Issuu on Google+

Սթրասպուրկ

äáõ¿Ýáë ²Ûñ¿ë, ²ñųÝÃÇÝ - 82ñ¹ ï³ñÇ - ÂÇõ 13.490 - 23 سÛÇë 2013

Եռագոյնը բարձրացաւ քաղաքապետարան, հանդիսաւորութեամբ

Միացեալ Նահանգներու նոր բանաձեւ

«հայկական Ցեղասպանութեան ճշմարտութիւնն ու արդարութիւնը»

Ո

ՒԱՇԻՆԿթԸՆ.- հ.Յ.Դ. Միացեալ Նահանգներու հայ Դատի Յանձնախումբը կը տեղեկացնէ, թէ մինչ թուրքիոյ վարչապետ Ռեչեփ թայիփ Էրտողան հինգշաբթի, Մայիս 16ին Միացեալ Նահանգներ կ՚այցելէր, Գոնկրեսի հանրապետական եւ դեմոկրատ խումբ մը անդամներ «հայկական Ցեղասպանութեան ճշմարտութիւնն ու արդարութիւն» բանաձեւը ներկայացուցին: Բանաձեւը կոչ կ՚ընէ Միացեալ Նահանգներու նախագահին, որ ամերիկեան իշխանութեանց կողմէ հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման վրայ հիմնուելով՝ բարելաւէ հայաստանթուրքիա յարաբերութիւնները, երաշխաւորելով թուրքիոյ կողմէ Ցեղասպանութեան իրականութեան ամբողջական ճանաչումն ու վնասուց հատուցումը: «Կ՚ողջունենք սոյն բանաձե-

ւին ներկայացումը Գոնկրես: Սոյն նորարար նախաձեռնութիւնը, որ հիմնուած է ամերիկեան նախկին իշխանութեանց կողմէ հայկական Ցեղասպանութիւնը ճանչցող որոշումներուն վրայ եւ կոչ կ՛ընէ նոր մօտեցում որդեգրելու հայաստանի եւ թուրքիոյ միջեւ յարաբերութիւնները բարելաւելու գործընթացին համար, ինչ որ արտացոլացումը պիտի ըլլայ ամերիկեան արժէքներուն, ու նաեւ կը գիտակցի, թէ ամերիկեան ազգային շահերը կը պահանջեն, որ վերջ դրուի թուրքիոյ ուրացման քաղաքականութեան: Այս բոլորին շնորհիւ կարելի պիտի ըլլայ արդարութեան, ճշմարտութեան ամբողջական լուծում մը գտնել հայկական Ցեղասպանութեան հարցին», կը յայտնէ հ.Յ.Դ. Միացեալ Նահանգներու հայ Դատի Յանձնախումբի գործադիր վարիչ Արամ համբարեան:

Սոյն բանաձեւը Ներկայացուցիչներու տան ներկայացուեցաւ Մայքըլ Կրիմի, Էտըմ Շիֆի, տէյվիտ Վալտանոյի ու Ֆրենք Փալոնի կողմէ: Անոր մէջ կը յիշուի, թէ Արդարադատութեան միջազգային ատեանին յղուած եւ Մայիս 28, 1951 թուակիր նամակի մը մէջ, Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը ցեղասպանութիւն նկատած է հայկական Ցեղասպանութիւնը: Այդ նամակը մաս կը կազմէր Ցեղասպանութեան ոճիրը կանխարգիլելու եւ պատժելու դաշինքին շուրջ կայացած քննարկումներուն: Բանաձեւին մէջ նաեւ կը նշուի, թէ Ապրիլ 22, 1981ին, Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ռանըլտ Ռիկըն եւս ճանչցած է հայոց Ցեղասպանութիւնը, իսկ Միացեալ Նահանգներու Գոնկրեսը՝ 1975ին ու 1984ին:

նակումը) եւ ԵԱհԿի գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անճէյ քասփըրչիք նախարարներուն հետ քննեցին բանակցութիւնները առաջ մղելու կարելիութիւնները: Նախարարները միտքեր փոխանակեցին ընթացիկ իրավիճակին վերաբերեալ եւ վերահաստատեցին իրենց հաւատարմութիւնը խաղաղութեան գործընթացին նկատմամբ: համանախագահները դարձեալ յայտարարեցին, թէ լարւածութիւնը սրող կամ խաղաղ

գործընթացին վնասող գործողութիւններէն կամ հռետորաբանութենէն պէտք է հեռու մընալ: Միջնորդները նաեւ քըննարկեցին վստահութեան ամրապնդման շարք մը միջոցներ, որոնք կրնան նպաստել բարենպաստ մթնոլորտի ստեղծման: համանախագահները Մայիսի վերջաւորութեան դարձեալ պիտի այցելեն տարածաշրջան, հայաստանի եւ Ատըրպէյճանի նախագահներուն հետ քննելու համար Արցախի տագնապը:

Նահանգներու հետ առեւտրական կապերը սերտացնելու նպատակով Անգարայի ջանքերուն: Արդարեւ, Միացեալ Նահանգներու հելլենական հիմնարկը, հելլենամերիկեան ղեկավարման խորհուրդը եւ հ.Յ.Դ. Մ.Նահանգներու հայ Դատի Յանձնախումբը դիմած են Մ. Նահանգներու առեւտուրի ժա-

մանակաւոր ներկայացուցիչ տեմեթրիոս Մարանթիսին, որ նախքան առեւտրական կապերը սերտացնելը՝ թուրքիայէն պահանջուի հեռանալ բռնագրաւեալ հիւսիսային Կիպրոսէն: Նաեւ կը շեշտուի, թէ թուրքիա պէտք է վերցնէ հայաստանի շուրջ իր պարտադրած տնտեսական ապօրինի շրջափակումը:

Արցախի տագնապին լուծում գտնելու պատրաստակամութիւնը կը հաստատուի

Ե

ԱհԿ Մինսկի խմբակի հա մանախագահները անցնող շաբաթավերջին քրաքով քաղաքին մէջ հանդիպում մը ունեցան հայաստանի եւ Ատրպէյճանի Արտաքին Գործոց նախարարներ Էդուարդ Նալբանդեանի եւ Էլմար Մամետեարովի հետ: Ժագ Ֆոր (Ֆրանսա), Իկոր Փոփով (Ռուսիա), Իան քելի (ԱՄՆ. Իան քելի ժամանակաւոր կերպով կը փոխարինէ ամերիկացի համանախագահ Ռոպըրթ Պրատքին, մինչեւ նոր անձի մը նշա-

Միացեալ Նահանգներու հայերն ու յոյները թուրքիոյ հետ առեւտուրի նախապայմաններ սահմանելու կոչ կ՛ընեն

Ո

ՒԱՇԻՆԿթԸՆ.- թուրքիոյ վարչապետ Էրտողանի Միացեալ Նահանգներ այցելութեան առիթով, հայ եւ յոյն համայնքներու ղեկավարները կոչ ըրած են Սպիտակ տան, որ թուրքիոյ հետ առեւտրական կապերուն համար խիստ նախապայմաններ սահմանէ՝ հակադարձելով Միացեալ

Ի

նշանաւորումն Եւրոխորհուրդին մէջ հայաստանի նախագահութեան, 16 Մայիսին Սթրասպուրկի քաղաքապետարանին առջեւ տեղի ունեցաւ հայաստանի դրօշակի բարձրացման հանդիսաւոր արարողութիւնը, որուն ներկայ էին Սթրասպուրկի քաղաքապետ Ռոնալտ Ռիես, Անտորրայի Արտաքին Գործոց նախարար, Եւրոպական խորհուրդի Նախարարներու Կոմիտէի նախորդ նախագահ Ժիլպերթ Սապոյա Սունիէ եւ Սթրասպուրկի մէջ հաւատարմագրուած դիւանագիտական ներկայացուցչութիւններու ղեկավարները, Սթրասպուրկի հայ համայնքի ներկայացուցիչները: Յառաջիկայ վեց ամիսներուն Սթրասպուրկի քաղաքապետարանին առջեւ պիտի ծածանին Ֆրանսայի, Եւրոպական խորհուրդի եւ հայաստանի դրօշակները: Ելոյթ ունենալով դրօշակի բարձրացման արարողութեան ընթացքին` հայաստանի արտաքին գործոց նախարար, Եւրոպական խորհուրդի Նախարարներու Կոմիտէի նախագահ Էդուարդ Նալբանդեան յայտնեց, որ 800 միլիոն եւրոպացիներուն համար Սթրասպուրկը` Եւրոպական խորհուրդի նստավայրը, մարդկային իրաւունքներու եւ հիմնարար ազատութիւններու խորհրդանիշ է: Նալբանդեան աւելցուց, որ իր մշակութային եւ ճարտարապետական ժառանգութեան բազմազանութեամբ Սթրասպուրկ ինքնին կը մարմնաւորէ եւրոպական բազմազանութիւնը: «հայաստանի Նախագահութիւնը կարելիութիւն կ՛ընձեռէ սթրասպուրկցիներուն ծանօթանալու հայաստանին եւ հայ մշակոյթին` շնորհիւ այն ձեռնարկներուն, զորս մենք կը նախատեսենք միասին կազմակերպել Սթրասպուրկի քաղաքապետարանին հետ», նշեց Նալբանդեան: Եզրափակելով` Նալբանդեան յայտնեց, որ ժողովուրդներու եւ պետութիւններու պատմութեան մէջ կան պահեր, որոնք ընդմիշտ կը մնան բազմաթիւ սերունդներու յիշողութեան մէջ, եւ 16 Մայիս 2013ը այդպիսիներէն պիտի դառնայ հայաստանի համար:

հ.Յ.Դ. Գերագոյն Մարմինը կը դատապարտէ

Օ

րերս վանդալիզմի ու անբարոյականութեան դէպք է տեղի ունեցել. պղծուել է Կոտայքի մարզի Պռոշեան գիւղի ազատամարտիկների յուշարձանը: Այսօր գիւղի կենտրոնում՝ պատերից մէկի վրայ, լկտիացած յանցագործները հայհոյական գրութիւններ են թողել սպանուած գիւղապետ, ազատամարտիկ հրաչ Մուրադեանի հասցէին: Կատարուածը մեր երկրում առկայ անպատժելիութեան, ամենաթողութեան մթնոլորտի հերթական դրսեւորումը չէ միայն: Այն հրաչ Մուրադեանի սպանութեան բացայայտմանն ուղղուած մարտահրաւէր է՝ նետուած նախաքննական մարմիններին, պռօշեանցիներին, հայաստանի իւրաքանչիւր քաղաքացու: Մեզ համար ակնյայտ է՝ նմանօրինակ ցինիզմ հնարաւոր է, քանի դեռ յանցագործութիւնը բացայայտուած չէ, քանի դեռ մեղաւորները չեն պատժուել օրէնքի ողջ խստութեամբ: Ամէն ժամ պատերազմի սպառնալիքի տակ գտնուող երկրում Ազատամարտի զոհերի յիշատակի պղծումը բարոյական անկման վերջին սահմանն է, որ խարխլում է պետականութեան հիմքերը: հ.Յ.Դաշնակցութեան Գերագոյն մարմինը դատապարտում է վանդալիզմի, ստորութեան այս ցուցադրական գործողութիւնը: Իրաւապահ մարմիններից պահանջում ենք արագ բացայայտել ե՛ւ այս վանդալիզմի, ե՛ւ հրաչ Մուրադեանի սպանութեան հեղինակներին: հանրապետութեան ղեկավարութիւնից պահանջում ենք գործուն քայլեր ձեռնարկել իրավիճակի անվերահսկելիութիւն թոյլ չտալու համար:

հ.Յ.Դ. հԱՅԱՍտԱՆԻ ԳԵՐԱԳՈՅՆ ՄԱՐՄԻՆ


ARMENIA

II

г۳ëï³Ý

հայաստան ստանձնեց Եւրոպայի խորհուրդի խորհրդարանական Վեհաժողովի նախագահութիւնը

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 23 سÛÇë 2013

²ñó³Ë

Նախագահ Սահակեան մասնակցեցաւ Բերձորի ազատագրութեան 21ամեակին տօնակատարութեան

Մ

այիս 16ին հայաստան ստանձնած է Եւրոպայի խորհուրդի խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահութիւնը։ Այս առիթով նոյն օրը Արտաքին գործոց նախարար Էդուարդ Նալբանդեան կը մեկնէր Սթրազպուրկ՝ մասնակցելու համար Եւրոպայի խորհուրդի անդամ երկիրներու Արտաքին գործոց նախարարներու հանդիպումին։ Ըստ Եւրոպայի խորհուրդի պաշտօնական լրատուութեան հայաստանի նախագահութեան շրջանը կը տեւէ վեց ամիս։ Յառաջիկայ Նոյեմբերին այդ պարտականութիւնը կը ստանձնէ Աւստրիան, ապա 2014 Մայիսին՝ Ազրպայճան։ հայաստան առաջին անգամ է որ կը նախագահէ այդ կառոյցին։ Եւրոպայի խորհուրդի կայքէջին մէջ տեղ գտած փաստաթուղթին համաձայն, հայաստան պէտք է ծառայէ «Եւրոպայի ժողովրդավարական գործընթացներու ամրապնդման համընդհանուր նպատակին»։ Նկատի ունենալով մարդկային իրաւանց պաշտպանութեան, ժողովրդավարութեան զարգացման եւ օրէնքի գերակայութեան բնագաւառներու մէջ Եւրոպայի անդամ երկիրներու առջեւ ծառացած մարտահրաւէրները՝ հայաստան պէտք է նպաստէ եւրոպական չափանիշներու ամրապնդումին, ինչպէս նաեւ պայքար տանի ցեղապաշտութեան եւ այլատեացութեան երեւոյթներուն դէմ։ հայաստանի իշխանութիւնները Եւրոպայի խորհուրդի իրենց պաշտօնակիցներուն հետ հանդիպումներու ընթացքին համոզում յայտնած են, թէ եւրոպական այդ կառոյցին անդամակցելէ ի վեր իրագործած են ժողովրդավարական բարեփոխումներ, որոնց արդիւնքը գնահատանքի արժանացած է միջազգային ատեաններու կողմէ։ Յայտնի է որ նշեալ հարցերու շուրջ հայաստանի իշխանութեան եւ ընդդիմադիր ուժերը հակառակ կարծիքներ ունին. այս ուղղութեամբ Ազգային Ժողովի հանրապետական խմբակցութեան քարտուղար Յովհաննէս Սահակեան ըսած է հետեւեալը. «Մենք ժողովրդավարութեան, մամլոյ ու խօսքի ազատութեան եւ մարդկային իրաւունքների բնագաւառներում մի քանի քայլով շատերից իսկապէս առաջ ենք։ Վերջին երեք ընտրութիւնները կարողացանք կազմակերպել բարձր մակարդակով»։ Յիշեցնենք, թէ ընդդիմութիւնը անցնող երեք ընտրութիւնները որակած է «սեփական իշխանութիւն ընտրելու ժողովուրդի իրաւունքների «խայտառակ» ոտնահարում»։

Ցեղասպանութեան հետեւանքով որբացածներու լուսանկարներու բացառիկ հաւաքածոն կը ցուցադրուի

հ

այաստանի մէջ, Մայիս 26ին «Նարեկացի» արուեստի միութիւնը առաջին անգամ ըլլալով կը ներկայացնէ Ռոքֆելըրի արխիւային կեդրոնին մէջ պահուող Մերձաւոր Արեւելքի ամերիկեան նպաստամատոյց կոմիտէի բացառիկ հաւաքածոն, որ ստեղծուած է հայոց Ցեղասպանութեան եւ անոր յաջորդող շրջանին` 191529 թուականներուն: «Արմէնփրէս»ի թղթակիցին հետ զրոյցին, «Նարեկացի» արւեստի միութեան նախաձեռնութիւններու համակարգող Վիկտորիա Անտաբեան նշած է, որ միութիւնը, «հետքերով որբերի հայոց» տիտղոսով եզակի ծրագիր մը կը գործադրէ, համագործակցելով հայաստանի մէջ ԱՄՆու դեսպանութեան, ԱՄՆու Մերձաւոր Արեւելքի հիմնադրամին եւ Գիւմրիի «թռչունեան

տուն» որբանոցին հետ: Ցուցահանդէսը կը բացուի Մայիս 25ին հայաստանի ազգային պատկերասրահին մէջ, Մայիս 26ին՝ «Նարեկացի» միութեան, իսկ Մայիս 27ին լուսանկարները կը ցուցադրուին Գիւմրիի «թռչունեան տան» մէջ: Երեք ցուցահանդէսներն ալ բաց կը մնան մինչեւ Յունիս 8:

Ա

րցախի հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեան 18 Մայիսին մասնակցեցաւ Բերձոր քաղաքի ազատագրման 21րդ տարեդարձին նուիրուած տօնական ձեռնարկներուն: Նախագահ Բակօ Սահակեան ծաղկեպսակ դրաւ Արցախեան ազատամարտին ընթացքին զոհուածներու յիշատակը յաւերժացնող յուշահամալիրին առջեւ եւ պետական

Ե

ՐԵՒԱՆ, «Սիվիլնեթ».– հայ համայնքը լաւատես է Սուրիոյ ապագային նկատմամբ։ «Սիվիլնեթ»ի հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին այս հաստատումը կատարած է Բերիոյ թեմի Ազգային Առաջնորդարանի բանբեր Ժիրայր Ռէյիսեանը՝ աւելցնելով, թէ հայ համայնքը պատրաստ է դիմակայելու բոլոր դժուարութիւններն ու վատ զարգացումները: խօսելով հայաշատ թաղամասերուն մէջ տիրող իրավիճակին մասին՝ Ժիրայր Ռէյիսեան յայտնած է, որ իրավիճակը հիմնականին մէջ կը շարունակէ մնալ

պարգեւներ ու արժէքաւոր նըւէրներ յանձնեց խումբ մը անձերու: Իր խօսքին մէջ նախագահ Սահակեան Բերձորի ազատագրումը բնութագրեց իբրեւ կարեւոր զինուորական, քաղաքական եւ հոգեբանական յաղթանակ, որ ճեղքեց մօտ 70 տարի տեւած Արցախի շրջափակումը` աւելցնելով, որ առանց այդ յաղթանակին անկարելի պիտի ըլլար պաշտպանել Արցախի

անկախութիւնն ու ազատութիւնը եւ կայուն հիմքեր ստեղծել անոր յուսալի զարգացման ու զօրացման համար: Նախագահ Բակօ Սահակեան ընդգծեց, որ քաշաթաղի շրջանի զարգացումը այսուհետեւ պիտի ըլլայ Արցախի իշխանութիւններուն մնայուն ուշադրութեան կեդրոնը եւ մօտակայ տարիներուն այդտեղ պիտի իրականացուին շարք մը մեծ ծրագիրներ:

êáõñdzѳÛáõÃÇõÝ

Սուրիահայ համայնքը կը մնայ լաւատես

նոյնը։ «քաղաքի տարբեր շրջաններու մէջ զինուորական գործողութիւններ կը կատարուին, սակայն հայաշատ թաղամասերուն մէջ բախումները քիչ են ընդհանրապէս», դիտել տուած է Ռէյիսեան՝ չբացառելով սակայն զինուորական գործողութիւններու տարածման հաւանականութիւնը: Պատասխանելով այն հարցումին, որ աշխատանք չունեցող մարդիկ ինչպէս կրնան գոյատեւել առանց եկամուտի՝ Ժիրայր Ռէյիսեան յայտնած է, որ ժողովուրդի տնտեսական ընդհանուր վիճակը վատ է,

սակայն այն քաղաքացիները, որոնք ընկերային շատ ծանր պայմաններու մէջ կ՛ապրին, կը դիմեն հալէպահայ Օգնութեան Մարմինին, որ իր կարելիութեան սահմաններուն մէջ կ՛օգնէ անոնց։ Ժիրայր Ռէյիսեան համաձայն չէ եղած այն գաղափարին, թէ Առաջնորդարանը, եկեղեցին եւ հայ համայնքի ղեկավարութիւնը կը քաջալերեն հայերը՝ Սուրիոյ մէջ մնալու. ան յայտնած է, թէ ոեւէ մէկուն չի պարտադրուիլ մնալ Սուրիոյ մէջ, սակայն բոլորին աջակցութիւն կը ցուցաբերուի կարելիութեան սահմաններուն մէջ։ «Դպրոցներուն մէջ աշակերտներու թիւի նուազում կայ, սակայն ատիկա կարելի է բացատրել միայն արտագաղթով, որովհետեւ տեղի կ՛ունենան նաեւ քաղաքէ քաղաք տեղափոխութիւնները», բացատրած է Բերիոյ թեմի Ազգային Առաջնորդարանի բանբերը։


ARMENIA

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 23 سÛÇë 2013

î»ë³Ï¿ï

Պզտիկ քայլերով իրականացնել ազգի վերկանգնումը եւ ոգեկանութիւնը

Ո

չ մէկ օգուտ եւ արդիւնք կրնան ունենալ ընկերահամակրական զըրոյցներու ընթացքին մեր ունեցած տրտունջները, հասցէագրուած կամ անհասցէ դժգոհութիւնները, եթէ անոնց չհետեւին նախաձեռնութիւններ եւ հաւաքական ճիգեր: Եթէ իրապէս մտահոգուած ենք ազգային ներկայով եւ ապագայով, ճանապարհը պէտք է հարթել հասարակաց ոգեկանութեան եւ վերականգնումի: Մէկէ աւելի խնդիրներ ունինք, որոնց կ՛անդրադառնանք, զանոնք կարելի չէ թաքցնել: Փոխանակ գոհանալու գործի չվերածուող քննադատութեամբ, կամ ապաստանելու համար բանգէտի ինքնամեկուսացման ոլորտին մէջ, խորհինք թէ ի՛նչ կրնանք ընել անհատաբար, հաւաքաբար, առանց սպասելու շռնդալից նախաձեռնութիւններ, որոնք այդպէս ալ կրնան մնալ ցնորքի սահմաններուն վրայ, կամ ըլլալ ծափի մէջ պայթած պղպըջակ: Բացարձակապէս կարեւոր չէ ազգի մեծ համարուածներուն սխալներու քննադատութիւնը: Եթէ անհատները, մէկ առ մէկ, դիմեն պզտիկ քայլերու, կացութիւնը վերականգնելու համար, (նման ընթացքը կը բնորոշուի քաղաքացիական ընդդիմութամբ կամ նախաձեռնութեամբ, երբ անհատները գումարուին) մեր ինքնութիւնը կը պահուի եւ իրաւունքներու հետապնդումը կ՛ըլլայ արդիւնաւոր: խօսինք պզտիկ համարուած քայլերու մասին, որոնց համար տիտղոսներ եւ հանգամանքներ անհրաժեշտ չեն, եթէ ունինք պճեղ մը ողջախոհութիւն: Երբ մեր դրացին իր զաւակը հայկական վարժարանէն կը հանէ եւ օտար վարժարան կը ղրկէ, իր գիտցած-չգիտցած մանկավարժութենէն բխած (չ)իմաստութեամբ, իրեն կը խօսի՞նք իր ըրածին աղէտալի բնոյթին մասին: Ըսի‘ մեր դրացին:

Վերնախաւին պատկանողին, այսինքն‘ ջոջին, որ իր զաւակը մեր դրացիին պէս օտար վարժարան կը ղրկէ, կ՛ըսե՞նք, որ այլեւս մեր վստահութիւնը չի վայելեր, նոյնիսկ եթէ եկեղեցի կամ դպրոցի պատ շինել կու տայ: Այսինքն կ՛ըսե՞նք, որ ինք ազգաքանդ ընթացքի մէջ է: Երբ մարդիկ, կարծեցեալ արդիականութիւն խաղալու համար, հայերէն խօսքին մէջ, բանաւոր թէ գրաւոր, կը մտցընեն օտար բառեր, կը սրբագրե՞նք, կ՛ըսե՞նք, որ այդ բառերը հայերէնով կարելի է փոխարինել, անոնք ըլլան թրքերէնէ, արաբերէնէ, անգլերէնէ, ֆրանսերէնէ, սպաներէնէ կամ այլ լեզուներէ փոխառութիւն: Այդ կեղծ արդիականութիւնը ազգի դանդաղ թունաւորումն է: Երեւոյթը ժանտախտի բնոյթ ունի հայաստան եւ սփիւռք(ներ), նըպարավաճառէն մինչեւ գոյնըզգոյն «դոկտոր»ները: Այդ բառերը հազարաւոր են: Օր պիտի գայ, եթէ նահանջը այսպէս շարունակուի, որ հայերէն բառը խոշորացոյցով պիտի փնտռենք, պիտի դառնանք «ծագումով հայ» եւ այլեւս այդ ճիգն անգամ պիտի չընենք: Առանց խորհելու, որ կը վիրաւորենք, կը փորձե՞նք յիշեցնել եւ սրբագրել: Մեր կարգին, կը պատահի՞, որ բառարան բանանք օտար բառեր չգործածելու համար: Մեր տունը հայերէն թերթ կը մտնէ՞, թէ՞ նահանջողի տրամաբանութեամբ կ՛ըսենք, որ արդէն այդ լուրերը կը լսենք հեռատեսիլէն կամ կը կարդանք օտարալեզու տեղական թերթերու մէջ: Եթէ մեր զաւակները ապրող իրականութիւնը չտեսնեն հայերէն թերթին մէջ, մենք չըտեսնենք, ինչպէ՞ս պիտի ապահովենք մեր շարունակութիւնը: հայերէն թերթը տուն բերել ճիգ չի պահանջեր, ճիգ չպահանջող յանձնառութիւն է: Նոյն գիծին վրայ, հայերէն գիրքը տուն կը բերե՞նք, որպէս մեր բազմադարեան ժառանգու-

թեան ապացոյցը, որպէսզի նորերը օրինակի ճամբով հասկընան: Մեր տուներուն մէջ կը հընչե՞ն հայկական հարազատ երգն ու երաժշտութիւնը, խօսքը չի վերաբերիր գինարբուքի եւ տակառային աղմուկի, որպէսզի մենք եւ նորերը ապրինք մեր տարբերութեան գիտակցութեամբ, փոխանակ այս մէկը կամ այն միւսը կապկելու: Այդքան ալ մեծ զոհողութիւն չի պահանջեր մեր յարկին տակ Կոմիտաս, Կանաչեան, Լուսինէ Զաքարեան, Արամ խաչատուրեան, Աւետիսեան, Մանսուրեան եւ ուրիշներ լսել: Ինչո՞ւ ամէն օր քիչ մը պիտի չդարմանենք մեր շրջապատէն մեր հոգիներուն մէջ հոսող խորթութիւնները: Այս պզտիկ քայլերը արգելք չեն, որ Շոփեն եւ Պեթհովեն լսենք, ամերիկեան եւ ֆրանսական ժապաւէններ դիտենք, անգլիացի, ամերիկացի, ֆրանսացի, սպանացի, արաբ, չինացի եւ այլ գըրողներու գործերը կարդանք եւ գնահատենք, այդ ընել հարըստացում է, բայց այդ հունով պէտք չէ ընթանալ ի հեճուկս մեր ինքնութիւնը կերտող սեփականի: Այս պզտիկ քայլերը կատարելու համար ոչ վարժապետի ո՛չ կրօնականի, ո՛չ «դոկտոր»ի եւ ո՛չ ալ ղեկավարի կարիք կայ: Կարիք կայ պճեղ մը ողջախոհութեան եւ նոյնքան գիտակցուած ինքնութեամբ հըպարտութեան, ոսկիէ եւ պերճ ինքնաշարժէ առաջ, ըսենք‘ կողքին: Այսինքն՝ ունենալ հայկական քաղաքացիական ընդդիմութեան կամք: Այս ալ ըսել մեր դրացիին, եւ բոլոր անոնց որոնք մեր վըստահութեան պէտք ունին ջոջութիւն խաղալու համար: Մեր լինելութեան ընթացքին տէր մնալ պզտիկ եւ յարատեւ քայլերով, որպէսզի օր մը չըսուի, թէ «ժամանակին հոս հայեր եղած են»:

Յ. ՊԱԼԵԱՆ

III

гñó³½ñáÛó Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան

փոխ-վարչապետ Արթուր Աղաբեկեանի հետ

«Պետական վիճակախաղ` յանուն Արցախի զարգացման»

-- Պարո՛ն Աղաբեկեան, կարելի՞ է ասել, որ Լեռնային ղարաբաղի հանրապետութեան վերաբնակեցումը օրակարգային հարց է իշխանութիւնների սեղանին: Ին՞չ կարող ենք արձանագրել այս առումով: -- Լեռնային ղարաբաղի իշխանութիւնները առկայ մարտահըրաւէրների շարքից թիւ մէկ մարտահրաւէր են դիտարկում բնակչութեան թիւը եւ նրա կայուն աճը: Բոլոր ժամանակներում Արցախի քաղաքական իշխանութիւնները տարբեր լուծումներ են առաջարկել այս խնդրի լուծման համար: Այսօրուայ իշխանութիւնների քաղաքական ուղղութիւնը միտուած է խթանելու բնակչութեան բնական աճը: Իրականացւում են տարաբնոյթ ծրագրեր երիտասարդ զոյգերին, բազմազաւակ ընտանիքներին աջակցելու համար: Յաջողութեամբ իրականացւում է ծնելիութեան եւ բազմազաւակութեան խթանման ծրագիրը, որով ընտանիքում ծնուած երրորդ եւ աւելի երեխաներին տրւում է միանուագ նպաստ, ինչպէս նաեւ ծնուած երեխաների անունով աւանդներ է ձեւակերպւում, որի օգտագործման իրաւունքը երեխային է, 18 տարին լրանալուց յետոյ: Սակայն բնակչութեան թուի կայուն աճը բաւարար չէ բնակչութեան արտայայտուած աճ ապահովելու համար: Այն հնարաւոր է միայն ճիշտ ներգաղթ կազմակերպելու միջոցով: Անհրաժեշտ է իրականացնել ինչպէս վերաբնակեցման, այնպէս էլ տարաբնակեցման ծրագրեր: Միաժամանակ մենք գիտակցում ենք ընկերային եւ մշակութային խոչընդոտների առկայութիւնը նշուած ծրագրերը իրականացնելու համար: -- Ին՞չ պաշարների եւ միջոցների հաշուին պէտք է իրականացնել վերաբնակեցման քաղաքականութիւնը:

(Þ³ñ.Á ¿ç IV)

«ԱՊԱՌԱԺ»

Ստեփանակերտ


IV

«Պետական վիճակախաղ...

ARMENIA ä³ïٳϳÝ

(Þ³ñ. ¿ç III-Ç)

-- թիւ մէկ հարստութիւնը, որը հնարաւորութիւն է տալիս առանց լուրջ ընկերային խոչընդոտների իրականացնել վերաբնակեցում, դա մեր հողային հարստութիւններն են քաշաթաղի եւ Շահումեանի շրջաններում: Մենք հնարաւորութիւն ունենք տարածքներ առաջարկելու ինչպէս վերաբնակիչներին, այնպէս էլ առանձին տնտեսութիւններին, որոնք կը ստեղծեն նոր աշխատատեղեր: Յաջորդ պայմանը, որը մեզ հնարաւորութիւն է տալիս իրականացնելու ներգաղթը, դա արտադրական նշանակութեան նոր աշխատատեղերի ստեղծումն է: Լեռնային ղարաբաղի հանրապետութեան օրէնսդրութիւնը նպաստաւոր եւ շահագրգռող է պիզնես կազմակերպելու եւ նոր աշխատատեղեր ստեղծելու համար: Աստուածաշնչեան «Զաւակիդ մեծացրու բարեբեր հողի վրայ» արտայայտութիւնը իսկ ասուած է Արցախի համար: Սակայն պիւտճէական սահմանափակ միջոցները բաւարար չեն ընկերային կարեւորագոյն մի այնպիսի խնդրի լուծման համար, ինչպիսին բնակարաններով կամ առանձնատներով ապահովում է: Այս խնդրի լուծումը հնարաւոր է միայն Լեռնային ղարաբաղի հանրապետութեան անվտանգութեամբ մտահոգ ողջ հայ ժողովրդի ուժերով: Մեր ժողովրդին այս կարեւորագոյն խնդրի լուծմանը մասնակից դարձնելու համար Լեռնային ղարաբաղի հանրապետութեան կառավարութիւնը 2013 թուականին նախաձեռնել է Ազգային վիճակախաղ, որի առաջացած ողջ շահոյթը ուղղուելու է վերաբնակեցման ծրագրերին: Պետական վիճակախաղերը կազմակերպում են այն երկրները, որոնք ունեն սահմանափակ պիւտճէական հնարաւորութիւններ, կամ սահմանափակ բնական միջոցներ, սակայն բնակչութեան շրջանում ունեն քաղաքական վստահութիւն: Այսօր Լեռնային ղարաբաղի հանրապետութեան իշխանութիւնները ունեն բաւարար քաղաքական վստահութիւն ոչ միայն Արցախում, այլ նաեւ հայաստանում եւ սփիւռքում: համոզուած եմ վիճակախաղը լինելու է յաջող եւ շարունակական:

-- Ին՞չ է իրենից ներկայացնում վիճակախաղի ընթացակարգը եւ ի՞նչ է խաղարկուելու: -- Վիճակախաղով խաղարկութեան է դրուելու Արցախում արտադրուող ապրանքների առաւելագոյն քանակութիւն. բնակարաններ Ստեփանակերտ քաղաքում, Արցախում արտադրուած ձեռագործ գորգեր, տուրիստական ուղեգրեր դէպի Արցախ եւ այլն: Վիճակախաղը խաղարկուելու է Արցախի համար խորհրդանշական օր` 2013 թուականի դեկտեմբերի 28ին (Առաջին Գերագոյն խորհրդի ընտրութիւններ): Այն շրջանառութեան է դրուել մէկ այլ խորհրդանշական օր` Մայիսի 9ին: Իւրաքանչիւր հայ, անկախ բնակութեան վայրից, պէտք է գիտակցի, որ ձեռք բերելով վիճակախաղի տոմսը` իր մասնակցութիւնը կ՛ունենայ Արցախի վերաբնակեցմանը: Առաջարկում եմ` բոլորս գործի անցնենք: Արցախում` հայաստանում եւ սփիւռքում բնակուող իմ հայրենակից, շտապիր ձեռք բերել 1 վիճակախաղի տոմս` վճարելով ընդամէնը 2.000 դրամ:

Ð᷻ѳݷÇëï ÎÇñ³ÏÇ, 9 ÚáõÝÇë 2013ÇÝ, Û³õ³ñï êáõñµ ä³ï³ñ³·Ç, Ñ᷻ѳݷëï»³Ý å³ßïûÝ åÇïÇ Ï³ï³ñáõÇ êáõñµ ¶ñÇ·áñ Èáõë³õáñÇã سÛñ î³×³ñÇÝ Ù¿ç, Ù»ñ ëÇñ»ÉÇ ³ÙáõëÝáÛÝ, Ñûñ »õ Ù»Í Ñûñª

àÕµ. ¶¾à𶠶²ð²Ø²Üàôκ²Ü-Ç

Ù³Ñáõ³Ý ù³é³ëáõÝùÇÝ ³éÇÃáí£ Ü»ñϳÛë ÏÁ ͳÝáõó³Ý»Ýù Ç ·ÇïáõÃÇõÝ Ù»ñ ³½·³Ï³ÝÝ»ñáõÝ »õ µ³ñ»Ï³ÙÝ»ñáõÝ£

²ÛñÇݪ ïÇÏ. ÈáõëÇ ¶³ñ³Ù³ÝáõÏ»³Ý ¼³õ³ÏÝ»ñÁª ²Ý³ÑÇï, ê»ñËÇû »õ ܳóÉdz ÂáéÁ ÀÝï³Ý»Ï³Ý µáÉáñ å³ñ³·³Ý»ñÁ

Av. Callao 1162 - Buenos Aires info@hotelwilton.com.ar

4812-4993 www.hotelwilton.com.ar

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 23 سÛÇë 2013

Ն

հայ հերոսը, զոր թուրքիա կը նախընտրէ մոռացութեան մատնել

ՈՐ ՅԱՌԱՋ.- Բրիտանական The Independent թերթին մէջ Մայիս 12ին, լոյս տեսած է Մերձաւոր Արեւելքի մասնագէտ լրագրող Ռապըրթ Ֆիսքի՝ վերոնշեալ խորագրով յօդուածը: Ան կը գրէ, թէ հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակէն շեղելու համար հանրային կարծիքին ուշադրութիւնը՝ թուրքիոյ կառավարութիւնը կը ծրագրէ 2015 թուականին նշել 1915ին Կալիպոլիի (տարտանէլի նեղուցին) ճակատամարտին տարած յաղթանակի 100ամեակը: թրքական իշխանութիւններու տրամադրութեան տակ դրուած գիտնականներ, գրեթէ բոլորովին նսեմացնելէ ետք հազարաւոր Արաբներու՝ այդ մարտերուն թուրքերուն բերած նեցուկը, ներկայիս ալ կը փորձեն այնպէս մը ներկայացնել, թէ հայ հրետանաւոր սպայ, հարիւրապետ Սարգիս թորոսեան, որ պարգեւատրուած է Կալիպոլիի ճակատամարտին ցուցաբերած խիզախութեան համար, կեղծած է իր կենսագրութիւնը: Մինչդեռ ծանօթ է, որ հարիւրապետ Սարգիս թորոսեան ցուցաբերած խիզախութեան համար շըքանշաններ ստացած է անձամբ Էնվէր փաշայէն, որ Ռազմական նախարար էր եւ Օսմանեան կայսրութեան ամենէն ազդեցիկ անձը: Ապա, Ֆիսք կը պատմէ, թէ ծանօթ պատմագէտ թանէր Աքչամ, փարատելու համար հրապարակ նետուած այս կասկածը, ԱՄՆու մէջ փնտռած ու գըտած է թորոսեանի ընտանիքը, անոր թոռնուհիին հետ զննած է օսմանեան երկու շքանշանները: Անոնցմէ մէկուն վրայ նոյնիսկ յայտնաբերած են Էնվէրի կողմէ անձամբ դրուած ստորագրութիւնը: «Մենք բոլորս տեղեակ ենք, որ թուրքիա կը փափաքի անդամակցիլ Եւրոպական Միութեան: Բայց ինչպէ՞ս… երբ անցեալի նման, այսօր ալ կը հրաժարի ճանչնալէ հայոց Ցեղասպանութեան ճշմարտութիւնը, ինչ որ կը բնորոշուի նաեւ արդէն շատոնց մահացած օսմանեան սպայ՝ թորոսեանի վրայ գայթակղեցուցիչ յարձակումով: Որքան որ ալ թուրքիոյ կառավարութիւնը 2015 թուականին հնչեցնէ Կալիպոլիի թմբուկները, թորոսեանի ուրուականը պիտի շարունակէ շրջիլ 1915ի ռազմադաշտերուն», կը գրէ բրիտանացի լրագրողը: թորոսեանի «տարտանելէն մինչեւ Պաղեստին» յուշագրութիւնը առաջին անգամ հրատարակուած է 1947ին՝ Պոսթընի մէջ: Պոլիսը գրաւելու միտու-

մով տարտանէլ ցամաքահանումի նախաձեռնած է Ուինսթըն Չըրչիլ: Սակայն ութամսեայ կռիւներէ ետք՝ անգլեւֆրանսական զօրքերը պարտուած ու հեռացած են 1916 Յունուարին: Պոլսոյ «Պիլկի» համալսարանի ընկերային գիտութիւններու դասախօս Այհան Աքթար «տարտանելէն մինչեւ Պաղեստին» գիրքը ուսումնասիրած է հրատարակութենէն 20 տարի ետք եւ ապշած է ի տես հայ բնակչութիւնը բնաջնջելու թուրքիոյ փորձին, մինչ հայ սպաները կռուած են օսմանեան բանակին մէջ: Գիրքին մէջ, թորոսեան կը պատմէ ոչ միայն Կալիպոլիի ճակատամարտին իր մասնակցութեան, այլեւ այն բոլոր ճակատամարտերուն մասին՝ մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտը, երբ ան արդէն իսկ գացած էր Սուրիոյ եւ Պաղեստինի ճակատները: Ապա, ան անցած է դաշնակիցներուն կողմը եւ պատերազմի աւարտէն յետոյ՝ ֆրանսական զօրքերուն հետ մուտք գործած է Կիլիկիա: հոնկէ ալ մեկնած է ԱՄՆ, ուր մահացած է: Ֆիսք կը գրէ նաեւ, թէ Փրոֆ. Աքթար տեսնելով, որ իր գործընկերները չեն փափաքիր ընդունիլ օսմանեան բանակի կազմին մէջ հայոց ու Արաբներու մարտնչիլը, որոշած է թորոսեանի գիրքը հրատարակել թրքերէնով: Գիրքին հրատարակութենէն յետոյ՝ «Սապանճը» համալսարանի փրոֆ. հալիլ Պէրքթայ «թարաֆ» թերթին մէջ 13 սիւնակ երկարութեամբ յաջորդական գրութիւններով փորձած է ապացուցել, որ գիրքը երեւակայութեան արդիւնք է, եւ թորոսեան ալ ստախօս մըն է: Աքթարի կարծիքով՝ ատիկա «կերպարի սպանութիւն» է: Աքթար նաեւ նշած է, որ թէեւ Էնվէր փաշան տեղի նահանգապետերուն հրամայած էր չաքսորել սպաներու ընտանիքները, այնուամենայնիւ թորոսեանի ընտանիքը աքսորուած է սուրիական անապատ: Օսմանեան բանակի աւելի ցած աստիճանի տէր զինուորականները նախ զինաթափուած են, ապա ըսպաննուած՝ ցեղասպանութեան շրջագիծին մէջ, որու ընթացքին թուրք զինուորները, ժանտարմները եւ անոնց քիւրտ ու չէրքէզ զինեալները կանոնաւորա բար բռնաբարած են կիները: Չըրչիլ այդ զանգուածային ըսպանութիւնները որակած է «հոլոքոսթ»: Յօդուածագիրը յիշելով Աքչամի մէկ ալ վկայութիւնը՝ կը գրէ, թէ թուրք քննադատներէն մէկը, թորոսեանի գիրքի թրքե-

րէն հրատարակութեան առթիւ, նոյնիսկ յանդգնած է ըսել, թէ այդպիսի հայ սպայ գոյութիւն չէ ունեցած: Այնուհետեւ, Ֆիսք կը յիշէ թուրքիոյ Արտաքին գործոց նախարար Ահմէտ տաւութօղլուի՝ երկու տարի առաջ Կալիպոլիի մէջ ունեցած այն ելոյթը, ուր ան բացատրած էր, թէ թուրքիա ինչպէ՛ս կը պատրաստուի 2015 թուականին. «Մենք կը պատրաստուինք 2015ը ծանօթացնել համայն աշխարհին, բայց ոչ որպէս ցեղասպանութեան տարելից, ինչպէս կը պնդեն ոմանք, այլ որպէս ազգի փառաւոր դիմադրութեան, այլ կեպով ձեւաբանելով՝ Կալիպոլիի մեր պաշտպանութեան ոգեկոչումի տարին»: Յօդուածագիրը կ՚եզրափակէ. «Այդպէսով, թրքական ազգայնականութիւնը կը պատրաստուի քանի մը տարիէն յաղթել պատմութեան: ANZAC-ի (բրիտանական զօրքերու կազմին մէջ օսմանեան բանակի դէմ կռուած Աւստրալիոյ եւ Նոր Զելանտայի զօրքերու անուանումը) զոհուած վեթերաններու սերունդները, որոնք 2015ին պիտի այցելեն Կալիպոլի, պէտք է զիրենք հիւրընկալող թուրքերուն հարց տան, թէ անոնք ինչո՞ւ չեն յարգեր այն քաջ Արաբներուն եւ հայերուն, ի շարս որոնց՝ նաեւ թորոսեանի յիշատակը, որոնք կռուած են Օսմանեան կայսրութեան կողքին»: Յիշեցնենք, որ Սարգիս թորոսեանի «տարտանէլէն մինչեւ Պաղեստին» գիրքը վերջերս հըրատարակուեցաւ նաեւ հայերէնով: Գիրքին մէջ թորոսեան կը պատմէ, որ 1918ին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջին փուլին, որոշած է վրէժ լուծել թուրքերէն եւ Պաղեստինեան ճակատէն անցնիլ դաշնակիցներու կողմը, քանի որ մինչ այդ՝ հաւատարմօրէն ծառայած է Օսմանեան կայսրութեան, տարտանէլի կռիւներուն աչքի զարկած է անգլեւֆրանսական ռազմանաւերու կործանումով, սակայն ատիկա արգելք չէ եղած, որ թրքական իշխանութիւնները աքսորեն իր ընտանիքը, որու ճամբուն վրայ զոհւած են իր ծնողները: թորոսեան նաեւ կը հաւաստէ, որ 1915 թուականին անգլեւֆրանսական ռազմանաւերն ու ցամաքահանւած զօրքերը պարզապէս չփափաքեցան գրաւել Պոլիսը, չյառաջացան տարտանէլէն դէպի Վոսփոր, որու միւս կողմն ալ կանգնած էր ռուսական նաւատորմը, որ իր կարգին պէտք է Սեւ ծովէն մտնէր Պոլիս: թորոսեանի կարծիքով՝ Անգլիան եւ Ֆրանսան կը սարսափէին Պոլիսը Ռուսերուն յանձնելու միտքէն:


Diario ARMENIA - Edición 23-5-2013 en armenio