Issuu on Google+

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θέση της Χίου στον ελληνικό χάρτη

Ειδυλλιακή άποψη της Χίου περί τα τέλη του 19ου αιώνα. Περιοδικό Εστία, 1894.

Οινούσσες

Η Χίος είναι το πέμπτο κατά σειρά μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας και η επιφάνειά του φθάνει τα 904 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό Αιγαίο λίγα χιλιόμετρα μακρυά από τα παράλια της Μικράς Ασίας και ανήκει στο σύμπλεγμα των νησιών που σχηματίζονται στο Ανατολικό Αιγαίο και στο οποίο συμπεριλαμβάνονται εκτός της Χίου, η Λέσβος, η Λήμνος, η Σάμος, η Ικαρία και ο Άγιος Ευστράτιος. Πρωτεύουσα είναι η πόλη της Χίου, γνωστή και σαν Χώρα. Εκεί βρίσκεται και το κύριο λιμάνι του νησιού. Η Περιφερειακή Ενότητα Χίου αποτελείται από τα νησιά Χίος, Ψαρά, Αντίψαρα καιΟινούσσες. Διαιρείται διοικητικά σε τρεις δήμους, αυτούς των Οιννουσσών, Χίου και Ψαρών. Ο μεγαλύτερος από αυτούς είναι ο δήμος Χίου, ο οποίος


καταλαμβάνει όλο το νησί της Χίου και πληθυσμιακά είναι ο μεγαλύτερος δήμος του νησιού. Η Χίος έχει συνολικά 52 χωριά. Το έδαφος της Χίου είναι κατά το κύριο μέρος του ορεινό, ενώ μόνο στα Νότια και Ανατολικά του νομού σχηματίζονται κάποιες πεδινές εκτάσεις. Στα βόρεια της Χίου βρίσκεται η οροσειρά Πελιναίο με ψηλότερη κορυφή τον Άγιο Ηλία (1.297 μ.). Στη Χίο δεν υπάρχουν ποτάμια, ενώ το μήκος των ακτών της φτάνει τα 213 χλμ. Το νησί είναι γνωστό για τα γραφικά του τοπία, αλλά και για το εύκρατο μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και με σπάνιες βροχές το καλοκαίρι. Οι άνεμοι συνήθως πνέουν βόρειοι-βορειοδυτικοί και η θερμοκρασία κυμαίνεται μεταξύ 28-29 βαθμών Κελσίου.

Ταυτότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Η Νέα Μονή είναι ένα τοιχογραφημένο μοναστήρι το οποίο χρονολογείται απο την εποχή του Κωνσταντίνου του 9ου, ενώ έχει χαρακτηριστεί και σαν μνημείο εθνικής κληρονομιάς. Σύμφωνα με μια εκδοχή, η Χίος είναι η γενέτειρα του Όμηρου, καθώς και των μαθηματικών Ιπποκράτη και Οινοπίδη. Η Χίος είναι η πατρίδα των μεγαλύτερων εφοπλιστικών οικογενειών. Η Χίος περιστοιχίζεται από τα αδελφά νησιά Οινούσσες και Ψαρά, από όπου και καταγόταν ο Κωνσταντίνος Κανάρης, ήρωας της επανάστασης του 1821 για την ανεξαρτησία της Ελλάδας. Πολλοί υποστηρίζουν πως η Χίος είναι η γενέτειρα του Χριστόφορου Κολόμβου. Ο Κολόμβος φαίνεται να ήξερε πολλά για το νησί, καθώς πολύ συχνά έγραφε γι΄ αυτό στα ημερολόγια του. Στο χωριό Πυργί, υπάρχει το σπίτι του Κολόμβου, απο όπου συγκέντρωσε και Χιώτες ναυτικούς, προκειμένου να ξεκινήσει το ταξίδι του προς τις "Ινδίες". Επιπρόσθετα, το "Κολόμβος" είναι ένα ιδιαίτερα συνηθισμένο επώνυμο στη Χίο. Η Χίος είναι γενέτειρα σημαντικών ποιητών της σύγχρονης εποχής, όπως οι Δημήτρης Βάρος, Φώτης Αγγουλές, Γιώργος Διλβόης, Νίκος Γιαλλούρης και Ματθαίος Μουντές. Η Δημόσια Ιστορική Κεντρική Βιβλιοθήκη Χίου "Κοραής" στο νησί της Χίου είναι μια από τις πιο σημαντικές στην Ελλάδα. Στη συλλογή της υπάρχουν περίπου 250.000 τόμοι.


Η πόλη του Βροντάδου (Ομηρούπολη) είναι το σημείο στο οποίο λαμβάνει χώρα μια μοναδική γιορτή κατά την Ανάσταση του Θεανθρώπου το Πάσχα, ο ρουκετοπόλεμος, κατά τον οποίο οι κάτοικοι μαζεύονται στις εκκλησίες των δύο ενοριών, της Παναγίας Ερυθιανής και του Αγίου Μάρκου, από τις οποίες εκτοξεύουν χιλιάδες χειροποίητα βεγγαλικά προς την αυλή της αντίπαλης εκκλησίας τη στιγμή της Αναστάσεως. Η Χίος είναι ο τόπος γέννησης του μεγάλου Έλληνα μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, του Έλληνα πολιτικού, πρόεδρου και ιδρυτή του ΠΑΚ και αργότερα του ΠΑ.ΣΟ.Κ και πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, καθώς και του İbrahim Ethem Pasha, ο οποίος είχε πολλούς απογόνους, ένας από τους οποίους είναι ο ζωγράφος Osman Hamdi Bey. Η πόλη του Βροντάδου είναι ο τόπος γέννησης του Έλληνα διαστημικού φυσικού Σταμάτη Κριμιζή, ακαδημαϊκού, που έχει σχεδιάσει δεκάδες πειράματα σε διαστημόπλοια και δεκάδες διαστημικές αποστολές της NASA (Voyager 1 και 2, Cassini, Galileo, Ulysses, ACE, MESSENGER και άλλα πολλά). Προς τιμήν του έχει ονομασθεί ο αστεροειδής 8323 Krimigis.

Πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Οινοπίων, μυθικός βασιλιάς της Χίου Οινοπίδης ο Χίος (5ος αιώνας π.Χ.), μαθηματικός και αστρονόμος Αγιος Νικηφóρος της Χíου (ca. 1750–1821), μοναχóς απο τη Νέα Μονή και θεολογικóς συνθέτης Γεώργιος Γλαράκης (1789-1855), πολιτικός Ιωακείμ Β' (1802-1878), Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταντίνος Ε' (1833-1914), Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωακείμ Δ' (1837-1887), Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως


Γεώργιος I. Ζολοτáς (1845–1906), ιστορικός τησ Χíου Στυλιανός Μηλιάδης (1881-1965), ζωγράφος Σταύρος Λιβανός (1887-1963), εφοπλιστής Φíλιπ Πανδελι Αργεντι (1891–1974), ιστορικός τησ Χíου Κωνσταντίνος Περρίκος (1905-1943), εθνικός ήρωας, αεροπόρος Φώτης Αγγουλές (1911), Ποητής Αλέξανδρος Γκιάλας (1915-1948), ποιητής Αδαμάντιος Λεμός (1916-2006), ηθοποιός, σκηνοθέτης, σκηνογράφος και ενδυματολόγος Γιάννης Πεζμασογλου (1918), ελλινικóς επιστήμονας και πολιτικός Ανδρέας Παπανδρέου (1919-1996), πρωθυπουργός της Ελλάδας Βασίλειος Βασιλειάδης (1920-1945), αεροπόρος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου Διόδωρος (1923-2000), Πατριάρχης Ιεροσολύμων Μίκης Θεοδωράκης (1925), μουσουργός Γιάννης Χρήστου (1926-1970), συνθέτης και φιλόσοφος Πέτρος Μολυβιάτης (1928), πολιτικός Σταμάτιος Κριμιζής (1938), επιστήμονας Δημήτρης Χιονάς (1945), μουσικός Γιώργος Μουτσάτσος (1946), ζωγράφος, συγγραφέας Δημήτρης Βάρος (1949), ποιητής, δημοσιογράφος Δήμος Αβδελιώδης (1952), σκηνοθέτης Βάσω Κριτάκη (1955), συγγραφέας Σάντρα Χρήστου (1959), ζωγράφος Ελπίδα Τσουρή (1961), πολιτικός Γιάννης Ζαφείρης (1971), Σκηνοθέτης, Ηθοποιός, Συγγραφέας Τζον Σιταράς (1972), επαγγελματίας γυμναστής Στεφανος Καββαδας (), συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης (), Συγγραφέας Nίκος Γιαλούρης (), ζωγράφος-χαράκτης

Έθιμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Πρωτοχρονιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Η Χίος είναι το νησί των ναυτικών. Η ιδιαίτερη αυτή σχέση της με την ναυτιλία επηρέασε και επηρεάζει τα ήθη και έθιμα του τόπου. Κατά την διάρκεια των Χριστουγέννων τα παιδιά κατασκεύαζαν ένα καράβι και έβγαιναν στη γειτονιά τραγουδώντας τα κάλαντα. Επίσης είναι γνωστό ότι οι Χιώτες αντί για δέντρο τα Χριστούγεννα στόλιζαν ένα καράβι. Μετά από χρόνια πολλά παιδιά από διάφορα χωριά κυρίως όμως από το Βροντάδο άρχισαν να κατασκευάζουν όλοι μαζί μοντέλα πλοίων αναβιώνοντας το Πρωτοχρονιάτικο έθιμο. Αυτό δημιούργησε σταδιακά έναν ανταγωνισμό και έτσι κάθε παραμονή της Πρωτοχρονιάς μαζεύονταν στην πλατεία της Χίου και παρουσίαζαν τα δημιουργήματά τους στον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια το έθιμο αυτό έχει πάρει μορφή διαγωνισμού με κανονισμούς και όρους συμμετοχής που επέβαλλε η Περιηγητική Λέσχη Χίου μαζί με το Δήμο Χίου. Τα παινέματα και ο σκοπός που τραγουδιόνταν από τα παιδιά είναι επηρεασμένα από τα μικρασιατικά κάλαντα.

Πάσχα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Ο ρουκετοπόλεμος του Βροντάδου: Ο Βροντάδος βρίσκεται βόρεια της πόλης της Χίου και είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του νομού. Στο Βροντάδο κατοικούν πολλοί ναύτες και καπετάνιοι. Το έθιμο του ρουκετοπόλεμου προέρχεται από την τουρκική κατοχή. Πρόκειται για μια ανταλλαγή πυρών ανάμεσα στις δυο μεγαλύτερες ενορίες της πόλης αυτής του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας της Ερυθιανής.

Απόκριες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Η Μόστρα των Θυμιανών: Η Μόστρα είναι η πιο γνωστή καρναβαλική γιορτή της Χίου που γίνεται στα Θυμιανά. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στο Μεσαίωνα, όταν πειρατές και κουρσάροι λεηλατούσαν τα παράλια των νησιών και άρπαζαν τις σοδειές των κατοίκων. Αγάς: Τα Μεστά, το Λιθί, το Πυργί και οι Ολύμποι είναι χωριά που ανήκουν στο Δήμο μαστιχοχωρίων. Τα χωρία αυτά διατηρούν τα μεσαιωνικά χαρακτηριστικά τους που αναβιώνει κάθε χρόνο τη Καθαρά Δευτέρα το έθιμο του “Αγά”.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] 1. Jump up↑ Επιγραφή (ΒΕ 39) με επιστολή του Μεγάλου Αλεξάνδρου προς το Δήμο των Χίων. 332 π.Χ. Βερβεράτο, Αγ. Γεώργιος στο Φλαμούνι [1] 2. Jump up↑ «Επί Δεισιθέου πρυτάνεος παρά βασιλέως Αλε[ξάνδρ]ου Χίω[ν τωι] δήμωι. Τους φυγάδας τους εκ Χίου κατιέναι πάντας, πολιτέομα δ' [ει]ναι εν Χίωι δήμον. Αιρεθήναι δε νομογράφους, οίτινες γράψουσι και διορθώσουσι τους νόμους, όπως μηδέν εναντίον ηι τηι δημοκρατίαι μηδέ τηι των φυγάδων καθόδωι— τα δε διορθωθέντα ή γραφέντα επαναφέερεσθαι προς Αλέξανδρον. Παρέχειν δε Χίους τριήρεις είκοσι πεπληρωμένας τος αότων τέλεσιν, ταότας δε πλείν μέχρι αν και το άλλο ναοτικόν το των Ελλήνων μεθ'ημών συμπλή...» [2] 3. Jump up↑ Η Ιστορία της Χίου: Επανάσταση – Σφαγή της Χίου(1821 – 1822) 4. Jump up↑ Massacre at Chios


5. Jump up↑ Christopher Long (1998-1999): The Massacres of Chios, Events & Massacres of 1822 6. Jump up↑ Βασίλειος Σφυρόερας, Νησία του ανατολικού Αιγαίου-Χίος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΓ, (1977), σελ.421 7. Jump up↑ «Το νέο σύστημα αποτελούσε μίγμα συγκεντρωτισμού και αποκεντρώσεως, καθώς η τοπική συμμετοχή εκδηλωνόταν μόνο στο κοινοτικό επίπεδο, ενώ οι ανώτερες διοικήσεις κατευθύνονταν από την Κωνσταντινούπολη.», Αθανάσιος Βερέμης, Οι Οθωμανικές μεταρρυθμίσεις (Τανζιμάτ), Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΓ, (1977),σελ. 170 8. Jump up↑ Βασίλειος Σφυρόερας, όπ.π.,σελ.422

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Εγκυκλοπαίδεια "Ο σύμβουλος των νέων" - σελ.3220 Eυαγγελία Σημαντώνη-Mπουρνιά, . “Aρχαίες εγκαταστάσεις στο Aίπος της Xίου. Pημόκαστρο, Kαμπούρη το Γύρισμα”, Aρχαιογνωσία τομ. 3 (19824),σελ. 195-222. Κωνσταντίνος Άμαντος, «Τα σχολεία εις την Χίον κατά τα έτη 1839-1859», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. ΙΑ, σελ.261266 Κωνσταντίνος Άμαντος,«Το εμπόριο των Χίων προ του 1821»,Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ. ΙΒ, σελ.178-185 Π.Λάμπρου, «Νομίσματα των αδελφών Μαρτίνου, και Βενεδίκτου Β' Ζαχαρίων δυναστών της Χίου (13141329)», Δελτίον της Ιστορικής κι Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.Β σσ. 5-15

Πηγές & Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα: Χίος


Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα Χίος

Χίος πολύγλωσσο τουριστικός οδηγός Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου Ιστορία της Χίου Θεόδωρος Σαρικάκης, ΧΙΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ. (Α΄. ΡΩΜΗ ΚΑΙ ΧΙΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ), Επ.Επ.Φιλ.Σχ.Θεσσ/ίκης, τομ.ΙΔ (1975),σελ.349-371

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Χίος (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.) Χίος, η πατρίδα του Ομήρου (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.) Μεσαιωνικά χωριά της Χίου (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.) Χίος - Όμηρος & Μ. Μουντές (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.) Το νησί της ναυτοσύνης (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.) Το δέντρο που δακρύζει (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.) Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα: Χίος-Οινούσσες (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης - πρώην Ε.Ρ.Τ.)

[απόκρυψη] π•σ•ε

Νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου Ελληνικά νησιά

Άγιος Ευστράτιος · Άγιος Μηνάς Φούρνων · Αντίψαρα · Θύμαινα · Ικαρία · Λέσβος · Λήμνος · Οινούσσες · Σα

Τουρκικά νησιά

Ίμβρος · Τένεδος

Κατηγορίες: Χίος Νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου

Μενού πλοήγησης Δημιουργία λογαριασμού


Σύνδεση Το πρόχειρό μου

Λήμμα Συζήτηση Ανάγνωση Επεξεργασία Επεξεργασία κώδικα Προβολή ιστορικού Μετάβαση

Κύρια πύλη Κατάλογος λημμάτων Αξιόλογα λήμματα Τρέχοντα γεγονότα Τυχαίο λήμμα Συμμετοχή Πύλη Κοινότητας Αγορά Πρόσφατες αλλαγές Βοήθεια Επικοινωνία Δωρεές Εκτύπωση/εξαγωγή Δημιουργία βιβλίου Κατέβασμα ως PDF Έκδοση εκτύπωσης Εργαλεία Συνδέσεις προς εδώ Σχετικές αλλαγές Ειδικές σελίδες Σταθερός σύνδεσμος Πληροφορίες σελίδας Στοιχείο δεδομένων Παραπομπή Άλλες γλώσσες ‫ال عرب ية‬ Asturianu Беларуская Български Brezhoneg Català Čeština Cymraeg Dansk Deutsch English Esperanto Español Eesti Euskara Estremeñu ‫ف ار سی‬


Suomi Français Galego ‫עברית‬ Hrvatski Magyar Interlingua Bahasa Indonesia Italiano 日本語 한국어 Kurdî Latina Ligure Lietuvių Bahasa Melayu Nederlands Norsk nynorsk Norsk bokmål Polski Português Română Русский Sicilianu Srpskohrvatski / српскохрватски Simple English Slovenščina Shqip Српски / srpski Svenska Türkçe Українська Vèneto Tiếng Việt Winaray 中文 Επεξεργασία συνδέσμων Τελευταία τροποποίηση 17:31, 31 Μαρτίου 2014. Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την Creative Commons AttributionShareAlike License· μπορεί να ισχύουν και πρόσθετοι όροι. Δείτε τους Όρους Χρήσης γι


Ιστοεξερεύνηση