Page 1

Խմբ. «¸ñû߳ϻի

ինչու յանկարծ աղմուկ

äáõ¿Ýáë ²Ûñ¿ë, ²ñųÝÃÇÝ - 82ñ¹ ï³ñÇ - ÂÇõ 13.496 - 4 ÚáõÉÇë 2013 - лé. (54 11) 4775 7595

կ՛ըսէ Աղուան Վարդանեան

«Երբեք երկրին մէջ ներքին լարուածութիւնը այնքան սուր չէ եղած, որքան այսօր»

Հ

.յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն Մարմինի փոխ-ներկայացուցիչ Աղուան Վարդանեան 26 յունիսին «ուրբաթ» մամլոյ ակումբին մէջ լըրագրողներուն հետ հանդիպման ընթացքին յայտնեց, որ երկրին մէջ ներքին լարուածութիւնը երբեք այնքան սուր չէ եղած, որքան այսօր: Երկրին մէջ կը տիրէ բարոյահոգեբանական ծանր մթնոլորտ, ազգային-պետական արժէքներու նահանջ, հեռանկարի բացակայութիւն, արտագաղթի տրամադրութիւններ, ինչպէս նաեւ այս բոլորի խորապատկերին վրայ կառավարութեան կամ իշխող մեծամասնութեան մէջ որոշակի հոլովոյթներ, Վերահսկիչ պալատ-կառավարութիւն ակնյայտ հակասութիւն, արտերկրային առեւտրական գայթակղութիւններ, խախտումներ մարզերուն մէջ, ամէն օր յուզումներ գիւղերուն մէջ, կազի, ուժանիւթի հարցեր:

Ըստ Վարդանեանի, Հ.յ.Դ.ի մէջ աշխուժ ներքին քննարկումներ տեղի կ՛ունենան վերաիմաստաւորելու վերջին տարիներու գործունէութիւնը, բացթողումները, սխալները, հասկնալու երկրին իսկական վիճակը եւ Հ.յ.Դ.ի դերակատարութիւնը: «Անկախ մեր երկրին մէջ տեղի ունեցող ընտրութիւններու բնոյթէն, պարզ է, որ մենք տակաւին չենք կրցած մեր հասարակութեան լայն հատւածներուն մէջ վստահութիւն, հաւատք եւ մեր կողքին կանգնելու վստահութիւն յառաջացնել եւ ասիկա մեզի համար կարեւոր քննարկումներու, ներքին բարեփոխումներու շրջան մըն է, եւ ես կը կարծեմ, որ յառաջիկային նաեւ հասարակութիւնը մեր քըննարկումներուն աւելի բաց ականատես պիտի ըլլայ: Կը կարծեմ, որ առնուազն յառաջիկայ տարուան ընթացքին ճիշդ պիտի ըլլայ, որ նախ եւ առաջ զբաղինք մեզմով, մեր

ներքին բարեփոխումներով, եւ փորձենք վերականգնել մեր քաղաքացիներուն, մեր հասարակութեան զգալի հատուածին վստահութիւնը: Վստահ եմ, որ անոր հիմքերը կան», յայտարարեց Աղուան Վարդանեան: Ան իշխանութեան մէջ կը նկատէ տարակարծութիւններ եւ հակասութիւններ, բայց պարզ չէ, թէ ասիկա ո՛ւր պիտի տանի: Ըստ Վարդանեանի, անոր հիմնական պատճառներէն մէկը քաղաքական կեանքի գերմենաշնորհային ըլլալու երեւոյթն է, բոլորը կը սպասեն նախագահի խօսքին, թէ ինչպէ՛ս պիտի կողմնորոշուի, ի՛նչ պիտի ըսէ այս կամ այն անձին վերաբերեալ: Հ.յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն մարմինի փոխ-ներկայացուցիչը ցանկութիւն յայտնեց, որ նախագահը դիմէ ժողովուրդին ուղերձով մը, որուն մէջ նշէ երկրին ուղենիշները եւ զարգացման կարելիութիւններն ու յստակ խաղի կանոնները:

ներ, սակայն Հայաստան մնացած 8.000ին մէջ եւս կան անորոշութեան մատնուած մարդիկ, որոնք կը սպասեն իրավիճակի բարելաւման եւ անոնց հայեացքը ուղղուած կը մնայ դէպի Սուրիա։ Կան նաեւ Եւրոպայի վիզային սպասող սուրիահայեր։ «Եռագոյն»ի համաձայն՝ Լիբանան հաստատուած է մօտ 800 ընտանիք. այլ աղբիւրներու համաձայն՝ այժմ Լիբանանի մէջ կայք հաստատած է մօտ 7.000 սուրիահայ, իսկ Սուրիայէն դէպի Եւրոպա եւ այլ երկիրներ տեղափոխուած է մօտ 2.000 հայ։ Հալէպ քաղաքը շրջափակւած է: Հաւանաբար, եթէ շրջափակումը չըլլար հայերու հոսքը երկրէն կը շարունակուէր: Ըստ փոխանցուած տեղեկութիւններուն բազմաթիւ ընտանիքներ կը սպասեն ճանապարհի բացման, որպէսզի թէկուզ ժամանակաւոր՝ Հայաստան երթան։ Գամիշլիի հայկական համայնքէն մեծ թիւով արտագաղթ եղած է, ուր մերթընդմերթ կը գործէ Գամիշլի-Երեւան ուղիղ թռիչքը։ Այնուամենայնիւ, նուիրեալ հայորդիներու շնորհիւ, Սու-

րիոյ համայնքը կը մնայ ամուր, ազգային դպրոցները կը գործեն՝ հակառակ տիրող դժուարին պայմաններուն։

Սուրիայէն հեռացած է 17-18.000 հայ

Ս

ուրիոյ մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները պատճառ դարձան, որ սուրիահայերու զգալի մաս մը, կամայ թէ ակամայ հեռանայ երկրէն։ «Եռագոյն»ի ունեցած տըւեալներուն համաձայն՝ համայնքը նօսրացած է 17-18.000 հայերու հեռանալով։ Բարեբախտաբար հեռացողներուն ստուար մասը ապաստան գըտած է Հայաստանի եւ Լիբանանի մէջ. այնտեղ գտնուողներէն շատ շատեր կը սպասեն իրավիճակի բարելաւման՝ Սուրիա վերադառնալու յոյսով։ ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան աշխատակազմի ղեկավար՝ Ֆիրտուս Զաքարեան, «Եռագոյն»ի հետ զրոյցի ընթացքին յայտնեց, որ այժմ Հայաստանի մէջ կայ մօտ 8.000 սուրիահայ, երկու տարիներու ընթացքին Հայաստան եկած է մօտ 13.000 սուրիահայ, իսկ այստեղ մնացած է 8.000ը: Մնացեալ թիւը կամ վերադարձած կամ ալ մեկնած է այլ երկիրներ։ Հայաստանէն Սուրիա վերադարձած է մօտ 3.000 սուրիահայ, մօտ 2.000ն ալ մեկնած է Եւրոպայի տարբեր երկիր-

ՍուրիԱյէն ՀԱյԱՍտԱն տԱնող ցԱՄԱքԱյին ՄիԱԿ ճԱնԱպԱրՀԸ փԱԿուԱծ է

քեսապ-Թուրքիա սահմանային անցակէտը չի գործեր։ Բերիոյ Թեմի Ազգային Առաջնորդարանի մամուլի քարտուղար Ժիրայր Ռէյիսեան յայտնած է թէ փակուած է Սուրիայէն Հայաստան տանող ցամաքային միակ ճանապարհը։ Ան ըսած է թէ պատճառները յայտնի չեն, բայց ինք կը կարծէ, որ սահմանը փակուած է անվըտանգութեան նկատառումներէ մեկնած: Այս անցակէտը Թուրքիոյ հետ վերջին ցամաքային ճանապարհն էր, որ պետական հսկողութեան տակ էր: Սահմանը փակելէն ետք Հայաստան-Թուրքիա-Սուրիա ցամաքային ճանապարհը հնարաւոր չէ օգտագործել, որովհետեւ մինչեւ հինգ տարի բանտարկութիւն նախատեսուած է ոչ օրինական անցակէտերը օգտագործելու պարագային:

Հ

Հ Ազգային Ժողովը, գարնանային նստաշրջանի աւարտին, օրէնքով սահմանուած կարգով, լսեց ՀՀ Վերահկիչ պալատի հերթական հաշուետուութիւնը: Սովորաբար այս հաշուետուութիւնները որոշ ժամանակով ալեկոծութիւն են առաջացնում հասարակական-քաղաքական մթնոլորտում: Աշխուժանում են յատկապէս լրատուամիջոցները, ելոյթներ են ունենում պատգամաւորմերը, մարդիկ առօրեայ զրոյցների ընթացքում անդրադառնում են ներկայացուած մեղադրանքներին եւ… եւ կարծես թէ վերջ: «որոշ ժամանակը» ձգւում է մի քանի օր եւ դրանով ամէն ինչ հանդարտւում է: Անաչառ լինելու համար արձանագրենք ի հարկէ, որ երբեմըն «Վերեւներից» լիազօր մարմիններին յանձնարարութիւններ են իջեցւում հետամուտ լինելու ներկայացուած փաստերին՝ եղել են դէպքեր, երբ քրէական գործեր են յարուցուել: Ամէն պարագայում դժուար է յիշել որեւէ օրինակ, երբ ներկայացուած նախաձեռնութիւնները լուրջ ընթացք ունենային, վերջնական իրաւական գնահատականներ տրուէին եւ ինչոր մարդիկ պատասխանատուութիւն կրէին պետական միջոցների իւրացման, չարաշահումների, կամ անարդիւնաւէտ օգտագործման համար: Ստացւում էր, որ բոլորն գոհ էին մնում տեղի ունեցածից: փաստուում էր, որ մեր երկրում պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինները աշխատում են թափանցիկ, վերահսկողութիւնից դուրս չէ ոչ մի գերատեսչութիւն կամ պաշտօնեայ: Հրապարակուած փաստերին անդրադառնում էր նաեւ կառավարութիւնը եւ ի հարկէ սա գործադիր իշխանութեան հաշուին եւս գրանցուող միաւոր է: ՀՀ Վերահսիչ պալատի մասին օրէնքի 1ին յօդուածի 1ին կէտի համաձայն. «Հայաuտանի Հանրապետութեան Վերահuկիչ պալատը (այuուհետեւ Վերահuկիչ պալատ) բյուջետային միջոցների եւ պետական ու համայնքային uեփականութեան oգտագործման նկատմամբ արտաքին պետական վերահըuկողութիւն իրականացնող անկախ պետական մարմինն է»: Ժողովրդավարութեան ու օրինականութեան տեսանկիւնից լաւ չէ՞ արդեօք, որ երկիրն ունի անկախ վերահսկողական մարմին, որը կարող է ներքեւից վերեւ վերահսկել ողջ գործադիր համակարգը, եւ անհրաժեշտ պարագայում մեղադրանքներ ներկայացնել ցանկացածին: 2013 թուականի յունիսի 13ին ներկայացուած, նախորդ տարուայ գործունէութեան հաշուետուութիւնը, սակայն չընդունուեց, ինչպէս նախորդ դէպքերում այլ՝ արժանացաւ կառավարութեան նեարդային արձագանգին: Առաջին անգամ փոխ-վարչապետը հանդէս եկաւ ներկայացուած զեկոյցին անհամաձայնութիւն յայտնող յարակից զեկոյցով, իսկ վարչապետը անդրադարձաւ դրան կառավարութեան նիստի ժամանակ: Հանրապետական խմբակցութեան մի շարք պատգամաւորներ օգտուեցին պատեհ առիթից, պաշտպան կանգնելով սիրելի կառավարութեանը, եւ իրենց հերթին մի քանի քար նետեցին վերահսկիչ պալատի «բոստանը»: Կառավարութեանը նեարդայնացրել էր մասնաւորապէս այն, որ Վերահկիչ պալատի նախագահը խօսելով գնումների եւ շինարարութեան ոլորտներում առկայ խնդիրների մասին, ասել էր, թէ այս ոլորտները ռիսկային են՝ այն դէպքում երբ տուեալ ոլորտներին է առնչւում ծախսային մասի 701մլն դրամը: Աւելին, ուսումնասիրութեան արդիւնքում երկրի գլխաւոր վերահսկողական մարմինը յանգել էր եզրակացութեան, որ ռիսկային է (այլ խօսքով վտանգած վիճակի մէջ է) երկրի պիւտճէի 70%ը: Թէ ինչն է այստեղ յատկապէս «ցաւ պատճառողը» հասկանալի կը դառնայ եթէ ուղղակիօրէն մէջբերում կատարենք կառավարութեան նիստում վարչապետի արտասանած համապատասխան ելոյթից. «Եւ այն յայտարարութիւնը, որ պետական բիւջէի 70 տոկոսը խիստ ռիսկային է եւ կոռումպցըւած ձեւով է ծախսւում, վերաբերում է այս դահլիճում նստածներից իւրաքանչիւրին։ պետական բիւջէի 70 տոկոսը՝ 700 մլրդը. դա նշանակում է, որ ասուածը վերաբերում է համատարած բոլոր ոլորտներին, ինչը չի կարող համապատասխանել իրականութեանը»։ Այսինքն այս դէպքում մեղադրանքն ուղղուած է ոչ թէ ինչոր առանձին գերատեսչութեան այլ ողջ կառավարութեանը: Աւելորդ է թերեւս նշել, որ երբ ասում ենք «ողջ կառավարութիւն» նշանակում է, թէ գլխաւոր պատասխանատուն չի կարող չլինել հէնց այդ կառավարութեան ղեկավարը: ինչ վերաբերում է բիւջէի գերակշիռ մասի ռիսկային լինելու մտքի հետ պարոն Սարգսեանի անհամաձայնութեանը, ապա կարելի է վստահօրէն պնդել, որ այս հարցում նրա տեսակէտը ոչ միայն վերահսկիչ պալատի տեսակէտի հետ չի համընկնում, այլեւ թերեւս այս երկրի քաղաքացիների բացարձակ մեծամասնութեան տեսակէտի հետ: Համոզուելու (Þ³ñ.Á ¿ç IV)


ARMENIA

II

²ñó³Ë

Մարտակերտի Ազատագրութեան 20ամեակ

Ա

րցախի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեան այցելեց Մարտակերտ եւ մասնակցեցաւ քաղաքի ազատագրման 20րդ տարեդարձին նուիրուած տօնական ձեռնարկներուն: իր խօսքին մէջ նախագահ Սահակեան նշեց, որ Մարտակերտի ազատագրումը մեծ տօն է մեր ամբողջ ժողովուրդին համար, եւ ատիկա իրականութիւն դարձուցած են հայ ժողովուրդի լաւագոյն զաւակները, որոնց սխրանքը միշտ օրինակ պիտի հանդիսանայ սերունդներուն համար: նախագահ Սահակեան «Մարտական ծառայութիւն» մետալը յանձնեց խումբ մը ազատամարտիկներու:

ºõñáå³ÛÇ ÊáñÑáõñ¹

Հայաստանը՝ նախագահելու իր իրաւունքէն զրկելու փորձը ձախողած է

Ս

թրազպուրկի մէջ, շուրջ երեք տասնեակ ազէրպայճանամէտ երեսփոխաններ, Եւրոպայի Խորհուրդի նախարարներու յանձնաժողովի հերթական նախագահութիւնը Հայաստանի ձեռքէն առնելու ուղղութեամբ դիմում մը ներկայացուցած են, սակայն Եւրոպայի Խորհուրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) մերժած է զայն: Ըստ ԵԽԽՎի մէջ հայաստանեան պատուիրակութեան ղեկավար Դաւիթ յարութիւնեանի, այդ քայլին նախաձեռնած է Մեծն Բրիտանիոյ երեսփոխան Մայքըլ Հանքոք, որ ծանօթ է իր ազէրպայճանամէտ հայեացքներով: Այդ երեսփոխաններուն կողմէ ներկայացուած նշեալ դիմումին մէջ Հայաստան կը բնորոշուէր որպէս «յարձակող» պետութիւն: Հայաստանեան պատուիրակութեան անդամ, Ազգային Ժողովի «Բարգաւաճ Հայաստան» խմբակցութեան քարտուղար նայիրա Զօհրաբեան Վեհաժողովի լիագումար նիստին, յունիս 26ին, իր ելոյթին մէջ յայտարարած է, որ Ազէրպայճան Եւրոպայի Խորհուրդին մէջ ստեղծած է «փաստաբաններու» իր խումբը, որ կը չէզոքացնէ ազէրպայճանական իշխանութեան շահերուն չհամապատասխանող ամէն ինչ: «Այսօր մենք տեսնում ենք, թէ ինչպէս է քաղաքական կոռուպցիան քայքայում ժողովրդավարական արժէքները, տեսնում ենք, թէ ինչպէս են հէնց մեր Վեհաժողովում շատ յարգարժան պատգամաւորներ դառնում այս կամ այն երկրի վճարովի լոբբիստը», յայտարարած է Զօհրաբեան, կոչ ընելով միջոցներու ձեռնարկելու Վեհաժողովէն ներս գոյութիւն ունեցող քաղաքական կաշառակերութեան դէմ: Զօհրաբեան այս դէպքին մասին արտայայտուելով «Ազատութիւն» ձայնասփիւռին, անգամ մը եւս ահազանգ հնչեցուցած է ազէրպայճանական քարոզչութեան ամէն օր քիչ մը եւս կտրած ճամբուն մասին: «Արդէն իսկ ակնյայտ է տրամադրութեան լրջագոյն փոփոխութիւն միջազգային կառոյցներում, արդէն իսկ բողոքը առ այն, որ Ադրբեջանն իր կաշառք տալու քաղաքականութեամբ ուղղակիօրէն այլասերում է միջազգային կառոյցները: Այդ մասին արդէն շատ բաց են խօսում թէ՛ այստեղ, թէ՛ Եւրախորհրդարանում», ըսած է ան: նշենք, որ Հայաստան այդ նախագահութիւնը ստանձնեց Մայիս 16ին` վեց ամսուան համար. նոյեմբերին այդ լիազօրութիւնը կը փոխանցուի Աւստրիոյ, եւ` 2014ի Մայիսին Ազէրպայճանին: u

u

u

յունիս 27ին ալ, Եւրոպայի Խորհուրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) ամառնային նստաշրջանի լիագումար նիստերու աւարտէն յետոյ, Ազէրպայճանի եւ Հայաստանի պատուիրակութիւնները հանդիպում մը ունեցած են, որուն մասնակցած է նաեւ ԵԽԽՎի նախագահ Ժան-Գլօտ Մինիոն: Երկու ժամ տեւած հանդիպումին մասին Մինիոն, կռուող աշակերտներ հաշտեցնելու միտող ուսուցիչի մանկավարժական ոճով ըսած է. «Այս հանդիպում մըն էր ընկերներու՝ Ազէրպայճանի, Հայաստանի խորհրդարանականներու միջեւ, ԵԽԽՎի նախագահի ներկայութեամբ: Մենք որոշեցինք որպէս ընկերներ հանդիպիլ այստեղ՝ ժողովրդավարութեան տան մէջ եւ քննարկել, թէ ի՛նչպէս կրնանք միասին կառուցանել մեր աշխատանքը: Ես զգացի երկու կողմի անկեղծ քաղաքական կամքը միացեալ գործունէութեան համար: Մենք հանդիպում կ՚ունենանք նաեւ գալ նստաշրջանին»:

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 4 ÚáõÉÇë 2013

Ð³Û ¸³ï

Լոնտոնի մէջ գումարուեցաւ Հ.յ.Դ. Հայ Դատի Եւրոպայի յանձնախումբերու Խորհրդաժողովը

Ա

նցնող շաբաթավերջին Լոնտոնի «նաւասարդեան» կեդրոնին մէջ գումարուեցաւ Հ.յ.Դ. Հայ Դատի Եւրոպայի յանձնախումբերու Խորհրդաժողովը, նախաձեռնութեամբ Հ.յ.Դ. Հայ Դատի Եւրոպայի յանձնախումբին եւ հիւրընկալութեամբ Հ.յ.Դ. Հայ Դատի Անգլիոյ յանձնախումբին։ Խոր հր դա ժո ղովին մասնակցեցան Անգլիոյ, Սպանիոյ, Ֆրանսայի, Հոլանտայի, պելճիքայի, պուլկարիոյ, յունաստանի եւ Կիպրոսի յանձնախումբերու ներկայա ցուցիչերը, ինչպէս եւ Հ.յ.Դ. Հայ Դատի պրիւքսէլի, փարիզի եւ կեդրոնական (Երեւանի) գըրասենեակներու պատասխանատուները։ Ժողովը վարեց Հ.յ.Դ. Բիւրոյի անդամ, Հայ Դատի Կեդրոնական Խորհուրդի նախագահ յակոբ տէր Խաչատուրեանը։ Զեկոյցներ ներկայացուցին Հ.յ.Դ. Հայ Դատի Եւրոպայի յանձնախումբի նախագահ Գասպար Կարապետեանն ու Հ.յ.Դ. Բիւրոյի Հայ Դատի գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեանը։ Խորհրդաժողովը լսեց մասնակից շրջաններու Հայ Դատի աշխատանքներու զեկոյցները նախորդ՝ 2011 Դեկտեմբերի

խորհրդաժողովէն ի վեր եւ քննարկեց Եւրոպայի տարածքին Հայ Դատի աշխատանքներու համար ստեղծուած պայմաններն ու մարտահրաւէրները։ Ժողովը առանձնաբար անդ-

ուղղութեամբ Հայ Դատի գրասենեակներու եւ յանձնախումբերու աշխատանքները շարունակելու անհրաժեշտութիւնը։ Աւարտին կազմուեցաւ Եւրոպայի տարածքին յառաջի-

րադարձաւ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման եւ հատուցման, 100ամեակի, Հայաստանի միջազգային վարկի բարձրացման, Արցախի անկախութեան ճանաչման եւ Ջաւախքի հայութեան իրաւունքներու պաշտպանութեան գծով եւրոպական երկիրներու եւ կառոյցներուն մէջ կատարուելիք աշխատանքներուն։ Կարեւորութեամբ քննարկուեցան նաեւ Եւրոպայի հայութեան յաւելեալ քաղաքականացման եւ իրաւունքներու պաշտպանութեան վերաբերեալ հարցերը։ Խորհրդաժողովը շեշտեց Սուրիոյ հայութեան աջակցութեան

կայ երկու տարիներուն կատարուելիք աշխատանքներու ծրագիրը։ Ժողովին զուգահեռ, «նաւասարդեան» կեդրոնին մէջ, Հ.յ.Դ. Հայ Դատի Անգլիոյ յանձնախումբին կազմակերպութեամբ տեղի ունեցաւ ընդունելութիւն, ուր ներկայ էին Եւրոխորհրդարանի պատգամաւոր Չարլզ Թաննոք, Մեծն Բրիտանիոյ Խորհրդարանի պատգամաւորներ, Լոնտոնի իլինկ շրջանի քաղաքապետական Խորհուրդի ներկայացուցիչներ։ ներկաները իրենց զօրակցութիւնը յայտնեցին հայ ժողովուրդի արդար դատին։

Մոնթեվիտէօ

Ռաֆֆի ունանեանը նշանակուած է քաղաքապետարանի Զբոսաշրջութեան տնօրէն

Հ

.յ.Դ. ուրուկուայի Հայ Դատի յանձնախումբի անդամ, Ռաֆֆի ունանեանը, Մոնթեվիտէոյի քաղաքապետուհի Անա Օլիվերայի կողմէ նշանակուած ըլլալով, Երկուշաբթի 1 յուլիսին ստանձնեց քաղաքապետարանի ամե-

նաբարձր պաշտօններէն մին: ունանեանը 2000 թուականէն ի վեր կը ծառայէ քաղաքապետարանին իբրեւ խորհրդատու ու գործադիր համակարգող, եւ բազմաթիւ առիթներով ներկայացուցած է Մոնթեվիտէոն միջազգային զբոսաշըր-

ջութեան հանդիպումներուն: Ռաֆֆի ունանեան յայտարարեց թէ սա մեծ պատասխանատուութիւն է որ իրեն վստահած է քաղաքապետուհին եւ պիտի շարունակէ աշխատանքը ի նպաստ Մոնթեվիտէոյի Դուրիզմին:


ARMENIA

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 4 ÚáõÉÇë 2013

Ա

րտագաղթի հարցը դարձեալ հրատապօրէն կ’արծարծուի մեր հայրենիքէն ներս, իր վրայ կեդրոնացնելով հայաստանեան քաղաքական եւ հասարակական շըրջանակներու ուշադրութիւնը։ իրաւացիօրէն այսօր արտագաղթը կը համարուի մեր մայր հայրենիքը՝ Հայաստանը ճգնաժամող ամենահրատապ եւ ամենամտահոգիչ հիմնախնդիրներէն, զոր անպայման եւ ամէն գնով պէտք է սանձել, ընդմիշտ կասեցնել, որովհետեւ ուղղակիօրէն կը սպառնայ մեր ազգային անվտանգութեան, մեր գոյութեան։ Մեր երկրէն արտագաղթի ծաւալները այնքան մագլցած եւ ահագնացած են, որ Ատըրպէյճան սկսած է իր հետագայ քաղաքական հաշուարկները կառուցել այս ուղղութեամբ ցընորական երազներ որոճալով եւ դէպի արտասահման հայերու հսկայազանգուած հոսքին մեծ յոյսեր կապելով։ Արդարեւ, 29 Մայիս 2013ին, Ատրպէյճանի անկախացման տարեդարձին առիթով իր արտասանած ճառին ընդմէջէն իլհամ Ալիեւ յայտարարած է. «Եթէ Ատրպէյճանի բնակչութեան աճի կշռոյթը պահպանւի ներկայ համեմատութեամբ, ապա 5-7 տարի յետոյ մեր երկրի քաղաքացիներու թիւը տասնապատիկ աւելի պիտի ըլլայ քան Հայաստանինը։ իսկ նման տարբերութիւն մը ինքնին մեծ ներուժ կը պարունակէ»։ Ալիեւ կրտսերի վերոյիշեալ յայտարարութիւնը պէտք է զետեղել ներքին եւ արտաքին ճակատներու սպառման համար նախատեսուած հնարքներու շրջագիծին մէջ։ Ալիեւ աւելի ճիշդ պիտի ընէր, եթէ Հայաստանէն արտագաղթող հայերու մասին արտայայտուելէ առաջ անդրադառնար իր երկրէն հեռացող ատրպէյճանցիներու հարցին։ յիրաւի՝ այսօր մեծաթիւ ատըրպէյճանական համայնք գոյութիւն ունի Ռուսաստանի մէջ։ Կատարուածը, ինչպէս կանխանշեցինք, պարզապէս քարոզչական նպատակներով հրապարակուած յայտարարութեանց շրջածիրին մէջ պէտք է տեղադրել։ յստակ է նաեւ, որ եթէ խաղաղութիւն հաստատել կը ցանկանք պէտք է պատրաստ ըլլանք պատերազմի, ամրակայենք մանաւանդ մեր անվըտանգութեան եւ ռազմական ենթակառոյցները։ պէտք է ընդունիլ, որ Ատըրպէյճանի նախագահին յայտարարութիւնը հայութեան համար ճշմարտութեան բաժիններ եւ օգտակար յղումներ կը ներփակէ։ Թշնամի պետութեան ղեկավարը մեծապէս կարեւորելով Հայաստանէն արտագաղթը իր երկրի ռազմավարութեան համար, արդէն մեր հայրենի իշխանութիւններուն կը յուշէ իրենց առաջնահերթ պարտականութիւնները։ Շարունակուող արտագաղթը թէեւ նոր երեւոյթ չէ մեր հայրենիքին համար, սակայն տա-

III

²ÏݳñÏ

Արտագաղթի դիմաց ձեռնածալ մնալը հաւասար է անձնասպանութեան

կաւ կը զգենու մղձաւանջող հանգամանք։ որովհետեւ ժողովրդագրական անվտանգութիւնը լուրջ եւ համալիր խնդիր է։ Անառարկելիօրէն, հայրենահայութեան արտագաղթի գլխաւոր դրդապատճառներէն կը նկատուին երկրի ընկերատնտեսական թշուառ կացութիւնը, աղքատութիւնը, գործազրկութիւնը, աշխատաւորի սահմանափակ ու անբաւարար եկամուտը, կեանքի յարատեւ սըղաճը… Անհանդուրժելի նման իրավիճակի իբրեւ արդիւնք՝ բազում հայրենակիցներ կը պարտաւորուին վերցնել պանդխտութեան ցուպը, օտար երկրակամարներու տակ իրենց կեանքը շարունակելու, տաժանակիր աշխատանքով եւ դառն վաստակով իրենց ընտանիքի ապրուստը հոգալու համար։ Սակայն վերոյիշեալները ճշմարտութեան մէկ երեսը կը ներկայացնեն միայն։ որովհետեւ, բացի ընկերատնտեսական դժուարութիւններէն, արտագաղթի գլխաւոր հիմնապատճառներ կը հանդիսանան նաեւ իրաւազրկութիւնն ու ընկերային անարդարութիւնը։ Արհամարհելի չէ թիւը այն քաղաքացիներուն, որոնք տեւաբար պետական ատեաններու եւ պատկան մարմիններու մօտ արդար ու սրտցաւ վերաբերմունքի չհանդիպելով, անպաշտպանուածութեան զգացողութեան անձնատուր կը դառնան, կը խորշին եւ կ’արտագաղթեն իրենց հայրենիքէն։ Հայաստանի մէջ “պիւզնէս” ծաւալելու, առեւտրական կամ ձեռնարկատիրական ծրագիրներ մշակելու եւ յաջողցնելու մենաշնորհը վերապահուած է միայն պետական պաշտօնեաներուն ու անոնց զաւակներուն, երբեմն ալ անոնց դրամատէր ազգականներուն, իսկ հանրութեան մեծամասնութեան առջեւ դըռները առհասարակ փակ են։ Սփիւռքահայ գործարարներ ու դրամատէրեր յաճախ գանգատած են, որ Հայաստանէն ներս իրենց տնտեսական նախաձեռնութիւնները ընդհանրապէս անպաշտպան մնացած են, պետական պաշտօնեաներ եւ տեղական հեղինակութիւններ արհեստական խոչընդոտներով ու սպառնալիքներով ահաբեկող եւ անապահով մըթնոլորտ ստեղծած են երկրէն

Av. Callao 1162 - Buenos Aires info@hotelwilton.com.ar

ներս եւ ձախողութեան մատնած՝ իրենց առեւտրա-արդիւնաբերական եւ գիւղատնտեսական ծրագիրները, որոնք այլապէս՝ օգտակար եւ փոխշահաւէտ կրնային ըլլալ թէ՛ ձեռնարկատիրոջ, թէ՛ հայաստանցի աշխատաւորին եւ թէ՛ հայրենի պետութեան։ յիշեալներուն զուգահեռ, մտահոգիչ տարողութեամբ բազմացած են նաեւ երկրէն հեռացող արհեստավարժ, զարգացած, մտաւորական եւ արդիւնաբերող տարիքի քաղաքացիները, որոնք իրենց աշխատանքային ասպարէզի լաւագոյն մասնագէտները ըլլալով հանդերձ, տարիներ շարունակ ըստ արժանւոյն գնահատւելու, ընկերային համապատասխան վարկ եւ դիրք գրաւելու հնարաւորութիւն չեն ունեցած, պարզապէս ընկերային արդարութեան բացակայութեան պատճառով։ Սեփական քաղաքացիներու դէպի արտասահման արտահոսքէն բացառուած չէ որեւէ երկիր։ քաղաքացին իր երկրին մէջ պէտք է բարօր, ուրախ, երջանիկ ու արժանապատիւ կեանք ապրի, որպէսզի չմտածէ պանդխտանալու մասին։ Սակայն կան նաեւ մարդիկ, որոնք լաւ թէ վատ ինչ պայմաններով ալ ապրին կը ցանկան անպայման դուրս գալ իրենց երկրէն, որովհետեւ սեփական ապագան ու յաջողութիւնը կը տեսնեն միայն օտար երկրակամարներու տակ։ Մարդիկ կը հեռանան իրենց երկրէն, որովհետեւ օտար ափերու վրայ կը յաջողին կեանքի աւելի նպաստաւոր պայմաններ ապահովել, բարգաւաճ գալիքի առնչութեամբ լուսաւոր տեսլական ուրուագծել։ Մեր հայրենակիցները կը գաղթեն Հայաստանէն առանձին կամ իրենց ընտանիքներով, մշտական թէ առժամեայ դրութեամբ։ պատմութեան ողջ տեւողութեան մեր երկրէն արտագաղթը եղած է անպակաս։ Հաւանաբար պատճառները եղած են համանման, նոյնատեսակ։ Հայը այն հազուագիւտ ժողովուրդներէն է, որուն գրականութիւնը կ’ընդգրկէ պանդխտութեան երգեր։ Հարազատներու եւ հայրենի կարօտը իր սրտին՝ օտարութեան մէջ ապրող պանդուխտներու կեանքն ու դժուա-

4812-4993 www.hotelwilton.com.ar

րութիւնները յաճախ դարձած են մեր բանաստեղծներու եւ ստեղծագործ արուեստագէտներու ներշընչանքի կենարար, հարուստ աղբիւր։ Անցեալին մեր հայրենակիցները առհասարակ օտար երկիրներ կը ճամբորդէին դրամ վաստկելու, ապա իրենց ծնընդավայր կամ հայրենիք վերադառնալով սեփական ընտանիքի կենսամակարդակը բարելաւելու համար։ Արտագաղթը, այսօր, հսկայական ծաւալներու հասած է, ահագնացած, որուն դէմ յանդիման ձեռնածալ մնալը հաւասարազօր է ինքնասպանութեան։ Համաձայն վիճակագրական պաշտօնական տուեալներու՝ ընթացիկ 2013 թուականի առաջին չորս ամիսներուն օդային ճանապարհով Հայաստանէն մեկնողներու թիւը 15 հազարով կը գերազանցէ անցեալ տարուան նոյն ամիսներուն ճամբորդածներու քանակը։ Ասոնց պէտք է գումարել նաեւ տուեալ ժամանակամիջոցին ցամաքի ճամբով երկրէն հեռացած քաղաքացիները, որոնք եւս նկատառելի թիւ կը կազմեն։ Այս տարի տասը հազարով նուազած է Հայաստանի տարբեր կրթական հաստատութիւններէն շրջանաւարտ աշակերտներու քանակը, ինչ որ դարձեալ մտահոգիչ եւ ուսանելի պարագայ է։ իսկ ամենաանհանգստացնող երեւոյթը կը մնայ այն, որ հայրենիքը լքելու հնարաւորութեան տէր ոչ արհամարհելի թիւով քաղաքացիներ, որոնք կը շարունակեն տոկալ եւ կը մերժեն հեռանալ սեփական բնօրրանէն, համապատասխան գնահատականի, դրական վերաբերումի չեն արժանանար, չեն խրախուսուիր։ Անցնող 20 տարիներուն մեր հասարակութեան իւրաքանչիւր անդամ ապրած ու գոյատեւած է գրեթէ մեկուսի՝ առանց շօշափելիօրէն զգալու պետութեան օժանդակութիւնը։ Անոր կեանքը եղած է դժուար, ցաւոտ ու զրկանքներով յագեցած։ Մեր երկրի քաղաքացիները անտէր ու լքուած պէտք չէ մընան։ պետութիւնը պէտք է կիսէ անոնց մտահոգութիւնները,

տեւաբար պէտք է փութայ յաղթահարելու անոնց դժուարութիւնները։ նման դրական եւ յուսատու վերաբերումի ականատես դարձանք վերջերս, երբ մեր հայրենի իշխանութիւններ չուշացան հինգ տասնեակ գիւղական համայնքներ պատուհասած կարկուտէն տուժածներուն անմիջականօրէն օգնութեան ձեռք երկարելու։ յուսադրող ու գօտեպնդիչ է միանգամայն այն հանգամանքը, որ վերոնշեալ բնական աղէտէն վնասուած գիւղացիներուն աջակցելու նպատակով ստեղծուած ֆոնտին իրենց յատուկ միջոցներէն գումարներ կամ նպաստներ տրամադրեցին ու կը շարունակեն տրամադրել պետական տարբեր կառոյցներ եւ նախարարութիւններ, ինչպէս նաեւ առանձին գործարարներ։ ճիշդ է, որ կարելի չեղաւ աղէտեալ բերքը փրկել, սակայն անհրաժեշտ է անյապաղօրէն օգնութեան հասնիլ տուժած գիւղացիներուն։ Անշուշտ՝ պետութիւնը կարկուտի եւ բնական աղէտի պիտի չսպասէ, որպէսզի կանգնի քաղաքացիներու կողքին։ Բարենպաստ եւ արեւոտ եղանակին եւս մեր երկրի հասարակութեան զգալի մէկ զանգուածը օժանդակութեան կարիք ունի։ Առ այդ՝ համապարփակ միջոցներու պէտք է ձեռնարկուին շարունակ՝ բնական պայմաններու տակ թէ արտակարգ իրավիճակներու պարագային։ պետութեան ներկայութիւնը զգալի պէտք է դառնայ երկրի ողջ տարածքին՝ ամէնօրեայ դրութեամբ։ Այլապէս՝ արտագաղթի կենսունակութենէն օգտուող ճամբորդական ընկերութիւններու գործունէութիւնը առաւել պիտի բարգաւաճի։ Մեր հայրենի պետութեան կը մնայ համընդհանուր զօրաշարժով, ընձեռուած կարողականութեանց ու հնարաւորութիւններու անմնացորդ տրամադրումով արտասովոր աշխատանքի ձեռնարկել եւ արդիւնատար լուծումներու հասնիլ։ Այլապէս երկիրը վտանգուած է։

«ԳԱնձԱՍԱր» Հալէպ


IV

ինչու յանկարծ... (Þ³ñ. ¿ç I-Ç)

համար, այդպէս է, թէ՛ ոչ, կարելի է պարզապէս փողոց դուրս գալ եւ պատահած մարդկանց հարցնել թէ օրինակ պետական կառավարման ու տեղական ինքնակառավարման որ ոլորտներում է, որ բիւջէի միջոցներին ձեռք չեն մեկնում: Այս առիթով թերեւս կարելի է վկայակոչել ամենաթարմ օրինակներից մէկը՝ աղէտից տուժած գիւղացիներին բաշխուող օժանդակութիւնների գործընթացի ստուգումները պարզեցին, որ հինգ մարզերում տեղի են ունեցել չարաշահումներ: Հետաքրքիր է, նաեւ, թէ այս առիթով ինչ կ’ասէին մնացած մարզերի գիւղացիները: ինչ վերաբերում է վարչապետ տիգրան Սարգսեանի հետ եղած տարակարծութեանը, ապա դա մօտաւորապէս նման է այն պարագային, երբ ժողովրդի բացարձակ մեծամասնութիւնը մտածում է թէ իւրաքանչիւր հերթական ընտրութիւնները կեղծուած են, իսկ վարչապետն ու թիմակիցները պնդում են թէ «իւրաքանչիւր հերթականը» լաւն էր ու շատ աւելի լաւն էր քան՝ նախորդողները: Վարչապետը, ի պատասխան, նաեւ մեղադրեց Վերահսկիչ պալատի նախագահին քաղաքական յայտարարութիւններ կատարելու մէջ, ինչը ժխտեց վերջինս՝ իր հերթին վկայաբերելով ներկայացուած հաշուետուութիւնը: Կարծում ենք վարչապետն աւելի ճիշդ արած կը լինէր, եթէ բաւարարուէր նոյն ելոյթի ըսկզբում ասուած մի քանի նախադասութեամբ. «Ես անձամբ խիստ շահագրգռուած եմ, որ բոլոր այն բացայայտումներին վերաբերող գործերը, որոնց մասին խօսում էր Վերահսկիչ պալատը, անհապաղ ներկայացուեն իրաւապահ մարմիններին, եւ տրուեն պատասխաններ: Եւ ես ամէն ինչ անելու եմ, որ հրապարակային հնչած մեղադրանքները ստանան պատասխան»: ի դէպ վարչապետի այս վերջին միտքը տրամաբանական է ոչ միայն քաղաքական այլեւ հէնց իրաւական առումով: ինչ է նշանակում, որ երկրի Վերահսկող գլխաւոր մարմինը ներկայացնի լրջագոյն փաստեր եւ իրաւապահ մարմինները քըննութեան առարկայ չդարձնեն դրանք: Այս մարմինները կոչւած են նրան, որ անգամ լրատուամիջոցների կամ պարզ քաղաքացիների կողմից հընչեցւած ահազանգերին արձագանգեն գործնականօրէն: ի դէպ կառավարութեան գըզրոցներում գոյութիւն ունի օրէնքի նախագիծ, ըստ որի քաղաքացու կողմից ոստիկանութեանը տրուած ցանկացած յանցակազմ պարունակող հաղորդման հիման վրայ մեխանիկօրէն քրէական գործ յարուցուի: յիշեալ հաշուետուութեան մէջ ներկայացուած կոնկրետ մեղադրանքներին անդրադառնալով, կառավարութեան ներկայացուցիչները, ինչպէս եւ նրանց ձայնակցող հանրապետական պատգամաւորները, փորձեցին մեղմել փաստերը մեկնաբանելով, թէ խօսքը ոչ թէ

չարաշահումների մասին է, այլ միջոցների անարդիւնաւէտ տնօրինման, բացթողումների եւ այլն: Եթէ անգամ ընդունենք, թէ դա այդպէս է, արդիւնքում փոշիանում են հարկատուի գրպանից դուրս եկած միջոցներ եւ հետեւաբար ինչ-որ մարդիկ, ինչ-որ պատասխանատուութիւն պէ՞տք է կրեն թէ՞ ոչ: քրէական օրէնսգիրքը պատիժներ է նախատեսում ոչ միայն յանցաւոր գործունէութեան այլեւ յանցաւոր անգործութեան համար: Եւ եթէ պատասխանատու պաշտօնեան ունակ չէ վերահսկել իրեն վստահուած ոլորտը, ապա առնուազն պէտք է փոխարինուի: ի դէպ անկախ զբաղեցրած պաշտօնից: Եւ վերջում: Անկախութեան աւելի քան երկու տասնամեակի ընթացքում Հայաստանի հերթական կառավարութիւնների հիմնական անելիքներից մէկը եղել է կոռուպցիայի դէմ պայքարը: Այդ նպատակով տեղական բիւջէից յատկացուել են միջոցներ, արտերկրից ներգրաւուել են վարկեր ու դրամաշնորհներ: Կառավարութեան յանձնարարութեամբ համապատասխան գերատեսչութիւնները, ըստ ոլորտների կազմել են հաստափոր թղթապանակներ այն մասին, թէ ինչ միջոցառումներ պէտք է ձեռնարկել տուեալ ոլորտներում կոռուպցիան վերացնելու համար: որքան շատ են գրել ու պայքարել կոռուպցիան այս երկրում աւելի է ծաղկել ու փթթել: Հետաքըրքրուողները թող դիմեն կառավարութեանը ծանօթանալու նպատակով տարբեր ժամանակահատուածներում ստեղծուած այդպիսի կոթողային փաստաթղթերի հետ: ուսումնասիրողի համար կարծում եմ մէկ բան առնուազն ակընյայտ կը դառնայ՝ կոռուպցիայի դէմ պայքարի խրամատներում, որոշ մարդիկ վատ փող չեն դիզել: Ընդդիմադիր «չար լեզուները» տարիներ շարունակ գոռացել են, թէ կոռուպցիայի դէմ պայքարը չի կարող ընթանալ կառավարական քուլիսներում: Այն առնուազն պէտք է հրապարակայնանայ եւ կրի անկախ բնոյթ: Մենք, որպէս երկիր, դրա համար բոլոր հնարաւորութիւնները ունենք: իսկ, թէ մօտ ապագայում ինչպէս է լինելու, պարզ կը դառնայ թէկուզ ՀՀ Վերահսկիչ պալատի վերջին հաշուետուութեանը հետեւելիք կամ չհետեւելիք գործընթացներից:

ARMENIA

ÐÇÝ·ß³µÃÇ, 4 ÚáõÉÇë 2013

î»ë³Ï¿ï

ո՞րքան հայերէն սորվեցնել եւ ինչո՞ւ

Զ. ՀԱյԵրէնԸ ԿԸ ԴԱՍԱւԱնԴուի՞ ԺԱՄԱնԱԿԱԿից ԱրՀԵՍտԱԳիտուԹԵԱՄԲ

Արդարօրէն ծնողները կը պահանջեն ժամանակակից արհեստագիտութեան՝ թեքնոլոժիի մուտքը հայ դպրոցէն ներս՝ հայերէն եւ օտար նիւթերու մատուցման պարագային: իսկ այսօր համակարգիչներէն սկսեալ մինչեւ «Խելացի» գրատախտակներու մուտքը ընդհանրացող երեւոյթ է գէթ Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ: Ասոր կը հետեւին պետական պահանջներու պարտադրութեամբ հայերէնի ուսուցիչներու վերապատրաստման դասընթացքները: իսկ նորերու պարագային՝ այս հարցը բնականաբար լուծուած է, որովհետեւ անոնք իրենց մանկավարժական վկայականներով կը սկըսին աշխատանքի: Բայց արհեստագիտութիւնը օժանդակ միջոց մըն է միայն, վստահաբար ուսուցիչին եւ լեզուի ուսուցման համար օգտակար, սակայն կենսական կը մնայ բովանդակութիւնը, կենդանի եւ ուժական ծրագիրը, որ կը պատշաճի նորօրեայ պահանջներուն: Լեզուն խարիսխն է, որուն վրայ կը կառուցուին ազգային դաստիարակութեան մնացեալ տարրեը, եւ զայն կարելի չէ փոխարինել այլ նիւթերով: Երբ արհեստագիտութեան եւ մասնագիտութեան հարցերը կը քննարկենք՝ հոս եւս մեր մօտեցումը հարցին մէկ երեսին միայն կը վերաբերի եւ երբեմն երկու չափ ու կշիռի կը հանդիպինք - վկայականը կը դառանայ առաջնահերթը, առանց հարցնելու թէ թեկնածուն բաւարար հայերէն դասաւանդելու պատրաստութիւնը ունի՞: Այս առընչութեամբ տխուր օրինակ մը պատմեցին Լոս Անճելըսի բարեկամներս այցելութիւններէս մէկուն ընթացքին - շրջանի տնօրէններէն մէկը պահանջած էր անգլերէն դասաւանդող հայ ուսուցչուհիներէն նաեւ ... հայերէն դասաւանդել, հակառակ անոր որ անոնք կ՚առարկէին, որ նման պարտաստութիւն չունին: Երբ տնօրէն մը վկայեալ կամ վկայ-

Ð᷻ѳݷÇëï ÎÇñ³ÏÇ, 14 ÚáõÉÇë 2013ÇÝ, Û³õ³ñï êáõñµ ä³ï³ñ³·Ç, Ñ᷻ѳݷëï»³Ý å³ßïûÝ åÇïÇ Ï³ï³ñáõÇ êáõñµ ¶ñÇ·áñ Èáõë³õáñÇã سÛñ î³×³ñÇÝ Ù¿ç, Ù»ñ ëÇñ»ÉÇ Ùûñ, Ù»Í Ùûñ »õ ùñáçª

àÕµ. ìÆðÊÆÜƲ ØÊƲðº²Ü-غðøàôðÆú-Ç

Ù³Ñáõ³Ý ². ï³ñ»ÉÇóÇÝ ³éÇÃáí£ Ü»ñϳÛë ÏÁ ͳÝáõó³Ý»Ýù Ç ·ÇïáõÃÇõÝ Ù»ñ ³½·³Ï³ÝÝ»ñáõÝ »õ µ³ñ»Ï³ÙÝ»ñáõÝ£

¼³õ³ÏÝ»ñÁª ²ïñdzÝ, ²Ýïñ¿³ »õ Üáñ³ ÂáéÝÇÏÁª Êáõ³Ý سÝáõ¿É øáÛñÁª ²Ý³ÑÇï ÀÝï³Ý»Ï³Ý µáÉáñ å³ñ³·³Ý»ñÁ

ւող անձի մը կ՚ըսէ, որ կրնաս հայերէն դասաւանդել, հայերէնը այնքան ալ կարեւոր չէ, արդէն հարուածած կ՚ըլլայ ազգային լեզուի ուսուցումը: իսկ քանի՞ անգամ աշակերտ մը չենք ընդունած, երբ բաւարար ֆրանսերէնը կամ անգլերէնը չունի, իսկ նոյն բըծախնդրութիւնը ցոյց տուա՞ծ ենք, երբ երեխան իր մայրենին չի գիտեր կամ չ՚ուզեր սորվիլ:

ի՞նՉ ԸՍԵԼ

Այս գծով կացութիւնը երբեմըն այնքան ողբերգազաւեշտական կը դառնայ, որ մարդ կը շուարի ի՞նչ ըսել: քանի մը տարի առաջ, երբ իւնԵՍքՕն արեւմտահայերէնը վտանգուած լեզուներու շարքին դասած էր, ձեռնարկի մը ընթացքին միութեան մը ներկայացուցիչը խօսք առնելով իր ընդվզումը յայտնեց, թէ ինչպէ՞ս Թէքէեանի եւ Վարուժանի լեզուն վտանգուած կամ մեռնող լեզուներու շարքին կարելի էր համարել: Լաւ տպաւորուեցայ իրմէ, մինչեւ որ քովէս մէկը նշեց, որ ենթական զաւակները իր իսկ հովանաւորած դպրոցէն հանած էր: Երբեմն մարդ կը տարուի հարցնելու, թէ տեղ մը դաւադրութիւ՞ն մը կայ հայերէն լեզւին նկատմամբ: Կը հասկնամ որ կրթական կամ հոգաբարձական մարմինները միայն մանկավարժական հարցերով զբաղող մարմիններ չեն, նաեւ վարչական ու տնտեսական հարցեր կ՚ունենան լուծելիք: Սակայն ինչո՞ւ այդ մարմիններէն հետեւողականօրէն դուրս կը ձգուին հայերէնի նախկին փորձառու ուսուցիչներ կամ պատասխանատուներ: Թերեւս

մտահոգութիւնը այն է, որ անոնք աւելի՞ հետամուտ պիտի ըլլան մեր լեզուի դասաւանդման: Մարդուժի պակասը յաճախ առարկութեան նիւթ կը դառնայ, սակայն ո՞րքանով կ՚օտագործենք նախկին հայերէնի պատրաստուած ուսուցիչները մեր լեզուի դասաւանդման այս կամ այն աշխատանքին ծրագրումին համար. Կամ գործի կը հրաւիրենք իրենք զիրենք փաստած ուժեր, երբ համապատասխան վկայականի մը պահանջը չկայ: Ամէն առթիւ կը շեշտենք, որ հայ դպրոցն է խարիսխը գաղութի մը գոյատեւման, սակայն բաւարար լրջութեամբ չենք մօտենար հայեցի դաստիարակութեան, որուն արդիականացումն ու նոր պայմաններուն պատշաճեցումը մնայուն մարտահրաւէր է: Հայերէնը շատ աւելի մարդուժի եւ նիւթական միջոցներու կը կարօտի, քան օտար լեզուներու դասաւանդումը, քանի նախարարութիւն մը եւ մեծ հրատարակչական տուներ չկան անոր ետին: իսկ մենք մեր միջոցներուն առաւելագոյնը ինչի՞ կը տրամադրենք, ո՞ւր կը գտնուին մեր առաջնահերթութիւնները: Դժբախտաբար, ամէն անգամ որ մեր լեզուին նկատմամբ այս գիտակցութիւնը պակսած է՝ գաղութներ դատապարտուած են գունաթափման եւ ձուլումի: իսկ գաղութներ այս ընթացքով փաստօրէն չեն մեռնիր, այլ անձնասպան կ՚ըլլան:

(Þ³ñ. 2 »õ í»ñç)

յԱրՈՒԹիւն պէրպէրԵԱն

Ð᷻ѳݷÇëï ÎÇñ³ÏÇ, 14 ÚáõÉÇë 2013ÇÝ, Û³õ³ñï êáõñµ ä³ï³ñ³·Ç, Ñ᷻ѳݷëï»³Ý å³ßïûÝ åÇïÇ Ï³ï³ñáõÇ êáõñµ ¶ñÇ·áñ Èáõë³õáñÇã سÛñ î³×³ñÇÝ Ù¿çª

ØÊƲðº²Ü, Ⱥôàܺ²Ü, ä²Ôî²ê²ðº²Ü, ¾ØÆðº²Ü, غðøàôðÆú »õ êø²êÆಠÁÝï³ÝÇùÝ»ñáõ

ÝÝç»ó»³ÉÝ»ñáõ ÛÇß³ï³ÏÇÝ£ Ü»ñϳÛë ÏÁ ͳÝáõó³Ý»Ýù Ç ·ÇïáõÃÇõÝ Ù»ñ ³½·³Ï³ÝÝ»ñáõÝ »õ µ³ñ»Ï³ÙÝ»ñáõÝ£

²Ý³ÑÇï ØËÇóñ»³Ý-È»õáÝ»³Ý

Ð᷻ѳݷÇëï ÎÇñ³ÏÇ, 14 ÚáõÉÇë 2013ÇÝ, Û³õ³ñï êáõñµ ä³ï³ñ³·Ç, Ñ᷻ѳݷëï»³Ý å³ßïûÝ åÇïÇ Ï³ï³ñáõÇ êáõñµ ¶ñÇ·áñ Èáõë³õáñÇã سÛñ î³×³ñÇÝ Ù¿ç, Ù»ñ ëÇñ»ÉÇ Ùûñ, ùñáç »õ Ùûñ³ùñáçª

àÕµ. èàê² ØÊƲðº²Ü-êø²êÆà²-Ç

Ù³Ñáõ³Ý ÛÇß³ï³ÏÇÝ£ Ü»ñϳÛë ÏÁ ͳÝáõó³Ý»Ýù Ç ·ÇïáõÃÇõÝ Ù»ñ ³½·³Ï³ÝÝ»ñáõÝ »õ µ³ñ»Ï³ÙÝ»ñáõÝ£

¸áõëïñÁª êÇÉídz øáÛñÁª ²Ý³ÑÇï øñáçáñ¹ÇÝ»ñÁ ÀÝï³Ý»Ï³Ý µáÉáñ å³ñ³·³Ý»ñÁ

Diario ARMENIA - Edición 4-7-2013 en armenio  

Edición del 4-7-2013 en idioma armenio.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you