Page 1

äáõ¿Ýáë ²Ûñ¿ë, ²ñųÝÃÇÝ - 82ñ¹ ï³ñÇ - ÂÇõ 13.509 - 3 ÐáÏï»Ùµ»ñ 2013 - лé. (54 11) 4775 7595

«Ս. ներսէս շնորհալի» շքանշան` Պրազիլի Հայոց Թեմի առաջնորդին

Սօս Սարգսեանի յիշատակին

Հ

նա հայրենիք էր ստեղծում

իմա, երբ հարկադրուած հաշտւում ենք իրողութեան հետ եւ Սօս Սարգսեանի աւարտուած երկրային ժամանակի ու նոր-նոր սկիզբ առնող երկնայինի սահմանագծին փորձում ենք ետ նայելով կանխատեսել հետագան, ակամայ ապշում ենք ոչ այնքան երկնայինի ընձեռած անմահութեան հեռանկարները նշմարելով, որքան վիթխարի այն տարածքով, որ զբաղեցրել, իւրացրել, իրացրել է նա փոքրիկ համարուող այս երկրում: Բանից պարզւում է` չկայ փոքրիկ տարածք, կան չզբաղեցրած, չիւրացուած, չիրացուած հողակտորներ, որոնց միացութիւնն է, ի վերջոյ, առաջացնում փոքրիկ երկրի կամ փոքրիկ հայրենիքի պատրանք: իր մեծ, հարուստ կեանքով, այնինչ, Սօս Սարգսեանը հաւաստեց, իր օրինակով ցուցադրեց, որ զբաղեցրած, իւրացրած, իրացրած հողակտորների միացութիւնը միայն կարող է ստեղծել մեծ երկիր ու մեծ հայրենիք: եւ` առանց տարածքի: Թերթենք նրա կենսագրութեան էջերը եւ կը տեսնենք, որ նա ամէնուր էր ու ամենագոյ: նա թատրոնի եւ շարժապատկերի մարդ էր, բայց նրան չէր կաշկանդում ո՛չ բեմի վարագոյրը եւ ո՛չ էլ շարժապատկերի խցիկի սառը աչքը: նրան չէին կաշկանդում ո՛չ իշխանութիւնները եւ ո՛չ էլ հարազատ ու միւս կուսակցութիւնները, իշխանաւորներն ու քաղաքական այրերը, հարուստներն ու աղքատները, ներքին ու արտաքին թշնամիները, նոյնիսկ բարե-

կամներն ու ընկերները: նա ամէնուր էր, ուր պահանջում էր ժամանակը: երբ հարկ եղաւ, չխուսափեց նաեւ քաղաքական յանձնառութիւնից: նա իր ժամանակի մարդն էր: նա իր ժամանակն էր ապրում, իր հողն էր մշակում, իր տարածքն էր

ընդարձակում: Հարց չկար, որ նրան չհետաքրքէր, խնդիր չըկար, որի լուծման համար ջանք չգործադրէր, երազանք չկար, որի իրականացման համար երեւակայութիւն չմսխէր: Կարելին իրագործում էր, անկարելին թողնում երազանքների` առաջին իսկ պատեհ պահին կրկին թռչելու պատրաստ թեւերին: երկրաշարժի գօտում էր, Ղարաբաղում, մոսկովեան հացադուլում, հայաստանեան քաղաքական կեանքի թոհուբոհում… ինչ հնարաւոր էր` իրագործեց, ինչը դեռեւս հնարաւոր չէր` մնաց երազանքի թեւերին: Թատրոն ստեղծեց` «Համազգային»ը, թատրոնի շէնքի կառուցումը մնաց երազանքների թեւերին: երեք տնկատուն հիմնեց, հազարաւոր ծա-

Մահազդ

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Բիւրոն խոր ցաւով կը գուժէ հաւատաւոր դաշնակցական ընկեր ՍօՍ ՍարգՍեան-ի մահը, որ տեղի ունեցաւ Սեպտեմբեր 26ին երեւանի մէջ: Հ.Յ.Դ. Բիւրօ

ե

րեւան, «երկիր Մեդիա», «արմէնփրէս».- 29 Սեպտեմբերին հայ ժողովուրդը վերջին հրաժեշտ տուաւ թատրոնի եւ շարժապատկերի նահապետին՝ ժողովուրդի սիրելի դերասան Սօս Սարգսեանին: Կորուստը ձեւով մը կրկին մտերմութիւն ստեղծեց բոլորին միջեւ: արդարեւ, ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոնին մէջ տեղի ունեցած արարողութեան ներկայ էին Հայաս-

ռեր տնկեց նրա հիմնադրած կազմակերպութիւնը, ձորերի, մերկ լեռնալանջերի, գիւղամիջեան ճանապարհների ծառապատումը մնաց երազանքի թեւերին: գրեթէ վերահիմնադրեց թատրոնի եւ շարժապատկերի հիմնարկը: գրքեր գրեց, յուշեր, յուշապատումներ` անյայտութիւնից փրկելով հարիւրաւոր մարդկանց, առանց որոնց հայի թուաքանակը այս աշխարհում աւելի փոքր էր լինելու: նա տէր էր: եւ միաժամանակ` ծառայ: Ծառայ` իր մտայղացումներին, իր երազանքներին: անխոնջ, աշխատաւոր, աշխատունակ ծառայ, ով, թերեւս, վերջին օրերին ամաչում էր բացթողումների, բայց ոչ երբեք չարածի համար, որովհետեւ, ինչպէս ինքն էր ասում. «երբ ուզում եմ չարուած գործերս դնել իմ կեանքի որեւէ հատուածում, բաց տեղ չեմ գտնում»: Բաց տեղ չի եղել: եղել է անընդմէջ աշխատանք: նա իր կեանքն է ապրել, իր հողն է մշակել, իր տարածքը ընդարձակել: եւ ժողովուրդը ընկալել է նրա այս առողջ կենսակերպը: նրան սիրում էին ոչ միայն իր ստեղծած կերպարների, այլ իր իսկ կերպարի համար, ինչն, ի դէպ, նոյնպէս ինքն էր ստեղծել: Ժողովուրդը բնազդաբար հասկանում էր, որ գործ ունի իր հարազատ զաւակի հետ: եւ նրան տրուած «ժողովրդական» կոչումը հէնց ինքը` ժողովուրդըն էր տուել: նոյն բնականութեամբ էլ առաջին իսկ օրից անդամագրուեց ու ապրեց իր կուսակցութեամբ` Հ.Յ.Դաշնակցութեամբ: եթէ գոյութիւն ունի ազգի հաւաքական կերպար հասկացութիւնը, ապա մարմնաւորողը Սօս Սարգսեան մեր ընկերն է: Յաւերժ փառք մեր մեծ ժամանակակցին:

ՀաՅ ՅեՂափոխաԿան ԴաշնաԿցուԹիւն

Սօս Սարգսեանի վերջին հրաժեշտի արարողութիւնը

տանի նախագահ Սերժ Սարգսեան՝ առաջին տիկին Ռիթա Սարգսեանի ուղեկցութեամբ, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեան, երեւանի քաղաքապետ Տարօն Մարգարեան, նախարարներ, ազգային Ժողովի պատգամաւորներ, բարձրաստիճան այլ պաշտօնեա-

ներ, եւ մեծաթիւ հայորդիներ: Հրաժեշտին ներկայ գտնըւողները կ՛արտասուէին, կը յիշէին ու կը հպարտանային։ Սօս Սարգսեանի շարունակ հնչող ձայնը բոլորին հաւատի կոչ կ՛ուղղէր: Ժողովուրդը հրաժեշտ տուաւ իր սիրելի նահապետին՝ իր սրտին մէջ վառ պա-

(Þ³ñ.Á ¿ç III)

Ս

եպտեմբերի 30ին, Մայր աթոռ Ս. Էջմիածնում, հանդիսապետութեամբ ն.Ս.օ.Տ.Տ. գարեգին Բ Ծայրագոյն Պատրիարք եւ ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, կատարուեց ալէք եւ Մարի Մանուկեան գանձատան «Կառլ եւ Էմմա Սողոյեաններ» ձեռագիր մատեանների ցուցասրահի բացումը: Բացման արարողութեան ժամանակ տեղի ունեցաւ շքանշանի յանձնման մասնաւոր արարողութիւն: Հայրապետական Սրբատառ կոնդակով Հայաստանեայց առաքելական Սուրբ եկեղեցու «Սուրբ ներսէս շնորհալի» պատուոյ բարձր շքանշան շնորհուեց Պրազիլի Հայոց Թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տ. Տաթեւ արք. Ղարիբեանին` քահանայագործութեան հիսնամեայ յոբելեանի առիթով: «Սիրելի Սրբազան, շուրջ հինգ տասնամեակ, որպէս հոգեւոր սպասաւոր Քրիստոսասէր մեր ժողովրդի, Ձեր կարողութիւններն ի սպաս էք դնում յանուն մեր Սուրբ եկեղեցու աստուածաշնորհ առաքելութէան արդիւնաւորման: «այսօր ուրախ ենք արձանագրելու, որ նախնեաց սուրբ հաւատքն ու աւետարանական ճշմարտութիւնները քարոզելու աստուածահաճոյ գործին ծառայել էք հաւատարմօրէն, ջերմեռանդութեամբ եւ ամենայն նուիրուածութեամբ: «գնահատարժան է հոգեւոր ծառայութեան Ձեր ուղին: աւարտելով երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց Վարժարանի ուսումնառութեան շրջանը եւ քահանայական ձեռնադրութիւն ստանալով ամենապատիւ Տ. եղիշէ արքեպիսկոպոս Տէրտէրեան Պատրիարքի կողմից, ծառայութեան անցաք Ժառանգաւորաց Վարժարանում որպէս փոխտեսուչ` անձնուէր ջանքեր բերելով յօգուտ հոգեւորականաց երիտասարդ սերունդի պատրաստութեան պատասխանատու գործի: ապա 1966 թուականից սկսեալ շուրջ մէկ եւ կէս տասնամեակ սպասաւորութիւն իրականացնելով գորտոպայում` անխոնջ քարոզչութեամբ ու անձնդիր ծառայութեամբ զօրացեալ պահեցիք մեր ժողովրդի զաւակաց հաւատը, եկեղեցասէր ու ազգասէր ոգին` առաջնորդելով առ Բարձրեալն աստուած: Դուք երջանկայիշատակ Վազգէն ա. ամենայն Հայոց Հայրապետի ձեռամբ արժանացաք եպիսկոպոսական ձեռնադրութեան եւ Սուրբ օծման` արդէն իսկ կարգուած լինելով իբրեւ առաջնորդ Պրազիլիայի Հայոց Թեմի, որտեղ Ձեր քաջալերանքով ու նախաձեռնութեամբ իրագործուեցին բազում եկեղեցաշէն ու ազգանուէր ծրագրեր` կենդանի ու զօրաւոր պահելով հայորդեաց ազգային եւ եկեղեցական կեանքը, որի ականատեսն ենք եղել նաեւ մենք` հընթացս Հարաւային ամերիկա կատարած Հովուապետական Մեր այցելութիւնների», ասուած է Հայրապետական կոնդակում: շնորհաւորելով Տաթեւ Սրբազանին քահանայագործութեան յոբելեանի առիթով` նորին Սրբութիւնը նրա կուրծքը զարդարեց «Սուրբ ներսէս շնորհալի» շքանշանով եւ մաղթեց քաջառողջ ու արեւշատ կենաց օրեր` Տիրոջ Սուրբ աջի հովանու ներքոյ շարունակելու իր առաքելութիւնը` նորանոր եկեղեցաշէն ու ազգօգուտ յաջողութիւններ արձանագրելով ծառայութեան մէջ: իր հերթին Տաթեւ արքեպիսկոպոսն իր երախտագիտութիւնը յայտնեց Հայոց Հովուապետին բարձր գնահատանքի համար եւ իր հաւատարմութիւնն ու սէրը` Մայր աթոռ Ս. Էջմիածնի եւ ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հանդէպ: Պարգեւաբաշխման արարողութիւնն աւարտուեց «Էջ Միածինն ի Հօրէ» շարականի երգեցողութեամբ:


ARMENIA

II

Âáõñùdz

իսլամացած հայերու նուիրուած խորհրդաժողով Պոլսոյ մէջ

ե

րեւան, «անկախ».- Հրանդ Տինքի անուան հիմնարկը, Պոլսոյ «Պողազիճ» համալսարանի պատմութեան բաժանմունքին հետ համատեղ, նոյեմբեր 2էն 4 պիտի իրականացնէ գիտաժողով մը՝ նուիրուած իսլամացած հայերու հարցին: Ըստ «ակօս»ի՝ գիտաժողովին պիտի մասնակցին աշխարհի չորս կողմերէն եկած գիտնականներ եւ մասնագէտներ, որոնք պիտի քննարկեն վերջին տարիներուն հետզհետէ աւելի շատ արծարծուող այս հարցը: այսպիսով, Հայկական ցեղասպանութեան քիչ ուսումնասիրուած այս էջը հանրութեան պիտի ներկայացուի նոր տեսանկիւններէ: իսլամացած, աւելի ճիշդ՝ իսլամացուած հայերու խնդիրը բաւական բազմաշերտ ու խճճուած է: գիտաժողովի մանրամասներուն մասին խօսած է միջոցառման կազմակերպիչ յանձնաժողովի անդամ այշէ Կիւլ ալթընայ, որ Ֆեթհիյէ Չեթինի հետ միասին հեղինակած է իսլամացած հայերու խնդիրը բազմակողմանիօրէն լուսաբանող «Թոռներ» գիրքը: «որոշ պատմաբաններու կարծիքով՝ 1915 թուականի եւ անոր յաջորդած կոտորածներէն ու աքսորէն փրկուելու համար, շուրջ 200 հազար հայ իսլամացած է: Կարելի չէ գիտնալ անոնց ստոյգ թիւը, սակայն այս վիճակագրութիւնը մեզ մօտաւոր պատկեր մը կը ներկայացնէ», նշած է ալթընայ, աւելցնելով, թէ Հայաստանի եւ հայկական Սփիւռքի համայնքները մինչեւ վերջերս չեն քննարկած եւ չեն ուսումնասիրած իսլամացուելով ցեղասպանութենէն փրկուածներու հարցը, իսկ անոր շուրջ գիտական աշխատութիւններ, հրատարակուած յուշագրութիւններ կամ գրական ստեղծագործութիւններ միայն վերջին քանի մը տարիներուն ի յայտ եկած են: «այս գիտաժողովը պիտի դառնայ միջազգային այն առաջին ընդգրկուն հանդիպումը, որ պիտի քննէ այս խնդիրը», եզրակացուցած է ան:

г۳ëï³Ý

արտաքին գործոց նախարարը հանդիպեցաւ ՄաԿի ընդհանուր քարտուղարին

Ս

եպտեմբեր 27ին ՄաԿի գլխաւոր Վեհաժողովի 68րդ նստաշրջանի աշխատանքներուն մասնակցող Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Էդուարդ նալբանդեանը հանդիպեցաւ ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամատիարովի եւ եաՀԿ Մինսկի խումբի համանախագահներուն հետ: նախարարները եւ համանախագահները շարունակեցին քննարկումները խաղաղ կարգաւորման գործընթացի էութեան վերաբերեալ։ Յաջորդ օր, Սեպտեմբեր 28ին կայացաւ Էդուարդ նալբանդեանի հանդիպումը ՄաԿի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի-Մունի հետ: Հանդիպման ընթացքին միտքեր փոխանակուեցան սուրիական ճգնաժամի եւ փախստականներու արտահոսքի վերաբերեալ։ Էդուարդ նալբանդեանը նըշեց, որ Հայաստան հիւրընկալած է տաս հազարէ աւելի սուրիահայերի, իսկ Սուրիոյ ժողովուրդի անբաժանելի մասը

Թուրքիոյ հայկական Վագըֆ գիւղը պիտի պահպանէ իր կարգավիճակը

ե

րեւան, «արմէնփրէս».Թուրքիոյ գլխաւոր ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովրդային կուսակցութեան առաջնորդ Քեմալ Քըլըճտարօղլու յայտարարած է, որ ամէն ինչ պիտի ընէ, որպէսզի Թուրքիոյ միակ հայկական՝ Վագըֆ գիւղը, պահպանէ իր կարգավիճակը, հակառակ քաղաքներու վերաբերեալ օրէնսդրական նոր փոփոխութիւններուն: Ըստ թրքական «Միլլիյէթ»

թերթին՝ թուրք կուսակցապետը այս յայտարարութիւնը կատարած է Վագըֆ կատարած այցելութեան մը ընթացքին: Քըլըճտարօղլուի հետ զրոյցի մը ընթացքին, գիւղի բնակիչները անհանգստութիւն յայտնած են, թէ քաղաքներու մասին նոր օրէնքով՝ Վագըֆը կրնայ իբրեւ թաղամաս միացուիլ Հաթայ քաղաքին, ինչի հետեւանքով՝ գիւղին հայկական դիմագիծը կրնայ ջնջուիլ:

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 3 ÐáÏï»Ùµ»ñ 2013

Քեմալ Քըլըճտարօղլու հայ գիւղացիներուն խոստացած է Վագըֆ գիւղի կարգավիճակը պահպանելու համար օրէնսդրական առաջարկութիւն մը ներկայացնել խորհրդարանին: Ըստ նոր օրէնքին՝ 500էն նուազ բնակչութիւն ունեցող գիւղերը պիտի կորսնցնեն առանձին վարչական միաւորի իրենց կարգավիճակը՝ կցուելով մօտակայ մեծ բնակավայրերուն, միաժամանակ զրկուելով գիւղապետ ունենալու իրաւունքէն: Թուրքիոյ հայկական միակ գիւղին մէջ ներկայիս կ՛ապրի միայն 135 հոգի: գիւղը ունի իր գիւղապետը, եկեղեցին, հիւրանոցն ու մշակոյթի կեդրոնը:

Av. Callao 1162 - Buenos Aires info@hotelwilton.com.ar

Էդուարդ նալբանդեան եւ ՄաԿի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի-Մուն

կազմող տասնեակ հազարաւոր սուրիահայեր կը շարու-

նակեն ապրիլ ճգնաժամի պայմաններու տակ։

ð³ùù³

«իրաքի եւ շամի իսլամական պետութիւն» խմբաւորումի զինեալներ հայկական եկեղեցի մը աւերած են

ր

աքքա յէն ըն դի մա դիր էջերէ քաղուած լուրեր եւ նկարներ հըրա պա րակուե ցան, ուր կը պարզուի, թէ «իրաքի եւ շամի իսլամական պետութիւն» խըմբաւորումի անդամներ Յոյն կաթողիկէ Սուրբ աստուածածնի աւետման եկեղեցւոյ գմբեթին վրայի խաչը քանդած են եւ կը բարձրացնեն իրենց դրօշը: աղբիւրները կը յայտնեն, որ Սաքանէ թաղամասին մէջ գըտնուող նշեալ եկեղեցին ենթարկուած է հրկիզումի եւ աւերի։ Հրկիզուած են եկեղեցւոյ խա-

4812-4993 www.hotelwilton.com.ar

չերն ու սրբանկարները, որմէ ետք նոյն խըմբաւորումի անդամները ուղղուած են քաղաքի կեդրոնի մէջ ալ-Ռաշիտ հանրային պարտէզին մօտ գտնըւող րաքքաի Հայ կաթողիկէ նահատակաց եկեղեցի եւ աւերելով եկեղեցւոյ գոյքերը վար առած գմբեթի խաչը ու նոյնպէս բարձրացուցած իրենց դրօշը: նշենք որ Հայ կաթողիկէ նահատակաց եկեղեցին օծուած է 1978ին, եւ կը պատկանի Հալէպի Հայ Կաթողիկէ առաջնորդարանին, իսկ 2005 էն ի վեր կը ծառայէր նաև ասորի համայնքի հաւատացեալներուն: որոշ աղբիւրներ նշեցին որ երեկոյեան տեղացիներ եւ որոշ խմբաւորումեր կազմակերպած են բողոքի հաւաք մը՝ պահանջելով եկեղեցիներու վերականգնումը:


ARMENIA

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 3 ÐáÏï»Ùµ»ñ 2013

ա

րցախեան ժողովրդային շարժման քսանհինգամեակին, Հայաստանի վերանկախացման քըսաներկրորդ տարեդարձէն տասնըութ օր առաջ, Սեպտեմբեր 3ին, նախագահ Սերժ Սարգսեան գնաց, լսեց, ստորագրեց: գնաց Մոսկուա, լսեց փութինին, ստորագրեց Ռուսաստանի Դաշնութեան, Ղազախըստանի եւ Պելառուսի հետ մաքսային միութեան համաձայնագիրը, որ առաջին քայլն է Յունուար 2015ին համար նախատեսուած եւրասիական Տընտեսական Միութեան Հայաստանի մասնակցութեան, որուն մասին արդէն նախապատրաստութիւն յայտնեց Սարգըսեան իր ռուս գործընկերոջ հետ հանդիպումի աւարտին իր կատարած յայտարարութեան մէջ: այնպէս ինչպէս փութին պիտի ուզէր լսել... Պէտք է հասկնալ Հայաստանի նախագահին հոգեվիճակը: Ճատրակի վարպետը չկարողացաւ եւրոպական Միութեան հետ արդէն ճամբայ կըտրած գործընկերութեան համաձայնութեան բանակցութիւններով Հայաստանին ապահովել այլընտրանքային ելք, կամ, առնուազն յետաձգել Քրեմլինի շախմատային շարժումը: փոքերը նախընտրողները, եւ Հայաստանի մէջ ինչպէս եւ աշխարհի հաւանաբար շատ աւելի են քան ճատրակի սիրահարները, պիտի ըսեն որ Հայաստան փորձեց իր խաղաքարտերը պահել՝ պըլըֆի միջոցաւ երկու կողմերու վստահութիւնը շահելու համար բայց ֆիշ չէր մնացած մօտը: ամէն պարագայի, անկախ արդիւնքէն, հաւանաբար կ՚արժէր փոր-

Սօս Սարգսեանի...

(Þ³ñ. ¿ç I-Ç)

հելով Սարգսեանի յիշատակը: Վարչապետ Տիգրան Սարգսեան՝ յայտնած է. «ցանկացած հայ ընտանիք այսօր խորը վիշտ է ապրում, որովհետեւ իսկապէս կեանքից հեռացել է մի մարդ, որը վայելում էր մեր ժողովրդի սէրը, անթաքոյց սէրը, եւ այսօր էլ մենք տեսնում ենք, որ հազարաւոր մարդիկ գալիս են իրենց յարգանքի տուրքը բերելու Սօս Սարգսեանի յիշատակին: ոչ միայն դերասան էր Սօս Սարգսեանը, նա նաեւ ազգային մարդ էր: 88 թուականի շարժման ակունքներում կանգնած մարդ էր, բոլոր դժուարութիւններում կիսում էր ժողովրդի հետ այդ դժուարութիւնները եւ իր կենսագրութեամբ է վայելել մեր ժողովրդի սէրը ու յարգանքը»: «Կան անհատներ որոնք կարծես թէ քեզ հետ միասին են ծընւում, այսինքն՝ աչքերդ բացում ես եւ ճանաչում նրանց: Թւում է թէ նրանք քո ծնողն են, ուսուցիչը. ուղեկցում են քեզ ամբողջ կեանքիդ ընթացքում: Սօս Սարգսեանն այդ անհատներից էր. նա մշտապէս եղել է մեր կեանքում՝ իր ֆիլմերով, իր իմաս-

III

î»ë³Ï¿ï

անկախութիւնը անկիւնադարձի առաջ

ձել ե՛ւ եւրոպայի, ե՛ւ Ռուսաստանի հետ գործընկերութիւն ընել եւ վերակենդանացնել կոմպլեմենտարութիւնը -որքան ալ որ փրոթոքոլային դիւանագիտութեան մասնագէտ նալբանդեանը այնքան ալ չուզէր առընչակից ըլլալ իր նախորդին տերմիններուն հետ, որոնք, շատ հաւանաբար, լաւագոյն պարագային մտամարզանք համարէր... Յետոյ արդէն եկաւ հակազդեցութիւններու ժամանակը: Ֆէյսպուքեան Հայաստանը ընդվզեցաւ. եւրոպային մօտենալու virtual երազը փուլ եկած էր, նոյեմբերին Վիլնուսի մէջ Հայաստանի մասնակցութիւնը հազիւ թէ աթոռ տաքցնելէ աւելի բան մը նշանակէ, ինչպէս հասկցուց եւրոպական Միութեան Ընդլայնման պատասխանատուն Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարին հետ իր ունեցած հանդիպման աւարտին -հասկնալիօրէն շատ քաղաքավար բառամթերք գործածելով: շաւարշ Քոչարեան, փորձեց մեղմել օգոստոս 21ին իր կատարած յայտարարութիւնը, որուն մէջ պարզ ու մէկին կ՚ըսէր թէ եւրասիական պլոքին մաս կազմելը գերիշխանութենէն հրաժարիլ կը նըշանակէր: այդ մէկը իրողութիւն է ըսաւ Սեպտեմբեր 5ին մաքսային որեւէ միութեան մաս կազմելու պարագային, բայց այնքան ալ սարսափելի չէ որովհետեւ Հայաստանի ի՛նք դիմած է այդ քայլին, հետեւաբար իր գերիշխան որոշումն է, իր ազգային շահն է: նման յայտարարութիւններ աճապարեցին ընել նաեւ նժդեհական Հան-

րապետականները, բայց պարզ է որ լաւագոյն պարագային իրենք իրենց յաջողեցան համոզել: եթէ, անշուշտ, կարելի ըլլար անոնցմէ նուազագոյն անկեղծութիւնը սպասել առնուազն ընդդիմադիր Հ.Յ.Դաշնակցութեան նման պիտի ընդունէին որ նախագահը այլընտրանք չունէր նկատի ունենալով Ռուսաստանի կենսական կարեւորութիւնը Հայաստանի անվըտանգութեան եւ էներգետիկային անհրաժեշտութիւններու բաւարարման համար: այս իմաստով Սարգսեանի քայլը կը հասկցուի, թերեւս կ՚արդարացւի, բայց լաւագոյն ապագայի մը հաշուարկներով առնուած որոշում մը ըլլալու ծիծաղելի բացատրութեան ցափռտուքէն հեռու կը մնայ: իրատեսօրէն անկախութիւնը այսօր անկիւնադարձի առաջ է այն իմաստով որ անխուսափելի կը թուի Հայաստանի վերընդգրկումը եւրասիական երկրամասի մէջ ռուսական նորագոյն ծաւալապաշտութեան որուն առաջին թէկուզ եւ խորհրդանշական արտայայտութիւնը ըլլայ Դրամին անհետացումը եւ Ռուբլիին, կամ ինչ որ ըլլայ միացեալ դրամանիշը, վերադարձը: անշուշտ, նախաձեռնութիւնը, գէթ տեսականօրէն, համարկում է, այսինքն՝ անկախ պետութիւններու սեփական որոշումով գերիշխանութեան մէկ բաժինէն հրաժարումը: Բայց այդպէս էր նաեւ խորհրդային Միութեան մաս կազմելու եւ ամբողջ եօթ տասնամեակ համաձայնագիրը վերանորոգելու հէքիաթը, որուն նախաբանը Հայաստանին հա-

տուն խօսքերով, խրատներով, իր բացառիկ հայի կերպարով: Դժուարութիւնն այն է, որ նա մեր կողքին չէ: այժմ խորհուրդ հարցնելիս պիտի մտածես՝ ո՞ւմ հարցնես, իմաստուն խօսք լսելիս պէտք է որոնես մի անհատի», նշեց Հայաստանի Մշակոյթի նախարար Յասմիկ Պօղոսեան: «ես կարծես որբացած լինեմ. թատերական հօրս եմ կորցրել: Մենք կորցրինք մեր կինոյի եւ թատրոնի մեծ վարպետին: Վերջին տարիներին ես արտերկրում էի ապրում եւ կարծես դուրս էի մեր թատերական ընտանիքից: Սօս Սարգսեանն իմ մասին խօսելիս ասաց՝ «Վարդանը մեր զաւակն է», եւ ես ինձ որդեգրուած զգացի: նրա հետ

ես վերագտայ հայ թատրոնը: նա գալիս էր իմ ներկայացումներին: Սօսի մահուանից յետոյ բոլորս ենք որբացել», նշած է դերասան Վարդան Պետրոսեանը: «Սօս Սարգսեանի հետ ծանօթացել եմ 33 տարի առաջ, եւ տեսել եմ նրա հիասքանչ դերակատարումները: ինձ համար նա հօրից թանկ էր: նա հօրիցս աւելին է արել, փոխել է իմ կեանքը», յայտնած է Մոսկուայէն Հայաստան եկած լրագրող ալեքսանտր Մինքինը: Հրաժեշտի արարողութենէն ետք Սօս Սարգսեանի դագաղը ուսամբարձ տարուեցաւ Կոմիտասի անուան այգիի պանթէոն, ուր տեղի ունեցաւ թաղման կարգը:

մար Մոսկուայի համաձայնագիրն ու թուրք-պոլշեւիկեան համագործակցութիւնն էր իր ծանօթ հետեւանքներով: այսօր, սակայն, չկայ համայնավար ամբողջատիրութիւն, ինչպէս պիտի առարկեն ոմանք: Ճիշդ է, բայց կայ աւելի վատը. ռուսական մեծ կապիտալը՝ կայսերապաշտական, կեղեքիչ, անխնայ, անսկզբունք, այն որ Հայաստանին կը պարտադրէ Կովկասի մէջ ռուսական միակ զինուորական խարիսխը քառասուն տարուայ պայմանագրութեամբ հաստատագրելու եւ միաժամանակ միլիառներու արժէքով զէնք կը վաճառէ ատրպէյճանին: Հետեւաբար, նոյնիսկ եթէ իրատեսօրէն պիտի հասկնանք որ մաքսային միութիւնը պարտադրուեցաւ Հայաստանին, անկախութեան անկիւնադարձային այս հանգրուանին երկրի ու հայութեան ապագային մասին ճիշդ ախտաճանաչում կատարելու համար անհրաժեշտ է քննադատական հիմնական հարցումը. այդ ինչպէ՞ս եղաւ, որ անցնող քսաներկու տարիներուն կարելի չեղաւ ստեղծել նման պարտադրանքի առնուազն մեղմացման պայմաններ: Դիւրին պատասխանը պատերազմի սպառնալիքն է, շրջափակումն է, բայց աւաղ այս միայն կիսապատասխան է, եթէ ոչ իրականութեան դէմ յանդիման կոյր ձեւանալու փորձ: որովհետեւ՝ Հայաստանի այս ծայր աստիճան խոցելիութիւնը հետեւանք է ամենէն առաջ Ռուսաստանի հետ ստեղծուած տնտեսական կախուածութենէն, որուն պատճառով ալ Հայաստան չէ յաջողած ինքզինք Մոսկուայի աչքին արժեւորել որպէս ռուսական շահերու համար անհրաժեշտ դաշնակից որուն պէտք է պաշտպանել, ոչ ալ կրցած է իր էներգետիկ պահանջներու բաւարարման այլընտրանքային ճանապարհներ գտնել: Սխալ է այս ձախողութիւնը անգամ մը եւս վերագրել պատերազմական իրավիճակին կամ Հայաստանի աշխարհաքաղաքական աննպաստ դիրքին. արդիւնք է տնտեսական անցումի այն քաղաքականութեան որ դիմակաւորուեցաւ լիբերալ գաղափարախօսութեամբ եւ

մէկ օրէն միւսը աճուրդի դրաւ երկիրը: ազատ շուկայական տնտեսական համակարգը որ հաստատուեցաւ Հայաստանի մէջ չէզոքացուց պետութեան դերը, ստեղծեց օլիկարգային դասակարգը եւ, մանաւանդ, զարգացումը պայմանաւորեց ֆինանսական քազինոյով: Յարգելով հանդերձ բացառութիւնները, ֆինանսական քազինոյով պայմանաւորուած զարգացումը կարճաժամկէտ կապիտալային ներդրումներու հետամուտ է, եւ երբ այդ ներդրումները շատ աւելի հեշտօրէն կու գան Ռուսաստանէն կախուածութիւնը անխուսափելիօրէն կ՚առաջանայ, ինչպէս պատահեցաւ մանաւանդ էներգետիկ ոլորտին մէջ: անշուշտ, ինչպէս օրէնքի կարգ է տարրական կապիտալիզմին համար, ռուսական դրամագլուխը Հայաստան հրաւիրող եւ այդ դրամագլուխին գործընկեր դարձող օլիկարգային դասակարգին համար երկրի զարգացման պայմանաւորումը քուն փախցնող իրողութիւն չէ: Ընդհակառակը, միայն այդ ձեւով կրնան պահել իրենց մենաշնորհները: Հայաստանի պարտադրական մասնակցութիւնը մաքսային միութեան ու եւրասիական ինտեգրացման արդիւնք է ոչ թէ ազգային շահի հաշուարկներու հիման վրայ առնուած որոշումի մը, այլ՝ երկրի տնտեսութեան ռուսական կապիտալէն կախուածութեան որուն թէկուզ եւ անգիտակցաբար հիմը դրին ՀՀշական լիբերալները եւ յետոյ այն խորացուց մենաշնորհային օլիկարգային դասակարգը: առ այդ, երկրի տէր դարձած այդ մէկ տոկոսին համար եւրասիական հեռանկարը նոյնիսկ քաշողական է իր գերհարըստացման նոր հորիզոններու ստեղծման իմաստով: եւ եթէ ապրանքներու ազատ փոխանակման զուգահեռ աշխատուժի անկաշկանդ տեղաշարժն ալ երաշխաւորուի Հայաստանի արտագաղթի խնդիրն ալ կը լուծուի. այլեւս ոչ ոք կրնայ պահանջ դնել իշխանութիւններուն վրայ որ թոյլ չտան Ռուսաստանին Հայաստանի դատարկման իր բարեսիրական ծրագիրները գործադրելու... խ. ՏԷր ՂուԿաՍեան


ARMENIA

IV

гٳ½·³ÛÇÝ

Հ

Հաղորդագրութիւն

ամազգայինի Կեդրոնական Վարչութիւնը իր լիագումար նստաշրջանը ունեցաւ 2013 Սեպտեմբեր 14-15ին, երեւանի մէջ։ Լիագումար ժողովը հանգամանօրէն քննեց Համազգայինի աշխարհասփիւռ կազմակերպութեան վիճակը եւ առկայ կազմակերպական խնդիրները, Համազգայինի շրջաններուն եւ կառոյցներուն գործունէութիւնը, կրթական հաստատութիւններուն կարիքները եւ ծրագիրները, Համազգայինի ընտանիքին մշակութային գործունէութիւնը, սփիւռքահայ երիտասարդութեան հետ Համազգայինի յարաբերութիւնը զարգացնելու անհրաժեշտութիւնը, Հայաստանի մէջ ծաւալուող գործունէութիւնը, Հայաստանի եւ Լիբանանի գրասենեակներուն գործունէութիւնը եւ ամերիկայի մէջ գրասենեակ հատատելու ծրագիրը, ինչպէս նաեւ տնտեսական, հաշուական, եւ շինարարական հարցեր եւ ծրագիրներ: իր գործունէութիւնը յատկանշող այս բոլոր մարզերուն համար լիագումար ժողովը կատարեց իր գնահատումները եւ յանգեցաւ համապատասխան եզրակացութիւններու եւ որոշումներու: Լիագումար ժողովը անդրադարձաւ նաեւ Սուրիոյ մէջ տիրող կացութեան եւ իր գնահատանքը արձանագրեց սուրիահայ միութիւններու եւ կառոյցներու մեծ նուիրումով տարած ժրաջան աշխատանքին համար: Ժողովը հաստատեց այս դժուար օրերուն սուրիահայ համայնքին կողքին կանգնելու եւ օգտակար ըլլալու անհրաժեշտութիւնը: նկատի առնելով Հալէպի Համազգայինի Հայագիտական Հիմնարկին պիւտճէական տագնապը, ժողովը որոշեց նիւթական յատուկ օժանդակութիւն տրամադրել անոր: Ժողովական աշխատանքներուն առընթեր Կեդրոնական Վարչութիւնը հանդիպումներ ունեցաւ ՀՀ Սփիւռքի նախարարուհի՝ Տիկին Հրանոյշ Յակոբեանին եւ երեւանի Պետական Համալսարանի նախագահ՝ Պարոն արամ Սիմոնեանին հետ։ Քննարկումները կեդրոնացան հասարակաց ծրագիրներու գործադրութեան ներկայ ընթացքին՝ ինչպէս նաեւ կրթական եւ մշակութային մարզերէն ներս սերտ գործակցութիւն ունենալու անհրաժեշտութեան վրայ։ ՀաՄազգաՅինի ԿեԴրոնաԿան ՎարՉուԹիւն

Պէյրութ, Սեպտեմբեր 20

Ð᷻ѳݷÇëï

ÎÇñ³ÏÇ, 13 ÐáÏï»Ùµ»ñ 2013ÇÝ, Û³õ³ñï êáõñµ ä³ï³ñ³·Ç, Ñ᷻ѳݷëï»³Ý å³ßïûÝ åÇïÇ Ï³ï³ñáõÇ ìÇë»Ýÿ Èá÷¿ëÇ êáõñµ ¶¿áñ· »Ï»Õ»óõáÛ Ù¿ç, Ù»ñ ëÇñ»ÉÇ ³ÙáõëÝáÛÝ »õ Ñûñ»Õµûñª

àÕµ. زðîÆÎ º¼¾Î¾Èº²Ü-Ç

Ù³Ñáõ³Ý ù³é³ëáõÝùÇÝ ³éÇÃáí£ Ü»ñϳÛë ÏÁ ͳÝáõó³Ý»Ýù Ç ·ÇïáõÃÇõÝ Ù»ñ ³½·³Ï³ÝÝ»ñáõÝ »õ µ³ñ»Ï³ÙÝ»ñáõÝ£ ²ÛñÇݪ ²ÉÇëdz ³ñ³ù ²Ý³ سñdz ³ñ³ù×»³Ý »õ ½³õ³ÏáõÝù

Charlas – Debates de Temas Espirituales

El Arzobispado de la Iglesia Apostólica Armenia ha organizado una serie de encuentros, en los cuales se llevan a cabo charlas - debates y también enseñanza de cánticos espirituales. Dichos encuentros serán ocasión propicia para que los participantes reciban también información sobre cuestiones relacionadas con la Iglesia e Historia Armenia. Las reuniones se llevarán a cabo los días jueves de cada semana a las 20:30 hs en el Salón del Arzobispado.

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 3 ÐáÏï»Ùµ»ñ 2013

ÎñûݳϳÝ

եպիսկոպոսաց Ժողովը որդեգրեց ցեղասպանութեան զոհերը սրբադասելու սկզբունքը

Ս

եպտեմբերի 24ից 27ը Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնում, օրհնութեամբ եւ նախագահութեամբ նՍօՏՏ գարեգին Բ. Ծայրագոյն Պատրիարք եւ ամենայն Հայոց կաթողիկոսի եւ նՍօՏՏ արամ ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսի, գումարուեց Հայաստանեայց առաքելական Ս. եկեղեցու եպիսկոպոսաց ժողովը, որին մասնակցում էին ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան 62 արքեպիսկոպոսներ եւ եպիսկոպոսներ: Մայր Տաճարում առաւօտեան ժամերգութիւնից յետոյ Հայ եկեղեցու եպիսկոպոսաց ժողովը բացուեց գէորգեան հոգեւոր ճեմարանի հանդիսութիւնների դահլիճում Տէրունական աղօթքով: Բացման արարողութեան աւարտին կազմուեց ժողովի դիւանը հետեւեալ կազմով. ատենապետներ՝ գերշ. Տ. խաժակ արք. Պարսամեան եւ գերշ. Տ. օշական արք. Չօլոյեան, ատենադպիրներ՝ գերշ. Տ. նարեկ արք. ալեմեէզեան եւ գերշ. Տ. արշակ եպս. խաչատրեան, ապա անցաւ օրակարգի հարցերի քննութեանը: Սեպտեմբերի 24ի նիստերին եպիսկոպոսաց դասը քըննարկեց Հայաստանեայց առաքելական Ս. եկեղեցում սրբադասման աւանդութեան վերականգնման հարցը եւ այդ շրջագծում Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի սրբադասման խնդիրը: այս առնչութեամբ Սրբադասման յանձնախմբի կատարած աշխատանքների եւ ուսումնասիրութիւնների արդիւնքների մասին զեկոյցներ ներկայացրեցին յանձնախմբի համաատենապետներ գերշ. Տ. Սեպուհ արք. Սարգսեանը եւ գերշ. Տ. եզնիկ արք. Պետրոսեանը: զեկոյցների քննարկման արդիւնքում Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի սրբադասման գործընթացի առնչութեամբ եպիսկոպոսաց ժողովը որոշեց. ա. որդեգրել Հայոց ցեղասպանութեան նահատակների հաւաքական սրբադասման ըսկզբունքը,

Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ Եպիսկոպոսական ժողովը Սուրբ Էջմիածինի մէջ աւարտեց իր աշխատանքները: Ժողովին եւ անոր որդեգրած որոշումներուն մասին ստացած ենք պաշտօնական տեղեկագրութիւն, որմէ կը ներկայացնենք հետեւեալ քաղուածքը. բ. Յանձնարարել Սրբադասման յանձնախմբին՝ շարունակել նահատակների անհատական եւ խմբային սրբադասման ուսումնասիրութիւնը՝ եպիսկոպոսաց առաջիկայ ժողովներին ներկայացնելու համար, գ. Յանձնարարել Սրբադասման յանձնախմբին մշակել սրբադասման կանոնակարգը եւ արարողակարգը՝ եպիսկոպոսաց առաջիկայ ժողովին ներկայացնելու համար: Սեպտեմբերի 25-26ի նիստերին եպիսկոպոսաց ժողովի մասնակիցները քննութեան առան Հայաստանեայց առաքելական Ս. եկեղեցու առաջին երկու խորհուրդների՝ Ս. Մկըրտութեան եւ Դրոշմի առնչութեամբ Ծիսական յանձնախմբի կողմից կատարուած աշխատանքները: զեկոյցներ ներկայացրեցին յանձնախմբի համաատենապետ գերշ. Տ. արշակ եպս. խաչատրեանը, յանձնախմբի անդամներ գերշ. Տ. Միքայէլ եպս. աջապահեանը եւ գերշ. Տ. Վահան եպս. Յովհաննիսեանը: Համակողմանի քննարկման արդիւնքում ժողովը ընդունեց Ս. Մկրտութեան եւ Դրոշմի խորհուրդների միօրինակ բնագիր: Քննարկման նիւթ դարձան Ս. Մկրտութեան խորհրդի հետ առնչուած հարցերի ուղեցոյցը եւ Ս. Մկրտութեան խորհրդի խրատական-ուսուցողական ձեռնարկը, որոնց առնչութեամբ Ծիսական յանձախմբին յանձնարարուեց շարունակել լրամշակման աշխատանքները: Կարեւորութեամբ քննարկըւեց նաեւ Հայ եկեղեցու ծիսական լեզուի խնդիրը եւ այլ հարցեր, որոնց վերաբերեալ անհրաժեշտութիւն նկատուեց յաւելեալ ուսումնասիրութիւնների: Սեպտեմբերի 27ի նիստերը նուիրուած էին Հայ եկեղեցու այժմէական մարտահրաւէրներին: այս մասին զեկոյցներով հանդէս եկան գերշ. Տ. օշական արք. Չօլոյեանը եւ գերշ.Տ. Բագրատ եպս. գալստանեանը: Քըննարկելով ներկայացուած մարտահրաւէրները, որոնք վերաբերում էին եկեղեցու ծիսական, քարոզչական կեանքին եւ կրթայ-դաստիարակչական ու սոցիալական առաքելութեանը, հայապահպանութեան խնդիրներին՝ ժողովականները որոշեցին դրանք առաջնահերթութեան սկզբունքով համապար-

փակ քննութեան առարկայ դարձնել առաջիկայ եպիսկոպոսաց ժողովներին: եպիսկոպոսաց ժողովը արդիւնքների ամփոփման հանգրուանին մտահոգութեամբ անդրադարձաւ նաեւ մեր ժողովրդի ազգային, եկեղեցական կեանքում առկայ ընկերային, տնտեսական, ժողովրդագրական եւ տարաբնոյթ այլ մարտահրաւէրներին ու դժուարութիւններին: նշեալ մարտահըրաւէրներին ու հիմնախնդիրներին ընդառաջ, եպիսկոպոսաց դասը, ելնելով Հայ առաքելական եկեղեցու ծառայական ոգուց, օրհնութեամբ ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսի, որոշեց հաստատել հիմնադրամ՝ Հայաստանի ու արցախի եւ սիրիահայութեան կարիքաւոր զաւակներին աջակցութիւն ցուցաբերելու համար: Հիմնադրամի գործունէութեան մեկնարկի համար հաստատուեց երկու միլիոն աՄն դոլարի նախնական դրամագըլուխ, իսկ հիմնադրամի ընթացիկ աշխատանքների կազմակերպման համար ստեղծուեց յատուկ յանձնախումբ: Ժողովի աւարտին եպիսկոպոսաց դասը գոհունակութեամբ արձանագրեց ժողովի արդիւնաւէտ ընթացքը եւ երախտագիտութիւն յայտնեց գարեգին Բ ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին եւ արամ ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսին՝ Մայր աթոռում եպիսկոպոսաց եղբայրական սիրով համախմբման հնարաւորութեան համար: Ժողովականները կարեւոր նկատեցին եպիսկոպոսաց ժողովների պարբերաբար գումարումը՝ Հայաստանեայց առաքելական Ս. եկեղեցու առջեւ ծառացած զանազան մարտահրաւէրներին ու հայ ժողովրդին յուզող հարցերին անդրադառնալու եւ դըրանց առնչութեամբ Հայ եկեղեցու տեսակէտները եւ մօտեցումները ճշգրտելու նպատակով: ինչպէս տեղեկացնում է Մայր աթոռ Ս. Էջմիածի տեղեկատուական համակարգը, եպիսկոպոսաց յաջորդ ժողովը որոշուեց գումարել 2014 թուականի աշնանը: Ժողովը փակուեց ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսի օրհնութեան ու գնահատանքի խօսքով եւ աղօթքով:

13509 armenio  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you