

-

1 jaar

0504 Longziekten 1

50.000

50.000

50.000

3 jaar

0612 Longziekten 2

-

40.000

40.000

0613 Longziekten 3

-

7.500

7.500

0614 Anesthesiologie

-

39.500

39.500

-

2 jaar

0610 Cardiologie

-

40.000

40.000

40.000

3 jaar

0608 Heelkunde 1

-

40.000

40.000

-

2 jaar

0608 Heelkunde 2

-

40.000

40.000

-

2 jaar

0601 Intensive Care

-

7.500

7.500

-

2 jaar

0603/2 Kindergeneeskunde

-

25.000

25.000

-

2 jaar

0606/0607 Lab KCHI*/Geriatrie

-

45.000

45.000

45.000

3 jaar

Toegekend budget

164.381

410.381

358.500

85.000

Budgetruimte voortoekenningen

135.619

25.238

-33.262

181.738

3 jaar -

2 jaar

Carla Broers wordt gefeliciteerd met de wetenschapsprijs door Frank Coelingh Bennink van de raad van bestuur.

Kosten verantwoord

Pieter van Foreestprijs naar nurse practitioner

Toegekende project budgetten 0512 Diëtetiek

2.500

-

0503 Radiologie

51.881

51.881

0510 Lab KCHI*

24.000

24.000

0509 Apotheek

36.000

-

0504 Longziekten 1

50.000

50.000

Broers, master in advance nursing practice, kreeg de prijs voor

Broers waren voor de Pieter van Foreestprijs 2007 genomineerd

0612 Longziekten 2

-

40.000

een tweetal artikelen waarin verslag werd gedaan van een

longarts Alle Welling met een onderzoek naar de inzet van

0613 Longziekten 3

-

7.500

onderzoek naar de veiligheid en de effectiviteit van de functie

de PET-scan bij het stadiëringsonderzoek bij patiënten met

0614 Anesthesiologie

-

39.500

van nurse practitioner in vergelijking met die van assistent-

(mogelijk) longkanker, en Marianne Schoorl van het klinisch-

0610 Cardiologie

-

40.000

geneeskundige bij de verzorging van stabiele patiënten na een

chemisch laboratorium met een multidisciplinaire studie naar

0608 Heelkunde 1

-

40.000

recent hartinfarct.

een tekort aan ijzer of EPO bij hemodialyse-patiënten.

0608 Heelkunde 2

-

40.000

“Voortreffelijke onderzoeksmethoden, grote patiëntenaantallen

0601 Intensive Care

-

7.500

en belangrijke uitkomsten voor niet-academische ziekenhuizen.”

De Pieter van Foreestwetenschapslezing werd ditmaal verzorgd

0603/2 Kindergeneeskunde

-

25.000

Met deze lovende woorden beargumenteerde de jury de

door prof.dr. Leon de Caluwé, hoogleraar advieskunde VU en

0606/0607 Lab KCHI*/Geriatrie

-

45.000

bekroning van de artikelen.

senior partner bij Twynstra Gudde. Hij leerde zijn gehoor denken in kleuren bij veranderingsprocessen.

Toegekend budget

164.381

410.381

-

-

Voor de Pieter van Foreestprijs 2007 waren veertien artikelen ingezonden, vier minder dan het gemiddelde van de afgelopen

Voor de samenstelling van comité en jury Pieter van Foreestprijs,

zes jaar, aldus juryvoorzitter John Overbeke. Naast Carla

zie blz. 37.

* lab KCHI = laboratorium klinische chemie, hematologie en immunologie

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

12

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

13

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Wetenschap

Wetenschap

Pad plaveien Karlijn Sijstermans maakt deel uit van het promovendi-klasje dat in 2007 in het leven is geroepen (zie ook blz. 10). “Eenmaal per maand komen we bijeen met mensen die binnen het MCA promotieonderzoek doen. We wisselen van gedachten en organiseren gezamenlijk cursussen en projecten ten behoeve van ons onderzoekswerk. Toen ik hier begon, was zoiets er nog niet. Ik heb het pad voor mezelf moeten plaveien. Promoveer je binnen de academie, dan zijn de middelen voor het doen van onderzoek vaak veel uitgebreider. Het zelf moeten doen geeft vrijheid, ook op financieel vlak. Je leert er enorm veel van. Het nadeel, als je het zo wilt noemen, is dat ik veel voor mezelf heb moeten opzetten en uitvoeren. Daar staat tegenover dat ik fulltime onderzoek doe.”

Vooruitgang Wetenschappelijk onderzoek is absoluut nodig, stelt Sijstermans. “An-

‘Wetenschappelijk onderzoek is absoluut nodig’

ders stagneert de geneeskunde. Ons onderzoek is daar hèt voorbeeld van. Jarenlang werd bij iedere niet-ingedaalde zaadbal geopereerd. Dat déden we gewoon, dat was beleid. Nu ontdekt is dat er naast de aangeboren vorm van de nietingedaalde zaadbal ook een verworven vorm bestaat, kan het aantal ingrepen drastisch omlaag. Dat is resultaat van wetenschappelijk onderzoek, dat is vooruitgang.” Sijstermans vraagt zich af of een onderzoek als het hare ook in een academisch ziekenhuis kan worden

‘Ik krijg hier kansen die ik anders niet zo snel gekregen had’

uitgevoerd. “Het hele onderzoek is klinisch. Zo’n cohort jongens, dat ís hier, en ze kómen! Alleen daardoor kun je het doen. Ook daarom zeg ik: ik heb het geweldig hier in de kliniek. Ik heb hier kansen gekregen die ik anders niet zo snel gekregen zou hebben.”

Vertaalslag Dan nu alleen nog wat ze noemt ‘het boekje’ afronden. In november 2008 zal ze promoveren. “Ik eindig met een nieuwe richtlijn. Dat betekent dat de vertaalslag tot stand is gebracht van wetenschappelijk onderzoek naar praktijk. Er komt dus iets concreets uit. Bij basale onderzoeken duurt het naar mijn

Karlijn Sijstermans is arts-onderzoeker binnen de vakgroep kindergeneeskunde van het MCA.

idee veel langer voor je resultaat ziet.”

Ze doet promotieonderzoek in het kader van de verschillende aspecten van de niet-ingedaalde zaadbal, een onderzoekslijn die is ingezet door kinderarts Wilfried Hack en chirurg Rob Meijer. Promotieonderzoek in een niet-academisch ziekenhuis heeft naast een enkel nadeel vooral voordelen, vindt ze. “Ik krijg hier kansen die ik anders niet zo snel zou hebben gekregen.”

Leden Wetenschappelijke Adviesraad

Leden Werkgroep Wetenschap

door opleider Hack van kindergeneeskunde voor gevraagd”, vertelt ze. “Hij is mijn begeleider. Zo

dr. P.C.M. Bartels, hoofd laboratorium KCHI MCA

A.H. Adriaanse, gynaecologie

iemand als hij heb je binnen de academie niet. Ik kan elk moment bij hem binnenlopen.”

prof.dr. E. Briët, Stichting Sanquin Bloedvoorziening

W.G. Boersma, longziekten/thorax

Een kleine drie jaar is Karlijn Sijstermans nu bezig met haar promotieonderzoek. “Ik ben er destijds

prof.dr. A.J.P.M. Overbeke, medisch-wetenschappelijke

A.P.J. Houdijk, chirurgie (voorzitter)

Ze zal promoveren aan de VU, maar vrijwel al het werk doet ze in het Medisch Centrum Alkmaar. De

verslaglegging Radboud Universiteit Nijmegen

N.M. Jiwa, pathologie

promotoren hebben er alle vertrouwen in en dat is vooral de verdienste van haar begeleider, meent

prof.dr. C. Spreeuwenberg, Capaciteitsgroep Zorg-

C.J. Kalisvaart, geriatrie

ze. Complimenten heeft ze ook voor het MCA als geheel en voor het Foreest Instituut. “Het onderzoek

wetenschappen Universiteit Maastricht

M. de Mulder, cardiologie/thorax

wordt vanuit de vakgroep geïnitieerd, maar dat het ziekenhuis, en met name het Foreest Instituut, dit

Pieter Kievit (secretaris), Bureau Wetenschap Foreest Instituut

V.A.W.M. Umans, cardiologie/thorax

mogelijk maakt is geweldig. In het begin merkte ik vrij weinig van het Foreest Instituut, zag het vooral

Anouk Tunteler, secretariaat Foreest Instituut

P.J. Kievit, Foreest Instituut

als instantie die prijzen toekende en in algemene zin wetenschap stimuleerde. Nu zie ik steeds meer onderzoekers komen, wat ik heel leuk vind. Ik heb geen idee of andere perifere ziekenhuizen ook zoiets

Prof.dr. G. van der Wal (IGZ) is in de loop van 2007 opgevolgd

als een Foreest Instituut hebben, maar eigenlijk is het onontbeerlijk!”

door prof.dr. E. Briët.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

14

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

15

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | basisarts

Opleiding | basisarts

Co-opleiders

Evaluatie

De opleiders voor de co-assistenten in 2007 waren: prof.dr. A.E.R. Arnold, cardiogie dr. C.J. Kalisvaart, geriatrie prof.dr. A.B. Bijnen, heelkunde dr. A.P.J. Houdijk, heelkunde

Alle co-assistenten ontvangen op hun laatste werkdag

de vele leermomenten en de aanwezigheid van

dr. W. Bronsveld, interne geneeskunde

een evaluatieformulier. In 2007 hebben 132 van de

discipline-overstijgend onderwijs, dat sinds 2007

dr. B. Boersma, kindergeneeskunde

274 assistenten dit volledig ingevuld en ingeleverd, wat

ook in de zomermaanden wordt aangeboden.

dr. G.J. Blok, kindergeneeskunde

neerkomt op 48 procent. Gemeten op een schaal

C.S. de Graaff, longziekten

van 1 tot 5 hebben zij als volgt geoordeeld:

dr. R. ten Houten, neurologie

algemeen oordeel co-schap: 4,1

dr. J.M.J. Bais, gynaecologie & verloskunde

leerdoelen behaald: 3,7

geneeskunde beste

Dit betekent dat zij het gevolgde co-schap met

co-schappen van het jaar.

Chirurgie en kinder-

dr. L.C.M. Keijser, orthopedie E. Beld, psychiatrie

‘voldoende/goed’ hebben beoordeeld. Verder ont vingen

Opleiding tot basisarts In 2007 volgden in totaal 272 co-assistenten een korter

alle co-assistenten de PHEEM-enquête. Dit is een

Verbeterpunten zijn er ook. Zo vragen de co’s om meer

gevalideerd onderzoeksinstrument om de kwaliteit van

bevoegdheden op het gebied van het intranet en de

het leerklimaat te meten. Het streven is om meer co’s

ziekenhuisautomatisering, en om betere compensatie

het formulier te laten invullen.

voor de soms lange diensten.

In het algemeen blijken de co-assistenten te

De co-assistenten van het AMC hebben de disciplines

spreken te zijn over MCA. Als sterke punten noemen

chirurgie en kindergeneeskunde uitgeroepen tot

ze de algemene introductie op de eerste dag,

de beste co-schappen van het jaar.

of langer co-schap in het MCA. Dit betekent dat dagelijks ongeveer 38 co-assistenten ergens in de kliniek aan het werk zijn. In totaal kunnen bij vijftien disciplines coschappen worden gelopen.

Dit betreft de disciplines cardiologie, geriatrie, gynaecologie & verloskunde, heelkunde, intensive care, interne geneeskunde, keel-, neus- en oorheelkunde, kindergeneeskunde, longziekten, neurologie, orthopedie, psychiatrie, reumatologie, revalidatiegeneeskunde en SpoedEisende Hulp. Dit gaat om formele co-schappen, niet genoemd zijn stages op een afdeling in het kader van een ander (hoofd)co-schap.

Vooral heelkunde en gynaecologie & verloskunde hebben een flinke bijdrage in het opleidingsaanbod. Naast co-assistenten liepen ook 32 junior co-assistenten mee op de afdeling gynaecologie & verloskunde. Bij interne geneeskunde kon de capaciteit licht worden uitgebreid (van acht naar tien coassistenten). De disciplines cardiologie, longziekten en klinische geriatrie participeren actiever in het opleiden van co-assistenten. Op deze afdelingen worden deelstages gelopen tijdens het co-schap interne geneeskunde.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

16

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

17

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | basisarts

Opleiding | basisarts

meer achteraan hoeven. En dan vertel ik iets over het ziekenhuis, de faciliteiten die we hun te bieden

Nooit op maandag vrij

hebben en het onderwijs op woensdagmiddag. Sinds 2007 bieden we dat trouwens ook in de zomermaanden aan, wat de co-assistenten erg blijken te waarderen.” Na de algemene introductie volgt een rondleiding, zodat de co’s snel de röntgen, de OK’s, het personeelsrestaurant en het lab kunnen vinden. Ook worden ze wegwijs gemaakt in de medische bibliotheek. “En natuurlijk gaan we een witte jas halen. Het passen daar van zorgt

Als het even kan, plant ze geen vrije dag

altijd weer voor wat ontspanning.”

op maandag. En in haar vakantie komt ze

Marijke Mossel laat co-assistenten goed beginnen in

er desnoods voor terug. Marijke Mossel-

Training traumaopvang en hechten

Pennings, medewerker onderwijscoördinatie

Gedurende het hele co-schap blijft ze eerste aanspreekpunt voor

van het Foreest Instituut, ontvangt de nieuwe

organisatorische zaken. Zo regelt ze voor de co’s van chirurgie ook de

het MCA

co-assistenten op maandagochtend het liefste

trainingen hechten, gegeven door OK-assistent Esther Zijp, en trauma-

zelf.

opvang door anesthesieverpleegkundigen Ronald Berkhout en Jaap

Zij brengt hen op de hoogte van alles wat ze

van Heugten. “Dat is iets extra’s, lang niet ieder ziekenhuis biedt zijn co’s die trainingen aan. Co-

weten moeten, zodat ze hun co-schap in het

assistenten van andere vakken willen ze ook graag volgen, maar dat is bijna niet te regelen”, zegt ze.

MCA goed beginnen. “Ik vind het gewoon

Het is duidelijk dat ze dat jammer vindt. Marijke Mossel-Pennings maakt het de co-assistenten graag

heerlijk werk”, zegt ze.

naar de zin.

Het is woensdagochtend half elf. Een jonge man loopt het kantoor van Marijke MosselPennings in het MCA binnen. “Ik heb net mijn beoordeling gehad”, glundert hij, “en nu mag

Mini-portfolio geïntroduceerd

ik naar huis. Ik ben er dus vanmiddag niet.” Marijke knikt hem toe. “Hij kwam zich afmelden voor de klinische conferentie en het disciplineoverstijgend onder wijs”, legt ze even later uit. “Dat is elke woensdagmiddag, en met name het

In juni 2007 is, in eerste instantie bij de afdeling heelkunde, het

verschillende competenties –

onderwijsuur van half twee tot half drie is verplicht voor alle co’s. Maar hij zwaait aan het eind van

mini-portfolio voor co-assistenten geïntroduceerd. Na deze

en controlemiddel bij beoor-

deze week af en kan nu naar huis. Gisteren kwam hij me al even zijn mini-portfolio (zie blz. 19) ten zien.”

proef van een half jaar wordt het boekje in gereviseerde vorm

delingen. Het bevat onder andere

op steeds meer afdelingen gehanteerd.

twintig feedbackformulieren, een

Vertrouwenspersoon

aftekenlijstje waarop het bijwonen

Het voorval is illustratief voor de manier waarop de medewerkster onderwijscoördinatie met de co-

Het mini-portfolio is een idee van teaching professor en chirurg

van onderwijs wordt bijgehouden,

assistenten omgaat. Direct na de eerste kennismaking weten ze allemaal dat haar deur gedurende hun

Bart Bijnen, die een dergelijk boekje bij de Erasmus Universiteit

zelfreflectiemogelijkheden en een

hele co-schap voor hen open zal staan. En daar maken ze dankbaar gebruik van. Soms alleen voor

had gezien, vertelt beleidsmedewerker onderwijs en onderzoek

evaluatieformulier voor de makers

een kop koffie, maar vaker om even een luisterend oor te vinden voor hun ervaringen als co-assistent.

Marsha Roos-Tiessen. Zij heeft het idee verder uitgewerkt en

van het mini-portfolio.”

Een enkele keer merkt Marijke Mossel dat er méér aan de hand is. “Bijvoorbeeld wanneer een co door

de revisies verzorgd. “Inmiddels zijn we bezig aan versie 4”,

Halverwege en aan het einde van

het werk geconfronteerd wordt met iets dat in zijn of haar familie is gebeurd”, vertelt ze. “In zo’n geval

zegt ze. Van de ingevulde mini-portfolio’s maakt ze kopieën,

het co-schap kan de co-assistent

stel ik voor gelijk een afspraak te maken met psychologe Caroline Buis, die behalve trainer/coach ook

die ze gebruikt voor analyses. Het mini-portfolio is nog te kort

zelf invullen welke cijfers hij/zij

vertrouwenspersoon voor de co-assistenten is. In het afgelopen jaar is in die hoedanigheid eenmaal

in gebruik om al te kunnen beoordelen of de kwaliteit van de

zichzelf toekent op iedere

een beroep op haar gedaan.”

feedback erdoor stijgt. Kritiekpunten van co-assistenten over

competentie, te weten medisch

de kwantiteit en de kwaliteit van de feedback waren namelijk de

handelen, kennis en wetenschap, communicatie, samenwerken,

directe aanleiding tot de invoering van het mini-portfolio.

organisatie, reflectie, professionaliteit en maatschappelijk

Jassen passen De feestdagen uitgezonderd vervoegen zich elke maandagochtend vijf of zes nieuwe co-assistenten

handelen. Dit wordt gedaan om even kritisch stil te staan bij

bij de trainingsruimte van het Foreest Instituut tegenover de medische bibliotheek van het MCA. Om

Het boekje past in de zak van de witte jas, aldus Marsha Roos.

half negen ontvangt Marijke Mossel hen daar voor een algemene introductie op het MCA. “Voor elke

“Het is bedoeld om de co-assistent te helpen in het registreren

co heb ik een mapje klaar met zijn of haar usernummer en de benodigde pasjes, zodat ze daar zelf niet

van feedback. Niet alleen van de co-opleider, maar ook van

In 2007 hebben 44 co-assistenten chirurgie het mini-portfolio

verpleegkundigen of aios. Het boekje kan tevens dienen als

gebruikt. Sindsdien krijgen ook de co-assistenten interne

naslagmiddel – zo bevat het lijstjes met handvatten voor de

geneeskunde, kindergeneeskunde en gynaecologie het boekje.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

18

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

het eigen functioneren.

19

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Persoonlijke begeleiding in communicatieve vaardigheden Nu het nieuwe leren in de medische vervolgopleiding zijn intrede

van de communicatie verbetering behoeven. Daarna volgen

heeft gedaan, worden aan de communicatieve vaardigheden –

drie coachgesprekken van anderhalf uur met de aios. Soms

als een van de zeven competenties die de aanstaande arts

wordt een acteur ingehuurd voor het oefenen van gesprekken,

moet beheersen – aanmerkelijk hogere eisen gesteld dan in het

specifiek gericht op de punten die aan de orde zijn geweest.

verleden.

Tot slot volgt de evaluatie, waarbij ook de opleider aanwezig is.

Aios die niet van nature over veel communicatietalent beschik-

Een enkele maal wordt een extern traject geadviseerd.

ken, kunnen op eigen verzoek of dat van hun opleider persoonlijke begeleiding krijgen. Deze wordt geboden door trainer/coach

De meeste aanvragen voor begeleiding hebben betrekking op

Caroline Buis van het Foreest Instituut.

de competenties communicatie, samenwerking en professionaliteit. Gezien het succes van de persoonlijke begeleiding biedt

De begeleiding bestaat als regel uit drie intakegesprekken van

het Foreest Instituut deze nu standaard aan alle opleidings-

een half uur: een met de opleider, een met hen beiden en een

disciplines in het MCA aan. Bovendien zal ze worden opge-

met de aois. Vervolgens loopt Buis een of twee dagdelen mee

nomen in het programma van de Foreest Medical School.

op de poli of de verpleegafdeling om te zien welke aspecten

(Medisch-) specialistische opleidingen

Een ‘veilige landing’ in het MCA Aios zowel als anios die in het MCA komen werken, krijgen

“De introductiecursus zorgt voor een ‘veilige landing’ in het

sinds begin 2007 allemaal een tweedaagse introductie-

MCA”, zegt Marina Eckenhausen, directeur van het Foreest

cursus op de werkplek aangeboden. De cursus, die een

Instituut. “Opleiders laten hiermee zien hoe belangrijk zij het

In 2007 telde het MCA 21 erkende (medisch-)specialistische opleidingen. Zes daarvan zijn eigenstandige

verplicht karakter heeft, wordt maandelijks gegeven aan zo’n

vinden dat arts-assistenten een goede start maken. Dat is

opleidingen, te weten heelkunde, klinische chemie, klinische geriatrie, longziekten, radiologie en ziekenhuis-

acht tot tien deelnemers per keer.

plezierig voor henzelf en de organisatie, maar bovenal voor

farmacie. Deze opleidingen kunnen volledig in het MCA worden gevolgd. Voor een aantal opleidingen is een

de patiënt.”

academisch deel vereist en zijn er samenwerkingsovereenkomsten met verschillende academische centra

Vertegenwoordigers van de ziekenhuisapotheek, de afdeling

Eckenhausen durft niet met zekerheid te beweren dat het

(AMC of VUmc). Voor de opleidingen psychiatrie, revalidatie en gz-psycholoog zijn bijzondere, gespecialiseerde

radiologie, de SEH, Centrale Opleidingscommissie en het

MCA het enige ziekenhuis in het land is dat een dergelijke

samenwerkingsverbanden opgezet.

bureau wetenschap verlenen er medewerking aan, alsook

cursus aanbiedt.

een donatiefunctionaris, een ziekenhuishygiëniste en de

“Ik kan alleen zeggen dat ik nog niet eerder een ziekenhuis

Gemiddeld waren er op enig moment in MCA 85 aios werkzaam in het kader van (een deel) van hun opleiding.

ziekenhuisjurist. Zij hebben elk zo’n twintig tot dertig minuten

heb gezien dat dit ook doet. Uit evaluatie blijkt dat de assis-

Hun aantal is sterk afhankelijk van de komst van aios uit de beide academische centra. Landelijke krimp bij

spreektijd tot hun beschikking. Daarnaast krijgen de arts-

tenten er ook heel positief over zijn. Ze blijken de cursus erg

enkele opleidingen en uitbreiding van landelijke opleidingscapaciteit maken de planning van de aantallen aios in

assistenten onder meer een reanimatietraining in het skillslab

te waarderen.”

het MCA onzeker.

en een training in e-learning.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

20

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

21

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Uitreiking van de certificaten door Frank Coelingh Bennink van de raad van bestuur MCA.

Prof.mr. J. Legemaate spreekt voor de groep aios over patiëntveiligheid.

Arts-assistenten enthousiast over cursus patiëntveiligheid

bewust gemaakt van het belang van patiëntveilig werken.

Effect gemeten

Velen waren van mening dat eigenlijk iedereen in het MCA een

Door middel van wetenschappelijk onderzoek wordt het effect

dergelijke cursus zou moeten volgen.”

van de cursus gemeten. Arts-assistenten van het Kennemer Gasthuis in Haarlem fungeren hierbij als controlegroep. De

Praktische oefening en discussie

organisatie van cursus en onderzoek was in handen van

De cursus omvatte één inleidende dag in het Foreest Instituut

prof.dr. A.B. Bijnen, chirurg en teaching professor aan de VU,

Als een van de eerste ziekenhuizen in het land heeft het MCA het initiatief genomen tot een cursus patiënt veiligheid voor arts-

met avondprogramma, gevolgd door twee dagdelen in het

dr. C. Wagner, programmaleider onderzoeksprogramma

assistenten. Directe aanleiding daartoe is het rapport ‘Onbedoelde schade in Nederlandse ziekenhuizen’ dat begin april 2007

ziekenhuis. De inleidende cursusdag had met name tot doel

patiëntveiligheid in Nederland, en promovendus José Jansma.

aan minister Klink is aangeboden. Daaruit blijkt dat jaarlijks zo’n 1735 mensen in ziekenhuizen overlijden als gevolg van vermijd-

kennis over te dragen en een kader te schetsen, terwijl bij de

bare schade.

twee latere dagdelen vooral praktische oefening en discussie

Opgedane ervaringen

centraal stonden. Praktijkopdrachten die in het dagelijks werk

In 2008 gaat ook het VUmc voor arts-assistenten in opleiding

dienden te worden uitgevoerd, maakten onderdeel van het

starten met het aanbieden van patiënt veiligheidscursussen.

deelnemers. De in totaal 45 Alkmaarse arts-assistenten waren

programma uit. Aan de cursus hebben zowel sprekers uit het

Deze zullen voornamelijk gebaseerd worden op de patiënt-

vrijwel allemaal zeer enthousiast, vertelt José Jansma, als

MCA bijgedragen als externe sprekers, zoals Gerrit van der

veiligheidscursussen in het MCA. De ervaringen die hier zijn

De cursus patiëntveiligheid is ont wikkeld en georganiseerd in samenwerking met het EMGO Instituut, een van de onder zoeksinstituten

onderzoeker patiënt veiligheidsonderwijs deels werkzaam voor

Wal, inspecteur-generaal voor de Gezondheidszorg, voormalig

opgedaan zullen hierbij worden meegenomen. De toekomstige

van het VUmc. De discipline-overstijgende cursus

het Foreest en deels voor EMGO Instituut. “Drie maanden na

president-directeur Rein Willems van Shell en hoogleraar

deelnemers van het VUmc zullen tevens deelnemen aan het onderzoek naar het effect van het patiëntveiligheidsonderwijs.

is in 2007 tweemaal in het MCA gegeven. De eerste

de laatste bijeenkomst hebben we de deelnemers gevraagd

gezondheidsrecht prof.mr. Johan Legemaate. Deelnemers die

is in september 2007 met negentien arts-assistenten

hoe ze op dat moment tegen de cursus aankeken. Wat was

de afsluitende kennistoets met goed resultaat aflegden, kregen

van start gegaan, de tweede in december met 26

er terechtgekomen van hun voornemens? De cursus had hen

een certificaat, veiligheidsspeldje en het boek Complications van Atul Gawande uitgereikt.

Het veiligheidsspeldje: de aesculaap met druppel bloed eronder.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

22

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

23

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Geen smoesjes “Opleiding is verdraaid leuk”, zegt Ruiter, “zeker als je resultaat ziet. Het opleidingsklimaat is goed: inmiddels hebben we alle benodigde instrumenten in huis. Maar daarmee zijn we er nog niet. Kwaliteit, dat ligt aan mensen, aan het enthousiasme dat je weet op te brengen. Je mag eisen aan de opleiders stellen. Zo zouden ze allemaal de cursussen ‘Teach the teachers’ moeten doen. Ook het bijwonen van de werkconferenties zou een meer verplichtend karakter moeten hebben. Het is allemaal geregeld, je krijgt er nog accreditatiepunten voor ook. Geen smoesjes dus, maar gewoon opleiden.” In het verslagjaar werden vier opleidingen gevisiteerd. Ze kregen alle vier verlenging. Naast deze landelijke visitaties bepleit Ruiter kwaliteitsvisitaties in eigen huis. “Een aantal specialisten moet er hard aan trekken om niet achter te gaan lopen, om alle vernieuwingen, zoals de modernisering van het opleidingsprogramma, bijtijds te implementeren. Het is mooi om vanuit een achterstandssituatie frontloper te worden!”

Landelijke stop Een van de gevisiteerde disciplines was die van Ruiter zelf, cardiologie. “We hebben voor vijf jaar verlenging gekregen. Er waren alleen enkele aanbevelingen, waaronder het advies om meer aios te werven. Het probleem is echter dat we, omdat er landelijk minder cardiologen mogen worden opgeleid, nog maar 1.3 aios hebben plus een instromer, en gelukkig daarnaast nog stagiaires van longen en interne. Ook op kindergeneeskunde en gynaecologie zit landelijk een stop. Het wordt dan moeilijker om als perifeer ziekenhuis voldoende aios te krijgen. De academische ziekenhuizen houden bij

Opleider Jaap Ruiter (links) bespreekt een patiënt met arts-assistent Tjeerd Germans.

teruglopende aantallen hun studenten graag in eigen huis. De kwaliteit van de opleiding is daar echter

‘Kwaliteit, dat ligt aan de mensen, aan hun enthousiasme’

naar mijn mening niet bij gebaat.”

Ideale patiëntenmix Ruiter hoopt dat aios spoedig over een eigen ‘rugzakje’ kunnen beschikken waarmee ze de opleiding kunnen inrichten. “Nu is het nog de A-kliniek die bepaalt. Het zou mooi zijn als we meer modulair onderwijs kunnen bieden. Dan kunnen we studenten aantrekken op basis van kwaliteit. Ons grote voordeel is de ideale patiëntenmix. Daarmee hebben we een sterke troef in handen als aios meer kunnen kiezen. Daarnaast moeten we de opleiding aantrekkelijk maken door kwaliteit te bieden. We

Drukke werkzaamheden hebben cardioloog Jaap Ruiter genoodzaakt het voorzitterschap van de

scoren in de ogen van de aios al heel behoorlijk. Het eerste half jaar kan nog beter, ze willen dan nog

Centrale Opleidingscommissie per 1 januari 2008 neer te leggen. Zijn taak is overgenomen door Frank

wat meer ‘gepamperd’ worden. Een mentorschap zoals de gynaecologen en de kinderartsen al hebben,

Stam, internist en opleider interne geneeskunde. Ruiter is twee jaar voorzitter geweest en vindt dat er

is daar misschien een oplossing voor.”

al veel tot stand is gebracht.

Kwaliteit is een woord dat Jaap Ruiter veel in de mond neemt. Het moet góed, daar is hij duidelijk in. Dat is ook de reden dat hij, met pijn in het hart, het voorzitterschap van de Centrale Opleidings-

Wat doet de Centrale Opleidingscommissie?

commissie eind 2007 heeft neergelegd. “Ik kreeg te veel taken binnen de maatschap cardiologie en heb daarom besloten de functie over te dragen. In 2006 ben ik voorzitter geworden en ik kijk met veel plezier op die twee jaar terug. Met name de komst van de nieuwe directeur was een belangrijke stap, ze

De Centrale Opleidingscommissie (COc) vervult een centrale

een informerende rol bij de vereiste opleidingsveranderingen

is precies op tijd gekomen. Ik vind het heel jammer dat ik te weinig tijd heb gehad om haar in kwalitatief

rol op het gebied van onderwijs en de (vervolg)opleiding van

en stimuleert ze kennis- en ervaringsuitwisseling op lokaal

opzicht meer bij te staan. Inmiddels zijn er mogelijkheden via het subsidiepotje van VWS. Een deel is

basisartsen, medisch specialisten en overige professionals

niveau tussen opleidingen en opleiders.

gealloceerd voor de opleidersgroep en de bekostiging van de opleiding. Ook voor het voorzitterschap

in de zorg, zoals ziekenhuisapotheker, gz-psycholoog en

Voor de samenstelling van de commissie zie blz. 37 van dit

van de COc bestaat een financiële vergoeding, zodat waarneming kan worden geregeld. We zijn ons in

klinisch fysicus. Tot de kerntaken van de commissie behoren

jaarverslag. De COc brengt een eigen jaarverslag uit dat voor

2006 sterk gaan maken voor zo’n financiële regeling. In het najaar van 2007 was het plan concreet.

het bewaken van de kwaliteit van de opleidingen en het

belangstellenden is op te vragen bij het Foreest Instituut.

De raad van bestuur heeft het toen vrijwel direct geaccepteerd, zodat het in 2008 kan ingaan.”

opleidingsklimaat, het ondersteunen van de visitaties, het bevorderen van kennisuitwisseling en het bemiddelen bij geschillen tussen aios en opleiders. Verder heeft de COc

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

24

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

25

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Opleiding | specialistische vervolgopleiding

‘Het is leuk om dicht bij het vuur te zitten’

Digitaal portfolio Naast de plenaire vergaderingen zijn er de werkconferenties om nieuwe ontwikkelingen verder uit te diepen, vertelt Burger. “In het afgelopen jaar zijn er twee gehouden. Ik vind dat ze goed van de grond zijn gekomen. Op een van die werkconferenties hebben we bijvoorbeeld het digitale portfolio kunnen uitleggen en demonstreren. Dit staat enorm in de belangstelling, vooral door de modernisering van de opleiding. Dat digitale portfolio is een goed hulpmiddel om competenties en vaardigheden te kunnen bijhouden. Het wordt ook gebruikt om tussen opleiders en opgeleide te communiceren. Een aantal specialismen in huis, waaronder mijn eigen discipline orthopedie, is al aardig ver met de implementatie van het competentiegerichte en toetsbare leren. De afgelopen vier jaar hebben we, volgens aanwijzingen van het College voor de Beroepen en Opleidingen in de Gezondheidszorg (CBOG) en de Begeleidingsgroep Beschrijving Opleidingsplannen Vervolgopleidingen, geschreven aan het opleidingsplan. Ook heelkunde, verloskunde en kindergeneeskunde zijn al ver. De minister had graag gezien dat alle disciplines in Nederland per 1 januari 2008 met de implementatie zouden beginnen, maar dat blijkt niet haalbaar.”

Opleidingsfonds Voor de medisch-specialistische vervolgopleidingen is per 1 januari 2007 vanuit Den Haag een nieuwe manier van bekostiging ingevoerd, vertelt Burger: het opleidingsfonds. Dit moet garanderen dat landelijk in alle disciplines voldoende mensen worden opgeleid. Om de geldstromen in huis goed te laten lopen, is de werkgroep Opleidingsfonds ingesteld. Ook Burger heeft daar zitting in. “Een assistent in opleiding brengt een bepaald bedrag – zo’n 135.000 euro – voor zijn opleiding mee”, legt hij uit. “De bedoeling is dat elke aios op termijn een ‘rugzakje’ krijgt – zoveel voor de witte jas, zoveel voor cursuskosten, faciliteiten et cetera – , maar zo ver is het nog niet. Het is daarom nu van belang dat alle kosten die gemoeid zijn met de opleiding gealloceerd worden uit de patiëntenzorg. Dat maakt de kosten van opleiding transparant. Als werkgroep hebben we geprobeerd daar een goede structuur voor te ontwerpen. Terugkijkend vind ik dat een van de belangrijkste zaken van het afgelopen jaar. Het is weer een stap verder in de professionalisering van de opleiding.”

Werkgroep Opleidingsfonds Als opleider orthopedie bezocht Bart Burger al de plenaire vergaderingen van de Centrale Opleidingscommissie. Toen in het voorjaar van 2007 in het kader van de verdere professionalisering

De werkgroep Opleidingsfonds is formeel ingesteld

behoefte bleek aan een secretaris, was hij bereid deze functie op zich te nemen. Voor hem is het

door de raad van bestuur. De leden zijn:

verslagjaar sterk bepaald door het van de grond komen van het opleidingsfonds. opleider heelkunde Hermien Schreurs (voorzitter) “Het is leuk om dicht bij het vuur te zitten”, verklaart orthopeed Bart Burger zijn animo voor de

opleider orthopedie Bart Burger

secretariaatsfunctie. “Daarnaast heb ik natuurlijk de ambitie om een goede opleiding van de grond

opleider longziekten Casper de Graaff

te tillen. En dat staat of valt met het hebben van contacten met collega-opleiders. Daarom bezocht ik

Marja Meulblok (manager business control)

als opleider altijd al de plenaire vergadering van de Centrale Opleidingscommissie, die eenmaal per

Dick Perk (stafmedewerker EAD)

kwartaal wordt gehouden. Dat is een goed instrument om die contacten te onderhouden. Alle opleiders

Peter Blank (bedrijseconomisch adviseur)

zijn er aanwezig en met elkaar kun je dan belangrijke zaken als het moderniseringstraject van de

Marina Eckenhausen (directeur Foreest Instituut)

medische opleiding of alle correspondentie met ‘Den Haag’ op de voet volgen.” De werkgroep heeft een advies voorbereid met betrekking tot de verdeling van opleidingsgelden in het MCA.

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

26

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

27

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Opleiding | specialistische vervolgopleiding

Verlenging OK-sessies Naast co-assistenten telde heelkunde in 2007 dertien aios – een deel voor heelkunde en een deel vooropleiding – en enkele anio’s (arts assistenten niet in opleiding tot specialist’. “De grootste uitdaging is voor al die verschillende mensen zorgen dat ze hun leermomenten pakken”, zegt Schreurs. “Als je vroeger maar zes jaar in de kliniek meehobbelde, dan had je het wel. Maar zo is het niet meer. Wel werken de assistenten minder uren dan vroeger. Als opleiders moeten we daarom de structuur aanpassen aan de nieuwe omstandigheden.” Een voorbeeld daarvan is de verlenging van alle OK-sessies. “Voor grote operaties trekken we nu een half uur langer uit”, vertelt Schreurs. “Dat haalt de werkdruk eraf, waardoor de aios rustig kan werken en er tijd is voor opleiding. Nu elke aios een digitaal portfolio heeft, kan ik precies zien welke ingrepen hij of zij heeft verricht. Aan creatief boekhouden doen we niet: we letten heel goed op dat een aios niet alleen bij eenvoudiger ingrepen opereert, maar zich ook meldt als er bijvoorbeeld een acute heup is.” Productie en opleiding kunnen wel eens botsen, erkent Schreurs. Om die reden is een dagelijks bestuur ingesteld dat bestaat uit opleider, discipline-voorzitter en zorggroepmanager. Dat bespreekt oplossingen, mocht het gaan wringen.

dan ze alleen een

Wekelijkse onderwijsmiddag Ingevoerd is een stage in de eerste twee jaar op de intensive care van ’s Ochtends vroeg: overdracht op chirurgie. Aan het hoofd van de tafel, zevende van rechts, opleider Hermien Schreurs.

‘We willen méér

‘kunstje’ leren’

drie maanden. Ook nieuw is de vaste, wekelijkse onderwijsmiddag op de vrijdag van twee tot vijf uur. Bestemd voor co-assistenten, aios en anio’s, en specialisten. Ook de aios nemen een deel van de invulling voor hun rekening.

‘Wij zijn in Alkmaar opgeleid!’

“Een ontzettend leuke middag”, vindt Schreurs. “Iedereen moet zijn pieper inleveren en kómen, ook de maten. So wie so hebben we als ‘bazen’ schriftelijk vastgelegd wat onze verplichtingen zijn, zodat er niets kan worden doorgeschoven naar assistenten. Die zijn er tenslotte niet om onze gaten te vullen.”

Stappen vooruit Afgeschaft is ‘het rondje aios’ in de vergadering van de chirurgen. “We beoordelen alle aios nu Chirurg Hermien Schreurs is een van de in totaal 21 opleiders in het MCA. De opleiding voor haar

eenmaal per drie maanden. Dat gebeurt uitsluitend schriftelijk, aan de hand van een vragenlijst die

specialisme heelkunde kan volledig in Alkmaar worden gevolgd. Haar grootste uitdaging: zorgen dat

door iedereen wordt ingevuld. Dat geeft een eerlijker beeld. In de vergadering heb je toch al snel dat de

jonge mensen trots kunnen zeggen dat ze in Alkmaar zijn opgeleid.

ene spreker zich bij de voorgaande aansluit. Ook wat dat betreft zijn we inmiddels stappen vooruit op veel andere disciplines hier in huis”, aldus Hermien Schreurs.

Ze vindt opleiden leuk en verschrikkelijk belangrijk, en dat straalt ze uit. Haar ambitie is jonge mensen die als een onbeschreven blad binnenkomen, zien uitgroeien tot goede, zelfstandige dokters. “We willen méér dan ze alleen een ‘kunstje’ leren. Chirurgen hebben een veel bredere taak in een ziekenhuis. Ze worden vaak door collega’s geraadpleegd over de vraag of een patiënt nog geopereerd kan worden, en het is meestal toch de chirurg die de uiteindelijke beslissing moet nemen.”

Hermien Schreurs is voortvarend te werk gegaan sinds ze in 2006 opleider werd. Een visitatie had uitgewezen dat er verbeterpunten waren en daar is de discipline met elkaar mee aan de slag gegaan. “Je kunt niet in je eentje opleider zijn”, is haar stellige overtuiging. “De kunst is om ieders kwaliteiten te benutten en zo met elkaar een klimaat te scheppen waar jonge mensen tot hun recht komen, waar ze het juiste aandachtsgebied kunnen kiezen. Ze moeten met trots kunnen zeggen: ‘Wij zijn opgeleid in Alkmaar. Daar zitten zulke goede chirurgen, dat is gegarandeerde kwaliteit.’ ”

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

28

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

29

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Verpleegkundige opleidingen & stagebureau

Verpleegkundige opleidingen & stagebureau

In principe duurt de beroepsbegeleidende leerweg vier jaar,

moet dan door andere verpleegkundigen worden gedaan. Al

maar versnellen is mogelijk. “We hebben drie leerlingen die de

met al redenen voor een onderzoek. Waarom valt zo’n hoog

opleiding met een half jaar verkorten.”

percentage uit? Leiden we nog wel goed op? Hoe tevreden zijn de leerlingen die nu nog traditioneel worden opgeleid en

Tussentijdse uitval

de leerlingen van het competentiegerichte onderwijs? Heeft de

Een bron van zorg was de tussentijdse uitval en het frequente

(on)tevredenheid te maken met het hoge uitvalpercentage en

ziekteverzuim bij de leerlingen van de verpleegkundige

het frequente ziekteverzuim? De uitslag van het onderzoek liet

opleiding, aldus Elly van der Maat. “Van de zeventig leerlingen

geen ruimte voor twijfel: de leerlingen zijn ruim tevreden over het

die het MCA jaarlijks heeft, maken er vijftig de opleiding af. De

competentiegerichte leren. Daar moeten we dus mee doorgaan.

overige twintig leerlingen doen dat niet. Nog afgezien van het

Wel gaven ze aan dat de werkdruk, naast de opleiding, als hoog

feit dat uitval voor iedereen jammer van de tijd is, zit er ook

wordt ervaren.”

een kostenaspect aan. Het werk van de uitgevallen leerlingen

Rapportcijfer

De tevredenheid over het ROC/Horizoncollege in beeld gebracht.

8

7,4

7,2

7,0

7 6,1

6

7,5

6,6

6,6 6,0

5 4 3

oude stijl

2

nieuwe stijl

1 0

De omslag naar competentiegericht onderwijs

organisatie

docenten

onderwijsvorm

motivatie Onderdeel

Ook in de verpleegkundige opleidingen heeft het competentiegerichte onderwijs zijn intrede gedaan. Elly van der Maat, hoofd van de afdeling verpleegkundige opleidingen en het stagebureau, is er enthousiast over. “Het is kwalitatief goed onderwijs dat uitgaat van een duidelijk competentieprofiel op basis van de kerntaken van de verpleegkundige.” Het was wel een hele omslag, die invoering, vertelt ze, zowel voor de leerlingen als de docenten en de praktijkopleiders.

Rapportcijfer

De tevredenheid over het MCA in beeld gebracht.

9 8

7,8

7,5

7,8

7,7

7,6

7,5

7,4

7,4

7

6,6

6,5

6 5 4 3

oude stijl

2

nieuwe stijl

De klassieke vakkenstructuur in de opleiding voor verpleeg-

kaders gewerkt. En met succes. Ik denk dat de succesfactor is

1

kundigen heeft plaats gemaakt voor een nieuw onderwijs-

dat het in gezamenlijkheid met alle partijen tot stand is gebracht.

0

model: dat van het competentiegerichte leren. Net als bij

Dit model staat of valt natuurlijk met een goede integratie van

de arts-opleidingen zijn competenties vastgesteld die de

theorie en praktijk.”

verpleegkundige aan het eind van de opleiding dient te

Die gezamenlijkheid betreft met name het ROC Horizoncollege.

beheersen. “Elke competentie heeft zowel een vakinhoudelijk

De samenwerking daarmee is al tien jaar geleden in gang gezet

als een gedragsaspect. Tussen het beginnersgedrag en het

en heeft in 2007 volledig gestalte gekregen.

Weer mbo en hbo

het natuurlijk leren”, legt hoofd van de opleidingen Elly van

Regie over eigen leerproces

De uitkomsten van deze onderzoeken en de landelijke verande-

de verwachte herinrichting van de kliniek. Ook de kosten en

der Maat uit.

In het nieuwe onderwijsmodel heeft de leerling-verpleegkundige

ringen in het verpleegkundig beroep zijn in 2007 aanleiding

baten van alle opleidingsstructuren zijn erin inzichtelijk gemaakt.

vanaf het begin de regie over het eigen leerproces. Hij of zij geeft

geweest tot een bezinning op de gewenste opleidingsstructuur

Het advies is eind 2007 integraal door de raad van bestuur

Ze is een groot voorstander van dat didactisch principe. Maar

zelf aan wanneer welke competenties te willen leren. De theorie

voor verpleegkundigen in de komende jaren. Op verzoek van de

overgenomen. Dat betekent onder andere de komst van een

ze verbindt er wel een voorwaarde aan. “Mits het natuurlijk

is continu geïntegreerd met de praktijk. Eén dag per week

raad van bestuur van het MCA is vervolgens een adviesrapport

model van twee jaar voltijds opleiden, waarna het MCA in het

leren is ingebed in goede kaders. De omslag van de oude

gaan de leerlingen naar school, waarbij ze het geleerde steeds

opgesteld voor een optimale vorm en inrichting voor de oplei-

derde en vierde jaar zal gaan werven. Voorts zal behalve op

vakkenstructuur naar het nieuwe onderwijsmodel hebben we

kunnen terugkoppelen van theorie naar praktijk en omgekeerd.

ding tot verpleegkundige voor de jaren 2008-2012, waarbij

mbo-niveau in de nabije toekomst ook weer op hbo-niveau

al in 2006 gemaakt, maar in 2007 hebben we keihard aan die

Tussentijds is op elk moment hun ontwikkeling vast te stellen.

rekening is gehouden met de visie en missie van het MCA en

worden opgeleid.

organisatie

begeleiding

leerklimaat

inhoud werk

werkdruk Onderdeel

expertgedrag loopt een leerlijn, en die volgt het principe van

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

30

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

31

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Verpleegkundige opleidingen & stagebureau

Verpleegkundige opleidingen & stagebureau

De huidige opleidingsmodellen en de aantallen leerlingen en stagiairs

Stagebureau

Na een herstructurering in 1997 in het verzorgend en verpleeg-

Het MCA heeft in 1997 de keuze gemaakt voor het werken en

Sinds september 2006 worden alle stagiairs – verpleegkundig of niet-verpleegkundig – die binnen het MCA een leer-

kundig mbo-onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen het

leren op mbo-niveau, de BBL4 opleiding. Nu, tien jaar later,

of stageplaats aanvragen, aangemeld via het stagebureau. Van daaruit vindt coördinatie en bemiddeling plaats.

opleidingsmodel beroepsbegeleidende leerweg (BBL4, leren

kiest het MCA toch ook weer voor het hbo, wat mogelijk al met

en werken) en het opleidingsmodel beroepsopleidende leerweg

ingang van 2008 zijn beslag zal krijgen.

In schema 1 zijn de verpleegkundige stages van BOL4 en hbo-V voltijd weergegeven, gerangschikt per afdeling.

(BOL4, leren en stage). Het hbo-verpleegkundig onderwijs

Het aantal BBL4-leerlingen bedraagt gemiddeld zeventig per

Schema 2 brengt per afdeling de niet-verpleegkundige stages in beeld. Omdat in het onderwijs met schooljaren van ca.

maakt onderscheid in het opleidingsmodel werken en leren

jaar, met tweemaal per jaar een instroom van nieuwe leerlingen.

september tot en met juli wordt gewerkt, betreffen de overzichten niet het kalenderjaar 2007, maar het schooljaar 2006/2007.

(hboV-duaal) en het opleidingsmodel leren en stage (hboV-

Het aantal stagiairs van de BOL4 en de hboV in het MCA

voltijds).

bedraagt voor beide categorieën gemiddeld honderd per jaar.

1. Verpleegkundige stages 2006/2007 Stageafdeling

BBL4 BBL4 instroom

1e jaar Generieke fase

duur 2 jaar (na 2 jaar BOL4)

Theorie 3 maanden Stage 20 weken in verpleeghuis

2e jaar Generieke fase

Stage 20 weken AGZ 20 uur/week Stage 20 weken GGZ 20 uur/week

3e jaar Specifieke fase

4e jaar Uitstroomfase

6

LON1

6

2

Matrix Projectbureau

1

CHI1

8

NEU1

7

CHI2

8

NEU2

6

COM4

5

ONC1

6

COML (Longstay)

8

ORT1

8

2

ORT2

6

PLP1 - duur 6 maanden

GER1

12

Pathologie

1

PLP2 - duur 6 maanden

INT1

10

SEH

1

INT2

8

TRAU

6

KIN1

2 Totaal

130

PLP3 - duur 10 maanden

hboV-duaal

11

2. Niet-verpleegkundige stages 2006/2007 1e jaar Propedeuse

na 2 jaar voltijds

Theorie 4 weken

Automatisering

2

Pathologie

1

Stage 4 weken

CDAG

2

PBC

1

CSA

1

Planningsbureau

1

CTS/MKA

5

Poli Cardiologie

1

Theorie 4 weken Stage 4 weken 2e jaar Hoofdfase 1

Start hboV-duaal jaar 3 en 4

Aantal stagiairs

CDAG

Leerafdeling

hboV-duaal instroom

Stageafdeling

CAR1

COMS (Shortstay)

Start BBL4

Aantal stagiairs

3e jaar Hoofdfase 2

Diabetespoli

2

Poli Chirurgie

1

Stage 10 weken

Diëtetiek

2

Poli Gynaecologie

3

Keuze maken afstudeer setting

Facilitair bedrijf

PLP1 - duur 6 maanden PLP2 - duur 6 maanden

4e jaar Afstudeerfase

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

32

PLP3 - duur 10 maanden

kennis | opleiding | wetenschap

2007

12

Poli Kindergeneeskunde

1

Financiële administratie

4

Poli KNO

1

Foreest Instituut

1

Poli Longziekten

1

Fysiotherapie

2

Poli Neurologie

1

Geriatrie

6

Poli Oogheelkunde

8

ICU

2

Poli Orthopedie

3

Inkoop&Logistiek

2

Poli Plastische Chirurgie

1

KCHI

8

Poli Urologie

1

Keuken

2

Radiodiagnostiek

8

Kinderafdeling

2

Radiotherapie

2

Klinische psychologie

3

Receptie Service

5

KNO (logopedie)

1

Restaurant

2

Lab ziekenhuisapotheek

3

Revalidatie

Lab med.microbiologie

2

SEH

LON1

1

Thorax

1

MTC

3

TRAU

1

Mortuarium

1

VER

1

Neonatologie

2

Zorggroepmanager 2

2

Nucleaire geneeskunde

2

Oncologie/dagbehandeling

1

Orthopedie

1

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

Totaal

33

8 10

140

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Overige opleidingen

Overige opleidingen

Bedrijfsopleidingen en medisch-secretariële opleidingen bereiden zich voor op nieuwe situatie

In het teken van de nadere afsplitsing Voor de afdelingen bedrijfsopleidingen en medisch-secretariële opleidingen was 2007 een roerig jaar. Het stond sterk in het teken van de naderende afsplitsing van het Foreest Instituut. Voor de bedrijfsopleidingen vroeg de voorbereiding van de fusie van het MCA met het Gemini Ziekenhuis daarnaast aandacht. En dan waren er natuurlijk de diverse cursussen, maatwerktrainingen en workshops. Bij de bedrijfsopleidingen blijven de twee jaar geleden geïntroduceerde e-learningprogramma’s succesvol. Ze vervangen steeds vaker klassikale trainingen.

“In 2007 is het besluit gevallen om het Foreest Instituut om

NIAZ-accreditatie

te vormen tot Medical School, met uitsluitend medische en

Met het oog op de audit voor de NIAZ, het Nederlands Instituut

verpleegkundige opleidingen. Opleidingen die niet specifiek

voor Accreditatie van Ziekenhuizen, zijn diverse workshops

gericht zijn op de expertise van het ziekenhuis, zoals commu-

gegeven. Op de werkvloer zijn korte trainingen van bijvoorbeeld

nicatie- en managementtrainingen, gaat de afdeling Leren &

een uur aangeboden, onder meer over het snel raadplegen

Ontwikkelen inkopen”, zegt Harm Landman, tot eind 2007 hoofd

van protocollen. Al eerder in het jaar waren de zogeheten

bedrijfsopleidingen van het Foreest Instituut. “In de loop van het

succesboeken ontwikkeld en geïntroduceerd. Daarin zijn alle

jaar zijn we ons gaan voorbereiden op de afsplitsing. De afdeling

procedures en protocollen digitaal terug te vinden, maar nog

bedrijfsopleidingen wordt afdeling Leren & Ontwikkelen. En

niet iedereen had ervaring opgedaan in het werken ermee.

wordt onderdeel van Personeel & Organisatie van het MCA.

In groter groepsverband is uitgelegd wat er tijdens zo’n audit

Het strategisch opleidingsbeleid komt zo weer in directe ver-

allemaal gebeurt en hoe de procedures zijn.

binding te staan met Personeel & Organisatie.”

Europees Sociaal Fonds

Medisch-secretariële opleidingen

Een andere belangrijke verandering op met name management-

Veel inspanningen zijn verricht om nog eenmaal subsidie binnen

niveau was de samenwerking van het MCA en het Gemini

te halen in het kader van het Europees Sociaal Fonds, en met

Ziekenhuis in Den Helder. De contouren van de naderende fusie

succes. Deze subsidies zijn vooral bedoeld om mensen met

De medisch-secretariële opleidingen zijn in 2007 voor het laatst nog een vol jaar in eigen huis gegeven.

werden ook binnen de afdeling bedrijfsopleidingen al zichtbaar.

weinig kansen op de arbeidsmarkt in staat te stellen opleidingen

Na de zomer van 2008 zullen ze alle zijn overgaan naar ROC Horizon College. Ook Frank Hulscher, bij

Er was overleg over de afstemming van het aanbod en over de

te volgen. In 2007 konden nog opleidingen tot en met het hbo

het Foreest Instituut hoofd van de medisch-secretariële opleidingen, zal daar dan zijn werkplek vinden.

vraag hoe de medewerkers voor te bereiden op de aanstaande

worden meegenomen. Voor de komende jaren is de regelgeving

integratie van afdelingen.

nog verder verscherpt.

De medisch-secretariële opleidingen zijn over het algemeen succesvolle opleidingen. Ook voor de

Administratief is dit een intensief proces, vertelt Landman.

opleiding Assistent Artsenpraktijk (AAp) was zoveel belangstelling dat is besloten in september 2008

Acute Opname Afdeling

“De administratie moet natuurlijk precies kloppen en elke

een dagvariant te starten.

Ook de opening van de Acute Opname Afdeling in het voorjaar

aanvraag moet aantoonbaar te herleiden zijn tot concrete

De AAp-opleiding biedt verdieping van de kennis van de medisch secretaresse, vertelt Frank Hulscher.

van 2008 vroeg tevoren veel aandacht, vertelt Landman.

personen.” In de drie jaar dat deze subsidie kon worden

“De opleiding staat weliswaar niet vermeld bij het CREBO, het Centraal Register Beroepsopleidingen,

“Dit betreft een nieuwe afdeling, waarvoor verpleegkundigen

aangevraagd, is de afdeling van Landman erin geslaagd deze

maar we horen van cursisten die de opleiding achter de rug hebben dat ze er veel profijt van hebben.

specifieke vaardigheden nodig hebben. Op de AOA is snel

voor zo’n tweeduizend MCA’ers binnen te halen.

Medisch secretaresses op poli’s en in huisartsenpraktijken krijgen meer en zwaardere taken en daar biedt deze opleiding een goede basis voor.”

en direct reageren een vereiste. Bovendien moeten er veel voorbehouden handelingen worden verricht. Ook de bejegening van de patiënten en hun familie vraagt een zeer adequate

Telefonische triage

aanpak. De mensen zijn extra gespannen, het gaat immers

De in 2006 ontwikkelde cursus telefonische triage is in 2007 van start gegaan. Het deel dat gericht

om een onverwachte, acute opname. Wij hebben daarom de

was op doktersassistentes en bijvoorbeeld centralisten van huisartsenposten en meldkamers is goed

verpleegkundigen voor deze afdeling speciaal geselecteerd en

verlopen. De daarnaast gegeven opstapcursus bleek echter niet te voldoen, aldus Hulscher. Deze was

geschoold. In samenwerking met een gespecialiseerd bureau

gericht op deelnemers zonder medische scholing of achtergrond, zoals brandweermensen.

hebben we assessments afgenomen op grond van vooraf gekozen competenties.”

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

34

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

35

kennis | opleiding | wetenschap

2007


? Financieel overzicht 2007

Samenstelling commissies

Leden Centrale Opleidingscommissie 2007

x 1000 €

Realisatie 2006

Realisatie 2007

dr. A.H. Adriaanse, gynaecoloog

M.A. Heitbrink, radioloog

dr. P.J. van den Akker, chirurg

dr. A.P.J. Houdijk, chirurg

dr. P.R. Algra, radioloog

dr. R. ten Houten, neuroloog

H.P. America, psychiater

dr. N.M. Jiwa, patholoog

-

prof.dr. A.E.R. Arnold, cardioloog en teaching professor

dr. J.F.M. de Jonghe, klinisch psycholoog

dr. J.M.J. Bais, gynaecoloog

dr. A. Jovanovic, kaakchirurg

dr. J.P.J. Bakker, revalidatiearts

dr. C.J. Kalisvaart, klinisch geriater

dr. P.C.M. Bartels, hoofd laboratorium KCHI

dr. Y.M. van Kasteren, gynaecoloog

E. Beld, psychiater

dr. L.C.M. Keijser, orthopedisch chirurg

P.J. van den Berg, klinisch psycholoog

G.J.M. Koster, arts-assistent longziekten

prof.dr. A.B. Bijnen, chirurg en teaching professor

J.W.L. van Lange, KNO-arts

J. Blankestijn, kaakchirurg

dr.ir. A. van Lingen, klinisch fysicus

dr. G.J. Blok, kinderarts

A.M.F. Lopes-Cardozo, chirurg

L. Boelaarts, klinisch geriater

H.J.M. Martens, ziekenhuisapotheker

dr. B. Boersma, kinderarts

A.M. Meijs, lid Raad van Bestuur

dr. W.G. Boersma, longarts

G.R.H.M. Moormann, arts-assistent chirurgie

dr. S.D. Bos, uroloog

dr. A.H.A.M. van Oijen, gastro-enteroloog

dr. W. Bronsveld, internist

R.F.A. Oosterwijk, revalidatiearts

5,5

dr. B.J. Burger, orthopedisch chirurg

dr. T.A. Roeleveld, uroloog

2,7

2,2

F. Coelingh Bennink, gynaecoloog en voorzitter Stafbestuur

dr. J.H. Ruiter, cardioloog en voorzitter COc

140,3

172,8

dr. M.A.W. Eckenhausen, directeur Foreest Instituut

dr. W.H. Schreurs, chirurg

B.M. van Geel, neuroloog

dr. F. Stam, internist

dr. J.A. van Geelen, internist

dr. O.P.P. Temmerman, arts-assistent orthopedie

N.D.B. Gilhuijs, patholoog

H.S. Traast, anesthesioloog

C.S. de Graaff, longarts

H.A.R.E. Tuynman, gastro-enteroloog

dr. W.W.M. Hack, kinderarts

J.H.M.J. Zwijsen, anesthesioloog

Bedrijfsopbrengsten Budget aanvaardbare kosten segment A

-

Segment B DBC’s

-

-

Overige bedrijfsopbrengsten

513,3

604,8

Totaal bedrijfsopbrengsten

513,3

604,8

Bedrijfslasten Personeelskosten Salarissen Sociale kosten Overige personeelskosten

1.010,2

1.066,0

173,1

200,8

39,5

33,1-

1.222,8

1.233,7

Materiële kosten Kosten van voeding

6,5

Hotelmatige kosten Algemene kosten

Patiëntgebonden kosten

10,7-

14,1

Terrein- en gebouwgebonden kosten

24,2

57,3

163,0

251,9

Kapitaallasten Afschrijvingen (inclusief inventaris buitenbudgettair)

-

-

Interest

-

-

I.M.M. van Haelst, ziekenhuisapotheker

Comité Pieter van Foreest 2007 Totaal bedrijfslasten

1.385,8

Resultaat uit gewone bedrijfsvoering

872,5-

1.485,6

dr. A.E.R. Arnold, cardioloog MCA dr. P.C.M. Bartels (voorzitter), klinisch chemicus MCA

880,8-

prof. dr. A.B. Bijnen, chirurg MCA/teaching professor VUmc drs. P.J. Kievit, bureau wetenschap Foreest Instituut M. Hanraads, organisatie In 2007 stegen de bedrijfsopbrengsten met 17,7% naar € 604.800, terwijl de bedrijfslasten slechts stegen met 7,2% tot € 1.485.600. De personele kosten blijven min of meer gelijk t.o v. voorgaand jaar, daarnaast stegen de algemene kosten tot € 172.800 en de kosten samenhangend met het verblijf op de tijdelijke locatie aan de Arcadialaan te Alkmaar tot € 57.300. Het uiteindelijke

Jury Pieter van Foreestprijs 2007

bedrijfsresultaat komt daarmede uit op - € 880.000. Dit resultaat is vergelijkbaar met dat van voorgaande jaren en was passend

dr. G.A. Kool, oud-lid raad van bestuur MCA

binnen de begroting 2007. prof.dr. A.J.P.M. Overbeke (voorzitter), hoogleraar medisch-wetenschappelijke verslaglegging Radboud Universiteit Nijmegen prof.dr. E. Briët, raad van bestuur Stichting Sanquin Bloedvoorziening

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

36

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

37

kennis | opleiding | wetenschap

2007


? Medewerkers Foreest Instituut 2007

Jantien Aardema

trainer/opleidingsadviseur

Karin Besteman

secretaresse Foreest instituut

Peter Blank

docent basiskennis financiâle administratie

IJsbrand Bruijn

coîrdinator/docent ict-opleidingen

Anita Bruin

projectleider medical school

Caroline Buis

trainer/opleidingsadviseur

Paul Buit

trainer/opleidingsadviseur

Henk Duijn

docent elektrocardiografie / reanimatie

Charlotte van Eck

content manager

Marina Eckenhausen

directeur

Claire Elsas

secretaresse verpleegkundige opleidingen

Margreet Eppinga-Schoen

docent tekstverwerken / medewerker ICT

Sylvia Goosensen

docent assisteren / instrumenteren

Geertje Griek

concierge/schoonmaak

Meike Hanraads

projectmedewerker nascholing medici

Frank Hulscher

hoofd opleiding medisch secretaresse

Helen Huting

docent introductie gezonheidszorg / omgangskunde / mentor

Jose Jansma

onderzoeker patientveiligheidsonderwijs

Pieter Kievit

hoofd bureau medisch onderwijs en wetenschap

Eelkje Knol

docent taalvaardigheden / mentor

Frank Kolmus

docent medische terminologie / ziekteleer

Harm Landman

hoofd bedrijfsopleidingen

Alma van Langen

staffunctionaris verpleegkundige opleidingen / stagebureau

Ron Leuven

docent medische terminologie / ziekteleer

Elly van der Maat

hoofd verpleegkundige opleidingen

Heleen Mees ten Oever

secretaresse METC

Uitgave:

Ans Meijer

docent dictafonie

Foreest Medical School

Marijke Mossel-Pennings

secretaresse

Ineke te Nijenhuis

secretaris METC

Brigitha Nuijens

docent / opleidingsadviseur

fax (072) 548 20 49

Petula van Oort-Nijhoff

docent dictafonie

info@foreestmedicalschool.nl

Marianne Ott

secretaresse

Tjeerd van der Ploeg

statisticus

Marion Rijper

docent dictafonie

Marscha Roos-Tiessen

beleidsmedewerker

Annemarie Schuitemaker-Bakker

docent medische / verpleegkundige technieken

Meta Stikkel

onderwijscoîrdinator

Anouk Tunteler

secretaresse opleiding en wetenschap

Angelique van der Weiden

docent omgangskunde / gezonheidszorg

Vormgeving en druk:

Gertruud Zomerdijk

secretaresse opleiding medisch secretaresse

Kunstdrukkerij Mercurius, Westzaan

Colofon

Arcadialaan 24 1813 KN Alkmaar tel. (072) 548 37 00

www.foreestmedicalschool.nl

Tekst en productie: MAS-Communicatie Heiloo/Marjolein Voorberg

Fotografie: Studio Wick Natzijl Beeldgroep MCA

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

38

kennis | opleiding | wetenschap

2007

JAARVERSLAG FOREEST MEDICAL SCHOOL

39

kennis | opleiding | wetenschap

2007


Foreest Medical School • Arcadialaan 24 • 1813 KN Alkmaar

Jaarverslag 2007  

Jaarverslag