Page 1

‫‪1‬‬

‫ރއްކާތ ެ ިރވ ެ ަލއްވ ާ!‬ ‫ިމފޮތުގަ ިއ ީކ ިރ ިތ ޤުރުއާނުގ ެ ަބއެއ ް އ ާ ަޔތ ް ަތކ ާ ިއ ޙ ަ ީދޘ ް ިހމ ެ ިނފަ ިއވ ާ ީތ ިމފޮ ަތށް ަ‬


40


39


‫)ދަންނ ާށ ެވ ެ!( ފ ަހ ެ‪ ،‬ގ ެއ ްލ ެނި ވ ެގެނ ްވ ާ މީހުނ ްނީ ‪،‬‬ ‫އެމީހ ާ ޖ ަވ ާބ ުދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ަ އ ެއުރެންނ ެވ ެ‪.‬އ ަދި ތި ޔަބ ައި މީހުނ ްކުރ ެ މީހ ެއ ްގ ެ‬ ‫”އ ެހެންވީއި ރ ު ކ ަލެއ ަ ީކ ކ ާކ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫ސކ ަލ ާނގ ެ‬ ‫ގާތ ަށ ް މަރ ު އ ައ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ގ ައި ‪ ،‬ތި މަންރަ ް‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އަހަރެންނަ ީކ މަރ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ މ ަ ީތނ ް ކަލ ޭ ތި ޔަބ ައި މީހުންނަށ ް ދ ެއ ްވި ތ ަކ ެތި ނ ް ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް‬ ‫ހޭދ ަކުރ ާށ ެވ ެ! ފ ަހ ެ‪) ،‬އެހިނދ ު( އޭނ ާ ބުނާނ ެތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފަރ ުވ ާކުޑަކ ޮށ ް ހ ަނދާންނައ ްތާލ ައި ފ ައި ީވ މަރ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސކ ަލާކ ޮ! ކ ައި ރި ﺃﺟﻞ އަކ ަށ ް‬ ‫އ ަޅ ުގ ެ ވ ެރި ރަ ް‬ ‫އެމީހ ާ ޖ ަވ ާބ ުދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކ ަލ ާނގ ެ މި އ ަޅ ާ ފަސްކުރައ ްވާނެނަމ ަ‬ ‫އި ބަރަ ް‬ ‫ސ‬ ‫އ ަޙުމަދ ަށ ް ީހ ީވ ހަތަރ ުއުދަރ ެ ް‬ ‫ކޮންފަދ ަތ ޯއ ެވ ެ؟ ފ ަހ ެ‪ ،‬އޭރުނ ް ތި މަންއ ަޅ ާ ﺻﺪﻗﺎﺕ‬ ‫ފެނުޖ ެހުނ ުހެންނ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާގ ެ ގ ައި ގ ެ ބާރ ު‬ ‫ކ ޮށ ް‪ ،‬ﺻﺎﻟﺢ އ ަޅުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ވ ާހ ު ީށމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ޫވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪ .‬ބަސްހ ުއ ްޓި އްޖ ެއ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާ‬ ‫ﱠ‬ ‫ސ ﻧﻔﺲ އ ެއ ް‪ ،‬އ ޭގ ެ ﺃﺟﻞ‬ ‫އ ަދި ﺍﷲ‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ފަސްއ ެނބ ުރި އޭނ ާގ ެ ޢ ާއި ލ ާ ކޮބ ައި ތ ޯ ބަލ ައި ލި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަންނަހިނދ ު‪ ،‬ފ ަހ ެއ ް ނ ުކުރައ ްވާނ ެތ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫އޭނާއ ަށ ް ފެނ ުނީ އޭނ ާގ ެ އަނ ްހެނުނ ް ސަ ވ ާރީ ގ ެ‬ ‫ﱠ‬ ‫ލަގަނުގ ައި ިހފ ައި ދ ަތުރަށ ް ފ ެށި ތަނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ސަ ވ ާރީ ގ ެ ﺍﷲ އީ‪ ،‬ތި ޔަބ ައި މީހުނ ްކުރ ާ ކަންތ ައ ް މޮޅ ަށ ް‬ ‫ސކ ަލ ާނގ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ދެނެވ ޮޑި ގެނ ްވ ާ ރަ ް‬ ‫އެންމެންނ ާއ ެކ ުއ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާ ފި ޔަވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލ ޮބ ުވ ެތި އ ަޚުންނ ާއި އ ުޚ ުތުންނޭވ ެ!‬ ‫ސރަތ ުލ ް މުނ ާފި ޤޫނ ް ގ ެ ‪ 10 ، 9‬އ ަދި‬ ‫ޫ‬ ‫ސ ހަމ ަ ކޮންމ ެ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ޙ ަޔ ާތ ުގ ެ ދ ަތުރ ުވ ެ ް‬ ‫‪ 11‬ވަނަ އާޔ ަތުގ ައި މ ާތ ްﷲ ވަހީކުރައ ްވާފ ައި ވ ާ‬ ‫ސ ނި މި ދާނެކަނ ް ހ ަނދާނ ްކުރަމ ާތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ވ ަގުތ ަކ ުވ ެ ް‬ ‫ބަސްފ ުޅ ުގ ެ މާނާގ ައި ވ ަނީ ؛‬ ‫ސތ ަކުންނޭވ ެ! ތި ޔަބ ައި މީހުނ ްގ ެ އ ަދި އެވ ަގ ުތ ު އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ އ ެކ ުވ ެރި ޔ ަ ީކ‬ ‫”އ ޭ ﺇﳝﺎﻥ ވ ެއްޖ ެ ީމ ް‬ ‫ﱠ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ީދނ ް )ހެޔޮޢަމ ަލ ު( ކ ަމުގ ައި‬ ‫މ ުދާތ ަކ ާއި ‪ ،‬ތި ޔަބ ައި މީހުނ ްގ ެ ދ ަރި ންތ ައ ް ﺍﷲ‬ ‫ހ ެދުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރަމ ާތ ޯއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ަނދުމ ަކުރ ުމުނ ް ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް ﻣﺸﻐﻮﻝ ކ ޮށ ް‬ ‫ދުރ ުކ ުރި ޔ ަ ނުދ ޭހ ުށި ކަމ ެވ ެ! އ ަދި އެކަންތ ައ ްކުރ ާ މީހ ާ‬

‫ިޝތި ހާރު‬ ‫އ ް‬ ‫ކުރެ ްއ ުވމަށާ ިއ ަމ ަޖ ްއ ާލ‬ ‫ގަނ ުޑކޮށް ިވ ްއ ުކމަށް‬ ‫ުގ ުޅ ްއވާނީ !‬

‫‪7 527 527‬‬

‫ޞފްޙާއާއު ގުޅ ޭ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނތް‪ 5 ..‬ވަ ަ‬ ‫ދގ ެ ީޒ ަ‬ ‫ީޢ ު‬ ‫ސރ ެ ތ ަކ ު ީބރ ު ކިޔުނ ް‬ ‫ސަ ލ ަފ ުއ ްޞާ ލި ޙުނ ްގ ެ ޒ ަމާނ ުއ ް ު‬ ‫ސފ ައި ވ ާ ގޮތ ަ ީކ މި އ ެވ ެ‪ .‬ﺍﺑﻦ ﺃﺑﻲ ﺷﻴﺒﺔ‬ ‫އ ައި ް‬ ‫ޞއްހ ަ ސަ ނަދުނ ް ރި ވ ާކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪” .‬ޢީދ ު‬ ‫ަ‬ ‫ސރ ެ‬ ‫ސތ ަކުނ ް ގ ެއި ނ ް ނ ުކުތީއ ް ު‬ ‫ދުވ ަހުގ ައި ީމ ް‬ ‫ުޞއ ްލ ާ )ނަމ ާދ ު ކުރާތަނަށ ް( އާދ ެވި އްޖ ައުމ ަށ ް‬ ‫މ ަ‬ ‫ދާންދެނ ް އ ަދި އި މ ާމ ު އ ަތުވ ައްޖ ައުމ ަށ ް ދާންދެނ ް‬ ‫ތ ަކ ު ީބރ ު ިކޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އި މ ާމ ާ އ ައ ުމުނ ް ތ ަކ ު ީބރ ު‬ ‫ހ ުއ ްޓ ާލ ައި ހަނ ު ތި ބ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ތ ަކ ު ީބރ ު ކިޔާނ ެ ގ ޮތ ް‪:‬‬ ‫ތ ަކ ު ީބރ ު ކިޔ ުމ ުގ ެ މާނައ ަ ީކ ﺍﷲ ﺃﻛﺒﺮ‬ ‫ކިޔުމ ެވ ެ‪ .‬ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި ތ ަކ ު ީބރ ު ިކޔަނ ް ޖެހ ޭ‬ ‫އި ތުރ ު ގ ޮތ ެއ ް ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ‬ ‫ސ ޢީދުގ ައި‬ ‫ސފ ައ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ގ ެ އ ަރި ހުނ ް އ ައި ް‬ ‫ކިޔާނ ެ ގ ޮތ ާއި މ ެދުގ ައި ބ ައ ެއ ް ޢި ބާރ ާތ ް ސަ ލ ަފުނ ްގ ެ‬ ‫ސފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަރި ހުނ ް އ ައި ް‬ ‫އ ޭގ ެތެރޭގ ައި ‪” :‬اﷲ أﻛﱪ‪ ،‬اﷲ أﻛﱪ‪ ،‬ﻻ إﻟﻪ إﻻ‬ ‫اﷲ‪ ،‬واﷲ أﻛﱪ‪ ،‬اﷲ اﻛﱪ‪ ،‬وﷲ اﳊﻤﺪ“‪ .‬މި ފަދ ައި ނ ް ﺍﺑﻦ‬ ‫ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ ތ ަކ ު ީބރ ު ވި ދ ާޅ ުވާކ ަމުގ ައި‬ ‫ޞއްހ ަ ސަ ނަދުނ ް‬ ‫ﻣﺼﻨﻒ ﺍﺑﻦ ﺃﺑﻲ ﺷﻴﺒﺔ ގ ައި ަ‬ ‫ސފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި اﷲ أﻛﱪ‪ ،‬اﷲ أﻛﱪ‪ ،‬اﷲ أﻛﱪ‬ ‫އ ައި ް‬ ‫‪38‬‬

‫ސ ރި ވ ާވ ެގެނ ް‬ ‫ތި ންފަހަރ ު ވި ދ ާޅ ުވި ކ ަމުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހަމ ަ އެފަދ ައި ނ ް ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ ﺭﺿﻲ‬ ‫ﺍﷲ ﻋﻨﻪ ގ ެ އ ަރި ހުނ ް ސަ އްހ ަ ސަ ނަދުނ ް‬ ‫ރި ވ ާވެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”اﷲ أﻛﱪ ﻛﺒﲑا‪ ،‬اﷲ أﻛﱪﻛﺒﲑا‪ ،‬اﷲ أﻛﱪ وأﺟﻞ‪ ،‬اﷲ أﻛﱪ‬ ‫وﷲ اﳊﻤﺪ“ މި ފަދ ައި ނ ް ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ‬ ‫ވި ދ ާޅ ުވ ާ ކ ަމުގ ައި ﺍﺑﻦ ﺃﺑﻲ ﺷﻴﺒﺔ ރި ވ ާކުރައ ްވާފ ައި‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ސަ ލ ަފުނ ްގ ެ‬ ‫ކޮންމ ެ ކަމ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ސބިތ ު މި ންވަރުނ ް ފ ުއްދ ައި ލުމ ަ ީކ‬ ‫އ ަރި ހުނ ް ާ‬ ‫އ ެއްމ ެ ހެޔޮކަންބ ޮޑ ު ގ ޮތ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާމުނ ްގ ެ‬ ‫ތެރޭގ ައި މި އ ަދ ު ޢީދ ުގ ެ ތ ަކ ު ީބރުގ ައި އި ސްވ ެ ދި ޔ ަ‬ ‫މި ޢި ބާރ ާތްތ ަކ ުގ ެ އި ތުރުނ ް َ‬ ‫”ﻻ إِﻟََﻪ إﱠِﻻ اﻟﻠﱠ ُﻪ َو ْﺣ َﺪ ُه‬ ‫اب‬ ‫َﺻ َﺪ َق َو ْﻋ َﺪ ُه َوﻧَ َﺼ َﺮ َﻋﺒْ َﺪ ُه وأﻋﺰ ﺟﻨﺪه َوَﻫَﺰَم اﻷَْ ْﺣَﺰ َ‬ ‫َو ْﺣ َﺪ ُه“ ފަދ ަ ޢި ބާރ ާތ ް އި ތުރ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި‬ ‫ޢި ބާރާތ ަ ީކ އި ތުރ ު އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ް ޙ ައ ްޖ ާއި ޢ ުމްރ ާ‬ ‫އ ަދި ޖި ހ ާދ ުގ ެ ދ ަތުރުތ ައ ް ނި ންމަވ ައި މ ަ ީދނާއ ަށ ް‬ ‫ސގ ަނޑަކ ަށ ް‬ ‫ރ ުޖޫޢ ަވ ެ ވަޑ ައި ގަންނަވ ާ އި ރުގ ައި އ ު ް‬ ‫އަރައި ވަޑ ައި ގަންނަވ ާ ހިނދުގ ައި ﷲ ގ ެ ޛި ކުރ ު‬ ‫ކުރައްވ ައި ތ ަކ ު ީބރ ު ވި ދ ާޅ ުވ ުމުގ ައި ވި ދ ާޅ ުވި‬ ‫ބަސްފ ުޅުތ ަކުގ ައި އ ެކ ުލެވ ޭ ބަސްފ ުޅ ެކ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ް ﷲ‬

‫އ ަށ ް ޝު ކުރ ު ދެންނ ެވ ުމުގ ައި ކިޔުމ ަށ ް އެކަށީގެނ ްވ ާ‬ ‫ހ ައ ްގ ު ބަސްފ ުޅ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޢީދ ުގ ެ ތ ަކ ު ީބރުގ ައި‬ ‫ސކ ޮށްދ ެއ ްވާފ ައި‬ ‫އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ް ވ ަ ިކ ޢި ބާރ ާތ ެއ ް ދ ަ ް‬ ‫ނ ުވ ުމ ާއި އ ެކ ު އ ަދި ސަ ލ ަފުނ ްގ ެ އ ެ ިކބ ޭފ ުޅުނ ް އ ެ ިކ‬ ‫ސކ ޮޅ ު‬ ‫އި ބާރ ާތުނ ް ތ ަކ ު ީބރ ު ވި ދ ާޅ ުވެފ ައި ވ ާ އި ރ ު މި ބ ަ ް‬ ‫އި ތުރ ު ކުރުމ ަ ީކ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ނުދ ެކ ެވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޢީދުނަމާދ ަށ ް ދ ާ މ ަގ ު ފި ޔަވ ައި‬ ‫‪-5‬‬ ‫އ ެހެނ ް މަގ ަކުނ ް އ ެނބ ުރި ގެއ ަށ ް ދި ޔުނ ް އ ެ ީއ‬ ‫ސންނަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬ﺟﺎﺑﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﷲ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ‬ ‫ު‬ ‫ެޞޙީޙްގ ައި‬ ‫ﻋﻨﻬﻤﺎ ގ ެ އ ަރި ހުނ ް ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ އެބ ޭފ ުޅ ާގ ަ‬ ‫))ﻛﺎﻥ ﺍﻟﻨﱠﺒﻲ ﺻﻠﱠﻰ ﱠ‬ ‫ﺍﷲﹸ‬ ‫ރި ވ ާކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ﹶ ﹶ‬ ‫ﹺ ﱡ ﹶ‬ ‫ﻒ ﱠ‬ ‫ﺳﻠﱠ ﹶﻢ ﺇﹺﺫﹶﺍ ﹶﻛﺎ ﹶﻥ ﻳ ﹶ ﹾﻮ ﹸﻡ ﹺﻋﻴ ﹴﺪ ﺧﹶ ﺎﻟﹶ ﹶ‬ ‫ﺍﻟﻄﺮﹺﻳﻖﹶ (( ”ޢީދ ު‬ ‫ﹶﻋﻠﹶ ﹾﻴ ﹺﻪ ﻭﹶ ﹶ‬ ‫ދުވ ަހުގ ައި ﺍﻟﻨ ﹺﱠﺒ ﱡﻲ ‪) z‬ޢީދުނަމާދ ަށ ް ވަޑ ައި ގަންނަވ ާ‬ ‫މ ަގ ާއި އ ެނބ ުރި ވަޑ ައި ގަންނަވ ާ( މ ަގ ު ތ ަފ ާތ ު‬ ‫ކުރައްވ ައ ެވ ެ‪ީ “.‬ވހ ައި ގި ނަ މުސްލި މުންނ ާއި‬ ‫ބ ައްދ ަލ ު ކުރައްވ ައި އެމީހުނ ްގ ެ ހ ާލ ު ބ ައްލަވ ައި ޢީދ ު‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ އުފ ަލުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ެ ވަޑ ައި ގެންނ ެވ ުމ ާއި‬ ‫ޝޢާރ ު ފ ާޅ ު ކުރ ެއ ްވުމ ަށްޓަކ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޢީދ ުގ ެ މ ަތި ވ ެރި ި‬ ‫މ ާތ ް ﷲ ހ ުރި ހ ައި މުސްލި މުނ ްގ ެ ިކބ ައި ނ ް‬ ‫ބަރަކ ާތ ްތ ެރި ފި ޠްރުޢީދ ު ގ ަބ ޫލ ު ކުރައ ްވ ާށި ! އ ާ ީމނ ް!‬ ‫ﺗﻘﺒﻞ ﺍﷲ ﻣﻨﺎ ﻭﻣﻨﻜﻢ‬


‫ަޙޔާތު ެގ ދަތު ރު‬ ‫ަތރުޖަމ ާ‪ި :‬އނާޒ ް ޢަދުނާން‬ ‫ސތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ދުވ ަހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙ ަޔ ާތ ުގ ެ ދުވ ަ ް‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު އޭނ ާގ ެ އ ަނ ިބދ ަރީ ނ ް ގޮވ ައި ގެނ ް‬ ‫ދ ަތުރ ުކުރަމުނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ މ ަގ ުގ ެ‬ ‫މ ާދުރަށ ް ދ ަތުރުނ ުކުރ ެވ ެނީ ް‬ ‫އ ެއްފަރ ާތ ެއްގ ައި ކޮޅ ަށ ް ހ ުރި މީހ ެއ ް އ ަޙުމަދ ަށ ް‬ ‫ފެނުނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު‪ ،‬އެމީހ ާއ ާ ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ކ ަލެއ ަ ީކ ކ ާކ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫އެމީހ ާ ޖ ަވ ާބ ު ދި ނ ެވ ެ‪” .‬އަހަރެންނަ ީކ‬ ‫ފ ައި ސާއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ަހުމ ަދ ު‪ ،‬އޭނ ާގ ެ އަނ ްހެނުންނ ާއި‬ ‫ދ ަރީ ންނ ާ ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪” .‬އަހަރަމެންނ ާއ ެކ ު ީމނ ާ‬ ‫ދ ަތުރުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ކުރަނ ް ީވ ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫އެމީހުނ ް އ ެއ ް އަޑ ަކުނ ް ބުންޏ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އ ާނއ ެކ ެވ ެ! އ ާނއ ެކ ެވ ެ! އޭރުނ ް އަހަރަމެނ ް‬ ‫ސއ ަށ ް‬ ‫ކުރަނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި ފ ައި ާ‬ ‫އަހަރަމެންނަށ ް އެހިތ ެރި ވ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫އަހަރަމެނ ް ބޭނުނ ް އ ެއްޗ ެއ ް ގަނެދ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ދ ަތުރުގ ައި‬ ‫ސ ބ ައި ވ ެރި ކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފ ައި ާ‬ ‫އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ދ ަތުރ ުގ ެ ސަ ވ ާރީ ކ ުރި އ ަށ ް‬ ‫ސބަކ ަށ ް ދ ެވުނުތަނ ާ‬ ‫ދުވ ަމުނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ ިކ ިހ ާ‬ ‫ސ މ ަގ ުގ ެ އ ެއްފަރ ާތުގ ައި ކޮޅ ަށ ް ހ ުރި‬ ‫އަނ ެއ ްކ ާވ ެ ް‬ ‫ީމހ ަކ ު ފ ެނި އްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ކ ަލެއ ަ ީކ ކ ާކ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“ އ ަޙުމ ަދ ު‬ ‫ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އަހަރެންނަ ީކ މ ަ ީތ މ ަޤ ާމ ާއި ބާރ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އެމީހ ާ ޖ ަވ ާބ ު ދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އޭނ ާގ ެ ޢ ާއި ލ ާ‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު‪ ،‬އަނ ެއ ްކ ާވ ެ ް‬ ‫އ ާއި ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪” .‬އަހަރަމެންނ ާއ ެކ ު ީމނ ާ‬ ‫ދ ަތުރުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ކުރަނ ް ީވ ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬

‫އެބ ައި މީހުނ ް އ ެއްއަޑ ަކުނ ް ޖ ަވ ާބ ުދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އ ާނއ ެކ ެވ ެ! އ ެހ ެނީ މ ަ ީތ މ ަޤ ާމ ާއި ބާރ ު‬ ‫ލި ބިއްޖެނަމ ަ އަހަރަމެނ ް ބޭނުނ ް ކޮންމ ެ‬ ‫ކަމ ެއ ްކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އަހަރަމެނ ް އެދ ޭ ކޮންމ ެ‬ ‫ާޞލ ްކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ް ޙ ި‬ ‫ސ‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް މ ަ ީތމ ަޤ ާމ ާއި ބާރ ުވ ެ ް‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ުގ ެ ދ ަތުރ ުގ ެ އ ެކ ުވ ެރި ޔަކ ަށ ް ހ ެދި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ސަ ވ ާރީ ކ ުރި އ ަށ ް‬ ‫ދެނ ް އަނ ެއ ްކ ާވ ެ ް‬ ‫ދ ުއްވ ައި ލި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެމީހުނ ްގ ެ ދ ަތުރ ުކ ުރި އ ަށ ް ދި ޔަވަރަކ ަށ ް‬ ‫ތ ަފ ާތ ު ބާވ ަތ ްބާވ ަތ ުގ ެ މި ހުންނ ާ ބ ައްދ ަލުވ ަމުނ ް‬ ‫ސ އެމީހުނ ްގ ެ ދ ަތުރަށ ް‬ ‫ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެއެންމެނ ްވ ެ ް‬ ‫އި ތުރ ު އުފ ަލ ާއި ހިތްހަމަޖ ެހ ުމ ާއި މ ަޖާތ ައ ް‬ ‫ސދޭނެކަމ ަށ ް ބުންޏ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޢ ާއި ލ ާގ ެ‬ ‫ގެނ ެ ް‬ ‫ސ އޭނ ާގ ެ‬ ‫އ ެދ ުމ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް އ ެ އެންމެންނަކީވ ެ ް‬ ‫ދ ަތުރ ުގ ެ އ ެކ ުވ ެރީ ންކ ަމުގ ައި ހަދ ަމުނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ މ ަގ ުގ ެ އ ެއްފަރ ާތުގ ައި ހ ުރި‬ ‫ދެނ ް އަނ ެއ ްކ ާވ ެ ް‬ ‫ީމހ ަކ ު އ ަތ ުގ ެ އި ޝާ ރ ާތުނ ް އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ސަ ވ ާރީ‬ ‫ހ ުއ ްޓ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެބ ައި މީހުންނ ާއ ެކ ު ދ ަތުރުގ ައި‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ކުރުމ ަށ ް އ ެދުނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪” .‬ކ ަލެއ ަ ީކ ކ ާކ ު‬ ‫ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫އެމީހ ާ ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އަހަރެންނަ ީކ ީދނ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އެކަމ ަކ ު މި ފަހަރ ު ހ ުރި ހ ާ އެންމެނ ް‬ ‫އ ެއްއަޑ ަކުނ ް ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬ނޫނ ެކ ެވ ެ! ނޫނ ެކ ެވ ެ!‬ ‫މި ީއ އ ަދި ކަލ ޭ އަހަރަމެންނ ާ ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ުގ ެ‬ ‫ވ ަގ ުތ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬އަހަރަމެނ ްގ ެ މި ދ ަތުރަ ީކ އ ުފާކ ޮށ ް‬ ‫މ ަޖާކ ޮށ ްލ ުމ ުގ ެ ދ ަތުރ ެކ ެވ ެ‪ .‬ކަލ ޭ އަހަރަމެންނ ާ‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވ ެއްޖެނަމ ަ އަހަރަމެނ ްގ ެ މަޖަލ ަށ ް‬ ‫ސއ ަޅާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އަހަރަމެނ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ހުރަ ް‬ ‫ބާރ ު ިހނ ްގާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އަހަރަމެންނަށ ް ކަލ ޭގ ެ‬

‫ވާހަކ ަ އ ަޑުއަހަންޖެހޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެވާހަކަތ ައ ް‬ ‫ޤ ަބ ޫލ ުކުރަންޖެހޭނ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް އ ަޙުމ ަދ ު ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އ ޭ‬ ‫ީދނ ެވ ެ! އ ަހުރެންނަކ ަށ ް މި ބ ައި މީހުނ ްގ ެ ނުރ ުހ ުމުގ ައި‬ ‫ކ ަލ ެޔ ާ އ ެކ ުވ ެރި ވ ެ ދ ަތުރުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ކުރެވޭކ ަ‬ ‫ށްނ ެތ ެވ ެ‪ .‬ކަލ ޭ އ ަދި މ ަޑުކ ޮށ ްލ ާށ ެވ ެ‪ .‬މި ތާގ ައި‬ ‫ސ‬ ‫އަރ ާމުކ ޮށްލަނ ް ހުންނ ާށ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ަ ޔ ަ ީޤނުނ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ކަލ ޭ‬ ‫އަހަރެނ ް ވަރަށ ް އަވަހ ަށ ް އ ެނބ ުރި އ ައި ް‬ ‫ދ ަތުރުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ކުރާނަމ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އެންމެފ ަހުނ ް ީދނ ް އެތަނަށ ް‬ ‫ދޫކ ޮށ ްލުމ ަށްފ ަހ ު އ ަހުމ ަދ ުގ ެ ސަ ވ ާރީ ކ ުރި އ ަށ ް‬ ‫ދ ުއްވ ައި ލި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހަމ ަ‬ ‫އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ ނޭގި‬ ‫ތަންކޮޅަކ ަށްދ ެވުނުތަނ ާ އ ައި ނައި ތަނ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ުއ ްލި އަކ ަށ ް މ ަގުމ ެދުނ ް ީމހ ަކ ު ފ ާޅ ުވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ހ ުއްޓ ޭށ ެވ ެ!!!“ އ ެ ީމހ ަކ ު ގޮވ ައި ލި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި އ ަތ ުގ ެ އި ޝާ ރ ާތުނ ް ސަ ވ ާރީ ނ ް‬ ‫ފ ޭބުމ ަށ ް އ ަޙުމަދ ަށ ް އަންގ ަމުނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އ ޭ އ ަޙުމަދ ެވ ެ!‬ ‫ކަލ ޭގ ެ ދ ަތުރ ު މި ިހސާބުނ ް ނި މ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬ސަ ވ ާރީ ނ ް‬ ‫ފ ައި ބ ައި ގެނ ް އަހަންނ ާއ ެކ ު އަންނ ާށ ެވ ެ!“‬ ‫ސހުމ ަކ ާއި‬ ‫އ ަޙުމަދ ަށ ް ލި ބ ުނީ ކ ުއ ްލި ި‬ ‫ޙ ައި ރާންކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ކ ަލ ެޔ ާއ ެކ ު އާދެވ ޭނީ ހަމ ައެކ ަނި‬ ‫ީދނަށ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާ ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ ކ ަލ ެޔ ާއ ެކ ު އެބ ަހ ުރި‬ ‫ހ ެއްޔ ެވ ެ؟؟؟“ އެމީހ ާ ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ނޫނ ެކ ެވ ެ! އެކަމ ަކ ު އަހަރެނ ް‬ ‫ީދނ ް ދޫކ ޮށ ް ީލ މި ތަނ ާ މ ާދުރަކ ަށ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ކަލ ޭ‬ ‫އަހަރެންނަށ ް އ ެނބ ުރި ދި އ ުމ ުގ ެ ހ ުއްދަދީފި ނަމ ަ‬ ‫ވަރަށ ް އަވަހ ަށ ް އޭނ ާ ގޮވ ައި ގެނ ް އ ަތ ުވ ެދާނަމ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު ޖ ަވ ާބ ު ދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫”ނޫނ ެކ ެވ ެ! ތި ޔަކަމ ެއ ް ފަހަރ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ސބ ަށ ް އ ައުމ ަށްފ ަހ ު ދެނ ް‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ިހ ާ‬ ‫ފަހަތަކ ަށ ް އ ެނބ ުރި އ ެއ ް ނުދެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ “.‬އެމީހ ާ‬ ‫ބުންޏ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫”އ ާހ ް!! އަހަރެނ ްގ ެ އ ަތުގ ައި ފ ައި ާ‬ ‫ސ ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެބ ަހ ުއްޓ ެވ ެ‪ .‬މ ަ ީތ މ ަޤ ާމ ާއި ބާރ ުވ ެ ް‬ ‫ސ އެބ ަތި އ ްބ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަހުރެނ ްގ ެ އަނ ްހެނުންނ ާއި ދ ަރީ ނ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ހަމ ަ ނާދެވޭނ ެތ ޯއ ެވ ެ؟“‬ ‫އ ެއި ނ ް އެކަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ު ރ ޮއި އާދޭސްކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫”އ ާނއ ެކ ެވ ެ! އ ެއި ނ ް އެކަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ަލ ެޔ ާއ ެކ ު ނާދެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުނ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ސ ފ ައި ދ ާއ ެއްނ ެތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ަލެޔ ަށ ް ވާނ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އެމީހުންނަކ ަށ ް ކަލ ޭ ސަ ލާމ ަތ ެއްނ ުކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫‪37‬‬


‫ހާމަކ ޮށްފ ައި ވާގ ޮތުގ ައި ގި ނައި ނ ް ކ ާ މީހާއ ަށ ް‬ ‫ްޞކަމ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ުމުނ ް އޭނާއ ަށ ް ހީވ ާނީ‬ ‫ޚ ާއ ަ‬ ‫ގި ނައި ނ ް ކ ެއ ުމުނ ް ބ ޯ ހާސްވުނ ް ނުވަތ ަ ބޮލ ަށ ް‬ ‫އ ުނދ ަގ ޫވުނ ް ފަދ ަ އ ުނދ ަގޫތ ަކުނ ް ސަ ލާމ ަތްކ ޮށްދޭނ ެ‬ ‫ސ އ ެއްޗ ެއ ް‬ ‫ކަމ ަށ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް އަވަހ ަށ ް ކޮންމ ެވ ެ ް‬ ‫ކާންބޭނުނ ްއ ެވ ެ‪ .‬މި ގޮތ ަށ ް ކ ެއ ުމުނ ް ލި ބިދާނ ެ‬ ‫ސނަނ ްފ ެށ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް‬ ‫ގ ެއ ްލުންތ ަކ ާ މ ެދުގ ައި ވި ް‬ ‫އަނ ެއ ްކ ާ އޭނ ާ މި ކަމ ަށ ް މ ާޔޫސްވާންފަށ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ގި ނައި ނ ް ކ ެއ ުމ ުގ ެ ލި ބ ޭ ޖި ސްމ ާނީ‬ ‫ގ ެއ ްލުންތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ުބުނ ް ކޭބ ަނޑ ުވ ާ މީހުންނަށ ް‬ ‫ނަފުސާނީ ގ ެއ ްލުނ ް ލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފަލ ަވުނ ް ފަދ ަ‬ ‫ކަމ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ުމުނ ް އޭނަ އެކ ަމުނ ް ލި ބިދާނ ެ‬ ‫ގ ެއ ްލުމ ަކާމ ެދ ު ވަރަށ ް ހާސްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް‬ ‫ސތ ައ ްކުރ ާ‬ ‫އެމީހުނ ް އެންމ ެ ހާސްވާކަމ ެއްކަމ ަށ ް ދި ރ ާ ާ‬ ‫މީހުނ ް ފާހަގ ަ ކުރައްވ ަނީ ސަ ޅި ިބޓ ެއ ް ނ ުލި ބިދާނ ެ ީތ‬ ‫އ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ކަންކ ަމާމ ެދ ު އެމީހުނ ް ހާސްވ ުމުނ ް‬ ‫ެޝނ ްގ ެ‬ ‫އެފަދ ަ މީހުނ ް ވަރަށ ް ގި ނަފަހަރ ު ޑި ޕްރ ަ‬ ‫ޝކާރައަކ ަށ ްވ ެގެނ ް ދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ކޭބަނޑުވުމުން ދުރުވުން‪.‬‬ ‫ކޭބ ަނޑ ުވ ުމ ުގ ެ ނުރައްކ ަލ ާއި އެކ ަމުނ ް‬ ‫ދުރ ުވ ުމ ުގ ެ މ ު ިހނ ްމުކަނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ވަރަށ ް‬ ‫ފ ުރި ހަމަކ ޮށ ް ބ ަޔާނ ް ކުރައ ްވާފ ައި ވ ެ އ ެވ ެ‪ .‬މި ތ ާ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު މި ނަކ ަލުކ ޮށ ްލ ާ ޙަދީޘ ް ބަސްފ ުޅ ުގ ެ‬ ‫މާނައި ނ ް މި ކަންވަރަށ ް ރަނގަޅ ަށ ް ހާމ ަވާނ ެ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އާދ ަމ ުގެދ ަރި އ ާ އޭނ ާގ ެ ބ ަނޑ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ނުބ ައި ކަނ ްވާރ ެއ ް ނ ުފުރަ އ ެވ ެ‪ .‬އާދ ަމ ުގެދ ަރި އ ާ‬ ‫ދި ރި ހުރުމ ަށްޓަކ ައި މ ަދ ު އ ެތި ކ ޮޅ ެއ ްގ ެ މި ންވަރ ު‬ ‫ސ އޭނ ާގ ެ‬ ‫ކ ެއ ުމުނ ް ފުދޭނ ެ އ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫)ބ ަނޑ ުފުރަނ ް( ޖެހިއްޖެނަމ ަ‪ ،‬ދެނ ް ތި ނ ް ބ ައި ކުޅ ަ‬ ‫އ ެއްބ ައި އޭނ ާގ ެ ކާނާއ ަށ ެވ ެ‪ ،‬ތި ނ ް ބ ައި ކުޅ ަ އ ެއްބ ައި‬ ‫އޭނ ާގ ެ ބ ުއި މ ަށ ެވ ެ‪ ،‬އ ަދި ތި ނ ް ބ ައި ކުޅ ަ އ ެއްބ ައި‬ ‫ސއީއ ާއި ތި ރ ްމި ޛީ ‪-‬‬ ‫ނޭވ ައި ލުމ ަށ ެވ ެ‪– “.‬ނަ ާ‬ ‫މި ހަދީޘްގ ައި ވާގޮތ ަށ ް ޢަމ ަލުކ ޮށ ް‬ ‫ކ ެއ ުމ ާއި ދުރ ުވ ުމުގ ައި ސަ ލ ަފުނ ްގ ެ ބ ެއި ކ ަލުންވ ަނީ‬ ‫ނަމޫނ ާ ދ ައްކަވ ައި ފ ަ އ ެވ ެ‪ .‬އި މ ާމ ް ޝާ ފި ޢީގ ެ‬ ‫މި ބަސްފ ުޅުނ ް އެކަނ ް ވަރަށ ް ރަނގަޅ ަށ ް ސާފ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެކަލ ޭގ ެފާނ ު ވި ދ ާޅ ުވި އ ެވ ެ‪ ” .‬ތި މަންކަލ ޭގ ެފާނ ު‬ ‫‪ 16‬އަހަރުވަންދެނ ް ބ ަނޑ ު ނ ުފުރ ުއްވަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެ ީއ ބ ަނޑ ުފުރ ުމުނ ް މީހ ާ ބުރަހ ެލި ވ ެ‪ ،‬ސާފުކ ޮށ ް‬ ‫ފ ަހ ުމ ުވ ުމ ާއި ދުރ ުވ ެ‪ ،‬ނި ދުނ ް އި ތުރ ުވ ެ‪ ،‬އ ަޅުކަނ ް‬ ‫ކުރ ުމުގ ައި ބ ަލި ކ ަށި ވ ާ ީތ އ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ެހެނ ް ހަދީޘ ް ބަސްފ ުޅ ެއ ްގ ެ މާނާގ ައި ވ ެ‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪36‬‬

‫”‬

‫ދެން އެއަށްފަހ ު ަބ ަޔކ ު އަންނާނެއެވ ެ‪ .‬އ ެ ަބ ިއ ީމހުންގ ެ‬ ‫ތެރ ެ ިއން ީމހެއްގ ެ ހ ެ ިކބަސް ހުވަ ަޔށްވުރ ެ އިސް ކުރާނެއެވ ެ‪ .‬އަ ިދ‬ ‫ހ ެ ިކ ަބހުގ ެ މައ ް ަޗށް ހުވަ ިއ އިސް ކުރާނެއެވ ެ‪ ،‬އަ ިދ އ ެ ަބ ިއ ީމނުންގ ެ‬ ‫ިކ ަބ ިއން ފަ ަލކަން ފާޅުވާނ ެ އެވ ެ‪.‬‬

‫“‬

‫”މި އ ުއްމ ަތ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އެންމ ެ ހެޔ ޮވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ޤަރުނަ ީކ ތި މަންކަލ ޭގ ެފާނ ުގ ެ ޤަރުނ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް‬ ‫އެއ ަށްފ ަހުނ ް އ ައި މީހުންނ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް އެއ ަށްފ ަހުނ ް‬ ‫އ ައި މީހުންނ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް އެއ ަށްފ ަހ ު ބަޔ ަކ ު‬ ‫އަންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް މީހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ ހުވަޔ ަށ ްވުރ ެ އި ސްކުރާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ހ ެ ިކބ ަ ް‬ ‫ހ ެ ިކބ ަހ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ހުވ ައި އި ސްކުރާނ ެއ ެވ ެ‪ ،‬އ ަދި‬ ‫އެބ ައި ީމނުނ ްގ ެ ިކބ ައި ނ ް ފަލަކަނ ް ފ ާޅ ުވާނ ެ އ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫–ބ ުޚ ާރީ އ ާއި މުސްލި މ ް‪-‬‬

‫މި އ ަދ ު އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫ފަލަކަނ ް ވ ަނީ ފ ާޅ ުވެފ ަ އ ެވ ެ‪ .‬ބ ައ ެއ ް ީމނުނ ް‬ ‫ސ ތި ރި އ ަށ ް ބަލ ައި ލ ުމުނ ް‬ ‫ފަލ ަވ ެގެނ ް ގ ޮ ް‬ ‫ސ ނ ުފެންނަހ ާ ފަލ ަ އ ެވ ެ‪ .‬ރަސޫލ ާ‬ ‫ފ ައި ތި ލ ަވ ެ ް‬ ‫‪ z‬ގ ެ ބަސްފުޅ ަށ ް ިކޔަމަނ ްތ ެރި ވުމ ަށ ާއި އ ަދި‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް މި ލި ބ ޭގ ެއ ްލުންތ ަކުނ ް ސަ ލާމ ަތ ްވ ެ‬ ‫ޞއްޙ ަތ ެއްގ ައި ހުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ދުޅ ަހެޔ ޮ ި‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް މި ކޭބ ަނޑ ުވ ުމުނ ް ދުރ ުވާނ ް އެބަޖ ެހ ެ‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޞފްޙާއާއު ގުޅ ޭ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ދގ ެ‪ 32 ...‬ވަ ަ‬ ‫ނ ިޖހާ ު‬ ‫ރ ް‬ ‫އަހ ަ ެ‬

‫ބަޠ ަލުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ މ ުޖާހިދުނ ްގ ެ ހ ަނދާންތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޔަރަތ ެވ ެ‪ .‬އެބޭކ ަލުނ ްގ ެ‬ ‫ެޝހީދުނ ްގ ެ ޙ ަޔ ާތ ާއި ި‬ ‫އ ަ‬ ‫ސކ ޮށ ްލ ުމުނ ް ޖި ހ ާދ ުކުރުމ ަށ ް ނި ޔ ަތ ް‬ ‫ޙ ަޔ ާތ ް ދި ރ ާ ާ‬ ‫ގަނ ެގެނ ް ހ ުރި މީހާއ ަށ ް ލި ބ ޭނީ ގި ނަ ގުނަ‬ ‫އ ަގ ުހ ުރި ފި ލާވ ަޅުތ ަކ ެކ ެވ ެ‪ .‬ރަސޫލ ުﷲ ‪ z‬ގ ެ‬ ‫ސ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ‬ ‫ސޔަރަތ ު އ ަޑ ު އ ަހ ާލ ުމުނ ްވ ެ ް‬ ‫ި‬ ‫ދ ުލުނ ް ބޭރ ުވ ާނީ‬

‫އ ެއްބ ައި ވަންތަކ ަމ ުގ ެ ރަމ ްޒ ެކ ެވ ެ‪ .‬ރަމ ަޟާ ނ ް‬ ‫މ ަހ ުގ ެ ޖ ަމާޢ ަތްތ ަކުނ ް ފ ެނި ދި ޔ ަ އެމަންޒ ަރުތަކަކީ‪،‬‬ ‫މުސްލި މުނ ްގ ެ އ ެއްބ ައި ވަންތަކަނ ް އ ަލުނ ް އ ަނބުރ ާ‬ ‫ސ ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރ ުޖޫޢ ަވާނެކ ަމ ުގ ެ ޢި ޝާ ރ ާތ ެއްކަމ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހުގ ައި އ ަޅުގ ަނޑ ުމެންނަށ ް‬ ‫ލި ބިގެނ ް ދި ޔ ަ އަނ ެއ ް އުފަލ ަ ީކ ކޮންމ ެ މީހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ އި ތުރުކ ޮށ ްލުމ ަށ ް ލި ބިގެނ ް ދި ޔ ަ‬ ‫ީއމާނ ްތ ެރި ކަނ ްވ ެ ް‬ ‫ުޞތުތ ަކ ެވ ެ‪ .‬ތ ަފ ާތ ު ވ ަޤ ުތުތ ަކުގ ައި‬ ‫ގި ނަގުނަ ފުރ ަ‬ ‫ސތ ަކ ާއި ‪ ،‬ދީނީ ތ ަފ ާތ ު‬ ‫ލި ބިދި ޔ ަ ދީނީ ދަރ ު ް‬ ‫ފޯރަމްތ ަކުނ ް ލި ބިދި ނ ް ފި ލާވ ަޅުތ ަކުނ ް ީއމާންކަނ ް‬ ‫އި ތުރުކ ޮށ ް ީދނުގ ައި ޘާބިތ ުވ ެލުމ ަށ ް އެހީތ ެރި ވ ެދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ކ ަމުނ ް ދ ުނި ޔ ޭގ ެ ވ ަޤ ު ީތ ދަޅަތަކ ަށ ް ހ ެއ ްލި‬ ‫ގ ެއ ްލި ގެނ ް ދި ޔ ުމުނ ް ދުރ ުވުމ ަށ ް އެހީތ ެރި ވ ެދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ދ ުނި ޔެއ ަށ ް ލޯބިކުރުމ ަށ ް ވުރ ެ އ ާ ިޚރަތ ުގ ެ ތަނަވ ަ ް‬ ‫ސތ ައ ް އާކ ޮށ ްދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ް‬ ‫ޙ ަޔާތ ަށ ް ލޯބިކުރ ުމ ުގ ެ އި ޙ ް ާ‬ ‫ސތ ައ ް ނ ުހޯދ ައި ޙ ައ ްޤ ު ޖި ހާދ ެއ ް ކުރ ާނީ‬ ‫ސ ް‬ ‫މި އި ޙ ް ާ‬ ‫ިކ ިހނ ެއ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ރަމ ަޟާ ނ ް މަހ ަ ީކ ޤުރ ުއާނ ުގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫މ ައ ްސަ ރަށ ްވ ުމ ުގ ެ އި ތުރުނ ް ޖި ހ ާދ ުގ ެ މ ައ ްސަ ރ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި މަހ ަ ީކ އި ސްލ ާ ީމ ތ ާރީ ޚްގ ައި ހިނގާފ ައި ވ ާ‬ ‫ބ ޮޑ ެތި ހ ަނގުރާމަތ ަކ ެއ ް ހިނގާފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި މ ަހ ު އ ަޅުގ ަނޑ ުމެންނަށ ް ޒި ކުރ ާވ ެގެނ ްދި ޔ ަ‬ ‫އ ެއްކަމ ަ ީކ އ ެ ހ ަނގުރާމަތ ަކ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ‬

‫”ލޭ ކެކޭގޮތ ް މ ަ ަށށްވ ޭ އިނގ ޭ‬ ‫ފ ޯ ިރގަދަ ހަނގުރާމ ާ ަތކުން‬ ‫ނ ިއން ފ ު ިރގެންދެޔޭ‬ ‫ލ ޯ ކަރު ަ‬ ‫ނހެން ީހވެޔޭ‬ ‫ލޯމ ަ ިތން ފެން ަ‬ ‫ރއްބުލްޢުލ ާ‬ ‫އ ޭ މަގ ޭ ވ ެ ިރ ަ‬ ‫ރމ ެ ިމއަޅ ާ އ ެ ިދއ ެ ިދ ދުޢ ާ‬ ‫ކު ަ‬ ‫ރފ ް‬ ‫ދެއްވަވ ާނދ ޭ މ ަ ިތވ ެ ިރ ޝަ ަ‬ ‫ދެއ ް ިވ ފަދަ ިއން ކ ު ިރން އުންމ ަ ަތށް“‬ ‫މުސްލި މުނ ްގ ެ އެންމ ެ ވަރުގަދ ަ‬ ‫ހ ަތި ޔާރަ ީކ ދ ުޢ ާއ ެވ ެ‪ .‬ކޮންމ ެ ރ ެއ ެއ ްގ ެ ވި ތ ުރީ ގ ައި‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ އ ުއްމަތ ަށ ް ނަޞް ރ ު ދ ެއ ްވުނ ްއ ެދި‬ ‫އ ަދި ީދނ ުގ ެ ޢ ަދ ުއ ްވުނ ް ބ ަލި ކުރ ެއ ްވުނ ް އ ެދި‬ ‫ޖ ަމާޢ ަތްތ ަކުގ ަޔ ާއި ވ ަ ިކވ ަ ިކނ ް ކުރ ެވުނ ު ދ ުޢާތ ަކުނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ޖި ހ ާދ ުގ ެ ޝު ޢޫރ ު އި ތުރ ުވ ެގެނ ް ދާނެކަމީވ ެ ް‬ ‫ޝއ ްކ ެއ ް އ ޮތްކަމ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬


‫ިލޔުނީ‪ :‬ޝު ޢަ ިއބް ނާ ިޡމ ް‬

‫ކޭބަނޑުވު ްނ‬ ‫ޞއްޙީދ ާއި ރ ާގ ެ ތ ަޖ ުރި ބ ާކާރުނ ް‬ ‫ކ ޮއ ްޕާނ ެ އ ެވ ެ‪ި .‬‬ ‫ވި ދ ާޅ ުވ ާ ގ ޮތުގ ައި ކޭބ ަނޑ ުވެފ ައި ހުންނައި ރ ު ބ ަނޑ ު‬ ‫އ ޭގ ެ އ ަޞް ލ ު ސަ އި ޒ ަށ ްވުރ ެ ތި ނ ް ގުނަ ބ ޮޑ ުވ ެ‬ ‫އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ބ ަނޑ ު އ ޭގ ެ އަސްލ ު ސަ އި ޒ ަށ ް‬ ‫ތި ރި ވަންދެނ ް މީހާއ ަށ ް ނޭވ ައި ލުމ ަށ ް އ ުނދ ަގ ޫވާނ ެ‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އޯކަށްދެމުން‪ :‬ގި ނައި ނ ްކ ާއި ރ ު މީހ ާ ކ ައި‬ ‫ދި ރުވ ައި ލ ާ ހ ުރި ހ ާ އ ެއްޗ ެއ ް ރީ ތި ކ ޮށ ް ބ ަނޑ ުގ ެ‬ ‫ތެރެއަކ ަށ ް ނުދ ެ އ ެވ ެ‪ .‬މި ކ ަމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ކޭބ ަނޑ ުވެފ ައި ހުންނަ މީހ ާގ ެ ކަރ ުތެރ ެއި ނ ް މި ތ ަކ ެތި‬ ‫އ ަލުނ ް ބޭރަށ ް ނ ުކުންނަންފަށ ަ އ ެވ ެ‪ .‬ނަތީޖ ާއ ެއ ްގ ެ‬ ‫ގ ޮތުނ ް އި ރ ު އި ރ ު ކ ޮޅުނ ް މީހ ާ އޯކ ަށްދެމެނ ް ފަށ ަ‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬

‫ކޭބ ަނޑ ުވުނ ް މި ބަހ ަ ީކ މަސްވ ެރި ނ ްގ ެ‬ ‫ބ ަހުރުވ ައި ގ ައި ކ ައި ކ ައި ކާހިތ ްފި ލުމ ެވ ެ‪ .‬ނުވަތ ަ‬ ‫ސ ބޭނުނ ްކުރަނީ‬ ‫ކ ައި ކ ައި ބ ަނޑ ުފުރުމ ެވ ެ‪ .‬މި ބ ަ ް‬ ‫ސ އެނ ް ނުކޭމ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސއ ައި ނަށ ް އެނ ްއުކ ައި މ ަ ް‬ ‫މަ ް‬ ‫ސތ ައ ް ކ ެއި ކޭނުނ ް‬ ‫ބ ަޑ ުހ ައި ކަންމ ަ ީތގ ައި އުޅ ޭ މ ަ ް‬ ‫ކޭބ ަނޑ ުވާގޮތ ަށ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ބ ައ ެއ ް‬ ‫ސ ކޭބ ަނޑ ުވ ެގެނ ް އުޅޭތަނ ް ފެނ ެ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މީހުނ ްވ ެ ް‬ ‫މި ގޮތ ަށ ް ކޭބ ަނޑ ުވ ެ ކާހިތ ް ފި ލާވަރަށ ް ކ ެއުމ ަ ީކ‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އެތ ައްގޮތ ަކުނ ް ގ ެއ ްލުންދ ެނި ވި‬ ‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކޭބ ަނޑ ުނ ުވާވަރަށ ް މ ަދުނ ް ކ ެއުމ ަ ީކ‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ވަރަށ ް ގި ނަގުނަ ފ ައި ދާތ ަކ ެއ ް‬ ‫ލި ބ ައި ދޭކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި‬ ‫ކ ާއި ރ ު މ ެދ ުމި ނ ްގެނ ްގ ުޅުމ ަށ ާއި އ ަދި ބ ަނޑ ުފުރެންދެނ ް‬ ‫ނ ުކ ެއުމ ަށ ް ބާރ ު އ ަޅ ުއ ްވާފ ައި ވ ެ އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ގޮތ ަށ ް‬ ‫ކަނ ްކުރުމ ަ ީކ ކ ެއ ުމ ުގ ެ އަދ ަބުތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ވާކަމ ެއ ް ފުޑ ް ކޯމ ާ‪ :‬ބ ޮޑ ު ކ ެއުނ ް ގ ަނޑ ެއ ް ކ ައި ނި ންމ ައި ލ ާ‬ ‫އި ރަށ ް ނި ދި އަންނަ ގ ޮތ ްވުނ ް މި ީއ ވަރަށ ް‬ ‫ކަމ ަށ ް ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ބ ަޔާނ ްކުރައ ްވާފ ައި ވ ެ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޢ ާއ ްމުކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ހެނ ްވުމ ަށ ް ިކޔ ައި އ ުޅ ެނީ ފ ުޑ ް‬ ‫ކ ޯމ ާވުމ ެވ ެ‪ .‬ކޭބ ަނޑ ުވ ުމ ާއި ފ ުޑ ް ކ ޯމ ާވުމ ަ ީކ ވަރަށ ް‬ ‫ކޭބަނޑުވުމުން ިލބޭގެއްލުން‪.‬‬ ‫ސދާކ ޮށ ް ގ ުޅި ފ ައި ވ ާ ދެކަމ ެވ ެ‪ .‬ބ ަނޑ ާއި ގޮހޮރަ ީކ‬ ‫ީ‬ ‫ކޭބ ަނޑ ުވ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް‬ ‫ވަރަށ ް ފ ުރި ހަމ ަ ކ ަމ ާއި އ ެކ ު ކާތ ަކ ެތި ހަޖ ަމ ުކުރ ާ ދ ެ‬ ‫ލި ބ ޭ ގ ެއ ްލުންތ ައ ް ދ ެ ބައަކ ަށ ް ބަހ ައި ލ ެވި ދާނ ެ‬ ‫ގުނަވަނ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ެ ހަކ ަތ ާގ ެ ބ ޮޑ ު‬ ‫އ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް އ ަޅުގ ަނޑ ު ފުރަތަމ ަ ބަޔަކ ަށ ް‬ ‫ބ ައ ެއ ް ބ ަނޑ ުފުރައި މި ހ ުރި ކާތ ަކ ެތި ހަޖ ަމ ްކުރުމ ަށ ް‬ ‫މި ކ ަނޑައަޅ ަނީ ޖި ސްމ ާނީ ގ ޮތުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެ އ ެވ ެ‪ .‬ނަތީޖާއަކ ަށްވ ަނީ ހ ަށި ގ ަނޑ ު ލ ޮޑ ުވ ެ‪،‬‬ ‫ލި ބ ޭގ ެއ ްލުމ ެވ ެ‪ .‬ދެވަނަ ބަޔ ަ ީކ ނަފުސާނީ ގ ޮތުނ ް‬ ‫އ ާފ ުރި ނި ދި އ ައުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ލި ބ ޭގ ެއ ްލުމ ެވ ެ‪ .‬މި ދެބ ައި ނ ް ލި ބ ޭ‬ ‫ދެނ ް ހ ުރީ ދި ގ ު މ ުއްދަތ ަށ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް‬ ‫ގ ެއ ްލ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ތި ންވަނަ‬ ‫ލި ބ ޭ ގ ެއ ްލުމ ެވ ެ‪ .‬ދި ގ ު މ ުއްދަތ ަށ ް ލި ބ ޭ ގ ެއ ްލުންތ ައ ް‬ ‫ސ ލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ރ ޫޙ ާނީ‬ ‫ވ ައްތަރ ެއ ްގ ެ ގ ެއ ްލުމ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ވަރަށ ް ކުރުކ ޮށ ް ފ ޮނި ކ ޮށ ް ޑރ‪ .‬ރި ޗ ާޑ ް އ ެޗ ް‪.‬‬ ‫ގ ޮތުނ ް ލި ބ ޭގ ެއ ްލުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ )‪ (Dr. Richard H. Tytus‬އޭނ ާގ ެ‬ ‫ޓ ައި ޓ ަ ް‬ ‫އ ަމި އްލ ަ ވ ެބ ްސަ އި ޓްގ ައި ބުނ ެ ީދފ ައި ވ ެ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ޖިސް މ ާ ީނ ގޮތުން ިލބޭގެއްލުން‬ ‫”ކޭބ ަނޑ ުވ ާ މީހުންނަށ ް ދި މ ާވ ާ ބ ައ ެއ ް‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ޖި ސްމ ާނީ ގ ޮތުނ ް‬ ‫ެސޑ ް‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި މި ިހމެނ ެނީ އ ި‬ ‫ލި ބ ޭގ ެއ ްލ ުމ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ ވ ައްތަރަ ީކ‬ ‫ބޭރަށ ް އ ައުނ ް‪ ،‬ކޮލަސްޓ ުރ ޯލ ް މ ަތި ވުނ ް‪ ،‬ލޭމ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ވ ަގ ު ީތ ގ ޮތުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ލި ބ ޭގ ެއ ްލުމ ެވ ެ‪ .‬ވ ަގ ު ީތ‬ ‫ދި ޔުނ ް‪ ،‬ބޮލ ަށ ްއ ުނދ ަގ ޫވުނ ް‪ ،‬ނޭވާހިއ ްލުނ ް‪،‬‬ ‫ގ ޮތުނ ް ލި ބ ޭގ ެއ ްލުންތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި މި ިހމެނ ެނީ ‪:‬‬ ‫ހިތ ުގެބ ަލި ‪ ،‬ހ ަކުރުބ ަލި ‪ ،‬މި ގ ެ އި ތުރުނ ް ހ ުޅ ުހ ުޅުގ ައި‬ ‫ނޭވ ާ ކުރުވުން‪ :‬ކ ާ ގ ަ ީޑ ގ ައި ކ ެއި‬ ‫ސ ިހމެނ ެ އ ެވ ެ‪ .‬ކެނ ްސަ ރ ާއި ‪،‬‬ ‫ސނ ްވ ެ ް‬ ‫ރި އ ް ު‬ ‫ކ ެއި ހެނ ް ބ ަނޑ ު ބ ޮޑ ުވ ާ ވާހަކައ ަ ީކ އެންމެނ ް‬ ‫ގުރ ުދ ާގ ެ ބ ަލި ތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހިތ ްހ ުއ ްހ ުޓުނ ް )‪heart‬‬ ‫ދ ައ ްކ ާ ވާހަކ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ހެނ ް ބ ަނޑ ު ފުފ ޭއި ރުގ ައި‬ ‫‪ ،(attack‬ހ ަކުރުބ ައ ްޔ ާއި އ ަދި ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ެ‬ ‫ފ ުއ ްޕާމ ެއ ާއި ޑ ައފުރަމ ް )‪ (diaphragm‬އ ަށ ް‬

‫ގުނަވަންތަކ ަށ ް މ ައ ްސަ ލ ަ ދި މ ާވުނ ް އެންމ ެ ގި ނައި ނ ް‬ ‫ކ ުރި މ ަތި ވ ަނީ ކ ެއ ުމުގ ައި ހ ައ ްދުފަހަނައަޅ ައި‬ ‫ސފ ައި ވާމީހުންނަށ ެވ ެ‪ .‬މި ކ ަމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ގޮ ް‬ ‫ސުޓ ްރ ޯކ ް )‪(stroke‬އ ެއ ް ޖ ެހ ުމ ުގ ެ ިބރ ުވ ެރި ކަނ ް‬ ‫އި ތުރުކ ޮށްދ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސ ހ ަށި ގ ަނޑ ު ފަލ ަވ ެ‬ ‫މީގ ެއި ރުނ ްވ ެ ް‬ ‫ޭސ ީޓ )‪ (obesity‬ޖ ެހުމ ަށ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ާ‬ ‫އޮބ ި‬ ‫ސ ކޭބ ަނޑ ުވާވަރަށ ް‬ ‫މ ައި ގ ަނޑ ު އ ެއ ް ސަ ބަބަކީވ ެ ް‬ ‫ޭސ ީޓ ޖ ެހުމ ަ ީކ‬ ‫ގި ނައި ނ ް ކ ެއުމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި އޮބ ި‬ ‫އި ތުރ ު އ ެހެނ ް ބ ަލި ތ ައ ް ޖ ެހުމ ަށ ް ކޮށ ައި ދ ޭ މ ަގ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނފ ުސާ ީނ ގޮތުން ިލބޭގެއްލުން‬ ‫‪ަ .2‬‬ ‫‪ 2011‬ވަނަ އަހަރ ުގ ެ ޖޫނ ް މ ަހ ު‬ ‫މ ަޝޫ ރ ު ނަފުސާނީ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ތ ަކ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫‪Melinda Smith, M.A،Suzanne‬‬ ‫‪ ,.Barston, Robert Segal, M.A‬އ ަދި‬ ‫‪ .Jeanne Segal, Ph.D‬ގި ނައި ނ ް ކ ެއ ުމ ުގ ެ‬ ‫ބ ައ ްޔ ާއި ބެހޭގ ޮތުނ ް ކުރައ ްވާފ ައި ވ ާ ދި ރާސާއ ެއްގ ައި‬ ‫‪35‬‬


‫ެބ ިޓކް ކޭކް ުސފ ު ާރ‬

‫ނތ ު ިއހ ްސާ ނާ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އަ ިއ ިމ ަ‬

‫ރހަ ީމރު އ ެ ަތއ ް ކާނާއެއ ް ަތއްޔާރު ކުރާނ ެ ގޮތް!‬ ‫ަ‬ ‫‪www.dhiislam.com‬‬

‫ބޭނުންވ ާ ަތކ ެ ިތ‬ ‫‪ 1‬ޕ ެކ ެޓ ް މ ާރީ ިބސްކ ޯދ ު‬ ‫‪ 1‬ޖ ޯޑ ު މ ައި ލ ޯ‬ ‫‪ 1‬ދ ަޅ ުގ ެރި ިކރ ު‬ ‫ސ‬ ‫ސނ ް ް‬ ‫ސ ވ ެނީ ލ ާ އ ެ ެ‬ ‫‪ 2‬ސަ އި ސަ މ ު ާ‬ ‫ސ‬ ‫‪ި 4‬ބ ް‬ ‫‪150‬ގ ބަޓ ަރ‬ ‫ަތއްޔާރުކުރާނ ެ ގޮތ ް‬ ‫ސ ތ ައްޓަކ ަށ ް‬ ‫މ ައި ލ ޯ ‪ ،‬ގ ެރި ިކރ ު އ ަދި ިބ ް‬ ‫އ ަޅ ާލުމ ަށ ް ފ ަހ ު ރަނގަޅ ަށ ް ގި ރ ާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬ގި ރ ުއ ްވި‬ ‫ސ‬ ‫ސނ ް ް‬ ‫ސތ ައ ްކ ުގ ެ ތެރެއ ަށ ް ބަޓަރުކ ޮޅ ު އ ަދި އ ެ ެ‬ ‫ިބ ް‬ ‫އ ެޅުމ ަށްފ ަހ ު މ ަޑ ުގި ނީ ގ ައި ކ ައ ްކ ާށ ެވ ެ‪ި .‬ހ ިކކ ޮށ ް‬ ‫ސޓ ަޑ ު ގޮތ ަށ ް( ކ ެކ ުމުނ ް‬ ‫ހުންނަވަރަށ ް )ކ ަ ް‬ ‫އ ުދުނ ް ނި އ ްވ ާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬އެއ ަށްފ ަހ ު ޓްރޭގ ެ ތެރެއ ަށ ް‬ ‫) ‪ 2/1‬އި ނ ްޗި ( ވަރ ުގ ެ ފަށަލައަކ ަށ ްވ ާ ގޮތ ަށ ް‬ ‫ޓްރޭގ ެ ތެރެއ ަށ ް މ ައި ލ ޯ އ ޮއްސާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް‬ ‫އ ޭގ ެ މ ަ ީތގ ައި މ ާރީ ިބސްކ ޯދުތ ައ ް އ ަތުރ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެއ ަށްފ ަހ ު ިބސްކ ޯދ ު ތ ަކ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް މ ައި ލ ޯ އ ެތި‬ ‫އ ޮއްސާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬އެއ ަށްފ ަހ ު އ ޭގ ެ މ ަ ީތގ ައި ިބސްކ ޯދ ު‬ ‫ތ ައ ް އ ަތުރ ާށ ެވ ެ‪ .‬މި ގޮތ ަށ ް ިބސްކ ޯދުތ ައ ް )އ ެއްފަށަލ ަ‬ ‫ސވަންދެނ ް ތ ަކުރާކ ޮށ ް‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް އަނ ެއްފަށަލ ަ( ހ ު ް‬ ‫އަޅ ަމުނ ް ގެނ ްދ ާށ ެވ ެ‪ .‬އެއ ަށްފ ަހ ު ޓްރޭގ ެ މ ަތި ބަނ ްދ ު‬ ‫ކުރުމ ައްފ ަހ ު ފ ްރި ޖްގ ައި )މި ކ ޭކ ް އި ތުރަށ ް ީމރ ުވ ާނީ‬ ‫ރޭގ ަނޑ ު ހ ައްދ ަވާފ ައި ފ ްރި ޖްގ ައި ބ ެހ ެއްޓ ެވ ުމުނ ް(‬ ‫ބަހ ައ ްޓ ާށ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪34‬‬

‫ ފި ޔ ައ ެއ ްގ ެ އ ެއްބ ައި ބޭނުނ ް ކުރަނީ ނަމ ަ‬‫ފި ޔ ާގ ެ މ ަތި ބޭނުނ ް ކުރ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މޫތ ައ ް ހުންނަބ ައި ފ ްރި ޖްގ ައި‬ ‫ބ ާއ ްވ ާށ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ ތ ާޒާކަނ ް‬ ‫ގި ނައި ރ ު ހުންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ގި ރ ުއ ްވ ާއި ރ ު ‪2‬‬ ‫ސގ ަނޑ ު އ ަޅ ުއްވަނ ް ިބ ް‬ ‫ ިބ ް‬‫ސގ ަނޑ ު‬ ‫ސ ިކރ ު އެއ ަށ ް އ ެޅ ުއ ްވ ުމުނ ް ިބ ް‬ ‫ސަ އި ސަ މ ް ާ‬ ‫ބޯކ ޮށ ް އ ަދި މ ަޑުކ ޮށ ް އޮންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ ބިހ ުގ ެ ލ ޮނދި ބ ައި އޮލަކ ޮށ ް ގި ރ ުއްވަނ ް‬‫ބޭނުނ ްފ ުޅުނަމ ަ‪ ،‬ލ ުނބ ޯ ފަޅިއ ެއ ް‪ ،‬ގި ރ ުއްވަނ ް‬ ‫ބޭނުނ ް ކުރައ ްވ ާ ތ ަ ީށގ ައި އ ުނގ ުޅ ުއ ްވ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ގޮތ ަށ ް ކަންތ ައ ްކުރ ުމުނ ް ފޮނުތ ައ ް‬ ‫އ ެއްވަރަކ ަށ ް ހުރ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ ތ ަފ ާތ ު މ ޭވ ާ ތ ަކުނ ް ފ ަނި ގި ރ ާ ފުރާނ ާލުމ ަށްފ ަހ ު‬‫ބާކީވ ާ ކ ުނޑި އ ުކާނ ުލ ާށ ެވ ެ‪ .‬ތ ަވ ާ އ ުނދުނ ް‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް އ ުދ ާލުމ ަށްފ ަހ ު ހ ަކުރ ު ކ ޮޅ ެއ ް އ ަޅ ާލުމ ައްފ ަހ ު‬ ‫މ ަޑ ުގި ނީ ގ ައި ބަހ ައްޓ ައި ގެނ ް ދޭފ ަތުނ ް ހަލ ަމުނ ް‬ ‫ސ ފޮދ ެއ ް‬ ‫ސނ ް ް‬ ‫އ ޮފ ު އަރަންދެނ ް ކ ެކ ުމުނ ް ކުޑ ަ އ ެ ެ‬ ‫އ ެއްކ ޮށްފ ައި އ ުނދުނ ް މ ަތި ނ ް ބ ާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬ޕާނުގ ައި‬ ‫ހާކ ައި ގެނ ް މި ޖ ޭމ ް ވަރަށ ް ީމރ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ރއްދ ު“‬ ‫ނން‪” :‬އިސް ލާމ ް ީދނާމެދ ު ކުރެވ ޭ ތުހުމަތ ު ަތކ ާ ިއ އޭގ ެ ަ‬ ‫ފޮތުގ ެ ަ‬ ‫ރއްޒާޤ ް ޢަ ީލ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޢަބްދުއ ް ަ‬ ‫ނ ިއކ ް ިލޔުއްވާފަ ިއވ ާ ފޮތެއްގ ެ ިދވ ެ ިހ ަތރުޖަމާއެކެވ ެ‪ި .‬މފޮ ަތ ީކ ލ ާ ީދ ީނ ިފކުރުގ ެ‬ ‫ރފ ް‪ި :‬މފޮ ަތ ީކ ޑރ ޒ ާ ިކރު ަ‬ ‫ަތޢ ާ ަ‬ ‫ރށް ފ ު ިރހަމައަށް ަބޔާން ކޮށް ީދފަ ިއވ ާ ފޮތެކެވ ެ‪ .‬އާންމުކޮށް އިސް ލާމ ް ީދނާ ިއ މެދ ު‬ ‫ރއްދ ު ވަ ަ‬ ‫ނށް ދޭނ ެ ަ‬ ‫ީމހުން ަ‬ ‫ކުރެވ ޭ ތުހުމަތ ު ަތކަށް ިމފޮތުގަ ިއ ވަ ީނ ޖަވާބ ު ީދފައެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞަ ފްޙާގ ެ ޢަދަދ ު‪ :‬އ ޭ ‪ 5‬ގ ެ ‪ 159‬ޞަ ފްޙ ާ‬ ‫ނވާނީ‪ :‬ރާދަ ބުކ ްޝޮ ޕުން‬ ‫ިލ ިބވަޑަ ިއ ގަން ަ‬

‫ނށް ިކ ަޔމަންވުން އަ ިދ މ ަ ިއން ަބފަ ިއންނާ ިއ ދަ ިރންނާ ިއ ގާތް ިތމާގ ެ‬ ‫ނން‪” :‬މ ަ ިއން ަބފަ ިއން ަ‬ ‫ފޮތުގ ެ ަ‬ ‫ީމހުންގ ެ ޙައްޤ ު ަތއ ް“‬ ‫ަތރުޖަމ ާ‪ :‬އަޙުމަދ ު ފާރޫޤ ް މުޙައްމަދ ު‬ ‫ރށް ފ ު ިރހަމައަށް‬ ‫ނށް ިކ ަޔމަންވުމުގ ެ މ ު ިހންމ ު ކަމ ާ ިއ ބެހޭގޮތުން ވަ ަ‬ ‫ރފ ް‪ި :‬މފޮތުގަ ިއ މ ަ ިއން ަބފަ ިއން ަ‬ ‫ަތޢ ާ ަ‬ ‫އަ ިލއަޅުވާލާފަ ިއވެއެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ީމގ ެ ިއތުރުން ދަ ިރންނާ ިއ ގާތ ް ިތމާގ ެ ީމހުންގ ެ ޙައްޤ ު ަތކަށްވ ެސް ވަ ީނ ަބލާލާފައެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞަ ފްޙާގ ެ ޢަދަދ ު‪ :‬އ ޭ ‪ 5‬ގ ެ ‪ 125‬ޞަ ފްޙ ާ‬ ‫ނވާނީ‪ :‬ރާދަ ބުކ ްޝޮ ޕުން‬ ‫ިލ ިބވަޑަ ިއ ގަން ަ‬

‫ނމާދ ު ކުރާ ީނ ިކ ިހނެއ ް؟“‬ ‫ނން‪ަ ” :‬‬ ‫ފޮތުގ ެ ަ‬ ‫ަޝދ ު އަހްމަދ ު‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އައ ްޝަ ިއޚ ް ހ ުސަ ިއން ރ ީ‬ ‫ނމާދ ު ކުރާނޭ ގޮތް ަބޔާން ކޮށްފަ ިއވ ާ‬ ‫ރއުޔ ާ ިއ ޙުކުމ ާ ިއ ދަ ީލލާއެކ ު ަ‬ ‫ނބޭކަލުންގ ެ ަ‬ ‫ރފ ް‪ި :‬މ ީއ ދަން ަ‬ ‫ަތޢ ާ ަ‬ ‫ފޮތެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞަ ފްޙާގ ެ ޢަދަދ ު‪ :‬އ ޭ ‪ 5‬ގ ެ ‪ 263‬ޞަ ފްޙ ާ‬ ‫ނވާނީ‪ :‬ރިސާ ލ ާ ބުކ ްޝޮ ޕުން‬ ‫ިލ ިބވަޑަ ިއ ގަން ަ‬

‫‪33‬‬


‫ނމެވެ‪.‬‬ ‫ނ ަ‬ ‫ބ ލިބި ގަ ް‬ ‫ރ ިއނި ންގ އެ ަ‬ ‫ދ ޓް ެ‬ ‫ނ ިޖހާ ު‬ ‫ރ ް‬ ‫”އަހަ ެ‬ ‫ނތަ؟ “‬ ‫ނ ް‬ ‫ކރާ ަ‬ ‫ރ ު‬ ‫ޔ ު‬ ‫ހައް ަ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޙ ާ ިތމ ް ޔ ޫސު ފ ް‬ ‫ޖި ހ ާދ ުކުރުމ ަ ީކ އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ‬ ‫ކ ުރި ބ ޯއްޓ ެވ ެ‪ .‬އެއ ަށ ްވުރ ެ މ ަތި ވ ެރި ޤުރ ުބ ާނީ އ ެއ ް‬ ‫ސ‬ ‫ވެވޭނ ެ އ ެހެނ ް އ ަޅުކަމ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މި އ ަދ ު ޖި ހ ާދ ުކުރުމ ަ ީކ ކ ުށ ްވ ެރި ވ ާ ޢަމަލަކ ަށ ް‬ ‫ވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެންމ ެ މ ަތި ވ ެރި ޢަމ ަލ ެއ ް އެންމ ެ‬ ‫ނުރައ ްކ ާތ ެރި ކުށަކ ަށ ް ވީއ ެވ ެ‪ .‬އޭރ ު މ ައި ންބަފ ައި ނ ް‬ ‫ަޞއްޔ ަތ ްކުރަމުނ ް ދި ޔ ަ ީއ ޖި ހ ާދ ު‬ ‫ދ ަރި ންނަށ ް ވ ި‬ ‫ދޫނ ުކުރުމ ަށ ެވ ެ‪ .‬މި ހާރ ު މ ައި ންބަފ ައި ނ ް ދ ަރި ންނަށ ް‬ ‫ބުނަމުންދ ަނީ ”ޕ ާ ިކސްތާނަށ ް ދި ޔަސް‪ ،‬މި ޞް ރަށ ް‬ ‫ޭޝޔާއ ަށ ް ދި ޔަސް‪ ،‬ޔަމަނަށ ް‬ ‫ދި ޔަސް‪ ،‬މެލ ި‬ ‫ދި ޔަސް‪ ،‬ނަމަނަމ ަ ޖި ހާދ ަށ ް ނ ުދާށ ޭ“ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކޮންފަދ ަ ބަދ ަލ ެއ ްތ ޯއ ެވ ެ؟ މި އ ަދ ު މ ުޖާހިދުންނަ ީކ‬ ‫ސފ ަކުރެވ ޭ ބ ައ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޓެރަރި ސްޓުންކ ަމުގ ައި ި‬ ‫މުސްލި މުނ ްގ ެ ދ ުޝް މަނުންކ ަމުގ ައި ވ ާ ކ ުއ ްފާރުނ ްގ ެ‬ ‫ދޫތ ަކުނ ް އެކަންޏ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ޚ ުދ ު މުސްލި މުންކަމ ަށ ް‬ ‫ސ‬ ‫ދ ަޢ ުވ ާކުރ ާ ބ ައ ެއ ް މުނ ާފި ޤުނ ްގ ެ ދޫތ ަކުނ ްވ ެ ް‬ ‫މ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި އ ަދ ު އ ެ ޖި ހ ާދ ު ކުރުމ ަ ީކ ކ ުށ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ުށ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެއ ަށ ް‬ ‫އެއ ަށ ް ތ ަމ ްރީ ނ ު ލި ިބގ ަތުމަކީވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫އެހީތ ެރި ވުމަކީވެސް‪ ،‬އެއ ަށ ް ހިތްވަރ ު ދި ނުމަކީވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ކ ުށ ެކ ެވ ެ‪ .‬ހ ައްޔަރ ު ކުރެވޭނ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު ދަންނަވަމ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ު އެބ ަ އ ެ‬ ‫ތ ަމ ްރީ ނުތ ައ ް ލި ިބގަންނަމ ެވ ެ‪ .‬ހ ައްޔަރ ު ކުރަންޏ ާ‬ ‫ހ ައްޔަރ ުކުރަނ ް އަންނ ާށ ެވ ެ‪ .‬ފާރަލަންޏ ާ ފާރަލ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ސސުވ ެ ް‬ ‫ސ ރި ކ ޯރޑ ް ކުރ ާށ ެވ ެ‪ .‬ޖ ާ ޫ‬ ‫ފޯނ ުކ ޯލުތ ައ ްވ ެ ް‬ ‫ކުރ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ަޅުގ ަނޑ ު އެކ ަނި ކަވ ަރ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ކަމ ަކ ު ނ ުދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑެކ ޭ‬ ‫އ ެއްފަދ ައި ނ ް ދ ުނި ޔޭގ ައި ދި ރި އުޅ ޭ ‪ 1.97‬ބިލި އަނ ް‬

‫ސ ނި މި ދި ޔ ަ ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ު އ ެ‬ ‫މުސްލި މުނ ްވ ެ ް‬ ‫ޓްރ ެއި ނި ނ ްގ ލި ިބގ ަތ ެވ ެ‪ .‬އާދ ޭހ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މުންނަށ ް‬ ‫ފަރ ުޟު ކުރ ެވުނ ު ރޯދ ަ ހިފި އ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ޖި ހ ާދ ުގ ެ‬ ‫ތ ަމ ްރީ ނ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޓްރ ެއި ނި ނ ްގ އ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޖި ހ ާދ ާއި ރޯދ ަ‬ ‫ގ ުޅ ެނީ ކިހާވަރަކ ަށްކަނ ް އ ެނގި ލ ައ ްވ ާތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ތި ބ ާ ރޯދައ ަށ ް ހުންނަނީ ހަމ ައެކ ަނި‬ ‫ﷲއ ަށ ް ޓަކ ައި ނި ޔ ަތ ް ޚ ާލި ޞް ކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ތި ބ ާ އެންމ ެ‬ ‫މި ީއ ޖި ހ ާދ ުގ ެ މ ައި ދާނުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫މުޙިއ ްމުކަމ ެއްދީގެނ ް ދަސްކުރަންޖެހ ޭ ކަންތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ުޖާހިދުނ ް ކުރ ާ ޖި ހާދ ަ ީކ ބަޔ ަކ ު ދ ެކ ެ އަންނަ‬ ‫ރ ުޅި ޔ ަކުނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ވ ާ ފ ޫއ ްސަ ކުނ ް ކުރ ާ ޖި ހާދ ެއ ް‬ ‫ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ބިމ ުގ ެ އ ެދ ުމުގ ައި ނުވަތ ަ ތ ެލ ުގ ެ ބޭނ ުމުގ ައި‬ ‫ސއަކ ަށ ް މ ަޤާމަކ ަށ ް‬ ‫ސ ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ފ ައި ާ‬ ‫ކުރާކަމ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އެބ ޭފ ުޅުނ ް‬ ‫ވ ެރި ކަމަކ ަށ ް ކުރ ާ ކަމ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޖި ހ ާދ ުކުރައްވ ަނީ ހަމ ައެކ ަނި ﷲ ގ ެ ކ ަލި މ ަފ ުޅ ު‬ ‫މ ަތި ވ ެރި ކުރުމ ަށ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ައެކ ަނި އެކ ަލ ާނގެއ ަށ ް‬ ‫ޚ ާލި ޞް ވ ެ ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬ތި ބ ާ ދ ުވ ާލ ު ކ ެއ ުމ ާއި އެފަދ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ޙ ަލ ާލްކަންކަނ ް ދޫކ ޮށްލ ައި ގެނ ް ހުންނަންޖ ެހ ެނީ ވ ެ ް‬ ‫ﷲ ގ ެ ވ ަޖްހ ަފ ުޅުއަދ ައި ގެންނ ެވ ެ‪ .‬ތި ބ ާ ހ ުރީ‬ ‫ރޯދައ ަށްކަނ ް ނުވަތ ަ ނޫންކަނ ް ﷲ ސުބ ުޙާނަހ ޫ‬ ‫ވަތ ަޢ ާލ ާ ނޫނ ް އ ެހެނ ް ފަރާތަކ ަށ ް ނޭނގޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ 30 ،‬ދުވ ަހ ު މުސްލި މުނ ް އ ެ ހިފި‬ ‫ރޯދައ ަ ީކ މި ކަމ ަށ ް ލި ިބގ ަތ ް ތ ަމ ްރީ ނ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރޯދ ަވ ެރި ޔ ާ ފަދ ައި ނ ް‪ ،‬ޖި ހ ާދ ުގ ެ މ ައި ދާނަށ ް‬ ‫ސ ވަރަށ ް ގި ނަ‬ ‫ނ ުކުންނަ މ ުޖާހިދުންނަށ ްވ ެ ް‬ ‫ޙ ަލ ާލުކަންތ ައްތ ަކ ެއ ް ޤުރ ުބާނ ް ކ ޮށްލަނ ް ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ުނި ޔ ޭގ ެ ބ ައ ެއ ް އ ުފާތ ައ ް ދޫކ ޮށްލަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ކަމ ަށ ް އެންމ ެ ރަނގަޅ ަށ ް ތ ައ ްޔާރ ުވެވ ޭނީ‬ ‫ރޯދ ަ ިހފަނ ް ީވ އެންމ ެ ފ ުރި ހަމ ަ ގ ޮތުގ ައި ރޯދ ަ‬

‫ިހފ ައި ގެނ ެވ ެ‪ .‬ދ ުވ ާލ ުގ ެ ވ ަޤ ުތ ު ކ ެއި ނ ް ބ ުއި މ ާއި‬ ‫އ ަނބިފި ރި ވަންތަކ ަމ ުގ ެ ގ ުޅ ުމުނ ް ދުރ ުހ ެލި ވ ެ‬ ‫ހުރ ުމުގ ައި ކ ެތ ްތ ެރި ވާނ ް ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ މި ފަދ ަ‬ ‫އ ެދުންތ ައ ް ކޮނ ްޓ ްރ ޯލ ްކުރުމ ަށ ް ކުރެވ ޭ ކިހ ާ މ ޮޅ ު‬ ‫ތ ަމ ްރީ ނ ެއ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ ހަމ ައެފަދ ައި ނ ް‪ ،‬ރޯދ ަ‬ ‫މ ޮޅުކ ޮށ ްލުމ ަށްޓ ަކ ާ ބ ައ ެއ ް ކ ު ިޅވަރުތ ައ ް ދޫކ ޮށ ް‬ ‫އ ަޅުކަމ ަށ ް ހުސްވ ުމ ާއި ދ ުނި ޔ ޭގ ެ މ ަޖ ާލ ާއި އުފ ަލުގ ައި‬ ‫ވ ަޤ ުތުތ ައ ް ހޭދ ަކުރ ުމުނ ް ރޯދ ަވ ެރި ޔ ާ ދުރ ުހ ެލި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ޖި ހ ާދ ުގ ެ މ ައި ދާނަށ ް ނ ުކުންނަ މީހ ާ‬ ‫މި ީއވ ެ ް‬ ‫ދަސްކުރުނ ް މުޙިއ ްމ ު ފި ލާވ ަޅ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރޯދަމ ަހ ުގ ެ ރޯދ ަ ފ ުރި ހަމ ަ ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ހިފާމީހ ާ‪ ،‬ރޭއ ަޅުކ ަމުގ ައި ޘާބިތ ުވެވ ޭތ ޯ ބ ަލާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ މި ކުޑ ަކުޑ ަ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ސކިތްތ ަކުގ ައި ގި ނަ ބަޔ ަކ ު ތަރާވީޙ ް ނަމ ާދ ާއި‬ ‫މި ް‬ ‫އ ެހ ެނި ހެނ ް ރޭ އ ަޅުކަންތ ައ ް ކުރ ުމުގ ައި އ ެ ިކ‬ ‫ސދ ާ ސަ ފުތ ަކުގ ައި‬ ‫އި މ ާމުނ ްގ ެ ފަހ ަތުގ ައި ސާދ ާ ީ‬ ‫ސ ޖި ހ ާދ ުގ ެ މ ައި ދާނުގ ައި‬ ‫ތި އ ްބ ެވި ތި އ ްބ ެވުނ ް ވ ެ ް‬ ‫ޘާބިތ ުވ ެ ތި ބުމ ަށ ް އެހީވެދީފާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އި މ ާމ ާގ ެ‬ ‫ﷲއ ަކްބަރ ާއ ެކ ު ޙަރަކާތަކ ަށ ް ފ ަހ ު ޙަރަކ ާތ ެއ ް‬ ‫ކުރަމުނ ް ދި ޔ ަ ދި ޔ ުމުނ ް އ ަ ީމރަށ ް ިކޔަމަނ ްވ ުމ ާއި‬ ‫އޯޑ ަ ރަށ ް ތ ަބ ާވ ުމ ުގ ެ އާދ ަ ހަރ ުލ ެއ ްވުމ ަށ ް‬ ‫ސ އ ެއ ް‬ ‫ސކިތ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫އެހީވެދ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކޮންމ ެ މި ް‬ ‫އި މާމ ެއ ްގ ެ ފަހ ަތުގ ައި އެންމެނ ް ކ ުރި ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ‬ ‫ނަމ ާދުނ ް މުސްލި މުނ ްގ ެ އ ެއްބ ައި ވަންތަކ ަމ ާއި‬ ‫ބާރ ުވ ެރި ކަނ ް ދ ައ ްކާލ ަދި ނ ެވ ެ‪ .‬އެކ ަމުނ ް‬ ‫ބ ައި ބ ައި ވެފ ައި ވ ާ އި ސްލ ާ ީމ އ ުއްމ ަތ ް އެކ ަތި ގ ަނޑަކ ަށ ް‬ ‫ސގްނަލްތ ަކ ެއ ް ލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ާދ ުގ ެ‬ ‫ވާނެކ ަމ ުގ ެ ި‬ ‫ސަ ފުތ ަކުގ ައި ‪ ،‬ފ ަޔ ާއި ފ ައި ކ ޮނޑ ާއި ކ ޮނޑ ު‬ ‫ޖެހޭނ ެހެނ ް ތި ބ ޭ ތި ބުމަކީ‪ ،‬އ ުއްމ ަތ ުގ ެ‬ ‫‪36‬‬


‫ނދޯ‪....‬‬ ‫”އަހަރެ ް‬ ‫ނއަށް ގުޅާގުޅާދޯ‪...‬‬ ‫އޭ ަ‬ ‫ނކު ިރދޯ‪“.....‬‬ ‫ްސވ ެސް ު‬ ‫އާނ ާ‬ ‫ާސމ ް‬ ‫ރ ީމޒ ް ިބން ޤ ި‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޢަ ީލ ަ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު ތަންކ ޮޅ ެއ ްކުޑ ައި ރ ުދި ޔ ަ‬ ‫ސ އ ެއ ްދުވަހ ަކ ު‬ ‫ުޝނ ްކ ުލ ާހ ުގ ެ ދި ވ ެ ިހ މުދ ައ ްރި ް‬ ‫ޓި އ ަ‬ ‫ދި ވ ެ ިހ ބ ަހ ުގ ެ މ ުއ ްސަ ނދި ކ ަމ ާއި އ ަދި‬ ‫ރީ ތި ކ ަމ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް ވަރަށ ް ވާހަކަދ ެއްކިއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެދުވ ަހ ު އޭނ ާބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ވާހަކަދ ައްކ ަމުނ ްގެނ ްދ ާ މި ބަހ ަ ީކ ވަރަށ ްވ ެ ް‬ ‫މ ުއ ްސަ ނދި ބ ަހ ެއ ް‪ ،‬އ ަދި އ ެހާމ ެ ރީ ތި ބ ަހ ެއ ް‪،‬‬ ‫ތި ކ ުދި ންނަށ ް އ ެނގޭތ ަ އަހަރެމެންނަ ީކ ބ ަހ ުގ ެ‬ ‫ސ މ ުއ ްސަ ނދި‬ ‫ގ ޮތުނ ް އެމ ެރި ކާއ ަށ ްވުރ ެވ ެ ް‬ ‫ސ ވާހަކަދ ައްކ ަމުންދ ަނީ‬ ‫ބ ައ ެއްކަނ ް‪ ،‬އެމ ެރި ކާމީހުނ ްވ ެ ް‬ ‫ޭސބ ަހުނ ް‪ ،‬އެބަހ ަ ީކ ވަރަށ ްގި ނަ‬ ‫އި ނގި ރ ި‬ ‫ޤ ައ ުމުތ ަކ ެއްގ ައި ބޭނުނ ްކުރ ާ ބ ަހ ެއ ް‪ ،‬އެކަމ ަކ ު‬ ‫އަހަރެމެނ ްގ ެ ބ ަހުނ ް ވާހަކަދ ައ ްކ ާ އ ެހެނ ް‬ ‫ޤ ައުމ ެއްނޯންނާނ ެ‪ ،‬މި ބ ަހުނ ް ވާހަކަދ ައ ްކ ާނީ‬ ‫ސ ވަރަށ ް‬ ‫އަހަރެމެނ ް ދި ވ ެ ިހނ ްއެކ ަނި “ މުދ ައ ްރި ް‬ ‫ފ ަޚުރ ުވ ެރި ކ ަމ ާއ ެ ިކ ދ ައްކ ަމުނ ްދި ޔ ަ ވާހަކައ ަށ ް‬ ‫ސ މުދ ައ ްރި ސްގ ެ‬ ‫އ ެއ ްވެސްކ ުއްޖ ަކ ު އ ެއްޗ ެއްނ ުބުނަނީ ް‬ ‫ވާހަކައ ަށ ް އި ތުރަށ ް ބާރ ުލާފ ައި ދި ވ ެ ިހބ ަހ ުގ ެ‬ ‫މ ޮޅުކ ަމ ާއި މ ަތި ވ ެރި ކ ަމ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ވަރަށ ްގި ނަ‬ ‫ވާހަކަތ ައ ް ދ ައ ްކ ާ ނި ނ ްމާލ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި އ ަދ ު މި ީއ އ ޭގ ެ ‪ 19‬ވަރަކ ަށ ް‬ ‫ސ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެތެރޭގ ައި‬ ‫އަހަރުފ ަހ ެވ ެ‪ .‬މި އ ަދ ުވ ެ ް‬ ‫ސ އޭރ ު‬ ‫މި އ ޮ ީތ ހަމ ަ އ ެ ދި ވ ެ ިހބ ަހ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ވާހަކަދ ައްކ ަމުނ ްދި ޔ ަ ގ ޮތ ާއި މި ހާރ ު ގި ނަ ބަޔ ަކ ު‬ ‫ވާހަކަދ ައްކ ަމުނ ްދ ާ ގ ޮތ ާއި ވަރަށ ް ތ ަފ ާތުކަމ ެއ ް‬ ‫އެބ ަހ ުއްޓ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބަހ ަ ީކ އ ޭގ ެ އ ަހ ުލ ުވ ެރި ނ ް‬ ‫ދުވ ަހ ެއ ްދުވަހަކ ަށ ް ތަރައްޤީކުރަމުނ ްދ ާ އ ެއްޗ ެއްކަނ ް‬

‫ސ‬ ‫ސބ ަ ް‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު ޤ ަބ ޫލ ު ކުރަމ ެވ ެ‪ .‬އ ައ ު ބ ަ ް‬ ‫ސ އ ުވި ގެނ ްދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސބ ަ ް‬ ‫އަންނަވަރަކ ަށ ް ބ ާ ބ ަ ް‬ ‫އ ޭގ ެ އި ތުރުނ ް ޒ ަމ ާނީ ކ ުދި ނ ްގ ެ ކ ައި ރީ ގ ައި‬ ‫އ ަމި އްލ ަ ބަހ ަ ީކ މ ާ ކ ަމ ުދ ާ އ ެއްޗ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ އާދ ަ‬ ‫ވަރަށ ްގި ނަ ޤ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ ޒ ުވާނުނ ްގ ެ ތެރޭގ ައި ވ ަނީ‬ ‫އަށަގަނެފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް‬ ‫ކޮންމެއަކ ަ ް‬ ‫މީހުނ ް މި އ ަދ ު ވާހަކަދ ައްކ ަމުނ ްގެނ ްދ ާއި ރ ު ކ ުރި ނ ް‬ ‫ބޭނުނ ް ނ ުކުރ ާ ލ ަފ ްޒ ެއ ް ވަރަށ ްގި ނައި ނ ް ތ ަކުރާރުކ ޮށ ް‬ ‫ިކޔ ަމުންދ ެއ ެވ ެ‪ .‬ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް ދެބ ަހުނ ް އ ެއްބ ަހ ު‬ ‫އެލ ަފ ްޒ ު ިކޔ ަމުންދ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ”ދ ޯ“ މި ލ ަފްޒ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ދ ޯ“ މި ލ ަފ ްޒ ު ބޭނުނ ްކުރަންޖެހޭކަމ ަށ ް އ ަޅުގ ަނޑ ަށ ް‬ ‫ދަސްވެފ ައި އ ޮ ީތ ދ ެ ީމހ ަކ ު އ ެއްތަނ ެއްގ ައި ތި ބ ެ‬ ‫ާޞރުގ ައި ކަމ ެއ ް ހިނގ ުމުނ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ދެމީހ ެއ ްގ ެ ޙ ި‬ ‫އެކަނ ް ފ ަހުނ ް ބ ަޔާނ ް ކުރ ާއި ރ ު ތި މ ާގ ެ ވާހަކ ަ‬ ‫ގަދަކ ޮށ ް ޙ ުއްޖ ަތ ް ޤ ާއި މ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ް އަނ ެކ ާގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ހ ެ ިކބ ަހ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުނ ް އެހ ޭ ލ ަފ ްޒ ެއްކަމ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ ބޭނުނ ް ކުރ ެވ ެމުނ ް މި ދ ަނީ މި އ ާއި‬ ‫މި އ ަދ ު މި ބ ަ ް‬ ‫ސނ ްގ ާ‬ ‫މ ުޅި ނ ް ޚިލާފ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކިއ ެއްތ ަ ބ ޮޑ ު ި‬ ‫އ ޮޅ ުވ ާލުމ ެއ ް ިހންގ ައި ކަމ ަކުނ ް ނުވަތ ަ ބަހ ަކުނ ް‬ ‫ވ ައްކަނ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ފޮރ ުވި ފ ައި ވ ާ ނި ޔ ަތ ެއްގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި މި ީއ ނޭނގި ގެނ ް ކުރެވ ޭ ކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ‬ ‫ގަސްތުގ ައި ިހންގ ޭ ޖ ަރީ މ ާއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސލަކ ަށ ް‪ :‬އަހަރެނ ްދ ޯ އޭނައ ަށ ް‬ ‫މި ާ‬ ‫ސ ނ ުކ ުރި ދ ޯ‪ ،‬ދެނ ް ީވގޮތަކީދ ޯ‬ ‫ގ ުޅ ާގ ުޅ ާދ ޯ އާންސާވ ެ ް‬ ‫އޭނަގ ެ ޚަބަރ ެއްނ ުވ ެގެނ ްދ ޯ އަހަރެނ ް ހަމ ަ‬

‫ސ‬ ‫ސވީދ ޯ‪......‬މި ހެންގ ޮ ް‬ ‫ހ ަދާނެގ ޮތ ެއ ް ނޭނގި ގެނ ްދ ޯ ހ ާ ް‬ ‫އެތ ައ ް ދ ޯ އ ެއ ް އެންމ ެ ޖ ުމްލ ައ ެއްގ ައި ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ީއ ދި ވ ެ ިހބަހ ަށ ް ބަޔ ަކ ު ދ ެމުނ ް ގެނ ްދ ާ ވަރަށ ް ބ ޮޑ ު‬ ‫ގ ެއ ްލުމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ސަ ބަބ ަ ީކ ބަހ ަ ީކ އޭގ ައި މާނަތ ަކ ެއ ް‬ ‫ސ‬ ‫އ ެކ ުލ ެވި ގެނ ްވ ާ އ ެއްޗ ެއްކ ަމުނ ް ކޮންމ ެ ބ ަހ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ބޭނުނ ްކުރަންޖެހ ޭނީ އެބ ަހ ެއ ް‬ ‫އ ަދި ލ ަފްޒ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނުވަތ ަ އެލ ަފްޒ ެއ ް ބޭނުނ ްކުރަންޖެހ ޭ މުނ ާސަ ބ ު‬ ‫ތ ާނގ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނ ޫނީ އެލ ަފ ްޒ ު ވ ެގެނ ްދ ާނީ‬ ‫ހަމަނުޖެހ ޭ ލ ަފްޒަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ރަށްޓ ެއ ްސަ ކ ު އ ަޅުގ ަނޑ ު‬ ‫ކ ައި ރީ ގ ައި މި އ ަދ ު ބުންޏ ެވ ެ‪ ” .‬އަހަރެމެނ ް‬ ‫ކުނ ްފ ުނީ ގ ައި އަލ ަށ ް ވ ަ ީޒ ފާއ ަށ ް ވ ައ ްދ ާ ކ ުދި ންނ ާ‬ ‫އި ންޓ ަރވި އ ު ކުރ ާއި ރ ު އި ންޓ ަރވި އުގ ައި ދ ޯ‬ ‫ބޭނުނ ްކުރ ާ ކ ުދި ނ ް އަހަރެނ ް ފ ޭލްކ ޮށްލަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެހ ެނީ އ ެ ީއ ތ ާކުނ ްތ ާކ ު ނުޖެހ ޭ ޒި ނ ްމ ާ ނުނަގ ާ‬ ‫މަކަރ ު ހ ަދާނ ެ މީހ ެއްކަނ ް އޭނ ާގ ެ އ ެ ” ދ ޯ“ އި ނ ް‬ ‫ދޭހ ަވާތީއ ެވ ެ‪” ...‬‬ ‫ނި ނ ްމާލ ަމުނ ް އ ަޅުގ ަނޑ ު ދަންނަވ ާނީ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ބަހ ަށ ް މި އ ަދ ު އ ައި ސްގެނ ް މި އުޅ ޭ‬ ‫”ދ ޯ“ އ ާ ދ ޭތެރޭ ސަ މ ާލ ުވުމ ަ ީކ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ‬ ‫ސ ކުރަންޖެހޭނޭ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް ހަމ ަ ކޮންމ ެ ީމހ ަކ ުވ ެ ް‬ ‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ތި މ ާގ ެ ދި ރި އ ުޅ ުމުގ ައި ލި ބިދާނ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ގ ެއ ްލުމަކ ަށ ް ސަ މ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ްވ ެ ް‬ ‫ުޝޔާރ ުވާންޖެހ ޭ ބ ަހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ި‬

‫‪31‬‬


‫ށވެ‪.‬‬ ‫ނ ެ‬ ‫ނ ާ‬ ‫ނ ިލބޭތާ ލިބި ގަ ް‬ ‫ިމކަ ް‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬މުޙައްމަދ ު އަޙްމަދ ު )މޯޑ ް(‬ ‫އ ަމި އްލ ަ ނަފްސުގ ެ ހިފ ެހ ެއ ްޓުނ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ނ ެތ ް މީހުނ ް އުޅ ޭ ކޮންމ ެ މ ުޖުތަމ ަޢުއ ަކުނ ްވ ެ ް‬ ‫ވި ޔާނ ުދ ާ މީހުންނަށ ް ފ ައި ދ ާވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމަނުޖ ެހ ުމ ާއި މާރ ާމ ާރީ އ ާއި ‪،‬‬ ‫މަސްތ ުވާތ ަކ ެއްޗ ަށ ް އ ަޅ ުދާސްތ ުވ ުމ ާއި ‪ ،‬ޖ ުވ ާގ ެ‬ ‫އ ުޞޫ ލުތަކ ަށ ް ފެތ ޭ ކ ުޅި ވަރުތ ައ ް ކ ުޅ ުމ ާއި ‪ ،‬ޒ ަވ ާ ީޖ‬ ‫ބޭވ ަފ ާތ ެރި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬ޒި ނޭކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ވ ައްކަނ ްކުރުނ ް‬ ‫ފަދ ަ ކަންކަމ ަ ީކ ހިފ ެހ ެއ ްޓުނ ްތ ެރި ކަމ ެއްނ ެތ ް‬ ‫ސނ ާގ ެ‬ ‫ޝއި ތ ާނީ އ ެދުންތ ަކ ުގ ެ ނަތި ޖ ާއ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ް ާ‬ ‫ަ‬ ‫ސގ ައި މި ދެންނ ެވި އ ެދުންތ ައ ް ހިފ ެހ ެއ ްޓ ުމ ުގ ެ‬ ‫ނަފ ް ު‬ ‫ސނ ާ‬ ‫ކުޅ ަދާނަކަނ ް ގ ެއްލ ޭ ިހސާބުނ ް އ ެއި ނ ް ާ‬ ‫ޝއި ޠ ާނީ‬ ‫ޝއި ޠ ާނީ އ ެދުންތ ަކ ުގ ެ އަޅަކ ަށ ްވ ެއ ެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫ަ‬ ‫ސނ ާ‬ ‫ަސރަކ ަށ ްވ ުމުނ ް‪ ،‬އި ނ ް ާ‬ ‫އ ެދުންތ ަކ ުގ ެ އ ީ‬ ‫ސ ކުރ ެވ ެނީ އޭނ ާގ ެ އާރ ެއ ް އ ަދި‬ ‫ސ ް‬ ‫އ ަށ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ބާރ ެއްނ ެތްކ ަމ ާއި ‪ ،‬އ ަމި އްލ ަ ނަފ ްސަ ށ ް އެހީތ ެރި ވެވޭނ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ސ ޤާބިލްކަމ ެއ ް އ ަދި ފަރ ާތ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ެތްކަމ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ ހ ައ ްދުފަހަނަ އ ަޅާފ ައި ވ ާ‬ ‫ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައި އ ެދުންތ ަކުނ ް ހ ައްޔަރ ުވެފ ައި ވ ާ‬ ‫ސނ ާ ނަފްސާނީ ނ ެގި މ ަޑ ުވ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ަމި އްލައ ަށ ް‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ުސބ ާތްތަކ ަށ ް މީހ ާ‬ ‫މަރ ުވ ުމ ާއި ‪ ،‬ބ ަނގުރ ޫޓ ްވ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ީ‬ ‫ސބ ަށްދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ގ ޮތ ްހުސްވ ާ ިހ ާ‬ ‫ގ ެނބިގެންގ ޮ ް‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް މުސްލި މުންނަށ ް‬ ‫ޝއި ޠ ާނީ އ ެދުންތ ަކ ާއި ދެކޮޅ ަށ ް އ ަމި އްލ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ސނ ާގ ެ އަޅަކ ަށ ް‬ ‫ސ ިހފަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬އި ނ ް ާ‬ ‫ނަފ ް ް‬ ‫އ ެދުންތ ައ ް ހ ެދުމ ަށ ް ވަރަށ ް ފ ުރި ހަމ ަ ތ ަމ ްރީ ންތ ަކ ެއ ް‬ ‫ރަމ ަޟާ ންމ ަހ ު ލި އ ްބާދ ެއ ެވ ެ‪ .‬އާދ ެ‪ ،‬ރޯދ ައި ގ ެ އެންމ ެ‬ ‫ފ ުރި ހަމ ަ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރޯދަހިފ ާ ކޮންމ ެ‬

‫‪30‬‬

‫މުސްލި މަކ ަށ ް މި ދެންނ ެވި ހިފ ެހ ެއ ްޓުނ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫ސ އި ރާދ ަކުރައ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ަ ޔ ަ ީޤނުނ ްވ ެ ް‬ ‫ރ ުޅި އ ާއި ‪ ،‬ޙ ަސަ ދ ަވ ެރި ކ ަމ ާއި ނޭއ ްގ ާނީ ކަންކ ަމ ާއި‬ ‫ދި ރި އ ުޅ ުމުގ ައި ދި މ ާވާނ ެ އެންމ ެހ ާ ޖ ަޒ ުބ ާ ީތ އ ަދި‬ ‫އި މ ްތި ޙ ާނީ ގޮންޖ ެހުންތ ަކ ާއި ކ ުރި މ ަތި ލ ުމ ުގ ެ ފ ުރި ހަމ ަ‬ ‫ޤާބިލްކ ަމ ާއި ކުޅ ަދާނަކަނ ް ލި ބޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝު ކުރ ުވ ެރި ވ ުމ ާއި ކ ެތ ްތ ެރި ވ ުމ ުގ ެ މ ާތ ް‬ ‫ސފ ަ ރޯދ ައި ނ ް ލި އ ްބާދ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދ ުނި ޔ ަ ީވ‬ ‫ި‬ ‫މ ުނި ފޫހިފި ލ ުވުންތ ަކުނ ް އ ެއްކިބ ާ ވ ުމުނ ް‬ ‫ޝު ކުރ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ެކ ު އ ަގުވަޒ ަނ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސފައަށަގަންނަވ ައ ެވ ެ‪ .‬ވ ަގ ުތުނ ް ޝު ކުރ ުވ ެރި ވ ާ‬ ‫ި‬ ‫ދ ުނި ޔ ެއ ެއްގ ައި އާދ ައި ގ ެ ހިތްހަމަޖ ެހ ުމުނ ް‬ ‫އ ެއްކިބ ާވުމ ަ ީކ ވަރަށ ް ދުޅ ަހެޔ ޮ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ުސބ ާތްތަކ ަށ ް‬ ‫ސކ ަމ ާއި މ ީ‬ ‫އެންމ ެހ ާ ހިތްނުތަނަވ ަ ް‬ ‫ސވ ަމުނ ްދ ާ އ ަގުވަޒ ަނ ްކުރުމ ަށ ް‬ ‫ކ ެތ ްތ ެރި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬ލ ަ ް‬ ‫ހިތ ްބުރަނ ުކުރުމ ަ ީކ ނަފްސްގ ެ ފ ޯދުނ ްތ ެރި ކަމ ަށ ް‬ ‫ވަރަށ ް މުޙިއ ްމ ު ނ ުކ ުތ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް މި މ ާތ ް‬ ‫މ ަހުގ ައި ކ ެތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއި އ ެކ ު ތ ަމ ްރީ ނ ް މި ވ ަނީ ‪،‬‬ ‫ސ އ ޮޅި ތަކ ަކ ާއި ކ ުރި ނ ް‬ ‫ޙ ަޔ ާތުގ ައި ދި މ ާވާނ ެ އެތ ައ ްހ ާ ް‬ ‫އި ނ ްޒ ާރ ުކުރުމ ެއްނ ެތި ވ ެދާނ ެ ލަސްވުންތަކ ަކުނ ް‬ ‫ކުރަންޖެހިދާނ ެ ހިތި އި ނ ްތި ޒ ާރުތަކަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހުގ ައި އަރ ާމ ު ނި ނ ްޖ ާއި ‪،‬‬ ‫ކ ެއުނ ްބ ުއި މ ާއި މ ުނި ފޫހިފި ލ ުވުނ ް ދޫކ ޮށ ް ﷲ‬ ‫ތ ަޢ ާލާއ ަށ ް އެކ ަނި ‪ ،‬އެކ ަލ ާނގ ެ އެނ ްގ ެ ީވތީވ ެ‬ ‫މި ވ ާ މ ަތި ވ ެރި ޤުރ ުބ ާނީ ތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ލި ބ ޭ‬ ‫އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ދުޅ ަހެޔޮކ ަމުނ ް އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ފޭރާނ ް އ ާވ ެ‬ ‫ވަރުގަދ ަވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ރ ޫޙ ާނީ އ ާރޯކ ަމ ާއި ތ ާޒާކ ަމުނ ް‬

‫ރ ޫޙ ް ޠ ާ ިހރ ު ކުރުވ ައ ެވ ެ‪ .‬ބުނެދޭނ ް ނޭނގ ޭ‬ ‫ހިތްހަމަޖ ެހ ުމ ާއި ‪ ،‬އާދ ަޔ ާ ޚިލ ާފ ު ފ ަސޭ ހ ަ‬ ‫ދި ރ ުއ ުޅުމ ަ ީކ އަޖ ައި ބ ެއްކަހަލ ަ ނި ޢުމ ަތ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ކޮންމ ެ‬ ‫ސތ ައ ް‬ ‫ސ ް‬ ‫ީމހ ަކ ުވެސް‪ ،‬ކ ުށްމ ަދ ު‪ ،‬އ ެދުންތ ަކ ާއި އި ޙ ް ާ‬ ‫ހިފ ެހ ެއ ްޓުނ ްތ ެރި ‪ ،‬އި ޙ ްތި ރ ާމ ާއި ‪ ،‬އ ަގުވަޒ ަނ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫މ ަތި ވ ެރި އ ަޙ ްލ ާޤ ާއި ‪ ،‬ޝު ކުރ ުކުރ ުމ ާއި‬ ‫ސފަތ ަކުނ ް ފ ުރި ގެނ ްވ ާ‪،‬‬ ‫ކ ެތ ްތ ެރި ކ ަމ ުގ ެ މ ާތ ް ި‬ ‫އ ެއްބ ައި ވަންތ ަ އ ެއްބ ައ ެއްވަންތ ަ‪ ،‬އ ުފ ާވ ެރި ‪،‬‬ ‫ގ ުޅުމ ަކުނ ް ގުޅިލާމ ެ ިހފ ައި ވ ާ މ ުޖުތަމ ަޢުއަކ ަށ ް‬ ‫ޝއ ްކ ެއްނ ެތްކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ަ‬ ‫ބޭނުނ ްވާނެކ ަ ީމ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ރަމ ަޟާ ންމ ަހުގ ައި އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް‬ ‫ސންނަތ ުގ ެ އުސޫލުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ޤުރ ުޢާނ ުގ ެ އ ަމުރުގ ައި ު‬ ‫މ ަ ީތ ފ ުރި ހަމ ަ ރޯދ ަ ނ ު ިހފޭނަމ ަ‪ ،‬އެކ ަމުގ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ހ ުރި މުޙިއ ްމުކަމ ެއ ް އ ަދި ފ ައި ދ ާއ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ުފެންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނ ުފެނ ުމުނ ް އ ޭގ ެ މާނައ ަ ީކ‬ ‫ފ ައި ދާތ ަކ ެއ ް ނ ެތުމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ތި މާއ ަށ ް‬ ‫އެވަރަށ ް މ ަސަ އްކ ަތްނ ުކުރ ެވުނ ު ކ ަމ ުގ ެ ޘާބިތ ު‬ ‫ހ ެއ ްކ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ާއްޖ ަވ ެރި ދި ރި އ ުޅުމ ެއ ް އ ުފ ާވ ެރި‬ ‫މ ުޖުތަމ ައ ެއްގ ައި ވ ޭތ ުކުރ ުމ ުގ ެ ތ ައުފީޤ ާއި‬ ‫ލ ައި ލ ަތ ުލ ް ޤ ަދ ުރި ވި ލޭރޭގ ެ މ ަތި ވ ެރި ރޭ‪ ،‬އަޅަމެނ ް‬ ‫އެންމ ެހ ާ މުސްލި މުންނަށ ް މި ންވަރުކ ޮށްދ ެއ ްވ ާ‪،‬‬ ‫ފާފ ަފ ުއ ްސަ ވ ާ ނަރަކ ައި ނ ް މ ުއ ްތި ކުރަށ ްވ ާނދ ޭވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި އަޅަމެނ ްގެކިބާގ ައި އި ބ ަ އި ލާހ ަށ ް‬ ‫ޝު ކުރ ުވ ެރި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ަޅުކ ަމުގ ައި ކ ެތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއި‬ ‫ސބިތ ުވުނ ް ދ ެއ ްވ ާށި ‪ .‬އ ާ ީމނ ް‬ ‫އ ެކ ު ާ‬


‫ބއްވަ ިއފި!‬ ‫ްސ ފޯރަމް ‪ާ 2011‬‬ ‫އަޤ ާ‬ ‫ޝޔާޒ ް‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޙ ަސަ ން ި‬

‫އ ޫ ުރމަސް ‪ :‬ހާ ަދ ުނ ަރއ ް ާކ އެއް ެޗކޭދޯ !‬

‫އޫރ ު މ ަހުގ ައި ހުންނަ ތ ަފ ާތ ު ‪ 11‬ވ ައްތަރ ުގ ެ ލ ޭބ ޯ ފ ަނި ތ ަކ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ސތ ަކުގ ައި ރި އްސުމ ާއި ‪ ،‬ލ ޭ މ ަދ ުވ ުމ ާއި ‪ ،‬ބޭރަށ ް ިހނ ްގ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ހ ުޅ ުހ ުޅ ާއި މ ަ ް‬ ‫ނަފްސާނީ ހާސްވުންތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހަޖ ަމ ުގ ެ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހިތ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް‬ ‫ފ ޭލި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬ހ ެދި ބ ޮޑ ުވުނ ް ހ ުއ ްޓ ުމ ާއި ‪ ،‬ކަރުފ ޮޅ ު ނ ެގ ުމ ާއި ‪ީ ،‬ޓ ީބ އ ާއި ހ ަށި ގ ަނޑ ު‬ ‫ވ ާ ވ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ުޅި ހ ަށި ގ ަނޑ ު ދުޅ ަވ ުމ ާއި ‪ ،‬ފ ުއ ްޕާމ ެއި ނ ް ލ ޭ އ ައ ުމ ާއި ‪ ،‬ފުރަމ ޭ‬ ‫ދުޅ ަވުނ ް ފަދ ަ ބ ަލި ތ ައްޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ިއޒް ާރ ީއލްގ ެ ަޖލު ަތކުގަ ިއ ‪ަ 20‬އ ަހ ަރށް ވު ެރ ގި ަނދުވަސް‬ ‫ވެފަ ިއވާ ފަލަސް ީޠ ުނގ ެ ‪ 299‬މުސް ިލމު ްނ ިތ ިބ ަކ ްނ‬ ‫ހާ ަމވެއްޖެ!‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އައިޝާ މުނާ‬ ‫މަސްޖި ދ ުލ ް އ ަޤ ްޞާ އ ާއި ފަލ ަޞް ީޠނ ުގ ެ މ ައ ްސަ ލ ަ އ ަށ ް‬ ‫ްޞކ ޮށ ްގެނ ް ރ ާއްޖޭގ ައި ”އ ަލްއ ަޤ ްޞާ ފޯރަމ ް ‪ “2011‬މި ނަމުގ ައި ‪23‬‬ ‫ޚ ާއ ަ‬ ‫އޯގަސްޓ ް ‪ 2011‬ދުވ ަހ ުގ ެ ރޭ ފޯރަމ ެއ ް ބ ާއްވ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޞ ފޯރަމ ަ ީކ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ މަރުކ ަޒ ްގ ެ ހ ޯލުގ ައި ކ ުރި އ ަށ ް ދި ޔ ަ މި ޚ ާއ ަ‬ ‫ސނަގ ައި ގެނ ް‬ ‫”ދި އި ސްލ ާމ ް“ އޮންލ ައި ނ ް ނ ޫހ ާއި ދި ވ ެ ިހ ޒ ުވާނުންކ ޮޅ ެއ ް އި ް‬ ‫ސ‬ ‫ްޞދ ަ ީކ މުސްލި މުނ ްގ ެ މުޤ ައްދ ަ ް‬ ‫ބ ޭއ ްވުނ ު ފޯރަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ފޯރަމ ްގ ެ މ ަޤ ަ‬ ‫ިބނ ާއ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ މަސްޖި ދ ުލ ް އ ަޤ ްޞާ އ ާއި އ ެތ ާނގ ެ ވަށ ައި ގެނ ްވ ާ‬ ‫ފަލ ަޞް ީތނ ުގ ެ ިބންތ ަކ ާއި ‪ ،‬ދ ުނި ޔ ޭގ ެ އ ެ ިކ ކަންކ ޮޅުތ ަކުގ ައި އ ަނި ޔ ާވ ެރި ކަނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ތަޙ ައްމ ަލ ު ކުރަމުނ ްދ ާ މުސްލި މ ް އ ަޚުންނ ާއި އ ުޚ ުތުނ ްގ ެ ޚަބަރުތ ައ ް ކޮންމ ެވ ެ ް‬ ‫ސ ީދ ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކަނ ް އި ތުރ ު‬ ‫ސފ ައ ެއްގ ައި ދި ވ ެ ިހ އި ސްލ ާ ީމ އ ުއްމަތ ަށ ް ގެނ ެ ް‬ ‫ި‬ ‫ކުރ ުވުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ފޯރަމ ް ފ ެށ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ް ފަލ ަޞް ީޠނ ު މުސްލި މުނ ްގ ެ ޙާލ ަތ ު‬ ‫ޭޝނ ެއ ް‬ ‫އ ަދި އި ޒ ްރާއީލ ްގ ެ އ ަނި ޔ ާވ ެރި ކަނ ް ދ ައ ްކުވ ައި ދ ޭ ވީޑި އ ޯ ޕްރ ެޒ ެންޓ ަ‬ ‫ދ ައ ްކާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފޯރަމްގ ައި ”ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓުނ ްގ ެ ފ ަލ ްސަ ފ ާ“ މި މ ައ ުޟޫ އ ަށ ް‬ ‫ވާހަކ ަފ ުޅުދ ެއ ްކ ެ ީވ ޑރ‪ .‬މ ައުރ ޫފ ް ޙ ުސަ އި ނ ްއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ”އ ަލްއ ަޤ ްޞާ “ މި‬ ‫ޝހީމ ް ޢ ަ ީލ ސަ ޢީދ ު އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ަ‬ ‫މ ައ ުޟޫ އ ަށ ް ވާހަކ ަފ ުޅ ު ދ ެއ ްކ ެ ީވ ަ‬ ‫މީގ ެ އި ތުރުނ ް ފޯރަމ ްގ ެ ބ ައި ވ ެރި ނ ްގ ެ ޝު ޢޫރުތ ައ ް ފ ާޅ ު ކުރުނ ް‬ ‫ޝހީމ ް‬ ‫ޝއި ޚ ް ަ‬ ‫އ ޮތ ެވ ެ‪ .‬ބ ައި ވ ެރި ނ ްގ ެ ސުވ ާލުތަކ ަށ ް ޑރ‪ .‬މ ައުރ ޫފ ް އ ާއި ަ‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬މި ފޯރަމ ް ނި ނ ްމ ާލާފ ައި ވ ަނީ ދ ުނި ޔ ޭގ ެ މ ަޝް ހޫރ ު ޤ ާރީ‬ ‫ާސގ ެ ދ ުޢ ާއ ެއ ްގ ެ ދި ވ ެ ިހ ބ ަހުނ ް ސަ ބްޓ ައި ޓ ަލ ް‬ ‫ަޝދ ު އ ަލްއ ަފ ީ‬ ‫ޝއި ޚ ް މި ޝާ ރީ ރ ީ‬ ‫ަ‬ ‫ޭޝނަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ވީޑި އ ޯ ޕްރެޒ ެންޓ ަ‬

‫ސ ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ ފަރ ާތުނ ް ނެރުނ ު ރި ޕޯޓ ަކުނ ް އި ޒ ްރާއީލ ްގ ެ‬ ‫ހ ަމ ާ ް‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ ‪299‬‬ ‫ސ ވެފ ައި ވ ާ ފަލ ަ ް‬ ‫ޖ ަލުތ ަކުގ ައި ‪ 20‬އަހަރަށ ް ވުރ ެ ގި ނަދުވ ަ ް‬ ‫މުސްލި މުނ ް ތި ިބކަނ ް ހާމ ަވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ މި ނި ސްޓ ްރީ އ ޮފ ް‬ ‫މި ރި ޕ ޯޓ ް ނެރެފ ައި ވ ަނީ ފަލ ަ ް‬ ‫ސ ރި ޕޯޓ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ައ ް‬ ‫ސޓ ެޓި ސްޓި ކ ް ް‬ ‫ސ އ ެފ ެއ ާޒ ުނ ް ނެރެފ ައި ވ ާ ް‬ ‫ޕ ްރި ޒ ަނަ ް‬ ‫ސއްރ ުކުރަމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ބ ައ ެއ ް މީޑި އާތ ަކުނ ް ދ ަނީ މި ކަނ ް ި‬ ‫ބ ަލާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ޝލުންނ ާ އ ެކ ު‪ ،‬ހ ައްޔަރުގ ައި ވ ާ‬ ‫ސރ ާއި ލ ްގ ެ އ ޮފި ަ‬ ‫ސ ޖ ަމާޢ ަތުނ ް ދ ަނީ އި ް‬ ‫ޙ ަމ ާ ް‬ ‫މީހުނ ް ދޫކ ޮށ ްލ ުމ ުގ ެ ވާހަކަދ ައްކަނ ް ތ ައ ްޔާރުވ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬މި ބ ައްދ ަލ ުވުނ ް‬ ‫ބ ާއްވަނ ް ހަމަޖ ެ ިހފ ައި ވ ަނީ މި ޞް ރ ުގ ެ ވ ެރި ރަށ ް ޤ ާ ިހރާގ ައ ެވ ެ‪ .‬ޙ ަމާސްގ ެ‬ ‫ޕ ޮލި ޓި ކ ަލ ް ބިއ ުރ ޯގ ެ ޗީފ ް ޚ ާލި ދ ު މި ޝާ ލ ް އ ާއި އޭނ ާގ ެ ވ ަފ ްދ ު ވ ަނީ މި ދި ޔ ަ‬ ‫އަނ ްގާރަ ދުވ ަހ ު މި ޞް ރ ުގ ެ ވ ަފ ުދ ާ އ ެކ ު ބ ައްދ ަލުކ ޮށ ް ވާހަކަދ ައ ްކާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ާއި އި ޒ ްރ ާއި ލ ްގ ެ ދެމ ެދުގ ައި ވާހަކ ަ‬ ‫މި ބ ައްދ ަލ ުވ ުމުގ ައި މި ޞް ރުންވ ަނީ ހ ަމ ާ ް‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ‬ ‫ސ އި ނ ް ‪ 2006‬އަހަރ ު ހ ައްޔަރުކ ޮށްފ ައި ވ ާ އި ޒ ްރާއީލ ްގ ެ ި‬ ‫ދ ައ ްކ ާ ހ ަމ ާ ް‬ ‫ސ ީޡނ ުގ ެ‬ ‫މީހ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ާ ޖި ލ ާދ ު ޝާ ލި ތ ު ދޫކ ޮށްލ ައި އ ޭގ ެ ބަދ ަލުގ ައި ފަލ ަ ް‬ ‫‪ 1000‬މީހުނ ް ދޫކ ޮށ ްލުމ ަށ ް މ ަޝް ވަރ ާކުރުމ ަށ ް ގ ޮވ ާލާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ ރި ޕ ޯޓުގ ައި އި ތުރަށ ް ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެ މ ަތި ނ ް އި ޒ ްރ ާއި ލ ްގ ެ‬ ‫ފަލ ަ ް‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ް ވާކަމ ަށ ާއި އ ޭގ ެތެރ ެއި ނ ް ‪219‬‬ ‫ޖ ަލުތ ަކުގ ައި ‪ 6000‬ފަލ ަ ް‬ ‫ސ ދ ަޢ ުވ ާ ކުރުމ ެއްނ ެތި ބ ައި ތި އ ްބާފ ައި ވ ާ މީހުނ ް ކަމ ަށ ާއި އ ަދި‬ ‫މީހުންނަ ީކ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ޖ ަލ ުގ ެ‬ ‫‪ 44‬މީހުންނަ ީކ އެމީހުނ ްގ ެ ޙ ަޔ ާތ ުގ ެ ‪ 20‬އަހަރަށ ް ވުރ ެ ގި ނަ ދުވ ަ ް‬ ‫ތ ޭރި ތ ަކ ުގ ެ ފުރަގ ަހުގ ައި ހޭދ ަ ކ ޮށްފ ައި ވ ާ މީހުނ ް ކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫މ ުސް ިލމުންގ ެ އާބާ ީދ ‪35‬‬ ‫ނ ިއރު ދ ު ިނޔޭގަ ިއ‬ ‫ނ އަހަރު އަން ަ‬ ‫‪ 2030‬ވަ ަ‬ ‫ޓަރ ގ ެ ިރ ިލ ިޖއަން އެންޑ ް‬ ‫ކަމަށް ިޕއ ު ިރސާ ޗް ސެ ން‬ ‫ެ‬ ‫ނ‬ ‫ާ‬ ‫ވ‬ ‫ު‬ ‫ރ‬ ‫ިއންސަ އ ް ަތ ިއތ ު‬ ‫ެވ ެ‪ި .‬މ ިދރާސާ ިއން ހާމ ަ ިވ‬ ‫ިދރާސާ އަކުން ދައްކަ ިއ ިފއ‬ ‫ރ‬ ‫ި‬ ‫ު‬ ‫ކ‬ ‫ޕަބް ިލކ ް ފ ޯ ަރމުން‬ ‫ނށް‬ ‫ގ ެ އާބާދީ‪ި 2.2 ،‬ބ ިލއަ ަ‬ ‫ހަރު ދ ު ިނޔޭގަ ިއ މ ުސް ިލމުން‬ ‫ނ އަ‬ ‫ގޮތުގައި‪ 2030 ،‬ވަ ަ‬ ‫ޔޭގަ ިއ ިތ ިބ ‪ި 1.6‬ބ ިލއަން‬ ‫ނ އަހަރު ދ ު ިނ‬ ‫ނެއެވ ެ‪ި .‬މ ީއ ‪ 2010‬ވަ ަ‬ ‫އަރާ‬ ‫ިއގ ެ ބޮޑ ު ކ ު ިރ އެރުމެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ަބލ ާ ިއރު ‪ި 35‬އންސަ އ ް ަތ‬ ‫މ ުސް ިލމުންނާ އަޅ ާ‬ ‫‪29‬‬

‫‪27‬‬


‫ރޖެކްޓެއ ް ފަ ަށ ިއ ިފ‬ ‫ރމްފުޅ ު ބޮޑ ު ކުރުމުގ ެ ޕ ް ޮ‬ ‫ޙަ ަ‬ ‫ިލޔުނީ‪ި :‬އބްރާ ީހމ ް މަބްރޫކ ް‬ ‫މ ައ ްކ ާގ ެ ހަރަމ ްފ ުޅ ު ބ ޮޑ ު ކުރ ުމ ުގ ެ ޕްރޮޖ ެކްޓ ެއ ް ‪ 19‬އޯގަސްޓ ް ‪ 2011‬ގ ައި‬ ‫ސަ އުދީގ ެ އ ަބ ްދ ުﷲ ރަސްގ ެފާނ ު ފ ައްޓ ަވާދ ެއްވ ައި ފި އ ެވ ެ‪ .‬މި ޕްރޮޖ ެކ ްޓ ްގ ެ ނަމ ަ ީކ‬ ‫ްޝނ ް“ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޕޭނ ަ‬ ‫“ ިކނ ްގ ް އ ަބ ްދ ުﷲ އ ެކ ް ް‬ ‫މި ޕްރޮޖ ެކ ްޓ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ‪ 400،000‬ސްކެއ ަރ ީމޓަރ ުގ ެ ސަ ރަހ ައްދ ެއ ް‬ ‫ހ ެދި ގެނ ްދާނ ެ ކަމ ަށ ާއި އ ަަދި އި ތުރ ު ‪ 2.1‬މި ލި އަނ ް މީހުންނަށ ް އ ެއްފަހަރ ާ އ ަޅުކަނ ް‬ ‫ކުރެވޭނ ެ ސަ ރަހ ައްދ ެއ ް ހ ެދި ގެނ ް ދާނެކަމ ަށ ް ޚަބަރުތ ައ ް ބުނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙަރަމ ްފ ުޅ ުގ ެ އަލ ަށ ް މި ބ ޮޑ ު ކުރެވ ޭ ސަ ރަހ ައ ްދ ު ހ ެދުމ ަށ ް ބޭނުނ ްކުރ ާނީ‬ ‫ސޓަމ ެއ ް ބ ެހ ެއްޓޭނ ެ‬ ‫ސ ް‬ ‫އެންމ ެ ފ ަހ ުގ ެ އ ާލ ާތްތ ައ ް ކަމ ަށ ާއި އ ަދި ސަ ލާމ ަ ީތ ި‬ ‫ސ އެތ ައ ް މި ލި އަނ ް މުސްލި މުންނ ެއ ް ދ ަނީ‬ ‫ކޮންމ ެ އަހަރ ުކ ުވ ެ ް‬ ‫ސ ް‬ ‫ކަމ ަށ ް ޚަބަރުތ ައ ް ބުނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެއި ތުރުނ ް ކ ުނި ނައ ްތ ާލ ުމ ުގ ެ ޒ ަމ ާނީ ި‬ ‫ސޓަމ ެއ ް ޙ ައ ްޖ ުވުމ ަށ ާއި ޢ ުމްރ ާވުމ ަށ ް މ ައ ްކާއ ަށ ް ދ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޖާގ ައި ގ ެ ދ ަތި ކަނ ް‬ ‫ގ ާއި މ ުކުރެވޭނެކަމ ަށ ް މުޙ ައްމ ަދ ު އ ަލ ް‪-‬ޚުޒ ައި މ ް ވި ދ ާޅ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެއ ަރ‬ ‫ސ މި ޕްރޮޖ ެކްޓ ޮގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ޖާގ ައި ގ ެ‬ ‫އަންނަނީ ކ ުރި މ ަތި ވ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ ބ ެހ ެއްޓޭނެކަމ ަށ ް އި ތުރަށ ް އެބ ޭފ ުޅ ާ ވި ދ ާޅ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ްވ ެ ް‬ ‫ކޮނ ްޑި ަ‬ ‫ސ ވަރ ެއ ްގ ެ ޙ ައ ްލ ެއ ް ލި ބިގެނ ްދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ަތި ކަމ ަށ ް ކޮންމ ެވ ެ ް‬

‫ކ ާ ިނވަ ަލކަށް ބާރުގަދަ ވަ ިއގ ެ ތޫފާނެއ ް އައިސް ‪4‬‬ ‫ީމހުން މަރުވ ެ ‪ީ 40‬މހުން ޒަޚަމްވެއްޖ ެ!‬

‫އެމ ެރި ކ ާގ ެ‬ ‫ސޓ ޭޓްގ ައި‬ ‫އި ނ ްޑި ޔާނ ާ ް‬ ‫ހޫނ ުމޫސުމ ުގ ެ މ ަޖ ާކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޙަރަކ ާތްތ ަކ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުނ ް‬ ‫ކ ުރި އ ަށ ްގެނ ްދި ޔ ަ ކ ާނި ވަލަކ ަށ ް‬ ‫‪ 13‬އޮގަސްޓ ް ‪ީ 2011‬ވ‬ ‫ހ ޮނި ިހރ ު ދުވ ަހ ު ބާރ ު ގަދ ަ‬ ‫ވ ައި ގ ެ ތ ޫފާނ ެއ ް އ ައ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް ‪ 4‬މީހުނ ް މަރ ުވ ެ‬

‫‪ 40‬މީހުނ ް ޒ ަޙ ަމ ްވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޚަބަރުފ ަތުރ ާ ފަރ ާތްތ ަކުނ ް ހާމ ަ ކުރ ާ ގ ޮތުގ ައި ޒ ަޙ ަމ ް ީވމީހުނ ްގ ެ ޢަދ ަދ ު‬ ‫‪ 40‬އި ނ ް މ ައްޗ ަށ ް އަރާނެކަމ ަށ ް ބ ެލ ެވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މަންޒ ަރ ު ދ ުށްމީހުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫އާރޮނ ް ނަމަކ ަށ ް ކިޔ ާ ީމހ ަކ ު ބ ުނި ގ ޮތުގ ައި “ ކ ުއ ްލި ޔަކ ަށ ް ވަރަށ ް ގަދަޔ ަށ ް‬ ‫ވ ައި ޖ ެހެނ ް ފ ެށި އ ަދި ކ ާނި ވ ަލްގ ައި ވ ާ ބ ައ ެއ ް ސްޓ ޯލްތ ަކ ާއި މި އ ުޒި ކ ް ކުޅ ޭ‬ ‫ސޓ ޭޖ ު ބިމ ާ ހަމ ަވ ެގެނ ް ދި ޔަތަނ ް ފެނުނ ު‪ .‬މީހުނ ް ިބރުނ ް ރ ޯ އ ަޑ ުފ ަށްގ ަނޑ ުނ ް‬ ‫ް‬ ‫ވ ަނީ މ ުޅި މާހ ައ ުލ ު ގ ުގ ުމ ާލާފ ަ‪ .‬އ ަދި ސަ ލާމ ަތުނ ް ތި ިބ މީހުނ ް އަވަސްވެގ ަ ީތ‬ ‫ސްޓ ޯލުތ ަކ ުގ ެ ދ ަށ ުވި މީހުނ ް ސަ ލާމ ަތ ް ކުރުމ ަށ ް‪“.‬‬ ‫ކޮންސެޓ ް ިހނ ްގ ުމުގ ައި ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ީވ އ ެލި ސަ ނ ް ހޫނުނ ް ބ ުނި‬ ‫ސ‬ ‫ސ ކ ަމުނ ް އެމީހުންނަށ ް އ ެ ީހ އަކ ަށ ް ވ ެ ް‬ ‫ގ ޮތުގ ައި މި ޠ ޫފާނ ް ހިނގި ލ ެއ ް އަވ ަ ް‬ ‫ސޓ ޭޖ ް ވ ެއ ްޓ ުނީ‬ ‫އެދެވޭވަރ ެއ ް ނ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬ދަގ ަނޑ ު ހ ޮޅި ނ ް ހަދ ައި ފ ައި ވ ާ އ ެ ބ ޮޑ ު ް‬ ‫އ ެއ ްވެފ ައި ވ ާ މީހުނ ްގ ެ ބޮލ ަށ ެވ ެ‪ .‬އެނ ާ އި ތުރަށ ް ކިޔ ާ ދި ނ ް ގ ޮތުގ ައި މި ކަނ ް‬ ‫ސ ދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހިނގ ުމ ުގ ެ ގ ަޑި އ ެއ ްގ ެ އި ރ ު ކ ުރި ނ ް އ ުޑ ުމ ަތި ސާފ ުވެފ ައި އ ަވި ވ ެ ް‬ ‫މި އ ުޒި ކ ް ޝޯ ފ ެށި ތަނ ާ ކ ުއ ްލި އަކ ަށ ް ތ ޫފާނ ް އަންނަނ ް ވ ެގެނ ް މ ުޅި އ ުޑ ުމ ަތި‬ ‫ކ ަޅ ުވ ެގެނ ް ދި ޔަކަމ ަށ ް އޭނ ާ ބުންޏ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ގ ަޑި ޔ ަކ ު ‪ 60-70‬މޭލ ަށ ް ވ ައި‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ހ ުސެ ިއން ސާ ިލމ ް‬ ‫ސ ބާރ ުވި ކަމ ަށ ް އޭނ ާ ބުންޏ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވެ ް‬ ‫‪28‬‬

‫ރ ީކ ޙަރާމ ް އެއްޗެއ ް“ –‬ ‫”ގޯލްޑަން ޗާން ަބޓަ ަ‬ ‫އިސް ލ ާ ިމކ ް އެފެއާޒ ު‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ހ ުސެ ިއން ހަ ީބބ ު‬ ‫ރ ާއްޖޭގ ައި ބޭނުނ ްކުރަމުނ ްދ ާ‬ ‫ގ ޯލ ްޑ ެނ ް ޗ ާރނ ް ބަޓ ަރއ ަ ީކ ހަރ ާމ ް‬ ‫އ ެއްޗ ެއްކަމ ަށ ް އި ސްލ ާމި ކ ް މި ނި ސްޓ ްރީ އި ނ ް‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ބާވ ަތ ުގ ެ ބަޓަރ ު ޙަރ ާމްކަމ ަށ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅި ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެގ ެ ޙަރ ާމ ް‬ ‫ޙ ަލ ާލުކ ަނޑައ ަޅ ާ ކ ޮމި ީޓގ ައި މ ަޝް ވަރ ާ‬ ‫ކުރުމ ަށ ް ފ ަހުގ ައި ކަމ ަށ ް އި ސްލ ާމި ކ ް މި ނި ސްޓ ްރީ އި ނ ް ހާމ ަކުރައްވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ބާވ ަތ ުގ ެ ބަޓަރ ު ހަރ ާމްކަމ ަށ ް ކ ަނޑ ައ ެ ީޅ ކޮމ ެ ީޓނ ް ބަލަންޖެހ ޭ ބ ެލުންތ ައ ް‬ ‫ބ ެލުމ ަށްފ ަހުގ ައި ކަމ ަށ ް އ ެމި ނި ސްޓ ްރީ އި ނ ް ބުނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޙަރ ާމ ް ޙ ަލ ާޅ ް ކ ޮމި ީޓގ ައި ިހމ ެނި ވަޑ ައި ގަންނަވ ަނީ‬ ‫މި ނި ސްޓ ްރީ އ ޮފ ް އި ސްލ ާމި ކ ް އ ެފ ެއ ާޒ ާއި މި ނި ސްޓ ްރީ އ ޮފ ް އި ކޮނޮމި ކ ް‬ ‫ސ ފ ްޑ ް އެނ ްޑ ް ޑ ްރަގ ް އ ޮތ ޯރި ޓީގ ެ ބ ޭފ ުޅުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޑި ވޮލ ޮޕްމަނ ްޓ ާއި މ ޯލ ްޑި ވ ް ް‬


‫” ަރއ ް ާޔ ްނ ގ ެ ޯރދަ“‬ ‫ރައ ްޔާނ ް އ ަ ީކ އ ުމުރުނ ް އެންމ ެ ‪5‬‬ ‫އަހަރ ުގ ެ ކުޑ ަ ކ ުއްޖ ެކ ެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔާނ ް ިކތ ަށްމ ެ‬ ‫ސ ރައ ްޔާނ ް ރޯދަހިފާހިތ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުޑ ަކ ުއްޖަކ ަ ް‬ ‫އ ެއ ްދުވަހ ަކ ު ރައ ްޔާނ ް ރޯދައ ަށ ް ހުރ ެ ސުކޫލ ަށ ް‬ ‫ސ އޮންނަ‬ ‫ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެދުވަހ ަ ީކ ޕީ‪ީ .‬އ ގ ަޑި ވ ެ ް‬ ‫ދުވ ަހ ެކ ެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔާނ ް އ ެދުވ ަހ ު ރޯދައ ަށ ް‬ ‫ސ‬ ‫ހ ުރި ކަނ ް ީޓޗަރަށ ް އ ެނގުނ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ ވަރުބ ަލި ކަމ ެއ ް ނ ެތި އ ެހެނ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ގ ަޑި ތ ަކ ުގ ެ ފި ލާވ ަޅުތ ައ ް އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ‬ ‫ރައ ްޔާނ ް ނި ނ ްމ ުމުނ ް ީޓޗަރ ު އެކ ަމ ާއި ވަރަށ ް‬ ‫ހ ައި ރާނ ްވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެންމ ެ ފ ަހުނ ް ޕީ‪ީ .‬އ ގ ަޑި ޖ ެހުނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ުރި ހ ާ ކ ުދި ނ ް ޕީ‪ީ .‬އ ގ ަޑި އ ަށ ް ކ ުލ ާހުނ ް ބޭރަށ ް‬ ‫ނ ުކ ުތ ެވ ެ‪ .‬ޕީ‪ީ .‬އ ގ ަ ީޑ ގ ައި ރައ ްޔާނ ް އ ަށ ް‬ ‫ވަރުބ ަލި ކ ަމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ގ ެއ ްލުމ ެއ ް ވ ެދާނެތީވ ެ‬ ‫ީޓޗަރ ު ރައ ްޔާނ ް ގ ާތ ު ބުންޏ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫”ޕީ‪ީ .‬އގ ައި ކ ުޅ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް ކޮންމ ެވ ެ ް‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ް ކާލ ަމ ާ ހ ެއްޔ ެވ ެ‪ .‬މަންމ ަ އ ައި‬ ‫ސ މި ތަނަކ ު ނ ެތ ެއްނުނ ް‪ .‬އެމީހުނަށ ް‬ ‫ބ ައްޕ ަވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ނޭނގ ޭ ގޮތ ަށ ް ކުޑަކ ޮށ ް ކ ައި ލި ޔ ަ ް‬ ‫ރަނގ ަޅ ުވާނ ެ‪ީ ‘‘.‬ޓޗަރ ު މި ހެނ ް ބުނ ުމުނ ް‬

‫ރައ ްޔާނ ް ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އ ަޅުގ ަނޑ ު ރޯދ ަ ިހފ ަނީ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ މަންމ ައ ާއި ބ ައްޕ ަ އަކ ަށ ް‬ ‫ނޫނ ް‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ު ރޯދ ަ ިހފ ަނީ މ ާތ ް ﷲ އ ަށ ް‪.‬‬ ‫ސ އަހަރުމެނ ް އެންމެނ ް‬ ‫އެކ ަލ ާނގ ެ އަބ ަދ ުވ ެ ް‬ ‫ކުރ ާ ކަންތ ައ ް ބ ައްލ ަވ ާ ވ ޮޑި ގެންވ ޭ‪ .‬ކ ައި ފި ނަމ ަ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު ކ ެތ ްތ ެރީ ނ ްގ ެ ތެރެއ ަކުނ ް ނ ުވާނ ެ!“‬ ‫ސތ ައ ް އ ަޑ ުއި ވ ުމުނ ް‬ ‫ރައ ްޔާނ ްގ ެ މި ބ ަ ް‬

‫ިލޔުނީ‪ :‬އައިޝާ ސަ ހ ޫ‬

‫ީޓޗަރ ުގ ެ ިހތ ަށ ް ވަރަށ ް އ ަސަ ރ ު ކުރ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް ޤ ަބ ޫލުކ ޮށ ް ރައ ްޔާނ ް‬ ‫ފަދ ައި ނ ް ކ ެތ ްތ ެރި މުސްލި މަކ ަށ ް ވުމ ަށ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރަނ ް ފ ެށި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ކ ޮއްކޮމެންނޭ! ކ ޮއްކޮމެނ ްވ ެ ް‬ ‫ސއ ަހ ާ ކ ުއްޖަކ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔާނ ް ފަދ ައި ނ ް ބ ަ ް‬ ‫ވ ާށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ފެން ަތ ިށ އެއ ް ނޭވ ާ ިއން ހ ުސް ކޮށްނުލާށެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ފެންބ ޯ ަތއްޓަށް ނޭވާނުލާށެވ ެ‪.‬‬ ‫ރ ިއގަތުމުގ ެ ަބދަލުގަ ިއ މަޑުމ ަ ިއ ިތ ިރކަމާއެކ ު‬ ‫އަހަރެމެންގ ެ ީދން އަ ަބދުވ ެސް ބާރުއަޅަ ީނ ކޮންމ ެ ކަމެއ ް ކުރުމުގަ ިއވ ެސް އަވަސް އަ ަ‬ ‫ހަމަޖ ެ ިހގެން ކަން ަތއ ް ަތއ ް ކުރުމަށެވ ެ‪ .‬އެހެން ީވމ ާ ފެންބ ު ިއމުގަ ިއވ ެސް ީރ ިތ އާދައަ ީކ އެއ ް ނޭވ ާ ިއން ފެން ަތ ިށ ހ ުސް ކޮށްލުމުގ ެ ަބދަލުގަ ިއ‬ ‫ރށް ަބހަ ަލ ިއގެން ހަމަޖ ެ ިހގެން ފެން ަތ ިށ ބޯލުމެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ފެންބ ޯ ިއރު ފެންބ ޯ ަތއްޓަށް ނޭވާލ ު ީމ ވ ެސް އެދ ެ ިވގެންވ ާ ކަމެއ ް‬ ‫ިތން ކޯވަ ަ‬ ‫ރއްވާފަ ިއވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ނޫނެވ ެ‪ .‬އަހަރެމެންގ ެ ލޮބުވ ެ ިތ ރަސޫ ލ ު ﷲ ޞަ އްލަﷲ ޢަ ަލ ިއ ިހވަސަ އ ް ަލމ ް ޙ ަ ީދޘްކ ު ަ‬ ‫”ޖަމަލ ު ފެންބޮ ިއ އުޅ ޭ ފަދަ ިއން އެއްފަހަރުން ިތ ަޔ ަބ ިއ ީމހުން އެއްޗ ެ ިތ ބޮ ިއ ނޫޅޭށެވ ެ‪ .‬އެއ ާ ިޚލާފަށް ިތ ަޔ ަބ ިއ ީމހުން‬ ‫ނމ ަ ބިސް ިމ ިކޔާށެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ބޮ ިއ‬ ‫ދެފަހަރުން ނުވަ ަތ ިތން ފަހަރުމ ަ ީތން ބޮ ިއއުޅޭށެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ިތ ަޔ ަބ ިއ ީމހުން އެއްޗެއ ް ބޮ ީނ ކަމުގަ ިއވަ ީނ ަ‬ ‫ﱠ‬ ‫ނމ ަ ﹾ‬ ‫ﷲ ިކ ަޔއި( ﷲ އަށް ޙަމްދުކުރާށެވ ެ‪“.‬‬ ‫ިނ ިމއްޖ ެ ކަމުގަ ިއ ވަ ީނ ަ‬ ‫)ﺍﳊﹶ ﹾﻤ ﹸﺪ ﹺ ﹺ‬ ‫ނގާފަ ިއވ ާ ިލޔުން ކޮޅެކެވ ެ‪(.‬‬ ‫) ިމ ީއ ”ކ ެ ިއން ބ ު ިއމުގ ެ އަދަބ ު“ ިމ ފޮތުން ަ‬

‫ނ ޢަދަދުގ ެ ކުޑަކ ު ިދންގ ެ ޞަ ފްޙާގަ ިއ ” ަލ ިއ ަލތުލް ޤަދ ް ިރ ިވލޭރޭގ ެ މާތްކަން ‪ 1000‬ރެއަށްވުރ ެ މާތްވެގެންވެއެވ ެ‪ި “.‬މހެން‬ ‫ލޙ ު‪ި :‬ދއިސް ލާމ ް ‪ 3‬ވަ ަ‬ ‫ކު ެށއްގ ެ އިސް ާ‬ ‫ރށްވުރ ެ މާތްވެގެންވެއެވ ެ‪ި “.‬މހެންނެވ ެ‪.‬‬ ‫ިލޔ ެ ިވފަ ިއވަ ީނ ިލޔުމުގ ެ ކ ު ަށކުންނެވ ެ‪ .‬ރަނގަޅ ު ގ ޮ ަތ ީކ ” ަލ ިއ ަލތުލް ޤަދ ް ިރ ިވލޭރޭގ ެ މާތްކަން ‪ 1000‬މައ ްސަ ަ‬ ‫‪27‬‬


‫ަތއްޔާރުކުރީ‪ :‬ޢާއިޝަ ތ ު ިޒފާފ ް‬

‫‪26‬‬


‫ިލޔުނީ‪ :‬ޙ ުސަ ިއން ޝަ ީޤފ ް ިއހ ްސާ ން‬

‫ެސ ފޮނު ވ ޭ‬ ‫ެސ ެއ ްމއ ް‬ ‫ީޖ ެމއިލް ިއން ވަތަ ނި ްއޔާ ނަ ން ބަ ރު ތަ ކަށް ިހލޭ އ ް‬ ‫މި ހާރ ު ގ ޫގ ުލ ްގ ެ ީޖމ ެއި ލ ް މ ެދ ުވ ެރި ކ ޮށ ް‬ ‫ސ ފޮނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދ ުނި ޔ ޭގ ެ‬ ‫ިހލ ޭ އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ވަރަށ ް ގި ނަ ގ ައ ުމުތަކ ަށ ް މި ޚިދުމ ަތ ް‬ ‫ލި ބ ޭއި ރ ު ރ ާއްޖޭގ ައި ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ަމުނ ްދ ާ‬ ‫ސ މި ިޚިދުމ ަތ ް‬ ‫ވަތ ަނި އ ްޔ ާގ ެ ނަންބަރުތަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫މި ހާރ ު ލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދި ރާގ ަށ ް މި ޚިދުމ ަތ ް އ ަދި‬ ‫ނ ުލި ބ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ޚިދުމ ަތ ް ބޭނުނ ް ވާނަމ ަ ީޖމ ެއި ލ ްގ ެ‬ ‫‪SMS (text messaging) in Chat‬‬ ‫ސނ ްޑ ް‬ ‫އެނޭބ ަލ ް ކުރަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އޭރުނ ް ެ‬ ‫ސ ކިޔާފ ަ ކުޑ ަ ޖާލީއ ެއ ް އ ަރި މ ަތި ނ ް‬ ‫އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ފެންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮ ީޅގ ައި ފޮނުވަނ ް ބޭނުނ ްވ ާ‬ ‫ނަންބަރ ު ޖ ެހުމ ަށްފ ަހ ު ސޭ ވ ް ކ ޮށ ްލ ާށ ެވ ެ‪ .‬ރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ނަންބަރަކ ަށ ް ފޮނުވަނ ް ބޭނުނ ްވާނަމ ަ ކ ުރި އ ަށ ް‬

‫‪ 960‬ޖަހަނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް ސޭ ވ ް ކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ނަންބަރުތ ައ ް އ ެޑްކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކޮންޓ ެކ ްޓ ް ތ ަކ ާއި އ ެކ ު‬ ‫ފެންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެތަނުނ ް ފޯނ ު އ ައި ކަނ ް ނ ެގ ުމުނ ް‬ ‫ޗ ެޓ ް ކުރާގޮތ ަށ ް ތި ރީ ކަނަށ ް އި ތުރ ު ޖާލީއ ެއ ް‬

‫ހ ުޅުވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ޢި ބާރ ާތ ް ލި ޔުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫ސނ ްޑ ް އ ަށ ް ފި ތ ާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬ފޯނުނ ް ޖ ަވ ާބ ު ދީފި ނަމ ަ‬ ‫ެ‬ ‫ހަމ ަ އ ެ ޗ ެޓ ް ލ ޮގ ް އ ަށ ް ޗ ެޓ ް ކުރ ާއި ރ ު ވ ާ ގޮތ ަށ ް‬ ‫އި ތުރުވ ަމުނ ް ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ހާރ ު ޗ ެޓ ްލ ޮގ ް ތި ރި ނ ް ިހލ ޭ ފޮނ ުވެނ ް ހ ުރި‬ ‫ސ ގ ެ ޢަދ ަދ ު ފެންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ޚިދުމ ަތ ް‬ ‫އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ފ ެށ ުމުނ ް ‪ 50‬މެސެޖ ް ިހލ ޭ ލި ބޭނ ެއ ެވ ެ‪ި .‬ހލ ޭ‬ ‫ސ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކޮންމ ެ ދުވަހަކ ަށ ް ލި ބ ޭނީ ‪ 1‬އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ސ އ ަށ ް ޖ ަވ ާބ ު ީދ‬ ‫ީމގ ައި ސަ ިޅކަމ ަ ީކ އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ރި ޕްލ ައި ކ ޮއ ްފި ނަމ ަ އި ތުރަށ ް ‪ 5‬އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ސޖ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގޮތ ަށ ް އި ތުރ ުވ ާނީ ‪ 50‬މ ެ ެ‬ ‫ފޯނުނ ް ރި ޕްލ ައި ކ ޮށ ްފި ނަމ ަ ވަތ ަނި އ ްޔ ާއި ނ ް‬ ‫ސއަކ ަށ ް އ ަގ ު ނަގާވަރ ު ފޯނުނ ް‬ ‫އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫އ ުނި ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނލޮ ީޖއެއ ް!‬ ‫ޤުރުއާން ިކ ަޔވ ާ ގަ ަލން‪ :‬އާދަޔ ާ ިޚލާފ ު ޓެކ ް ޮ‬ ‫ަހުނ ް ބ ާޒ ާރަށ ް ނެރުނ ު އި ލ ެކ ްޓްރ ޮނި ކ ް‬ ‫ޤުރ ުއާނ ް ރީ ޑ ް ޕެނ ް އ ަ ީކ ވަރަށ ް ފ‬ ‫ޤުރ ުއާނ ް ިކޔ ަވ ާ ގަލަނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ްދާފ ައި ވ ާ ޤުރ ުއާނ ް މ ުޞް ޙ ަފުގ ައި އ ެ‬ ‫ްގ ެ ދ ެއްޔ ަކުނ ް ޗ ާޕ ުކުރ ެވި ގެނ ް އުފ ައ‬ ‫ޑި ވ ައި ސްއ ެކ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ ިކ ވ ައްތަރ ެއ‬ ‫ނ ްގްޔޮނ ް ކުނ ްފ ުނި ނ ް އުފ ައ ްދާފ ައި ވ ާ‬ ‫ީމ ާ ިކޔަވަނ ް ފ ައްޓ ައ ެވ ެ‪ .‬ޗ ައި ނ ާގ ެ ވި‬ ‫ސލ‬ ‫ގަލ ަމ ުގ ެ ކ ޮޅ ު ޖ ައ ް ާ‬ ‫ަކ ާއި އ ޭގ ެ އި ތުރުނ ް ހ ެޑ ްފޯނ ު ޖ ެހެނ ް‬ ‫ސ ީޕކަރ‬ ‫ެއ ްދ ުމުގ ައި ބޭނުނ ްކުރ ާ ގަލ ަމުގ ައި ް‬ ‫މި އ ުފ‬ ‫މ ެ ފ ަހ ުގ ެ ޓ ެކްނޮލ ޮ ީޖ ބޭނުންކ ޮށ ްގެނ ް‬ ‫ސ ގ ުޅ ާލ ެވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ އެނ ް‬ ‫ސ އ ަށ ް ވ ެ ް‬ ‫ީ‬ ‫ޕ‬ ‫ީ‬ ‫ަދި‬ ‫އ‬ ‫ހުރ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސގ ައި ތ ަފ ާތ ު ‪ 4‬ޤ ާރީ ވ ެރި ނ ްގ ެ‬ ‫ިލ ާފ ު ޑި ވ ައި ސްއ ެކ ެވ ެ‪ ..‬މި ޑި ވ ައި ް‬ ‫އުފ ައ ްދާފ ައި ވ ާ ވަރަށ ް އާދ ަޔާޚ‬ ‫ސ ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފ ުލްކ ޮށ ް‬ ‫ޭސ ތަރުޖ ަމ ާވ ެ ް‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޤުރ ުއާނ ުގ ެ އި ނގި ރ ި‬ ‫ޤުރ ުއާނ ް ިކޔ ެވުނ ް‬ ‫ނ ް ބޭނުންނުކ ޮށ ް ‪ 3‬މި ނި ޓ ް ވ ާއި ރަށ ް‬ ‫ް ‪ 6‬ގ ަޑި އި ރ ު ބޭނުނ ްކުރެވ ޭ މި ގަލ ަ‬ ‫ޗ ާޖ ު ކ ޮށ ްގެނ‬ ‫މި ީއ ބެޓ ެރި ލ ެއްވ ޭ ޑި ވ ައި ސްއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަމި އްލައ ަށ ް ނި އ ްވާލަދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪25‬‬


������������������������������������ ������������������������������������ ��������������� ������������������������������������ ��������������� ����������������������������������������

���������������

�������������� ������������� �������������� ������� ������� �������

����������������������������������������

���������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ������������������������������������� ������������������������������������� ������������������������������������� ����������������������������������� ����������������������������������� ����������������������������������� ������������������������������������� ������������������������������������� ������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� �������������������������������������������� �������������������������������������������� ��������������� �������������������������������������������� ��������������� ���������������

24


‫މި ހާރ ުގ ެ ޙ ަ ީޤޤަތ ަ ީކ ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރ ުމ ާއި މ ެދ ު ވަރަށ ް ގި ނަ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ް ކ ުރި އ ާއި އ ަޅާބ ަލ ާއި ރ ު ވަރަށ ް ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސނަގ ައި ގެނ ް ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާކުރ ާ މީހުނ ް‬ ‫ސ އ ަމި އްލައ ަށ ް އި ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މ ަދ ުވުމ ަ ީކ އ ޭގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ބްލ ަޑ ް ބޭނ ްކްތ ަކުނ ް ލ ޭ މ ަދ ުވާނ ެ‬ ‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ކ ުއ ްލި ޙާލ ަތުގ ައި ލ ޭ ބޭނުނ ްވ ާ‬ ‫މީހުންނަށ ް ފޯރުކ ޮށްދޭނ ެ ލ ޭ ނ ެތ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އެތ ައ ް‬ ‫ފުރާނައަކ ަށ ް މީގ ެ ނުރައ ްކ ާ ފޯރުމ ަ ީކ ވަރަށ ް ކ ައި ރި ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް އެންމ ެ ރަނގ ަޅ ު ގޮތ ަ ީކ ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރުމ ަ ީކ‬ ‫އި ންސާނި އްޔަތ ަށ ް ކ ޮށްދ ެއ ްވ ާ ހެޔ ޮ ޢަމ ަލ ެއްކ ަމުގ ައި ދަނ ެ‬ ‫ސނ ެގ ުމ ާއި އ ެކ ު ޤ ަވ ާއި ދުނ ް ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަމި އްލ ަ އި ް‬ ‫އ ަދި ވ ަ ިކ ީމހަކ ަށްޓަކ ައި މ ަޑ ުނުކ ޮށ ް ލ ޭ ދެވ ޭ މ ުއްދ ަތ ު ޖ ެހ ުމުނ ް‬ ‫ސނުކ ޮށ ް ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލ ޭ ބޭނުނ ްވެފ ައި ވ ާ ީމހަކ ަށ ް ލ ަ ް‬ ‫ސ ލ ޭ އަޅަނ ް‬ ‫ްސކ ޮށ ް ކޮންމ ެ މީހ ެއ ްގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫އި މ ަރޖެނ ީ‬ ‫ސންޓ ަރ ފ ޮރ ކ ޮމި އ ުނި ީޓ ހ ެލ ްތ ް‬ ‫ހ ެލ ްތ ް މި ނި ސްޓ ްރީ ގ ެ ެ‬ ‫ީ‪.‬ސ( އ ާއި ކ ުރި ނ ް ފޭސްބ ުކ ް‬ ‫‪.‬ސ‪.‬އ ެޗ ް‪.‬ޑ ީ‬ ‫)ސ ީ‬ ‫އެނ ްޑ ް ޑި ޒީޒ ް ކޮނ ްޓ ްރ ޯލ ް ީ‬

‫ޖެހިދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ލެޔ ަ ީކ އ ަގ ު ނ ުކުރެވޭނެފަދ ަ ބ ޮޑ ު ހ ަދި ޔ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ‬ ‫ކުރ ާ މީހ ާ އ ަށ ް އ ެ ސަ ލާމ ަތ ް ކުރ ެވ ެނީ ފުރާނައ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ގުރ ޫޕ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ަމުނ ްދި ޔ ަ އ ަދި މި ހާރ ު މަދ ަނީ‬ ‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔ ާއ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ވަރަށ ް ފ ުޅ ާ ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި ރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫އ ެކ ުވ ެރި ންނޭވ ެ‪ .‬މި ލި ޔުނ ް ތި ޔ ަ ބ ޭފ ުޅުނ ް ވި ދ ާޅުވ ަމުނ ް‬

‫ސ )އ ެމ ް‪.‬ބީ‪.‬ޑީ(‬ ‫ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ަމުނ ްދ ާ މ ޯލ ްޑި ވި އަނ ް ބްލ ަޑ ް ޑ ޯނ ާރ ް‬

‫ސ ލ ޭ ނ ުލި ބިގެނ ް މ ާޔޫސްވެފ ައި ވ ާ ހިތްތ ަކ ެއ ް އެބ ަވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ގެންދ ަވ ާއި ރ ުވ ެ ް‬

‫ސ ލ ޭގ ެ ބޭނުންޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ އެކިއ ެ ިކ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް ލ ޭ ހ ޯދުމ ަށ ް‬ ‫އި ނ ްވ ެ ް‬

‫ލ ޭ ނ ުލި ބިގެނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ެ ހާލ ަތ ު ދަށ ަށ ް ދ ާ ީތ ކަރުނަ އ ޮހެރ ެމުނ ްދ ާ‬

‫ބ ޮޑ ެތި މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ެއ ް ކުރަމުނ ްދާކަނ ް ފާހަގ ަކުރ ެވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހަމ ަމި އ ާއި‬

‫ސ ފުނ ް އ ަސަ ރ ާއި އ ެކ ު އި ނ ްތި ޒ ާރ ު ކުރަމުނ ް އެދ ަނީ‬ ‫ލޯތ ަކ ެއ ް މި ހާރ ުވ ެ ް‬

‫ސ )އެނ ް‪.‬ބީ‪.‬ޓީ‪.‬އެސް(‬ ‫ުޝނ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޭޝނަލ ް ބްލ ަޑ ް ޓްރާންސްފި އ ަ‬ ‫އ ެކ ު ނ ަ‬

‫ލ ޭގ ެ ހ ަދި ޔ ާއ ާގެނ ް ތި ބ ާ އަންނަ މަންޒ ަރ ު ދެކ ޭށ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ދޫތ ަކުނ ް ގޮވ ަމުނ ް‬

‫އ ާއި ގ ުޅި ގެނ ް ރ ާއްޖ ޭގ ެ ބ ޮޑ ެތި މުއ ައ ްސަ ސާ‪ ،‬ކުނ ްފ ުނި ‪ ،‬އި ންސްޓި ޓި އ ުޓ ް‪،‬‬

‫ސކ ޮށްދ ެއ ްވުމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެދ ަނީ އި ންސާނި އްޔަތ ަށްޓަކ ައި ވ ަގ ުތުކ ޮޅ ެއ ް ހ ު ް‬

‫ާސ ޕ ާރ ީޓތ ަކުނ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ކ ަލ ްބ ް ޖ ަމ ްޢި އ ްޔ ާ‪ ،‬ޓ ޫރި ސްޓ ް ރި ޒ ޯޓ ް އ ަދި ި‬

‫ސ އަގ ަކ ާއި ނުލ ައި ިހލ ޭ ދ ެވެނ ް އ ޮތ ް އ ަގުބ ޮޑ ު ހ ަދި ޔ ާއ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި އެކިއ ެ ިކ ބްލ ަޑ ް ކ ޭމ ްޕްތ ައ ް ިހންގ ަވާކަމީވ ެ ް‬

‫ލި ބ ޭތ ޯއ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ފުރާނައ ެއ ް ސަ ލާމ ަތ ްވުމ ަށ ް އ ޮތ ް މ ަތި ވ ެރި‬

‫ޝު ކުރ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ެކ ު ފާހަގ ަކުރުނ ް ހ ައ ްޤ ު ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ަޞލ ަތ ެއ ްގ ެ އި ނ ްތި ޒ ާރީ ގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ީ‬ ‫އެންމެހ ައި އ ަޚުންނ ާއި އ ުޚ ުތުންނޭވ ެ‪ .‬ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރުމ ަށ ް‬

‫ސ ލެޔ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ކޮންމެއަކ ަ ް‬ ‫ސނ ާގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް މުޙިއ ްމ ު‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް‬

‫ކ ުރި މަގ ަށ ް ޔ ަ ީޤންކ ަމ ާއި‬

‫ސޖ ެ ިހވަޑ ައި ނުގަންނަވ ާށ ެވ ެ‪ .‬އި ންސާނި އްޔަތ ަށްޓަކ ައި ކުޑ ަ ކުޑ ަ‬ ‫ފަ ް‬ ‫ސކ ޮށްލަދ ެއ ްވ ާށ ެވ ެ‪ .‬ތި މ ާގ ެ ގ ައި ގ ައި‬ ‫ވ ަޤ ުތުކ ޮޅ ެއ ް ތި ބާމެނ ްގ ެ ޙ ަޔ ާތުނ ް ހ ު ް‬ ‫ަޞބ ު ލި ިބފ ައި ނ ެތ ް ފަރ ާތްތ ަކ ެއ ް‬ ‫އާރ ާއި ބުންވަރ ު ހ ުރި ދުވ ަހ ު‪ ،‬މި ނ ީ‬

‫ސ ކޮންމ ެ‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކީވ ެ ް‬

‫ވާކަނ ް ދަނ ެ އ ެ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް އެހީތ ެރި ވ ާށ ެވ ެ‪ .‬މާދ ަމ ާ ނުވަތ ަ މީގ ެ‬

‫ސ ލ ޭ ބޭނުނ ްވ ެދާނ ެ‬ ‫ހިނދ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫އި ރުކ ޮޅ ެއ ްގ ެ ފ ަހުނ ް ތި މ ާ އެފަދ ަ ނުރައ ްކ ާ ޙާލަތަކ ަށ ް ވ ެއ ްޓުމަކީވ ެ ް‬

‫ސ ީމހ ަ ީކ‬ ‫މީހ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫އެކަށީގެނ ްވާކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެހިނދުގ ައި އ ެހެނ ް މީހުނ ްގ ެ އެހީތ ެރި ކަނ ް ތި މ ާ‬

‫އެމީހ ެއ ްގ ެ ޙ ަޔ ާތ ުގ ެ ޗ ާރޓ ް‬

‫ބޭނުނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް މި އ ަދ ު އެފަދ ަ ޙާލ ަތުގ ައި ވ ާ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް‬

‫އ ެކ ު ކުރަހަނ ް އ ެނގޭނޭ މީހ ެއ ް‬

‫ސ އަގ ަކ ާއި ނުލ ައި “ ދ ެވެންއ ޮތ ް އ ަގ ުމ ާތ ް‬ ‫މަދ ަދ ާއި އެހީތ ެރި ވ ެ ”އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ މުޙިއ ްމުކަނ ް‬ ‫ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކިއ ެއ ްތ ޯއ ެވ ެ‪ .‬ކޮންމ ެ ކަމ ެއ ްގ ެވ ެ ް‬

‫ސތަކ ަށ ް‬ ‫ބ ޮޑ ު ހ ަދި ޔ ާ ފޯރުކ ޮށްދ ެއ ްވ ާށ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ފަރ ާތްތ ަކ ުގ ެ އާދ ޭ ް‬

‫ތި މާއ ަށ ް ވަޒ ަނ ް ކުރެވ ޭނީ ތި މ ާ އެކަމަކ ަށ ް ބޭނުނ ް ޖ ެހ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސނ ްތ ެރި ކ ަމ ާއި ކ ުލުނ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ެކ ު މި މ ަތި ވ ެރި‬ ‫އި ޖ ާބާދ ެއ ްވ ާށ ެވ ެ‪ .‬އި ޙ ް ާ‬

‫ބ ޮޑ ެތި އ ެކ ިްސޑ ެނ ްޓްތ ަކ ާއި ‪ ،‬ދި މ ާވ ާ ކ ުއ ްލި ނުރައ ްކާތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬

‫ސނުޖ ެހ ެމ ާތ ޯއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ާޖި ބ ު އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ފ ަ ް‬ ‫‪23‬‬


‫ސ ބާވ ަތ ެއ ްގ ެ‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫އ ަދި ”ދ ަރި ފ ުޅ ުގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އ ަޅާނޭ ލ ޭ ލި ބ ޭ ވ ަޤުތ ަ ީކ ހ ުރި ހ ާ‬

‫ުޞތ ެއ ް‬ ‫ނުރައްކ ަލ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬

‫ސ ރޮވ ޭ ވ ަޤ ުތ ެއ ް“ ކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ުފ ާވ ާ އ ަދި އުފ ަލުންގ ޮ ް‬ ‫ކަމަކ ަށ ްވުރެނ ްވ ެ ް‬

‫ނ ެތ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ލ ޭ ނަގ ާއި ރ ު ބޭނުނ ް ކުރ ާ‬

‫މި ފަދ ަ ޙ ާލުގ ައި ‪ 25‬ވަރަކ ަށ ް އަހަރ ު ވ ޭތ ުކުރެވ ޭއި ރ ު އެފަދ ަ މ ައ ެއ ްގ ެ‬

‫ކ ައްޓ ަ ީކ ރައ ްކ ާތ ެރި އ ަދި އ ެއްފަހަރ ު‬

‫ިހތ ަށ ް ކުރާނޭ އ ަސަ ރ ާއި ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އ ަޅާނޭ ވޭނ ް ތ ަސަ އްވަރ ު‬

‫ބޭނުނ ް ކުރުމ ަށްފ ަހ ު ނައ ްތ ާލެވ ޭ‬

‫ކ ޮށްލ ައ ްވ ާށ ެވ ެ‪ .‬ދ ަރި ފުޅ ަ ީކ ކޮންމ ެ މ ައ ެއ ްގ ެ އ ަދި ބަފ ައ ެއ ްގ ެ ލ ޮލ ުގ ެ‬

‫އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހ ަށި ގ ަނޑ ުނ ް ލ ޭ‬

‫ފި ނި ކަނ ް ކަމ ަށ ްވ ާއި ރ ު ލ ޭ ފަދ ަ ލި ބުނ ް އ ުނދ ަގ ޫ އ ެއްޗ ެއ ް ނ ުލި ބިގެނ ް‬

‫ނ ެގ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ގ ައި ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ައި ލ ޭ‬

‫ދ ަރި ފ ުޅ ު ދި ރި ހުރ ުމ ާއި މަރ ާއި ދެމ ެދ ު ހ ަނގުރާމ ަ ކުރަމުނ ްދ ާ މަންޒ ަރ ު‬

‫ހ ުރި މި ންވަރ ު ބ ެލުމ ަށްޓަކ ައި ިހމ ޮގްލ ޮ ިބނ ް‬

‫ބަލަނ ް ކުޅ ަދާނަވ ާނީ ތި ޔ ައި ގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ިކތ ައ ް މ ައި ންނަށ ް ބ ާއ ެވ ެ؟‬

‫)އ ެޗ ް‪.‬ބީ( އ ަށ ް ޓެސްޓ ު ކުރ ެވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް‬

‫ނުވަތ ަ ިކތ ައ ް ބަފ ައި ންނަށ ް ބ ާއ ެވ ެ؟‬

‫ސ މީހ ެއ ްގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ުނ ް‬ ‫އ ެޗ ް‪ީ .‬ބ ލ ެވ ެލ ް ‪ 12.5‬އ ަށ ްވުރ ެ ދ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ލ ޭ ނުނަގާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ައ ެއ ާ އ ެކ ު ލ ޭ ނ ެގ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް މީހ ާގ ެ މ ެޑި ކ ަލ ް‬

‫ެސމި އ ާ ކ ުއްޖ ަކ ު‬ ‫ސ ޤ ަވ ާޢި ދުނ ް ލ ޭ އަޅ ަމުނ ްދ ާ ތ ެލ ީ‬ ‫މި ހާރ ުވ ެ ް‬

‫ެޝރ ާއި ވި ނ ްދ ު‪ ،‬ޑ ޮކްޓަރ ު ބ ައްލ ަވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ިހސްޓ ްރީ އ ާއި ލ ޭގ ެ ޕްރ ަ‬

‫ސތ ަކުގ ައި ވ ަނީ‬ ‫ދި އި ސްލާމ ަށ ް ިކޔ ައި ދި ނ ް ގ ޮތުގ ައި ”ވ ޭތ ުވ ެދި ޔ ަ ދުވ ަ ް‬

‫މި ކަންކަމ ަށ ް ބ ެލުމ ަށްފ ަހ ު ލ ޭ ނެގ ޭނީ ލ ޭ ނެގޭފަދ ަ ދުޅ ަހެޔ ޮ‬

‫ސތ ަކ ެއ ް ހޭދ ަކުރަނ ް ޖ ެ ިހފ ައ ެވ ެ‪ .‬މީހުނ ްގ ެ‬ ‫ވަރަށ ް ހިތްދ ަތި ދުވ ަ ް‬

‫ސއްޙ ަތ ެއްގ ައި ވ ާ ފަރ ާތްތ ަކ ުގ ެ ިކބ ައި ންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬

‫ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކަނ ް ނ ެތ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ލ ޭ ހޯދަނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ސ ދ ަތި އ ުނދ ަގ ޫ ކަންތ ައްތ ަކ ާއި ކ ުރި މ ަތި ލާންޖެހ ޭ ކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފަހަރަކ ުވ ެ ް‬

‫މ ައި ންބަފ ައި ނ ް އެމީހުނ ްގ ެ ދ ަރި ންނަށ ް ލ ޭ ހ ޯދުމ ަށ ް ކުރ ާ ބުރަ‬

‫ސ ކ ުރި އ ާއި ޚިލާފ ަށ ް ޓ ެކްނޮލޮޖީގ ެ އެހީތ ެރި ކ ަމ ާއި އ ެކ ު‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬

‫މ ަސަ އްކ ަތްތަކ ަ ީކ ހިތްދ ަތި ވާހަކަތ ަކ ެކ ެވ ެ‪ .‬ލ ޭ ހ ޯދ ުމުގ ައި ‪ 25‬އަހަރ ު‬

‫ސ‬ ‫ކ ުރި އ ަށ ްވުރ ެ ފ ަސޭ ހ ައި ނ ް މި ހާރ ު ލ ޭ ލި ބ ޭ ކަމ ަށ ާއި އ ެހެނ ް ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ސ ކުރައްވ ަމުނ ް‬ ‫ސތ ަށ ް ހިއ ް ާ‬ ‫ވ ޭތުކ ޮށްފ ައި ވ ާ ބ ެލ ެނި ވ ެރި އ ެއ ްގ ެ ހިތ ުގ ެ އ ުދ ާ ް‬

‫އ ަމި އްލ ަ އ ަށ ް އ ެދި ގެނ ް ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރ ާ މީހުނ ް ނުވަތ ަ ”ވޮލަންޓ ަރީ‬

‫ސ ނޭނގޭފަދ ަ‬ ‫ވި ދ ާޅ ު ީވ ”ލ ޭ ހ ޯދުމ ަށްޓަކ ައި ކުރަންޖ ެހ ެނީ ބ ަޔާނ ްކުރަނ ްވ ެ ް‬

‫ސ ރ ާއްޖޭގ ައި ވަރަށ ް މ ަދުކަމ ަށ ް‪ “.‬މި ޒ ުވާނ ާ‬ ‫ޑ ޯނަރސް“ އި ނ ް އ ަދި ވ ެ ް‬

‫ެސމި އ ާ ދ ަރި ފ ުޅ ުގ ެ‬ ‫ހިތްދ ަތި މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ެއ ް“ ކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ”ތ ެލ ީ‬

‫ޭޝނ ްގ ެ ޘ ަޤާފ ަތ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ މި‬ ‫ހާމ ަކުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވޮލަނ ްޓ ްރީ ޑ ޮނ ަ‬

‫ސތ ަކުގ ައި‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އ ެޅުމ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ ލ ޭ ހ ޯދުމ ަށްޓަކ ައި ބ ައ ެއ ް ދުވ ަ ް‬

‫ސ ލ ޭގ ެ ބޭނުނ ް ޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ ހ ުރި ހ ާ‬ ‫ޤ ައ ުމުގ ައި އ ުފ ެދުމ ަ ީކ ހަމަގ ައި މ ުވ ެ ް‬

‫ސ ލ ޭ ދޭނ ެ ފަރ ާތ ެއ ް‬ ‫ހ ެނދުނ ު ނ ުކުންނަ ގޮތ ަށ ް ހ ަ ީވރ ު ވ ެގެނ ް ދ ާއި ރ ުވ ެ ް‬

‫ސ އާދ ޭހ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފަރ ާތްތ ަކ ެއ ްގ ެވ ެ ް‬

‫ނ ުލި ބ ޭ“ ކަމ ަށ ެވ ެ‪” .‬ބ ައ ެއ ް‬ ‫ފަހަރ ު އެކިއ ެ ިކ މީހުނ ް‬ ‫ސކ ޮށ ް‬ ‫ކ ައި ރީ ގ ައި އާދ ޭ ް‬ ‫ސ ލޭ‬ ‫ސަ ލާނ ް ޖަހ ައި ގެނ ްވ ެ ް‬ ‫ލި ބުންވ ަނީ ދ ަތި “ކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ފަދ ަ ދ ަނޑި ވ ަޅ ެއްގ ައި‬ ‫މ ައ ެއ ްގ ެ ލަގ ޮނޑި އ ަށ ް‬ ‫ކުރާނޭ އ ަސަ ރ ު‬ ‫ބ ަޔާނ ްކުރަމުނ ް އ ެ މ ައި މީހ ާ‬ ‫ހާމ ަކުރ ެއ ްވި ގ ޮތުގ ައި‬ ‫”ލ ޭ ނ ުލި ބ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ބ ައ ެއްފަހަރ ު ކަރުނައ ަޅ ާ‬ ‫ސ ހޭނެތ ޭ‬ ‫ގި ސްލ ާ ރ ޮމުންގ ޮ ް‬ ‫ސ މ ާ ީޒ ވ ެ‬ ‫ސތ ައ ްވ ެ ް‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ސފ ައި ވ ާ‪“.‬ކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ގޮ ް‬ ‫‪22‬‬


‫ިއ ކު ަޑ ަވގ ު ުތކޮޅެއް ދެއްވާ!‬ ‫ސނ ެއ ްގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އަޅަނ ް ބޭނުނ ް ކުރ ާ‪،‬‬ ‫ނަގާފ ައި އަނ ެއ ް އި ނ ް ާ‬

‫ސަ ލާމ ަތްކ ޮށްދ ެއ ްވުމ ެވ ެ‪.‬‬

‫މީހ ާގ ެ ދި ރި ހުރ ުމ ާއި އ ަދި ފުރާނައ ާއި ގ ު ިޅފ ައި ވ ާ މ ައި‬ ‫ސ ލ ޭ ނ ުލި ބިގެނ ް‬ ‫ސމ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފަހަރ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ަޞލ ަތ ްވ ެ ް‬ ‫ވ ީ‬

‫ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރ ުމ ާއި ބެހޭގ ޮތުނ ް‬

‫އ ޭގ ެ ބަދ ަލުގ ައި ބ ޭހ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެހެނ ް ބާވ ަތ ެއ ްގ ެ ފ ުޑ ް‬

‫ވަރަށ ް ގި ނަ ފަރ ާތްތ ަކ ުގ ެ މ ެދުގ ައި ވ ަނީ‬

‫ސަ ޕ ްލި މެންޓ ެއ ް ދީގެނ ް ފުރާނަ ސަ ލާމ ަތ ެއ ް ނ ުކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ކ ުށ ް ީހތ ަކ ެއ ް އ ުފ ެދި ފ ައ ެވ ެ‪ .‬ބ ައ ެއ ް ބ ޭފ ުޅުނ ް‬ ‫ޤ ަބ ޫލ ު ކުރައ ްވ ާ ގ ޮތުގ ައި ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ‬

‫ެސމި އ ާ‬ ‫ރ ާއްޖޭގ ައި މި އ ަދ ު ‪ 600‬އ ަށ ްވުރ ެ ގި ނަ ތ ެލ ީ‬

‫ކުރެވ ޭ ވަރަށ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ައި ލ ޭ‬

‫ބަލީގ ެ ކ ުދި ނ ް ފަރ ުވ ާ ހޯދ ަމުނ ް ދ ާއި ރ ު މި ކ ުދި ންނަ ީކ‬

‫ހުންނަނީ ވަރަށ ް މ ަދ ު މީހ ެއ ްގ ެ‬

‫ސ މ ެދ ުކ ެނޑ ުމ ެއްނ ެތި ޤ ަވ ާޢި ދުނ ް ލ ޭ ބޭނުނ ްވ ާ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ައ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ކ ުދި ންނ ެވ ެ‪ .‬މި ނި ސްޓ ްރީ އ ޮފ ް ހ ެލ ްތ ް އެނ ްޑ ް ފ ެމި ލީގ ެ‬

‫ހ ަ ީޤގަތ ަ ީކ ޢ ާއ ްމ ު ޙާލ ަތުގ ައި‬

‫ެސމި އ ާ‬ ‫ޭޝނަލ ް ތ ެލ ީ‬ ‫ސ ިހސާބ ު ތަކ ަށ ް ބ ަލ ާލ ާއި ރ ު ނ ަ‬ ‫ތ ަފ ާ ް‬

‫ހުންނަ މީހ ެއ ްގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ައި‬

‫ސ ިޕޓ ަލުގ ައި‬ ‫ސންޓަރ ާއި އި ނ ްދި ރ ާ ގާނ ް ީދ މ ެމ ޯރި އ ަލ ް ހ ޮ ް‬ ‫ެ‬

‫‪ީ 5-6‬ލޓަރ ާ ދެމ ެދ ުގ ެ‬

‫ސ އ ެވްރ ެޖްކ ޮށ ް‬ ‫ފަރ ުވާދ ޭ ބ ަލި މީހުންނަށ ް އެކ ަނި ވ ެ ް‬

‫އަދަދަކ ަށ ް ލ ޭހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ލ ޭ‬

‫ދ ުވާލ ަކ ު ‪ 35‬ޕ ައި ނ ްޓ ުގ ެ ލ ޭ ބޭނުނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬

‫ހ ަދި ޔ ާ ކުރ ުމުގ ައި އެންމ ެ ގި ނަ‬

‫އަހަރ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް ‪10،800‬‬ ‫ސ ިހސާބުތ ައ ް ދ ައްކ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޕ ައި ނ ްޓ ުގ ެ ލ ޭ ބޭނުނ ްވާކަމ ަށ ް ތ ަފ ާ ް‬ ‫ްޞ ބ ައ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ‬ ‫ލ ޭ ބޭނުންވ ަނީ ވ ަ ިކ ޚ ާއ ަ‬ ‫ސ އެކިއ ެ ިކ ސަ ބ ަބުތ ަކ ާއި ހ ެދި ލ ޭ އަޅަނ ް‬ ‫މި މ ުޖްތަމ ަޢުގ ައި ވ ެ ް‬

‫ސ ލ ޭ ނަގ ާނީ ‪ 450‬މި ލި ީލޓަރ ެވ ެ‪ .‬މި ހާވަރަށ ް ލ ޭ ނ ެގ ުމުނ ް‬ ‫މި ންވަރަކ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ެސމި އ ާ‬ ‫ސބ ަތުނ ް ގި ނައ ެވ ެ‪ .‬ތ ެލ ީ‬ ‫ބޭނުނ ްވެފ ައި ވ ާ މީހުނ ް އ ާބާދީގ ެ ނި ް‬

‫ސ ގ ެއ ްލުމ ެއ ް ނ ުވާނެކ ަ ީމ ކ ަމ ާބެހ ޭ‬ ‫އ ޭގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ކ ުދި ންނ ާއި ‪ ،‬ބ ޮޑ ެތި ޖި ސްމ ާނީ ހ ާނި ކަތ ަކ ާއި އ ަނި ޔާތ ަކ ާއި ގުޅިގެނ ް ލ ޭ‬

‫ޑ ޮކްޓަރުނ ް އި އ ްތި ފ ާޤ ުވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫އަޅަންޖެހ ޭ މީހުންނ ާއި ‪ ،‬މާބ ަނޑ ުވ ުމ ާއި ވި ހ ެއ ުމުގ ައި ދި މ ާވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ާއި‬ ‫ގ ުޅި ގެނ ް ލ ޭ އަޅަންޖެހ ޭ މ ައި ންނ ާއި ‪ ،‬ޑ ެނ ް ީގ ހެމޮރ ެޖި ކ ް ފީވ ާ އ ާއި‬

‫ލ ޭ ހ ަދި ޔ ާ ކުރ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ު ފަލ ަވ ެ އ ަދި ބ ައ ެއ ް‬

‫ޭޝންތ ަކ ާއި ގުޅިގެނ ް ލ ޭ‬ ‫ކިޑ ްނީ ފ ެއި ލ ް ވ ުމ ާއި އ ަދި ތ ަފ ާތ ު އޮޕަރ ަ‬

‫ސއ ް ީޙ‬ ‫ސ ވަރަށ ް ބ ޮޑ ު ކ ުށްހީއ ެކ ެވ ެ‪ި .‬‬ ‫ބ ަލި ތ ައ ް ޖެހޭކަމ ަށ ް ދ ެކުމީވ ެ ް‬

‫އަޅަންޖެހ ޭ މީހުނ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ތެރޭގ ައި ވަރަށ ް ގި ނައ ެވ ެ‪ .‬މި އި ނ ް‬

‫ސ ޑ ޮކްޓަރުނ ް މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ދ ެއ ްވ ާ ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ދ ާއި ރ ާގ ެ ފުންނ ާބ ު އ ު ް‬

‫ސ ލ ޭގ ެ ހ ަދި ޔ ާއި ނ ް ފުރާނަ‬ ‫ކޮންމ ެ އ ަޚ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ުޚ ްތ ެއ ްގ ެ އާދޭހަކީވ ެ ް‬

‫ހަމަޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ދެވ ޭ ލ ޭގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އެމީހ ާގ ެ‬ ‫‪21‬‬


‫ިއންސާ ިނއް ަޔ ަތށް ަޓކައ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އަޙްމަދ ު އަ ީމން މުޙައްމަދ ު‬ ‫ސކ ޮށްފ ައި ބުނަމ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ އަނ ްހެނުނ ް މަރުވ ަނީ އ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫”އާދ ޭ ް‬ ‫ރަޙްމ ަތ ްތ ެރި ޔ ާގ ެ ލ ޮލުނ ް އ ޮހ ެމުނ ްދި ޔ ަ ކަރުނަތ ައ ް ހިފ ެހ ެއ ްޓުމ ެއްނ ެތި‬ ‫އޭނ ާގ ެ ކ ޯތާފ ަތްމ ައްޗ ަށ ް އ ޮހ ެމުނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ވަރަށ ް އ ަސަ ރ ާއި‬ ‫އ ެކ ު ބުންޏ ެވ ެ‪.‬‬

‫”އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް އ ަޅާލ ޭ ލ ޭ‬ ‫ނ ުލި ބިގެނ ް ސަ ލާންޖަހ ަމުނ ް‬ ‫މި ދ ަނީ ނި ކަމ ެތި‬ ‫ފ ަ ީޤރަކ ު ބ ޯލާނޭ‬ ‫ފެންފޮދަކ ަށ ް އެދ ޭ‬ ‫ފަދ ައި ންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހެޔ ޮ ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފުރާނައ ެއ ް‬

‫ސކ ޮށްފ ައި ބުނަމ ެވ ެ‪ “.‬ރަޙްމ ަތ ްތ ެރި ޔ ާގ ެ މި‬ ‫ސަ ލާމ ަތްކ ޮށްދ ެއ ްވ ާށ ެވ ެ‪ .‬އާދ ޭ ް‬ ‫ވާހަކަތ ަކުނ ް ދ ެލ ޯ ފެންކަޅިވެފ ައި ވ ާ ޙ ާލ ު ނި ކަމ ެތި އ ަޅުގ ަނޑ ަށ ް ކ ުރި‬ ‫ފުނ ް އ ަސަ ރުނ ް ހ ުރި ހ ާ ކަމ ެއ ް ހ ުއ ްޓ ާލާފ ައި އޭނ ާ އ ަށ ް އި ޖާބ ަދި ނީ މ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަޙްމ ަތ ްތ ެރި ޔ ާގ ެ އަނ ްހެނުނ ް އ ެ ިބރ ުވ ެރި ޙާލ ަތުނ ް ސަ ލާމ ަތ ް‬ ‫ވ ުމ ުގ ެ މ ެދ ުވ ެރި އަކ ަށ ް އަހަރެނ ް ީވ ީތ ﷲ އ ަށ ް ޙ ަމ ްދ ުކުރަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ބ ޮޑ ު ތެދ ެކ ެވ ެ‪ .‬ލެއ ަ ީކ‬ ‫ތެދ ެއްމ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވަރަށ ްވ ެ ް‬ ‫ސނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ މުޙިއ ްމ ު އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ް ާ‬ ‫ބ ޯފެނަށ ްވުރެނ ްވ ެ ް‬ ‫ދި ރި ހުރ ުމ ާއި މަރ ާއި ދެމ ެދުގ ައި ވ ާ އ ެއްޗ ަ ީކ ލ ެއ ެވ ެ‪ .‬ލ ޭ‬ ‫ބޭނުނ ްވެފ ައި ވ ާ ބ ަލި ީމހަކ ަށ ް އ ޭގ ެ ބަދ ަލުގ ައި އ ެހެނ ް‬ ‫ސ އ ެއްޗ ެއ ް ނުދެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ލެއ ަ ީކ ީމހ ަކ ު‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ަމި އްލ ަ އ ަށ ް ތ ައ ްޔާރ ުކުރެވ ޭ ނުވަތ ަ‬ ‫ސ ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ލެއ ަ ީކ‬ ‫އ ުފ ެއްދޭނ ެ އ ެއްޗ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސނ ެއ ްގ ެ ހ ަށި ގ ަނޑ ުނ ް‬ ‫އ ެއ ް އި ނ ް ާ‬

‫‪20‬‬


19


‫‪www.mvislamqa.com‬‬

‫ރށް ނު ިހފ ޭ‬ ‫ަބ ީލގ ެ ސަ ަބބުން އެއ ް އަހަރުން އަނެއްއަހަ ަ‬

‫ރތުލް ފ ާ ިތޙ ާ ިކޔ ާ ިނންމާފަ ިއ‬ ‫ނމާދ ު ކުރާ ިއރު‪ި ،‬އމާމ ާ ސޫ ަ‬ ‫ަތރާ ީވޙ ް ަ‬ ‫ރތުލް ފ ާ ިތޙ ާ‬ ‫ދޫކޮށްލ ާ ހ ުސް ވަޤުތުކޮޅުގަ ިއ އަޅުގަނޑަށް ސޫ ަ‬

‫ރޯދައަށް ިފދ ު ަޔ ިއގ ެ ގޮތުގަ ިއ ދުވ ާ ަލކަށް ދޭންޖެހ ޭ ީނ‬

‫ްޞރާ‬ ‫ނއ ި‬ ‫އެއްކޮށެއ ް ނު ިކޔެވެއެވ ެ‪ .‬ޢާންމުގޮތެއްގަ ިއ ިކޔެނީ‪ި ” ،‬އހ ް ިދ ަ‬

‫ިކ ަތއ ް ރު ިފޔާތޯއެވ ެ؟‬

‫ނ އަންޢަމ ް ަތ ޢަ ަލ ިއ ިހމ ް“‬ ‫ޞރާ ަޠއ ް ަލ ީޒ ަ‬ ‫ަޠލްމ ުސް ަތ ީޤމ ް“ އ ާ ިއ ި‬ ‫ރތ ް ފަ ަށއެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ާ ހިސާ ަބށެވ ެ‪ .‬އެހ ާ ަތނުން ިއމާމ ް ީމހ ާ ސޫ ަ‬ ‫ރތުލް ފ ާ ިތޙ ާ ިނންމ ާ ީނތޯއެވ ެ‪ ،‬ނުވަ ަތ‬ ‫ިމޙ ާ ަލތުގަ ިއ އަޅުގަނޑ ު ސޫ ަ‬

‫ޖ ަވ ާބ ު‪ :‬ﺍﳊﻤﺪ ﷲ‪ ،‬ﻭﺍﻟﺼﻼﺓ ﻭﺍﻟﺴﻼﻡ ﻋﻠﻰ ﻧﺒﻴﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﻭﻋﻠﻰ ﺁﻟﻪ‬ ‫ﻭﺻﺤﺒﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﺑﻌﺪ‪:‬‬ ‫ޖ ުމ ްހޫރ ު ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް )މ ާލި ކީ‪ ،‬ޙަންބަލީ‪ ،‬އ ަދި ޝާ ފަޢީ( ދ ެ ިކލ ައ ްވ ާ‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ބ ަލި ހ ާލ ު ހުންނަ ގ ޮތުނ ް ނުވަތ ަ މުސްކ ުޅި ވ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ރޯދ ަ‬ ‫ސ ނެރުނ ް ހ ުއްދ ަވ ެގެނ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނުހިފި ގެނ ް ފި ދްޔ ަ ނެރޭއި ރުގ ައި ފ ައި ާ‬ ‫ފ ައި ސާގ ެ ބަދ ަލުގ ައި ކޮންމ ެ ރޯދ ަ އަކ ަށ ް ޞާ ޢ ެއ ްގ ެ މި ންވަރ ު )ދ ޮޅުކިލ ޯގ ެ‬ ‫މި ންވަރަށ ް( އެރަށ ެއްގ ައި އާދ ަވ ެގެނ ް ކ ައި އުޅ ޭ ބާވަތ ަކުނ ް )ހ ަނޑ ޫ‪ ،‬ފ ުއ ް‪،‬‬ ‫ސ ީކނަކ ަށ ް ކާންދ ޭނީ އ ެވ ެ‪ .‬ﻭﺍﷲ ﺃﻋﻠﻢ‬ ‫ނުވަތ ަ ކ ަދުރ ު( މި ް‬

‫ސ މ ައ ުމ ޫމުނ ް‬ ‫ސރަތ ް ފ ެށި ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މި ޙާލ ަތުގ ައި އި މ ާމ ު މީހ ާ ޫ‬ ‫ސރަތ ުލ ްފ ާތި ޙ ާ ފ ުރި ހަމ ަ ކުރ ާނީ އ ެވ ެ‪ .‬ﻭﺍﷲ ﺃﻋﻠﻢ‬ ‫ޫ‬

‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟް ޢ ަބ ްދ ުއްލަޠީފ ް‬ ‫ަޟލ ަތ ުއ ަ‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪ :‬ފ ީ‬

‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟް ޢ ަބ ްދ ުއްލަޠީފ ް‬ ‫ަޟލ ަތ ުއ ަ‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪ :‬ފ ީ‬

‫ކ ު ިރން ނު ަބ ިއކޮށްއުޅ ެ ގަސް ތުގަ ިއ‬

‫ރތ ް ިކޔެވުން‬ ‫ރތް ފެށުމުން އަޅުގަނޑ ު ފ ާ ިޠޙ ާ ސޫ ަ‬ ‫ިއމާމ ް ީމހ ާ ސޫ ަ‬ ‫ހުއްޓާލ ާ ީނތޯއެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު‪:‬ﺍﳊﻤﺪ ﷲ ﻭﺍﻟﺼﻼﺓ ﻭﺍﻟﺴﻼﻡ ﻋﻠﻰ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﻭﻋﻠﻰ ﺁﻟﻪ‬ ‫ﻭﺻﺤﺒﻪ‪ ،‬ﺃﻣﺎ ﺑﻌـﺪ‬

‫ިތލާވަތުގ ެ ސަ ިޖދާގަ ިއ ިކޔ ާ ދުޢ ާ އަ ީކ‬

‫ދޫކޮށްފަ ިއވ ާ ރޯދަ ފަހުން ަތއުބާވުމަށްފަހ ު ކޮ ަބ ިއތ ޯ؟‬ ‫އަލުން ގަޟާ ަޔށް ިހފަންޖެހޭނެތަ؟‬

‫ﺍﳊﻤﺪ ﷲ‪ ،‬ﻭﺍﻟﺼﻼﺓ ﻭﺍﻟﺴﻼﻡ ﻋﻠﻰ ﻧﺒﻴﻨﺎ ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫‪:‬ﻭﻋﻠﻰ ﺁﻟﻪ ﻭﺻﺤﺒﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﺑﻌﺪ‬ ‫ޝރ ު ީޢ ޢުޛުރަކ ާއި ނ ުލ ާ ރަމ ަޟާ ންމ ަހުނ ް ރޯދ ައ ެއ ް‬ ‫ަ‬ ‫ދޫކ ޮށ ްލުމ ަ ީކ ބ ޮޑ ުފާފ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެފާފ ައި ނ ް ތ ައ ުބ ާވުމ ަށ ް‬ ‫އަވަސްވެގ ަތުމ ަ ީކ ވ ާޖި ބުކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެރޯދަތ ައ ް‬ ‫ޤ ަޟާ ކުރުނ ް ވ ާޖި ބ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ﻭﺍﷲ ﺃﻋﻠﻢ‬

‫ްޝއި ޚ ް‬ ‫ަޟލ ަތ ުއ ަ‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪ :‬ފ ީ‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ު ސަ ީމރ ު އި ބްރާހީމ ް‬ ‫‪18‬‬

‫‪www.raajjeislam.com/qa‬‬

‫ރމ ަޟާ ންމަހ ު ރާއްޖ ެ ިއން ބޭރުގަ ިއ‬ ‫ަ‬ ‫ހ ު ިރ ީމހާކ ު ރާއްޖެއަށް ިފޠުރު ޒަކާތް‬

‫ތި ލާވ ަތ ުގ ެ ސަ ޖި ދާގ ައި ކިޔ ާ ދ ުޢ ާ‬

‫ދެއްކުމ ަ ީކ ކޮންކަހަ ަލ ކަމެއްތ ޯ؟‬

‫ﺳ ﹶﺠ ﹶﺪ ﻭﹶ ﹾﺟ ﹺﻬ ﹾﻲ ﻟﹺﻠﱠ ﹺﺬ ﹾﻱ ﺧﹶ ﻠﹶ ﹶﻘ ﹸﻪ ﻭﹶ ﹶ‬ ‫‪.1‬‬ ‫ﺳ ﹾﻤ ﹶﻌ ﹸﻪ‬ ‫ﺷﻖﱠ ﹶ‬ ‫ﹶ‬ ‫ﹸ‬ ‫ﹶ‬ ‫ﲔ‬ ‫ﺴ ﹸﻦ ﹾﺍﳋﹶﺎﻟﹺ ﹺﻘ ﹾ ﹶ‬ ‫ﻭﹶﺑ ﹶ ﹶ‬ ‫ﺼﺮﹶ ﹸﻩ‪ ،‬ﹶﻓ ﹶﺘ ﹶﺒﺎﺭ ﹶ ﹶﻙ ﺍﷲ ﺃ ﹾﺣ ﹶ‬ ‫މާނަ‪ :‬މި އ ަޅ ާގ ެ މޫނ ު‪ ،‬އ ެ ހ ައްދަވ ައި އ ަދި އޭގ ައި‬ ‫ކަންފ ަތ ާއި ‪ ،‬ލ ޮލ ާއި އެކ ަލ ާނގ ެ ކުޅ ަދުންވަންތަކ ަމ ާއި‬ ‫ބާރުނ ް ލ ެއ ްވި ފަރާތ ަށްޓަކ ައި ސަ ޖި ދ ަ ކ ޮށ ްފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފ ަހ ެ ޚ ަލ ްގ ު ކުރ ެއ ްވ ުމުގ ައި އ ެއްމ ެ ފ ުރި ހަމ ަ‬ ‫ސކ ަލ ާނގ ެ ﷲ މ ާތ ްވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަ ް‬

‫ރ ާއްޖ ެއި ނ ް ބޭރުގ ައި ރަމ ްޟާ ންމ ަހ ު ހ ުރި ީމހ ަކ ު‪،‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެ އ ަށ ް ފި ތްރުޒ ަކ ާތ ް ދ ެއ ްކުނ ް‬ ‫ސަ އްޙ ަވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވެސް‪ ،‬މ ޮޅ ުއި ތުރ ު ގޮތ ަ ީކ‬ ‫އ ެ ީމހ ަކ ު ހ ުރި ރަށ ެއްގ ައި ޒ ަކ ާތ ް ދ ެއ ްކުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެރަށ ެއްގ ައި ޒ ަކ ާތ ް ވ ާޖި ބ ުވ ާ މީހުނ ް ނ ެތްނަމ ަ‬ ‫ސ ނަޤ ުލ ުކުރ ުމުގ ައި‬ ‫އ ެހެންރަށަކ ަށ ް ޒ ަކ ާތ ުގ ެ ފ ައި ާ‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ަ އ ެއ ް ނ ެތ ެވ ެ‪ .‬ﻭﺍﷲ ﺃﻋﻠﻢ‬

‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪:‬‬ ‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟު ޢ ަބ ްދ ުއްލަތީފ ް‬ ‫އ ައ ަ‬

‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪:‬‬ ‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟު ޢ ަބ ްދ ުއްލަތީފ ް‬ ‫އ ައ ަ‬


‫”‬

‫ނ‬ ‫ސއްތަ ިއ ް‬ ‫”ދި ވެ ިހރާއްޖެ އަ ީކ ަ‬ ‫ިސލާ ީމ ޤައުމެއް“‬ ‫ސއްތަ އ ް‬ ‫ަ‬ ‫ށ‬ ‫ނގ ެ ވަރަ ް‬ ‫ިމ ީއ އަޅުގަނޑ ުމ ެ ް‬ ‫ެސ‬ ‫ނމަވ ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ކވެ‪ .‬އެހެ ް‬ ‫ބހ ެ ެ‬ ‫އަތްމަ ީތ ަ‬ ‫ްސއްތަ‬ ‫ސއްތަ ިއނ ަ‬ ‫ދި ވެ ިހރާއްޖ ެ ަ‬ ‫ނ ީވ‬ ‫ށވެގ ެ ް‬ ‫ިސލާ ީމ ޤައުމަކަ ް‬ ‫އ ް‬ ‫ޔވެ؟‬ ‫ނކަމެއްހެއް ެ‬ ‫ކޮ ް‬

‫“‬

‫ފ ެނި ގެންދ ަނީ މ ުޅި ނ ް އ ެހެނ ް ކަންތ ައްތ ަކ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ‬ ‫ވަރަށ ް ދެރަކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދެނ ް އ ޮ ީތ ދ ަރި ންނަށ ް ތ ަޢުލީމ ު‬ ‫ސ އ ަށ ް ފޮނ ުވ ާ މަރުޙ ަލ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ނުމ ަށ ް މަދަރ ު ާ‬ ‫މި މަރުޙ ަލާގ ައި ތަރުބިއްޔ ަތ ު ކުރ ުމ ުގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ު‬ ‫ސންނ ާއި‬ ‫ޒި ނ ްމ ާއ ެއ ް އ ުފ ުލ ާނީ ިކޔަވ ައި ދ ޭ މުދ ައ ްރި ު‬ ‫މ ައި ންބަފ ައި ންނ ެވ ެ‪ .‬ތަރުބިއްޔ ަތުދޭނ ް ތި ބ ޭ‬ ‫ސންނަށ ް ތ ަޢުލީމ ާއި ތަރުބިއްޔ ަތ ާއި‬ ‫މުދ ައ ްރި ު‬ ‫ހ ުރި ގ ުޅުނ ް އ ެނގެންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ބ ައ ެއ ް‬ ‫ސންނަށ ް ތަރުބިއްޔ ަތ ު ކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫މުދ ައ ްރި ު‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ުފުލަންޖެހ ޭނީ ހަމ ައެކ ަނި އި ސްލ ާމ ް‬ ‫ސނ ް ކ ަމުގ ައި ދ ެކ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ވަރަށ ް‬ ‫މުދ ައ ްރި ު‬ ‫ހިތާމ ަހ ުރި ކަމ ެކ ެވ ެ‪ި .‬ކޔ ަވާދ ޭ ކޮންމ ެ މ ާއ ްދ ާއ ެއ ް‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ އ ުޞޫ ލުތަކ ަށ ް ފ ައްތަނ ް ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ަދި ކ ެމި ސްޓ ްރީ‬ ‫ސލަކ ަށ ް ބައޮލަޖީއ ާއި ފި ޒި ކ ް ް‬ ‫މި ާ‬ ‫ިކޔަވ ައި ދ ޭއި ރ ު ޤުރ ުއާނުގ ައި އ ެމ ާއ ްދާތ ަކ ާއި‬ ‫ސފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތަކ ަށ ް‬ ‫ގުޅޭގ ޮތުނ ް އ ައި ް‬ ‫އ ަލި އ ަޅ ުވ ާލުނ ް މުޙިއްމ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ައ ެހެންމ ެ‬ ‫ސ ކަހަލ ަ މ ާއ ްދާތ ައ ް ިކޔ ަވާދ ޭއި ރ ު‬ ‫އި ކޮނަމި ކ ް ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި އި ޤ ްތި ޞާ ީދ ނި ޒ ާމ ް ހަމަޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ް ހާމަކ ޮށ ްދި ނުމ ަ ީކ މ ު ިހނ ްމުކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހިތާމައ ަ ީކ މި އ ާއި‬ ‫އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ޚިލާފ ަށ ް ދ ަރި ނ ް ނުވަތ ަ ދ ަރި ވަރުނ ް ތަރުބިއްޔ ަތ ު‬ ‫ކުރ ުމުގ ައި އ ެހެނ ް ބ ައ ެއ ްގ ެ ގ ޮތްތ ައ ް ބޭނުނ ްކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ދޫކ ޮށ ްލުމ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ‬ ‫އި ލ ްތި މ ާސަ ކީ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެ ސަ އްތ ައި ނ ް ސަ އްތ ަ‬ ‫މުސްލި މ ް ޤ ައުމަކ ަށ ް ހ ެދުމ ަށްޓަކ ައި ދި ވ ެ ިހނ ްގ ެ‬ ‫ގ ާތުގ ައި ތަރުބިއްޔަތ ަ ީކ އި ސްލ ާ ީމ ތަރުބިއްޔ ަތ ު‬ ‫ކަމ ަށ ް ހ ެދުމ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރއާ ް‬ ‫ނ ޤު ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ނމަ އަހަ ެ‬ ‫ނގ ެ މަ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫”އަހަ ެ‬ ‫ނ‬ ‫ށ ދި އު ް‬ ‫ދ ް‬ ‫ސ ިޖހާ ަ‬ ‫ނވަނީ ް‬ ‫ަސ ު‬ ‫ިހތުދ ް‬ ‫ކރަނީ އެވެ‪“.‬‬ ‫ނ ު‬ ‫މަ ާ‬ ‫ިލޔުނީ‪ި :‬އކްރާމ ް ޢަބްދުއ ްސަ އްތާރު‬ ‫ސޕޭނ ް މުސްލި މުނ ްގ ެ އ ަތްދަށ ަށ ް ދި އުނ ްވ ެގެނ ް ދި ޔ ަ ީއ ޔޫރަޕ ުގ ެ‬ ‫ް‬ ‫ސ ނުވަތ ަ‬ ‫އަންދ ަލ ު ް‬ ‫ސޕޭނ ް އ ަނބުރ ާ‬ ‫ް‬ ‫ޞ ީލ ީބންނަށ ް ވަރަށ ް އ ަސަ ރ ުކުރ ުވި ކަމަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‬ ‫ަ‬ ‫ރަތ ްލާޖ ެ ިހ‬ ‫ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ސްޓްރެޓ ެޖި ކ ް މ ަސަ އްކ ަތ ެއ ް އެމީހުނ ް ފ ެށި އ ެވ ެ‪ .‬އަންދ ަލުސްގ ެ ޙާލ ަތ ު ދި ޔ ަ ީއ ކ ެނޑި ނޭޅި‬ ‫ސޕޭނ ްގ ެ ރަށ ް‬ ‫ސނ ްގ ެ ފާރަވ ެރި އަކ ަށ ް ް‬ ‫ސ ު‬ ‫ދި ރާސާކުރަމުނ ް ފާރަލ ައި ބަލ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬ކ ްރި ސްޓި އަނ ް ޖ ާ ޫ‬ ‫ސޅ ަ ސަ ތާރައަހަރ ުގ ެ ޒ ުވާނ ް ފި ރި ހެނ ް ކ ުއްޖ ަކ ު‬ ‫ބޭރުގ ައި ވ ާ އަވަށ ަކުނ ް ފެނުނ ު މަންޒ ަރ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޢ ުމުރުނ ް ޯ‬ ‫އ ަޑ ުނ ް އ ަޑ ުނަގ ައި ރޯނ ްހ ުއ ްޓ ާ ފެނުނ ެވ ެ‪ .‬އެމީހ ާ އ ެކ ުއ ްޖ ާއ ާއި ސުވ ާލ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪ .‬ކ ޮއ ްކ ޯއ ެވ ެ‪ .‬ތި ޔ ަހާވަރަށ ް‬ ‫ތި ޔަރ ޮނީ ކީއ ްވ ެގެނ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ‪ .‬ޖ ަވ ާބުގ ައި އ ެކ ުއ ްޖ ާ ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އަހަރެނ ްގ ެ މަންމ ަ އަހަރެނ ް ޤ ުރ ްއާނ ް‬ ‫ސ އެމީހުނ ްގ ެ ބ ޮޑ ުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ް‬ ‫ޞ ީލ ީބ ޖ ާ ޫ‬ ‫ަ‬ ‫ސ ޖި ހާދ ަށ ް ދި އުނ ް މަނ ާކުރަނީ އ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސނުވ ަނީ ް‬ ‫ހިތުދ ަ ް‬ ‫ސ ޚަބަރ ު ދި ނ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މުނ ް އ ަދި ބ ަލި ކުރެވޭކ ަށ ް ނ ެތ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ް ތި ީބ އެމީހުނ ްގ ެ‬ ‫ގާތ ަށްގ ޮ ް‬ ‫ީދނުގ ައި ވަރުގަދ ަ އ ަށ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ގެންނ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ޢަޤީދ ާ ބ ަލި ކ ަށި ވ ެ ީދނ ުގ ެ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫ދޫކ ޮށްލ ައި ދ ުނި ޔ ޭގ ެ މ ާއ ް ީދ ދި ރި އ ުޅުމ ަށ ް ލ ޯ ިބ ީވ ދުވަހ ަކުނ ް މެނ ު ީވ އެމީހުނ ް ބ ަލި ނ ުކުރެވޭނޭ ކަމ ަށ ް‬ ‫ސ ލ ަފ ާދި ނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވެ ް‬ ‫ސނ ްގ ެ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ު‬ ‫ޞ ީލ ީބ ޖ ާ ޫ‬ ‫ަ‬ ‫ސ‬ ‫ސތަކަކ ަށ ް ފ ަހ ު އަނ ެއ ްކ ާވ ެ ް‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ބ ޮޑ ުންނަށ ް ފޯރުކ ޮށ ްދި ނ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުންނަށ ް އެނ ްގި އ ެވ ެ‪ .‬ދ ަނޑި ވ ަޅ ު އ ައި އ ިްސއ ެވ ެ‪ .‬ވ ަޤ ުތ ު ކުޑ ަ ތަނ ް‬ ‫ވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސލ ައި‬ ‫މުސްލި މުނ ް އެމީހުނ ްގ ެ ދި ރި އ ުޅ ުމުނ ް ީދނ ް ދުރަށްޖ ައ ް ާ‬

‫ދ ުނި ޔ ެއ ާއި ގެނ ް‬

‫ސޕޭނ ް ނުވަތ ަ އަންދ ަލުސްގ ެ ރަށ ްފ ުށ ު‬ ‫ސ ިކޔ ައި ދި ނ ެވ ެ‪ް .‬‬ ‫ޝއ ުޤ ުވ ެރި ވ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާއ ާ ދި މ ާވި ޙ ާދި ާ‬ ‫ަ‬ ‫ސލ ަމުނ ްދި ޔ ަ ޒ ުވާނ ް ފުރައި ގ ެ ފި ރި ހެނ ް ކ ުއްޖ ަކ ާ ބ ައްދ ަލ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬ޢ ުމުރަ ީކ‬ ‫ސަ ރަޙ ައްދ ަކުނ ް ރ ޮއި ގި ް‬ ‫ސޅ ަ ސަ ތާރަ އަހަރ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާގ ެ ރ ުއި މ ާއި މ ެދ ު ސުވ ާލ ުކުރ ުމުނ ް ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬އަހަރެނ ްގ ެ‬ ‫ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް ޯ‬ ‫މަންމ ަ އަހަންނަށ ް އ ަޅ ު އަނ ްހެނ ް ކ ުއްޖ ެއ ް )ޖ ާރި އ ާއ ެއ ް( ހޯދ ައި ދި ނުމ ަށ ް ދެކ ޮޅ ު ހަދ ަނީ އ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސސްކުރ ެވި ‪ ،‬އެމީހުނ ް ބ ަލި ކ ަށި ވ ެ ނި ކަމ ެތި ވ ެދާނޭ ކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މުސްލި މުނ ްގ ެ ޒ ުވާނުނ ްގ ެ ފެންވަރ ު އި ޙ ް ާ‬ ‫ސޕޭނަށ ް ޙަމ ަލ ާ ީދ މ ު ިޅ ސްޕ ެއި ނ ްއި ނ ް މުސްލި މުނ ްގ ެ‬ ‫ޞ ީލ ީބންނަށ ް ކުރ ެވުނ ު ހިނދ ު ް‬ ‫ޔ ަ ީޤންކަނ ް ަ‬ ‫ސ ފ ޮހ ެލި އ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މުނ ް ނި ކަމ ެތި ވ ުމ ުގ ެ ސަ ބަބަކ ަށ ް ީވ ީދނ ާއި ދުރަށްޖ ެ ިހ ދ ުނި ޔ ޭގ ެ ލ ައްޒ ަތ ަށ ް‬ ‫ވަ ް‬ ‫ޝއ ުޤ ުވ ެރި ކަނ ް ޒ ުވާނުނ ްގ ެ ހިތްތ ަކުނ ް ފި ލ ައި ދި އުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ެއ ްލި ޖި ހ ާދ ުގ ެ ަ‬ ‫ޭޝއ ާ އ ާއި އ ެފ ްރި ކ ާ ފަހަނައަޅ ައި ޔޫރަޕުގ ައި ތ ައުޙީދ ުގ ެ ކ ުރި ބ ޯށި ތ ައ ް ޤ ާއި މުކ ޮށ ް‬ ‫އ ި‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ފ ުތ ޫޙ ާތ ުގ ެ ޢ ަދ ުލ ުވ ެރި ކަނ ް ޤ ާއި މ ުކުރުމ ަށ ް ކުރ ެވުނ ު އެންމ ެ އ ަގުބ ޮޑ ު މ ަސަ އްކ ަތ ް ނި މި ގެނ ް‬ ‫ދި ޔ ަ ީއ މި ފަދ ަ ގޮތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪17‬‬


‫ިސލާ ީމ‬ ‫ޔތަ ީކ އ ް‬ ‫ނގ ެ ގާތުގަ ިއ ތަރުބި އް ަ‬ ‫ދި ވެ ިހ ް‬ ‫ޔތެވެ‪.‬‬ ‫ތަރުބި އް ަ‬ ‫ާސމ ް‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އަޙްމަދ ު އ ި‬

‫”ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެ އ ަ ީކ ސަ އްތ ައި ނ ް ސަ އްތ ަ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ޤ ައުމ ެއ ް“ މި ީއ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ވަރަށ ް‬ ‫ސ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެ‬ ‫އ ަތްމ ަ ީތ ބ ަހ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސަ އްތ ައި ނ ް ސަ އްތ ަ އި ސްލ ާ ީމ ޤ ައުމަކ ަށ ް ވ ެގެނ ް‬ ‫ީވ ކޮންކަމ ެއ ްހ ެއްޔ ެވ ެ؟ ސަ އްތ ައި ނ ް ސަ އްތ ަ‬ ‫މުސްލި މ ު ޤ ައުމެކ ޭ ބުނ ާ ީތ ބ ައ ެއ ް ފަހަރަށ ް‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު ލ ަދުގަނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ އި ވ ެމުނ ްދ ާ‬ ‫އ ަޑ ުތ ަކުންނ ާއި ފެންނަމުނ ްދ ާ މަންޒ ަރުތ ަކުނ ް‬ ‫އި ސްލ ާމުނ ްގ ެ ގ ޮތ ް ދި ވ ެ ިހނ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ހުންނަ‬ ‫މި ންވަރ ު ދ ަށްކ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ބުނާނަމ ަ‬ ‫ދި ވ ެ ިހނ ްގ ެ ދ ަރި ނ ް ތަރުބިއްޔ ަތ ު ކުރ ުމުގ ައި އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ސ‬ ‫ތަރުބިއްޔ ަތ ާ ދުރ ު ީވމ ައ ެވ ެ‪ .‬ހ ަ ީޤޤ ަތުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ދި ވ ެ ިހނ ްގ ެ ގ ާތުގ ައި ތަރުބިއްޔަތ ަ ީކ އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ތަރުބިއްޔ ަތ ު ކ ަމުގ ައި ހަދ ަމ ާ ހިނގ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތަރުބިއ ްޔ ާ މި ބ ަހުގ ައި ‪ 3‬މާނައ ެއ ް‬ ‫އ ެކ ުލެވޭކަމ ަށ ް ތަރުބ ަ ީވ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ވި ދ ާޅ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެގ ޮތުނ ް ބ ައ ެއ ް މާނަތ ައ ް މި ތަނުގ ައި‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށ ްލާނަމ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އި ތުރ ުވުނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ބ ޮޑ ުވުނ ް އ ަދި ތަރައްޤީވުނ ް ނުވަތ ަ ކ ުރި އެރުނ ް‬ ‫‪16‬‬

‫މީގ ެ އި ތުރުނ ް އި ޞް ލ ާޙ ު ކުރުނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ތަރުބިއ ްޔާއ ަ ީކ ރ ޫޙ ާނީ ގ ޮތުންނ ާއި‬ ‫ޞއ ް ީޙ‬ ‫ނަފްސާނީ ގ ޮތުންނ ާއި ބ ުއްދީގ ެ ގ ޮތުންނ ާއި ި‬ ‫ސންނަތ ުގ ެ‬ ‫ގ ޮތުނ ް ޤުރ ުއާނ ާއި ރަސޫލ ާ ‪ z‬ގ ެ ު‬ ‫އ ަ ީލގ ައި ވ ަ ިކގޮތަކ ަށ ް ހާނާބ ައްޓަންކ ޮށ ް ފ ުރި ހަމ ަ‬ ‫ުޞއްޔ ަތ ެއ ް ިބނ ާކުރުމ ެވ ެ‪ .‬އި ސްވ ެ ދެންނ ެވުނ ު‬ ‫ޝހ ި‬ ‫ަ‬ ‫ސނ ާލ ުމުނ ް އ ެނގި ގެނ ް ދ ަނީ ކ ުއްޖ ަކ ު‬ ‫ކަންކަމ ަށ ް ވި ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް ބ ައްޓަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ދެމ ަޞް ދަރަށ ް ރ ުޖޫޢ ަވާނ ް‬ ‫ޖެހޭނެކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ުއ ްޖާއ ަށ ް ފ ުރި ހަމ ަ ތަރުބިއްޔ ަތ ެއ ް‬ ‫ދި ނުމ ަށްޓަކ ައި އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ ކ ާވ ެނީ ގ ެ ކ ުރި ނ ް‬ ‫ސނަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬ރަސޫލ ާ ‪ z‬ވ ަނީ ކ ައި ވ ެނި‬ ‫ވި ް‬ ‫ކުރުމ ަށ ް ީދނ ްވ ެރި އަނ ްހެނުނ ް އި ޚ ްތި ޔާރ ު ކުރުމ ަށ ް‬ ‫އި ރ ުޝާ ދ ު ދ ެއ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް ދ ަރި ނ ް ހ ޯދުމ ަށ ް‬ ‫ދެމ ަފި ރި ނ ް އ ެއ ްދާނ ްކުރ ާއި ރ ު‪ި ،‬ކޔަންޖެހ ޭ ދ ުޢ ާ‬ ‫ކިޔުނ ް ފާހަގ ަކުރ ެވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ކަންކަމ ަ ީކ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ބ ައ ެއ ް މީހުނ ް އި ޙ ްމ ާލ ުވ ާ‬ ‫ސކ ޮޅ ެއ ް ދ ެއ ްވުނ ް އ ެދި‬ ‫ކަންކަމ ެވ ެ‪ .‬ރަނގ ަޅ ު ދ ަރި ފ ަ ް‬

‫އަބ ަދ ާ އަބ ަދ ު ދ ުޢ ާކުރަނ ް ޖެހ ޭއި ރ ު މި ކަނ ް މި ގޮތ ަށ ް‬ ‫ކުރޭބާވައ ޭ އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ިހތ ަށ ް އަރައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ުއ ްޖ ާ އުފަނ ްވ ާ ދުވ ަހ ު‪ ،‬ކ ުއ ްޖ ާގ ެ‬ ‫ކަނ ާތ ު ކަންފ ަތްދ ޮށުގ ައި ބަނ ްގި ގ ޮވ ުމ ާއި ވ ާތުކަންފ ަތ ް‬ ‫ސ ރަސޫލ ާ ‪ z‬ގ ެ‬ ‫ދ ޮށުގ ައި ޤަމ ަތ ް ދި ނުމަކީވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ސންނަތުނ ް ޘާބިތ ުވ ާ ކަންކަމ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ު‬ ‫ސ އ ެއްބަޔ ަކ ު‬ ‫ސ މި ކަންކަމ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫މި ހާރަކ ަށ ް އ ައި ް‬ ‫އި ޙ ްމ ާލ ުވާކ ަ ީމ ހިތާމ ަކުރަންޖެހ ޭ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ުއ ްޖ ާ އ ަށ ް ‪ 7‬ދުވަސްވ ުމުނ ް އަޤީގ ާ ކ ަތި ލ ުމ ާއި‬ ‫ސ ގަދ ަވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ރަނގ ަޅ ު ރީ ތި ނަމ ެއ ް ކިޔުމ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫ސންނަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ވި ދ ާޅ ުވ ާ ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ު‬ ‫ދ ަރި ންނަށ ް ނަންކިޔ ާއި ރ ު ބ ައްޕ ަގ ެ ނަނ ް ިހމެނުމ ަ ީކ‬ ‫ވަރަށ ް މުޙިއ ްމުކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދެނ ް އ ޮ ީތ ކ ުއ ްޖ ާ ތަރުބިއްޔ ަތ ު‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ އ ެންމ ެ މުޙިއ ްމ ު މަރުޙ ަލ ާއ ެވ ެ‪ .‬ޅަފ ަތ ުގ ެ‬ ‫ސއަކ ަށ ް ވ ާނީ‬ ‫ސވަރ ު ކ ުއ ްޖ ާގ ެ ފުރަތަމ ަ މަދަރ ު ާ‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ސވަރ ު ކ ުއ ްޖ ާ އ ަށ ް‬ ‫އ ެކ ުއ ްޖ ާގ ެ މަންމ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ދުވ ަ ް‬ ‫ސކ ޮށ ްދި ނ ް އ ަޚ ްލާޤ ެއ ްގ ެ ބޭނުނ ް ކ ުއ ްޖ ާގ ެ ޙ ަޔ ާތ ުގ ެ‬ ‫ދަ ް‬ ‫ސތ ަކުގ ައި ހިފާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދެނ ް ކ ުރި އ ަށ ް އ ޮތ ް ދުވ ަ ް‬ ‫ސމ ަށްޓަކ ައި ޤުރ ުއާނ ް‬ ‫ކ ުއ ްޖ ާ ީދނަށ ް ލ ޯ ިބ ޖ ެއ ް ު‬ ‫ިކޔ ަވ ާދި ނ ުމ ާއި އ ެކ ުދި ންނ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް ރަސޫލ ާ‪z‬ގ ެ‬ ‫ޙ ަޔ ާތ ްޕ ުޅ ުގ ެ ވާހަކަތ ައ ް ކިޔާދ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫މަންމ ަ ނުވަތ ަ ބ ައްޕ ައ ާއ ެކ ު ނަމާދ ަށ ް އެރ ުވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނުވަތ ަ ގެންދ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ރަސޫލ ާ ‪z‬‬ ‫ނަމ ާދ ުކުރައ ްވ ާއި ރ ު އެކަލ ޭގ ެފާނ ުގ ެ މާފ ަ ދ ަރި ކ ަލުނ ް‬ ‫ގެންދ ަވާކަނ ް ރަސޫލ ާ‪z‬ގ ެ އެކިއ ެ ިކ ހަދީޘްތ ަކުނ ް‬ ‫ސ ހިތާމައަކީ‪ ،‬ބ ައ ެއ ް‬ ‫ޘާބިތ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ްޞކ ޮށ ް ބ ައްޕ ައި ނ ް ދ ަރި ނ ް ނަމާދ ަށ ް‬ ‫މަންމ ައި ނ ް ޚ ާއ ަ‬ ‫ގެނ ްދި އުމ ަ ީކ އ ުނދ ަގ ުލ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ދ ެ ިކ އ ެކ ުދި ނ ް‬ ‫ނަމާދ ަށ ް އ ަހ ުލ ުވ ެރި ނ ުކުރ ުވާކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ައ ެހެންމ ެ ބ ައ ެއ ް ބ ެލ ެނި ވ ެރި ނ ް‬ ‫ދ ަރި ނ ްގ ެ ގ ާތުގ ައި ރަނގަޅ ަށ ް އ ުޅުމ ަށ ް ނުވަތ ަ‬ ‫އ ަޅުކަމ ެއ ް ކުރަނ ްދާނ ް ބުނ ާއި ރ ު‪ ،‬އެފަރ ާތްތ ަކުނ ް‬


‫ށވެ!‬ ‫ސލަމާތްވާ ެ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނ ިއ ް‬ ‫ނގ ެ ިފތު ަ‬ ‫ފަހުޒަމާ ު‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އައ ްޝަ ިއޚ ް ހަސަ ން މ ޫސާ ިފކ ު ީރ‬ ‫ފ ަހުޒ ަމާނ ުގ ެ ވާހަކަތ ައ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް‬ ‫ސ ފ ަހ ު‬ ‫ވަރަށ ް ގި ނައި ނ ް އ ަޑުއަހަމ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސނައި ލ ަނީ ިކތ ައ ް މީހުނ ް ބ ާއ ެވ ެ؟‬ ‫ޒ ަމާނާމ ެދ ު ވި ް‬ ‫ނ ޫނީ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ް މި ދ ާ ޒ ަމާނަ ީކ‬ ‫އ ެ ފ ަހުޒ ަމާނ ް ކަނ ް ހ ަނދާނ ްހ ުރީ ިކތ ައ ް މީހުނ ް‬ ‫ޞލ ަވ ާތ ްލ ެއ ްވި މުޙަމ ައ ްދ ު ‪z‬‬ ‫ބ ާއ ެވ ެ‪ .‬ސަ ލ ާމ ާއި ަ‬ ‫ސ ފ ަހުޒ ަމާނ ުގ ެ‬ ‫ރަސޫލުކ ަމ ާއި ގެނ ް ފޮނ ުވުނ ް އ ެ ީއވ ެ ް‬ ‫ޢ ަލ ާމ ާތ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަސޫލ ު ﷲ ‪z‬ގ ެ އ ަޞް ޙ ާބ ު‬ ‫ަޟޔ ަ ﷲ ޢަނ ްހ ު‪،‬‬ ‫ބޭކ ަލުނ ްކުރ ެ ތަމީމ ުއ ްދ ާރީ ރ ި‬ ‫ޞޙީޙ ު‬ ‫ަސޙ ުއްދ ައ ްޖ ާލ ާ ބ ައްދ ަލ ުވެފ ައި ވ ާ ކ ަމުގ ައި ަ‬ ‫މ ީ‬ ‫މުސްލި މުގ ައި ރި ވ ާވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެކަލ ޭގ ެފާނ ު‬ ‫ސ‬ ‫ކުރ ެއ ްވި ކ ަނޑ ު ދ ަތުރ ެއްގ ައި ދ ޯނި ބެހިގެނ ް ގ ޮ ް‬ ‫ދ ެވުނ ު ރަށ ަކުނ ް ދ ައ ްޖ ާލ ާ ދި މ ާވި އ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާ ދ ުނި ޔ ޭގ ެ‬ ‫ޤ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ ވާހަކަތ ައ ް އަހ ައި އ ޮޅުނ ްފި ލ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި އ ުއ ްމި އްޔ ަ ނަބިއ ްޔ ާ މުޙ ައްމ ަދ ު ‪z‬ގ ެ ވާހަކ ަ‬ ‫އަހ ައި އ ޮޅުނ ް ފި ލ ުވި ކަމ ަށ ާއި ‪ ،‬އ ަދި އޭނ ާ ވީއ ްލ ުމ ުގ ެ‬ ‫ވ ަޤ ުތ ު ކ ައި ރި ވ ެއްޖ ެ ކ ަމުގ ައ ާއި ‪ ،‬މ ައ ްކ ާ އ ާއި މ ަ ީދނ ާ‬ ‫ނޫނ ް އ ެހެނ ް ހ ުރި ހ ާ ތަނަކ ަށ ް އޭނ ާ އަރާނޭ ކ ަމުގ ައި‬ ‫ޚަބަރ ު ކ ުރި އ ެވ ެ‪ .‬މި ވާހަކަތ ަކ ާއ ެކ ު ތަމީމ ުއ ްދ ާރި‬ ‫ަޟޔ ަ ﷲ ޢަނ ްހ ު ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪z‬ގ ެ‬ ‫ރ ި‬ ‫އ ަރި ހ ަށ ް ވަޑ ައި ގ ަތ ުމުނ ް‪ ،‬އެކަލ ޭގ ެފާނ ު އ ެވާހަކައ ަށ ް‬ ‫ސ ިކތ ަށ ް‬ ‫އި ޤުރާރ ުވެލ ައްވ ައި ‪ ،‬މ ަ ީދނ ާގ ެ މި ް‬ ‫ސތ ަކުނ ް އ ެއ ްކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ތަމީމ ުއ ްދ ާރީ ގ ެ‬ ‫ީމ ް‬ ‫ވާހަކ ަ އެބޭކ ަލުންނަށ ް ިކޔ ައި ދ ެއްވ ައި ‪ ،‬އި ތުރ ު‬ ‫އެކަލ ޭގ ެފާނ ު ތާއަބ ަދ ު ޚަބަރ ު ދ ެއ ްވ ާ ދ ައ ްޖާލ ަ ީކ އ ެ ީއ‬ ‫ސ ޙަދީޘ ްކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ޞއްޙ ަ‬ ‫މި ފަދ ަ އެތ ައ ް ަ‬ ‫ޙަދީޘ ްފ ުޅުތ ަކ ެއްގ ައި ފ ަހުޒ ަމާނ ުގ ެ ވާހަކަތ ައ ް ބ ަނީ‬ ‫ބ ަޔާނ ްކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެއ ް ޙ ަ ީދޘ ަ ީކ‬ ‫ފ ަހުޒ ަމާނުގ ައި ީދނ ް ވި އްކ ައި ލ ުމ ުގ ެ ވާހަކ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫َﻋ ْﻦ أَِﰉ ُﻫَﺮْﻳـَﺮَة أَ ﱠن َر ُﺳ َ‬ ‫ﻮل اﻟﻠﱠ ِﻪ ‪-‬ﺻﻠﻰ اﷲ ﻋﻠﻴﻪ‬ ‫وﺳﻠﻢ‪ -‬ﻗ َ‬ ‫ﺎل ﻓَِﺘـﻨً َ‬ ‫ﺎﻛﻘ َ‬ ‫َﺎل » ﺑَﺎدُِروا ﺑِﺎﻷَ ْﻋ َﻤ ِ‬ ‫ِﺢ‬ ‫ِﻄ ِﻊ اﻟﻠﱠﻴْ ِﻞ اﻟ ُْﻤ ْﻈﻠِ ِﻢ ﻳُ ْﺼﺒ ُ‬ ‫َ‬ ‫ﱠاﻟﺮُﺟ ُﻞ ُﻣْﺆِﻣﻨًﺎ َوﳝُْ ِﺴ َ‬ ‫ِﺢ َﻛﺎﻓًِﺮا ﻳَﺒِﻴ ُﻊ دِﻳﻨَ ُﻪ‬ ‫ﻰﻛﺎﻓًِﺮا أ ْو ﳝُْ ِﺴﻰ ُﻣْﺆِﻣﻨًﺎ َوﻳُ ْﺼﺒ ُ‬

‫ِﻦ اﻟ ﱡﺪْﻧـﻴَﺎ «‬ ‫ﺑ َِﻌَﺮ ٍ‬ ‫ض ﻣَ‬ ‫މާނައީ‪” :‬ކަނ ު އ ަނދި ރި ރ ެއ ެއ ްގ ެ‬ ‫އ ަނދި ރި ގ ަނޑ ުފަދ ަ ފި ތުނަތ ަކ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ުމ ުގ ެ‬ ‫ކ ުރި ނ ް ހެޔ ޮ ޢަމ ަލ ުކުރުމ ަށ ް އަވަސްވެގަންނ ާށ ެވ ެ!‬ ‫އެހ ައި ރުނ ް‪ ،‬ހ ެނދުނ ު މ ުއ ުމި ނ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ހުންނަ‬ ‫މީހ ާ ހ ަ ީވރ ު ހުންނ ާނީ ކ ާފި ރ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައ ެވ ެ‪ .‬ނުވަތ ަ‬ ‫ހ ަ ީވރ ު މ ުއ ުމި ނ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ހުންނަމީހ ާ ހ ެނދުނ ު‬ ‫ހުންނ ާނީ ކ ާފި ރ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދ ުނި ޔ ޭގ ެ‬ ‫މ ުދާކޮޅަކ ަށ ް އޭނ ާގ ެ ީދނ ް ވި އ ްކ ާލާނ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫މި އ ަދ ު މީޑި އ ާ ތ ަކުނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނ ާ‬ ‫ޚިލ ާފ ު އެތ ައ ް ޕުރ ޮގުރ ާމްތ ަކ ެއ ް ދ ަނީ ފ ަތުރަމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ައ ެއ ާއ ެކ ު އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ ޙ ަ ީޤޤ ަތ ް އ ޮޅ ުވ ާލުމ ަށ ް‬ ‫ސ ކ ުރި އ ަށ ް‬ ‫ސދެވ ޭ އެތ ައ ް ޕުރ ޮގުރ ާމްތ ަކ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ގެނ ެ ް‬ ‫ދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ފަދ ަ ދ ަނޑި ވ ަޅުތ ަކުގ ައި އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް‬ ‫ޢަމ ަލ ު ކުރަނ ް ީވ ގ ޮތ ް މ ަ ީތގ ައި އ ެވ ާ ޙަދީޘްގ ައި‬ ‫ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪ z‬އެވ ަނީ އ ެއްމަތ ަށ ް‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްދ ެއ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ‬ ‫ފި ތުނަތ ަކުގ ައި ޖ ެ ިހ ތި މ ާގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ީއމާންކަނ ް ބީވ ެގެނ ް ނުގ ޮ ް‬ ‫ީއމާންކަންމ ަ ީތގ ައި ދ ެމި ހުރެވޭނ ެ‬ ‫ހަމ ައެކ ަނި މަގ ަވ ެ‪ .‬ހެޔ ޮ ޢަމ ަލ ު‬ ‫ކުރުމ ަށ ް އަވަސްވެގ ަތުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤި ޔާމ ަތ ް ކ ައި ރި ވާހިނދ ު‪،‬‬ ‫ސ‬ ‫ކުރެވ ޭ އެންމ ެ ސަ ޖި ދ ައ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ދ ުނި ޔ ެއ ާއި ދ ުނި ޔޭގ ައި ވާހ ައި‬ ‫އ ެއްޗަކ ަށ ްވުރ ެ ހެޔ ޮވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ސ ރި ވ ާވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ފި ތުނަތ ަކުނ ް‬ ‫ސަ ލާމ ަތ ްވުނ ް އ ެދި ގެނ ް‬ ‫ގި ނަގުނަ ހެޔ ޮ ޢަމ ަލ ު ކުރުމ ަށ ް‬ ‫ަޞއްޔ ަތ ް‬ ‫އަވަސްވެގ ަތުމ ަށ ް ވ ި‬ ‫ކުރަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪15‬‬


‫ނ‬ ‫ލވު ް‬ ‫ސމާ ު‬ ‫ދ ަ‬ ‫ޒަކާތް ިހފުމާމ ެ ު‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬މުޙައްމަދ ު ޝާ ިފޢ ު ިބން ޢަބްދުލްޣަފޫރު ޢަ ީލ‬ ‫ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ުގ ެ ރޯދ ައި ގ ެ އ ަޅުކަމ ަށްފ ަހ ު ލި ބެނ ްވ ާ ވަރަށ ް ބ ޮޑ ު ޙ ައްޤ ެއ ް އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ިކބ ައި ނ ް‬ ‫ދެނ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެންނ ާ ބ ައްދ ަލ ު މި ކުރަނީ ‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް މ ުޖްތަމ ަޢުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫އި ޤ ްތި ޞާ ދ ުގ ެ އެންމ ެ މުހިއ ްމ ު ބ ައި ކ ަމުގ ައި ވ ާ ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫ދި ނ ުމ ުގ ެ އ ަޅުކަމ ެވ ެ‪ .‬ފި ޠުރ ު ޒ ަކ ާތ ާއި މުދ ަލ ު ޒ ަކާތ ަ ީކ ޙ ައ ްޤ ު ނޫނ ް މީހުނ ް ޒ ަކ ާތ ް ލި ިބގަންނަކ ަ ީމ ވަރަށ ް‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ އި ޤ ްތި ޞާ ދ ުގ ެ އެންމ ެ މުހިއ ްމ ު ބ ަހާތ ައ ް ހިތާމ ަހ ުރި ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ީއ ޒ ަކ ާތ ް ލި ިބގަންނަ‬ ‫ީވހިނދ ު‪ ،‬ފި ޠުރ ު ޒ ަކ ާތ ާއި‬ ‫ކ ަމުގ ައި‬ ‫ސ‬ ‫ްޞދ ު ވ ެ ް‬ ‫މުދ ަލ ު ޒ ަކ ާތ ުގ ެ މ ަޤ ަ‬ ‫ާޞލ ްވ ާނީ ޒ ަކ ާތ ް ނެރުނ ް ވ ާޖި ބ ުވ ާ‬ ‫ޙ ި‬ ‫ހ ުރި ހ ާ އެންމ ެ ޒ ަކ ާތ ް ނެރ ެ އ ަދި ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫ލި ިބގަންނަ ފަރ ާތްތަކ ަ ީކ އ ޭގ ެ ޙ ައ ްޤ ުވ ެރި ނ ް‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެނ ް ނޫންނަމ ަ‬ ‫މ ުއ ްސަ ނދި ންނ ާއި ފ ަ ީޤރުނ ްގ ެ ދެމ ެދުގ ައި‬ ‫އޮންނަ ފަރަޤ ު ހ ަނި ވ ެގެނ ެއ ް ނ ުދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙ ައ ްޤ ު ނޫނ ް‬ ‫ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫ލި ިބގ ަތ ުމުނ ް‬ ‫ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫ފަރ ާތްތ ަކުނ ް‬ ‫ވާގޮތަކީ‪ ،‬ފ ަ ީޤރުންތަކަކ ަށ ް ލި ބެންޖެހ ޭ‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ް އެބ ައި މީހުންނަށ ް ނ ުލި ބ ެނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬ފ ަ ީޤރުނ ް ފ ަ ީޤރ ު ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ތި ބުމ ަށ ް މީގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް މ ަގުފަހިވ ެގެނ ް‬ ‫އެބަދ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޒ ަކ ާތ ް ޙ ައ ްޤ ުވ ާ މީހުންނަ ީކ‬ ‫ފ ަ ީޤރުންނަށ ް ީވ ހިނދ ު‪ ،‬އ ަދި ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫ސ ީކނުންނަށ ާއި‬ ‫ބ ެހ ެވ ެނީ ފ ަ ީޤރުންނަށ ާއި މި ް‬ ‫ޒ ަކ ާތ ް ބ ެހުމ ަށ ް މ ާތ ް ﷲ ސުބ ުޙާނަހ ޫ‬ ‫ވަތ ަޢ ާލ ާ ކީރި ތި ޤުރ ުއާނުގ ައި އަންގ ަވާފ ައި ވ ާ ‪ 8‬މީހުންނަށ ް ނުހަނ ު ިބރ ުވ ެރި ކަނ ް ހ ުރި ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ައި ގ ެ މ ެދުގ ައި ކަމ ަށ ް ވ ާއި ރ ު‪ ،‬މި ‪ 8‬ބ ައި ގ ެ ތެރޭގ ައި ޒ ަކާތ ަ ީކ މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ލާބ ަ އ ާއި ފ ައި ދާއ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫ނ ު ިހމެނޭ މީހުނ ް ޒ ަކ ާތ ް ލި ިބގ ަތ ުމުނ ް‪ ،‬އެބ ައި މީހުންނަށ ް އ ަދި މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ ދުޅ ަހެޔޮކަމ ަށްޓަކ ައި‬

‫ސ‬ ‫ﷲ ސުބ ުޙާނަހ ު ވަތ ަޢ ާލ ާ‪ ،‬އެބަހަނ ް ީވ ފަރ ާތްތ ައ ްވ ެ ް‬ ‫ޤުރ ުއާނުގ ައި‬ ‫ކީރި ތި‬ ‫ްޞލްގ ޮތ ެއްގ ައި‬ ‫ތ ަފ ީ‬ ‫އަންގ ަވާފ ައި ވ ާ‪ ،‬އ ަދި އ ެހާމ ެ މުހިއ ްމުކަމ ެއ ް މި ކަމ ަށ ް‬ ‫ދޭނ ް ީވ ކަމ ެއްކ ަމުގ ައި ީވހިނދ ު‪ ،‬ﷲ ސުބ ުޙާނަހ ޫ‬ ‫ވަތ ަޢ ާލ ާގ ެ އ ެ ނި ންމ ެވ ުމ ާ ދެކ ޮޅ ު ހ ެދ ުމ ުގ ެ ބާރ ު‬ ‫ސނުންނަށ ް‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫އަހަރެމެނ ް‬ ‫ލި ބިގެންވ ަނީ ކޮންފަދައ ަކުނ ްތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪،‬‬ ‫ީމހ ަކ ު ނުވަތ ަ ބަޔ ަކ ު‬ ‫ޙ ައ ްޤުނޫނ ް‬ ‫ޒ ަކ ާތ ް ލި ިބގ ަތ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް މި ކ ަމާމ ެދ ު‬ ‫ސނ ެވުނ ް ހ ުއްޓ ެވ ެ‪ .‬ތި މާއ ަ ީކ‬ ‫ފުންކ ޮށ ް ވި ް‬ ‫ސ ީކނ ެއ ްތ ޯ ނުވަތ ަ‬ ‫ފ ަ ީޤރ ެއ ްތ ޯ ނުވަތ ަ މި ް‬ ‫ތި މާއ ަ ީކ ތި މާއ ަށ ް ލި ބ ޭ އ ެއްޗ ަކުނ ް‬ ‫ދެކ ޮޅ ު ޖެހި‪ ،‬ހަމަޖެހ ޭ ދި ރި އ ުޅުމ ެއ ް‬ ‫ސ‬ ‫އުޅ ޭ މީހ ެއ ްތ ޯ އ ަމި އްލ ަ ނަފ ް ާ‬ ‫ސުވ ާލުކ ޮށ ްލުނ ް ހ ުއްޓ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙ ައ ްޤުނޫނ ް‬ ‫ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫މީހުނ ް ޒ ަކ ާތ ް ލި ިބގަންނަ ނަމ ަ‬ ‫ސނ ާދި ނުމ ަ ީކ‬ ‫އެފަދ ަ މީހުންނަށ ް ވި ް‬ ‫ސ ޒި ނ ްމ ާއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެވ ެ ް‬ ‫އެފަދ ަ މީހުނ ްގ ެ އެޢަމ ަލ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ ނި ޒ ާމ ަށ ް‬ ‫އަރ ާ ލ ޮޅ ުމ ުގ ެ އ ަސަ ރ ު އެބ ައި މީހުންނަށ ް‬ ‫އަންގ ައި ދޭނ ް އެބަޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ‬ ‫ާޞލ ްވ ެވި ހަމަޖެހ ޭ ޠ ާ ިހރ ު‬ ‫ނި ޒ ާމ ުގ ެ ފ ުރި ހަމ ަ ފ ައި ދ ާ ޙ ި‬ ‫ދި ރި އ ުޅުމ ެއ ް ލި ބ ޭނީ އޭރުންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫ޝހީދުކ ޮށ ްލި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މީހުނ ް ޒ ަޚ ަމ ް ކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ަ‬ ‫‪ 26‬މ ާޗ ް ‪ :1983‬ޔ ަހ ޫ ީދނ ް އ ަޑި ނ ް ކޮންނަމުނ ް‬ ‫ދި އ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ބ ައި ތ ުލ ް މ ަޤ ްދި ސްގ ެ ވ ަޤ ްފ ް‬ ‫ޑި ޕ ާރޓްމެނ ްޓ ް ގ ެ ބ ައ ެއ ް ވ ެއ ްޓުނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ 21‬އޮގަސްޓ ް ‪ :1986‬ޔ ަހ ޫ ީދނ ް އ ަޅުކަނ ް‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ނަމުގ ައި ޙަރަމ ް ތެރެއ ަށ ް ވަނުނ ް‪.‬‬ ‫‪ 12‬މ ޭ ‪ :1988‬ޙަރަމ ްގ ެ ތެރޭގ ައި ޔ ަހ ޫ ީދ‬ ‫ސފ ައި ނ ް ބ ަޑި ޖ ެހ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ‪ 100‬އ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ި‬ ‫ޝހީދުކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ޒ ަޚ ަމ ް‬ ‫ގި ނަ މުސްލި މުނ ް ަ‬ ‫ކ ޮށ ްލުނ ް‪.‬‬ ‫ސކިތުގ ައި ތި ިބ މީހުންނަށ ް‬ ‫‪ 8‬އޮގަސްޓ ް ‪ :1990‬މި ް‬ ‫ޝހީދުކ ޮށ ް‬ ‫ދި ނ ް ޙަމަލ ައ ެއްގ ައި ‪ 22‬މުސްލި މުނ ް ަ‬ ‫އ ަދި ‪ 200‬އ ަށ ް ވުރ ެ ގި ނަ މީހުނ ް ޒ ަޚ ަމ ް‬ ‫ކ ޮށ ްލުނ ް‪.‬‬ ‫‪ 25‬ޖުލ ައި ‪ :1995‬އި ޒ ްރޭލ ުގ ެ ހ ައި ކ ޯޓުނ ް‬ ‫ޙަރަމްގ ައި ޔ ަހ ޫ ީދންނަށ ް އ ަޅުކަނ ް ކުރެވޭނ ެ ކަމ ަށ ް‬ ‫ޙ ުކ ުމ ް ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ 28‬ސެޕްޓ ެމްބ ަރ ‪ :2000‬މ ަލ ްޢޫނ ު އ ެރި އ ަލ ް‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ ޙިމާޔ ަތުގ ައި‬ ‫ޝެ ރޯނ ް އެތ ައ ް ބ ައި ވަރ ު ި‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ‬ ‫ސ ިކތ ަށ ް އެރުނ ް‪ .‬ފަލ ަ ް‬ ‫ފ ައި ވާނ ާއި އ ެކ ު މި ް‬ ‫އ ަލ ް އ ަޤ ްޞާ އި ނ ްތި ފ ާޟާ ފ ެށ ުނީ މި ދުވ ަހ ުއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ކަންތަކ ަ ީކ ލި ޔ ެ ކ ޮޅުނ ް ލާނ ެ ވާހަކ ަ‬ ‫ތ ަކ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬މި އަހަރ ުގ ެ ޖޫނ ް މ ަހ ުގ ެ ‪ 6‬ވަނަ‬ ‫ސ ރާބ ޮއ ެގެނ ް ތި ިބ ޔ ަހ ޫ ީދނ ްގ ެ ބ ައި ގ ަނޑ ެއ ް‬ ‫ދުވ ަހ ުވ ެ ް‬ ‫ސކިތ ުގ ެ ތެރެއ ަށ ް ވަދެގ ަތ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ބ ޮޑ ު‬ ‫މި ް‬ ‫ހަމަނުޖ ެހުމ ެއ ް ހިނގި އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ނުބ ައި ނުލ ަފ ާ‬ ‫ޔ ަހ ޫ ީދނ ް ކުރ ާ ޢަމ ަލ ު ތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި މަސްޖި ދ ުލ ް‬ ‫އ ަޤ ްޞާ އ ަށ ް ޢ ުމުރުނ ް ‪ 40‬އ ަށ ް ވުރ ެ ދ ަށ ުގ ެ‬ ‫މީހުނ ް ނަމާދ ަށ ް އ ެރި ޔ ަ ނ ުދި ނުނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލ ޮބ ެވ ެތި މުސްލި މ ް އ ަޚުންނ ާއި އ ުޚ ުތުންނޭވ ެ‪.‬‬ ‫މަސްޖި ދ ުލ ް އ ަޤ ްޞާ އ ާއި ‪ ،‬ބ ައި ތ ުލ ް މ ަޤ ްދި ސާއި ‪،‬‬ ‫ސއަލ ަ އ ަ ީކ ހަމ ައެކ ަނި ބިމ ުގ ެ‬ ‫އި ޒ ްރޭލ ުގ ެ މ ަ ް‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކީއ ްތ ޯއ ެވ ެ؟ އ ެ ީއ‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް މުސްލި މުނ ްގ ެ ޢަޤީދ ާ އ ާއި އ ަދި‬ ‫ލ ެޔ ާއި ގ ުޅި ފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬ލ ަޢުނަތ ް‬ ‫ލ ެއ ްވި ގެނ ްވ ާ ޔ ަހ ޫ ީދ ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓުންނ ާއި ގ ުޅި ގެނ ް‬ ‫އުޅ ޭ ޚ ާއި ނުނ ްގ ެ ނުބ ައި ކަމ ަށ ް ހޭއަރައި‬ ‫ތި އްބ ަވ ާށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ިފ‬ ‫ޠުރު ޒަކ ާ‬ ‫ަތ ީކ ރޯދަ‬ ‫މ‬ ‫ަ‬ ‫މު‬ ‫ސް‬ ‫ސް ިލމުނ‬ ‫ިނމ ު ީނމ ާ‬ ‫ް‪ ،‬އ ެ ޙ ަ‬ ‫އ‬ ‫ް‬ ‫ޤ‬ ‫ު‬ ‫ވ‬ ‫ާ‬ ‫ީމހ ު‬ ‫ޒަކާތެކެވ‬ ‫ން ަނށް ދޭ‬ ‫ެ‪ .‬އެހެން‬ ‫ގ‬ ‫ޮ‬ ‫ަ‬ ‫ތ‬ ‫ކ‬ ‫ަ‬ ‫ށް‬ ‫ކުޅަދ ާ ަނ‬ ‫ބުނާ ަނމ ަ‬ ‫ކަން ހ ު ިރ‬ ‫ީ‬ ‫މ‬ ‫ހ‬ ‫ު‬ ‫ނ‬ ‫ް‬ ‫ފަ‬ ‫ީޤރުން ަނށް‬ ‫ކުޅަދ ާ ަނކަ‬ ‫ން ނެތް‬ ‫ފޯރުކޮށް‬ ‫ލ‬ ‫ާ‬ ‫މ‬ ‫ާ‬ ‫ޠ‬ ‫އ‬ ‫ު‬ ‫ް‬ ‫ިފ ރު‬ ‫ީދ އ ެ ީހތ ެ‬ ‫ޒަކާތް ފަ‬ ‫ރ‬ ‫ު‬ ‫ޟު‬ ‫ިރކަމެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުރ ެ‬ ‫އްވ ު ީނ ރ ޯ‬ ‫ިހޖ ު ަރ ިއ‬ ‫ދައ ާ އެކ ު‪،‬‬ ‫ން ދެވަ ަނ‬ ‫އ‬ ‫ަ‬ ‫ހ‬ ‫ަ‬ ‫ރ‬ ‫ު‬ ‫ގައެވ ެ‪.‬‬

‫އެކެއް ަރމަޟާ ްނ ސާ ދަސަ ތޭ ަކ ަބއ ް ިތ ީރހުގ ެ ޞަ ފްޙާއެއ ް!‬ ‫ޝޔާޒ ް‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޙ ަސަ ން ި‬ ‫ސވަނަ އަހަރ ުގ ެ ރަމ ަޟާ ނ ް މަހ ަށ ް މަރުޙ ަބ ާ ީކ ހޯމ ަ‬ ‫ސދ ަސަ ތޭކ ަ ބ ައ ްތި ރީ ް‬ ‫އ ެ ީއ ާ‬ ‫ވި ލޭރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މުނ ްގ ެ ހިތްތ ައ ް އުފ ަލ ުގ ެ ޝު ޢޫރުނ ް ފ ުރި ފ ައި ީވ ރ ެއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެއްބަޔ ަކ ު އަނ ެއ ް‬ ‫ަޞލ ަތްތ ައ ް‬ ‫ބަޔަކ ަށ ް ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ުގ ެ ތ ަހ ުނި ޔ ާ އ ާއި ހެޔ ޮއ ެދުންތ ައ ް ފޮނުވ ަމުނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ިކ ވ ީ‬ ‫ސ އި ންނ ެވ ެ‪ .‬އި ންޓަނ ެޓުންނ ެވ ެ‪ .‬ފޭސްބ ުކ ް ފަދ ަ‬ ‫މ ެދ ުވ ެރި ކ ޮށ ެވ ެ‪ .‬ފޯނުކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ‪ .‬އެސްއ ެމ ްއ ެ ް‬ ‫ސ ވަރަށ ް ގި ނަ‬ ‫ސޓަރުތ ައ ް ޓ ެގްކ ޮށ ްގެނ ް ވ ެ ް‬ ‫ސ އި ންނ ާއި ތ ަހ ުނި ޔ ާގ ެ ޕ ޯ ް‬ ‫ސޓެޓ ަ ް‬ ‫ނ ެޓ ްވ ޯކްތ ަކ ުގ ެ ް‬ ‫ބަޔ ަކ ު ތ ަހ ުނި ޔ ާ ކިޔާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެރޭ ގި ނަބަޔ ަކ ު އ ަޅުކ ަމ ާއި ގެނ ް އި ތުރަށ ް މ ަޝް ޢ ޫލ ުވާނ ް ފ ެށި އ ެވ ެ‪ .‬ތަރާވީޙ ާއި ދ ަމ ު‬ ‫ސ ނަމ ާދ ު ވ ަޤ ުތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނަމ ާދ ުގ ެ ޖ ަމާޢ ަތުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި އ ެވ ެ‪ 1 .‬ރަމ ަޟާ ނ ް ‪ 1432‬ގ ެ ފ ަތި ް‬ ‫ސ ނަމާދ ަށ ް ދި ޔ ަ ީއ ގ ޭ ގ ައި ރީ ގ ައި ހުންނަ މަސްޖި ދ ު ޔޫސުފ ުލ ް ބަރުބ ަރީ އ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަހަރެނ ް ފ ަތި ް‬ ‫ސ ނަމ ާދ ުގ ެ ޖ ަމާޢ ަތުގ ައި ހަމަވ ަނީ‬ ‫ސ ފ ެށ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް ފ ަތި ް‬ ‫ސކިތުގ ައި ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަ ް‬ ‫އ ެމި ް‬ ‫ސކިތ ް ފ ުރި ގެނ ް ބޭރުގ ައި ކުނާއަޅ ައި ގެނ ް‬ ‫ސ މި އ ަދ ު އ ެމި ް‬ ‫ޢ ާއ ްމުކ ޮށ ް ‪ 4‬ނުވަތ ަ ‪ 5‬ސަ ފ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ ނަމ ާދ ު ޖ ަމާޢ ަތުގ ައި ޢ ަދާކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޢ ާއ ްމުކ ޮށ ް ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ު‬ ‫ސ ބ ައ ެއ ް މީހުނ ް ފ ަތި ް‬ ‫ވެ ް‬ ‫ސކިތްތ ައ ް ފ ުރި ބާރ ު ވ ެގެނ ް ބޭރުގ ައި ނަމ ާދ ު ޖ ަމާޢ ަތ ް ހެދ ެމުނ ް ދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ް‬ ‫ސކިތ ެވ ެ‪ .‬ނަމާދ ަށ ް ބަނ ްގި ގ ޮވި‬ ‫އ ެދުވ ަހ ުގ ެ މެނ ްދުރ ު ނަމ ާދ ު ވ ަޤ ުތ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ަ އ ެމި ް‬ ‫ސ‬ ‫ސ އ ަދި ފ ަހުނ ްވ ެ ް‬ ‫ސކިތ ް ވ ަނީ ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް ފ ުރި ފ ައ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ާދ ުގ ެ ކ ުރި ނ ްވ ެ ް‬ ‫ސ މި ް‬ ‫އި ރ ުވ ެ ް‬ ‫ޒ ުވާނުންނ ާއި އ ެ ިކ އ ުމުރ ުގ ެ މީހުނ ް ޤުރ ުއާނ ް ިކޔ ެވ ުމުގ ައި މ ަޝް އ ޫލ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއްބަޔ ަކ ު ހެޔޮކަންތ ަކުގ ައި ކ ުރި އަރައި އެމީހ ެއ ްގ ެ ”އެކ ައުންޓ ަށ ް“ ގި ނަ ޘ ަވ ާބ ާއި‬ ‫ޝއި ޠާނ ާގ ެ އ ަވާގ ައި‬ ‫ދަރުމ ަ ޖ ަމ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި ފ ޯރި އ ާ ހިތ ްވާރ ާއ ެކ ު މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރަމުނ ްދ ާއި ރ ު ަ‬ ‫ސ އ ުޅ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖެހިގެނ ް ކ ުޅި ވަރ ާއި މަޖ ަލ ާއި ބ ޭކާރ ު ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި ވ ަޤ ުތ ު ހޭދ ަކުރަމުނ ްދ ާ ބަޔ ަކ ު ވ ެ ް‬ ‫މި ގ ޮތުނ ް މީޑި އ ާ އި ނ ް ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ުގ ެ ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކަމ ަށ ް ބ ަލާނ ުލ ާ ފ ާޑ ުފ ާޑ ުގ ެ ފާޙިޝް ބ ޭކާރ ު‬ ‫ޕްރ ޮގްރ ާމްތ ައ ް މި އ ަދ ު ފޮނުވަނ ް ފ ެށި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކަންދ ޭ‬ ‫މީޑި އާތ ަކުނ ް ބުނ ެފާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުނ ް ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ު ދީނީ ޕްރ ޮގްރ ާމްތަކ ަށ ް އި ް‬ ‫ސ ޝެ ޑި އ ުލްގ ައި ނ ެތެކ ޭ ނ ުބުނަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކަމ ަށ ެވ ެ‪ .‬ތެދ ެކ ެވ ެ‪ .‬ދީނީ ރަނގ ަޅ ު ޕްރ ޮގްރ ާމްތ ައ ް ވ ެ ް‬ ‫ސ މ ައ ްސަ ލ ަ އ ަ ީކ އި ސްލ ާމ ް ީދނ ާއި ކ ަނޑ ައެޅިގެނ ް ޚިލ ާފ ް ފާޙިޝް މަންޒ ަރުތ ަކ ާއި‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސދައ ަށ ް މ ަގުފަހިކުރަނ ް‬ ‫ސތަކ ަށ ް ވުރ ެ އި ތުރުކ ޮށ ް‪ ،‬ފ ަ ާ‬ ‫އ ަޑ ުތ ައ ް ގެނެސްދި ނުނ ް ޢ ާއ ްމ ު މ ަ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރާތީއ ެވ ެ‪ .‬ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ުގ ެ އ ެއްވަނަ ދުވަހ ަށ ް މީޑި އާތ ަކުނ ް މަރުޚ ަބ ާ ކިޔާފ ައި ވ ަނީ‬ ‫ސދ ައި ގ ެ އ ެއްޗ ެއްސާއި ރަނގ ަޅ ު އ ެއްޗ ެ ިހ މަސްހ ުނި ކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ!‬ ‫ފަ ާ‬ ‫ސކިތ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫ސރ ު ނަމ ާދ ު ވ ަޤ ުތ ެވ ެ‪ .‬ރ ާއްޖޭގ ައި ހ ުރި އެންމ ެ ބ ޮޑ ު މި ް‬ ‫އ ެދުވ ަހ ުގ ެ އ ަ ް‬ ‫މަސްޖި ދ ުލ ް ސުލ ްޠާނ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ތ ަކުރ ުފާނ ުލ ް އ ައުޒ ަމ ް )އި ސްލ ާ ީމ މަރުކ ަޒ ް( އ ަށ ް ވަރަށ ް ގި ނަ‬ ‫ސކިތ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ބ ުރި ފ ުރި ގެނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ‬ ‫ާޟރ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬މި ް‬ ‫ބަޔ ަކ ު ނަމ ާދ ުގ ެ ޖ ަމާޢަތ ަށ ް ޙ ި‬ ‫ސކިތުގ ައި މ ަޑ ުކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ަޑ ުއ ެހުމ ަށްޓަކ ައި ގި ނަ ބަޔ ަކ ު މި ް‬ ‫ނަމާދ ަށ ް ފ ަހ ު އ ޮތ ް ދީނީ ދަރ ު ް‬ ‫ކ ުޅި ވަރ ާއި މަޖ ަލ ާއި މި ބަރަކ ާތ ްތ ެރި މ ައ ްސަ ރ ުގ ެ ވ ަޤ ުތުތ ައ ް ބ ޭކާރ ު ގ ޮތުގ ައި ދ ުއ ްވ ާލުމ ަށ ް‬ ‫ސބ ައި ކ ުޅުމ ެވ ެ‪ .‬ރ ާޒ ުވ ާ ކ ުޅުމ ެވ ެ‪ .‬ކެރަމ ް ކ ުޅުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ބަޔ ަކ ު ފެށީއ ެވ ެ‪ .‬ތ ާ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރަނ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ބ ޭކާރ ު ކ ުޅި ވަރ ެއްގ ައި ވ ަޤ ުތ ު ދ ުއ ްވާލަނ ް ފެށީއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނުވަތ ަ އ ެހެނ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެދުވ ަހ ުގ ެ ރޯދ ަ ވީއްލ ައި ފި އ ެވ ެ‪ .‬އ ެއްބ ައ ެއ ްގ ެ ިހތ ަށ ް ފ ޮނި ކ ަމ ާއި އ ުފ ާވ ެރި ކަނ ް‬ ‫ސސްކުރުވ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުކަންތ ަކުގ ައި އި ތުރަށ ް މ ަޝް ޢ ޫލ ުވ ުމުންނ ާއި ީއމާންކަނ ް އި ތުރ ުވ ުމ ުގ ެ‬ ‫އި ޙ ް ާ‬ ‫ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ‪ .‬އަނ ެއ ް ބަޔަކ ަށ ް އެކަނ ް ީވ ހަމ ަ އާދ ަކާދ ައި ގ ެ މ ަތި ނ ް ކުރެވ ޭ ކަމަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ެ‬ ‫ސ ބ ޭކާރ ު ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި‬ ‫ހިތްތަކ ަށ ް ލި ބުނ ު ފ ޮނި ކަމ ެއ ް އ ަދި ހިތްހަމަޖ ެހުމ ެއ ް ނ ެތ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އ ެދުވ ަ ް‬ ‫ހޭދަކ ޮށ ްލި މީހުންނ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުނ ް ހަމ ައެކ ަނި ނުކ ައި ނުބ ޮއ ެ ތި ިބ ކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪13‬‬


‫ނ‬ ‫ށ ޔަހޫދީ ް‬ ‫ްޞ ވައްޓާލުމ ަ ް‬ ‫ދލް އަޤ ާ‬ ‫ަސ ިޖ ު‬ ‫މ ް‬ ‫ނދާ މ ަސަ އްކަތްތައް‬ ‫ކުރަމ ު ް‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޑރ‪ .‬މަޢުރޫފ ް ޙ ުސަ ިއން‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ މުސްލި މުންނަށ ް ލި ބ ެމުނ ްދ ާ‬ ‫ފަލ ަ ް‬ ‫އ ަނި ޔ ާ ތ ަކ ާއި މުސްލި މުނ ްގ ެ ތި ންވަނަ އ ަށ ް އެންމ ެ‬ ‫ސ ޙަރަމ ްފ ުޅ ު ކ ަމުގ ައި ވ ާ މަސްޖި ދ ުލ ް‬ ‫މުޤ ައްދ ަ ް‬ ‫އ ަޤ ްޞާ އ ަށ ް ނުބ ައި ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓުނ ް ކުރަމުނ ްގެނ ްދ ާ‬ ‫ގޯނާތ ަކ ުގ ެ ވާހަކަތަކ ަ ީކ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެންނ ާ‬ ‫ވަރަށ ް ދުރުގ ައި ހިނގ ަމުނ ްދ ާ ކަންތ ަކ ެއްކ ަމުގ ައި‬ ‫ސ ފ ާއި ތ ުވ ެ ިހގ ައްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ެކ ެގެނ ް ތި ބެވޭނ ެ ދުވ ަ ް‬ ‫ސަ ބަބ ަ ީކ ނުބ ައި ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓުނ ް‪ ،‬މި ރ ާއްޖޭގ ައި‬ ‫ތި ިބ އެމީހުނ ްގ ެ އެޖެނ ްޓުނ ް ތ ަކ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހގ ައި‬ ‫ސ މި އ ަދ ު‬ ‫މި ލ ޮބ ުވ ެތި ދި ވ ެ ިހ ރ ާއްޖ ެ އ ަށ ް ވ ެ ް‬ ‫މި ދ ަނީ ފ ާވެގަންނަމުންނ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުނ ްގ ެ ފްލ ަައި ޓ ް‬ ‫ސފ ައި ވ ާ‬ ‫ތ ައ ް ރ ާއްޖެއ ަށ ް ދ ަތުރ ު ފަށަނ ް ހަމަޖ ައ ް ާ‬ ‫ސ މި ދ ަނީ ކ ައި ރި ވ ަމުންނ ެވ ެ‪ .‬ޚަބަރ ު ލި ބ ޭ‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓ ް ދ ައުލ ަތުނ ް ރ ާއްޖ ެ އ ަށ ް‬ ‫އަނ ްގާފ ައި ވ ަނީ އެމީހުނ ްގ ެ ފްލ ައި ޓ ް ތ ައ ް އަންނަ‬ ‫އި ރ ު‪ ،‬ބަރުހ ަތި ޔާރ ުއ ެޅި އުޅ ަނދ ެއ ް ރަންވ ޭގ ެ‬ ‫މ ަ ީތގ ައި އ ޮވ ެގެންނ ާއި އ ަދި ރަންވ ޭގ ެ ދެކ ޮޅުނ ް‬ ‫ދ ެ ކޯސްޓ ްގ ާރޑ ް ތި ބ ެގެނ ް ފ ޯރި މަރަނ ް ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސފ ައި ނ ް އެއ ަރޕ ޯޓ ް ތެރޭގ ައި‬ ‫ހ ަތި ޔާރ ު އ ެޅި ި‬ ‫ސފ ައި ނ ް‬ ‫ތި ބ ުމ ާއި އާދ ައި ގ ެ ހ ެދ ުމުގ ައި ތި ބ ޭ ި‬ ‫ސ އެމީހުނ ް‬ ‫ހ ުޅުލ ޭގ ެ އެތަނ ްމި ތ ާނގ ައި ތި ބުމ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫އ ަމުރ ު ކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ”އ ެލ ް އ ަލ ް‬ ‫ސރާއީލ ް“ އ ަ ީކ އި ޒ ްރޭލ ުގ ެ ދި ދ ަ ހުންނަ‬ ‫އި ް‬ ‫ޤ ައ ު ީމ އެއ ަރލ ައި ނ ް )ފ ްލ ެގ ް ކ ެރި އ ަރ( ކަމ ަށ ް‬ ‫ވ ާ ީތ އެމީހުނ ްގ ެ ދި ދ ައި ގ ެ ޙިމާޔ ަތުގ ައި ހ ަތި ޔާރ ު‬ ‫ސފ ައި ނ ް އ ެ ފްލ ައި ޓ ް ތ ަކުގ ައި‬ ‫އ ެޅި އި ޒ ްރޭލ ުގ ެ ި‬ ‫ތި ބޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ސުވާލަކީ‪ ،‬ޤ ައ ުމ ުގ ެ ދީނީ ކަރާމ ަތ ް‬ ‫ސޔާދަތ ަށ ް ނުރައ ްކާކ ޮށ ް‪ ،‬ދި ވ ެ ިހ‬ ‫ނަގާލ ައި ‪ި ،‬‬ ‫މުސްލި މ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޝު ޢޫރުތަކ ަށ ް ފ ައި ނ ް‬ ‫ސޖ ެހުމ ަކ ާއި ނުލ ައި ސަ ރ ުކާރުނ ް މި‬ ‫އެރުމ ަށ ް ފ ަ ް‬ ‫ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓ ް މ ަޝް ރ ޫޢ ު ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ިހނ ްގާނ ެ‬ ‫‪12‬‬

‫ސ‬ ‫ޞލ ާޙ ުއ ް ީދނ ުލ ް އ ައ ްޔ ޫ ީބ ބ ައި ތ ުލ ް މ ަޤ ްދި ް‬ ‫ަ‬ ‫މި ނި ވަނ ް ކުރ ެއ ްވި ފ ަހުނ ް ފުރަތަމ ަ ފަހަރަށ ް އ ެ‬ ‫ޙަރަމ ްފ ުޅުގ ައި ހ ުކުރ ު ނަމ ާދ ު ނ ުކުރ ެވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ 21‬ޖޫނ ް ‪ :1969‬މަސްޖި ދ ުލ ް އ ަޤްސާގ ެ‬ ‫ބާވ ައ ެވ ެ؟ މި ނުރައ ްކ ާތ ެރި އ ަދި ޣަދަރ ުވ ެރި‬ ‫ސ ިކތ ަށ ް ޔ ަހ ޫ ީދއ ަކ ު ވަދ ެ ރޯކ ޮށ ްލ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫މި ް‬ ‫މ ަޝް ރ ޫޢ ާއި ދެކޮޅ ަށ ް ތ ެދ ުވުމ ަ ީކ ކޮންމ ެ ދި ވ ެ ިހ‬ ‫ސކިތ ުގ ެ ބ ައ ެއ ް އ ަނދ ައި ގެނ ް ދި އުނ ް‪.‬‬ ‫މި ް‬ ‫ރައ ްޔި ތ ެއ ްގ ެ ވ ާޖި ބ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ކަމ ަށ ް ތި މ ާގ ެ ޢ ާއި ލ ާގ ެ‬ ‫ދ ުނި ޔޭގ ައި ވ ާ އެންމ ެ ރީ ތި މި މްބަރ ު ކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫އެންމެންނ ާއި ދެނެފ ަރި ތ ަ ރައްޓ ެ ިހނ ް ހ ޭއެރ ުވުމ ަ ީކ‬ ‫ސގ ައި ހ ަލ ާކ ު‬ ‫ނޫރައ ް ީދނ ް ޒ ަންގީގ ެ މި މްބަރ ު މި ޙ ާދި ާ‬ ‫މި އ ަދ ު ކޮންމ ެހެނ ް ލ ާޒި މ ް ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ާތ ްވ ެގެނ ްވ ާ ޙަރަމ ްފ ުޅ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫‪ 16‬ނޮވ ެމްބ ަރ ‪ :1969‬ޙަރަމ ްގ ެ ދ ެކުނ ު ހުޅ ަނގ ުގ ެ‬ ‫ސކިތ ް ވ ައ ްޓ ާލުމ ަށ ް‬ ‫މަސްޖި ދ ުލ ް އ ަޤ ްޞާ ގ ެ މި ް‬ ‫ބ ައ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ ފ ަޚ ްރި އ ްޔ ާ އ ަށ ް ޔ ަހ ޫ ީދނ ް‬ ‫ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓުނ ް ިހންގ ަމުނ ް ގެނ ްދ ާ މ ަޝް ރ ޫޢ ު މި ހާރ ު ވ ެރި ވެގ ަތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ަނީ ވަރަށ ް ބޮޑ ަށ ް ކ ުރި އ ަށ ް ގެންގ ޮ ް‬ ‫‪ 14‬އޮގަސްޓ ް ‪ :1970‬މަސްޖި ދ ުލ ް އ ަޤ ްޞާ ގ ެ‬ ‫އ ެތ ާނގ ައި ހ ެދުމ ަށ ް ރ ާވާފ ައި ވ ާ ފ ައްޅީގ ެ ޑި ޒ ައި ނ ާއި‬ ‫ސންނާފ ަތި ކ ޮށ ްލ ާ އ ެތ ާނގ ައި ފ ައ ްޅި‬ ‫ސކިތ ް ު‬ ‫މި ް‬ ‫އ ަދި އެތަނ ް ހ ަދާނޭ ިހލަޔ ަށ ް ދާންދެނ ް ވ ަނީ‬ ‫ސކިތ ުގ ެ‬ ‫އަޅަނ ް ގ ޮވ ާލ ާ ޔ ަހ ޫ ީދ ބ ައި ގ ަނޑ ެއ ް މި ް‬ ‫ތ ައ ްޔާރ ު ކ ޮށްފ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ނ ާޒ ުކ ު ޙާލަތަކ ަށ ް‬ ‫ތެރެއ ަށ ް ވަދެގ ަތ ުމުނ ް މުސްލި މުންނ ާއި ކ ުރި މ ަތި ލުނ ް‬ ‫ސފ ައި ވ ާއި ރ ު‪ ،‬ނުބ ައި ޔ ަހ ޫ ީދ‬ ‫ކަންތ ައ ް ގ ޮ ް‬ ‫ހިނގ ައި ‪ ،‬އެތ ައ ް މުސްލި މުންނަށ ް އ ަނި ޔ ާ ވުނ ް‪.‬‬ ‫ޒ ަ ޔ ަނި ސްޓުނ ް ިހންގ ަމުނ ް އ ައި ް‬ ‫ސފ ައި ވ ާ ޖ ަރީ މާތ ަކ ުގ ެ ‪ 28‬އޮގަސްޓ ް ‪ :1980‬ލ ަޢުނަތ ް ލ ެއ ްވި ޔ ަހ ޫ ީދނ ް‬ ‫ތ ާރީ ޚ ަށ ް ބ ަލާލ ަމ ާތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ސކިތ ުގ ެ‬ ‫އާސާރީ ކަންތ ަކ ެއ ް ހ ޯދުމ ަށ ް ކަމ ަށ ް ބުނ ެ މި ް‬ ‫ސރާއީލ ުގ ެ އ ަނި ޔ ާވ ެރި‬ ‫‪ 7‬ޖޫނ ް ‪ :1967‬އި ް‬ ‫ސދ ާ އ ަޑި ނ ް ޓަނަލ ެއ ް ކޮންނަނ ް ފ ެށުނ ް‪.‬‬ ‫ީ‬ ‫ސ އ ަށ ް ވ ެރި ވެގ ަތ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ސފ ައި ނ ް އ ަލ ްޤ ުދ ު ް‬ ‫ި‬ ‫ސ ކ ުރި އ ަށ ް އެބ ަ ގެންދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި މ ަސަ އްކ ަތ ް އ ަދި ވ ެ ް‬ ‫ޙަރަމ ްގ ެ ހުޅ ަނގ ު ފަރ ާތ ުގ ެ ދ ޮރ ޯށި ކ ޮޅ ުގ ެ‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ މީހ ެއ ް‬ ‫‪ 11‬އ ެޕ ްރީ ލ ް ‪ :1982‬ޔ ަހ ޫ ީދ ި‬ ‫ތ ަޅުދ ަނޑި ކ ޮޅ ު ހިފ ެހ ެއ ްޓި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކިތ ުގ ެ ތެރެއ ަށ ް ބ ަޑި ިހފ ައި ގެނ ް ވަދ ެ ނަމ ާދ ު‬ ‫މި ް‬ ‫ޞ ީލ ީބނ ްގ ެ އ ަތްދ ަށުނ ް‬ ‫‪ 9‬ޖޫނ ް ‪ަ :1967‬‬ ‫ކުރަނ ް ތި ިބ މީހުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ‪ 60‬އ ަށ ް ވުރ ެ ގި ނަ‬


‫ިލޔުނީ‪ :‬ޢަބްދުލް ޢަ ީޒޒ ް ޔ ޫސު ފ ް‬

‫ކެމެ ާރގ ެ ަޙޤީޤީ ާބ ީނ ައ ީކ ކ ޮ ްނ ބޭފުޅެއ ް ތޯ؟‬ ‫މ ުސް ިލމ ް ސަ ިއންޓިސް ޓ ް އަލް ޙ ަސަ ން ިބން އަލް ޙ ަ ިއ ަޘމ ް )‪ި 354‬އން ‪ 430‬ހ(‬ ‫އި ބްނ ު ޙ ައި ޘ ަމ ް އުފަނ ްވެވަޑ ައި ގ ަ ީތ‬ ‫ހިޖްރައި ނ ް ‪ 354‬ވަނަ އަހަރ ު ޢި ރ ާޤ ުގ ެ‬ ‫ސ އ ަލ ް ޙާކިމ ްގ ެ ޙަލީފާކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ބ ަޣ ްދާދ ަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސވަރ ު މި ޞް ރަށ ް ވަޑ ައި ގ ަތ ެވ ެ‪ .‬މި ޞް ރުގ ައި‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ނީ ލ ަ ކޯރ ު ބ ެލ ެހ ެއްޓ ެވުނ ް ޙ ަވ ާލ ުވުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫އ ަމި އްލ ަފުޅ ަށ ް ނީ ލ ަ ކޯރ ު ބ ެލ ެހ ެއ ްޓ ުމ ުގ ެ މ ަޤ ާމުނ ް‬ ‫ވަކިވެވަޑ ައި ގ ަތ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އި ބްނ ު ހ ައި ޘ ަމ ް‬ ‫ޙަލީފ ާ ޙާކިމ ްގ ެ އ ަމުރަށ ް ގޭގ ައި ބަނ ްދ ު ކުރ ެވުނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ބްނ ު ޙ ައި ޘ ަމ ްގ ެ މ ަސަ ކ ަތްތަކ ަށ ް‬ ‫ބ ަލ ާލ ާއި ރ ު އެންމ ެ ފާހަގަކ ޮށ ްލެވ ޭ އ ެއ ް‬ ‫މ ަސަ އްކަތ ަ ީކ ”ކިތ ާބ ް އ ަލ ް މަނ ާޒި ރ ު“ ކިޔ ާ‬ ‫ފ ޮތ ެވ ެ‪ .‬މި ފ ޮތުގ ައި އި ބްނ ު ޙ ައި ޘ ަމ ް ވަރަށ ް‬ ‫ްޞލްކ ޮށ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ް މި ދެކ ޭ ޒ ަމ ަނީ‬ ‫ތ ަފ ީ‬ ‫ޭޝނ ް އ ަޅ ާ ީދފ ައި ވ ަނީ އެންމ ެ‬ ‫ކެމެރ ާގ ެ ފ ައުންޑ ަ‬ ‫ފުރަތަމ ަ ފަހަރަށ ް އަހަރެމެނ ްގ ެ ލ ޯ މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ‬ ‫ގ ޮތ ް ބުނެދ ެއްވ ައި ގެންނ ެވ ެ‪ .‬އެޒ ަމާނ ުގ ެ މީހުނ ް‬

‫ޤ ަބ ޫލ ް ކުރާގ ޮތުގ ައި އަހަރެމެނ ްގ ެ ލޮލ ަށ ް އ ެއްޗ ެ ިހ‬ ‫މި ފެންނަނީ އ ެއްޗަކ ަށ ް ބ ެލ ުމުނ ް ލ ޮލުނ ް ފޮނ ުވ ާލ ާ‬ ‫ސ އ ެއްޗ ެއްގ ައި ޖ ެ ިހ އެއ ަލި އ ެނބ ުރި‬ ‫ބީމ ް އ ަލި ގ ޮ ް‬ ‫ސ އި ބްނ ު ޙ ައި ޘ ަމ ް މި ކަނ ް‬ ‫އ ައ ުމުންނ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ދ ޮގ ު ކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ލ ޯ މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ ގ ޮތ ް‬ ‫ްޞލ ް ކ ޮށ ް ބުނެދ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ކުޑ ަ ލޯވަޅ ަކުނ ް‬ ‫ތ ަފ ީ‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ްގ ެ ތ ަޞް ީވރ ު އ ަނދި ރި ކޮޓ ަރި އ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ އަކ ަށ ް އަރުވ ައި ގެނ ް‬ ‫ސފ ޭ ް‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް އ ެހެނ ް ާ‬ ‫އެތ ަޞް ީވރ ު ހުންނަ ގ ޮތ ް ބުނެދ ެއްވ ައި ގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫މި ީއޖާދ ަށ ް ފ ަހ ުގ ެ ސަ އި ންސްވ ެރި ނ ް ”ކެމެރ ާ އ ޮބ ް ް‬ ‫ސކިއުރ ާ“ ގ ެ ނަމުނ ް ނަނ ް ދި ނ ެވ ެ‪ .‬އި ބްނ ު‬ ‫ެ‬ ‫ޙ ައި ޘ ަމ ް އަވ ަހާރަވެފ ައި ވ ަނީ ޙަލީފ ާ އ ަލ ް ޙާކިމ ް‬ ‫އަވ ަހާރަވ ުމުނ ް ޤ ާ ިހރާއ ަށ ް ވަޑ ައި ގެނ ް ހުންނަވ ަނި ކ ޮށ ް‬ ‫ހިޖްރައި ނ ް ‪ 430‬ވަނަ އަހަރ ު ގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ކު ަރފީގ ެ ޯބ ަވ ިކ ވުމު ްނ ަމ ުރ ުނވެ ިކ ަތއ ް‬ ‫ދުވަސް ވާ ްނދެ ްނ އުޅެ ާދ ެނ ހެއ ް ެޔވެ؟‬

‫ކުރަފި އޭތީގ ެ ބ ޮލ ާ ނުލ ައި ހ ަފ ުތ ާއ ެއ ްހ ާ‬ ‫ސފީގ ެ‬ ‫ދުވ ަހ ު މަރުނ ުވ ެ އ ުޅ ެއ ެވ ެ‪ .‬ސަ ބަބ ަ ީކ މި ޫ‬ ‫ސކ ުނޑި ވ ަނީ އ ޭގ ެ ބ ޮލުގ ައ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ސކ ުނޑި ވ ަނީ މ ު ިޅ ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ައި ފ ެތ ުރި ފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ސ ހޭދ ަ‬ ‫ސ ދުވ ަ ް‬ ‫ސ އ ެއްޗ ެއ ް ނުކ ައި އ ެއ ް މ ަ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ޤާބިލްކަނ ް ލި ިބފ ައި ވ ާއި ރ ު ފެނ ާ ނުލ ައި‬ ‫އ ުޅ ެވ ެނީ އ ެއ ް ހ ަފ ުތ ާ ވަންދެނ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ަ އ ެއ ާއ ެކ ު‬ ‫‪ 40‬މި ނ ެޓ ް ވަންދެނ ް ނޭވ ާ ނ ުލ ާ ިހފަހ ައ ްޓ ާލ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސ މި ކުޑ ަ ކުޑ ަ ސޫއްޕ ަށ ް ލި ބިގެނ ް‬ ‫ޤާބިލްކަނ ް ވ ެ ް‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ިހ ަލ ިއ ްނ އުފ ެ ިދފަ ިއވާ ަޖ ްނގައ ް ެޔއ ް!?!?!?!‬ ‫”‪“The Tsingy de Bemaraha National Park‬‬ ‫ސކަރައި ގ ެ މީހުނ ް‬ ‫ސކަރައި ގ ައ ެވ ެ‪ .‬މަޑ ަގ ަ ް‬ ‫ިހލ ައި ގ ެ ޖަންގ ަލި އޮންނަނީ މަޑ ަގ ަ ް‬ ‫ސފ ަޔ ާ ނ ު ިހގ ޭ ތަނ ް“ ނުވަތ ަ ”‪where you‬‬ ‫މި ޕާކ ަށ ް ިކޔ ަނީ ”އެތަނ ެއްގ ައި ހ ު ް‬ ‫‪ “cannot walk barefoot‬މި ނަމ ެވ ެ‪ .‬ބުނެވ ޭ ގ ޮތުގ ައި މި ހަރ ު ިހލަތ ައ ް‬ ‫އ ުފ ެދި ފ ައި ވ ަނީ ބިމުނ ް މ ަ ީތގ ައި ވ ާ ިހލަތ ައ ް ގި ރި ގެނ ް ފ ައި ބ ައި ގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ގޮތ ަށ ް‬ ‫ސފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ގި ރައި ގެނ ް ދި ޔ ައި ރ ު އ ެ ިކ ިހލަތ ައ ް ވ ަނީ ތ ަފ ާތ ު ގ ޮތްގޮތ ަށ ް ގި ރައި ގެނ ް ގ ޮ ް‬ ‫ސފ ަ‬ ‫ސފ ަ އ ާއި ‪ ،‬ހޮހޮޅ ަ ތ ަކ ުގ ެ ި‬ ‫ސތ ަކ ުގ ެ ބ ައި ބ ައި ގ ެ ި‬ ‫ވ ުމ ާއ ެކ ު ބ ައ ެއ ް ިހލަތަކ ަށ ް ގ ަ ް‬ ‫ސފ ަ ލި ިބފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނި ހެނ ް ޖަންގ ަލި ތ ަކެކ ޭ އ ެއްގޮތ ަށ ް‬ ‫އ ާއި ދި ގުއަކ ައި ގ ެ ި‬ ‫ސ ތ ަފ ާތ ު ބާވ ަތްތ ަކ ުގ ެ ދި ރޭ އ ެއްޗެހީގ ެ ގ ޯއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް ދ ުނި ޔ ެއި ނ ް‬ ‫މި ތަނަކީވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ނ ެތި ގެނ ް ހިނގ ައި ދާނ ެ ކ ަމ ުގ ެ ިބރ ު ހީވެފ ައި ވ ާ ޖަނަވާރ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ ލ ޮރީ ސަ ް‬ ‫”‪ “lorises‬ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ް ގެނ ްދ ާ މ ަދ ު ތަންތަނ ުގ ެ ތެރޭގ ައި މި ތަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި‬ ‫ސ ިހމަނާފ ައި ވ ާ ތަނ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޕާކ ަ ީކ ދ ުނި ޔ ޭގ ެ ހ ެރި ޓ ޭޖ ް ލި ސްޓްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫‪11‬‬


‫ސވަރުގޭގ ައި ފި ރި އ ެއ ްގ ެ‬ ‫ޙޫރ ުލްޢ ަޢި ނުންނ ާއި އ ެކ ު ު‬ ‫އުފ ަލ ާއި އަރ ާމްކ ަމުގ ައި ވުންކަނ ް ހ ަނދާންކ ޮށ ް‬ ‫ފި ރި އ ެއ ްގ ެ ރ ުހުނ ް ހ ޯދުމ ަށްތަކ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުމ ަ ީކ‬ ‫އަނ ްބ ެއ ްގ ެ ޒ ަވ ާ ީޖ ޙ ަޔ ާތ ުގ ެ އެންމ ެ ބ ޮޑ ު‬ ‫ކ ާމި ޔާބީއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .2‬ދ ަރި ނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުނ ް‪:‬‬ ‫ދ ަރި ންނަ ީކ ކ ައި ވ ެނީ ގ ެ މ ޭވ ާގ ެ‬ ‫ގ ޮތުގ ައި މ ާތ ް ﷲ ދެމ ަފި ރި ންނަށ ް ދ ެއ ްވ ާ‬ ‫ނި ޢުމ ަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެދ ަރި ނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް އ ަދާކ ޮށ ް‬ ‫އ ެކ ުދި ނ ް ތަރުބިއްޔ ަތ ުކުރުމ ަ ީކ މ ައި ންބަފ ައި ނ ްގ ެ‬ ‫ޒި ނ ްމ ާއ ެއްކ ަމުގ ައި ީވހިނދ ު‪ ،‬ދ ަރި ނ ް ބ ެލ ުމ ުގ ެ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އެންމ ެ ބޮޑ ަށ ް ޙ ަވ ާލ ުކުރ ެވި ފ ައި‬ ‫ވ ަނީ މ ައި މީހ ާއ ާއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ދ ަރި ފ ުޅ ު ބ ަނޑ ުގ ައި‬ ‫ސ‬ ‫ސރ ެ‪ ،‬ނުވ ަ މ ަހ ާއި ނުވ ަ ދުވ ަ ް‬ ‫ޣަރުބ ަ ގަތީއ ް ު‬ ‫ސސްކުރުމ ަށްފ ަހ ު‪،‬‬ ‫ވަންދެނ ް ވޭނ ާއި ކ ެކ ުޅުނ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ދ ަރި ފ ުޅ ު ވި ހ ަނީ މ ައި މީހ ާއ ެވ ެ‪ .‬ދ ަރި ފ ުޅ ު ވި ހ ެއ ުމ ުގ ެ‬ ‫ވ ަޤ ުތ ާއި އ ަޅ ާ ވޭންތަކ ަ ީކ މ ައި މީހ ާގ ެ ހ ަނދާނުނ ް‬ ‫ސ އ ުނި ވ ެގެނ ް ނ ުދާނޭ ކަންކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދުވަހ ަކ ު ވ ެ ް‬ ‫ދ ަރި ފ ުޅ ު ވި ހ ެއ ުމ ަށްފ ަހ ު ކ ުރި ހ ޭހާންތ ަކ ާއި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ދ ަރި ފުޅ ަށްޓަކ ައި ރޭގ ަނޑ ުގ ެ އަރ ާމ ުގ ެ ވ ަގ ުތުގ ައި‬ ‫ނަގ ާލި ނި ދި ގުނައި ޢަދ ަދ ު ނ ުކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ލ ޯތ ްބ ާއި އ ެކ ު އެތ ައ ް ދުވ ަހ ެއ ް ވަންދެނ ް ގ ާތުނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ިކރުދ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ކޮންމ ެ ކުޑ ަކ ުއްޖަކީވ ެ ް‬ ‫ްޞ‬ ‫އ ެކ ުއްޖ ެގ ެ މަންމ ައ ާއި މ ެދ ު ޠ ަ ީބ ީޢގ ޮތުނ ް ޚ ާއ ަ‬ ‫ކ ުލުނަކ ާއި ލ ޯތ ްބ ެއ ް އ ުފ ެދި ފ ައި ވ ާ ކ ުއްޖ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ހ ުރި ހ ާ ކަމ ަކ ާއި އ ެކ ު ޤ ުދުރަތުނ ް އަނ ްހެނ ާގ ެ‬ ‫ިކބ ައި ގ ައި ލ ައ ްވާފ ައި ވ ާ‪ ،‬ރަޙ ުމ ާއި ޙ ަމްދަރ ު ީދ‬

‫ސފ ަ އޭނ ާ އ ަށ ް‬ ‫އ ާއި މ ަޑ ުމ ައި ތި ރކ ަމ ުގ ެ ޢ ާތި ީފ ި‬ ‫ސރ ެ ބ ޮޑ ުވ ެ‬ ‫މ ަޖ ުބޫރ ުކުރުވ ަނީ ދ ަރި ފ ުޅ ު ވި ހެއީއ ް ު‬ ‫ސކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ތ ަސަ އްރަފ ް ފުރެންދެނ ް ދ ަރި ނ ް މ ަސަ ލ ަ ް‬ ‫އ ެކ ުދި ންނަށ ް އ ަޅ ާލ ާ ބަލަހ ައ ްޓުމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ބުރަ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ާ ރ ުޙ ުމ ާއި ކ ުލުނ ާއި އ ެކ ު‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުވުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ައި ނ ް ދ ަރި ންނަށްޓަކ ައި ޢ ަދ ާކުރަންޖެހ ޭ‬ ‫ޙ ައ ްޤުތަކަކީ‪ ،‬އ ެކ ުދި ނ ް ވި ހ ެއުމ ަށްފ ަހ ު އ ެކ ުދި ންނަށ ް‬ ‫އ ަޅާލަނ ް ޖެހ ޭ އެންމ ެ ފ ުރި ހަމައ ަށ ް ލ ޯތ ްބ ާއި ކ ުލުނ ާއި‬ ‫އ ެކ ު އ ަޅ ާލ ާ އ ެކ ުދި ނ ްގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ކ ޮށްދީ‪،‬‬ ‫އ ެކ ުދި ނ ް ރަނގަޅ ަށ ް ބ ަލ ާ ތަރުބިއްޔ ަތ ުކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ުއ ްޖ ާ ދ ުނި ޔެއ ަށ ް އ ައުމ ަށ ް ފ ަހ ު އޭނ ާގ ެ ޙ ަޔ ާތުގ ައި‬ ‫ބ ައްޕ ައ ާ އ ެކ ު ހޭދ ަކުރ ާ ވ ަޤުތ ަށ ްވުރ ެ ގި ނަ ވ ަގ ުތ ު‬ ‫އޭނ ާގ ެ މަންމ ައ ާ އ ެކުގ ައި ހޭދ ަކުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް މަންމ ަގ ެ މި ޒ ާޖ ާއި އ ަޚ ްލ ާޤ ުގ ެ އ ަސަ ރ ު‬ ‫ސ ހ ެ ިކދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ުއ ްޖ ާ އ ަށ ް ކުރާކަމ ަށ ް ސަ އި ނ ް ް‬ ‫މި ކަމ ަށްޓަކ ައި ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪ z‬ފި ރ ެހެނުންނަށ ް‬ ‫އ ަމުރ ުކުރައ ްވާފ ައި ވ ަނީ އެމީހުނ ްގ ެ ދ ަރި ންނަށ ް‬ ‫ރަނގ ަޅ ު މަންމ ައި ނ ް ހޯދ ައި ދި ނުމ ަށ ެވ ެ‪ .‬އެކަލ ޭގ ެފާނ ު‬ ‫ޙަދީޘ ް ކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪” .‬ﺗﺨﻴﺮﻭﺍ ﻟﻨﻄﻔﻜﻢ‬ ‫”‪-‬ﺭﻭﺍﻩ ﺍﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ‪ -‬މާނައީ‪” ،‬ތި ޔަބ ައި މީހުނ ްގ ެ‬ ‫ސކޮޅ ަށްޓަކ ައި ރަނގ ަޅ ު ބ ައި ވ ެރި އ ަކ ު‬ ‫ދ ަރި ފ ަ ް‬ ‫ސ އ ަޚ ްލ ާޤ ު‬ ‫އި ޚ ްތި ޔާރ ުކުރ ާށ ެވ ެ‪ “.‬މި ޙަދީޘުނ ްވ ެ ް‬ ‫ރަނގ ަޅ ު‪ީ ،‬ދނ ްވ ެރި މ ަޑ ުމ ައި ތި ރި އ ަދި އ ޯގ ާތ ެރި‬ ‫މަޔަކ ަށ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް ބާރުއ ަޅ ާ މި ންވަރ ު‬ ‫ހާމ ަވ ެގެންދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ަރި ފ ުޅ ު ބ ޮޑ ުވ ަމުނ ް އަންނަ ވަރަކ ަށ ް‬ ‫މަންމ ަ ދ ަރި ފުޅ ަށ ް ކ ޮށްދޭނ ް ޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ދޭންޖެހ ޭ ސަ މ ާލުކަމ ަށ ް ތ ަފ ާތ ު ބަދ ަލުތ ަކ ެއ ް އާދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެގ ޮތުނ ް ދ ަރި ފ ުޅ ުގ ެ ޢ ުމުރ ާއި ގުޅޭގޮތ ަށ ް އޭނ ާ‬ ‫އ ަށ ް ދީނީ ތ ަޢުލީމ ް އ ުނގަންނައި ދީ‪ ،‬އ ަޚ ްލ ާ ީޤ‬ ‫ސފަތ ަކުނ ް ޖ ަރީ ކުރަނ ް ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ރި ވ ެތި ި‬ ‫ފުރާވަރަށ ް އަރަމުނ ް އަންނަ ވަރަކ ަށ ް ދ ުނި ޔ ެ އ ަށ ް‬ ‫ލ ޯހ ުޅުވ ައި ދީ‪ ،‬ކ ުއ ްޖ ާ ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކުރ ުވ ާ‪ ،‬ދ ުނި ޔ ޭގ ެ‬ ‫ތ ަފ ާތ ު އ ޮއި ވަރުތ ަކުނ ް ސަ ލާމ ަތ ްކުރ ުވ ުމުގ ައި އެންމ ެ‬ ‫ބ ޮޑ ު ދ ައުރ ެއ ް އ ަދ ާކުރަންޖ ެހ ެނީ ކ ުއ ްޖ ާގ ެ މަންމ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މީގ ެ އި ތުރުނ ް ކ ުއ ްޖ ާ ޒ ުވާނަކ ަށ ްވ ެ‪ ،‬ތ ަސަ އްރަފ ް‬ ‫ފ ުދި ކ ައި ވެންޏ ާއި ހަމައ ަށ ް ފޯރަންދެނ ް‪ ،‬އޭނ ާގ ެ‬ ‫ސއްރ ުވ ެރި އެންމ ެ ގ ާތ ް އ ެކ ުވ ެރި ޔާއ ަށ ް ވާންޖެހ ޭ‬ ‫ި‬ ‫ފަދ ައި ނ ް‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ކަންކަނ ް ބަލަހ ައ ްޓ ާ‪ ،‬އޭނ ާ އުޅ ޭ‬ ‫ނޫޅ ޭ ގ ޮތ ް ބ ެލ ުމުގ ައި މ ަޝް ޣ ޫލ ުވ ުމ ުގ ެ ޒި ނ ްމ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ކ ޮނޑ ުގ ައި އ ެ ިޅފ ައި ވ ާ ބ ެލ ެހ ެއ ްޓުނ ްތ ެރި އ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫ޚ ުދ ު މަންމ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަނ ްހެނ ާ އ ަ ީކ ޢ ާއި ލ ާގ ެ ދި ރުމ ެވ ެ‪ .‬ގ ަހ ެއ ް‬ ‫ހ ެދުމ ަށްޓަކ ައި ފެނ ާއި ގަސްކާނ ާ ބޭނުނ ްވާފަދ ައި ނ ް‪،‬‬ ‫ޢ ާއި ލ ާއ ެއ ް ިބނ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި ހަރުދަނ ާ އަނ ްހެނ ެއ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކ ާމި ޔ ާބ ު ކޮންމ ެ ފި ރި ހެނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ފަހ ަތުގ ައި ކުޅ ަދާނަ އަނ ްހެނ ެއ ްގ ެ ބުރަ މ ަސަ އްކ ަތ ް‬ ‫ވ ާ ކަމ ަށ ް ބުނެވ ޭ ވާހަކ ަ އ ަ ީކ ތ ެދ ު ޙ ަ ީޤޤ ަތ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ާއްޖ ަވ ެރި ޙ ަޔ ާތ ެއ ްގ ެ ިބންގަލަކ ަށްޓަކ ައި ހެޔ ޮ‬ ‫ލ ަފ ާ އަނ ްހެނަކ ު އި ޚ ްތި ޔާރ ުކުރުމ ަށ ް ރަސޫލ ާ‬ ‫‪ z‬އ ުންމަތ ަށ ް އި ރ ުޝާ ދުދ ެއ ްވާފ ައި ވ ަނި‬ ‫މި ސަ ބަބ ަށްޓަކ ައ ެވ ެ‪ .‬ރަނގ ަޅ ު ޖީލ ެއ ް‬ ‫ިބނ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ ކޮންމ ެ ގ ެއ ެއ ްގ ެ‬ ‫އ ޮ ިޅގ ަނޑ ާއި މ ަތި ވ ަޑ ާންގ ަނޑ ަށ ް ރަނގ ަޅ ު ހ ައި ވަކަރ ު‬ ‫ލ ަކ ުޑި ބޭނުނ ްވާނެކަނ ް ޤ ައި މ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދވަހަށް ‪ 3‬ޙުކުމެކެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ު 3‬‬ ‫ސު ވާލު‪:‬‬

‫ޖ ެ ިހޖެހިގެނ ް އަންނަ ތި ނ ް ދުވ ަހ ެއ ް ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެތެރ ެއި ނ ް އ ެއ ްދުވ ަހ ު ރޯދ ަ‬

‫ހިފުނ ް ވ ާޖި ބ ު ވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އަނ ެއ ް ދުވ ަހ ު ރޯދަހިފުނ ް ޙަރ ާމ ް ވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އަނ ެއ ް‬ ‫ދުވ ަހ ު ރޯދ ަ ހިފުނ ް ހ ުއްދ ަ ވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ތި ނ ް ދުވަހ ަ ީކ ކ ޮބ ާ؟‬

‫ަޖވާބު‪:‬‬

‫ރަމ ަޟާ ނ ް މ ަހ ުގ ެ އެންމ ެ ފ ަހ ު ދުވ ަހ ު ރޯދ ަ ހިފުނ ް ވ ާޖި ބ ު ވ ެގެނ ް ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ‬

‫ސ ކަމ ަށ ްވ ާ ފި ޠުރ ު ޢީދ ު ދުވ ަހ ު ރޯދ ަ ހިފުނ ް‬ ‫ޝއ ްވ ާލ ް މ ަހ ުގ ެ ‪ 1‬ވަނަ ދުވ ަ ް‬ ‫ފ ަހުނ ް އަންނަ ަ‬ ‫ޝއ ްވ ާލ ް މ ަހ ުގ ެ ‪ 2‬ވަނަ ދުވ ަހ ު ރޯދ ަ ހިފުނ ް ހ ުއްދ ަވ ެގެނ ް ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙަރ ާމ ް ވ ެގެނ ް ވ ެއ ެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫‪10‬‬


‫ިލޔުނީ‪ :‬އަފްޒާލް ޢަބްދުއ ް ސަ އްތާރު‬

‫ގޭ ެގ އޮ ިޅގަނ ުޑ‬ ‫މ ާތ ް ﷲ ފި ރ ެހެނ ާ ޚ ަލ ްޤ ުކުރައ ްވ ާ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ފ ުރި ހަމ ަ ގ ޮތުގ ައި އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ޤާބިލްކަނ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ‬ ‫އަނ ްހެނަކ ަށ ް މެނ ު ީވ ރަނގ ަޅ ު ޖީލ ެއ ް ިބނ ާ‬ ‫ބ ައި ވ ެރި އ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި އަނ ްހެނ ާ އުފ ައްދ ަވާފ ައި‬ ‫ޝއ ްކ ެއ ް ހ ުރި ކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ ުކުރެވޭނެކ ަ ީމ ަ‬ ‫ވ ަނީ ‪ ،‬ދ ުނި ޔ ެ އާރާސްތުކ ޮށ ް އި ންސާނީ ނަސްލ ު‬ ‫ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪ z‬ޙަދީޘ ް‬ ‫އެންމ ެ ހެޔޮގ ޮތުގ ައި ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަށްޓަކ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް‬ ‫ކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪” .‬ﺍﻟﺪﻧﻴﺎ ﻣﺘﺎﻉ ﻭﺧﻴﺮ ﻣﺘﺎﻋﻬﺎ‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ގ ޮތުގ ައި ދ ެ ީމހ ަކ ު ގ ުޅި ‪ ،‬އ ެ ީކގ ައި‬ ‫ސ ﺍﳌﺮﺃﺓ ﺍﻟﺼﺎﳊﺔ“_ﻣﺴﻠﻢ _މާނައީ‪” ،‬ދ ުނި ޔެއ ަ ީކ‬ ‫ދި ރި އ ުޅުނ ް ވ ޭތ ުކުރުމ ަށްޓަކ ައި ކ ައި ވ ެނީ ގ ެ މުޤ ައްދ ަ ް‬ ‫އުފ ަލ ާއި އަރ ާމ ް ލި ބ ެނި ވި ތަނ ެކ ެވ ެ‪ .‬ދ ުނި ޔޭގ ައި‬ ‫ޝރ ުޢ ުގ ެ‬ ‫ޝރ ުޢ ުކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ަ‬ ‫ގ ުޅުނ ް ަ‬ ‫ލި ބ ެނި ވި އެންމ ެ ބ ޮޑ ު އުފަލ ަ ީކ ރަނގ ަޅ ު ޞާ ލި ޙ ު‬ ‫މ ަތި ނ ް ދެމ ަފި ރި ންނަށ ް ދ ަރި ނ ް ލި ބި‪ ،‬ޢ ާއި ލ ާއ ެއ ް‬ ‫އަނ ްބ ެކ ެވ ެ‪ “.‬މި ޙަދީޡ ްފ ުޅުގ ައި ޢި ޝާ ރ ާތ ްކުރައ ްވާފ ައި‬ ‫އ ުފ ެދި ‪ ،‬ޢ ާއި ީލ ޒި ނ ްމާތ ައ ް ދެމ ަފި ރި ނ ްގ ެ ދެމ ެދުގ ައި‬ ‫މި ވ ާ ހެޔ ޮ ލ ަފ ާ ޞާ ލި ޙ ު އަންބ ަ ީކ އޭނ ާގ ެ‬ ‫އި ންސާފ ްގ ެ މ ަގުނ ް ބެހިގެންދ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޢ ާއި ލ ާ‬ ‫ބ ޮލުގ ައި އ ެޅި ފ ައި ވ ާ ޒި ނ ްމ ާ އ ަދ ާކުރ ުމުގ ައި‬ ‫ބ ެލ ެހ ެއ ްޓ ުމުގ ައި ފި ރި މީހ ާ އެކ ޭ އ ެއ ް ފަދ ައި ނ ް‪،‬‬ ‫ސނުޖެހި‪ ،‬ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި ހީވ ާގި ކ ަމ ާއި އ ެކުގ ައި‬ ‫ފަ ް‬ ‫އ ަނ ިބމީހ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ްވ ާ މަސްއ ޫލި އްޔަތ ަ ީކ ކުޑ ަ‬ ‫އެމަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު ޢ ަދ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި ޘާބިތ ު‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬މި ކ ަމުނ ް ދޭހަކ ޮށްދ ެނީ‬ ‫ވ ެހުންނަ އަނ ްހެނ ާއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ޢ ާއި ލ ާއ ެއްގ ައި‬ ‫ޢ ާއި ލ ާއ ެއ ް ިބނ ާ ކުރުމ ަ ީކ އަނ ްހެނަކ ާއި ނ ުލ ާ‬ ‫ސކ ޮށ ް‬ ‫އަނ ްހެނ ާގ ެ ދ ައުރަ ީކ ކ ޮބ ާ ކ ަމ ާއި މ ެދ ު ޚ ުލ ާ ާ‬ ‫ފި ރި ހެނަކ ަށ ް ތަޙ ައްމ ަލ ްކުރުނ ް ދ ަތި ބުރައ ެއްކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނަޒ ަރ ު ިހނ ްގ ާލާނަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޢ ާއި ލާގ ައި އަނ ްހެނ ާގ ެ ދ ައުރ ު ބ ަޔާނ ްކުރައ ްވ ާ‬ ‫ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪ z‬ޙަދީޘ ް ކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރއްކާތ ެ ިރވުން‪:‬‬ ‫‪ި .1‬ފ ިރ ީމހާގ ެ ޙައްޤ ު ަތކަށް ަ‬ ‫”ﺍﳌﺮﺃﺓ ﺭﺍﻋﻴﺔ ﻓﻰ ﺑﻴﺖ ﺯﻭﺟﻬﺎ ﻭﻫﻰ ﻣﺴﺌﻮﻟﺔ‬ ‫އ ާއި ލ ާއ ެއްގ ައި އަންބ ަކ ު ކ ުޅެންޖެހ ޭ‬ ‫ﻋﻦ ﺭﻋﻴﺘﻬﺎ ”‪-‬ﺃﺧﺮﺟﻪ ﻣﺴﻠﻢ‪-‬މާނައީ‪ ،‬އަނ ްހެނ ާ ީއ‬ ‫އެނ ާގ ެ ގ ެ ބަލަހ ައްޓަނ ް ޖެހ ޭ މީހ ާއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެކ ަމުގ ައި އެންމ ެ ފ ުޅ ާ އ ަދި މ ައި ގ ަނޑ ު އ ެއ ް ދ ައުރަ ީކ‬ ‫އޭނ ާ އ ަ ީކ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ުފުލަންޖެހޭނޭ މީހ ެކ ެވ ެ‪ “.‬އޭނ ާގ ެ ފި ރި މީހ ާގ ެ ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ވުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މީގ ެ މާނައަކީ‪ ،‬ފި ރި މީހ ާ އ ަށްޓަކ ައި އ ަނ ިބމީހ ާ‬ ‫އ ަނ ިބމީހާއ ަ ީކ ފި ރި މީހ ާގ ެ ލ ޮލ ާއި ހިތ ުގ ެ‬ ‫ޢ ަދ ާކުރުނ ް ވ ާޖި ބ ުވ ެގެނ ްވ ާ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް‬ ‫ފި ނި ކަމ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ލ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ައެފަދ ައި ނ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރ ުމުގ ައި ސަ މ ާލ ުވުމ ެވ ެ‪ .‬މި ޙ ައ ްޤުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫އެމީހުނ ްގ ެ ފ ުށުނ ް މި ބިމުގ ައި ޚަލީފ ާވ ެރި ނ ްގ ެ‬ ‫އުރ ެދުމަކ ަށ ް ނ ުވ ާ ކޮންމ ެ ކަމ ެއްގ ައި ފި ރި މީހ ާ‬ ‫ސކ ޮޅ ެއ ް‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ދ ެމި އޮންނާނޭ ދ ަރި ފ ަ ް‬ ‫އ ަށ ް ިކޔަމަންގ ަތ ުމ ާއި ‪ ،‬އޭނާއ ަށ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ްކުރ ުމ ާއި‬ ‫އުފ ައ ްދ ާ‪ ،‬އެދ ަރި ންނަށ ް ރަނގ ަޅ ު ތަރުބިއްޔ ަތ ެއ ް‬ ‫ސއްރުތ ައ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ދި ނުމ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ‬ ‫އޭނ ާގ ެ ި‬ ‫ަރސޓީއ ެއ ް“ ކ ަމުގ ައި މ ާތ ްﷲ‬ ‫ދޭނޭ ”ޔ ުނި ވ ި‬ ‫އި ތުރުނ ް އޭނ ާގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ފ ުރި ހަމަކ ޮށ ްދި ނ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫އޭނ ާ ލ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬ބ ައ ެއ ް ފި ލ ޯސަ ފަރުނ ް‬ ‫ސ ފި ރި މީހ ާގ ެ ރ ުހ ުމ ާއި ލ ޯ ިބ ހ ޯދުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫އަބ ަދ ުވ ެ ް‬ ‫ސފ ަކުރައ ްވާގ ޮތުގ ައި ‪ ،‬އަނ ްހެނާއ ަ ީކ އި ންސާނީ‬ ‫ި‬ ‫އޭނ ާ އ ުފާކ ޮށްދީ‪ ،‬ހިތ ް ހަމަޖ ެހ ުމ ާއި އަރ ާމ ް ހޯދ ައި ީދ‬ ‫ނަސްލ ު އުފ ައ ްދ ާ ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަށްޓަކ ައި ވ ާ ދ ަނޑ ު‬ ‫އޭނ ާގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކުގ ައި އެހީތ ެރި ވ ެދި ނުމ ަ ީކ‬ ‫ިބމ ެކ ެވ ެ‪ .‬މޮޅ ަށ ް ގ ޮވާނ ް ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ިބމ ަކުނ ް‬ ‫ޒ ަވ ާ ީޖ ޙ ަޔ ާތުގ ައި އޭނ ާގ ެ ދ ައުރ ު ފ ުރި ހަމ ަ‬ ‫ނ ޫނީ ‪ ،‬ފ ައ ްކ ާ މ ޭވ ާ އ ާއި މ ޮޅ ު ގ ޮވ ާމ ުގ ެ ބާވ ަތްތ ައ ް‬ ‫ގ ޮތުގ ައި އަދ ަކުރުމ ަށ ް ބާރ ުލި ިބދ ޭ ރި ވ ެތި ތ ަހ ު ީޒ ީބ‬ ‫ނ ުނި ކުންނަ ފަދ ައި ނ ް‪ ،‬އ ަނ ިބވަންތަކ ަމ ާއި‬ ‫އ ުޞޫ ލްތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ައި ވަންތަކ ަމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ޭގ ެ އެންމ ެ‬

‫ފި ރި މީހ ާ އ ަށ ް ިކޔަމަންގ ަތުމ ަށ ް‬ ‫އ ަމުރ ުކުރައ ްވ ާ މ ާތ ް ރަސޫލ ާ މުޙ ައްމ ަދ ު ‪ z‬ޙަދީޘ ް‬ ‫ﺴ ﹸﺠ ﹶﺪ‬ ‫ކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪“.‬ﻟﹶ ﹾﻮ ﹸﻛﻨ ﹸﹾﺖ ﺁ ﹺﻣﺮﹰﺍ ﺃ ﹶ ﹶﺣ ﹰﺪﺍ ﺃ ﹶ ﹾﻥ ﻳ ﹶ ﹾ‬ ‫ﹶ‬ ‫ﺍﺟ ﹺﻬ ﱠﻦ ”‪-‬ﺃﺑﻮ‬ ‫ﺎﺀ ﺃ ﹶ ﹾﻥ ﻳ ﹶ ﹾ‬ ‫ﹺﻷ ﹶ ﹶﺣ ﹴﺪ ﹶﻷ ﹶ ﹶﻣﺮﹾ ﹸﺕ ﺍﻟﻨ ﹶ‬ ‫ﱢﺴ ﹺ‬ ‫ﺴ ﹸﺠ ﹾﺪ ﹶﻥ ﹺﻷﺯﹾﻭﹶ ﹺ‬ ‫ﺩﺍﻭﺩ‪ -‬މާނައީ‪ “ :‬ތި މަނ ް ރަސޫލ ާ ީމހަކ ަށ ްސަ ޖި ދ ަކުރަނ ް‬ ‫ީމހަކ ަށ ް އ ަމުރ ު ކުރައ ްވާނޭ ނަމ ަ‪ ،‬ފި ރީ ންނަށ ް‬ ‫ސަ ޖި ދ ަކުރަނ ް އ ަނ ީބންނަށ ް އ ަމުރ ު ކުރ ެއްވީމ ުހ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫މި ޙަދީޘުނ ް ދޭހ ަވ ާ ގ ޮތުގ ައި އަނ ްހެނ ާ މ ާތ ްﷲ އ ަށ ް‬ ‫ިކޔަމަންގ ަތުމ ަށ ް ފ ަހުގ ައި ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ފި ރި މީހ ާ އ ަށ ް‬ ‫ިކޔަމަނ ްތ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް އޭނ ާ އ ަދ ާކުރަނ ް ޖެހ ޭ‬ ‫ސ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ފި ރި މީހ ާ އ ަށ ް ިކޔަމަނ ްތ ެރި ވުމ ަށ ް ބާރުއ ަޅ ުއ ްވާފ ައި ވ ާ‬ ‫އ ެހެނ ް ޙަދީޘ ެއްގ ައި ވ ަނީ ‪ “ ،‬ﻻ ﹶ ﻳ ﹶ ﹺﺤ ﱡﻞ ﻻ ﹺ ﹾﻣﺮﹶﺃ ﹶ ﹴﺓ ﺃ ﹶ ﹾﻥ‬ ‫ﹶﺼ ﹾﻮ ﹶﻡ ﻭﹶﺯﹶﻭﹾ ﹸﺟﻬﹶ ﺎ ﹶ‬ ‫ﺷﺎ ﹺﻫ ﹲﺪ ﺇﹺﻻ ﱠ ﺑﹺﺈﹺﺫﹾﻧ ﹺ ﹺﻪ ”‪-‬ﻣﺘﹼﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ‪-‬‬ ‫ﺗ ﹸ‬ ‫މި ޙަދީޘ ްގ ެ މާނައީ‪“ ،‬އަނ ްހެނަކ ަށ ް‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ފި ރި މީހ ާގ ެ‬ ‫ާޟރުގ ައި އ ެފި ރި މީހ ާގ ެ އި ޛުނަ ލި ބިގެނ ް މެނ ު ީވ‬ ‫ޙ ި‬ ‫ސންނަތ ް ރޯދ ަ ހިފުނ ް ހ ުއްދ ައ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ު‬ ‫ފި ރި މީހ ާ އ ަށ ް ިކޔަމަނ ްވ ެ އޭނ ާ އ ަށ ް‬ ‫އި ޙ ްތި ރ ާމ ް އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ އި ތުރުނ ް‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ހިތ ް‬ ‫ލ ޯތ ްބ ާއި ކ ުލުނުނ ް ފުރާލަދީ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ މޫނުމ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ސ‬ ‫ސދީ‪ ،‬އަބ ަދ ުވ ެ ް‬ ‫އުފ ަލ ާއި ހިނި ތުނ ްވުނ ް ގެނ ެ ް‬ ‫ހިނި ތުނ ްވެފ ައި ވ ާ މޫނަކ ާއި ގެނ ް އޭނ ާ އ ަށ ް‬ ‫އި ސްތި ޤ ްބ ާލ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އުފ ަލ ާއި އ ެކ ު އ ަލްވ ަދ ާޢ ު‬ ‫ސ ފި ރި މީހ ާ އ ަށްޓަކ ައި އޭނ ާގ ެ‬ ‫ކިއުމ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫ހިތުގ ައި ވ ާ ލ ޯތ ްބ ާއި ކ ުލުނ ު ފ ާޅުކ ޮށްދެވޭނ ެ‬ ‫ަޞލ ަތްތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ީ‬ ‫ފި ރި މީހ ާގ ެ ރ ުހ ުމ ާއި އޭނ ާގ ެ ލ ޯތ ްބ ާއި‬ ‫ކ ުލުނ ު ހ ޯދ ުމުގ ައި އ ަނ ިބނ ް ސަ މ ާލ ުވ ެތި ބެނ ް‬ ‫ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪ z‬ޙަދީޘ ް‬ ‫ކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪” .‬ﺃ ﹶ ﱡﳝﹶﺎ ﺍ ﹾﻣﺮﹶﺃ ﹶ ﹴﺓ ﹶﻣﺎﺗ ﹾﹶﺖ ﻭﹶﺯﹶﻭﹾ ﹸﺟﻬﹶ ﺎ‬ ‫ﺍﺽ ﹶﻋﻨﹾﻬﹶ ﺎ ﺩﹶﺧﹶ ﻠﹶ ﹺﺖ ﹾﺍﳉﹶ ﱠﻨ ﹶﺔ “ )ﺗﺮﻣﺬﻱ( މާނައީ‪:‬‬ ‫ﺭﹶ ﹴ‬ ‫”ފި ރި މީހ ާ ރުހިގެނ ްވ ާ ޙ ާލުގ ައި މަރ ުވ ެއްޖ ެ އަނ ްހެނ ާ‬ ‫ސވަރ ުގ ެ ވަދ ެއްޖ ެއ ެވ ެ‪ “.‬މި އ ާއި އ ެކ ު އަނ ްހެނަކ ަށ ް‬ ‫ު‬ ‫ސ ލި ބޭނ ެ އެންމ ެ ބ ޮޑ ު ނި ޢުމަތ ަ ީކ‬ ‫ސވަރ ުގ ެއި ނ ް ވ ެ ް‬ ‫ު‬ ‫‪9‬‬


8


7


‫ކޮ ަލމ ް‪:‬‬

‫އައ ްޝަ ިއޚ ް ޢަބްދ ުﷲ ިބން މުޙައްމަދ ު ިއބްރާ ީޙމ ް‬

‫ނވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގ ަނޑަކު ފެތުމ ަ ީކ ފ ަސޭ ހަކަމަކަށް ު‬ ‫ކިނބޫ އުޅ ޭ ފ ެ ް‬ ‫ފި ޔަކ ޮށާފ ައި އި ނ ް ދޫންޏ ެއ ް‬ ‫ހިފުމ ަ ީކ އ ުނދ ަގ ޫ ކަމަކ ަށ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސނ ްގާއ ަކ ާއި‬ ‫ކ ޮ ީށގ ައި ބަނ ްދުކ ޮށްފ ައި އި ނ ްދ ާ ި‬ ‫ސ ޖެހިލުނ ް‬ ‫މ ައްލަވަކ ޮށ ް ‪،‬ގޯނ ާއ ެއ ް ކ ޮށ ްލުމ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫ކުޑަކަމ ެއްކ ަމުގ ައި ނ ުބ ެލެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކ ަނޑ ު ީފނައި ގެނ ް‬ ‫ގެންނަ އި ތ ާމ ުތުގ ައި ިހފ ައި ލުމ ަ ީކ ވަރަށ ް ފ ަސޭ ހ ަ‬ ‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ަ އެފަދ ައި ނ ް ދި ގ ު ރުކ ަކުނ ް ކުރ ުނބ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ސ ދި އްކ ޮއްލީމ ާ އ ެ ބ ޮއި ލާކ ަށ ް ވ ެ ް‬ ‫އަޅ ައި ގެނ ް އ ައި ް‬ ‫ީމހ ަކ ު ބ ޮޑުކަމަކ ަށ ް ނަހ ަދާނެމ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސނުންނަ ީކ އ ުނދ ަގުލ ަށ ްވުރ ެ ފ ަސޭ ހ ަ‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ޝޥ ުޤ ުވ ެރި ވ ާ‪ ،‬އ ަދި އެކަމ ަށ ް ދަހިވ ެތި ވ ާ‬ ‫ހ ޯދުމ ަށ ް ަ‬ ‫ބ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬ފ ަސޭ ހ ައ ެއ ް އ ޮވ ެ‪ ،‬އެކަނ ް ދޫކ ޮށ ް‬ ‫ޤ ަޞް ދުގ ައި އ ުނދ ަގ ޫ ގ ޮތ ް އި ޚ ްތި ޔާރ ު ކުރާކ ަށ ް ﷲ‬ ‫ސ އ ެދި ވ ޮޑި އ ެއ ް ނުގަންނަވާމ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކިއ ެއްތ ަ‬ ‫ވެ ް‬ ‫އެކ ަލ ާނގ ެ އ ެދި ވ ޮޑި ގަންނަވ ަނީ އ ަޅުތ ަކުންނަށ ް‬ ‫ލ ުއި ކުރައ ްވ ާ ފ ަސޭ ހ ަ ކ ޮށްދ ެއ ްވުމ ަށ ެވ ެ‪” .‬ﻳُِﺮﻳ ُﺪ‬ ‫ِﻜ ُﻢ اﻟْﻴُ ْﺴ َﺮ َوَﻻ ﻳُِﺮﻳ ُﺪ ﺑ ُ‬ ‫اﻟﻠﱠ ُﻪ ﺑ ُ‬ ‫ِﻜ ُﻢ اﻟ ُْﻌ ْﺴ َﺮ“ ﺳﻮرة اﻟﺒﻘﺮة ‪185‬‬ ‫މާނައީ“ ﷲ ތި ޔަބ ައި ީމުންނަށ ް ލ ުއި ފ ަސޭ ހަގ ޮތ ް‬ ‫އި ރާދ ަކުރައްވ ަތ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދ ަތި އ ުނދ ަގ ޫ ގ ޮތ ް‬ ‫އެކ ަލ ާނގ ެ ތި ޔަބ ައި މީހުނަކ ަށ ް އި ރާދ ައ ެއ ް‬ ‫ނ ުކުރައްވ ަތ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސ ދ ުނި ޔެއ ަ ީކ އަހަރެމެނ ް‬ ‫އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސނުންނަށ ް މ ާތ ް ﷲ ލ ެއ ްވި އި މ ްތި ޙާނ ް‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ކުރ ެއ ްވ ުމ ުގ ެ ގ ޯއްޗ ެއ ް ކ ަމުނ ް އ ުނދ ަގ ޫ ތަޙ ައްމ ަލ ު‬ ‫ކުރާނ ެ މީހުންނ ާއި ‪ ،‬ވަރަށ ް ފ ަސޭ ހަކ ޮށ ް އ ުޅ ެމުނ ްދ ާ‬ ‫މީހުނ ް އަހަރެމެނ ްގ ެ ތެރޭގ ައި އެބ ަ ތި އ ްބ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ސ ވެފ ައި ވ ާ މީހުނ ްވ ެ ް‬ ‫ދި ރި އ ުޅ ުމ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް މ ާޔ ޫ ް‬ ‫މަދ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ވަރަށ ް ބުރަ މ ަސަ އްކ ަތުނ ް ނ ޫނީ‬ ‫ކިރި ޔ ާ ބ ަނޑ ުފުރާނަ މ ުއ ްތި ނ ުކުރެވ ޭ މީހުނ ް އެބ ަ‬ ‫ތި ިބމ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ތ ާނގ ައި ހިތުގ ައި ިބންވ ަޅ ު ނަގަންޖެހ ޭ‬ ‫ވާހަކައ ަ ީކ އ ުނދ ަގ ުލުގ ައި އ ުޅެންޖ ެހުނަސް‪،‬ވޭނ ެއ ް‬ ‫ތަޙ ައްމ ަލ ު ކުރަމުނ ް ދ ާ ީމހަކަސް‪ ،‬ހިތާމ ައ ެއ ް‬

‫‪6‬‬

‫ކ ުރި މ ަތި ވެފ ައި ވ ާ ީމހަކަސް‪ ،‬އ ަދި ިބކ ަ ޙ ާލ ު‬ ‫ސ އ ެ ީމހ ަ ީކ އެކަންކ ަމ ާއި‬ ‫ޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ ީމހަކ ަ ް‬ ‫ހުރ ެ ﷲ ގ ެ ދަރ ުބާރުގ ައި ނި ކަމ ެތި ވާނޭ މީހ ެއ ް‬ ‫ުޞބ ާތ ް‬ ‫ނޫންކަމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކިއ ެއ ްހ ެއްޔ ެވ ެ‪ .‬ގި ނަ މ ީ‬ ‫ދ ުނި ޔޭގ ައި ކަޑ ައ ްތ ުކުރަމުނ ް ވެސް‪ ،‬ﷲ އ ަށ ް‬ ‫ިކޔަމަނ ްތ ެރި ކ ަމުގ ައި އުޅ ޭ ޝު ކުރ ުވ ެރި އ ަޅ ެއްނަމ ަ‬ ‫އޭނ ާ އ ަށ ް ފ ަހުނ ް މ ާ އ ުފ ާވ ެރި ކަނ ް ހ ުއްޓ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ނ ްތި ޒ ާރ ު ކ ޮށ ްލ ާށ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ް ﷲ ޥ ަ ީޙ ކުރައ ްވާފ ައި‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪“.‬ﻓَﺈِ ﱠن َﻣ َﻊ اﻟ ُْﻌ ْﺴ ِﺮ ﻳُ ْﺴًﺮا )( إِ ﱠن َﻣ َﻊ اﻟ ُْﻌ ْﺴ ِﺮ ﻳُ ْﺴًﺮا“‬ ‫މާނަ ީއ ފ ަހ ެ ހަމަކަށަވަރުނ ް އ ުނދ ަގޫކ ަމ ާއި އ ެކ ު‬ ‫ވ ަނީ ފ ަސޭ ހަކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ހަމަށަވަރުނ ް އ ުނދ ަގޫކ ަމ ާއި‬ ‫ާޞލ ް‬ ‫އ ެކ ު ފ ަސޭ ހަކަނ ް ވ ެއ ެވ ެ‪ “.‬ކަންކަނ ް ޙ ި‬ ‫ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ގި ނަފަހަރ ު އ ުނދ ަގޫތ ަކ ެއ ް‬ ‫ތަޙ ައްމ ަލ ު ކުރަނ ް ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬މ ަތި ވ ެރި ދަރަޖައަކ ަށ ް‬ ‫ާޞލ ްވ ުމުގ ައި ތ ަކްލީފުތ ަކ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވެދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޥ ި‬ ‫ޢި ލ ްމ ު ހ ޯދ ުމުގ ައި ވަރަށ ްބުރަ އ ުފ ުލާންޖ ެ ިހދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހިތްވަރ ު ގަދ ަކުރާންވީއ ެވ ެ‪ .‬ބުރަ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ގި ރ ާކުރަންވީއ ެވ ެ‪ .‬ހިތްހަމަޖ ެހ ުމ ާއި އ ެކ ު ﷲ އ ަށ ް‬ ‫ޝު ކުރ ު ކުރާންވީއ ެވ ެ‪ .‬ހިތްވަރ ު އ ެލުވ ައި ލުމ ެއ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ް ހ ުއ ްޓ ާލުމ ެއ ް ނ ެތ ެވ ެ‪ .‬ކ ޮ ީށގ ައި‬ ‫ސނ ްގ ާއ ެއ ް ހިފ ާ‬ ‫ބަނ ްދުކ ޮށްފ ައި އި ންނަ ި‬ ‫ީމހަކ ަށ ްވުރ ެ‪ ،‬ޖަންގ ަ ީލގ ައި މި ނި ވަންކ ަމ ާއި އ ެކ ު‬ ‫ސނ ްގާއ ަކ ާއި ކ ުރި މ ަތި ލާނ ް ނ ުކުންނަ‬ ‫ދ ޫވެފ ައި ވ ާ ި‬ ‫ީމހ ަކ ު މ ާ މ ަތި ވ ެރި އ ެވ ެ‪ .‬ޖެހިލުނ ް ކުޑ ައ ެވ ެ‪ .‬ހިތްވަރ ު‬ ‫ގަދ ައ ެވ ެ‪ .‬ސްވި މި ނ ްޕޫލ ަކ ު ފަތަނ ް އޮންނަ ީމހ ަކ ާ‬ ‫ކިނބ ޫފެންގ ަނޑ ެއްގ ައި ފަތ ަމުނ ް އަންނަ ީމހ ަކ ާއި‬ ‫ސ ޙ ާލ ެއްގ ައި އ ެއްގ ޮތ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ފި ނި ފެންމ ަލ ެއ ް ިބންނަނ ްދ ާ ީމހ ަކ ު‬ ‫އަތ ަށ ް ހެރޭ ކ ައްޓ ަ ީކ ފި ނި ފެނ ްމ ާ ހ ޯދ ުމުގ ައި އޭނ ާގ ެ‬ ‫ހުރަހަކ ަށ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ުޑ ުގ ައި ިކތަންމ ެ ތ ަރި އ ެއ ް‬ ‫ސ ކޭތ ަ ހިފ ާ އ ަނދި ރި ކ ޮށްލ ަނީ އި ރ ާއި‬ ‫ހ ުއްޓ ަ ް‬ ‫ހ ަނދ ެވ ެ‪ .‬މީހުނ ް ގަޅިއުކ ައި ގ ާއުކ ަނީ މ ޭވ ާ އ ަޅ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ސގަހ ަށ ެވ ެ‪ީ .‬ހނ ާ ފަތ ަށ ް ކުލ ަ އަންނަނީ ވ ެ ް‬ ‫ގަ ް‬ ‫ސ ީވވަރަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޗި ސްޗި ް‬


‫ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި އެކަންޏ ެވ ެ‪ .‬އަނ ްހެނުނ ް ޢީދ ު ނަމާދ ަށ ް‬ ‫ދި އ ުމުގ ައ ްޔ ާއި ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި ބޭރަށ ް ނ ުކުންނަ‬ ‫ނަމ ަ ފި ތުނަތ ަކުނ ް ދުރ ުހ ެލި ވުނ ް ލ ާޒި މ ުވ ެގެނ ް‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފި ޠުރ ު ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި‬ ‫‪-3‬‬ ‫ޢީދ ު ނަމާދ ަށ ް ނ ުކ ުތ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް އޮނަހިރި‬ ‫ސންނަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި ތުރ ު‬ ‫ޢަދަދަކ ަށ ް ކ ަދުރ ު ކ ެއުމ ަ ީކ ު‬ ‫އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ް ‪ z‬ކ ަދުރ ު ފ ަރި އްނ ުކ ުޅ ުއްވ ައި‬ ‫ޢީދ ު ނަމާދ ަށ ް ނ ުކުމެވަޑ ައ ެއ ް ނުގަންނަވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ބުނ ް‬ ‫ޞޙީޙ ުލ ް ބ ުޚ ާރީ ގ ައި އަނަ ް‬ ‫މި ފަދ ައި ނ ް ަ‬ ‫ަޟޔ ަﷲ ޢަނ ްހ ު ގ ެ އ ަރި ހުނ ް ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ާލި ކ ް ރ ި‬ ‫ﱠ‬ ‫ﱠ‬ ‫ﹸ‬ ‫ﹶ‬ ‫ﺳﻠﱠ ﹶﻢ ﻻ‬ ‫ﺳﻮ ﹸﻝ‬ ‫ﺍﷲ ﹶ‬ ‫ﺻﻠﱠﻰ ﺍﷲ ﹶﻋﻠﹶ ﹾﻴ ﹺﻪ ﻭﹶ ﹶ‬ ‫))ﻛﺎ ﹶﻥ ﺭ ﹶ ﹸ‬ ‫ﹺ‬ ‫ﹾ‬ ‫ﹾ‬ ‫ﻳ ﹶ ﹾﻐ ﹸﺪﻭ ﻳ ﹶ ﹾﻮ ﹶﻡ ﺍﻟﹾ ﹺﻔ ﹾ‬ ‫ﺍﺕ‪ ،‬ﻭﹶﻳﹶﺄ ﹸﻛ ﹸﻠ ﹸﻬ ﱠﻦ‬ ‫ﻄﺮﹺ ﹶﺣﺘﱠﻰ ﻳﹶﺄ ﹸﻛ ﹶﻞ ﲤﹶ ﹶﺮﹶ ﹴ‬

‫ﻭﹺﺗﹾﺮﹰﺍ((‪ .‬ކ ަދުރ ު ނ ުލި ބިއްޖ ެ ނަމ ަ އ ެހެނ ް ކ ާއ ެއްޗ ެއ ް‬ ‫ކ ެއުނ ް އެދ ެވި ގެނ ް ވާކ ަމުގ ައި ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް‬ ‫ވި ދ ާޅ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެކ ަމ ުގ ެ ޙީކުމަތ ަ ީކ ރަމ ްޟާ ންމ ަހ ުގ ެ‬ ‫ރޯދައ ަށ ް ފ ަހުގ ައި ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި ރޯދ ަ ހިފުނ ް‬ ‫ސބިތ ު‬ ‫މަނ ާކުރ ެއ ްވި ފ ައި ވާކަމ ަށްޓަކ ައި އެކަނ ް ާ‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ް ކ ަމުގ ައި ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ވި ދ ާޅ ުވެފ ައި‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތ ަކ ު ީބރ ު ކިޔުނ ް‪ :‬ޢީދ ު‬ ‫‪-4‬‬ ‫ދުވ ަހުގ ައި ތ ަކ ު ީބރ ު ކިޔުމ ަ ީކ ޢީދ ުގ ެ އެންމ ެ މ ަތި ވ ެރި‬ ‫ޝޢާރ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ް ﷲ ގ ެ ބަސްފ ުޅުގ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ﱠ‬ ‫ﱠ‬ ‫َوﻟِﺘُ َﻜﱢُﱪوا اﻟﻠ َﻪ َﻋﻠَﻰ َﻣﺎ َﻫ َﺪ ُاﻛ ْﻢ َوﻟ ََﻌﻠ ُﻜ ْﻢ ﺗَ ْﺸ ُﻜُﺮو َن )اﻟﺒﻘﺮة‪(185 :‬‬ ‫މާނައަކީ‪)” :‬އެކ ަލ ާނގ ެ ބޭނުނ ްވ ެ ވ ޮޑި ގަންނަވ ަނީ‬ ‫ރޯދ ަ ނި ންމ ައި ޢީދުގ ައި ( ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް‬ ‫އެކ ަލ ާނގެއ ަށ ް ތ ަކ ު ީބރ ު ިކޔ ައި އެކ ަލ ާނގ ެ‬ ‫މ ަތި ވ ެރި ކަނ ް ބ ަޔާނ ްކުރ ާށ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އެކ ަލ ާނގ ެ‬ ‫ދ ެއ ްކ ެވި ހިދާޔ ަތ ުގ ެ ނި ޢުމ ަތ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް ޝު ކުރ ު ކުރުމ ަށްޓަކ ައ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ތ ަކ ު ީބރ ުގ ެ ވ ަގުތ ަ ީކ ޢީދ ު ވި ލޭރ ެއި ނ ް ފ ެށި ގެނ ް ޢީދ ު‬ ‫ނަމާދ ަށ ް އި މ ާމ ާ އ ަތ ުވ ެއްޖ ައުމ ަށ ް ދާންދެނ ެވ ެ‪ .‬ޢީދ ު‬ ‫ސރ ެ ނަމ ާދ ުކުރ ާ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ ހ ެނދުނ ު ގ ެއި ނ ް ނ ުކުތީއ ް ު‬ ‫ތަނަށ ް ދ ެވެންދެނ ް‪ ،‬އ ަދި ނަމ ާދ ު ކުރ ާ ތަނުގ ައި‬ ‫އި މ ާމ ު މީހ ާ އ ަތ ުވ ެއްޖ ައުމ ަށ ް ދާންދެނ ް އ ަޑ ު ހަރުކ ޮށ ް‬ ‫ﷲ ﺑﹾﻦ ﻋﻤﺮ‬ ‫ތ ަކ ު ީބރ ު ިކޔަނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ﻋﺒﺪ ﺍ ﹺ‬ ‫ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ އ ަޑ ު ހަރުކ ޮށ ް ތ ަކ ު ީބރ ު ވި ދ ާޅ ުވާކ ަމުގ ައި‬ ‫ﺍﻟﺪﺍﺭﻗﻄﻨﻲ ސަ އްހަމ ަގުނ ް ރި ވ ާކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)) ﺃﻥ ﺍﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﻛﺎﻥ ﺇﺫﺍ ﻏﺪﺍ ﻳﻮﻡ ﺍﻟﻔﻄﺮ ﻭﻳﻮﻡ‬ ‫ﺍﻷﺿﺤﻰ ﻳﺠﻬﺮ ﺑﺎﻟﺘﻜﺒﻴﺮ ﺣﺘﻰ ﻳﺄﺗﻲ ﺍﳌﺼﻠﻰ ﺛﻢ‬ ‫ﻳﻜﺒﺮ ﺣﺘﻰ ﻳﺄﺗﻲ ﺍﻹﻣﺎﻡ ((‪.‬‬ ‫ސރ ެ އ ަދި‬ ‫އި ތުރ ު އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ްގ ެ ޒ ަމާނ ުއ ް ު‬

‫‪38‬‬

‫މަރު ގާތްވ ާ ީތ އުފ ާ ކުރާ ިދވ ެ ިހން‪...‬‬ ‫ރޙުމަތްތ ެ ިރޔ ާ ‪-‬‬ ‫ ވާހަކަ ިކ ަޔ ިއދ ޭ ަ‬‫ސނުމ ެއ ް ހ ުރި ނަޞާ ރ ާ‬ ‫އ ެއ ްދުވަހ ަކ ު ޒ ަމާނ ުގ ެ މީހުންނ ާ ތ ަފ ާތ ު ރަނގ ަޅ ު ވި ް‬ ‫އ ެކ ުވ ެރި ޔ ަކ ު އޭނ ާގ ެ އުފަނ ްދުވ ަހުގ ައި އ ުފ ާ ފ ާޅުކ ޮށ ް އުޅޭނ ް ހ ެ ީދމ ަ މުސްލި މ ް އަޚ ަކ ު އޭނަ‬ ‫ގ ާތުގ ައި ތި މަނ ް ކ ަލެއ ަށ ް ދޭނ ް ވެފ ައި އ ޮތ ް ހ ަދި ޔ ާ އ ެއ ް އެބ ަ އޮތ ޭ ބުނ ެފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އޭނ ާ‪” :‬އ ެ ީއ ކޮނ ް އ ެއްޗ ެއ ްހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އަވަހ ަށ ް ގެންނ ާށ ެވ ެ“‬ ‫މުސްލި މ ް އ ަޚ ާ‪” :‬ކަލ ޭގ ެ އ ުމުރ ު ނި މ ޭ ދުވ ަހ ެއ ް އ ެނގ ޭ ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫އޭނ ާ‪” :‬ނޫނ ެކ ެވ ެ“‬ ‫މުސްލި މ ް އ ަޚ ާ‪” :‬މާދަނ ް މަރ ު ނ ުވާނ ެ ކަމ ަށ ް ޤ ައި މ ު ީވ ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫ސ ނޭނގ ެ އ ެވ ެ“‬ ‫އޭނ ާ‪” :‬ނޫނ ެކ ެވ ެ‪ .‬މަރ ުވާނ ެ ގ ަޑި އ ެއ ް އެކަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫މުސްލި މ ް މީހ ާ‪” :‬ދެނ ް ތި ހެންޏ ާ އ ުފ ާ ކުރަނީ ކީއ ްވ ެގެނ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ މި އ ަދ ު ‪23‬‬ ‫ސ ނޭނގ ޭ ނޫނ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ؟“‬ ‫އަހަރ ު ފުރ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬މަރ ުވ ާނީ ‪ 25‬އަހަރުގ ައި ނޫނ ް ކަމ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އޭނ ާ އ ަޑ ު އަހަނ ް ހ ުއްޓ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ރަނގ ަޅ ެވ ެ‪ .‬އެކަމ ަކ ު މަރ ު އ ޮ ީތ‬ ‫މުސްލި މ ް އ ަޚ ާ‪” :‬މަރ ު ނ ުވި އ ްޔ ާ ިކތަންމ ެހ ާވ ެ ް‬ ‫ކ ައި ރީ ގ ައި ކަނ ް އ ެނގ ޭ ނަމ ަ އ ުފ ާ ކުރ ާނީ ކ ާކ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ ޢ ުމުރުނ ް ފ ާއި ތ ު ވ ެގެނ ް ދ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫އަހަރަ ީކ މަރ ާއި ގ ާތ ް ކުރަމުނ ް ގެނ ްދ ާ އަހަރ ެކ ެވ ެ‪ .‬މަރ ުވ ެގެނ ް އ ަދި ފ ަހުނ ް ދި ރުމ ެއ ް ވާކަނ ް‬ ‫ސ އ ެ މަރ ު ވާކ ަށ ެއ ް ބޭނުމ ެއ ް ނ ުވާނ ެ އ ެވ ެ‪ .‬އަހަރެނ ް އ ެ އ ުފ ާ ފާހަގ ަ‬ ‫ޤ ަބ ޫލ ު ނ ުކުރ ާ މީހުނ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ުކުރަނީ އ ެ ީއ ވަރަށ ް މޮޔ ަ ކަމ ެއ ް ކަމ ަށ ް ފެންނ ާ ީތ އ ެވ ެ“‬ ‫އ ެ ވާހަކ ަ ދ ެއ ް ިކ ދުވ ަހ ުގ ެ އަނ ެއ ް ދުވ ަހ ު މި ނަޞާ ރ ާ ީދނ ުގ ެ މީހ ާ އ ާ އ ެ މުސްލި މ ް‬ ‫ސ ކަލ ޭ‬ ‫އ ަޚ ާ ދި މ ާވ ެގެނ ް އޭނ ާ އ ެ މުސްލި މ ް އ ަޚ ާ ގ ާތުގ ައި ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬މީގ ެ ކ ުރީ ނ ް ދުވަހ ަކ ުވ ެ ް‬ ‫ދި ނ ް ކަހަލ ަ ހ ަދި ޔ ާ އ ެއ ް‪ ،‬ރަނގ ަޅ ު ނަސޭ ޙ ަތ ެއ ް‪ ،‬އެކ ަމ ާއި މ ެދުގ ައި އ ެހެނ ް ީމހ ަކ ު ނުދ ެ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ފާހަގ ަ އ ެއ ް ތި މަންނައ ެއ ް‬ ‫ސނ ާ ީލމ ެވ ެ‪ .‬ދެނ ް އ ެ އުފަނ ްދުވ ަ ް‬ ‫ސ ވި ް‬ ‫ތި މަނ ް އި އްޔ ެ ގެއ ަށ ް ގ ޮ ް‬ ‫ނ ުކުރާނަމ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސނުނ ް އ ެއްޗ ެއ ް މި މ ާތ ް އި ސްލ ާމ ް‬ ‫ހިތާމައ ަ ީކ އ ެ ނަޞާ ރ ާ ީދނ ުގ ެ ކ ުއ ްޖ ާ އ ަށ ް ވި ް‬ ‫ސނ ުނީ މ ަ އ ެވ ެ‪ .‬މި ދ ައްކ ަނީ ދީނީ ގ ޮތުނ ް މަނ ާ ވާހަކ ަ އ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ީދނ ުގ ެ ީމހަކ ަށ ް ނ ުވި ް‬ ‫ސނޭ‬ ‫ސ ވި ް‬ ‫ސ ތ ާކުނ ް ތ ާކުނ ް ނުޖެހ ޭ ކަމ ެއ ްގ ެ ވާހަކ ަ އ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ބ ުއްދީގ ެ ހަމ ަ އި ނ ް ވ ެ ް‬ ‫ސ ވަރ ުގ ެ މީހުނ ްގ ެ ބ ުއ ްދި ތ ައ ް ކުޑ ަކ ުދި ންނަށ ް ވުރެނ ް ދ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫‪5‬‬


‫ިލޔުނީ‪ :‬އައ ްޝަ ިއޚ ް އާދަމ ް ޝަ ީމމ ް‬

‫ީޢދުގ ެ ީޒ ަނތް‬ ‫ބަރަކ ާތ ްތ ެރި ޢީދ ު ދުވަހ ަ ީކ ބ ޮޑ ުވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫އ ަޅުކަމަކ ަށ ް ފ ަހުގ ައި މ ާތ ް ﷲ މުސްލި މުންނަށްޓަކ ައި‬ ‫ލ ައ ްވާފ ައި ވ ާ އ ުފ ާވ ެރި ދުވ ަހ ެކ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ﷲ އ ާ އެކ ަލ ާނގ ެ ރަސޫލ ާ‪z‬ގ ެ‬ ‫އުފަލަކީވ ެ ް‬ ‫ިކޔަމަނ ްތ ެރި ކ ަމުގ ައި މ ާތ ް ﷲ އ ަށ ް ތ ަކ ު ީބރ ު ިކޔ ައި‬ ‫ޝު ކުރ ު ކުރ ުމުގ ައި ހޭދ ަކުރެވ ޭ ވ ަގ ުތ ެކ ެވ ެ‪ .‬ވީމ ާ‬ ‫ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި ރަސޫލ ާ ‪ z‬އ ާއި އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ްގ ެ‬ ‫މ ާތ ް މި ތުރުނ ް ކަންތ ައ ް ކުރައްވ ައި ދ ައްކ ަވާފ ައި ވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ް ދަނ ެ ދަސްކުރުމ ަ ީކ މުސްލި މުނ ް ކޮންމ ެހެނ ް‬ ‫ކުރަންޖެހޭނ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ް ﷲގ ެ ހ ަޟު ރަތުގ ައި‬ ‫މ ަޤ ްބ ޫލ ު އ ެއްޗ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ުމ ާއި އެކ ަލ ާނގ ެ‬ ‫ރ ުއްސެވުނ ް ލި ބުމ ަށްޓަކ ައ ެވ ެ‪ .‬ތި ރީ ގ ައި އެވ ަނީ‬ ‫އި ތުރ ުއެކަލ ޭގ ެފާނ ާއި އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ްގ ެ މ ާތ ް‬ ‫ޞހ ާ ީބނ ްގ ެ އ ަރި ހުނ ް ވ ާރި ދ ުވެފ ައި ވ ާ ޢީދ ުގ ެ‬ ‫ަ‬ ‫ސންނަތްތ ަކ ާއި އަދ ަބުތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ވ ާ މ ު ިހނ ްމ ު‬ ‫ު‬ ‫ކަންކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތ ަހ ުނި ޔ ާ އ ާއި މ ުބާރަކ ް ބ ާދ ު‬ ‫‪-1‬‬ ‫ކިޔުނ ް‪ :‬ޢީދ ުގ ެ ތ ަހ ުނި ޔ ާ ކިޔުމ ަ ީކ އެދ ެވި ގެނ ްވ ާ‬ ‫ރަނގ ަޅ ު ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ުފ ާވ ެރި ޚަބަރުތ ަކ ާއި‬ ‫އ ުފ ާވ ެރި މުނ ާސަ ބ ާތ ު ތ ަކުގ ައި މުސްލި މުނ ް އެކ ަކ ު‬ ‫އަނެކަކ ަށ ް ތ ަހ ުނި ޔ ާ ިކޔ ައި ހެޔ ޮ ދ ުޢ ާ ކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ޞހ ާ ީބންނ ާއި ސަ ލ ަފ ުއ ްޞާ ލި ހުންނ ާއި އ ޭގ ެ ފ ަހ ުގ ެ‬ ‫ަ‬ ‫ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ްގ ެ ތެރޭގ ައި މ ަޝް ހޫރ ު ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ޖ ުތި މ ާ ީޢ އ ުފާތ ަކ ާއި ފަރ ު ީދ އ ުފާތ ަކުގ ައި ތ ަހ ުނި ޔ ާ‬ ‫ިކޔ ައި ހެޔ ޮދ ުޢ ާ ކުރުމ ަ ީކ ހ ަ ީޤ ީޤ މާނައި ގ ައި‬ ‫ޝއ ްކ ެއްނ ެތ ް‬ ‫އެކަންކ ަމުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވުމ ެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫ގ ޮތުގ ައި އ ެ ީއ މި ީދނ ުގ ެ މ ަކ ާރި މ ުލ ް އ ަޚ ުލ ާޤ ްގ ެ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ްވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް ﻋﻴﺪ ﻣﺒﺎﺭﹶﻙ‪ ،‬ﹺﻋ ﹾﻴ ﹲﺪ‬ ‫ﺳﻌﻴﺪ ނުވަތ ަ ﺗ ﹶ ﹶﻘﺒ ﹶﻞ ﹸ‬ ‫ﺍﷲ ﹺﻣﻨﱠﺎ ﻭﹶ ﹺﻣﻨ ﹶﹾﻜ ﹾﻢ ފަދ ަ‬ ‫ﹶ ﹺ ﹾﹲ‬ ‫ﱠ‬ ‫ބަރަކ ާތ ާއި ހެޔ ޮ ދ ުޢ ާ އ ެކ ުލ ެވި ގެނ ްވ ާ ކޮންމ ެ އި ބާރާތ ަކުނ ް‬

‫‪4‬‬

‫ސ އެންމ ެ‬ ‫ތ ަހ ުނި ޔ ާ ީކ ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ރަނގ ަޅ ު ކ ަމުގ ައި ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް‬ ‫ވި ދ ާޅ ުވެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫އ ަމި އްލ ަ ބ ަހުނ ް ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫އެންމ ެ ރަނގ ަޅ ެވ ެ‪ .‬އ ަލ ް‬ ‫ޙ ާފި ޟު އި ބުނ ު ޙަޖަރ ު‪،‬‬ ‫ފ ަތ ުޙ ުލ ް ބ ާރީ ގ ައި ﺟﺒﻴﺮ ﺑﻦ‬ ‫ﻧﻔﻴﺮ ގ ެ އ ަރި ހުނ ް ރަނގ ަޅ ު‬ ‫ސަ ނަދ ަކުނ ް ރި ވ ާކުރައ ްވާފ ައި‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪)) .‬ﻛﺎﻥ ﺃﺻﺤﺎﺏ‬ ‫ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ‬ ‫ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﺳﻠﻢ ﺇﺫﺍ ﺍﻟﺘﻘﻮﺍ‬ ‫ﻳﻮﻡ ﺍﻟﻌﻴﺪ ﻳﻘﻮﻝ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻟﺒﻌﺾ ﺗﻘﺒﻞ ﺍﷲ ﻣﻨﺎ‬ ‫ﻭﻣﻨﻚ(( މާނައަކީ‪” :‬ރަސޫލ ާ‪ z‬ގ ެ އ ަޞް ހ ާބުނ ް‬ ‫ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި އ ެއްބ ޭފުޅ ަކ ު އަނ ެއ ް ބ ޭފުޅ ަކ ާއި‬ ‫ﹸ‬ ‫ﺍﷲ ﹺﻣﻨﱠﺎ ﻭﹶ ﹺﻣﻨ ﹶ‬ ‫ބ ައްދ ަލ ު ވ ާ ހިނދ ު ”ﺗ ﹶ ﹶﻘ ﱠﺒ ﹶﻞ‬ ‫ﹾﻚ“‬ ‫)އަހަރުމެންނ ާއި ތި ބ ާގ ެ ިކބ ައި ނ ް މ ާތ ް ﷲ ޤ ަބ ޫލ ު‬ ‫ކުރައ ްވ ާށި އ ެވ ެ!( މި ފަދ ައި ނ ް ވި ދ ާޅ ުވ ާ ކ ަމުގ ައި‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޢީދ ު ނަމާދ ަށ ް ދި އ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް‬ ‫‪-2‬‬ ‫ފެންވަރައި ީޒ ނަތ ްތ ެރި ވުނ ް‪ :‬ޢާނ ްމ ު އި ޖ ްތި މާތަކ ަށ ް‬ ‫ސންނަތ ް‬ ‫ފެނ ްވެރުމ ަ ީކ އި ތުރ ު އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ް ު‬ ‫ކ ޮށްދ ެއ ްވާފ ައި ވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް ހ ުކުރ ު ނަމާދ ަށ ް‬ ‫ފެނ ްވެރުނ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ ފަދ ައި ނ ް ދެޢީދ ު‬ ‫ސތަޙ ައ ްބ ު ކަމ ެއ ް‬ ‫ސ ފެނ ްވެރުމ ަ ީކ މ ު ް‬ ‫ދެނަމާދ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ަމުގ ައި ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ދެބަސްވެވަޑ ައި ގަންނަވާފ ައ ެއ ް‬ ‫ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި އި ތުރ ު އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ް‬ ‫ނާނޭފ ުޅ ު ފި އ ްލ ެވި ކ ަމުގ ައި ވ ާރި ދ ުވެފ ައި ވ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ރި ވާޔ ަތްތ ައ ް ބ ަލި ކ ަށި ކ ަމުގ ައި ީވ ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ޞހ ާ ީބ ޢ ަބ ްދ ުﷲ ިބނ ް‬ ‫އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ްގ ެ މ ަޝް ހޫރ ު ަ‬

‫ަޟޔ ަﷲ އަނ ްހ ު ފި ޠުރ ު ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި‬ ‫ޢުމަރ ު ރ ި‬ ‫ޢީދ ު ކުރ ާ ތަނަށ ް ނ ުކުމ ެ ވަޑ ައި ގ ަތ ުމ ުގ ެ ކ ުރި ނ ް‬ ‫ނާނޭފ ުޅ ު ފި އްލ ަވާކ ަމުގ ައި ﻣﺎﻟﻚ ގ ެ ﻣﻮﻃﺄ ގ ައި‬ ‫ޞއްހ ަވ ެގެނ ް ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫ހަމ ައެފަދ ައި ނ ް ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި އ ައ ު‬ ‫ހ ެދުމ ެއ ް ނުވަތ ަ ތި ބ ާގ ެ އ ަތުގ ައި އ ޮތ ް އެންމ ެ ރީ ތި‬ ‫ސ ލުމ ަ ީކ އެދ ެވި ގެނ ްވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ތި މ ާގ ެ‬ ‫ލި ބ ާ ް‬ ‫މުސްލި މ ު އ ަޚުންނ ާޢި އ ެކުގ ައި ޢީދ ުގ ެ އުފ ަލުގ ައި‬ ‫ފ ުރި ހަމ ަ ގ ޮތުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ާ ކ ަމ ުގ ެ ހ ެއ ްކ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ތުރ ު އެކަލ ޭގ ެފާނުންނ ާއި އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ްގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫އ ަޞް ޙ ާބުނ ް ޢީދ ު ދުވ ަހުގ ައި ރީ ތި ލި ބ ާ ް‬ ‫ތުރ ުކުރައްވ ައި ީޒ ނަތ ްތ ެރި ވ ެ ވަޑ ައި ގަންނަވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞއްޙ ަ ސަ ނަދުނ ް ރި ވ ާކުރައ ްވާފ ައި‬ ‫އ ަލ ް ބ ައި ހ ަ ީޤ ަ‬ ‫ަޟޔ ަﷲ ޢަނ ްހ ު‬ ‫ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޢ ަބ ުދ ުﷲ ިބނ ް ޢުމަރ ު ރ ި‬ ‫ޢީދުގ ައި އެކަލ ޭގ ެފާނުނ ްގ ެ އ ަތ ްޕ ުޅުގ ައި އޮންނަ‬ ‫ސ ތުރ ުކުރައ ްވާކ ަމުގ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އެންމ ެ ރީ ތި ލި ބ ާ ް‬ ‫ސ އަނ ްހެނުނ ް އެކ ަނބ ަލުނ ްގ ެ ީޒ ނަތ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ފ ާޅ ު ކުރުނ ް ހ ުއްދ ަ ީއ އ ާއި ލ ާގ ެ މީހުނ ްގ ެ‬


‫ނ ޢަދަދުގަ ިއ‬ ‫ިދއިސް ލާމ ް މަޖައްލ ާ؛ ‪ 3‬ވަ ަ‬ ‫ނޒަރުގަ ިއ ”ރޯދަ“‬ ‫< އ ެ ީމހުންގ ެ ަ‬ ‫ރކ ު‬ ‫ރމ ަޟާ ން މުބ ާ ަ‬ ‫< ަ‬

‫<‬

‫ރމ ަޟާ ން މަހުގ ެ ދުވަހ ު ތާވަލ ު‬ ‫< ަ‬

‫ެސޕީ‪ަ /‬ބ ިދގ ެ ފަރުވ ާ‬ ‫ރ ި‬ ‫< ރޯދަ މަހ ާ ިއ ރޯއްޖާއެވ ެ‪.‬‬

‫ްޞއ ް ަޔތ ު!‬ ‫ރމ ަޟާ ންމަހުގ ެ މ ަ ިތވ ެ ިރކަމ ާ ިއ އެމަހުގ ެ ޚާއ ި‬ ‫< ަ‬

‫މަޖައްލ ާ ‪3#‬‬ ‫އޮން ަލ ިއންކޮށް ިވދާޅުވ ޭ!‬

‫< ިހލޭ ފަރުވާދެއްވ ާ ޑޮކްޓަރު‪ 4 ،‬ހަފްތާގ ެ މުއްދަ ަތކަށް ރާއްޖެއަށް‬

‫އ ެ ިޑޓ ޯ ިރއަލް‬ ‫މަސްއ ޫލ ުވ ެރި ޔ ާ‪:‬‬

‫ލި ޔުނ ްތ ެރި ނ ް‪:‬‬

‫މުޙ ައްމ ަދ ު ނަޡީފ ު‬

‫ސ ފި ކ ުރީ‬ ‫ްޝއި ޚ ް ޙ ަސަ ނ ް މ ޫ ާ‬ ‫އ ައ ަ‬ ‫ޝމީމ ް ިބނ ް އި ބްރާހީމ ް‬ ‫ްޝއި ޚ ް އާދ ަމ ް ަ‬ ‫އ ައ ަ‬

‫އ ެޑި ޓ ަރ‪:‬‬

‫ްޝއި ޚ ް އ ަބ ްދ ުﷲ ިބނ ް މުޙ ައްމ ަދ ު އި ބްރާހީމ ް‬ ‫އ ައ ަ‬

‫އ ަޙްމ ަދ ު ޚަލީލ ު‬

‫ޑރ‪ .‬މ ަޢުރ ޫފ ް ޙުސެއި ނ ް‬

‫އ ެގ ްޒ ެކ ްޓި ވ ް އ ެޑި ޓ ަރ‪:‬‬

‫ސނ ް‬ ‫ޢ ަ ީލ އ ަޙ ްސަ ނ ް އި ޙ ް ާ‬

‫ސނ ް‬ ‫ޢ ަ ީލ އ ަޙ ްސަ ނ ް އި ޙ ް ާ‬

‫މުޙ ައްމ ަދ ު އ ަޙްމ ަދ ު )މ ޯޑ ް(‬

‫މެނޭޖި ނ ްގ އ ެޑި ޓ ަރ‪:‬‬

‫ސނ ް‬ ‫ޝޤީފ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ޙުސެއި ނ ް ަ‬

‫ޢި ސްމ ާޢި ލ ް އ ަފްރ ާޙ ް‬

‫ާސމ ް‬ ‫ޢ ަ ީލ ރަމީޒ ު ިބނ ް ޤ ި‬ ‫ޢ ަބ ްދ ުލ ް ޢަޒީޒ ު ޔޫސުފ ް‬

‫‪5‬‬ ‫‪9‬‬ ‫‪12‬‬ ‫‪17‬‬

‫މަރު ގާތްވ ާ ީތ އުފ ާ ކުރާ ިދވ ެ ިހން‪...‬‬ ‫ގޭގ ެ އޮ ިޅގަނޑ ު‬ ‫މ ަސް ިޖދުލް އަޤ ްޞާ ވައްޓާލުމަށް‬

‫ރމުންދ ާ މ ަސަ އްކަތ ް ަތއ ް‬ ‫ަޔހ ޫ ީދން ކ ު ަ‬

‫ގްރ ެފި ކްސް‪:‬‬

‫އި ކްރ ާމ ް ޢ ަބ ްދ ުއ ް ސަ އ ްތާރ ު‬

‫ޢި ސްމ ާޢި ލ ް އ ަފްރ ާޙ ް‬

‫ޝތ ު ޒި ފ ާފ ް‬ ‫ޢ ާއި ަ‬

‫ސނ ް‬ ‫ޝފީޢ ު އި ޙ ް ާ‬ ‫ޢ ަބ ްދ ުﷲ ަ‬

‫ރ ީނއެވ ެ‪“.‬‬ ‫ިހތުދަސް ނުވަނީސް ިޖހާދަށް ިދއުން މަނާކ ު ަ‬

‫ސނ ާ‬ ‫އ ައި މި ނަތ ު އި ޙ ް ާ‬

‫‪27‬‬ ‫‪29‬‬ ‫‪35‬‬ ‫‪37‬‬

‫އ ަފ ްޒ ާލ ް ޢ ަބ ްދ ުއ ް ސަ އ ްތާރ ު‬ ‫ފ ޮޓ ޯގްރ ާފ ާރ‪:‬‬

‫މުޙ ައްމ ަދ ު ޝާ ފި ޢ ު‬

‫ަސމ ް‬ ‫މުޙ ައްމ ަދ ު ވ ީ‬

‫ޝު ޢ ައި ބ ް ނ ާޡި މ ް‬

‫ސނ ް‬ ‫އި ބްރާހިމ ް އ ަޝް ފ ާޤ ު އި ޙ ް ާ‬

‫ޙ ާތި މ ް ޔޫސުފ ް‬

‫މުޙ ައްމ ަދ ު އާދ ަމ ް‬

‫ޝޔ ާޒ ު‬ ‫ްޙ ަސަ ނ ް ި‬

‫ޢި ދާރ ާ‪:‬‬ ‫މ‪ .‬ފަންނ ުވ ެލި‬ ‫)‪3‬ވަނަ ފަނ ްގި ފި ލ ާ(‬ ‫ބ ޮޑ ުތ ަކުރ ުފާނުމ ަގ ު‪ ،‬މ ާލ ެ‬ ‫ހ ޮޓ ްލ ައި ނ ް‪7527527 :‬‬

‫‪w‬‬

‫އެތެރޭގައި‪:‬‬

‫އި ނ ާޒ ް ޢ ަދުނާނ ް‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ު އ ިާސމ ް‬ ‫ވާހަކ ަ ިކޔ ައި ދ ޭ ރަޙުމ ަތ ްތ ެރި ޔ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ސޕިއ ާ ޕ ްރި ނ ްޓ ް ް‬ ‫ޕ ްރި ނ ްޓ ްކ ުރީ ‪ީ :‬‬

‫”އަހަރެންގ ެ މަންމ ަ އަހަރެން ޤުރްއާން‬

‫ރއްޔާން ގ ެ ރޯދަ“‬ ‫” ަ‬

‫ރމ ް ‪ 2011‬ބާއްވަ ިއފި!‬ ‫އަޤ ްސާ ފ ޯ ަ‬

‫ކޭބަނޑުވުން‬ ‫ޙަޔާތުގ ެ ދަތުރު‬ ‫‪3‬‬

‫‪www.dhiislam.com | info@dhiislam.com | facebook.com/dhiislam | twitter.com/dhiislamdaily‬‬


2


‫‪1‬‬

‫ރއްކާތ ެ ިރވ ެ ަލއްވ ާ!‬ ‫ިމފޮތުގަ ިއ ީކ ިރ ިތ ޤުރުއާނުގ ެ ަބއެއ ް އ ާ ަޔތ ް ަތކ ާ ިއ ޙ ަ ީދޘ ް ިހމ ެ ިނފަ ިއވ ާ ީތ ިމފޮ ަތށް ަ‬

dhi islam issu4 September 2011  

dhi islam issu4 september 2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you