Issuu on Google+

‫‪1‬‬

‫ރއ ްއ ްކ ާކ ާތ ެތ ެ ިރ ިރވ ެވ ެ ަލ ަލއ ްއ ްވވާ!ާ!‬ ‫ރަ‬ ‫ިމ ިމފޮފޮތ ުތ ުގަގަ ިއ ިއ ީކ ީކ ިރ ިރ ިތ ިތ ޤ ުޤ ުރުރުއ ާއ ާނުނުގ ެގ ެ ަބ ަބއ ެއ ެއ ްއ ް އ ާއ ާ ަޔ ަޔތ ްތ ް ަތ ަތކ ާކ ާ ިއ ިއ ޙ ަޙ ަ ީދ ީދޘ ްޘ ް ިހ ިހމ ެމ ެ ިނ ިނފަފަ ިއ ިއވ ާވ ާ ީތ ީތ ިމ ިމފޮފޮ ަތ ަތށްށް ަ‬


MFC- J825DW COMPACT WI THOUT COMPROMISE

COMPACT WI THOUT COMPROMISE

Smartphone App

Smartphone App

iPrint&Scan

3D AR

Introducing the compact Smartphone App App inkjet Multi-Function Smartphone iPrint&Scan 3D AR Centre (MFC) Series with wireless network Introducing capability. the compact inkjet Multi-Function Increase efficiency Centre (MFC) Series in your office with double-sided with wireless network printing, Automatic Document capability. Feeder, wireless connectivity Increase and discefficiency printing. in your office with double-sided printing, Automatic Document Authorised Distributor for Brother Feeder, wireless connectivity and disc printing.

Authorised Distributor for Brother

H.Kuredhimaage, Majeedhimagu Male’, Maldives

Tel: +960 3312121, Fax +960 3315931 Email: info@copierplus.com.mv Website: www.copierplus.com.mv

H.Kuredhimaage, Majeedhimagu

40


39


‫ޞފްޙާއާއު ގުޅ ޭ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ރމަކީ؛ ‪ 13‬ވަ ަ‬ ‫ނކު ު‬ ‫ރގާ މަ ާ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫މޫ ު‬ ‫ާސ ޙ ައ ްގުތ ަކުނ ް އެކ ަނބ ަލުނ ް‬ ‫ދ ުނި ޔ ެ ީވ އަސ ީ‬ ‫މ ަޙުރ ޫމ ުކުރ ުމ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް ޙ ަ ީގގ ަތުގ ައި މި ިހންގ ަނީ‬ ‫ސކ ޮށ ް ތި ބ ެގެނ ް ނުވަތ ަ ފި ރި ހެނުނ ްގ ެ‬ ‫ފި ރި ހެނުނ ް އި ް‬ ‫އ ަޣުލަބިއްޔ ަތުނ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ ީތ ވަރަށ ް ސުވ ާލ ު‬ ‫އ ުފެދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ިދއިސް ލާމ ް ިލބެން ހުންނާނ ެ ަތން ަތން‪...‬‬ ‫ޝޢާރ ެއ ް މަނ ާކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ޝޢާރަކ ާއި އި ދި ކ ޮޅ ުވުމ ަ ީކ މ ާތ ްﷲގ ެ‬ ‫ އި ސްލ ާ ީމ ި‬‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް އި ހާނ ެތި ކ ޮށ ް ހިތުމ ެވ ެ‪ .‬އެފަދ ަ‬ ‫ީދނ ާއި ަ‬ ‫ޢަމަލ ަ ީކ ދެބަސްވުމ ަކ ާއި ނުލ ައި ލާދީނީ ޢަމ ަލ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ ޖ ަވ ާބުގ ައި ބުނ ެވެނ ް އ ޮ ީތ އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ބ ަނީ‬‫ޖި ންސްގ ެ ބ ައ ެއ ް ބ ޭފ ުޅުނ ް ހިތ ްޕ ުޅ ާއި ނ ުވ ާ ފަދ ަ‬ ‫ބ ަހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅ ުމ ާއި ބުރ ުގ ާ އ ެޅުނ ް ފަދ ަ‬‫ޝޢާރުތ ައ ް މަނާކ ޮށ ް އެފަދ ަ‬ ‫ސ އ ެހެނ ް ދީނީ ި‬ ‫އ ަދި ވ ެ ް‬ ‫ކަންކަމ ަ ީކ ޒ ަމާނ ާ ނ ުގުޅ ޭ‪ ،‬ނ ާ ތ ަހ ުޛީ ބ ު‪ ،‬ހަރުކ ަށި‬ ‫ސފ ަކުރ ާ ބަޔ ަ ީކ ކާފަރުންނ ާއި‬ ‫ޢަމ ަލ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ި‬ ‫މުނ ާފި ގުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ އ ެ ީއ ﷲއ ާއި އެކ ަލ ާނގ ެ ރަސޫލ ާގ ެ ދ ުޝް މަނުނ ް‬‫އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ޢ ަދ ާވ ާތ ްތ ެރި ކ ަމުނ ް‪ ،‬މުސްލި މުނ ްގ ެ‬ ‫ީދނ ާއި އ ަޚ ްލ ާޤ ް ހ ަލ ާކ ު ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ބޭނުނ ް‬ ‫ކުރަމުނ ްދ ާ ހަރ ުބ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ދޫތ ަކުނ ް‬ ‫މި ކަނ ް ފ ާޅ ުވެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ްޞކ ޮށ ް މޫނ ު‬ ‫ޝޢާރުތ ައ ް‪ ،‬ޚ ާއ ަ‬ ‫ ވީމ ާ‪ ،‬ދީނީ ި‬‫ބުރ ުގ ާ އ ާއި އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ފަރ ުދ ާ ކުރުމ ަށ ް‬ ‫ދ ަތި ކ ޮށ ް‪ ،‬އަކަނ ް މަނ ާކުރަނީ އެފަދ ަ މީހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔޫރަޕ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް ގ ައ ުމުތ ަކ ާއި ޢ ަލ ްމ ާނީ ‪ ،‬ލާދީނީ އ ަދި‬ ‫ބ ަޢ ް ީޘނ ްގ ެ ސަ ރ ުކާރުތ ަކުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ްސ‬ ‫ އަނ ެއ ް ކަމ ަ ީކ އެފަދ ަ ފި ރި ހެނުނ ްގ ެ ޖި ނ ީ‬‫އ ެދުންތަކ ަށ ް އަނ ްހެނުނ ް އ ަޅ ުވ ެތި ކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ެއްކަމ ެވ ެ‪ .‬އަނ ްހެނުނ ް އ ެކުގ ައި‬ ‫ނި ވާކ ޮށްފ ައި ތި ބ ުމުނ ް‪ ،‬ތި މާމެނަށ ް އ ެ އ ެދުނ ް‬ ‫ްސ‬ ‫ާޞލުނ ުވ ާ ީތ އެކ ަމ ާއި ހ ެދި އ ެވ ެ‪ .‬ފަރ ުދާއ ަ ީކ ޖި ނ ީ‬ ‫ޙ ި‬ ‫މ ަޖ ުބޫރ ު ކުރ ުވުންތ ަކުނ ް އަނ ްހެނުނ ް އ ެއްމ ެ ބޮޑ ަށ ް‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށްދ ޭ އ ައްޑ ަ ނައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ޔޫރަޕްގ ައި މޫނ ުބުރ ުގ ާ އ ެޅުނ ް‬ ‫ މި ފަހަކ ަށ ް އ ައި ް‬‫ސ ޑ ެނ ްމ ާރކ ް ފަދ ަ‬ ‫މަނ ާ ކ ޮށްފ ައި ވ ަނީ ފްރާނ ް ާ‬ ‫މ ަދ ު ގ ައުމ ެއްގ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އި ސްލ ާ ީމ ގ ައ ުމ ު ތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް ދި ވ ެ ިހ ރ ާއްޖ ެ ފަދ ަ މ ަދ ު ތަނ ެއްގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނނީ‪:‬‬ ‫ނމ ަ ފެން ަ‬ ‫ޙ ަ ީގގަ ަތށް ފުންކޮށް ަބލ ާ ަލ ިއ ިފ ަ‬

‫މޫނު ބުރުގ ާ އެޅުން މަނާ ކުރުމ ަ ީކ ލ ާ ީދ ީނ ޢަމ ަ ަލކަށް ވަ ީނ‬ ‫ީކތްވެގެންތ ޯ؟‬ ‫އި ސްވ ެދި ޔ ަ ޙ ަ ީގގ ަތްތ ަކުނ ް ސާފ ުވާގ ޮތުގ ައި ‪:‬‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ޙިޖ ާބ ު‬‫ކުރ ުމ ާއި ފަރ ުދ ާ ކުރ ުމ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ްވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ ވީމ ާ‪ ،‬މޫނ ު ބުރ ުގ ާއ ެޅުމ ަ ީކ ނުވަތ ަ މޫނ ު‬‫ޝޢާރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނި ވ ާކުރުމ ަ ީކ ދީނީ ި‬ ‫‪ -‬ވީމ ާ‪ ،‬މޫނ ުބުރ ުގ ާ މަނ ާ ކުރުމ ަ ީކ އި ސްލ ާ ީމ‬

‫ މި އ ަދ ު އި ސްލ ާ ީމ ގި ނަ ގ ައ ުމުތ ަކުގ ައި ހެޔ ޮ ބަދ ަލ ު‬‫ތ ަކ ެއ ް އަންނަނ ް ފ ެށ ުމ ާއި ގ ުޅި ގެނ ް ކ ުރީ ގ ައި މޫނ ު‬ ‫ބުރ ުގ ާ އ ެޅ ުމ ާއި ނި ވ ާކުރުމ ަށ ް ދ ަތި ކުރ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ް‬ ‫އ ެޅި ފ ައި ވ ާ ހުރައ ްސަ ތ ައ ް ދ ަނީ މ ުގުރ ެމުނ ް‪ ،‬ނި ވ ާކުރ ާ‬ ‫މުސްލި މ ު އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ޢަދ ަދ ު އި ތުރުވ ަމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ ކަނ ް މި ހެނ ް ހ ުރި އި ރ ު‪ ،‬މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅ ުމ ާއި‬‫ސ ފި ރި ހެނުނ ްގ ެ‬ ‫އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ފަރ ުދ ާއ ާއި އ ަދި ވ ެ ް‬ ‫ތ ުނބ ުޅި އ ާއި ލި ބ ާހ ާއި މ ެދުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ދީނީ ހަމަތ ަކ ާއި އި ދި ކ ޮޅ ުވ ެ‪ ،‬އެފަދ ަ ނަބ ަ ީވ ރި ވ ެތި‬ ‫ސންނަތްތަކ ަށ ް ހ ަޖޫކިޔ ުމ ާއި މަނ ާކުރ ުމ ާއި‬ ‫މ ާތ ް ު‬ ‫ޝއ ްކ ެތ ް ނ ެތ ް ގ ޮތުގ ައި އި ނ ްތި ހާއ ަށ ް‬ ‫ދ ަތި ކުރުމ ަ ީކ ަ‬ ‫ޖާހިލ ު‪ ،‬ޢ ަދ ާވ ާތ ްތ ެރި ލާދީނީ އ ަދި ނާތ ަހ ުޛީ ބ ު‬ ‫ޢަމ ަލ ެއްކ ަމުގ ައި މެނ ު ީވ ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ިދއިސް ާލމ ް ދު ަވހ ު ނޫސް‬

‫‪www.dhiislam.com‬‬ ‫‪38‬‬

‫މ ާލ ެ؛‬ ‫‪ .1‬ޝޮ ޕ ް‪4‬މުސްލި މ ް‪.‬ކ ޮމ ް‬ ‫ސރަ ީފ ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫‪ .2‬އ ަ ް‬ ‫‪ .3‬ނޮވ ެލ ް ީޓ ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫‪ .4‬ޗާންދ ަލި ޔ ާ ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫‪ .5‬މި ލި ޔަނ ް ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫‪ .6‬ރާދ ަ ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫ސންޓ ަރ‬ ‫‪ .7‬ނޮލ ެޖ ް ބ ުކ ް ެ‬ ‫‪ .8‬ރައުނ ްޑ ްވަނ ް ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫ސޓ ައި ލ ް‬ ‫‪ .9‬ޕ ްލ ާޒ ާ ޓ ެކ ް ް‬ ‫‪ 70 .10‬ނަމްބަރ ު ފި ހާރަ‬ ‫‪ .11‬ރި ސާލ ާ ބ ުކ ްޝޮ ލ ް‬ ‫‪ .12‬ފޮނ ްޓާނ ާ ބ ުކ ްޝޮ ޕ ް‬ ‫‪ .13‬އ ަބ ާޔ ާ ފި ހާރަ‬ ‫‪ .14‬ފ ްރީ ޒ ް ބްރޭނ ްޑ ް‬ ‫‪ .15‬ޖި ލ ްބ ާބ ް ސޭ ލ ް‬ ‫ސ އި ތުރ ު ތަންތަނ ް ިހމެނޭ!‬ ‫އ ަދި ވ ެ ް‬

‫ަމ ަޖ ްއ ާލ ިވ ްއ ަކވަން‬ ‫ބޭނު ން ފު ުޅވާނަ ަމ‬ ‫ުގ ުޅ ްއވާނީ !‬ ‫‪300 7527‬‬ ‫‪752 7527‬‬ ‫މަޖ ައ ްލ ާ ހ ޯމ ް ޑ ެލި ވ ަރީ ‪:‬‬ ‫ޝޮ ޕ ްފ ޯމުސްލި މ ް‪.‬ކ ޮމ ް‬ ‫ހ ޮޓ ްލ ައި ނ ް‪7848414 :‬‬


‫ސކަނ ް‬ ‫ސބ ަށ ް ދި ޔ ަ ީއމ ަ ބ ޭ ް‬ ‫އ ަޅާވަރުނ ް ކ ެތްނ ުކުރެވ ޭ ިހ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ސ ޖަހަނ ް‪ .‬އެއ ަކުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ްޝނ ްވ ެ ް‬ ‫އ ަދި އި ންޖ ެކ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫އ ަސަ ރ ެއ ް ނ ުކުރޭ‪ .‬އުނަގ ަނޑ ަށ ް އި ންޖ ެކ ަ‬ ‫ޖ ަހާޖ ަހ ާ ދުޅ ަވ ެގެނ ް އ ޮށ ޯވ ެ އޮންނަނ ް ޖ ެހ ެނީ‬ ‫ބަނ ްޑ ުނ ް‪ .‬ފ ައި ތި ލ ައ ާ އި ނގި ލި ތ ައ ް ބ ުރި ކ ޮށ ްލ ުމުނ ް‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް އެކ ަނި ނ ުކުރެވ ޭ‪ .‬ފާހަނާއަކ ަށ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސފ ައި ހ ުރީ ބަނ ްދ ުވެފ ައި ‪.‬‬ ‫ސ ނުދެވ ޭ‪ .‬ހަތަރ ެ ް‬ ‫ވެ ް‬ ‫ކިރި ޔަކިރި ޔ ާ ފ ާޚާނާއ ަށ ް ދެވޭވަރ ުވ ުމުނ ް ފ ާޚާނާއ ަށ ް‬ ‫ސ އ ުޅ ުމ ުގ ެތެރޭގ ައި ދ ެ ދުވ ަހ ު ފ ާޚާނ ާތެރެއ ަށ ް‬ ‫ގޮ ް‬ ‫ވ ެއ ްޓުނ ު‪ .‬މި ތ ާނގ ެ ނަރ ުހުނ ްގ ެ އ ަޅ ާލުނ ް އ ަޅުގ ަނޑ ަށ ް‬ ‫ޞއ ް ީޙ‬ ‫ވަރަށްބޮޑ ަށ ް ލި ބުނ ު‪ .‬އެމީހުނ ް ވަރަށ ް ހެޔ ޮ‪ި .‬‬ ‫މަރުކ ަޒ ުގ ެ ހަތަރ ު ނަމްބަރ ު އ ެނދ ު ކ ައި ރީ ހ ުރި‬ ‫ގ ޮނ ީޑ ގ ައި އި ނދ ެ އ ަޙްމ ަދ ު ިކޔ ައި ދ ެމުނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”މި ހާރ ު ކޮޅ ަށ ް ހުރ ެގެނ ް ނަމ ާދ ުކުރެވ ޭ‪ .‬މި ތ ާތެރޭ‬ ‫ހިނގ ާ އ ުޅެވ ޭ‪ .‬ވަރަށ ް ކުޑ ަކުޑ ަ ރި ހުމ ެއ ް ފ ައި ގ ައި‬ ‫ހުރޭ އެކ ަމ ު މި ހާރ ު‪ ،‬އ ަލްޙ ަމ ްދ ު ލި އ ްލ ާ ިހ ވަރަށ ް‬ ‫ސ ހަމ ަ ﷲގ ެ ީދނަށ ް‬ ‫ރަނގ ަޅ ު‪ .‬މި ހ ުރި ހ ާ ކަމަކީވ ެ ް‬ ‫އ ެނބ ުރި ރ ުޖޫޢ ަވ ުމުނ ް ﷲ ދ ެއ ްވި ބ ޮޑ ު ނި ޢުމ ަތ ެއ ް‪.‬‬ ‫ސ ކުރެވ ޭ‪ .‬އ ަލްޙ ަމ ްދ ު‬ ‫ސ ް‬ ‫އެކަނ ް އ ަޅުގ ަނޑ ަށ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ލި އ ްލާހި“ ހިނި ތުނ ްވ ެލާފ ައި އ ަޙްމ ަދ ު ިކޔ ައި ދ ެމުނ ް‬ ‫ދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޞފްޙާއާއު ގުޅ ޭ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ބލި‪...‬؛ ‪ 27‬ވަ ަ‬ ‫ނގ ެ ަ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ޖެހ ޭ ފިރި ހެ ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ސ ަ‬ ‫ިޖންނީ ގ ެ ަ‬ ‫ُﻮﳻ ِٕاﻣ�ﺎ َٔ�ن ُﺗ ْﻠ ِﻘ َﻲ وَ ِٕاﻣ�ﺎ َٔ�ن ﻧ � ُﻜﻮنَ َٔ�و� َل ﻣَﻦْ َٔ� ْﻟ َﻘ ٰﻰ ﴿‪َ ﴾٦٥‬ﻗ َﺎل ﺑ َْﻞ َٔ� ْﻟ ُﻘﻮا ۖ َﻓ ِٕﺎ َذا ِﺣﺒ َُﺎﻟ ُﻬ ْﻢ وَ ِﻋﺼِ ﳱ� ُ ْﻢ ُ َﳜ �ﻴ ُﻞ ِٕاﻟَ ْﻴ ِﻪ ِﻣﻦ ِ ْﲮ ِﺮ ِ ْﱒ َٔ�ﳖ� َﺎ ﺗَﺴْ ﻌ َٰﻰ ﴿‪َ ﴾٦٦‬ف َٔ� ْوﺟَ َﺲ‬ ‫َﻗ ُﺎﻟﻮا َ� ﻣ َ ٰ‬ ‫ِﰲ ﻧَ ْﻔ ِﺴ ِﻪ ِﺧﻴ َﻔ ًﺔ ﻣ َ ٰ‬ ‫�ﻮﳻ ﴿‪ُ ﴾٦٧‬ﻗ ْﻠﻨَﺎ َﻻ َ َﲣ ْﻒ ِٕاﻧ � َﻚ َٔ� َﻧﺖ ْال َٔ�ﻋْ َ ٰﲆ ﴿‪ ﴾٦٨‬وَ َٔ� ْﻟ ِﻖ ﻣَﺎ ِﰲ َﻳﻤِﻴ ِﻨ َﻚ ﺗَ ْﻠ َﻘ ْﻒ ﻣَﺎ ﺻَ َﻨ ُﻌﻮا ۖ ِٕاﻧ�ﻤَﺎ ﺻَ َﻨ ُﻌﻮا َﻛﻴ ُْﺪ ﺳَ ِﺎﺣ ٍﺮ ۖ و ََﻻ ُﻳ ْﻔ ِﻠﺢُ اﻟﺴ� ِﺎﺣﺮُ‬ ‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ﺣَ ﻴ ُْﺚ َٔ� َ ٰﰏ ﴿‪) ﴾٦٩‬ﺳﻮرة ﻃﻪ(‬ ‫ا� ِٕاﺣْ َﺪى �‬ ‫َو ِٕا ْذ َﻳ ِﻌ ُﺪ ُ ُﰼ � ُ‬ ‫اﻟﺸ َﻮْﻛ ِﺔ ﺗَ ُﻜﻮنُ ﻟَ ُ ْﲂ وَ ﻳ ُِﺮ ُﻳﺪ � ُ‬ ‫اﻟﻄﺎﺋِ َﻔ َﺘﻴ ِْﻦ َٔ�ﳖ� َﺎ ﻟَ ُ ْﲂ وَ ﺗَﻮَ د�ونَ َٔ�ن� َﻏ ْﻴ َﺮ َذ ِات �‬ ‫ا� َٔ�ن ُ ِﳛ �ﻖ ْاﻟﺤَ �ﻖ ﺑِ َ ِﳫﻤَﺎﺗِ ِﻪ وَ َﻳ ْﻘ َﻄ َﻊ َداﺑِ َﺮ ْاﻟ َﲀﻓ ِﺮ�ﻦَ ﴿‪ ﴾٧‬ﻟِﻴ ُِﺤ �ﻖ‬ ‫ْاﻟﺤَ �ﻖ وَ ُﻳﺒ ِْﻄ َﻞ ْاﻟﺒ َِﺎﻃ َﻞ وَ ﻟَﻮْ َﻛ ِﺮهَ ْاﻟﻤُﺠْ ِﺮﻣُﻮنَ ﴿‪) ﴾٨‬ﺳﻮرة ال ٔ�ﻧﻔﺎل( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬

‫َو َﻗ ِﺪ ْﻣﻨَﺎ ِٕا َ ٰﱃ ﻣَﺎ َ ِﲻ ُﻠﻮا ِﻣﻦْ َ َﲻ ٍﻞ َﻓﺠَ ﻌ َْﻠﻨ َُﺎه َﻫﺒَﺎ ًء ﻣ�ﻨ ُﺜ ًﻮرا ﴿‪) ﴾٢٣‬ﺳﻮرة اﻟﻔﺮﻗﺎن( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ُﻮب ﴿‪ُ ﴾٤٨‬ﻗ ْﻞ ﺟَ ﺎ َء ْاﻟﺤَ �ﻖ وَ ﻣَﺎ ُﻳﺒ ِْﺪ ُئ ْاﻟﺒ َِﺎﻃ ُﻞ وَ ﻣَﺎ ُﻳ ِﻌ ُﻴﺪ ﴿‪) ﴾٤٩‬ﺳﻮرة ﺳ�ﺒ ٕﺎ( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ُﻗ ْﻞ ِٕان� ر َِّﰊ َﻳ ْﻘ ِﺬ ُف ِ� ْﻟﺤَ ِّﻖ ﻋ �َﻼ ُم ْاﻟ ُﻐﻴ ِ‬ ‫و َُﻗ ْﻞ ﺟَ ﺎ َء ْاﻟﺤَ �ﻖ وَ َز َﻫ َﻖ ْاﻟﺒ َِﺎﻃ ُﻞ ۚ ِٕان� ْاﻟﺒ َِﺎﻃ َﻞ َﰷنَ َز ُﻫﻮ ًﻗﺎ ﴿‪) ﴾٨١‬ﺳﻮرة ا ٕﻻﴎاء( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ﺑ َْﻞ ﻧَ ْﻘ ِﺬ ُف ِ� ْﻟﺤَ ِّﻖ ﻋ ََﲆ ْاﻟﺒ َِﺎﻃ ِﻞ َﻓﻴ َْﺪ َﻣ ُﻐ ُﻪ َﻓ ِٕﺎ َذا ُﻫ َﻮ َزا ِﻫ ٌﻖ ۚ وَ ﻟَ ُ ُﲂ ْاﻟﻮَ ﻳ ُْﻞ ِﻣﻤ�ﺎ ﺗَﺼِ ُﻔﻮنَ ﴿‪) ﴾١٨‬ﺳﻮرة ال ٔ�ﻧ��ﺎء( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ﻮب ْاﻟﻤ ُْﺆ ِﻣ ِﻨ َﲔ ﻟِﻴَْﺰ َدا ُدوا ِٕاﳝ ًَﺎ� �ﻣ َﻊ ِٕاﳝ ِ َِﺎﳖ ْﻢ ۗ وَ ﻟِ �ﻠ� ِﻪ ﺟُ ُﻨﻮ ُد اﻟﺴ� ﻤَﺎوَ ِات وَ ْال َٔ�ْر ِض ۚ وَ َﰷنَ ا ��ﻠ� ُﻪ َﻋ ِﻠﳰًﺎ ﺣَ ِﻜﳰًﺎ ﴿‪) ﴾٤‬اﻟﻔ�ﺢ( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ُﻫ َﻮ �ا�ِي َٔ� َ�ﺰ َل اﻟﺴ� ِﻜﻴﻨ ََﺔ ِﰲ ُﻗ ُﻠ ِ‬ ‫�ﺎس َﻗ ْﺪ ﺟَ ﺎ َء ْﺗ ُﲂ ﻣ ْ�ﻮ ِﻋ َﻈ ٌﺔ ِﻣّﻦ �رﺑِ ُ ّْﲂ وَ ِﺷ َﻔﺎ ٌء ﻟِّﻤَﺎ ِﰲ اﻟﺼ� ُﺪو ِر وَ ُﻫ ًﺪى وَ َر ْ َﲪ ٌﺔ ﻟِّ ْﻠﻤ ُْﺆ ِﻣ ِﻨ َﲔ ﴿‪) ﴾٥٧‬ﺳﻮرة ﻳﻮ�ﺲ(‬ ‫َ� َٔ�ﳞ� َﺎ اﻟﻨ ُ‬ ‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫�‬ ‫ّ‬ ‫ُ‬ ‫�ﺎس ۗ ِٕان� ﰲ ٰ َذ ِ َ‬ ‫� َل�ٓﻳ ًَﺔ ﻟِّ َﻘ ْﻮ ٍم َﻳ َﺘ َﻔﻜ ُﺮونَ ﴿‪﴾٦٩‬‬ ‫ُ �ﰒ ِﳇﻲ ِﻣﻦ ِ‬ ‫ﰻ اﻟ �ﺜﻤ ََﺮ ِات َﻓﺎﺳْ ُﻠ ِﲄ ﺳُ ﺒ َُﻞ َرﺑِ ِّﻚ ُذ ُﻟ ًﻼ ۚ َ ْﳜ ُﺮجُ ِﻣﻦ ﺑُﻄ ِﻮﳖَﺎ َ َﴍ ٌاب ﻣ ْ�ﺨ َﺘ ِﻠ ٌﻒ َٔ� ْﻟﻮَ ا ُﻧ ُﻪ ِﻓﻴ ِﻪ ِﺷ َﻔﺎ ٌء ﻟِّﻠﻨ ِ‬ ‫ِ‬ ‫)ﺳﻮرة اﻟ����ﻞ( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫َو ُﻧﻨ َِّﺰ ُل ِﻣﻦَ ْاﻟ ُﻘْﺮ� ٓ ِن ﻣَﺎ ُﻫ َﻮ ِﺷ َﻔﺎ ٌء وَ َر ْ َﲪ ٌﺔ ﻟِّ ْﻠﻤ ُْﺆ ِﻣ ِﻨ َﲔ ۙ و ََﻻ ﻳ َِﺰ ُﻳﺪ �‬ ‫اﻟﻈﺎﻟِ ِﻤ َﲔ ِٕا �ﻻ َﺧﺴَ ًﺎرا ﴿‪﴾٨٢‬‬

‫)ﺳﻮرة ا ٕﻻﴎاء( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫َك َٔ�ﳖ� ُ ْﻢ ﻳ َْﻮ َم ﻳَﺮَ ْوﳖَ َﺎ ﻟَ ْﻢ ﻳ َْﻠ َﺒ ُﺜﻮا ِٕا �ﻻ ﻋ َِﺸ �ﻴ ًﺔ َٔ�وْ ُ َ‬ ‫ﲵﺎ َﻫﺎ ﴿‪) ﴾٤٦‬ﺳﻮرة اﻟﻨﺎز�ﺎت( ‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫َﻨﻚ و ْ َزر َك ﴿‪� ﴾٢‬ا�ِي َٔ�ﻧ َﻘ َﺾ َﻇﻬ َْﺮ َك ﴿‪ ﴾٣‬وَ َر َﻓ ْﻌﻨَﺎ َ َ ْ‬ ‫َٔ�ﻟَ ْﻢ ﻧَ ْ َﴩحْ َ َ‬ ‫ُﴪ‬ ‫ُﴪ ﻳ ْ ًُﴪا ﴿‪ِٕ ﴾٥‬ان� َﻣ َﻊ ْاﻟﻌ ْ ِ‬ ‫� ِذﻛ َﺮ َك ﴿‪َ ﴾٤‬ﻓ ِٕﺎن� َﻣ َﻊ ْاﻟﻌ ْ ِ‬ ‫� ﺻَ ْﺪ َر َك ﴿‪ ﴾١‬وَ وَ َﺿ ْﻌﻨَﺎ ﻋ َ ِ‬ ‫އ ައި ޖީއ ެމ ްއ ެޗްގ ައި ތި ިބ ޑ ޮކްޓަރުނ ް އ ަޙްމ ަދ ު ﻳ ْ ًُﴪا ﴿‪َ ﴾٦‬ﻓ ِٕﺎ َذا َﻓ َﺮ ْﻏ َﺖ َﻓﺎﻧﺼَ ْﺐ ﴿‪ ﴾٧‬وَ ِٕا َ ٰﱃ َرﺑِ َّﻚ َﻓ ْﺎر َﻏﺐ ﴿‪ )﴾٨‬ﺳﻮرة اﻟﴩح (‬ ‫ބ ަލި ނ ް ފ ަސޭ ހ ަ ވާނެކ ަމ ުގ ެ ހ ުރި ހ ައި އ ުއ ް ީމދ ެއްވ ަނީ‬ ‫ا� اﻟﺼ� ﻤ َُﺪ ﴿‪ ﴾٢‬ﻟَ ْﻢ ﻳ ِ َْ� وَ ﻟَ ْﻢ ﻳ َ ْ‬ ‫ُﻗ ْﻞ ُﻫ َﻮ � ُ‬ ‫ا� َٔ�ﺣَ ٌﺪ ﴿‪ُ � ﴾١‬‬ ‫ُﻮ� ﴿‪ ﴾٣‬وَ ﻟَ ْﻢ ﻳ َُﻜﻦ � ُ� ُﻛ ُﻔﻮً ا َٔ�ﺣَ ٌﺪ ﴿‪) ﴾٤‬ﺳﻮرة ا ٕﻻ�ﻼص(‬ ‫ޝފާއ ަ ީކ ﷲ ދ ެއ ްވ ާ‬ ‫ސ ި‬ ‫ދޫކ ޮށ ްލާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫އ ެއްޗ ެއްކ ަމުނ ް ޑ ޮކްޓަރުނ ް އ ެއްކ ޮށ ް އ ުއްމީދ ު‬ ‫ﴍ َﻏ ِﺎﺳ ٍﻖ ِٕا َذا وَ َﻗ َﺐ ﴿‪ ﴾٣‬وَ ِﻣﻦ َ ِّ‬ ‫ُﻗ ْﻞ َٔ� ُﻋ ُﻮذ ﺑِ َﺮ ِّب ْاﻟ َﻔ َﻠ ِﻖ ﴿‪ِ ﴾١‬ﻣﻦ َ ِّ‬ ‫ﴍ اﻟ �ﻨ �ﻔ َﺎ� ِت ِﰲ ْاﻟ ُﻌ َﻘ ِﺪ ﴿‪ ﴾٤‬وَ ِﻣﻦ َ ِّ‬ ‫ﴍ ﻣَﺎ َﺧ َﻠ َﻖ ﴿‪ ﴾٢‬وَ ِﻣﻦ َ ِّ‬ ‫ﴍ ﺣَ ِﺎﺳ ٍﺪ ِٕا َذا ﺣَ ﺴَ َﺪ‬ ‫ޝފ ާ ދ ެއ ް ީވ ރ ޮއި‬ ‫ކ ަނޑ ާލާފ ައި ވ ާ ބ ައްޔ ަށ ް ﷲ ި‬ ‫﴿‪) ﴾٥‬ﺳﻮرة اﻟﻔﻠﻖ(‬ ‫ސކ ޮށ ް އެކަމ ަށ ް އ ެދި ދ ުޢ ާ ކުރ ުމުނ ް ނޫނ ް ދެނ ް‬ ‫އާދ ޭ ް‬ ‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ކޮންކަމ ަކުނ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އ ަޙުމަދ ަ ީކ އެކ ަނި ވ ެރި އ ެއ ް‬ ‫�ﺎس ﴿‪ِ ﴾٣‬ﻣﻦ َ ِّ‬ ‫ސ ކުރ ެވެނ ްފ ެ ީށ އ ަޅުކ ަމުގ ައި‬ ‫ސ ް‬ ‫ނޫންކ ަމ ުގ ެ އި ޙ ް ާ‬ ‫�ﺎس ﴿‪ِ ﴾٥‬ﻣﻦَ ْاﻟ ِﺠ �ﻨ ِﺔ‬ ‫�ﺎس ﴿‪ ﴾١‬ﻣ ِ ِ‬ ‫�ﺎس ﴿‪� ﴾٤‬ا�ِي ﻳُﻮَ ﺳْ ِﻮ ُس ِﰲ ﺻُ ُﺪو ِر اﻟﻨ ِ‬ ‫اس ْاﻟ َﺨﻨ ِ‬ ‫ﴍ ْاﻟﻮَ ﺳْ ﻮَ ِ‬ ‫�ﺎس ﴿‪ِٕ ﴾٢‬اﻟَ ٰـ ِﻪ اﻟﻨ ِ‬ ‫َ� اﻟﻨ ِ‬ ‫ُﻗ ْﻞ َٔ� ُﻋ ُﻮذ ﺑِ َﺮ ِّب اﻟﻨ ِ‬ ‫މ ަޝް ޣ ޫލ ުވާނ ް ފ ެށ ުމުންނ ެވ ެ‪ .‬މ ުޅި ދ ުނި ޔ ެއ ާއި‬ ‫�ﺎس ﴿‪) ﴾٦‬ﺳﻮرة اﻟﻨﺎس( ‪ 7‬ފަހަރ ު‪.‬‬ ‫وَاﻟﻨ ِ‬ ‫ދ ުނި ޔޭގ ައި ވ ާހ ާ ތ ަކ ެއްޗ ެއ ް ހ ައްދަވ ައި ބަލަހ ައްޓަވ ައި‬ ‫މި ީއ ތ ަޖ ުރި ބ ާކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ފަރ ުވ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ްޝާ ﷲ މި ލި ޔ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އެތ ައ ް ބ ައ ެއ ްގ ެ ިހތ ަށ ް‬ ‫އ ަދި ގެނ ްގ ުޅ ުއ ްވ ާ ﷲގ ެ އ ޯގާވަންތ ަވ ެރި ކ ަމުނ ް މަރ ާއި‬ ‫ފި ނި ކަނ ް ލި ބި‪ ،‬ފަރ ުވ ާ ލި ބުނ ް އ ެ ީއ އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ދ ުޢ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ރި ހުރ ުމ ާއި ދެމ ެދ ު ސުވ ާލ ު އ ުފ ެދި ގެނ ްދި ޔ ަ ބ ައްޔ ަށ ް‬ ‫ޝފ ާ ދ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ﷲ ި‬ ‫މ ާތ ް ﷲ ވ ަ ީޙ ކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ا� ﻣَﻦ اﺗ� َﺒ َﻊ ِر ْﺿﻮَ اﻧَ ُﻪ ﺳُ ﺒ َُﻞ اﻟﺴ� َﻼم وَ ُ ْﳜ ِﺮ ُ ُ�ﻢ ِﻣّﻦَ �‬ ‫َﺎت ِٕا َﱃ اﻟﻨ�ﻮ ِر ِ ِٕ� ْذﻧِ ِﻪ وَ ﳞَ ِْﺪ ِﳞ ْﻢ ِٕا َ ٰﱃ ِ َﴏ ٍاط ﻣ�ﺴْ َﺘ ِﻘ ٍﲓ ﴿‪﴾١٦‬‬ ‫اﻟﻈ ُﻠﻤ ِ‬ ‫ﳞَ ِْﺪي ﺑِ ِﻪ � ُ ِ‬ ‫އ ަޙްމަދ ަށ ް ވަރަށ ް ގި ނަ ފަރ ާތްތަކ ަކުނ ް‬ ‫ِ‬ ‫ﱠ‬ ‫މާނައީ‪ “ :‬ﺍﷲ‪ ،‬އެކ ަލ ާނގ ެ ރ ުއ ްސަ ވ ާ މަގ ަށ ް ﺗﺒﻊ ީވ ީމހަކ ަށ ް ސަ ލާމ ަތ ުގ ެ މަގ ަށ ް އެފ ޮތުނ ް‬ ‫އެހީތ ެރި ވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ހ ުރި ހ ައި ފަރ ާތްތަކަކ ަށ ް‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ު ޝު ކުރ ު އ ަދ ާކުރަނީ އޭނ ާގ ެ ހިތ ުގ ެ އެންމ ެ‬ ‫މ ަގުދ ައްކަވ ަތ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެކ ަލ ާނގ ެ ﺇﺫﻥ ފ ުޅުނ ް އ ަނދި ރި ކ ަމ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ަލި ކ ަމ ުގ ެ ތެރެޔ ަށ ް އ ެއުރެނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ފުނ ްމި ނުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަޙުމ ަދ ު ކ ައި ރީ އ ަޅ ާލާނ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސދ ާވ ެގެނ ްވ ާ ތ ެދުމަގަކ ަށ ް އ ެއުރެންނަށ ް މ ަގުދ ައްކަވ ަތ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ނެރ ުއްވ ަތ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ީ‬ ‫ސ އ ަޙްމ ަދ ު އެކ ަނި ވ ެރި އ ެއ ް‬ ‫ީމހ ަކ ު ނ ެތ ް ދުވ ަހ ުވ ެ ް‬ ‫ސ އ ަދި އެންމ ެ‬ ‫ސ ވ ަގ ުތ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ އޭނ ާ އެކ ަނި ވ ެރި އ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކުންތަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ި‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ާއ ެކ ު ﷲ ވ ޮޑި ގެނ ް ވި އ ެވ ެ‪.‬‬

‫ުރޤ ް ާޔ ާއ ިއ ެބހ ޭ ަމއުލޫ ާމ ުތ ‪www.maithiri.com‬‬ ‫ހޯއްދެވު ަމށް‪...‬‬ ‫‪37‬‬


‫ސ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއްގ ައި‬ ‫ލި ިބފ ައ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކޮންމ ެވ ެ ް‬ ‫މަންމ ަ އ ެހެނ ް ރަށަކ ަށ ް ފޮނ ުވ ާލ ުމުނ ް‪،‬‬ ‫ސރ ެ އ ަޙުމ ަދ ު ބ ެ ީލ އ ެހެނ ް މީހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުޑ ައި ރ ުއ ް ު‬ ‫އ ަޙުމ ަދ ުގ ެ ބ ައްޕ ަ އޭނ ާގ ެ މަންމ ަ ވ ަރި ކ ޮށ ްލާފ ައި‬ ‫ދި ޔަފ ަހުނ ް ބ ައްޕ ަގ ެ އ ަޅ ާލުމ ެއ ް އ ަޙްމަދ ަށ ް ލި ިބފ ައ ެއ ް‬ ‫ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މަންމ ައ ާ ވަކިވި ފ ަހުނ ް އ ަޙްމަދ ަށ ް‬ ‫މަންމ ައ ާއި ބ ައްދ ަލ ުވ ެވި ފ ައި ވ ަނީ އެންމ ެ ފަހަރަކ ުއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހަމ ަ އެންމ ެ ގ ަޑި އި ރަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެ ީއވ ެ ް‬

‫ައޙ ް ަމދު އެ ަކ ިނވެ ިރއެއ ް ުނވ ޭ!‬

‫ާސމ ް‬ ‫ރ ީމޒ ު ިބން ޤ ި‬ ‫އަ ީލ ަ‬

‫ބ ައްދ ަލުކ ޮށ ްލުމ ަށ ް ނުހަނ ު‬ ‫ބޭނުނ ްވެފ ައި ހުރ ެ އ ަޙްމ ަދ ު ‪ ،38‬އ ޮތ ް ވި ލި މާލ ޭ‬ ‫ޞއ ް ީޙ މަރުކަޒ ަށ ް ދި ޔ ަ ީއ އ ެއ ްދުވަސްކ ުރި ނ ްގުޅ ައި‬ ‫ި‬ ‫ޒި ޔާރަތ ް ކުރާނެކަމ ަށ ްބުނެފ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަޑ ުއި ވި ފ ައި‬ ‫ހ ުރި ވާހަކަތ ައ ް ލޮލ ަށ ް ފ ެނި ތ ަޖ ުރި ބ ާ ކުރ ެވ ުނީ‬ ‫ސަ ލ ާމ ް ގ ޮވ ާލުމ ަށްފ ަހ ު އ ަޙުމ ަދ ުގ ެ އ ެނދުކ ައި ރީ‬ ‫ސކ ޮށްފ ައި‬ ‫ޝނ ް ހުރަ ް‬ ‫ބަހ ައ ްޓ ާފ ައި ހ ުރި ޕ ާޓި ަ‬ ‫ބަލ ައި ލ ުމުންނ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާގ ެ އ ަތުގ ައި އ ޮތ ް ”ހ ެނދުނ ާއި‬ ‫ސމ ަ ީތ ބ ާއ ްވ ާލުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫ހ ަ ީވރ ުގ ެ ޒި ކުރ ު“ ފ ޮތ ް ބ ާ ީލ ް‬ ‫ސަ ލ ާމ ުގ ެ ޖ ަވ ާބ ުދި ނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކ ައި ރި އ ަށ ް ޖ ެ ިހލ ައި‬ ‫ސފ ަޙ ާ ކ ޮށ ްލ ުމުނ ް އޭނ ާގ ެ ނ ުކ ުޅ ެދުނ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫މު ާ‬ ‫ސސްވ ެގެނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬ބ ައްދ ަލ ުވި‬ ‫އަހަންނަށ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ސ އ ަޙްމ ަދ ުގ ެ މޫނުމ ަތި ނ ް‬ ‫ފުރަތަމ ަ ފަހަރ ުވ ެ ް‬ ‫ސފ ަވ ެގެނ ްދި ޔ ަ ީއ‬ ‫އ ެފެނުނ ު އ ުފ ާވ ެރި ހިނި ތުނ ްވ ުމުނ ް ި‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ުގ ެ ވަރަށ ް ޒ ަމާނ ް ީވ ގ ާތ ް އ ެކ ުވ ެރި އ ަކ ާއި‬ ‫ސފ ަ‬ ‫ބ ައްދ ަލ ު ވީހެންނ ެވ ެ‪ީ .‬ދނ ްވ ެރި މީހުނ ްގ ެ ި‬ ‫ބޭރ ުފ ުށުނ ް ފެންނަނ ްހ ުރި އ ަޙުމ ަދ ާއި ދ ޮޅ ު‬ ‫ފ ޫޓުކ ައި ރީ އި ށީނީ މ ެވ ެ‪ .‬އ ަޙުމ ަދ ުގ ެ އ ަތ ާއި ފ ައި ގ ެ‬ ‫ބ ައ ެއ ް އި ނގި ލި ތ ަކ ާއި ވ ާތ ު ފ ައި ތި ލ ަ އ ެއްކ ޮށ ް‬ ‫ބ ުރި ކ ޮށ ްލާފ ައި ވ ަނީ ކީއ ްވ ެ ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އ ެޙ ާލުގ ައި‬ ‫ސ އާދ ައި ގ ެ މީހ ެއ ްގ ެ މޫނުމ ަތި ނ ް‬ ‫އި ނ ްއި ރ ުވ ެ ް‬ ‫‪36‬‬

‫ނ ުފެންނަ އ ުފ ާވ ެރި ކަމ ެއ ް އޭނ ާގ ެ މޫނުމ ަތި ނ ް‬ ‫އ ެފެންނަނީ ކީއ ްވ ެ ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ސޓީގ ެ ިހތ ަދޫއ ަށ ް އުފަނ ް‬ ‫އ ައ ްޑ ޫ ި‬ ‫ސކިއ ުލ ާ‬ ‫އ ަޙުމަދ ަށ ް ޖ ެހ ުނީ ޕ ެރި ފެރަލ ް ވ ެ ް‬ ‫ޑި ީޒސްއ ެވ ެ‪ .‬ޑ ޮކްޓަރުނ ް ބުނެފ ައި ވ ަނީ އޭނާއ ަ ީކ‬ ‫ރ ާއްޖޭގ ައި އެބ ަލި ޖ ެހުނުކަނ ް އ ެނގުނ ު ފުރަތަމަމީހ ާ‬ ‫ކަމ ަށ ެވ ެ‪ .‬އެބ ަ ީލގ ައި އޭނ ާގ ެ އ ަތ ާއި ފ ައި ގ ެ‬ ‫މ ައި ލޭހ ޮޅި ތ ައ ް ފި ތ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ލ ޭ ހިނގުނ ް‬ ‫ދ ަތި ވ ެ‪ ،‬ބ ައ ެއ ް އި ނގި ލި ތ ަކ ާއި އ ެއ ް ފ ައި ތި ލ ަ‬ ‫މަރ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ެ އެބ ައި ތ ައ ް‬ ‫އ ައި ޖީއ ެމ ްއ ެޗ ް އި ނ ް ބ ުރި ކ ޮށ ްލުމ ަށްފ ަހ ު ވި ލި މާލ ޭ‬ ‫ސއ ް ީޙ މަރުކަޒ ަށ ް ބަދ ަލ ުކ ުރީ އ ެވ ެ‪ .‬ގ ަމ ުގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ފ ެކ ްޓ ްރީ ގ ައ ާއި ރި ސޯޓުތ ަކުގ ައި މުރ ާލި މ ަކ ާއ ެކ ު‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތްކ ޮށ ް‪ ،‬ދޯންޏ ާއި އ ެއްގ ަމ ު އުޅ ަނދުފަހަރ ު‬ ‫ހ ަލ ުވި ކ ަމ ާއ ެކ ު ދ ުއްވ ަމުނ ްދި ޔ ަ އ ަޙުމ ަދ ު‬ ‫އ ެނދުމ ަ ީތގ ައި ގ ުޑ ާނ ުލ ެވި ޒ ަމާންތަކަކ ަށ ް‬ ‫ސ‬ ‫އޮންނަންޖެހޭނެކަމަކ ަށ ް ކ ުރި ނ ް އޭނ ާ ދުވަހ ަކ ުވ ެ ް‬ ‫ިހތަކ ަށ ް ނާރައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ައި ންބަފ ައި ނ ްގ ެ އ ަޅ ާލުނ ް އ ަޙުމަދަކ ަށ ް‬

‫ދ ުނި ޔެއ ަ ީކ އި މ ްތި ޙާނ ުގ ެ‬ ‫ގޮވ ަތި ކ ަމުނ ް އ ަޙުމަދ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ވި އި މ ްތި ޙާނަ ީކ‬ ‫ކުޑ ަ ކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬މ ައި ންބަފ ައި ނ ް ނ ެތި‬ ‫ސ ވަރަށ ް‬ ‫ދި ރި އ ުޅ ެމުންދ ަނި ކ ޮށ ް ދ ުނި ޔޭގ ައި ވ ެ ް‬ ‫މ ަދުކަމ ަށ ް ޑ ޮކްޓަރުނ ްބުނ ާ ބ ައްޔ ެއ ް ތަޙ ައްމ ަލ ްކުރަނ ް‬ ‫ޖ ެހުނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެދުވ ަހ ު‪ ،‬އެމީހ ެއ ްގ ެ ފަރ ާތުނ ް‬ ‫ސ‬ ‫އ ަޅ ާލުނ ް އެންމ ެ ބޭނުނ ްވ ާ‪ ،‬ލޯބިވ ާ އ ަނ ިބމީހ ާވ ެ ް‬ ‫އޭނ ާއ ާއި ދުރަށ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬ލޯބިލ ޯ ިބ ދ ެ ފި ރި ހެނ ް‬ ‫ސ ގޮވ ައި ގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަޙުމ ަދ ުގ ެ ކުށަކ ަށ ް ީވ‬ ‫ދ ަރި ނ ްވ ެ ް‬ ‫އޭނ ާގ ެ ބ ައްޔ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދަބ ޮޑ ު އި މ ްތި ޙާނ ެއ ް‬ ‫ކ ުރި މ ަތި ވ ުމުނ ް އ ަޙުމ ަދ ުގ ެ މ ު ިޅ ދި ރި އ ުޅުނ ް‬ ‫ބަނަވ ެގެނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އެކ ަނި ވ ެރި ކަނ ް އި ނ ްތި ހާއ ަށ ް‬ ‫ސ ކުރަންޖ ެހުނ ެވ ެ‪ .‬ޖ ެ ިހފ ައި ހ ުރި ބަލީގ ެ‬ ‫ސ ް‬ ‫އި ޙ ް ާ‬ ‫ސސްކުރަމުނ ް‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް ހިތްދ ަތި ކަނ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ދި ޔ ަ އ ަޙުމަދ ަށ ް މ ާތ ްﷲ މ ެދ ުވ ެރި ކުރ ެއ ްވި ދ ެ‬ ‫ަޞޙ ަތ ުގ ެ‬ ‫ރައްޓ ެ ިހނ ްގ ެ އ ަޅ ާލ ުމ ާއި އ ޯގ ާތ ެރި ހެޔ ޮ ނ ޭ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް މ ު ިޅ ދި ރި އ ުޅުނ ް ބަދ ަލ ުވ ެގެނ ް‬ ‫ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬ބ ަލި ފ ަސޭ ހ ަކުރުމ ަށ ް ީމހ ަކ ު ބުނ ެގެނ ް‬ ‫އ ަތުގ ައި އ ަޅާފ ައި އ ޮތ ް ތަވީދ ު ނަގ ާ އ ެއ ްލާލ ައި ‪،‬‬ ‫ފަރ ުވ ާކުޑަކ ޮށްފ ައި ވ ާ އ ަޅުކަންތ ައ ް ބަރާބަރަށ ް‬ ‫ކުރަނ ްފ ެށި އ ެވ ެ‪ .‬ދުންފ ަތ ުގ ެ އި ސްތި ޢ ުމ ާލ ު ކުރުނ ް‬ ‫މ ު ީޅނ ް ހ ުއ ްޓ ާލި އ ެވ ެ‪ .‬ގި ނަގި ނައި ނ ް ﷲއ ަށ ް ދ ުޢ ާ‬ ‫ދެންނ ެވ ުމުގ ައި ވ ަގ ުތުތ ައ ް ހޭދ ަކުރަމުނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސންނަތ ް ނަމ ާދުތ ައ ް‬ ‫ދ ަމ ު ނަމ ާދ ާއި އ ެހ ެނި ހެނ ް ު‬ ‫ކުރ ުމުގ ައި މ ަޝް ޣ ޫލ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬ޤުރ ުއާނ ް ިކޔ ެވުމ ަ ީކ‬ ‫އޭނ ާ މ ާ ކުރާހިތ ްވާކަމަކ ަށ ް ވ ަނީ ވެފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނަތީޖ ާއ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުނ ް ޑ ޮކްޓަރުނ ް އ ުއްމީދ ު‬ ‫ކ ަނޑ ާލާފ ައި ވ ާ ބ ަލި ރަނގ ަޅުވ ަމުނ ްދި ޔ ަ ީއ ޚ ުދ ު‬ ‫ސ އެކ ަމ ާ ޙ ައި ރާނ ްވ ާހ ާ ބާރ ުމި ނުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ުވ ެ ް‬ ‫ﷲ ގ ެ ކުޅ ަދުންވަންތަކ ަމ ާއ ެވ ެ!‬ ‫”މި ީއ ޙ ައި ރާނ ްވާވަރ ުގ ެ ކަމ ެއ ް‪.‬‬ ‫ސ އ ަތ ާއި ފ ައި ނ ް އ ެ ިޅ ވޭނ ް‬ ‫ބ ަލި ބ ޮޑ ުވ ެގެންގ ޮ ް‬ ‫ސ ނޭނގ ޭ‪ .‬ޒ ަޚ ަމްތ ައ ް ބޭރ ުފ ުށުނ ް‬ ‫ބުނެދޭނ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ވ ާގި ނ ެތުނ ު‪ .‬ވޭނ ް‬ ‫ނ ުފ ެނި އ ޮތ ް ހަމ ައެކ ަނި ވ ާތ ްވ ެ ް‬


‫އިސް ލާމ ް ީދނުގަ ިއ އަންހެނުންނާ ިފ ިރހެނުންގ ެ ހަމަހަމަކަން‬ ‫އަލްއ ުސް ތާޛ ާ މ ަ ިރ ަޔމ ް ޝަ ބާނާ‬ ‫ފި ރި ހެނ ްކ ުދި ންނެކ ޭ އ ެއްފަދ ައި ނ ް އަނ ްހެނ ްކ ުދި ންނަށ ް‬ ‫މ ާތ ްﷲވ ަނީ އ ެހެނ ްހ ުރި ހ ައި މ ަޚ ުލ ޫޤުނ ްގ ެ‬ ‫ސނުނ ް މ ަތި ވ ެރި ކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ް އ ުނގެނ ުމ ާއި އ ުނގަންނައި ދި ނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް އި ނ ް ާ‬ ‫ކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ ިކ ޖި ންސެއ ް ނުވަތ ަ ވ ަ ިކ ކުލ ައ ެއ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ދ ެއ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ރަނގ ަޅ ު‬ ‫ތަރުބިއްޔ ަތ ު ދި ނ ުމ ާއި އ ޯގ ާތ ެރި ވ ުމުގ ައި އަނ ްހެނ ެއ ް‬ ‫ތ ަފ ާތ ުކުރުމ ެއ ް ނ ެތި އ ެވ ެ‪.‬މ ާތ ްﷲ ވަޙީކުރައްވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފި ރި ހެނ ެއ ް ތ ަފ ާތ ެއްނ ުކުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފި ރި ހެންދ ަރި ންނަށ ް‬ ‫ِﻦ‬ ‫ﲏ آ َد َم َوََ‬ ‫”وﻟَ ْﻘَﺪَﻛﱠﺮْﻣﻨَﺎﺑَِْ‬ ‫َ‬ ‫ﲪ ْﻠﻨَﺎ ُﻫ ْﻢ ِﰲ اﻟ َْﱪﱢ َواﻟْﺒَ ْﺤ ِﺮ َو ََرزْﻗـﻨَﺎ ُﻫ ْﻢ ﻣ َ‬ ‫ﱠ‬ ‫ﱠ‬ ‫ْ‬ ‫ِ‬ ‫ﻠﻰ َﻛﺜ ِْﲑٍ ِﳑﱠ ْﻦ َﺧﻠَ ْﻘﻨَﺎ َﺗـﻔ ِ‬ ‫ﻋ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﻫ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻨ‬ ‫ﻠ‬ ‫َﻀ‬ ‫ﻓ‬ ‫و‬ ‫ﺎت‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻴ‬ ‫ااﻟﻄ‬ ‫ْﻀﻴْﻼً“ ) اﻹﺳﺮاء‪ :‬އ ޯގ ާތ ެރި ވ ާ ފަދ ައި ނ ް އަނ ްހެނ ް ދ ަރި ންނަށ ް‬ ‫ﱢ‬ ‫ُ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫َ َ‬ ‫َ‬ ‫ސކ ަލ ާނގ ެ އ ޯގ ާތ ެރި ވުމ ަށ ް އ ަމުރ ުކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އަނ ްހެނ ް‬ ‫‪ (70‬މާނައީ‪” :‬ހަމަކަށަވަރުނ ް‪ ،‬ތި މަންރަ ް‬ ‫ދ ަރި ންނަށ ް ީވ ީތ އ ެކ ުދި ނ ް ތ ަޢުލީމުނ ް މ ަޙުރ ޫމ ުކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫އާދ ަމ ުގެދ ަރި ނ ް މ ާތ ްކުރ ެއ ް ީވމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެއުރެނ ް‬ ‫ޙ ައްޤ ެއ ް މ ައި ންބަފ ައި ންނަށ ް ލި ބިގެނ ެެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއްގ ަމ ާއި ކ ަނޑ ުގ ައި ‪ ،‬އ ުފ ުއ ްލ ެ ީވމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪ z‬ޙަދީޘ ްކުރައްވ ަނީ ” َﻣ ْﻦ َﻛﺎﻧَﺖ ﻟَﻪ‬ ‫އ ެއުރެންނަށ ް ރަނގ ަޅ ު ތ ަކ ެތި ނ ް ރި ޒ ްޤ ު ދ ެއ ް ީވމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ﱠ‬ ‫ُﺑِﻨْﺖ ﻓَﺄَدﱠ�ََﺎ ﻓَﺄَ ْﺣ َﺴﻦ َأَ َدِ�َﺎ َو َﻋﻠ َﻤ َﻬﺎ ﻓَﺄَ ْﺣ َﺴ َﻦ َﺗـ ْﻌﻠِﻴْ ِﻤ َﻬﺎ َوأَ ْﺳﺒَ َﻎ‬ ‫ސކ ަލ ާނގ ެ ހ ެއްދ ެވި ތ ަކެތީގ ެ‬ ‫އ ަދި ތި މަންރަ ް‬ ‫ِﻦ ﻧﻌﻢ اﷲ اﻟﱴ أﺳﺒﻎ ﻋﻠﻴﻪ ﻛﺎﻧﺖ ﻟﻪ ﺳﱰا أوﺣﺠﺎﺑﺎﻣﻦ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬ގި ނަ ތ ަކެތީގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އ ެއުރެނ ް‬ ‫َﻋﻠَْﻴـ َﻬﺎﻣ ْ‬ ‫اﻟﻨّﺎر“ މާނައީ‪” :‬އަނ ްހެންދ ަރި އ ަކ ުހ ުރި ނަމ ައެދ ަރި އަކ ަށ ް‬ ‫މ ަތި ވ ެރި ދަރަޖައަކ ަށ ް މ ާތ ްކުރ ެއ ް ީވމ ެވ ެ‪ “.‬މި އާޔަތ ަ ީކ‬ ‫ރަނގ ަޅުތަރ ު ިބޔ ަތ ާއި ރަނގ ަޅުތ ަޢުލީމުދ ޭހ ުއްޓ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫މ ާތ ްވ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ަތި ވ ެރި ވ ުމުގ ައި އަނ ްހެނުންނ ާއި‬ ‫މ ާތ ްﷲ ދ ެއ ްވާފ ައި ވ ާ ނި ޢުމ ަތްތ ައްއޭނައ ަށ ް ދ ޭށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފި ރި ހެނުނ ް ތ ަފ ާތ ު ނ ުކުރައ ްވާކ ަމ ުގ ެ ވަރަށ ް މ ަތި ވ ެރި‬ ‫އެކަނ ް ވ ާހ ު ީށ ނަރަކ ައި ނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ލި ބ ުމ ުގ ެ‬ ‫ހ ެއ ްކ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ައްޑ ަ ނައ ެއ ް ކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪ “.‬ރަސޫލ ާ‪ z‬ގެޒ ަމާނުގ ައި‬ ‫އަނ ްހެނުނ ް ދީނީ ތ ަޢުލީމ ާއ ި އ ަޚ ްލ ާޤްދަސްކުރ ުމުގ ައި‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް އ ައ ުމ ުގ ެކ ުރި ނ ް‬ ‫ފި ރި ހެނުންނެކ ޭ އ ެއްފަދ ައި ނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް‬ ‫އަނ ްހެނުންނަ ީކ ވަރަށ ް ނި ކަމ ެތި ބަޔ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ‪z‬ގެއ ަނ ިބކަބ ަލުނ ް‬ ‫ޤަދަރ ެއ ް‪ ،‬އި ޙ ްތި ރާމ ެއ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ ބ ައ ެއްނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަޞޙ ަތ ް ދ ެއ ްވ ާއ ުޅ ުއ ްވި‬ ‫ޝތ ުގ ެފާނަ ީކ ދި ނީ ނ ޭ‬ ‫ޢ ާއި ަ‬ ‫ޖާހިލި އްޔ ަ ޒ ަމާނުގ ައި އަނ ްހެނުންނ ާއި މ ެދ ު‬ ‫ބޭކ ަނބ ަލ ެކ ެވ ެ‪ .‬ފި ރި ހެނުންނެކ ޭ އ ެއްފަދ ައި ނ ް‬ ‫ކަންތ ައ ްކުރ ެވ ެމުނ ް ދި ޔ ަ ީއ ވަރަށ ް ނި ކަމ ެތި ކ ޮށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހެޔޮކަންތަކ ަށ ް އ ަމުރުކ ޮށ ް‬ ‫އަނ ްހެނުނ ްވ ެ ް‬ ‫އަނ ްހެނުންނަށ ް މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ނ ެތ ް ޒ ަމާނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ަޞއްޔ ަތ ް ކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނުބ ައި ކަންތ ައ ް ނަހީކުރަންވ ި‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ޖާހިލި އްޔ ަ ޒ ަމާނ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬އެޒ ަމާނުގ ައި‬ ‫މ ާތ ްﷲ ވ ަ ީޙ ބަސްފ ުޅ ެއ ްގ ެމާނައި ގ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ މުދ ަލ ެއ ް ވާރުތ ައި ނ ް‬ ‫އަނ ްހެނުންނަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ުލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުންދެކ ޭ ގ ޮތުގ ައި އަނ ްހެނުންނަ ީކ‬ ‫”މ ުއ ުމި ނ ު ފި ރި ހެނުންނ ާއި ‪ ،‬މ ުއ ުމި ނ ު‬ ‫ިހފ ައި ގެނ ްގުޅ ޭ މުދ ަލ ެއްފަދ ަ ބ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬މ ުދ ާ‬ ‫އަނ ްހެނުންނަކީ‪ ،‬އ ޭގ ެތެރ ެއި ނ ް އ ެއްބަޔ ަކ ު‪،‬‬ ‫ވާރުތ ަވ ާ ފަދ ައި ނ ް‪ ،‬ފި ރި މީހ ާ މަރ ުވ ުމުނ ް ފި ރި މީހ ާގ ެ‬ ‫އަނ ެއްބ ައ ެއ ްގ ެ އެހީތ ެރި އ ެކ ުވ ެރީ ންކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫ޢ ާއި ލ ާގ ެ ތެރޭގ ައި އ ަނ ިބމީހ ާ ވާރުތަވ ަމުނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ް ހ ެއުކަމ ަށ ް އ ަމުރ ުކުރ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަނ ްހެނ ް މީހާއ ަށ ް އ ެހެނ ް ީމހ ަކ ާ އި ނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬ ‫އ ަދި ނުބ ައި ކަނ ް ނަހީކުރ ެއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫އ ޮ ީތ ނި ގުޅ ައި ގަނެފ ައ ެވ ެ‪ .‬ތ ަޢުލީމ ުދި ނ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ޚިޔ ާލ ުފ ާޅ ުކުރ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ނ ޯވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް އ ައުމ ަށްފ ަހ ު އަނ ްހެނުންނަށ ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މި ބަސްފ ުޅުނ ް އ ެނގ ެނީ ‪ ،‬ތ ަޢުލީމ ު‬ ‫ސ ީދނ ެއްގ ައި‬ ‫ލި ބިގެނ ް ދި ޔ ަ ީއ އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ުނގެނ ުމ ާއި ހެޔޮކަންތަކ ަށ ް އ ަމުރ ުކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ޝރަފ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލި ިބފ ައި ނ ުވ ާ މ ަތި ވ ެރި މ ަޤާމ ެކ ެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫ސ ލި ިބފ ައި ވާޙ ައްޤ ެއްކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަނ ްހެނުންނަށ ްވ ެ ް‬ ‫މި ނި ވަންކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ަމި ފަދ ައި ނ ް‪ ،‬އަނ ްހެންމީހ ާގ ެ މ ުދ ާ ރައ ްކ ާތ ެރި‬ ‫ކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ަނ ިބމީހ ާގ ެ ހ ުއްދަނ ެތި ‪،‬އޭނ ާގ ެ‬ ‫ތ ަޢ ު ީލމ ަ ީކ ވަރަށ ް މ ު ިހނ ްމ ު އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ުދ ާ ބޭނުނ ްކުރުނ ް ޙަރ ާމ ް ކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ްﷲ‬

‫ވަޙީކުރައ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪” .‬ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް އ ެއ ް‬ ‫އ ަނތ ްބ ެއ ްގ ެ ޖާގަޔ ަށ ް އ ެހެނ ް އ ަނތްބ ަކ ު‬ ‫ބަދ ަލ ުކުރަނ ް އެދޭނަމ ަ‪) ،‬އެބަހީ‪ :‬އެކ ަކ ު ވ ަރި ކ ޮށްފ ައި‬ ‫އަނެކ ަކ ާ އި ންނަނ ް ގ ަޞް ތުކ ޮށ ްފި ނަމ ަ( އ ަދި‬ ‫އެއ ަނތްބ ަށ ް )ރަނ ުގެގ ޮތުނ ް( ިކތަންމ ެ ގި ނަ‬ ‫މ ުދާތ ަކ ެއ ް ީދފ ައި ވި ޔަސް‪ ،‬އ ޭގ ެތެރ ެއި ނ ް އ ެއްޗ ެއ ް‬ ‫ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް އ ަތުނ ުލ ާހ ުށި ކަމ ެވ ެ‪)” .‬اﻟﻨﺴﺎء ‪.(20‬‬ ‫ސ ހުޅ ަނގ ުގ ެ މީހުނ ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ބޭނުންވ ަނީ ‪ ،‬އި ސްލ ާމ ް ީދނަ ީކ އަނ ްހެނުންނަށ ް‬ ‫ސކަހަލ ަ ޙ ައްޤ ެއ ް ދ ެއ ްވާފ ައި ވާނ ުވ ާ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސނައި ދ ޭށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ީދނ ެއްކަމ ަށ ް މީހުންނަށ ް ވި ް‬ ‫ސކަހަލ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް‬ ‫އަނ ްހެނުންނަ ީކ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސނައި ދ ޭށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލި ިބފ ައި ނ ުވ ާ ބ ައ ެއްކަމ ަށ ް ވި ް‬ ‫ސކ ޮށ ްފި‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް ރަނގަޅ ަށ ް ބަލ ައ ދި ރ ާ ާ‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށ ްވެސް‪ ،‬އަނ ްހެނުންނަށ ް ދ ެއ ްވާފ ައި ވ ާ‬ ‫މ ަޤާމ ަ ީކކޮބ ައި ކަނ ް ވަރަށ ް ރަނގަޅ ަށ ް އ ެނގޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ހަމ ަފި ރި ހެނުންނެކ ޭ އ ެއްފަދ ައި ނ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ ގި އުގ ަނޑ ުގ ެތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ސ ކުރަންބޭނުނ ްވ ާ‬ ‫ބޭރުނ ުވާގޮތ ަށ ް އަނ ްހެނުންނަށ ްވ ެ ް‬ ‫ކަންތ ައ ް ކުރ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި‬ ‫ދ ެއ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފި ރި ހެނުންނ ާއި އަނ ްހެނުނ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ތ ަފ ާތ ެއ ް ނ ުކުރައްވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަނ ްހެނަކ ު ހެޔޮޢަމ ަލ ެއ ް ކ ޮށ ްފި ނަމ ަ ފި ރި ހެނަކ ަށ ް‬ ‫ސ ލި ބ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލި ބޭޘ ަވ ާބ ާއި ދަރުމ ަ އަނ ްހެނަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ހަމ ައ ެހެންމ ެ‪،‬ފާފ ައ ެއ ް ކ ުރި ކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬ ‫އަނ ްހެންމީހ ާ ފާފ ަވ ެރި ވ ާ ފަދ ައި ނ ްފި ރި ހެނ ާ‬ ‫ފާފ ަވ ެރި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ތ ަޤ ްވ ާވ ެރި ވ ުމ ާއި ހެޔޮޢަމ ަލ ުކުރުނ ް‬ ‫އަނ ްހެނުންނ ާއި ފި ރި ހެނުނ ް ﷲގ ެ ޙ ަޟް ރަތުގ ައި‬ ‫ހަމަހަމ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މ ާތ ްﷲގެޙ ަޟް ރަތުގ ައި އެންމ ެ‬ ‫މ ަތި ވ ެރި ބަޔ ަ ީކ ﷲއ ަށ ް ތ ަޤ ްވ ާވ ެރި ވ ެ ިބރ ުވ ެތި ވ ާ‬ ‫އ ަޅުންނ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ްﷲ ވަޙީކުރައްވ ަނީ ” َو َﻋ َﺪاﻟﻠّ ُﻪ‬ ‫ِﲔ َواﻟ ُْﻤْﺆِﻣﻨَ ِ‬ ‫ﺎت َﺟﻨ ٍ‬ ‫َْﺎر‬ ‫اﻟ ُْﻤْﺆِﻣﻨ ْ َ‬ ‫ﱠﺎت َْﲡِﺮ ْى ﻣ ْ‬ ‫ِﻦ َْﲢﺘِ َﻬﺎاﻷَْ� ُ‬ ‫َﺧﺎﻟِ ِﺪﻳْ َﻦ ﻓِْﻴـ َﻬﺎ“ )ﺑﺮاءة‪ .(71 :‬މާނައީ‪” :‬މ ުއ ުމި ނ ު‬ ‫ފި ރި ހެނުންނ ާއި ‪ ،‬މ ުއ ުމި ނ ު އަނ ްހެނުންނަށ ް‬ ‫މ ާތ ްﷲ ވ ަޢ ުދ ުކުރައ ްވާފ ައި ވ ަނީ ‪ ،‬އ ެތ ާނގެދ ަށުނ ް‬ ‫ސވަރ ުގެތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކޯރުތ ައްހިނގަހިނގ ައި ހުންނަ ު‬ ‫އ ެތ ާނގ ައި ދ ެމި ތި ބޭގ ޮތުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪35‬‬


34


‫ނން‪ :‬މުއ ު ިމނުންގ ެ މ ަ ިތވ ެ ިރކަން‬ ‫ފޮތުގ ެ ަ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޢަބްދ ުﷲ ފާރޫގ ު ޙ ަސަ ން‬ ‫ނށް ﷲ ދެއްވ ާ މ ަ ިތވ ެ ިރކަމ ާ ިއ ިނއުމަތ ް ަތކ ާ ިއ ބެހޭގޮތުން ިލޔުއްވާފަ ިއވ ާ‬ ‫ރފ ް‪ި :‬މ ީއ ހެޔޮ ަލފ ާ މުއ ު ިމނުން ަ‬ ‫ަތޢ ާ ަ‬ ‫ފޮތެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞަ ފްޙާގ ެ ޢަދަދ ު‪ :‬އ ޭ ‪ 5‬ގ ެ ‪ 110‬ޞަ ފްޙ ާ‬ ‫ރއުންޑްވަން ބުކ ްޝޮ ޕ ް އަ ިދ ަބއެއ ް ބުކ ްޝޮ ޕ ް ަތކުން‬ ‫ނވާނީ‪ަ :‬‬ ‫ިލ ިބވަޑަ ިއ ގަން ަ‬

‫ނން‪ :‬ސަ ިއންސު ގ ެ ީމޒާނުގަ ިއ ޤުރުއާން‬ ‫ފޮތުގ ެ ަ‬ ‫ރއްޒާޤ ް ޢަ ީލ‬ ‫ނ ިއކ ު ަތރުޖަމ ާ‪:‬ޢަބްދުއ ް ަ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޑރ‪.‬ޒ ާ ިކރު ަ‬ ‫ރފ ް‪ި :‬މފޮ ަތ ީކ ިމ ީއ ސަ ިއންސް ގ ެ އ ެ ިކ އ ެ ިގ ޙ ަ ީޤގަތ ް ަތކ ާ ިއ ބެހޭގޮތުން ިލޔުއްވާފަ ިއވ ާ ފޮތެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ަތޢ ާ ަ‬ ‫ޞަ ފްޙާގ ެ ޢަދަދ ު‪ :‬އ ޭ ‪ 5‬ގ ެ ‪ 78‬ޞަ ފްޙ ާ‬ ‫ރއުންޑްވަން ބުކ ްޝޮ ޕ ް އަ ިދ ަބއެއ ް ބުކ ްޝޮ ޕ ް ަތކުން‬ ‫ނވާނީ‪ަ :‬‬ ‫ިލ ިބވަޑަ ިއ ގަން ަ‬

‫ނން‪ި :‬ޒކުރު ކުރުމ ާ ިއ ދުޢާކުރުން‬ ‫ފޮތުގ ެ ަ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އިސް މ ާ ިޢލް ނާ ީޖ‬ ‫ރފ ް‪ި :‬މފޮ ަތ ީކ ިމ ީއ ިޒކުރުކުރުމ ާ ިއ ދުޢާކުރުމ ާ ިއ ބެހޭގޮތުން ިލޔުއްވާފަ ިއވ ާ ފޮތެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ަތޢ ާ ަ‬ ‫ޞަ ފްޙާގ ެ ޢަދަދ ު‪ :‬އ ޭ ‪ 5‬ގ ެ ‪ 72‬ޞަ ފްޙ ާ‬ ‫ރއުންޑްވަން ބުކ ްޝޮ ޕ ް އަ ިދ ަބއެއ ް ބުކ ްޝޮ ޕ ް ަތކުން‬ ‫ނވާނީ‪ަ :‬‬ ‫ިލ ިބވަޑަ ިއ ގަން ަ‬

‫‪33‬‬


‫ކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާ ވ ައްކަނ ްކ ުރީ އ ެހެންގ ޮތ ެއ ް‬ ‫ސބިތ ުވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ‬ ‫ނ ެތި ގެނ ް ކަމ ަށ ް ާ‬ ‫އ ަފްރ ާދުނ ް އޭނާއ ަށ ް މ ާ ީލގ ޮތުނ ް އެހީތ ެރި ވުމ ަށ ް‬ ‫ގ ޮވ ާލ ެވެނޭއ ެވ ެ‪ .‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ބ ައި ތ ުލ ް މ ާލުނ ް އެފަދ ަ‬ ‫ސ މ ަސަ އްކ ަތ ެއ ް ފަށ ައި ގ ަތުމ ަށ ް‬ ‫މީހުންނަށ ް ކޮންމ ެވ ެ ް‬ ‫މ ާ ީލ އ ެ ީހ ދެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އޭނާއ ަށ ް ވ ަ ީޒ ފ ާއ ެއ ް‬ ‫ހޯދ ައި ދި ނުނ ް ކ ަމުގ ައި ވި ޔަސް‪ ،‬ރަނގ ަޅ ު‬ ‫ތ ަޢ ު ީލމ ެއ ް އ ުނގަންނައި ދި ނުނ ް ކ ަމުގ ައި ވި ޔަސް‪،‬‬ ‫ނުވަތ ަ މ ާ ީލގ ޮތުނ ް އ ަތ ެއ ް ފޯރުކ ޮށ ްދި ނުނ ް‬ ‫ސ ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ބޭނުމަކީ‪ ،‬ވ ައްކަނ ް‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ނުބ ައި އާދ ަ މ ުޖުތަމ ަޢުނ ް ލ ުހ ެލުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ައްކ ަމ ާ ދި މާލަނ ްދާނ ް މ ަޖ ުބޫރ ުވި ކ ުރި ވި ޙާލ ަތ ު‬ ‫ނައްތ ައި ލުމ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ުޅ ެތ ެވ ެ‪.‬‬

‫ަޟ ީޢ ޤާނޫނުތަކ ަށ ް ބ ަލ ާއި ރ ު‪،‬‬ ‫ވ ަ‬ ‫މީހ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ިކތަންމ ެ ބ ޮޑ ު ވ ައްކަމ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ސބިތ ުވި ކ ަމުގ ައި ވި ޔަސް‪ ،‬ކޮންމ ެވ ެ ް‬ ‫ކ ުށ ެއ ް ާ‬ ‫މ ުއްދަތަކ ަށ ް އަރ ުވ ާލ ާނީ އ ެވ ެ‪ .‬އަހަރ ު ތަކަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ާ ިޚރުގ ައި ‪ ،‬އ ެ ނަގ ާލ ެވ ެނީ އޭނ ާގ ެ މި ނި ވަންކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ޙ ައްޤ ެވ ެ‪ .‬އ ަނ ިބ ދ ަރީ ންނ ާ އ ެކ ު ދި ރި އ ުޅ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬ ‫ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާގ ެ އ ަނ ިބދ ަރީ ނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬ ‫ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ‪ ،‬ފި ރި މީހ ާއ ާއ ެކ ު ވ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޙ ައ ްޤ ު އ ަނ ިބމީހ ާގ ެ ިކބ ައި ނ ް ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ައްޕ ައ ާއ ެކ ު ވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ދ ަރި ނ ްގ ެ ިކބ ައި ނ ް‬ ‫ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬ދި ރި ހުރުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ެއ ް‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަނ ިބދ ަރީ ންނަށ ް ޚަރަދ ު ކުރ ުމ ުގ ެ ވ ާޖި ބ ު‬ ‫ަޟ ީޢ‬ ‫މި ފަދ ަ ފ ުރި ހަމ ަ ނި ޒ ާމ ެއ ް ވ ަ‬ ‫ސ އ ެޅ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅ ާލާނ ެ އ ެހެނ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ހުރަ ް‬ ‫ސ ީދފ ައި ވ ޭތ ޯއ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޤާނޫނުނ ް ގެނ ެ ް‬ ‫ފަރ ާތ ެއ ް ނ ެތްނަމ ަ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ އ ަނ ިބދ ަރި ނ ް ިބކަވީއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ެއ ްތ ޯއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަ ީކ ިކހ ައި ފ ުރި ހަމ ަ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ދ ަރި ންތ ައ ް ބ ައްޕ ަގ ެ ލ ޯ ިބނ ް މ ަޙްރ ޫމްވީއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކަންދ ޭ‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަ ީކ އަދ ަބ ު ދި ނުމ ަށ ް އި ް‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ދ ަރި ންތ ައ ް މ ަގުމ ަތި ވީއ ެވ ެ‪ .‬އ ަނ ިބމީހާއ ަށ ް ފި ރި މީހ ާގ ެ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުނ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ލ ޯ ިބނ ް މ ަޙްރ ޫމ ް ކ ޮށ ްލ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬ފަހަރ ެއްގ ައި އޭނ ާގ ެ‬ ‫ސލަޙަތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކަންދ ެނީ މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ މ ަ ް‬ ‫އި ް‬ ‫ކ ުށ ްކުރުނ ް މ ުލުނ ް ލ ުހ ެލުމ ަށ ެވ ެ‪ .‬ހ ުރި ހ ާ މަރުޙ ަލ ާއ ެއ ް އ ަނ ިބމީހ ާ އޭނަ ކ ައި ރި ނ ް ވ ަރި ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނުވަތ ަ‬ ‫އޭނ ާގ ެ ޢި އްފ ަތ ް ވ ެއ ްޔ ާ މ ޮޑ ެލ ާފާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ފަހަނައަޅ ައި ގޮސް‪ ،‬އަދ ަބ ު ދޭނ ް ޖެހިއްޖެނަމ ަ‪،‬‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުނ ް އަދ ަބ ު ދޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މ ުޖުތަމަޢ ަށ ް ހަމ ައ ެހެންމ ެ‪ ،‬ޖ ަލުތ ަކުގ ައި އޭނ ާއ ާ ދި މ ާވ ާ އ ެހ ެނި ހެނ ް‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫މ ުޖ ުރި މުނ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އޭނ ާގ ެ ނުބ ައި ނުލ ަފާކަނ ް‬ ‫އި ބުރަތަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ މ ަޞް ލަޙަތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ނ ްތި ހާއ ަށ ް ގޮސްދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ ކ ައި ރި ނ ް‬ ‫ަޟ ީޢ ޤާނޫނުތ ަކުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ާ‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬ވ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ބ ައ ެއ ް ޙ ައ ްދުތ ައ ް އި ތުރ ު ނުބ ައި ކަންތ ައްތ ައ ް އޭނ ާ ދަސްކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ޚިލާފ ަށ ް އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ޤ ާއި މ ުކުރ ެވ ެނީ މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ ކ ުރި މ ަ ީތގ ައ ެވ ެ‪ .‬އި ޢ ްލާނ ު އެކަށީގެނ ްވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬ޖަލ ަ ީކ‬ ‫ސ‬ ‫އި ސްލ ާޙ ުވުމ ަށ ް ދެވ ޭ މާޙ ައުލަކ ަށ ްވުރެނ ް ގ ޯ ް‬ ‫ކުރ ެވި ގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވުމ ަށ ް ދެވ ޭ މާޙ ައުލަކ ަށ ްވުނ ް އޮންނ ާނީ ކ ައި ރީ ގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އޭނ ާގ ެ ިކބ ައި ނ ް ނި ގުޅ ައި ގަނެވ ޭ‬ ‫މި ހ ުރީ ހ ައ ްތ ާވ ެ ް‬ ‫ރ ިއގަނެވ ެ ީނ ވަޟަ ީޢ‬ ‫ިއންސާ ީނ ޙައްޤ ު ަތކަށް ނުޙައްޤުން އަ ަ‬ ‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ެވ ެ‪ .‬ޖި ސްމ ާނީ އ ަދި މ ަޢުނަ ީވ ގ ޮތުނ ް‬ ‫ޤާނޫނު ަތކުގައެވ ެ‪:‬‬ ‫އޭނާއ ަށ ް ދެވ ޭ އ ަނި ޔާތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަޟ ީޢ‬ ‫ހުޅ ަނގ ުގ ެ އ ަދި އ ެހ ެނި ހެނ ް ވ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި‬ ‫ނަމ ަވެސް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ޤާނޫނުތ ަކުގ ައި ވ ަނީ މ ަޒ ްލޫމ ަށ ް )އ ަނި ޔ ާ ލި ބުނ ު‬ ‫ސ ގ ެއ ްލުމ ެއ ް ނ ު ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފަރާތ ަށ ް( ވުރ ެ ބޮޑ ަށ ް ޒ ާލި މ ަށ ް )އ ަނި ޔ ާވ ެރި ޔާއ ަށ ް( މި ފަދ ަ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ވ ައްކަނ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ނުބ ައި ކަންވ ަނީ އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި‬ ‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ެއ ް ދ ެވި ފ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ކ ަމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ނުބ ައި‬ ‫ބ ަޔާނ ްކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އަނ ެކުނ ްގ ެ މުދ ަލ ާއި ‪،‬‬ ‫ނުލ ަފ ާ މ ުޖ ުރި މުންނަށ ް ނި ކަމ ެތި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ލ ެޔ ާއި ‪ ،‬އ ަބުރަ ީކ އެންމ ެ މ ަ ީތ ދަރަޖ ައި ގ ެ ޙުރުމ ަތ ް‬ ‫މުދ ަލ ާއި ލެއ ަ ީކ މ ާ ބ ޮޑ ު އ ެއްޗަކ ަށ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލި ބިގެނ ްވ ާ އ ެއްޗ ެ ިހކ ަމުގ ައި ވ ަނީ ބ ަޔާނ ްކުރ ެވި ފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޖ ަ ީކ ތި މަންނަ‬ ‫އެބ ައި މީހުންނަށ ް ލި ބިގެނ ްދ ާ މ ެ ެ‬ ‫ސ މި ހ ުރި ހ ާ ތ ަޢ ު ީލމ ެއ ް ބ ޮލާލ ައި‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ކޮންމ ެ ގޮތަކ ަށ ް ކަންތ ައ ް ކ ުރި ކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬ ‫ޖަހ ައި ލ ުމ ާއ ެކ ު‪ ،‬މ ުޖުތަމ ަޢުގ ައި އަމަންކ ަމ ާއި‬ ‫ސޖ ެވ ެ‪ .‬އެކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މާދ ަމ ާ ސަ ލާމ ަތ ްވާނ ެ ކ ަމ ުގ ެ މ ެ ެ‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ނަގ ައި ލ ުމ ުގ ެ ޖ ަރީ މާއ ަ ީކ ކުޑ ަ‬ ‫ސސެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ޙ ް ާ‬ ‫ސނުނ ް‬ ‫ޖ ަރީ މ ާއ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އެފަދ ަ ކަމަކ ަށ ް އި ނ ް ާ‬ ‫ޚ ަލ ްޤ ުކުރ ެއ ްވި ފަރ ާތުނ ް ހ ުއްދ ައ ެއ ް ނުދ ެއްވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަތ ް ކ ެނޑ ުމ ަ ީކ އި ންސާނީ ޙ ައްޤަކ ަށ ް‬ ‫ސ‬ ‫އަރައި ގ ަތުނ ް ކަމ ަށ ް ފާހަގ ަކުރ ާ މީހުނ ް ވ ެ ް‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬މި ފަދ ަ ޖ ަރީ މާތ ަކ ުގ ެ ރަތ ް‬ ‫ަޟ ީޢ ޤާނޫނަ ީކ އެންމ ެ‬ ‫އ ުޅ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެއ ާއ ެކ ު‪ ،‬ވ ަ‬ ‫ސ ކުރުމ ަ ީކ އޭނ ާކުރ ާ ވަރަށ ް‬ ‫ރ ޮނގ ު އޭނ ާ ހުރަ ް‬ ‫އެކަށީގެނ ްވ ާ ޤާނޫނުކަމ ަށ ް މި ބ ައި މީހުނ ް ބުނ ެ‬

‫‪32‬‬

‫ބ ޮޑ ު ކ ުށ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެކަމ ަށ ް އޭނާއ ަށ ް ޙ ައ ްޤ ު އަދ ަބ ު‬ ‫ޝރ ުޠ ު ފ ުރި ހަމ ަވ ާ‬ ‫ދެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަތ ްކ ެނޑ ުމ ުގ ެ ަ‬ ‫ޝރ ު ީޢ ޙ ުކ ުމ ް އޭނ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ވ ައްކަމ ެއްނަމ ަ‪ަ ،‬‬ ‫ތަންފީޒ ުކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ާ ިޚރުގ ައި އޭނ ާ އ ެނބ ުރި‬ ‫ދ ާނީ ގެއ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަނ ިބ ދ ަރި ނ ްގ ެ ކ ައި ރި އ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެ ީއ އޭނާއ ަށ ް ލި ބުނ ު ފި ލާވ ަޅ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެފަދ ަ‬ ‫ނުބ ައި ކަމަކ ަށ ް ނޭރުމ ަށ ް ޢ ަޒ ުމ ު ކ ަނޑައަޅަނ ް‬ ‫އޭނާއ ަށ ް މ ަޖ ުބޫރ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެކ ަމާމ ެދ ު‬ ‫ސނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސނުންތ ަކ ެއ ް ވި ް‬ ‫ވި ް‬ ‫އ ަދި ހަމ ައ ެހެންމ ެ‪ ،‬އޭނ ާ ފަދ ަ އ ެހެނ ް‬ ‫މީހުންނަށ ް ދ ެވުނ ު އި ނ ްޒ ާރ ެކ ެވ ެ‪ .‬މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ‬ ‫އ ަފުރ ާދުންނަށ ް އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ މުދަލ ަށ ާއި‬ ‫ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް އޮންނަ ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާއި ޙިމާޔ ަތ ް‬ ‫ކަށަވަރ ުވ ެގެނ ްދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ވ ައްކަނ ް ކުރުނ ް‬ ‫ފަދ ަ ނުބ ައި ޖ ަރީ މާތަކ ަ ީކ އ ެމ ުޖުތަމ ަޢ ެއްގ ައި‬ ‫ީބރަށްޓ ެ ިހ ކަންތ ައްތަކަކ ަށ ް ވ ެގެނ ް ހިނގ ައި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ައ ެހެންމ ެ މ ަހ ާތ ުމ ާ ގާނ ް ީދ ވި ދ ާޅ ުވ ާ‪ ،‬ލޮލަކ ަށ ް‬ ‫ލ ޮލ ެއ ް ދޭނ ް ޖެހިއްޖެނަމ ަ‪ ،‬މ ު ިޅ ދ ުނި ޔ ެ‬ ‫އ ަނދި ރި ވ ެދާނޭ ކ ަމ ުގ ެ ފ ަލ ްސަ ފާއ ަ ީކ ދ ޮގ ެއްކަނ ް‬ ‫ސނުންނަ ީކ‬ ‫ސބިތ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ‪ ،‬ހ ުރި ހ ާ އި ނ ް ާ‬ ‫ާ‬ ‫ސނުންނަ ީކ‬ ‫މ ުޖ ުރި މުންނ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬ހ ުރި ހ ާ އި ނ ް ާ‬ ‫ސ ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ހ ުރި ހ ާ‬ ‫އ ަނި ޔ ާވ ެރި ންނ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސނުންނަ ީކ ވ ަގުންނ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ިނންމުން‪:‬‬

‫ސނުނ ްގ ެ މ ަޞް ލަޙ ަތ ު‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ިހމ ެނި ގެނ ްވ ާ މި ންވަރ ު މޮޅ ަށ ް‬ ‫މި ަ‬ ‫ދެނެވ ޮޑި ގެންވ ަނީ ޙިކުމ ަތްވަންތ ަ މ ާތ ްﷲއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ު މި ލި ޔ ުމުގ ައި މި ބ ަޔާންކ ޮށްލީ‪ ،‬މ ާތ ްﷲ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތާމ ެދ ު‬ ‫ރަޙްމ ަތ ްފ ުޅުނ ް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ަޞއްވަރ ުވެފ ައި ވ ާ ބ ައ ެއ ް‬ ‫އ ަޅުގ ަނޑ ަށ ް ތ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ުގ ެ‬ ‫ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ ވާހަކ ައ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ެޝރީ ޢަތ ަ ީކ ހ ުރި ހ ާ‬ ‫މ ަތި ވ ެރި ކ ަމ ުގ ެ ވާހަކ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ެއްކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ޒ ަމާނަކ ަށ ް ހ ުރި ހ ާ ތަނަކ ަށ ް ފެތ ޭ ަ‬ ‫ވާހަކ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ުއްދީގ ެ ތަރަހ ައި ނ ް އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ަޟ ީޢ ޤާނޫނ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ާއި ވ ަ‬ ‫ަ‬ ‫އ ެއ ްލި ނަޒ ަރ ެކ ެވ ެ‪ .‬މ ުޖުތަމ ަޢުގ ައި އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޟ ީމރަށ ް‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ފ ާޑ ު ިކޔ ޭ ީތ އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ކ ެތްނ ުކުރ ެވ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ލި ޔ ުމުގ ައި‬ ‫ކ ުށ ެއ ްވާނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ީއ އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ ފ ުށުނ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ް‬ ‫ސފ ައި އި ނ ް ކ ުށ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫އ ައި ް‬ ‫އެކ ަމުނ ް ބ ަރީ އ ަވ ެގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ްﷲ މި އ ަޅ ާގ ެ‬ ‫ކ ުށްތ ައ ް ޢ ަފ ޫ ކުރައ ްވ ާ މި އ ަޅ ާއ ާއި ތި ބ ާގ ެ ފާފަތ ައ ް‬ ‫ފ ުއ ްސަ ވާފ ައި ދ ޭވ ެ! އ ާ ީމނ ް!‬


‫ސ ހ ުއްދ ަ‬ ‫ހިތ ުހ ުރި ގޮތަކ ަށ ް ކުރުމ ަށ ް އަނ ެއ ްކ ާވ ެ ް‬ ‫ދ ެވުނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ މި ޙ ަ ީޤޤ ަތ ް ދ ަނީ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެންނަށ ް‬ ‫ހަމައ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ފެންނަމުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫އިސް ލ ާ ީމ ޝަ ީރޢަތ ާ ިއ ވަޟަ ީޢ ޤާނޫނުގަ ިއ ހ ު ިރ ަބއެއ ް‬ ‫ރޤ ު‪:‬‬ ‫ފަ ަ‬ ‫ަޟ ީޢ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ާއި ވ ަ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ަޟ ީޢ‬ ‫ޤާނޫނުތ ަކުގ ައި ހ ުރި ތ ަފާތ ަ ީކ ވ ަ‬ ‫ސނުނ ްގ ެ އި ޙ ްތި ރ ާމ ް ލި ބ ޭ‬ ‫ޤާނޫނަ ީކ އި ނ ް ާ‬ ‫ސ ހ ައި ބ ަތ ެއ ް‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އޭގ ައި ‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް‬ ‫ނ ުހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވެސް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫މުސްލި މުނ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ު ކުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬އޭގ ައި ހ ައި ބ ަތ ު‬ ‫ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ‪ ،‬އ ެ ީއ މ ާތ ްﷲގ ެ ޙ ަޟް ރަތުނ ް‬ ‫ޝރީ ޢަތަކ ަށ ްވާތީއ ެވ ެ‪ .‬އެފަރާތ ަ ީކ‬ ‫ބ ާއްވ ައި ލ ެއ ްވުނ ު ަ‬ ‫ސއްރ ާއި ފ ާޅ ު މޮޅ ަށ ް ދެނެވ ޮޑި ގަންނަވ ާ‬ ‫ި‬ ‫ސނުނ ްގ ެ ވ ެރި‬ ‫ފަރ ާތްކ ަމުގ ައި ވާތީއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އި ނ ް ާ‬ ‫ރައ ްބ ު ކ ަމުގ ައި ވާތީއ ެވ ެ‪.‬‬

‫މުދ ާ‪:‬‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި މުދަލ ަ ީކ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ސ މީހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ވ ެގެނ ްވ ާ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ުދ ާ ހ ުއްދަނ ެތި އަނ ެކ ާ ބޭނުނ ްކުރުނ ް ވ ަނީ‬ ‫މަނ ާކުރ ެވި ގެންނ ެވ ެ‪ .‬މުދަލ ަށ ް ގ ެއ ްލުނ ްދި ނުމ ަ ީކ‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅި ގެނ ް ޙަރ ާމްކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހަމ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ސރ ާފ ުކުރުމ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫އ ެހެންމ ެ‪ ،‬އ ަމި އްލ ަ މ ުދ ާ އި ް‬ ‫ޙަރ ާމްކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ވަޙީގ ެ ޒ ަމާނުގ ައި ރ ާ ބ ުއި މ ަ ީކ‬ ‫ފެނ ްބ ުއި ނ ް ފަދ ައި ނ ް މީހުނ ް ކ ޮށ ްއ ުޅުނ ު ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞޙ ާ ީބނ ް ރަލ ާ‬ ‫ބ ަނގުރ ާ ބ ުއި މ ަށ ް އާދ ަވެފ ައި ތި ިބ ަ‬ ‫ދުރ ު ީވ ވަޙީގ ެ އެންމ ެ ކ ަލި މ ައ ެއ ް ކަންފ ަތުގ ައި‬ ‫ޖ ެހ ުމ ާއ ެކ ުއ ެވ ެ‪)) .‬ﻓﺎﺟﺘﻨﺒﻮه(( މި ކ ަލި މ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް އެކ ަމުނ ް ދުރ ުވ ާށ ެވ ެ‪ (.‬މި ކ ަލި މ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫އ ެއ ާއ ެކ ު އ ަނގ ައި ގ ެ ތެރޭގ ައި ހ ުރި ރާފ ޮދ ުވ ެ ް‬ ‫ސ މަގ ަށ ް‬ ‫ބޭރުކ ޮށްލީއ ެވ ެ‪ .‬ރ ުނބާތ ަކުގ ައި ހ ުރި ރ ާވ ެ ް‬ ‫ސލީއ ެވ ެ‪ .‬މ ުޅި މ ަ ީދނ ާގ ެ މ ަގުތ ަކުނ ް ރަލ ުގ ެ‬ ‫އ ޮއ ް ާ‬ ‫ސަ އި ލުތ ައ ް ދ ެމި ގެނ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ުގ ެ ހ ައި ބ ަތ ެވ ެ‪ .‬އެއ ަށ ް ދ ެވި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ަ‬ ‫ޤަދަރ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ މ ަތި ވ ެރި ކަމ ެވ ެ‪ .‬މި މ ަތި ވ ެރި ކ ަމ ާއި ‪،‬‬ ‫ަޟ ީޢ‬ ‫ސ ވ ަ‬ ‫އި ޙ ްތި ރ ާމ ާއި ‪ ،‬ހ ައި ބަތ ަ ީކ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސފަތ ަކ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނަކ ަށ ް ލި ބޭނޭ ި‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުނ ް‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ‪،‬‬ ‫ނަތީޖ ާ ނެރެދ ައ ްކާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ރަލ ުގ ެ ވ ަބާއ ަށ ް ޙ ައ ްލ ު ގެންނަނީ ‪ ،‬އ ެތި އ ެތި‬ ‫ކ ޮޅުނ ް ދީގެނ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހަމ ައ ެހެންމ ެ‪ ،‬ބާރ ު‬ ‫ސނޫނ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ދެރަ އ ެއްޗ ެ ިހ ދީގެނ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ރަލ ުގ ެ ވ ަބ ާ ޙ ައ ްލ ުކުރަނީ އަޤީދ ާ‬ ‫ަ‬ ‫ސނ ާގ ެ ވ ެރި ރައ ްބ ާ‬ ‫ވަރުގަދ ަ ކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ‪ .‬��ި ނ ް ާ‬ ‫ގ ުޅުނ ް ބަދ ަ ިހކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ އި ލ ާހ ު ީއ އި ންސާނީ‬ ‫ޝރ ްޢ ުކުރ ެއ ްވި އި ލ ާހ ެވ ެ‪ .‬އ ެ އި ލ ާ ީހ‬ ‫ކަރ ާމ ާތ ް ަ‬ ‫ސނުންނަށ ް ތ ައުފީޤ ު ދ ެއ ްވ ާ އި ލ ާހ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ސނުންނަށ ް ކ ެތ ްތ ެރި ކަނ ް ދ ެއ ްވ ާ‬ ‫އެކ ަނލ ާގ ެ ީއ އި ނ ް ާ‬ ‫އި ލ ާހ ެވ ެ‪ .‬ރަލ ުގ ެ ވ ަބާގ ައި ޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ މީހުނ ް‬ ‫އެވ ަބ ާއި ނ ް ނެރުމ ަށ ް އި ލ ާ ީހ ”ފ ޮރ ްގްރ ާމ ް“ވ ަނީ ކ ުރި‬ ‫ޞޙ ާ ީބނ ްގ ެ ޒ ަމާނުނ ް ފ ެށި ގެނ ް މި އ ަދ ާ‬ ‫ހ ޯދާފ ައ ެވ ެ‪ަ .‬‬

‫މީހުނ ްގ ެ މ ުދ ާ ބ ާޠި ލ ް ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ކ ެއުންވ ަނީ ޙަރ ާމ ްކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ައެފަދ ައި ނ ް‪،‬‬ ‫ވ ައްކަނ ްކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ފޭރ ުމ ާއި ‪ ،‬ރި ބ ާކ ެއ ުމ ާއި‬ ‫ޖ ުވ ާކ ުޅުންވ ަނީ ޙަރ ާމ ްވ ެގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނޒަރެއ ް‪:‬‬ ‫ިރބާއަށް ަ‬ ‫ރި ބާއ ަށ ް ބަލ ައި ލ ަމ ާތ ޯއ ެވ ެ‪ .‬ރި ބާވ ަނީ‬ ‫މ ާތ ްﷲ ޙަރ ާމ ް ކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ ބަދ ަލުގ ައި‬ ‫ވި ޔ ަފ ާރި ވ ަނީ ހ ުއްދ ަ ކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އި ންސާނީ‬ ‫ސލަޙ ަތ ު ނި ޔ ާކުރ ާ ގޮތަކީވެސް‪ ،‬ރި ބ ާ އި ނ ް‬ ‫މަ ް‬ ‫ދުރ ުވުމ ެވ ެ‪ .‬ސަ ބަބަކީ‪ ،‬ރި ބ ާގ ެ މ ުޢާމ ަލ ާތ ް ކުރެވ ޭ‬ ‫މ ުޖުމަތަމ ަޢ ެއ ްގ ެ މ ުއ ްސަ ނދި ންނ ާއި ފ ަ ީޤރުނ ްގ ެ‬ ‫ފަރަޤ ު ބ ޮޑ ުވ ެގެނ ް ދި އުމ ެވ ެ‪ .‬މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ‬ ‫ސކ ޮޅ ެއ ްގ ެ އ ަތްމ ައްޗ ަށ ް އި ޤ ްތި ސާދ ު‬ ‫މ ަދ ު ީމ ް‬ ‫ޖ ަމ ާވ ެ‪ ،‬ހ ުއ ްޓުމ ެވ ެ‪ .‬އި ޤ ްތި ސާދ ުގ ެ ޙަރަކ ާތ ް‬ ‫ކ ެނޑި ގ ަނޑ ުވުމ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ ދ ެތި ނ ް އަހަރ ު‬ ‫ކ ުރި ނ ް ހުޅ ަނގ ުގ ެ އި ޤ ްތި ސާދ ު ވ ެއ ްޓ ުނީ ‪ ،‬ރި ބ ާގ ެ‬ ‫ސ ީދ‬ ‫މ ުޢާމ ަލ ާތ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ކަމ ަށ ް އި ޤ ްތި ާ‬ ‫މުޙ ައ ްލި ލުނ ް ބުނަމުންދ ަނީ އ ެސަ ބ ަބ ާ ހުރ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހުޅ ަނގ ުގ ެ ބ ައ ެއ ް މުޙ ައ ްލި ލުނ ް ޤ ަބ ޫލ ުކުރ ާ‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ‪ ،‬އި ސްލ ާމި ކ ް ބޭނ ް ިކނ ްގ ދ ުނި ޔޭގ ައި‬ ‫ނ ެތްނަމ ަ‪ ،‬އަރައި ނުގަނެވ ޭ ފަދ ަ ވ ަޅުގ ަނޑަކ ަށ ް‬ ‫ދ ުނި ޔ ޭގ ެ އި ޤ ްތި ސާދ ު ވ ެއ ްޓ ުނީ ހ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‪،‬‬ ‫ސރ ާބ ު‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ބޭނ ްކ ުގ ެ ނި ޒ ާމ ަށ ް އެބ ައި މީހުނ ް މި ް‬ ‫ޖ ަހާފ ައި ވ ު ީމ ޙ ައި ރާނ ްވާންޖެހ ޭ ފަދ ަ ކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ީދ ނި ޒ ާމ ަ ީކ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ވ ާ އި ޤ ްތި ާ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫އި ންސާނި އްޔަތ ަށ ް އެންމ ެ ބޭނުނ ް ިހފ ޭ އ ަދި އެންމ ެ‬ ‫ސ ީދ މ ާ ިހރުނ ް‬ ‫ސލަޙ ަތ ު ހ ުރި ނި ޒ ާމުކަމ ަށ ް އި ޤ ްތި ާ‬ ‫މަ ް‬ ‫ވި ދ ާޅ ުވާކ ަ ީމ ޙ ަ ީޤޤ ަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ ‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ސނާއ ަށ ް‬ ‫ސނ ާގ ެ ވ ެރި ރައ ްބ ު އި ނ ް ާ‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަ ީކ އި ނ ް ާ‬ ‫ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ެއ ްވާފ ައި ވ ާ ަ‬ ‫އި ސްވ ެ ދެންނ ެވި ފަދ ައި ނ ް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި އ ެހެނ ް މީހ ެއ ްގ ެ މ ުދ ާ ނުޙ ައ ްޤުނ ް‬ ‫ަ‬

‫ބޭނުނ ް ކުރުމ ަ ީކ ބ ޮޑ ުވ ެގެނ ްވ ާ ޖ ަރީ މ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫އެފަދ ަ ޖ ަރީ މާތަކ ަށްވ ަނީ ޙ ައ ްދުތަކ ަކ ާއި ޙ ުކ ުމްތ ަކ ެއ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެ ިޅފ ައ ެވ ެ‪ .‬ބ ައ ެއްމީހުނ ް ދެކޭގ ޮތުގ ައި‬ ‫މި ޙ ުކ ުމްތަކ ަ ީކ ހަރުކ ަށި ލ ާއި ންސާނީ ޙ ުކ ުމްތ ަކ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސނ ުމ ުގ ެ ކ ޮށި ކ ަމުނ ް ކަމ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެ ީއ ވި ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ުގ ެ‬ ‫ނުވަތ ަ ގަސްތުގ ައި އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ރީ ތި ކަނ ް ނަގާލަނ ް ދ ައ ްކ ާ ވާހަކަތ ަކ ެއ ް ކަމ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޔ ަ ީޤނ ްވ ާ ކަމ ަ ީކ އ ެ ީއ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ތ ާކުނ ްތ ާކުނުޖެހ ޭ ޙ ަ ީޤޤ ަތ ާ މ ު ިޅނ ް ޚިލ ާފ ު ދ ޮގ ު‬ ‫ތ ުހުމ ަތުތ ަކ ެއްކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރއ ްސާ ރަ‪:‬‬ ‫އިސް ލ ާ ީމ ޝަ ީރޢަތުގަ ިއވ ާ އަދަބ ު ަތކަށް ކުރެވ ޭ ފ ު ަ‬ ‫ވ ައްކ ަމ ުގ ެ ޙ ުކުމ ަ ީކ އެންމ ެ ގި ނައި ނ ް‬ ‫ޝކާރައަކ ަށ ް ހ ަދ ާ ޙ ުކުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ފަދ ަ މީހުނ ް ި‬ ‫ވ ައްކ ަމ ުގ ެ އަދަބ ަ ީކ ލާދީނީ މީހުނ ް ދެކ ޭ ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ހަރުކ ަށި އަދ ަބ ެކ ެވ ެ‪ .‬ކ ޮށ ްގެނ ް ވާނ ެ ކަމ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ކުރަނ ް ބޭނުނ ް ނ ުވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމ ަ ޖ ަވާބަކީ‪ ،‬އ ެ ީއ މ ުއ ުމި ނަކ ު‬ ‫ބުނ ެގެނ ްވާނޭ ބ ަހ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ީ .‬އމާންކަނ ް ނަ ީފކ ޮށ ްލ ާ‬ ‫ވަރ ުގ ެ ބ ޮޑ ު ބ ަހ ެއ ް ކ ަމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަޟ ީޢ‬ ‫ދެވަނަ ޖ ަވާބ ަ ީކ ސުވ ާލ ެކ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ‬ ‫ޤާނޫނ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ނެރ ެވުނ ު ނަތީޖ ާ ކޮބ ައި ތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ސމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ވަރަށ ް ސާފ ެވ ެ‪ .‬ނަތީޖ ާ ހަމ ަ ު‬ ‫ވ ައްކަނ ް ކުރ ާ މީހުނ ް ހަމ ަ ވ ައްކަނ ް ކުރަނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފޭރޭ މީހުނ ް ހަމ ަ ފޭރ ެނީ އ ެވ ެ‪ .‬ރި ޝް ވ ަތ ު ހިފ ާ‬ ‫މީހުނ ް ހަމ ަ ރި ޝް ވ ަތ ު ިހފ ަނީ އ ެވ ެ‪ .‬ދެވަނަ‬ ‫ުޞތ ެއ ް ދި ނީ މ ަވެސް‪ ،‬ހަމ ަ އ ެކ ުށްތ ައ ް ތ ަކުރާރ ު‬ ‫ފުރ ަ‬ ‫ކުރަނީ އ ެވ ެ‪ .‬މ ުޖުމަތަމ ަޢ ުގ ެ އަމަނ ް އ ަމާންކަނ ް‬ ‫ގ ެއ ްލި އްޖ ެއ ެވ ެ‪ .‬މުދަލ ަށ ް އޮންނަ ޔ ަ ީޤންކަނ ް‬ ‫ގ ެއ ްލި އްޖ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަތްކ ެނޑުމަށް ޙުކުމ ް ކުރެވ ެ ީނ ޝަ ރުޠ ު ަތކެއ ް‬ ‫ނމައެވ ެ‪:‬‬ ‫ފ ު ިރހަމަވ ާ ަ‬ ‫އ ަތ ް ކ ެނޑ ުމ ަ ީކ ބ ޮޑ ު ކަމަކ ަށ ް‬ ‫ވ ާއި ރ ު އ ަތ ް ކ ެނޑ ުމ ުގ ެ ޙ ުކ ުމ ާ ހަމައ ަށ ް ދ ެވ ެނީ‬ ‫ސ ބަލ ައި ލަނ ް ޖެހޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަތ ް‬ ‫ިކ ިހނ ެއްކަނ ް ވ ެ ް‬ ‫ކ ެނޑ ޭނީ ‪ ،‬ވަގ ަށ ް ނ ެގި މުދ ަލުގ ައި ވ ަ ިކ ނި ޞާ ބ ެއ ް‬ ‫ހަމ ަވ ާ ނަމ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ރައ ްކ ާތ ެރި ތަނ ެއްގ ައި‬ ‫ބަހ ައ ްޓ ާފ ައި ހ ުރި ނަމ ައ ެވ ެ‪ .‬ވ ެރި މީހ ާގ ެ އި ހ ްމ ާލ ު‬ ‫އ ޮވ ެގެނ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ީ .‬މހ ަކ ު ވ ައްކަނ ް ކ ުރީ‬ ‫ސ‬ ‫ބ ަނޑ ުހ ައި ހޫނުކަނ ް މ ުއ ްތި ކުރާނ ެ އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ގ ޮތ ެއ ް ނ ެތި ގެނ ް ކަމ ަށ ް ވ ަނީ ނަމ ަ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫އ ަތ ް ކ ެނޑ ުމ ުގ ެ ޙ ުކުމ ެއ ް ނ ުކުރާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އޭނ ާ‬ ‫ވ ައްކަނ ް ކ ުރީ ކީއ ްވ ެތ ޯ ރަނގަޅ ަށ ް ބަލ ައި ތ ަޙްޤީޤ ު‬ ‫‪31‬‬


‫ިސލާ ީމ ޝަ ރީ ޢަތ ަ ީކ‬ ‫އ ް‬ ‫ތއް )‪(3‬‬ ‫މާތް‪ ،‬މ ަ ިތވެރި ޝަ ރީ ޢ ަ ެ‬ ‫ޝަ ީފޢ ު އަބްދ ުﷲ‬

‫ބުއްދި‪:‬‬ ‫ސ ބ ުއ ްދި ފި ލ ައި ދި އުމ ަ ީކ‬ ‫ހިނދުކޮޅަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫އި ންސާނީ މ ަތި ވ ެރި ފި ޠުރަތ ާ އެކަށީގެނ ްވ ާ ކަމ ެއ ް‬ ‫ސނުންނ ާ އ ެހ ެނި ހެނ ް މ ަޚ ްލ ޫޤުތ ައ ް‬ ‫ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ް ާ‬ ‫ސނުންނަށ ް‬ ‫ސ އި ނ ް ާ‬ ‫ތ ަފ ާތ ުވެފ ައި ވ ަނީ ވ ެ ް‬ ‫ދ ެއ ްވާފ ައި ވ ާ މ ަތި ވ ެރި ބ ުއްދީގ ެ ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ުއްދީގ ެ މ ަތި ވ ެރި ކަމ ަށ ް ނުވަތ ަ ބ ުއ ްދި ބޭނުނ ް‬ ‫ކުރ ާ މީހުންނަށ ް ޤުރ ުއާނ ުގ ެ އެތ ަކ ެއ ް އާޔ ަތ ެއްގ ައި‬ ‫މ ާތ ްﷲވ ަނީ ސަ ނ ާ ވަޙީކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ބ ުއ ްދި ވ ަނީ ޙިމާޔ ަތ ް ކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ބ ުއ ްދި އ ަށ ް‬ ‫ގ ެއ ްލުންދ ޭ ބ ުއި ންތ ައްވ ަނީ މަނ ާ ކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ަދި‬ ‫އ ެ ީއ ބާރުގަދ ަ މަސްތ ުވ ާ ތ ަކ ެތި ކަމ ަށ ް ވި ޔ ަ ް‬ ‫ބާރ ު ދެރަ އ ެއްޗަކ ަށ ް ވި ޔަސް‪ ،‬އ ެއްހަމ ައ ެއްގ ައި ވ ަނީ‬ ‫ޙަރ ާމ ްކުރައ ްވާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރލެވ ެ‪:‬‬ ‫ހ ު ިރހ ާ ނު ަބ ިއ ކަމެއްގ ެ މަންމައަ ީކ ަ‬ ‫އި ންސާނީ މ ުޖުތަމ ަޢުތ ަކުގ ައި ދި މ ާވެފ ައި ވ ާ‬ ‫ުޞބ ާތްތ ައ ް ދި މ ާވެފ ައި ވ ަނީ‬ ‫އެންމ ެ ބ ޮޑ ެތި މ ީ‬ ‫ރަލ ުގ ެ ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ‪ .‬ނުވަތ ަ މަސްތ ުވާތ ަކެތީގ ެ‬ ‫ޞއްލ ަﷲ‬ ‫ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ‪ .‬ކީރި ތި ރަސޫލ ާ ަ‬ ‫ސފ ަކުރައްވ ަމުނ ް‬ ‫ޢަލ ަ ިހ ވ ަސަ އްލަމ ަ ބ ަނގުރ ާ ި‬ ‫ޙަދީޘ ްފ ުޅ ު ކުރައ ްވާފ ައި ވ ަނީ ‪ ،‬ހ ުރި ހ ާ ނުބ ައި ކަމ ެއ ްގ ެ‬ ‫މަންމައ ަ ީކ ރާކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪ .‬ރަލ ުގ ެ މަސްތުގ ައި‬ ‫ިކތ ައ ް ޤ ަތ ުލ ުޢާނ ްމ ު ިހނ ްގާފ ައި ވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ ިކތ ައ ް‬ ‫ވ ައްކަނ ް ިހނ ްގާފ ައި ވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ ގަދަކ ަމުނ ް‬ ‫ިކތ ައ ް ބ ަދުއ ަޚ ްލ ާ ީޤ ޢަމ ަލ ު ިހނ ްގާފ ައި ވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ިކތ ައ ް ފޭރުނ ް ިހނ ްގާފ ައި ވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ‬ ‫އަމަނ ް އ ަމާންކަނ ް ގ ެއ ްލި ‪ި ،‬ބރ ުވ ެރި ޙާލަތަކ ަށ ް‬ ‫ވ ެއ ްޓި ގެނ ް ނުދ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ މަސްތުގ ައި ހ ުރި ީމހ ަކ ު‬ ‫‪30‬‬

‫ތި މަންނައ ަށ ް ތޫނ ު އ ެއްޗ ަކުނ ް ޙަމ ަލ ާ ދީފާނެކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ިބރ ު ހީފ ުޅުނުވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ މަސްތުގ ައި ހ ުރި ީމހ ަކ ު‬ ‫ތި މަންނަގ ެ އަނ ްހެނ ް ދ ަރި ފުޅ ަށ ް ގޯނާކ ޮށ ްފާނެކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ިބރ ު ހީފ ުޅުނުވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ މަސްތުގ ައި ހ ުރި ީމހ ަކ ު‬ ‫ތި މަންނަގ ެ ގެއ ަށ ް ވަދ ެދާނެކ ަމުގ ައި ިބރ ު‬ ‫ހީފ ުޅުނުވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ މި ީއ އ ަޅުގ ަނޑ ުމެނ ްގ ެ ކުޑ ަކުޑ ަ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު ވ ެއ ްޓި ފ ައި އ ޮތ ް‬ ‫ިހސާބ ެވ ެ‪ .‬ރަލ ާއި މަސްތ ުވާތ ަކެތީގ ެ ވ ަބާގ ައި ޖ ެ ިހ‬ ‫އެތ ައ ް ބަޔ ަކުވ ަނީ ހ ަލ ާކ ުގ ެ ތެރެއ ަށ ް ގ ެނބިގެނ ް‬ ‫ސފ ައ ެވ ެ‪ .‬އެބ ައި މީހުނ ްގ ެ އުދ ަނގ ުލ ާއި‬ ‫ގޮ ް‬ ‫ދ ުއ ްތުރާތ ައ ް މ ުޖުތަމ ަޢ ުގ ެ އ ެހެނ ް އ ަފުރ ާދުންނަށްވ ަނީ‬ ‫ތަޙ ައްމ ަލ ުކުރަނ ް ޖ ެ ިހފ ައ ެވ ެ‪ .‬ރަށ ުތެރޭގ ެ‬ ‫އ ަމާންކަންވ ަނީ ގ ެއ ްލި ފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަޟ ީޢ ޤާނޫނުތ ައ ް ހ ެދި ފ ައި އެބ ަހ ުއްޓ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ަ‬ ‫ސ ނަތީޖ ާ ނެރޭވ ޭތ ޯއ ެވ ެ؟ ދެންނެވ ޭނީ އެފަދ ަ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ނަތީޖ ާއ ެއ ް ނުނެރެވ ޭ ކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ ަނގުރަލ ަ ީކ މަނ ާ އ ެއްޗ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ޤާނ ޫނީ ގ ޮތުނ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައެޅިގެނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެޤާނޫނ ުގ ެ ދ ަށުނ ް‬ ‫ރ ާބ ުއި މ ަ ީކ މަނާކަމ ެއ ް ކަމ ަށ ްވ ުމ ުގ ެ އި ތުރުނ ް‪،‬‬ ‫ސ މަނ ާ‬ ‫ރ ާ އ ުފ ެއ ްދ ުމ ާއި ‪ ،‬ވި އ ްކ ުމ ާއި ‪ ،‬ގ ަތުމަކީވ ެ ް‬ ‫ކަމ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ބ ަޔާނ ްކުރ ެވުނ ެވ ެ‪ .‬މި ޤާނޫނ ު‬ ‫އެޤ ައ ުމުގ ައި ވ ުޖޫދ ަށ ް ގެނ ެވ ުނީ ‪ ،‬ރަލ ުގ ެ ނުރައްކ ަލ ާ‬ ‫ބެހޭގ ޮތުނ ް ޢާނ ްމުނ ް ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކުރެވޭނ ެ ހ ުރި ހ ާ‬ ‫ަސލ ަތ ެއ ް ބޭނުނ ް ކުރުމ ަށްފ ަހ ުއ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް‪،‬‬ ‫ވ ީ‬ ‫ޞއ ް ީޙ‬ ‫ރަލ ުގ ެ ނުރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާ ބެހޭގ ޮތުނ ް ި‬ ‫ޑޮކިއުމަނ ްޓ ްރީ ތ ަކ ާއި ‪ ،‬މަޖ ައ ްލާތ ަކ ާއި ‪ ،‬ޢި ލ ް ީމ‬ ‫ސތ ަކ ާއި ލީފ ްލ ެޓްތ ައ ް މ ު ިޅ އެމ ެރި ކާގ ައި‬ ‫ދި ރ ާ ާ‬ ‫ވ ަނީ ބ ަހާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ރަލ ުގ ެ ނުރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު އެންމ ެ ފ ުރި ހަމ ަ ގ ޮތުގ ައި ޢާނ ްމުންނަށ ް‬ ‫ފޯރުކ ޮށްދ ެވުނ ެވ ެ‪ .‬މި ހ ުރި ހ ާ ކަމަކ ަށ ް ‪ 65‬މި ލި އަނ ް‬ ‫އެމ ެރި ކ ާ ޑ ޮ ލަރ ު ޚަރަދ ުވެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ނަތީޖާއ ަ ީކ ކޮބ ައި ތ ޯއ ެވ ެ؟‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫‪ 1930‬އި ނ ް ‪ 1933‬އ ަށ ް‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނ ުގ ެ‬ ‫އެމ ެ ިރކ ާ ިއން ބަނގުރާމަނާކުރުން‪:‬‬ ‫ދ ަށުނ ް ‪ 200‬ވަރަކ ަށ ް މީހުންނަށ ް މަރ ުގ ެ ޙ ުކ ުމ ް‬ ‫ތަންފީޒ ުކުރ ެވި ‪ ،‬ބ ައި މި ލި އަނ ް މީހުނ ް ޖަލ ަށ ްލ ެވި ‪،‬‬ ‫ސ އ ެނގޭފަދ ައި ނ ް‬ ‫އެންމެންނަށ ްވ ެ ް‬ ‫އެމ ެރި ކާއ ަ ީކ ޣ ައި ރ ު މުސްލި މ ު ގ ައުމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެތަނ ުގ ެ އ ެޤާނޫނ ާ ޚިލ ާފ ުވ ެގެނ ް ކުރ ެވުނ ު ޖ ުރި މާނ ާގ ެ ިހސާބ ު‬ ‫އެތ ަކ ެއ ް މި ލި އަނ ް އެމ ެރި ކ ާ ޑ ޮ ލަރަށ ް އަރާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސއަކީ‪،‬‬ ‫ދުސްތޫރަ ީކ ވ ަޟު ީޢ ޤާނޫނ ެވ ެ‪ .‬މި ޙ ާދި ާ‬ ‫ސ އެމ ެރި ކ ާ ރައ ްޔި ތުނ ް ތި ީބ އ ެ ޤާނޫނަށ ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ޝރ ު ީޢ ޤާނޫނުތ ަކ ާ ޚިލާފ ަށ ް ވ ަޟޫ ީޢ ގާނޫނަކީ‪،‬‬ ‫ަ‬ ‫ސނުނ ްއެއ ަށ ް ބޯލ ަބ ާ ގޮތަކ ަށްނޫނ ެވ ެ‪ .‬ބ ަނގުރަލ ުގ ެ ހ ުރި ނުރައ ްކ ާ‬ ‫)ޣ ައި ރ ު މުސްލި މުންކަމ ަށ ްވި އަސް( އި ނ ް ާ‬ ‫އެބ ައި މީހުންނަށ ް ރަނގަޅ ަށ ް އ ެނގ ޭ ޙ ާލުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ނުހިތ ާ އ ެއްޗ ެއްކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށްދ ޭ‬ ‫އެކަމ ަށ ް ކ ަނޑ ައ ެ ިޅފ ައި ހ ުރި ހަރުކ ަށި އަދ ަބުތ ައ ް‬ ‫ރަނގ ަޅ ު މި ސާލ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެނގ ޭ ޙ ާލުގ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ހ ުރި ހ ާ ކަމަކ ަށ ް ބ ަލާފ ައި ‪،‬‬ ‫ވި ިހވަނަ ޤަރުނުގ ައި އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް‬ ‫އެންމ ެ ފ ަހުނ ް ޤާނޫނ ު ހ ަދ ާ މ ަޖި ީލހ ަށ ް މ ަޖ ުބޫރ ު ީވ‬ ‫އެޤ ައ ުމ ުގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ް ބ ަނގުރަލ ުގ ެ ވ ަބ ާއި ނ ް‬ ‫އ ެ ޤާނޫނ ު އ ުވ ާލ ާށ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‪ ،‬އެންމ ެ‬ ‫ސަ ލާމ ަތ ްކުރުމ ަށ ް ޤާނ ޫނީ ގ ޮތުނ ް ބ ަނގުރަލ ަ ީކ‬ ‫ދ ެތި ނ ް އަހަރ ުގ ެ ހިތި ތ ަޖ ުރި ބާއ ަށްފ ަހ ު‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނ ު‬ ‫މަނ ާ އ ެއްޗ ެއްކ ަމުގ ައި ކ ަނޑައަޅަނ ް ނި ނ ްމި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެމ ެރި ކާގ ައި އ ުވ ާލ ެވި ‪ ،‬ބ ަނގުރަލ ުގ ެ މ ުޢާމ ަލ ާތ ު‬ ‫އެގ ޮތުނ ް ‪ 1930‬ވަނަ އަހަރ ު އެމ ެރި ކާގ ައި‬


‫ފަލަސް ީޠނުގަ ިއ އުޅ ޭ ަޔހ ޫ ީދ އަންހެނުން‬ ‫އިސް ލާމްވަމުންދ ާ ީތ ފ ާ ިދ ީރން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރާނީ‪...‬‬

‫ޞފްޙާއާއު ގުޅ ޭ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނ ހަނގުރާމަ ިއގ ެ؛ ‪ 15‬ވަ ަ‬ ‫‪ 27‬ވަ ަ‬ ‫ދޮންދ ަރި އި ޒ ުރޭލުނ ް ހ ަނގުރާމ ައި ގ ެ ބެރ ު ޖަހ ަމުނ ް ގެނ ްދ ާ‬ ‫ސ އެމ ެރި ކ ާގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ު ބަހަނާއ ަ ީކ‬ ‫ވާހަކ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ފަހަރ ުގ ެވ ެ ް‬ ‫ސ ީއރާނުނ ް ތ ަކުރާރުކ ޮށ ް‬ ‫ނި އ ުކ ުލި ޔ ަރ ހ ަތި ޔާރ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ިލޔުނީ‪ :‬އަޙްމަދ ު ނިޝް ވާން‬

‫ބުނަމުނ ްގެންދ ަނީ އެޤ ައ ުމުނ ް ޔުރޭނި އ ަމ ް ތަރައްޤީކުރަނީ‬

‫ސ ީޠނ ުގ ެ ިބންތ ަކުގ ައި ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ްގެނ ްދ ާ ޔ ަހ ޫ ީދ އަނ ްހެނުނ ް‬ ‫ފަލ ަ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ ހިދާޔ ަތ ް ލި ިބ އި ސްލ ާމ ްވ ާ މި ންވަރ ު އި ތުރުވ ަމުނ ްދ ާ ީތ ޔ ަހ ޫ ީދ ފ ާދި ރީ ނ ް‬ ‫އެކ ަމ ާ ކަންބ ޮޑ ުވުނ ް ފ ާޅުކ ޮށ ްފި އ ެވ ެ‪.‬‬

‫އި ޢާދ ަކުރުވ ަނި ހަކަތ ައި ނ ް ކަރަނ ްޓ ް އ ުފ ެއ ްދުމ ަށ ް ކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޔ ަހ ޫ ީދ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ވަންނަމުނ ްދ ާ ގި ނަ‬ ‫އަނ ްހެނުންނަ ީކ މުސްލި މުންނަށ ް ޢ ަދ ާވ ާތ ްތ ެރި ކަމ ެއ ް ނ ުގެނ ްގުޅ ޭ ތަންކ ޮޅ ެ މ ެދ ުމި ނ ުގ ެ‬ ‫ސއ ަކުނ ް ދ ައ ްކާކަމ ަށ ް އި ޓި ޒ ެކ ް ރި ޓ ަރ ނަމަކ ަށ ް ކިޔ ާ ޔ ަހ ޫ ީދއ ަކ ު‬ ‫ޔ ަހ ޫ ީދންކަމ ަށ ް ދި ރ ާ ާ‬ ‫ސތަކ ަށ ް މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ީދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނޫ ް‬ ‫އި ޓި ޒ ެކ ް އި ތުރަށ ް ހާމަކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތުގ ައި ‪ ،‬މި އަނ ްހެނުނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ގި ނަ ފަހަރ ު‬ ‫ވަންނަނީ މުސްލި މ ް ފި ރި ހެނުންނ ާ ކ ައި ވ ެނީ ގ ެ ގ ޮތުނ ް ގ ުޅުމ ަށްޓަކ ައި ކަމ ަށ ާ އަނ ެއްބ ައި‬ ‫އަނ ްހެނުނ ް އި ސްލ ާމްވ ަނީ އި ސްލ ާ ީމ ދ ަޢ ްވ ާ ފ ަތުރ ާ މުސްލި މ ް ީޓ ީވ ޗެނ ެލްތ ަކ ާއި‬ ‫ސތ ައ ް‬ ‫އި ންޓ ަރނ ެޓ ާއި އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ގ ޮވ ާލ ާ ދ ާ ީޢނ ްގ ެ ތ ަޤ ްރީ ރުތ ަކ ާއި ދަރ ު ް‬ ‫އ ަޑ ުއި ވި ގެންކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސތ ަކުނ ް ހާމަކ ޮށްފ ައި ވާގ ޮތުގ ައި ‪2011‬ވަނަ އަހަރ ު ‪ 55‬ޔ ަހ ޫ ީދނ ް‬ ‫ނޫ ް‬ ‫އަނ ްހެނުނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް ޤ ަބ ޫލުކ ޮށްފ ައި ވާކަމ ަށ ާ ކޮންމ ެ އަހަރަކ ު އ ެވްރ ެޖްކ ޮށ ް ‪50‬‬ ‫އަނ ްހެނުނ ް އި ސްލ ާމ ްވާކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ އެމ ެރި ކ ާއ ާއި އި ޒ ުރޭލުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރަނީ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ީއރާނ ުގ ެ މި ވާހައ ަ ީކ ދ ޮގ ެއްކަމ ަށ ް ބ ައި ނަލްއ ަޤ ުވ ާ ީމ ދ ުނި ޔެއ ަށ ް‬ ‫ސނައި ދި ނުމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވި ް‬ ‫އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް ހ ަނގުރާމ ައ ެއ ްގ ެ ވާހަކަތ ައ ް ފ ަށާކޮންމ ެ‬ ‫ަޝއ ާއި ނ ް އެމ ެރި ކާއ ަށ ް ބ ަހ ުގ ެ ޙަމ ަލާތ ައ ް‬ ‫ސ ރ ި‬ ‫ފަހަރަކ ުވ ެ ް‬ ‫ދ ެމުނ ްގެންދ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ހާރ ު އ ެމ ެރި ކ ާއި ނ ް ީއރާނ ާ ދެކޮޅ ަށ ް‬ ‫ސ އެމ ެރި ކާއ ަށ ް‬ ‫ދ ެމުނ ްގެނ ްދ ާ ހ ަނގުރާމ ައި ގ ެ އި ނ ްޒ ާރުތ ަކުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ަޝއާކަނ ް ހާމ ަވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެންމ ެ ބ ޮޑ ު ގޮންޖ ެހުމަކ ަށ ް ވެފ ައި ވ ަނީ ރ ި‬ ‫އެމ ެރި ކ ާއ ާއި ޙ ައ ްދުފަހަނައ ަޅާފ ައި ވ ާ އި ޒ ުރޭލުނ ް‬ ‫ސކ ޮށ ްފި ނަމ ަ‬ ‫މި ފަހަރ ު ީއރާނ ާއި ދެކޮޅ ަށ ް ބަރ ު ހ ަތި ޔާރ ު އި ް‬ ‫އ ޭގ ެ ހިތި ކަނ ްފ ެނި ގެނ ްދ ާނީ އެމ ެރި ކާއ ަށ ް އެކ ަނި ނޫނ ް ކަމ ަށ ާއި‬ ‫ސރަޙ ު‬ ‫ސ އ ޭގ ެ ހިތި ރަހ ަ ފ ެނި ގެނ ްދާނެކަމ ަށ ް މ ަ ް‬ ‫އި ޒ ުރޭލ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ކުރާފަރ ާތްތ ަކުނ ް ހާމ ަކުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޚ ުދ ު ީއރާނުނ ް‬ ‫ދި ރ ާ ާ‬ ‫ސވ ަނީ އި ޒ ުރޭލ ުގ ެ ’ކަރ ު ބ ުޑ ުގ ައި ިހތަރަހ ަ‘ ލ ައ ްވ ާލާނެކަމ ަގ ެ‬ ‫ވެ ް‬

‫ރ ަތމ ަ ކުރެވުނު ޤުރުއާން‬ ‫ަޗ ިއނާ ަބހުން އެންމ ެ ފ ު ަ‬ ‫ަތރުޖަމާގ ެ ދ ެ ިލކޮ ީޕއެއ ް ފ ެ ިނއްޖ ެ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އަޙްމަދ ު ނިޝް ވާން‬ ‫ޗ ައި ނ ާ ބ ަހުނ ް އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ ކުރ ެވުނ ު ޤުރ ުއާނ ުގ ެ ތަރުޖ ަމާކަމ ަށ ް‬ ‫އ ެނގި ފ ައި ވ ާ ފ ޮތ ުގ ެ ދ ެލި ކޮޕީއ ެއ ް ފ ެނި އްޖ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފ ޮތ ް ހ ޯދާފ ައި ވ ަނީ ޗ ައި ނ ާގ ެ އ ުތުރ ުގ ެ‬ ‫ސގ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރަމުނ ްދ ާ ޘ ަޤ ާ ީފކަންކަނ ް‬ ‫ސ ޕްރ ޮވި ނ ް ް‬ ‫ޕްރ ޮވި ންސެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ ގަނ ް ޫ‬ ‫ދި ރާސާކުރަމުނ ް އަންނަ މުސްލި މުނ ްގ ެ ީޓމަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެޓީމުނ ް ހާމަކ ޮށްފ ައި ވާގ ޮތުގ ައި ޤުރ ުއާނ ުގ ެ މި ތަރުޖ ަމާއ ަ ީކ ‪1912‬ވަނަ އަހަރ ު‬ ‫ީމހ ަކ ު އ ަތުނ ް ލި ޔެފ ައި ވ ާ ތަރުޖ ަމ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ މި ހާތަނަށ ް ޗ ައި ނ ާ ބ ަހުނ ް ލި ޔ ެވި ފ ައި ވ ާ‬ ‫އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ ތަރުޖ ަމ ާ ކަމ ަށ ް އެޓީމުނ ް ބުނެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ތަރުޖ ަމ ާ ލި ޔެފ ައި ވ ަނީ‬ ‫ޗ ައި ނ ާގ ެ ދ ެ ދީނީ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ންކ ަމުގ ައި ވ ާ ޝާ ޒ ޮނ ްގއ ާއި މ ާ ފ ުލ ޫ ކަމ ަށ ް މި ތަރުޖ ަމ ާ‬ ‫ހޯދ ައި ފ ައި ވ ާ ޓީމުނ ް މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ީދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރެނ ް ހާމަކ ޮށްފ ައި ވާގ ޮތުގ ައި ޝާ‬ ‫ސކ ޮށ ް ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ާ ޑި ނ ްގ ި‬ ‫މި ޓީމުގ ައި އެންމ ެ އި ް‬ ‫އ ާއި މ ާ މި ތަރުޖ ަމ ާ ކުރަނ ް ފ ަށާފ ައި ވ ަނީ ‪1909‬ވަނަ އަހަރުކަމ ަށ ާއި އ ަދި މި ތަރުޖ ަމ ާއ ެ ީކ‬ ‫ނި މ ުނީ ‪1912‬ވަނަ އަހަރ ުއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އޭނ ާ ބުނެފ ައި ވާގ ޮތުގ ައި ޝާ ވ ަނީ މި ތަރުޖ ަމ ާގ ެ‬ ‫ތި ނ ް ކ ޮ ީޕ އ ަތުނ ް ލި ޔެފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޗ ައި ނާއ ަށ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް އ ަ ީއ ‪618‬ވަނަ އަހަރ ުއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އި ނ ްޒ ާރ ު ީދފ ައ ެެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ‪ 1675‬ގ ައި އެމ ެރި ކ ާއި ނ ްފ ެށި‬ ‫ސލ ިްސލ ާގ ެ ‪27‬ވަނަ ހ ަނގުރާމައ ަށ ް ނި ކ ުތ ުމ ުގ ެ‬ ‫ހ ަނގުރާމ ައި ގ ެ ި‬ ‫ވާހަކަތ ައ ް ފ ެށި ފ ައި ވ ާއި ރ ު މި ދި ޔ ަ ‪ 336‬އަހަރ ުގ ެ ހ ަނގުރާމަތ ަކުނ ް‬ ‫ސނުނ ް އެޤ ައުނ ް ދޫކ ޮށްލަނ ް‬ ‫ޢި ބްރަތ ް ހ ޯދ ާ ހ ަނގުރާމ ައި ގ ެ ވި ް‬ ‫ޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފަހަރ ުގ ެ މި ހ ަނގުރާމައ ަށ ްވުރ ެ އ ަދި މާބ ޮޑ ެތި‬ ‫ޗ ެލެނ ްޖުތ ަކ ެއ ް އެމ ެރި ކާއ ަށ ް ކ ުރި އ ަށ ް އެބައ ޮތ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ މ ުޅި‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ އުންމ ަތ ް ﷲގ ެ ފ ުރި ހަމ ަ ވ ެގެނ ްވ ާ ޤާނޫނަށ ް‬ ‫ރ ުޖޫޢ ަވ ުމުންނ ެވ ެ‪ .‬އެހިނދ ު ހ ަނގުރާމައ ަކުނ ް އެމ ެރި ކާއަކ ަށ ް‬ ‫މަނ ްފ ާއ ެއްނ ެތ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މ ު އުންމ ަތ ް އެމ ެރި ކ ާގެމ ައްޗ ަށ ް އި ސްލ ާމ ް‬ ‫ީދނ ުގ ެ ޙ ައ ްޤުގ ައި ނަޞް ރ ު ހ ޯދާނެކަނ ް ކަށަވަރ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ޙ ަ ީޤޤ ަތ ާއ ެކ ު ީއރާނ ާއި ދެކޮޅ ަށ ް ހ ަތި ޔާރ ު އ ުފ ުލުމ ަށ ް‬ ‫‪ 27‬ވަނަ ހ ަނގުރާމ ައި ގ ެ މ ައި ދާނަށ ް އެމ ެރި ކ ާ ނި ކުންނަންޖެހ ޭނީ‬ ‫ސނުނ ް މުރާޖ ަޢ ާ ކުރުމ ަށ ް ފ ަހުގ ައ ެވ ެ‪ .‬އެމ ެރި ކ ާގ ެ‬ ‫އެމ ެރި ކ ާގ ެ ވި ް‬ ‫ސޓެރ ެ ީޖއ ަށ ް ބަދ ަލުތ ަކ ެއ ްގެންނަނ ް‬ ‫ސކ ަރީ ް‬ ‫ފ ޭލ ުވެފ ައި ވ ާ ޢ ަ ް‬ ‫ސ ޤ ަބ ޫލ ުކުރ ާއި ރ ު‪ ،‬ދ ުނި ޔ ޭގ ެ އ ެހެނ ް‬ ‫ޖެހޭކަނ ް ޚ ުދ ު އެމ ެރި ކ ާއި ނ ްވ ެ ް‬ ‫ޤ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ނަފުރަތ ާއި ރުޅިވ ެރި ކަނ ް މ ައި ތި ރި ކުރ ު‬ ‫ސ މ ު ިޅ އެމ ެރި ކ ާ މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ‬ ‫މ ަށްޓަކ ައި ވ ެ ް‬ ‫އެމ ެރި ކ ާގ ެ ކ ުރި މަގ ަށްޓަކ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެމ ެރި ކ ާގ ެ މޫނ ު މ ަ ީތގ ައި‬ ‫ޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ ހ ުތުރ ު ލ ައްގ ަނޑ ުނ ް ސަ ލާމ ަތ ްވުމ ަށްޓ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪29‬‬


‫ރއ ް ިޔތުންގ ެ މ ަ ިޖ ީލހުގަ ިއ ަބން ިގ ގޮވަ ިއފި!‬ ‫ނމާދ ު ވަގުތ ު ޖެހުމުން ަ‬ ‫ަ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬ޢަ ީލ އަޙ ްސަ ން ިއޙ ްސާ ން‬ ‫ނަމ ާދ ު ވ ަގ ުތ ު ޖ ެހ ުމުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހުގ ައި‬ ‫ބަނ ްގި ގޮވ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ޞް ރ ުގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް‬ ‫ިހނަގ ަމުނ ް ދ ަނި ކ ޮށ ް ނަމ ާދ ު ވ ަގ ުތ ު ޖ ެހ ުމުނ ް މ ަޖްލީހ ުގ ެ‬ ‫މ ެމްބަރަކ ު އ ަޑ ު ހަރުކ ޮށ ް ބަނ ްގި ގޮވ ައި ފި އ ެވ ެ‪ .‬ބަނ ްގި ގ ޮވި‬ ‫ސ‬ ‫މ ެމްބަރ ު މ ަޙ ްމ ޫދ ު އި ސްމާޢީލ ް ހާމަކ ޮށްފ ައި ވާގ ޮތުގ ައި މ ަޖި ލި ް‬ ‫ާސ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ބ ައްދ ަލ ުވުންތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ވަރަށ ްގި ނަ ފަހަރަށ ް ި‬ ‫މީހުންނަށ ް ނަމ ާދ ު ގ ެއ ްލި ފ ައި ވ ާ ކަމ ަށ ާއި އެކަނ ް ޙ ައ ްލ ުކުރަނ ް‬ ‫ސތ ައ ް‬ ‫ޖެހ ޭ ކަމ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އޭނ ާ އެތ ައ ް ފަހަރ ެއ ްގ ެ މ ަތި ނ ް މ ަޖި ލި ް‬ ‫ސ ބ ޭފ ުޅުނ ް‬ ‫ނަމާދ ަށ ް ބުރ ޫ ނާރާގޮތ ަށ ް އި ނ ްތި ޒ ާމ ުކުރުމ ަށ ް އި ް‬ ‫ކ ައި ރި ނ ް އެދެފ ައި ވާނެކަމ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އޭނ ާ މ ަޖި ލީހުގ ައި ބަނ ްގި‬ ‫ގ ޮ ީވ ޢ ަޞް ރ ު ނަމާދ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނމާދ ު ަބން ިގ ގޮވަ ީނ‬ ‫މ ަ ިޖލިސް މެމ ް ަބރު މަހްމޫދ ު އިސް މ ާ ިއލް މ ަ ިޖ ީލހުގަ ިއ އަސް ރު ަ‬

‫ނށް މަރުގ ެ ިއންޒާރު ިދން މައ ްސަ ަލ ބެލުމަށް‬ ‫ސފަ ިއންގ ެ ީމހަކ ު ފ ޭސް ބުކްގަ ިއ މ ުސް ިލމުން ަ‬ ‫އެމ ެ ިރކާގ ެ ި‬ ‫ސ‪.‬އ ޭ‪.‬އައި‪.‬އާރް ިއން އެފ ް ީބއަ ިއއަށް ގޮވ ާ ަލ ިއ ިފ‬ ‫ީ‬ ‫ިލޔުނީ‪ :‬އަޙްމަދ ު ނިޝް ވާން‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ ީމހ ަކ ު ފޭސްބ ުކްގ ައި އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް‬ ‫އެމ ެރި ކ ާގ ެ ި‬ ‫ސރަކ ޮށ ް މުސްލި މުންނަށ ް މަރ ުގ ެ އި ނ ްޒ ާރުދ ެމުނ ްގެނ ްދ ާ މ ައ ްސަ ލ ަ ބަލ ައި‬ ‫ފުރައ ް ާ‬ ‫ސ‬ ‫ޭޝނ ް ް‬ ‫ްސލ ް އޮނ ް އެމ ެރި ކަނ ް އި ސްލ ާމި ކ ް ރި ލ ަ‬ ‫އޭނާއ ަށ ް އަދ ަބ ުދި ނުމ ަށ ް ކ ައުނ ި‬ ‫ޭޝނ ް‬ ‫)ސ‪.‬އ ޭ‪.‬އ ައި ‪.‬އ ާރ ް(އި ނ ް އެމ ެރި ކ ާގ ެ ފ ެޑ ެރަލ ް ބިއ ުރ ޯ އ ޮފ ް އި ނ ްވެސްޓި ގ ަ‬ ‫ީ‬ ‫)އ ެފ ް ީބއ ައި (އ ަށ ް ގ ޮވާލ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞފ ްޙާގ ައި ޝާ އި އުކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ސ‪.‬އ ޭ‪.‬އ ައި ‪.‬އ ާރ ްގ ެ ފޭސްބ ުކ ް ަ‬ ‫ީ‬ ‫ސގ ައި ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ް އަންނަ‬ ‫މ ަޒ ްމޫނަކ ަށ ް އެމ ެރި ކ ާގ ެ ކޮލަރ ާޑ ޯ ސްޕ ްރި ނ ްގ ް ް‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ މީހ ެއްކަމ ަށ ްވ ާ އ ެޑ ްވ ަރޑ ް ވީލްވ ަނީ މުސްލި މުންނަށ ް މަރ ުގ ެ‬ ‫ި‬ ‫އި ނ ްޒ ާރ ު ީދ ކޮމެނ ްޓްކ ޮށްފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އި ސްލ ާމ ް ީދނ ެއ ް ދެނ ެއ ް ނޯންނާނ ެ! އަހަރެނ ްގ ެ މި ޤ ައ ުމ ު‬ ‫ސޓ ަށ ް‬ ‫މުސްލި މ ުކުރަނ ް އުޅ ޭ ކޮންމ ެ ީމހ ަކ ު މަރ ާލާނަނ ް!… ޚ ާއ ްސަ ކ ޮށ ް މި ޕ ޯ ް‬ ‫ކޮމެނ ްޓ ުކުރ ާ މީހުނ ް… ހ ުރި ހ ާ މުސްލި މުންނަ ީކ ޓެރަރި ސްޓުނ ް‪ ،‬އެމީހުންނަށ ް‬ ‫ސ ޙ ައްޤ ެއ ް ލި އްބ ައި ދީގެންނ ުވާނ ެ… އަހަރެންނަށ ް ކަލޭމެނ ް އުޅޭތަނ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެނގި އްޖ ެއ ްޔ ާ ކަލޭމެނ ް ނ ެތި ކ ޮށ ްލާނަނ ް‪ .‬އ ަދި އަހަރެނ ް ކަލޭމެނ ް ހ ޯދާނަނ ް‪“،‬‬ ‫މި ފަދ ައި ނ ް އޭނ ާ ލި ޔެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪28‬‬

���”އ ެފ ް ީބއ ައި އ ާއި ފ ުލ ުހުނ ް މި ފަދ ަ މަރ ުގ ެ އި ނ ްޒ ާރުތ ައ ް ވަރަށ ް‬ ‫ސކ ޮށ ް ނަގަންޖެހޭނ ެ‪ .‬ޚ ާއ ްސަ ކ ޮށ ް ހ ަތި ޔާރ ުގެނ ްގ ުޅ ުމ ުގ ެ ހ ުއްދައޮންނަ‬ ‫ސރި އ ަ ް‬ ‫ީ‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ އ ޮފި ސަ ރަކ ު މި ފަދ ަ މަރ ުގ ެ އި ނ ްޒ ާރުދެންޏ ާ ވަރަށްބޮޑ ަށ ް‬ ‫ި‬ ‫ެޝނަލ ް‬ ‫ސ‪.‬އ ޭ‪.‬އ ައި ‪.‬އ ާރ ްގ ެ ނ ަ‬ ‫ބަލަންޖެހޭނ ެ‪ .‬މި ކަނ ް ތ ަޙްޤީޤ ްކުރަންޖެހޭނ ެ‪ީ “،‬‬ ‫ސ ޑި ރ ެކްޓ ަރ އި ބްރާހިމ ް ހޫޕ ަރ ވި ދ ާޅ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޭޝނ ް ް‬ ‫ކ ޮމި އ ުނި ކ ަ‬ ‫ސ ރި ޕ ޯޓ ްކުރާނ ެ ކަމ ަށ ް‬ ‫ޝލުންނަށ ްވ ެ ް‬ ‫މި މ ައ ްސަ ލ ަ ޕެންޓަގަނ ްގ ެ އ ޮފި ަ ު‬ ‫ހޫޕ ަރ ވި ދ ާޅ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬


‫ސ‬ ‫ސޙުރ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ވ ެ ް‬ ‫ޖި ނ ްނި ބ ަލި ނުވަތ ަ ި‬

‫ކުރަންޖެހޭކަމ ަ ީކ ﷲގ ެ ީދނ ާއި އެކ ަލ ާނގ ެ ރަސޫލ ާގ ެ‬

‫ދި މ ާވ ެދާނ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސންނަތ ާއި ގ ާތ ްވ ެ އެއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުމ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ާދ ު‬ ‫ު‬

‫ސ‬ ‫ކުރ ެވ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ަނ ިބމީހާމ ެދ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ޛި ކުރުތ ައ ް ބަރާބަރަށ ް ކޮންމ ެދުވަހ ަކ ު ިކޔ ެވ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ިކޔަވަނ ް ީވ އާޔ ަތްތ ައ ް‪:‬‬ ‫� َر ِّب ْاﻟﻌَﺎﻟَ ِﻤ َﲔ ﴿‪� ﴾٢‬اﻟﺮ ْ َﲪ ٰـ ِﻦ‬ ‫ﺑِﺴْ ِﻢ � ِ‬ ‫ا� �اﻟﺮ ْ َﲪ ٰـ ِﻦ �اﻟﺮ ِﺣ ِﲓ ﴿‪ْ ﴾١‬اﻟﺤَ ﻤ ُْﺪ ِ � ِ‬ ‫َﺎ� ﻳ َْﻮ ِم ا ِّ� ِ�ﻦ ﴿‪ِٕ ﴾٤‬ا �� َك ﻧَ ْﻌﺒ ُُﺪ وَ ِٕا �� َك ﻧَﺴْ َﺘ ِﻌ ُﲔ ﴿‪﴾٥‬‬ ‫�اﻟﺮ ِﺣ ِﲓ ﴿‪ ﴾٣‬ﻣ ِ ِ‬ ‫ﻮب‬ ‫ْاﻫ ِﺪ َ� ِّ َ‬ ‫اﻟﴫ َاط ْاﻟﻤُﺴْ َﺘ ِﻘ َﲓ ﴿‪َ ِ ﴾٦‬ﴏ َاط � ِا��ﻦَ َٔ� ْﻧ َﻌﻤ َْﺖ ﻋ ََﻠﳱْ ِ ْﻢ َﻏ ْﻴ ِﺮ ْاﻟ َﻤ ْﻐ ُﻀ ِ‬ ‫ﻋ ََﻠﳱْ ِ ْﻢ و ََﻻ �‬ ‫اﻟﻀﺎﻟِّ َﲔ ﴿‪﴾٧‬‬

‫ސ ނ ުކުރ ެވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ސ ް‬ ‫ހިތްހަމަޖ ެހުމ ެއ ް އި ޙ ް ާ‬

‫ޝފާދ ެއ ްވުނ ް‬ ‫ގި ނަގި ނައި ނ ް ފާފ ަ ފ ުއްސެވުމ ަށ ާއި ި‬

‫ސ‬ ‫އ ަނ ިބމީހ ާއ ާ ގ ާތްކަނ ް ބ ާއ ްވާހިތްނ ުވުމަކީވ ެ ް‬

‫އ ެދި ދ ުޢ ާކުރުމ ެވ ެ‪ .‬ކ ެއި ނ ް ބ ުއި މުގ ައ ާއި ފ ާޚާނާއ ަށ ް‬

‫ސޙުރ ުގ ެ‬ ‫ޖި ނ ްނީ ގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ނުވަތ ަ ި‬

‫ވަންނައި ރ ުއ ާއި ނ ުކުންނައި ރ ު ދ ުޢާކިޔ ުމ ާއި ކަންކަނ ް‬

‫ސ ދި މ ާވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ްވ ެ ް‬

‫ކުރ ުމުގ ައި ﷲގ ެ އި ސްމ ުފ ުޅުނަންގ ަތުނ ް ހ ަނދާނ ް‬

‫ސަ ބ ަބުނ ް ދެމ ަފި ރި ނ ް އެކ ަކ ު އަނެކ ަކ ު ދ ެކ ެ ފޫހިވ ެ‬

‫ނައ ްތާލ ައި ގެނ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫ُ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫�‬ ‫ْ‬ ‫ْ‬ ‫ٌ‬ ‫ُ‬ ‫ُّ‬ ‫ا� َﻻ �ا َ َ� �ا �ﻻ ُﻫ َﻮ اﻟﺤَ �ﻲ اﻟ َﻘ �ﻴﻮ ُم ﻻ َت �� ُﺧﺬ ُه ِﺳﻨَﺔ وَﻻ ﻧَ ْﻮ ٌم � ﻣَﺎ ِﰲ‬ ‫اﻟﺴ� ﻤَﺎوَ ِات وَ ﻣَﺎ ِﰲ ال ��ْر ِض ﻣَﻦ َذا �ا�ِي ﻳ َْﺸ َﻔ ُﻊ ِﻋﻨ َْﺪ ُه �ا �ﻻ ِ �� ْذﻧِ ِﻪ َﻳﻌ َ ُْﲅ ﻣَﺎ ﺑَ ْﻴﻦَ‬ ‫��ﻳ ِْﺪ ِﳞ ْﻢ وَ ﻣَﺎ َﺧ ْﻠ َﻔ ُﻬ ْﻢ و ََﻻ ُ ِﳛ ُﻴﻄﻮنَ ﺑِ َ ْ‬ ‫ﴚ ٍء ِﻣّﻦْ ِﻋ ْﻠ ِﻤ ِﻪ �ا �ﻻ ﺑِﻤَﺎ َﺷﺎء وَ ِﺳ َﻊ ُﻛْﺮ ِﺳ �ﻴ ُﻪ‬ ‫اﻟﺴ� ﻤَﺎوَ ِات وَ ال َٔ�ْر َض و ََﻻ ﻳ َُﺆو ُد ُه ِﺣ ْﻔ ُﻈ ُﻬﻤَﺎ وَ ُﻫ َﻮ ْاﻟﻌ �‬ ‫َﲇ ْاﻟﻌ َِﻈﲓ﴿‪﴾٢٥٥‬‬ ‫ِ‬ ‫)ﺳﻮرة اﻟﺒﻘﺮة(‬

‫‪.4‬‬

‫ބަރާބަރަށ ް އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ އި ތުރުނ ް ގި ނަގި ނައި ނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ސ ް‬ ‫ސކަނ ް އަބ ަދ ު އި ޙ ް ާ‬ ‫ހިތ ް ނުތަނަވ ަ ް‬

‫ޤުރ ުއާނ ް ިކޔ ެވ ުމ ާއި ‪ ،‬ހ ެނދުނ ާއި ހ ަ ީވރ ުގ ެ‬

‫މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ޖ ެހެނ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪.5‬‬

‫މި ކަންކ ަމުގ ައި ިހފ ައި ގެނ ް ހުރ ެ ދެނ ް‬ ‫މި ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ އި ތުރަށ ް ވަރަށ ް ބޮޑ ަށ ް‬

‫އ ޮ ީތ ރ ުޤ ުޔ ާކުރުމ ެވ ެ‪ .‬ޤުރ ުއާނ ުގ ެ އާޔ ަތްތ ަކ ާއި‬

‫ބ ޮލުގ ައި ރި އްސުމ ާއި ރޭގ ަނޑ ު ިބރ ުވ ެރި ހުވ ަފެނ ް‬

‫ދ ުޢާތ ަކ ުގ ެ އ ަ ީލގ ައި ފަރ ުވ ާހ ޯދުމ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް‬

‫ފެނ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ައ ިްސވުނ ް ފަދ ަ ކަންތ ައ ް ކ ުރި މ ަތި ވުނ ް‪:‬‬

‫ޝފ ާ ލި ބ ޭ‬ ‫މި ބ ަލި ތަކ ަށ ް ﷲ އި ރާދ ަކުރ ެއ ްވި އ ްޔ ާ ި‬

‫މި ީއ ޖި ނ ްނީ ގ ެ ކަމ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވި ނަމ ަވެސް‪ ،‬އ ަދި‬

‫ރ ުޤ ުޔ ާއ ެއ ް ބުނެދޭނަމ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސޙުރ ެއ ް ޖ ެހުނުކ ަމުގ ައި‬ ‫ކޮންމ ެ ވ ައްތަރ ެއ ްގ ެ ި‬ ‫ސ ދި މ ާވ ެދާނ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ނި ީދގ ައި‬ ‫ީވނަމ ަވ ެ ް‬

‫ތި ރީ ގ ައި ވ ާ އާޔ ަތްތ ައ ް ފެނަށ ް އ ަދި‬

‫ސ ހ ޭލ ެވ ުމ ާއި ނ ުނި ދ ޭ‬ ‫ސއ ްސަ އި ގެނ ް ގ ޮ ް‬ ‫ސއ ްސަ ި‬ ‫ި‬

‫ސ ިކޔ ަވ ާށ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ އި ތުރުނ ް‬ ‫ޒ ައި ތ ޫނި ތެލ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ސޙުރ ާއި ޖި ނ ްނި ބަލީގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ސ ި‬ ‫ބ ައްޔަކީވ ެ ް‬

‫ސ ިކޔ ަވ ާށ ެވ ެ‪ .‬މި މ ާމ ުއި‬ ‫ކ ަޅ ުދި ރި މ ާމުޔ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ދި މ ާވ ެދާނެކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ތ ައ ްޔާރ ުކުރާނ ެ ގޮތ ަ ީކ މ ާމ ުއި ގ ެ ތެރެއ ަށ ް‬ ‫އެކަށީގެނ ްވ ާ މި ންވަރަށ ް )ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް މ ާމުޔ ަށ ް‬

‫ހ ަނދާނުގ ައި ބަހ ައްޓަނ ް ީވ ކަމަކީ‪،‬‬

‫މ ުގުރާފ ައި ހުންނަ ކ ަޅ ުދި ރި އ ެޅ ުމުނ ް ކ ަޅ ުކުލ ަ‬

‫މި އި ނ ް ކޮންމެކަމ ެއ ް ދި މ ާވ ާ ހަމ ަ ކޮންމ ެ ފަހަރަކ ު‬

‫ހިފާވަރަށ ް( ކ ަޅ ުދި ރި އ ެއ ްކުރ ާނީ އ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬

‫ސޙުރ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫އެވ ަނީ ޖި ނ ްނި ނުވަތ ަ ި‬

‫ކޮންމ ެ ދުވަހ ަކ ު ފެނަށ ް ިކޔަވ ައި ގެނ ް އ ެފެނ ް ގަޔ ަށ ް‬

‫ނޫންކަމ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ވަރަށ ް ޢ ާއ ްމުކ ޮށ ް ޖި ސްމ ާނީ‬

‫އ ެޅުމ ަށްފ ަހ ު ފެނ ް ހިކ ުމުނ ް ގ ައި ގ ާ ތެޔ ޮ ކ ާއ ްތ ާށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ‬ ‫އ ަދި ނަފްސާނީ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ްވ ެ ް‬

‫ސގ ަނޑ ުގ ައ ާއި ‪،‬‬ ‫ްޞކ ޮށ ް ފ ައި ގ ެ ފަލ ަ މ ަ ް‬ ‫ޚ ާއ ަ‬

‫ދި މ ާވ ާ އ ަދި ފަރ ުވ ާ ކ ޮށ ްގެނ ް ރަނގ ަޅ ުކުރެވ ޭ‬

‫މ ެއ ާއި ‪ ،‬މޫނ ާއި ދެއ ަތ ްތި ލ ައި ގ ައ ެވ ެ‪ .‬ރަނގ ަ ީޅ‬

‫ކަންކަމ ެވ ެ‪ .‬ޖި ނ ްނި ބަލީގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ނުވަތ ަ‬

‫ސ ތޮޔ ޮލުމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ރޭގ ަނޑ ު‬ ‫މ ުޅި ގ ައި ގ ަވ ެ ް‬

‫ސޙުރ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް މި ފަދ ަ ކަމ ެއ ް ދި މ ާވާނަމ ަ‪،‬‬ ‫ި‬

‫ސބ ަނޑ ާ މ ާމ ުއި‬ ‫ނި ދަނ ްވ ުމުންނ ާއި ހ ެނދުނ ު ހ ު ް‬

‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬ ‫َﻻ ﻳ َ ُِّﳫ ُﻒ � ُ‬ ‫ا� ﻧَ ْﻔﺴً ﺎ �ا �ﻻ ُوﺳْ َﻌﻬَﺎ ۚ ﻟَﻬَﺎ ﻣَﺎ َﻛﺴَ ﺒ َْﺖ وَ ﻋ ََﻠﳱْ َﺎ ﻣَﺎ ْاﻛ َﺘﺴَ ﺒ َْﺖ ۗ َرﺑ�ﻨَﺎ َﻻ‬ ‫ُﺗ َﺆ ِاﺧ ْﺬ َ� �ان ﻧ � ِﺴﻴﻨَﺎ ��وْ �� ْﺧ َﻂ �� َ� ۚ َرﺑ�ﻨَﺎ و ََﻻ َ ْﲢﻤ ِْﻞ ﻋ ََﻠ ْﻴﻨَﺎ �ا ْ ًﴏا َ َ� َ َﲪ ْﻠ َﺘ ُﻪ ﻋ ََﲆ‬ ‫� ِا��ﻦَ ِﻣﻦ َﻗ ْﺒ ِﻠﻨَﺎ ۚ َرﺑ�ﻨَﺎ و ََﻻ ُ َﲢ ِﻤ ّْﻠﻨَﺎ ﻣَﺎ َﻻ َﻃﺎ َﻗ َﺔ ﻟَﻨَﺎ ﺑِ ِﻪ ۖ وَ اﻋْ ُﻒ َﻋﻨ�ﺎ وَ ْاﻏ ِﻔﺮْ ﻟَﻨَﺎ‬

‫ﻧﴫ َ� ﻋ ََﲆ ْاﻟ َﻘ ْﻮ ِم ْاﻟ َﲀ ِﻓﺮ�ﻦَ ﴿‪) ﴾٢٨٦‬ﺳﻮرة اﻟﺒﻘﺮة(‬ ‫و َْار َ ْﲪﻨَﺎ ۚ َٔ� َﻧﺖ ﻣَﻮْ َﻻ َ� َﻓﺎ ُ ْ‬ ‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬

‫اﻟﺸﻴ َِﺎﻃ ُﲔ ﻋ َ ٰ‬ ‫وَاﺗ� َﺒ ُﻌﻮا ﻣَﺎ ﺗَ ْﺘ ُﻠﻮ �‬ ‫ُ� ﺳُ َﻠ ْﻴ َﻤﺎنَ ۖ وَ ﻣَﺎ َﻛ َﻔ َﺮ ﺳُ َﻠ ْﻴ َﻤﺎنُ وَ ﻟَ ٰـ ِﻜﻦ�‬ ‫َﲆ ﻣ ْ ِ‬ ‫�‬ ‫اﻟﺴﺤْ َﺮ وَ ﻣَﺎ �� ِ�ﺰ َل ﻋ ََﲆ ْاﻟﻤ ََﻠ َﻜﻴ ِْﻦ ﺑِﺒَﺎﺑِ َﻞ‬ ‫اﻟﺸﻴ َِﺎﻃ َﲔ َﻛ َﻔ ُﺮوا ُﻳ َﻌ ِّﻠ ُﻤﻮنَ اﻟﻨ َ‬ ‫�ﺎس ِّ‬

‫وت وَ ﻣ َُﺎر َ‬ ‫َﻫ ُﺎر َ‬ ‫وت ۚ وَ ﻣَﺎ ُﻳ َﻌ ِّﻠﻤ َِﺎن ِﻣﻦْ ��ﺣَ ٍﺪ ﺣَ � ٰﱴ ﻳ َُﻘ َﻮﻻ �اﻧ�ﻤَﺎ َ ْﳓﻦُ ِﻓ ْﺘﻨ ٌَﺔ َﻓ َﻼ‬ ‫ﺗَ ْﻜ ُﻔﺮْ ۖ َﻓ َﻴ َﺘﻌ �َﻠ ُﻤﻮنَ ِﻣﳯْ ُ ﻤَﺎ ﻣَﺎ ُﻳ َﻔ ِّﺮ ُﻗﻮنَ ﺑِ ِﻪ ﺑَ ْﻴﻦَ ْاﻟﻤَْﺮ ِء وَ َزْو ِﺟ ِﻪ ۚ وَ ﻣَﺎ ُﱒ ﺑِ َﻀ ِّﺎر�ﻦَ ﺑِ ِﻪ‬ ‫ا� ۚ وَ َﻳ َﺘﻌ �َﻠ ُﻤﻮنَ ﻣَﺎ ﻳ ُ �‬ ‫َﴬ ُ ْﱒ و ََﻻ ﻳَﻨ َﻔ ُﻌ ُﻬ ْﻢ ۚ وَ ﻟَ َﻘ ْﺪ َﻋ ِﻠ ُﻤﻮا ﻟَﻤ َِﻦ‬ ‫ِﻣﻦْ ��ﺣَ ٍﺪ �ا �ﻻ ِ �� ْذ ِن � ِ‬ ‫ْاﺷﺘ َﺮ ُاه ﻣَﺎ َ ُ� ِﰲ ْال� ٓ ِﺧ َﺮ ِة ِﻣﻦْ َﺧ َﻼ ٍق ۚ وَ ﻟَ ِﺒ ْﺌ َﺲ ﻣَﺎ َ َ‬ ‫ﴍ ْوا ﺑِ ِﻪ ��ﻧ ُﻔﺴَ ُﻬ ْﻢ ۚ ﻟَﻮْ َﰷ ُﻧﻮا‬ ‫َﻳﻌ َْﻠ ُﻤﻮنَ ﴿‪) ﴾١٠٢‬ﺳﻮرة اﻟﺒﻘﺮة(‬ ‫‪7‬ފަހަރ ު‬

‫ُﻮﳻ َٔ�نْ َٔ� ْﻟ ِﻖ َﻋﺼَ َﺎك ۖ َﻓ ِٕﺎ َذا ِ َ‬ ‫ﱔ ﺗَ ْﻠ َﻘ ُﻒ ﻣَﺎ َي ْٔ� ِﻓ ُﻜﻮنَ ﴿‪﴾١١٧‬‬ ‫َو َٔ� ْوﺣَ ْﻴﻨَﺎ ِٕا َ ٰﱃ ﻣ َ ٰ‬ ‫َﻓﻮَ َﻗ َﻊ ْاﻟﺤَ �ﻖ وَ ﺑ ََﻄ َﻞ ﻣَﺎ َﰷ ُﻧﻮا َﻳ ْﻌﻤ َُﻠﻮنَ ﴿‪َ ﴾١١٨‬ﻓ ُﻐ ِﻠ ُﺒﻮا ُﻫﻨ ِ َ‬ ‫َﺎ� وَ اﻧ َﻘ َﻠ ُﺒﻮا‬

‫ސޙުރ ުގ ެ‬ ‫ސ ި‬ ‫ިބރ ުވ ެރި ހުވ ަފެނ ް ފެނ ުމ ާއި އ ެހެނ ްވ ެ ް‬

‫ސ ވަރ ު ބ ޯލ ާށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ބ ޯފެނަށ ް‬ ‫‪ 3‬ސަ މ ް ާ‬

‫ޢ ަލ ާމ ާތްތ ައ ް ފެންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޑ ޮކްޓަރުންނަށ ް‬

‫ިކޔ ަވާފ ައި ބަހ ައްޓ ައި ގެނ ް ފެނ ްބ ޯ ކޮންމ ެ ފަހަރަކ ު‬

‫ﺻَ ﺎ ِﻏ ِﺮ�ﻦَ ﴿‪ ﴾١١٩‬وَ ُٔ� ْﻟ ِﻘ َﻲ اﻟﺴ� ﺤَ َﺮ ُة ﺳَ ِﺎﺟ ِﺪ�ﻦَ ﴿‪َ ﴾١٢٠‬ﻗ ُﺎﻟﻮا � ٓ َﻣﻨ�ﺎ ﺑِ َﺮ ِّب‬ ‫ُﻮﳻ وَ َﻫ ُﺎرونَ ﴿‪) ﴾١٢٢‬ﺳﻮرة ال ٔ�ﻋﺮاف(‬ ‫ْاﻟﻌَﺎﻟَ ِﻤ َﲔ ﴿‪َ ﴾١٢١‬ر ِّب ﻣ َ ٰ‬

‫ބަލީގ ެ އ ަޞް ލ ު މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ނ ެތްކަމ ަށ ް ފެނ ުމ ާއި‬

‫އ ެފެނުނ ް ފެނ ްބ ޯށ ެވ ެ‪ .‬ﷲ އި ރާދ ަކުރ ެއ ްވި އ ްޔ ާ‬

‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬

‫ސ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ނ ުފެނ ުމ ާއި‬ ‫ޓެސްޓުތ ަކުނ ްވ ެ ް‬

‫ރަނގ ަޅ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި މ ަގުނ ް މ ަދ ުވ ެގެނ ް ‪ 7‬ދުވ ަހ ު‬

‫ސ ވަރަކ ަށ ް ރަނގ ަޅ ު‬ ‫ޑ ޮކްޓ ަރީ ބ ޭހުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫ކަނ ް ކުރ ާށ ެވ ެ‪ .‬ރަނގ ަޅުނ ުވާނަމ ަ ‪ 1‬މ ަ ް‬

‫ނ ުވުނ ް ދި މ ާވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ނުވަތ ަ ‪2‬‬ ‫ވަންދެނ ް‪ ،‬ނ ުވި ނަމ ަ ‪ 40‬ދުވ ަ ް‬ ‫އ ެކ ު ހިތ ްނި ޔ ަތ ް ޚ ާލި ޞް ކ ޮށ ްގެނ ް ކ ޮށ ްފި ނަމ ަ‬

‫ا� ﺳَ ُﻴﺒ ِْﻄ ُ ُ� ۖ ِٕان� � َ‬ ‫اﻟﺴﺤْ ﺮُ ۖ ِٕان� � َ‬ ‫ا� َﻻ ﻳُﺼْ ِﻠﺢُ َ َﲻ َﻞ ْاﻟ ُﻤ ْﻔ ِﺴ ِﺪ�ﻦَ ﴿‪ ﴾٨١‬وَ ُ ِﳛ �ﻖ‬ ‫ِّ‬ ‫�ُ‬ ‫ا� ْاﻟﺤَ �ﻖ ﺑِ َ ِﳫﻤَﺎﺗِ ِﻪ وَ ﻟَﻮْ َﻛ ِﺮهَ ْاﻟﻤُﺠْ ِﺮﻣُﻮنَ ﴿‪) ﴾٨٢‬ﺳﻮرة ﻳﻮ�ﺲ(‬

‫ޝފ ާ ދ ެއ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ރާދ ަކުރ ެއ ްވި އ ްޔ ާ ﷲ ި‬

‫‪ 7‬ފަހަރ ު‬

‫ސ ކުރ ާށ ެވ ެ‪ .‬ޔ ަ ީޤންކ ަމ ާއި‬ ‫ސ ވަންދެނ ްވ ެ ް‬ ‫މަ ް‬ ‫މ ައި ގ ަނޑ ުގ ޮތ ެއްގ ައި މި ހ ުރި ހ ާ‬ ‫ކަމ ަކުނ ް ސަ ލާމ ަތ ްވުމ ަށްޓަކ ައި އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ‬

‫َو َﻗ َﺎل ِﻓْﺮ َﻋﻮْ نُ ا ْﺋ ُﺘﻮﱐ ﺑِ ُ ّ‬ ‫ﲁ ﺳَ ِﺎﺣ ٍﺮ َﻋ ِﻠ ٍﲓ ﴿‪َ ﴾٧٩‬ﻓ َﻠﻤ�ﺎ ﺟَ ﺎ َء اﻟﺴ� ﺤَ َﺮ ُة َﻗ َﺎل‬ ‫ِ ِ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫ٔ‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫ْ‬ ‫ُﻮﳻ ﻣَﺎ ِﺟﺌﱲ ﺑِ ِﻪ‬ ‫ﻟَﻬُﻢ ﻣ َ ٰ‬ ‫�ﻮﳻ َٔ� ْﻟ ُﻘﻮا ﻣَﺎ َٔ� ُﻧﱲ ﻣ�ﻠﻘﻮنَ ﴿‪ ﴾٨٠‬ﻓﻠﻤ�ﺎ �ﻟﻘ ْﻮا ﻗﺎل ﻣ َ ٰ‬

‫‪37‬‬

‫‪27‬‬


‫ިޖ ްނ ީނގ ެ ސަ ަބ ުބ ްނ ޖެހ ޭ ިފ ިރހ ެ ުނ ްނގ ެ ަބ ިލ ަތ ާކ ިއ އޭގ ެ ފަ ުރވާ!‬ ‫އަޖްނާދ ު ޢަ ީލ‬ ‫ޝފ ާގ ެވ ެރި ﷲއ ަށ ް‬ ‫ބ ަލި ތ ަކ ާއި ި‬

‫ސ އާދ ަޔ ާއި ޚިލާފ ަށ ް މި ކަންކަނ ް‬ ‫އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬

‫ޙ ަމ ްދ ުކުރަމ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެކ ަލާނ ްގ ެ މ ާތ ް ނަބިއ ްޔ ާ‬

‫ސޙުރ ު‬ ‫ދި މ ާވ ެ‪ ،‬ޑ ަކްޓަރުންނަށ ް ވާނ ުވ ާ ނޭނގޭނަމ ަ ި‬

‫ޞއްލ ަﷲ ޢަލ ައި ިހ ވ ަސަ އްލަމައ ަށ ް‬ ‫މުޙ ައްމ ަދ ު ަ‬

‫ނުވަތ ަ ޖި ނ ްނީ ގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ދި މ ާވ ާ ކަމ ެއްކ ަމުގ ައި‬

‫ޞލ ަވ ާތ ާއި ސަ ލ ާމ ް ލ ެއ ްވުނ ް އ ެދި ދ ުޢ ާކުރަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬

‫ސޙުރ ުތ ޯ‬ ‫ސ ި‬ ‫ބ ެލ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނޫންނަމ ަ ފުރަ��ަމ ަވ ެ ް‬ ‫ޔ ަ ީޤނ ްކުރުމ ަށ ް ރ ުޤ ްޔ ާ ިކޔަވ ައި ގެނ ް ޔ ަ ީޤނ ް‬

‫ޖި ނ ްނީ ގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ޖެހ ޭ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ‬ ‫ބ ަލި ތ ަކ ުގ ެ އި ތުރުނ ް ފި ރި ހެނުންނަށ ް ދި މ ާވ ާ‬ ‫ސ ވ ަ ިކ ލ ުއި ފ ަސޭ ހ ަ ކ ުދި‬ ‫ބ ަލި ތަކަކީވ ެ ް‬

‫ކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪.1‬‬

‫އުނަގ ަނޑ ުށ ް އާދ ަޔ ާ ޚިލ ާފ ު ތޫނ ު ތަދ ެއ ް‬

‫ބ ަލި ތ ަކ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ަ ތ ަކުލީފ ު ހ ުރި‬

‫ވުނ ް‪ :‬މި ތ ަދ ު ޢ ާއ ްމުގ ޮތ ެއްގ ައި ވ ާނީ އުނަގ ަނޑ ުގ ެ‬

‫ސ‬ ‫ސކަނ ް ގެނ ުވ ާ ބ ަލި ތ ަކ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މ ާޔ ޫ ް‬

‫ސ‬ ‫ތި ރި އ ަށ ެވ ެ‪ .‬މި ތ ަދ ު ދި މ ަދި މައ ަށ ް ދ ުވާގޮތ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ޝއި ޠާނ ާގ ެ ރޭވުނ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫ސކަނ ް ފި އްލ ަވ ާ ަ‬ ‫މ ާޔ ޫ ް‬

‫ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގޮތ ަށ ް ރި ހުނ ް އ ުފ ެދުމ ަށ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ާ‬

‫ބ ަލި ކ ަށި ކުރ ެއ ްވި ﷲގ ެ ކުޅ ަދުންވަންތަކ ަމ ާއި‬

‫ސަ ބ ަބުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ބަރ ު އ ެއްޗ ެއ ް އ ުފ ުލުނ ް‪،‬‬

‫ހުސްޠ ާ ިހރުވަންތަކަނ ް މ ާ ފ ުރި ހަމ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަނި ޔ ާއ ެއ ްވުނ ް ނުވަތ ަ ނާރ ެއ ް ފި ތުނ ް ފަދ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ޖި ސްމ ާނީ މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ޖި ނ ްނީ ނ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ދ ަރި ނ ް ނ ުލި ބ ެނީ‬ ‫ހަމ ައެކ ަނި އަނ ްހެނާއ ަށ ް ދި މ ާވ ާ ބ ަލި ތ ަކ ުގ ެ‬

‫މި ކަނ ްވުމ ަ ީކ އެކަށީގެނ ްވާކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ނ ޫނީ މި ކަނ ް‬

‫ސަ ބަބ ަކުންނޫނ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ބ ަލި ފި ރި ހެނުންނަށ ް‬

‫ވ ަނީ ޖި ނ ްނި އ ެއ ް ބީހ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޖި ނ ްނި އ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް މި ފަދ ަ‬ ‫ވެ ް‬ ‫ކަމ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬އެކ ަމ ުގ ެ ސަ ބ ަބ ެއ ް‬

‫‪.2‬‬

‫ޑ ޮކްޓަރުންނަށ ް ދެނ ެއ ެއ ް ނުގަނެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޖި ނ ްނި ބީހ ުމުނ ް ނުވަތ ަ ދެމ ަފި ރި ނ ް ދުރ ުކުރ ުވުމ ަށ ް‬

‫ޓެސްޓްތ ައ ް ހަދ ައި ގެނ ް ބ ަލ ާއި ރ ު ދ ަރި ނ ް ލި ބުނ ް‬

‫ސޙުރުންނ ާއި ‪ ،‬އ ަނ ިބމީހ ާ އ ާއި‬ ‫ހ ަދާފ ައި ހުންނަ ި‬

‫ސ ސަ ބ ަބ ެއ ް ފެންނާކ ަށ ް‬ ‫މަނާކ ޮށ ްފާނ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫އ ެކ ު އޮންނަ ގ ުޅުނ ް ދުރ ުކުރުމ ަށ ް ހ ަދާފ ައި ހުންނަ‬

‫ސ އެމީހާއ ަށ ް ދ ަރި އ ަކ ު‬ ‫ނ ުހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ސޙުރ ުގ ެ ސަ ބ ަބުންނ ާއި ‪ ،‬އ ަދި ދ ަރި ނ ް ލި ބުނަ‬ ‫ި‬

‫ނ ުލި ބ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ މި އ ަދ ުގ ެ މ ުޖުތަމ ަޢުގ ައި‬

‫ސޙުރ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ނ ުދި ނުމ ަށ ް ހ ަދާފ ައި ހުންނަ ި‬

‫ޝކ ުވ ާއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ގި ނަވެފ ައި ވ ާ ަ‬

‫މި ކަނ ް ދި މ ާވުމ ަ ީކ އެކަށީގެނ ްވާކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ފި ރި ހެނުންނަށ ް ޖި ނ ްނީ ގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬

‫‪26‬‬

‫ސޙުރ ެއ ް ޖ ެހ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫މީގ ެ އި ތުރުނ ް ި‬

‫‪.3‬‬

‫ސނ ް‪:‬‬ ‫ފި ރި ހެންމީހ ާގ ެ ބ ަނޑުކ ޮޅުގ ައި ރި އ ް ު‬

‫ކުޑަކ ަމ ުދ ާ ނި ޒ ާމުނ ް ލޭއ ައުނ ް‪ :‬ކުޑަކ ަމ ުދ ާ‬

‫ދި މ ާވ ާ އ ުނދ ަގޫތަކ ަށ ާއި އެކަންކ ަމ ުގ ެ ފަރ ުވާއ ަށ ް‬

‫ނި ޒ ާމުނ ް ލޭއ ައުމ ަށ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ާ ބ ައ ެއ ް‬

‫ސކ ޮށ ްލާނަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބަލ ައި ލ ާ ތ ަޖ ުރި ބ ާއ ާއި ޢި ލ ްމ ު ޙިއ ް ާ‬

‫ސަ ބ ަބުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ޢ ާއ ްމުގ ޮތ ެއްގ ައި ކުޑަކ ަމ ުދ ާ‬

‫ސޙުރ ުގ ެ‬ ‫ހ ަނދާނ ްކުރަނ ް ީވ ކަމ ަ ީކ މި ކަންކަމ ަ ީކ ި‬

‫ްޝނ ްއ ުފ ެދުނ ް‪،‬‬ ‫ނި ޒ ާމުގ ައި ިހލ ައ ުފ ެދުނ ް‪ ،‬އި ނ ްފ ެކ ަ‬

‫ސ ދި މ ާވ ާ ކަންކަންކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް ނޫނަ ް‬

‫ނުވަތ ަ ލި ބ ޭ އ ަނި ޔ ާ ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬

‫އ ެހެންކ ަމުނ ް މި ފަދ ަ ޢ ަލ ާމ ާތ ެއ ް ހަމ ަ ފެންނައި ރަށ ް‬

‫ބ ައ ެއްފަހަރަށ ް ކުޑަކ ަމ ުދ ާ އި ރ ުއ ާއި އ ަދި‬

‫ސޙުރުކ ަމުގ ައި ބަލ ައި ގެންނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެ ީއ ި‬

‫ސ‬ ‫ސ ބ ައ ެއ ް ގ ަޑި ގ ަ ީޑ ގ ައި ލ ޭ އ ައުމަކީވ ެ ް‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬


‫‪www.mvislamqa.com‬‬

‫މު ަދލު ަޒ ާކ ަތ ީކ ކ ޮ ާބތޯ؟‬ ‫މު ަދލު ަޒ ާކތް ަދއ ް ަކ ްނ ޖެހ ޭ ީނ ިކހާ ނިޞާ ެބއ ް ހ ު ެރގ ެ ްނ ޯތ ؟‬

‫‪www.raajjeislam.com/qa‬‬

‫ެޓޓޫ ޖެހ ު ަމ ީކ ކ ޮ ްނ ަކ ަހ ަލ ަކމެއް؟‬

‫ޖ ަވ ާބ ު‪:‬‬ ‫ޒ ަކ ާތ ުގ ެ ދެވ ައްތަރ ެއ ް ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ‬ ‫ފި ޠުރ ު ޒ ަކ ާތ ާއި މުދ ަލ ު ޒ ަކ ާތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފި ޠުރ ު ޒ ަކާތ ަ ީކ ފި ޠުރ ު ޢީދ ުގ ެ‬ ‫މުނ ާސަ ބ ަތުގ ައި ‪ ،‬ޢީދ ުވި ލޭރ ެއ ާއި ޢީދ ުދުވ ަހ ު ކާވަރަށ ް‬ ‫ވުރ ެ އި ތުރަށ ް ކާތ ަކ ެރި ހުރ ެއްޖެމީހ ާ ނެރުމ ަށ ް‬ ‫ލ ާޒި މ ް ވ ެގެނ ްވ ާ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރ ްޠުތ ައ ް‬ ‫މުދ ަލ ު ޒ ަކާތ ަ ީކ އަންނަނި ވި ަ‬ ‫ހަމ ަވ ުމުނ ް ނެރެނ ް ޖެހ ޭ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ޒ ަކ ާތ ް ނެރޭފަރާތ ަ ީކ މުދ ަލ ުގ ެ މި ލ ްކ ުވ ެރި ޔ ާ‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬އި ތުރ ުވާފަދ ަ މުދަލަކ ަށ ްވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬ނި ޞާ ބ ު ހަމ ަވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .4‬އ ޭގ ެ އ ަހ ުލ ުވ ެރި ޔ ާގ ެ ބޭނުންތ ައ ް ފ ުދި‬ ‫އި ތުރ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .5‬ދަރަނި ނ ް ސަ ލާމ ަތ ްވެފ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫ސ ވި ޔ ަފ ާރީ ގ ެ‬ ‫‪ .6‬ރަނ ާއި އ ަދި އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ބޭނުނ ް ކުރެވ ޭ މުދ ަލ ެއްނަމ ަ‪ ،‬ހިޖ ްރީ‬ ‫ސ ދ ަނޑ ުގ ޮވާނ ް‬ ‫އަހަރ ެއ ް ހަމ ަވެފ ައި ވުނ ް‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ފަދަތ ަކ ެ ީތގ ައި އަހަރުހަމ ަވުނ ް ލ ާޒި މ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އޭގ ައި އޮންނަނީ ގ ޮވާނ ް ކ ަނޑ ާ ދުވ ަހުނ ް ޒ ަކ ާތ ް‬ ‫ސރަތ ުލ ް އަނ ްޢ ާމ ްގ ެ ‪141‬ވަނަ‬ ‫ނެރުމ ެވ ެ‪ޫ .‬‬ ‫ﱠ‬ ‫އާޔ ަތުގ ައި މ ާތ ް ﷲ ވ ަ ީޙ ކުރައްވ ައ ެވ ެ‪)َ .‬وآُﺗـْﻮا َﺣﻘ ُﻪ‬ ‫َﻳـْﻮَم َﺣ َﺼﺎد ِ‬ ‫ِه( މާނައަކީ‪” :‬ގ ޮވާނ ް ކ ަނޑ ާ ދުވަހ ަކުނ ް‬ ‫އ ެއި ނ ް ޒ ަކ ާތ ް ނެރޭށ ެވ ެ“‪.‬‬ ‫‪.7‬ތި މ ާގ ެ އ ަމި އްލ ަ ބޭނުންތަކ ަށ ް ވުރ ެ އި ތުރަށ ް‬ ‫ހުރުނ ް‪.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް ފި ޠުރ ު ޒ ަކ ާތ ް ދި ނުމ ަކުނ ް‬ ‫މުދ ަލ ު ޒ ަކ ާތ ް ދ ެވ ުނީ ކަމަކ ަށ ް ނ ުބ ެލެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މުދ ަލ ު ޒ ަކާތ ަ ީކ ހަމ ައެކ ަނި ވި ޔ ަފ ާރި ވ ެރި ނ ްގ ެ‬ ‫ސ ފޮރ ުވާފ ައި‬ ‫އ ަތުނ ް ނެގ ޭ އ ެއްޗ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬ފ ައި ާ‬ ‫ހ ުއ ްޓ ާ އަހަރ ުވ ެ‪ ،‬ނި ޞާ ބ ު ހަމ ަވ ެއްޖެނަމ ަ ވި ޔ ަފ ާރި‬ ‫ޝރ ްޠުތ ައ ް‬ ‫ސ މ ަ ީތގ ައި ވ ާ ަ‬ ‫ސ ނ ުކ ުރި ޔ ަ ް‬ ‫ކ ުރި ޔ ަ ް‬ ‫ހަމ ަވާނަމ ަ ނެރެންޖެހ ޭ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬واﷲ أﻋﻠﻢ‪.‬‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪:‬‬ ‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟު ޢ ަބ ްދ ުއްލަތީފ ް‬ ‫އ ައ ަ‬

‫ކުއްޖާ ައށް ‪ 7‬ދުވަސް ވާދު ަވހ ު ކުކުޅު ހާ ަކ ިތ ެލވ ޭ ެނތަ؟‬ ‫ސުވ ާލ ު‪:‬‬ ‫ކ ުއ ްޖ ާ އ ަށ ް ‪ 7‬ދުވަސްވ ާދުވ ަހ ު ކ ުކ ުޅ ު‬ ‫ސކަނ ް‬ ‫ހ ާ ކ ަތި ލެވޭނެތ ަ؟ ބަކ ަރި ކ ަތި ލ ުމ ުގ ެ ތަނަވ ަ ް‬ ‫ސކަނ ް ލި ބުނ ު‬ ‫ލި ިބފ ައި ނ ުވާމީހުންނަށ ް ތަނަވ ަ ް‬ ‫ދުވަހ ަކުނ ް ބަކ ަރި ކ ަތި ލާނ ް ވ ާޖި ބ ު ވާނެތ ަ؟‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު‪:‬‬ ‫اﳊﻤﺪ ﷲ‪ ،‬واﻟﺼﻼة واﻟﺴﻼم ﻋﻠﻰ ﻧﺒﻴﻨﺎ ﳏﻤﺪ وﻋﻠﻰ‬ ‫آﻟﻪ وﺻﺤﺒﻪ وﺳﻠﻢ وﺑﻌﺪ‪:‬‬

‫ސކަނ ް‬ ‫ޢަޤީޤ ާގ ެ ގ ޮތުގ ައި ބަކ ަރި ކ ަތި ލ ުމ ުގ ެ ތަނަވ ަ ް‬ ‫ސންނަތ ް‬ ‫ސ ކ ުކ ުޅ ެއ ް ކ ަތި ލ ުމުނ ް އ ެ ު‬ ‫ނ ެތ ް ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސކަނ ް‬ ‫އަދ ައ ެއ ް ނ ުކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވީމ ާ‪ ،‬ތަނަވ ަ ް‬ ‫ލި ބުނ ު ދުވަހ ަކުނ ް ބަކ ަރި އ ެއ ް ކ ަތި ލ ާށ ެވ ެ‪ .‬واﷲ أﻋﻠﻢ‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪:‬‬ ‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟު ޢ ަބ ްދ ުއްލަތީފ ް‬ ‫އ ައ ަ‬

‫ޖ ަވ ާބ ު‪:‬‬ ‫ޓ ެޓޫޖ ެހުމ ަ ީކ އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ޙަރ ާމ ް ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޓ ެޓ ޫ ޖ ަހާމީހ ާއ ާއި އެމީހ ެއ ްގ ެ ގ ައި ގ ާ ޓ ަޓޫޖެހ ޭ‬ ‫މީހާއ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ލ ަޢުނަތްލ ައ ްވާކަމ ަށ ް މ ާތ ް ރަސޫލ ާ‬ ‫ޞއްޙ ަ ޙަދީޘ ްފ ުޅުނ ް‬ ‫ﺻﻠﻰ اﷲ ﻋﻠﻴﻪ وﺳﻠﻢ ގ ެ ަ‬ ‫ސބިތ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާ‬ ‫َر ُﺳ ُ‬ ‫ﻮل اﷲِ ﺻﻠﱠﻰ اﷲ ﻋﻠﻴﻪ وﺳﻠﻢ ޙަދީޘ ްކުރައްވ ަނީ ‪ ) :‬ﻟ ََﻌ َﻦ‬ ‫اﷲُ َاﻟﻮ ِ َ‬ ‫اﴰﺎﺗَِﻮاﳌُ ْﺴَﺘـْﻮِ َ‬ ‫ﴰ ِ‬ ‫ﺎت ( ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ މާނައީ‪” :‬ޓ ެޓޫޖ ަހ ާ‬ ‫މީހ ާއ ާއި )އެމީހ ެއ ްގ ެ ގ ައި ގ ާ( ޓ ަޓޫޖެހ ޭ މީހާއ ަށ ް މ ާތ ް‬ ‫ﷲ ލ ަޢުނަތްލ ައްވ ައ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫މ ާތ ް ﷲ ީމހަކ ަށ ް ލ ަޢުނަތ ް ލ ެއ ްވުމ ަ ީކ އ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫އެކ ަނލ ާގ ެ ރަޙްމ ަތުނ ް ބޭރ ުކުރ ެއ ްވުމ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ްﷲގ ެ‬ ‫ރަޙްމ ަތ ާއި އ ޯގ ާތ ެރި ކަނ ް ނ ުވާމީހ ެއ ްގ ެ ޙ ާލާމ ެދ ު‬ ‫ފި ކުރުކ ޮށ ްލުނ ް ހ ުއްޓ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސތ ަކުންގ ައި ގ ާ ޓ ެޓ ޫ ޖ ަހ ާ‬ ‫ވީމ ާ‪ީ ،‬މ ް‬ ‫ީމހ ަކުނަމ ަ ވ ަގ ުތުނ ް މި ކަނ ް ހ ުއ ްޓ ާލ ާ‪ ،‬އ ަދި‬ ‫ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ައި ޓ ެޓ ޫ ޖ ަހާފ ައި ވ ާ މީހ ެއްނަމ ަ‬ ‫އ ެ ޓ ެޓ ޫ ފި ލ ުވާލ ައި މ ާތ ްﷲ އ ަށ ް ތ ައ ުބ ާވުމ ަށ ް‬ ‫ަޞޙ ަތ ްތ ެރި ވަމ ެވ ެ‪ .‬واﷲ أﻋﻠﻢ‬ ‫ނ ޭ‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ދ ެއްވީ‪:‬‬ ‫ްޝއި ޚ ް މުޙ ައްމ ަދ ު ޢި ޔ ާޟު ޢ ަބ ްދ ުއްލަތީފ ް‬ ‫އ ައ ަ‬ ‫‪25‬‬


������������������������������������ ������������������������������������ ��������������� ���������������������������������������� ������������������������������������ ��������������� ������������������������������������ ��������������� ���������������������������������������� ��������������� ���������������������������������������� ��������������������������������������� ����������������������������������������

������������� �������������� ������������� �������������� ������� ������� ������� �������

��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ������������������������������������� ��������������������������������������� ������������������������������������� ������������������������������������� ����������������������������������� ������������������������������������� ����������������������������������� ����������������������������������� ������������������������������������� ����������������������������������� ������������������������������������� ������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� ��������������������������������������� �������������������������������������������� �������������������������������������������� ��������������������������������������� �������������������������������������������� ��������������� ��������������� �������������������������������������������� ��������������� ���������������

24


‫ަޖ ަމ ަލކީ‪...‬‬

‫ޙ ާ ިތމ ް ޔ ޫސު ފ ް‬

‫• ޖަމަލ ު ހައްދަވާފަ ިއވާގޮތ ާ ިއމެދ ު ވިސް ނާ ިފކުރުކުރުމަށް ޤުރުއާނުގަ ިއ‬

‫ރށް‬ ‫ނ ކާނާ ިއން އެއަށް ބޭނުންވ ާ ިމންވަ ަ‬ ‫ރއްކާކޮށްފަ ިއ ހުން ަ‬ ‫• ގޮންގަނޑުގަ ިއ ަ‬

‫އަންގަވާފަ ިއވެއެވ ެ‪.‬‬

‫ފެނާ ިއ ކާނާ އެދުވަސް ަތކުގަ ިއ އެއަށް ިލއ ް ަބ ިއދޭނެއެވ ެ‪.‬‬

‫• ބަނޑުގ ެ ަބއްޔެއ ް ޖ ެ ިހފަ ިއވ ާ ަބ ަޔކަށް ބޭހެއްގެގޮތުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކރާ ިއ އޭގ ެ‬

‫ރކަށް ދުވަސް‬ ‫• ހޫނު މ ޫސު މުގ ެ އެންމ ެ ހޫނު ދުވަސް ަތކުގަ ިއ ވ ެސް ‪ 10‬ވަ ަ‬

‫ކުޑަކަމުދ ާ ަތކ ެ ިތ ބ ު ިއމަށް ރަސޫ ލ ާ )ޞަ އްލަﷲ ޢަ ަލ ިއ ިހ ވަސަ އ ް ަލމ ް( ިއރުޝާ ދ ު‬

‫އެއްވ ެސް ގ ޮ ަތކަށް ފެން ނުބޮ ިއ އުޅުމުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަން ޖަމ ަ ަލށް ދެއްވާފަ ިއވެއެވ ެ‪.‬‬

‫ދެއްވާފަ ިއވެއެވ ެ‪ .‬އ ެ ީމހުން އެފަދަ ިއން ޢަމަލުކުރުމުން އ ެ ަބ ީލން މ ު ީޅން ފަސޭ ހަ ިވއެވ ެ‪.‬‬

‫ނމ ަ ‪ 4‬މ ަސް ވަންދެން ވ ެސް އެއްގ ޮ ަތކަށް‬ ‫ރ ީބޢ ު މ ޫސު މުގަ ިއ ަ‬ ‫• ިފ ިނ މ ޫސު މ ާ ިއ ަ‬

‫ނވާރެއ ް ހިނގ ާ ިއރު‬ ‫ނފަސް ސަ ހަރާ ަތކުގަ ިއ ޖަމަލ ު ފަދަ ަބރު ޖަ ަ‬ ‫• ހަ ަ‬

‫ފެން ނުބޮ ިއ ޖަމ ަ ަލށް އުޅ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪.‬‬

‫ނ ީނ އޭގ ެ މޮއްގަނޑުގަ ިއ ފެޓ ް‪ ،‬ދެމ ޭ ފަ ިއބަރ އަ ިދ ބ ޯ ހަންގަނޑެއ ް‬ ‫ނުގަނބ ާ ހުން ަ‬

‫• ޖަމަލ ު ކ ާ ަތކ ެ ިތ މ ަ ިއދާއަށް ފޮނުވާލުމަށްފަހ ު އަނބުރާ އަނގަ ަޔށް ގެނ ެސް‬

‫ހުންނާ ީތއެވ ެ‪.‬‬

‫ނކަން އެއަށް ިލ ިބގެންވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫އަނެއްކާވ ެސް ހަފ ާ ކެއުމުގ ެ ކުޅަދ ާ ަ‬

‫• ރޭގަނޑަކަސް ދުވ ާ ަލކަސް ޖަމ ަ ަލށް ަތން ަތން ީރ ިތކޮށް ފެނުމުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަން‬

‫• ޢާއްމުގޮތެއްގަ ިއ ޖަމަލ ު ކަ ިއ އުޅ ެ ީނ ކ ު ިދ ފަ ިނފަކ ުސަ އ ާ ިއ ސޫ ފ ާ ސޫ ތްޕާއި‪،‬‬

‫ިލ ިބގެންވެއެވ ެ‪.‬‬

‫ނއ ާ ިއ އޮއްޓަރާ ިއ މޭވާއެވ ެ‪.‬‬ ‫ިވ ަ‬

‫ނ ިދގ ު އ ެސް ިފ ަޔ ަތކުގ ެ ސަ ަބބުން ވ ެ ިލންނާ ިއ‬ ‫• ޖަމަލުގ ެ ލ ޯ ވަ ަށ ިއގެން ހުން ަ‬

‫• ޖަމަލ ު އެއްގ ޮ ަތކަށްވ ެސް އޭގ ެ އަނގަ ިއން ނޭވާއެއ ް ނު ަލއެވ ެ‪.‬‬

‫ގަދަ ހޫނުން އ ެސޮ ރުގ ެ ލ ޯ ސަ ލާމަތްކޮށްދެއެވ ެ‪.‬‬

‫ރށް ނ ެ ިރގެން ނޫޅެއެވ ެ‪.‬‬ ‫• އަ ިދ ޢާއްމ ު ގޮތެއްގަ ިއ ދޫވ ެސް ބޭ ަ‬

‫• ޖަމަލުގ ެ ނޭފަތ ް ހުޅުވ ާ ލެއްޕުމުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަން އެއަށް ިލ ިބގެންވެއެވ ެ‪.‬‬

‫ރށް ބޮޑ ު ަތން ކުޑަ‬ ‫• އެހެންކަމުން އޭގ ެ ހަ ިށގަނޑުން ފެން ބޭރުވުން ވަ ަ‬

‫ރށް‬ ‫• ޖަމަލުގ ެ ކަންފަތ ް ިކ ަތންމ ެ ކުޑަޔަސް ‪ ،‬އ ެ ސޮ ރުގ ެ އަޑުއެހުމުގ ެ ިޙއ ްޞު ވަ ަ‬

‫ކޮށްދެއެވ ެ‪.‬‬

‫ވަރުގަދައެވ ެ‪.‬‬

‫ރ ީކ ‪ 30‬އަހަރެވ ެ‪.‬‬ ‫• ޖަމަލެއްގ ެ އެވްރެޖ ް ޢުމ ު ަ‬

‫ރށް ބ ޯ ހަންގަނޑެކެވ ެ‪ި .‬މކަމުގ ެ ސަ ަބބުން‬ ‫ނ ހަންގަނޑަ ީކ ވަ ަ‬ ‫• ޖަމަލުގަ ިއ ހުން ަ‬

‫ރށް ފަސޭ ހަ އެހާމ ެ ީމރު ބ ު ިއމެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ރ ީކ ހަޖަމުކުރުމަށް ވަ ަ‬ ‫• ޖަމަލ ު ިކ ަ‬

‫ނ ަބދަލ ު ަތކަށް ޖަމަލުގ ެ ިފ ިނހޫނު ިމންވ ެސް‬ ‫ނށް އަން ަ‬ ‫މާހައުލުގ ެ ިފ ިނ ހޫނު ިމ ަ‬

‫• ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ފެޓ ްސް ނުވަ ަތ ސަ ރު ީބ މަދުވުމުން‪ ،‬މ ަ ިޢދާއަށް އޭގ ެ ފަ ިއދ ާ‬

‫ހެޔޮކޮށް ަލއެވ ެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬ދ ާ ިހއްލުން ފަދަ ކަންކަމުން ފެން ބޭރުވުން‬

‫ކުރެއެވ ެ‪.‬‬

‫މަދުކޮށްދެއެވ ެ‪.‬‬

‫ްސއަމ ް‬ ‫ރލްސް އަ ިދ ކެލ ި‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނ ޢަދަދަކަށް ިވޓަ ިމންސް އ ާ ިއ ިމ ަ‬ ‫• ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިގ ަ‬

‫ްސއަސް‬ ‫• ޖަމ ަ ަލކުން ދ ާ ިހއްލ ާ ީނ އޭގ ެ އެތެރޭގ ެ ިފ ިނހޫނު ިމން ‪ި 41‬ޑގ ް ީރ ސެ ލ ި‬

‫ވ ެސް ިހމެނެއެވ ެ‪.‬‬

‫އަށް އެރުމުންނެވ ެ‪.‬‬

‫• ަތފާތ ު ިވހަ ަތކ ާ ިއ ބެކ ް ީޓ ިރޔ ާ އ ާ ހަނގުރާމަކުރާ މާއްދ ާ ަތއ ް ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ‬

‫ނ އަދަދެއްގ ެ ސަ ރު ީބ‬ ‫ރށް ިގ ަ‬ ‫• ޖަމަލުގ ެ ފާހަގަކަމަށްވ ާ ގޮންގަނޑުގަ ިއ ވަ ަ‬

‫އެކުލެވެއެވ ެ‪.‬‬

‫ރއްކާކުރ ެ ިވފަ ިއ ހުރެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬

‫• ޖަމަލ ު ިކރު ބ ު ިއމުން ިދފ ާ ީޢ ބާރު ވަރުގަދަ ކޮށްދެއެވ ެ‪.‬‬

‫ނ ދުވަހ ު ނުކަ ިއ ނުބޮ ިއ ހުރުމުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަން ޖަމ ަ ަލށް ިލބ ެ ީނ އޭގ ެ‬ ‫• ިގ ަ‬ ‫ގޮންގަނޑުގ ެ ސަ ަބބުންނެވ ެ‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫ނ‬ ‫ިމ ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ަތކަ ީކ ިއންސާ ނުންގ ެ ހަ ިށގަނޑުގަ ިއ ވ ެސް ހުން ަ‬ ‫ނމަވ ެސް ‪ި ،‬މ ީއ‬ ‫ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ަތކ ާ ިއ އުފެދުމުގަ ިއ އެއްގޮތ ް މާއްދ ާ ަތކެކެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫ނ ީތޖާއެއްގ ެ ގޮތުން ިއންސާ ނާގ ެ‬ ‫ނ މާއްދ ާ ަތކެކެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫އޭގ ެ ސަ ިއޒުން މާކ ު ިދކ ު ިދކޮށް ހުން ަ‬ ‫ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ަތކަށް ވަނުމަށް ނުކުޅ ެ ިދފަ ިއވ ާ ޓިޝޫ ަތކ ާ ިއ‬ ‫ހަ ިށގަނޑުގަ ިއ‬ ‫ާސމ ު ަތކުން ދޫކުރާ‬ ‫ނއްތ ާ ަލއި‪ ،‬އ ެ ަތން ަތނުގަ ިއ ޖަރ ީ‬ ‫ާސމ ު ަތއ ް ަ‬ ‫ނވަން ަތކަށް ވަދ ެ‪ ،‬ޖަރ ީ‬ ‫ގު ަ‬ ‫ަތފާތ ު އެންޒަ ިއމ ް ަތކުގ ެ މ ަސަ އްކަތ ް ަތއ ް ހުއްޓުމަކަށް ގެނ ެސް ‪ަ ،‬ބ ިލ ަތކ ާ ިއ ދެކޮޅަށް‬ ‫މ ަސަ އްކަތ ް ކުރެއެވ ެ‪.‬‬

‫ަޖ ަމލު ިކ ުރގަ ިއ އެކު ެލވ ޭ ިދފާ ީޢ ާބ ުރ ަރގަޅުކޮށްދ ޭ ޕްރ ޮ ީޓ ްނ ަތއ ް‪:‬‬ ‫ނ ިއން‬ ‫ރށް ިގ ަ‬ ‫ރ ީޓން‪ި :‬މ ީއ ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ވަ ަ‬ ‫• ޕެޕ ް ިޓޑޯގ ް ަލ ިއކަން ިރކަގްނިޝަ ން ޕ ް ޮ‬ ‫ރ ީޓން އެކެވ ެ‪ި .‬މ ީއ ިދފ ާ ީޢ ިނޒާމްގ ެ މ ަސަ އްކަތ ް ަތއ ް މުރާ ިލ ކުރުވައި‪،‬‬ ‫ނ ޕް ޮ‬ ‫ހުން ަ‬ ‫ރ ީޓން އެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސމ ާ ިއ ދެކޮޅަށް މ ަސަ އްކަތްކުރުމުގ ެ ގ ާ ިބލްކަން ިލ ިބފަ ިއވ ާ ޕ ް ޮ‬ ‫ޖަރ ީ‬ ‫ރމ ަ ީތގ ެ ކެންސަ ރު‬ ‫ރ ީޓންގ ެ ސަ ަބބުން އ ު ަ‬ ‫ިދރާސާ އަކުން އ ެނ ިގފަ ިއވ ާ ގޮތުގަ ިއ ިމޕ ް ޮ‬ ‫ލ ު ިއވުމ ާ ިއ ކޮންމ ެ ވ ެސް ގުޅުމެއ ް ވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ ިއން ޖަމަލ ު‬ ‫ރށްވުރ ެ ިގ ަ‬ ‫• ލެކްޓޯފ ެ ިރން ‪ި :‬މ ީއ ވ ެސް ަބކަ ިރ އަ ިދ ގ ެ ީރގ ެ ިކ ަ‬ ‫ާސމ ް ަތއ ް ވަނުން‬ ‫ރ ީޓން އެކެވ ެ‪ި .‬މ ީއ ހަ ިށގަނޑަށް ަތފާތ ު ޖަރ ީ‬ ‫ނ ޕް ޮ‬ ‫ިކރުގަ ިއ ހުން ަ‬ ‫ާސމ ު ަތއ ް ހ ެ ިދ ބޮޑުވުމަށް ހުރަސް އަޅ ާ‬ ‫ހުއްޓުވައި‪ ،‬އަ ިދ ހަ ިށގަނޑުގަ ިއ ަތފާތ ު ޖަރ ީ‬ ‫ްސޑޭޒ ް ގަ ިއ‬ ‫ރކ ި‬ ‫ނ ލެކްޓ ޯ ީޕ ޮ‬ ‫ރ ީޓން އެކެވ ެ‪ .‬ލެކްޓޯފ ެ ިރން ިއން އުފ ެ ިދގެން އަން ަ‬ ‫ޕް ޮ‬ ‫ގްރާމ ް ނެގ ެ ިޓވ ް ބެކ ް ީޓ ިރޔ ާ ަތއ ް ކަމުގަ ިއވ ާ ީއކޮ ަލއި‪ ،‬ސަ ލްމޮނެއްލ ާ‪ ،‬ސޫ ޑޯމޯނަސް‬ ‫ާސމ ު ަތއ ް މަރާލުމުގ ެ ބާރާއި‪ ،‬ހަ ިށގަނޑުގަ ިއ އުފެދ ޭ ަތފާތ ު ިޓއުމަރު ަތކ ާ ިއ‬ ‫ފަދަ ޖަރ ީ‬ ‫ދެކޮޅަށް މ ަސަ އްކަތ ް ކުރުމުގ ެ ބާރު އެކުލ ެ ިވފަ ިއ ވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫• ަލއިސޯ ޒަ ިއމ ް‪ި :‬މ ީއ ިދފ ާ ީޢ ިނޒާމްގަ ިއ ގްރާމ ް ޕޮ ިޒ ިޓވ ް ބެކ ް ީޓ ިރޔ ާ ަތކަށް‬ ‫ރކާތްތ ެ ިރވ ާ ިދފ ާ ީޢ ިނޒާމުގަ ިއ މ ު ިހއްމ ު ދައުރެއ ް އަދާކުރާ އެންޒަ ިއމ ް‬ ‫އަމާޒުކޮށްގެން ހަ ަ‬ ‫އެކެވ ެ‪.‬‬

‫ަޖ ަމލު ިކ ުރގަ ިއ އެކު ެލވ ޭ ަބ ިލ ަތކު ްނ ފަސޭ ަހވުމުގ ެ ާބރު‪:‬‬

‫• ‪ 2005‬ގަ ިއ ޑރ ރޫވެން ަޔ ިގލް ހަދާފަ ިއވ ާ ިދރާސާ އަކުން އ ެނ ިގފަ ިއވ ާ ގޮތުގަ ިއ‬ ‫ނށް ކުރާނ ެ‬ ‫ނށް ޖަމަލ ު ިކރު ިދނުމ ަ ީކ އޭގ ެ މަންފ ާ އެކ ު ިދން ަ‬ ‫އ ޯ ިޓޒަމ ް ޖ ެ ިހފަ ިއވ ާ ކ ު ިދން ަ‬ ‫ކަމެކެވ ެ‪ .‬އެގޮތުން އ ޯ ިޓޒަމ ް އ ާ ިއ ގ ު ިޅގެން ިދމާވ ާ އުދަނގ ޫ ަތއ ް ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުން‬ ‫ކުރުމުން ކުޑަކޮށް ދެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ރން‬ ‫ްސއ ު ިލން އެކުލެވ ޭ ީތ ިމ ީއ ހަކުރު ަބ ީލގ ެ ީމހުން ބޭނުންކ ު ަ‬ ‫• ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިއނ ި‬ ‫ނށް ވ ެސް ޖަމަލ ު‬ ‫ރގަޅ ު ބ ު ިއމެކެވ ެ‪ .‬މާބަނޑ ު ދުވަސް ވަރު ހަކުރު މައ ް ަޗށްދ ާ ީމހުން ަ‬ ‫ަ‬ ‫ިކރު ބޭނުންކުރ ެ ިވދާނ ެ އެވ ެ‪.‬‬

‫ަހ ިށގަނ ަޑށް ފަ ިއ ާދހ ު ިރ ުބ ިއމެއް‪:‬‬ ‫ރށް ފަ ިއދ ާ ހ ު ިރ ބ ު ިއމެކެވ ެ‪ .‬އެގޮތުން‬ ‫ރ ީކ ހަ ިށގަނޑަށް ވަ ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކ ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ސަ ރު ީބ އެކުލެވ ެ ީނ އެންމ ެ ‪ި 2‬އންސަ އ ް ަތ އެވ ެ‪ .‬ގ ެ ީރގ ެ ިކރުގަ ިއ‬ ‫ނ‬ ‫‪ި 5‬އންސަ އ ް ަތ ސަ ރު ީބ ހުރެއެވ ެ‪ .‬ޖަމަލުގ ެ ިކރުގަ ިއ ގ ެ ީރގ ެ ިކރުގަ ިއ ހުން ަ‬ ‫ނ‬ ‫ސ ‪ 3‬ގު ަ‬ ‫ރށް‪ ،‬އަ ިދ ިވޓަ ިމން ީ‬ ‫ނ ިއތ ު ަ‬ ‫ރށްވުރ ެ‪ ،‬ދަގަނޑުގ ެ ަބ ިއ ‪ 10‬ގ ު ަ‬ ‫ިމންވަ ަ‬ ‫ރށް ހުރެއެވ ެ‪ީ .‬މގ ެ ިއތުރުން ިވޓަ ިމން އ ޭ‪ި ،‬ވޓަ ިމން ބީ‪ ،‬އަ ިދ ިވޓަ ިމން ީއ ވ ެސް‬ ‫ިއތ ު ަ‬ ‫ރށްވުރ ެ ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ‬ ‫ނ ިއން ހުރެއެވ ެ‪ .‬އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ގ ެ ީރގ ެ ިކ ަ‬ ‫ރށް ިގ ަ‬ ‫ވަ ަ‬ ‫ރހަ ަތންކޮޅެއ ް ގަދަކަމަށް ވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ލޮނު ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ ހަ ިށގަނޑަށް ފަ ިއދ ާ ހ ު ިރ ަބއެއ ް މާއްދ ާ ަތކުގ ެ‬ ‫ެސޑ ް ފަދަ މާއްދ ާ ަތއ ް‬ ‫ތެރޭގަ ިއ ލެކްޓޯޒ ް‪ ،‬ލެނ ޯ ިލން‪ ،‬ފަ ިއ ަބރު އަ ިދ ލެކ ް ިޓކ ް އ ި‬ ‫ިހމެނެއެވ ެ‪ީ .‬މގ ެ ިއތުރުން ހަ ިށގަނޑަށް ބޭނުންތ ެ ިރ މަޢުދަން ަތކުގ ެ ތެރޭގަ ިއ ިހމެނޭ‪،‬‬ ‫ްސއަމ ް‪ ،‬ފޮސް ފަރަސް ‪ ،‬މެންގަ ީނޒ ް‪ި ،‬ޒންކ ު‪ ،‬ކޮޕަރ‪ ،‬އަ ިދ‬ ‫ޭސއަމ ް‪ ،‬ކެލ ި‬ ‫ސޯ ިޑއަމ ް‪ ،‬ޕޮޓ ި‬ ‫މެގ ް ީނ ިޒއަމ ް ހުރެއެވ ެ‪.‬‬

‫އެހ ެ ިނހ ެ ްނ ަބއެއް ފަ ިއ ާދ ަތއް‪:‬‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކުރުމ ަ ީކ ލޭގ ެ ޕްރ ެޝަ ރު ކޮންޓްރޯލްކޮށްދީ‪ ،‬ލޭހޮ ިޅ ަތއ ް‬ ‫ހަރުވ ެ‪ި ،‬ހތުގ ެ މައ ްސަ ަލ ަތއ ް މެދުވ ެ ިރވުން ކުޑަކޮށްދޭނ ެ ކަމެކެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ިމ ީއ ކަ ިށ ީފވުމުގ ެ‬ ‫މައ ްސަ ަލ ވ ެސް ކުޑަކޮށްދޭނ ެ ކަމެކެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރު ބ ު ިއމުން ލ ު ިއކަން ގެނ ެސް ދޭ‬ ‫ރށް ިހންގުން‪ ،‬އަ ިރދަފ ުސް ރޯގ ާ‪،‬‬ ‫ކަމަށް ބެލ ެ ިވފަ ިއވ ާ އެހެން ަބ ިލ ަތކުގ ެ ތެރޭގައި‪ ،‬ބޭ ަ‬ ‫ގަދަހުން‪ ،‬މެލޭ ިރޔ ާ‪ ،‬މ ަ ިއދ ާ އ ާ ިއ ގޮހޮރުގ ެ ފާރު‪ ،‬ކެންސަ ރުގ ެ ބާވަތް ަތކާއި‪ ،‬އ ެ ިކ ކަހަ ަލ‬ ‫ިއންފެކ ްޝަ ން ަތއ ް ިހމެނެއެވ ެ‪.‬‬

‫ދ ު ިނޔޭގ ެ އ ެ ިކ ހިސާ ބ ު ަތކުގަ ިއ ހޯދާފަ ިއވ ާ ހޯދުން ަތކ ާ ިއ ކޮށްފަ ިއވ ާ‬ ‫ރ ީކ ިއންސާ ނާ އަށް ިދމާވ ާ ަތފާތ ު‬ ‫ަތޖ ު ިރބ ާ ަތކުން އ ެނގ ޭ ގޮތުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކ ަ‬ ‫ރގަޅުވުމަށް ބާރުއަޅަ ިއދ ޭ އެއްޗެކެވ ެ‪ .‬އެގޮތުން ޖަމަލ ު‬ ‫ަބ ިލ ަތކުން ފަސޭ ހަވުމަށް ނުވަ ަތ ަ‬ ‫ިކރުން ފާހަގަކުރެވ ޭ ޚާއ ްޞަ ކަން ަތއ ް ަތކުގ ެ ތެރޭގައި‪-:‬‬ ‫• ކ ާ ަތކެއްޗާ ިއ ނުގުޅުމާއި‪ ،‬ބަނޑުގ ެ މައ ްސަ ަލ ަތކަށް ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކުރުމުން ލ ު ިއކަން‬ ‫ނ ަތކާއި‪،‬‬ ‫ގެނ ެސް ދޭކަން ފާހަގަ ކުރ ެ ިވފަ ިއ ވެއެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ އެކުލެވ ޭ ހަ ިށދަމ ަ ަ‬ ‫ރގަޅުކޮށްދ ޭ މާއްދ ާ ަތކުގ ެ ސަ ަބބުން ވަ ިއރަސް އަ ިދ ބެކ ް ީޓ ިރޔ ާ ފަދަ‬ ‫ިދފ ާ ީޢ ބާރު ަ‬ ‫ެސޑ ް ިކޔ ާ މާއްދ ާ އެއ ް ހުރެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ްސ އ ި‬ ‫ރކ ީ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ އަލްފ ާ ހަ ިއޑ ް ޮ‬ ‫ާސމ ު ަތކުން ޖެހ ޭ ަބ ިލ ަތކުން ދުރުވ ެ ހުރުމަށް ޖަމަލ ު ިކރު އ ެ ީހއަކަށް ފުދެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖަރ ީ‬ ‫ިމ ީއ ހަމަށް އާރޯކަމ ާ ިއ ތާޒާކަން ގެނ ެސް ދީ‪ ،‬ހަމުގަ ިއ ރޫޖެހުން ކުޑަކޮށްދޭ މާއްދ ާ‬ ‫އެކެވ ެ‪ .‬މިސަ ަބބާހުރ ެ ީރ ިތވުމަށް ބޭނުންކުރާ ކ ް ީރމާއި‪ ،‬ސަ ިއބ ޯ ިނ ފަދަ ަތކ ެ ިތ‬ ‫ރ ީކ ހަ ިށގަނޑުގ ެ ިދފ ާ ީޢ ބާރު ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކ ަ‬ ‫ްސ ގޮތުން ނުކުޅެދުންތ ެ ިރކަން‬ ‫ރގަޅުކޮށްދ ޭ އެއްޗެކެވ ެ‪ .‬އުފެއްދުމަށް ވ ެސް ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުން ކުރެވެއެވ ެ‪ި .‬ޖނ ީ‬ ‫ރގަޅ ު އެއްޗ ެއ ް ކަމަށް‬ ‫ރން ަ‬ ‫ރ ީކ ބޭނުންކ ު ަ‬ ‫ނށް ވ ެސް ޖަމަލ ު ިކ ަ‬ ‫އޮޓ ޯ ިއ ިމއުން ަބ ިލ ަތކުގ ެ ސަ ަބބުން ިދމާވ ާ އުދަނގ ޫ ަތއ ް ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކުރުމުން ކ ު ިރމ ަ ިތވެފަ ިއވ ާ ީމހުން ަ‬ ‫ކުޑަކޮށް ދެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ބުނެވެއެވ ެ‪.‬‬

‫‪22‬‬


‫އޯ ިޓ ަޒމ ް‬

‫)‪:(Autism‬‬

‫ިދފާ ީޢ ާބރު‪:‬‬

‫ރގަޅުކޮށްދޭ މާއްދ ާ ަތކުގ ެ ސަ ަބބުން‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ ިދފ ާ ީޢ ބާރު ަ‬ ‫ރކީ‪ ،‬ކުޑަކ ު ިދންގ ެ‬ ‫ަބއެއ ް ިދރާސާ ަތކުން އ ެނ ިގފަ ިއވ ާ ގޮތުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކ ަ‬ ‫ރކާތްތ ެ ިރ ވުމުގަ ިއ ފަހަރުގަ ިއ އ ެ ީހއަކަށް ވެދާނ ެ‬ ‫ަބ ިލ ަތކ ާ ިއ ދެކޮޅަށް ހަ ިށގަނޑ ު ހަ ަ‬ ‫ނ ކ ު ިދން‬ ‫ރއ ް ީގވުމަށް ހުރަސް އެޅ ޭ ަބއްޔެއ ް ކަމަށްވ ާ އ ޯ ިޓޒަމ ް ހުން ަ‬ ‫ސކ ުނ ިޑ ަތ ަ‬ ‫ި‬ ‫ނލް އޮފ ް ިހއުމަން ކަމަށްވަ ީނ ބެލ ެ ިވފައެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ އެން ިޓބޮ ީޑޒްގ ެ ސަ ަބބުން‪ ،‬ހަ ިށގަނޑަށް‬ ‫ނލް ޖަރ ަ‬ ‫ރގަޅ ު ބ ު ިއމެކެވ ެ‪ި .‬އންޓަރނޭޝަ ަ‬ ‫ރން ަ‬ ‫ބޭނުންކ ު ަ‬ ‫ނއްތ ާ ަލއި‪ ،‬އެމާއްދ ާ ަތކުން‬ ‫ރއްޓަހި‪ ،‬ގެއްލުންދ ެ ިނ ިވ މާއްދ ާ ަތއ ް ަ‬ ‫ނ ހަ ިށގަނޑ ާ ިއ ީބ ަ‬ ‫ނ އަހަރު ވަން ަ‬ ‫ިޑވެލޮޕްމެންޓްގަ ިއ ޝާ ިއޢުކޮށްފަ ިއވ ާ ިދރާސާ އެއްބުނާގޮތުގައި‪ 2005 ،‬ވަ ަ‬ ‫ރއްކާތ ެ ިރ ކުރުމުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކުރުން އ ެ ީހއަކަށްވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ޯ ިޓޒަމ ް ޖ ެ ިހފަ ިއ ހ ު ިރ އުމުރުން ‪ 4‬އަހަރުގ ެ އަންހެންކުއްޖަކަށް ‪ 40‬ދުވަސް ވަންދެން ހަ ިށގަނޑ ު ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރު ދެވުނެވ ެ‪ .‬އަ ިދ އޭގ ެ ފަހުން އެކުއްޖާގ ެ ފުށުން އ ޯ ިޓޒަމްގ ެ އުދަނގ ޫ ަތއ ް‬ ‫ޯސސް ފަދަ ަބ ިލ ަތކަ ީކ އ ެ ީމހެއްގ ެ‬ ‫ކްރޯންސް ަބ ިލ އަ ިދ މަލް ިޓޕަލް ސް ކ ެ ިލރ ި‬ ‫ފާހަގަވުން މަދ ު ިވއެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ‪ 15‬އަހަރުގ ެ ިފ ިރހެން ކުއްޖަކ ު ވ ެސް ‪ 30‬ދުވަސް‬ ‫ވަންދެން ޖަމަލ ު ިކރު ބ ު ިއމުން އ ޯ ިޓޒަމްގ ެ އުދަގ ޫ ަތއ ް ލ ު ިއވެގެން ިދ ަޔކަމަށް ވެއެވ ެ‪ި .‬ދފ ާ ީޢ ިނޒާމ ް އ ެ ީމހެއްގ ެ އަ ިމއ ް ަލ ހަ ިށގަނޑ ާ ިއ ދެކޮޅަށް މ ަސަ އްކަތް ކުރުމުން ފެންމ ަ ިތވ ާ‬ ‫ީމގ ެ ިއތުރުން ‪ 21‬އަހަރުގ ެ ކުއްޖަކަށް ‪ 2‬ހަފްތ ާ ވަންދެން ޖަމަލ ު ިކރު ިދނުމުން އޮޓ ޯ ިއ ިމއުން )އ ެ ީމހެއްގ ެ ިދފ ާ ީޢ ިނޒާމ ް އ ެ ީމހެއްގ ެ އަ ިމއ ް ަލ ހަ ިށގަނޑ ާ ިއ ދެކޮޅަށް‬ ‫ނފ ުސަ ށް ގެއްލުމ ާ ިއ އަ ިނޔާދ ޭ ިމންވަރު ކުޑަ ިވކަން މ ަސަ އްކަތްކުރުމުން އުފަންވ ާ( ަބ ިލ ަތކެކެވ ެ‪ .‬ފ ާ ިއތ ު ިވ ދުވަސް ަތކުގަ ިއ ިމ ަބ ިލ ަތކަށް‬ ‫އެކުއްޖ ާ މަޑުމ ަ ިއ ިތ ިރވ ެ‪ ،‬އަ ިމއ ް ަލ ަ‬ ‫ނށް ފަރުވާކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވ ޭ ފަރުވ ާ ަތކުގ ެ ސަ ަބބުން އެފަދަ ަބ ިލޖ ެ ިހފަ ިއވ ާ ީމހުންގ ެ‬ ‫ނ ކ ު ިދން ަ‬ ‫ނމަވ ެސް އ ޯ ިޓޒަމ ް ހުން ަ‬ ‫ފާހަގަ ިވއެވ ެ‪ި .‬މ ިދރާސާ ަތކުން ިމގ ޮ ަތށް ފާހަގަ ިވ ަ‬ ‫ނށް‬ ‫ނމަވ ެސް ިމފަދަ ަބ ިލ ަތއ ް ޖ ެ ިހފަ ިއވ ާ ީމހުން ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރު ިދނުމުގ ެ ަބ ީލގ ެ އުދަނގ ޫ ަތއ ް ިފ ަލ ިއދާކަން ދަ ީލލ ު ކޮށްދ ޭ ިޢލް ީމ ހ ެ ިކ ަތއ ް ިދފ ާ ީޢ ބާރު ދަށްވެގެން ދެއެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫ރގަޅުވ ާ‬ ‫ފަރުވާގ ެ ގޮތުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކރު ިދނުމުން އ ެ ީމހުންގ ެ ިދފ ާ ީޢ ބާރު ވަރުގަދަވ ެ‪ަ ،‬‬ ‫ނށް އަ ިދ ިލ ިބފައެއ ް ނުވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ރށް ިއލްމުވ ެ ިރން ަ‬ ‫ނ ވަ ަ‬ ‫އެކަށޭ ަ‬ ‫ކަމަށްވެއެވ ެ‪ި .‬މކަމުގ ެ ިދރާސާ ކޮށްފަ ިއވ ާ އިސް ރާ ީއލްގ ެ ޑޮކްޓަރެއްކަމަށްވ ާ ޑރ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ އެހެން ބާވަތުގ ެ ިކރު ަތކުގަ ިއ ހުންނަ‪ ،‬ލެކްޓޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ރޫވެން ަޔ ިގލް ބުނެފަ ިއވަ ީނ ޖަމަލ ު ިކރުގ ެ އ ެ ީހގަ ިއ އޮޓ ޯ ިއ ިމއުން ަބ ިލ ަތއ ް ކޮންޓްރޯލް‬ ‫ނ‬ ‫ަބ ިލ ޖެހުމުގަ ިއ ދައުރެއ ް އޮން ަ‬ ‫ެސން އެއ ް ނުހުރެއެވ ެ‪ .‬އެހެންކަމުން ކ ާ ަތކެއްޗާ ިއ ކުރ ެ ިވދާނ ެ ކަމުގައެވ ެ‪ .‬އެގޮތުން ކްރޯންސް‬ ‫އެއ ް ނުހުރެއެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ީބޓ ާ ކ ީ‬ ‫ނކަން ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ‬ ‫ާޞލްވުމުގ ެ ކުޅަދ ާ ަ‬ ‫ނށް ‪ި ،‬ކރު ފަދަ ަތކ ެ ިތ ބޭނުންކުރުމުން ިދމާވ ާ ސެ ޕްރޯފަ ިއޓ ް ބެކ ް ީޓ ިރޔ ާ ަތކ ާ ިއ ހަމައަށް ވ ި‬ ‫ނ ކ ު ިދން ަ‬ ‫ނުގުޅުމާއި‪ ،‬އ ޯ ިޓޒަމ ް ހުން ަ‬ ‫ނށް އެކުލެވ ޭ ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ަތކަށް ިލ ިބފަ ިއ ވެއެވ ެ‪ި .‬ދރާސާ ކުރާ ފަރާތް ަތކުން‬ ‫މައ ްސަ ަލ ަތއ ް ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކުރުމުން ދިމލެއ ް ނުވެއެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ިމފަދަ ކ ު ިދން ަ‬ ‫ރއްކާތ ެ ިރ ކަމާއެކ ު ޖަމަލުގ ެ ިކރު ބޭނުންކުރ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪ި .‬ކރުގ ެ އެހެން ބާވަތ ް ަތކަށްވުރ ެ ބުނެފަ ިއވަ ީނ އޮޓ ޯ ިއ ިމއުން ަބ ިލ ަތކަށް ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވ ާ ކުރ ެ ިވދާނެތ ޯ‬ ‫ަ‬ ‫ެސޑ ް ހުންނަ( ިމންވަރު ދަށެވ ެ‪ .‬އެހެންކަމުން ބެލުމަށް އަ ިދވ ެސް ިއތުރު ިދރާސާ ަތކ ާ ިއ ިޢލް ީމ ހ ެ ިކ ަތއ ް ބޭނުންވ ާ ކަމުގައެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގ ެ ީޕއެޗް ލެވެލް )އ ި‬ ‫ނ ”ކ ެ‬ ‫ެސން ަބ ިއ ަބ ިއވުމުން އުފ ެ ިދގެން އަން ަ‬ ‫ހަ ިށގަނޑަށް ޖަމަލ ު ިކރުބ ު ިއމުން ކ ީ‬ ‫ނ‬ ‫ިދރާސާ ަތކުން އ ެނ ިގފަ ިއވ ާ ގޮތުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ ހަ ިށދަމ ަ ަ‬ ‫ސޯ މ ޯރ ިފން“)‪(Casomorphins‬އެއ ް ނުއުފެދެއެވ ެ‪ .‬ގ ެ ީރގ ެ ިކރު ބޭނުންކުރުމުން‬ ‫ާސމުގ ެ ތެރޭގަ ިއ ިހމެނޭ ބެކ ް ީޓ ިރޔ ާ ަތކާއި‪ ،‬ވަ ިއރަސް ަތކ ާ ިއ ދެކޮޅަށް‬ ‫ަތކަ ީކ ޖަރ ީ‬ ‫ރށް ޢާންމ ު ކަމެކެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ިމ ީއ އ ޯ ިޓޒަމްގ ެ އުދަނގ ޫ ަތއ ް‬ ‫ކ ެސޯ މ ޯރ ީފން އުފެދުމ ަ ީކ ވަ ަ‬ ‫މ ަސަ އްކަތްކުރުމުގ ެ ގ ާ ިބލްކަން ިލ ިބފަ ިއވ ާ މާއްދ ާ ަތކެކެވ ެ‪ .‬އެގޮތުން ޓެޓްނަސް‬ ‫ިއތުރުކޮށްދ ޭ ކަމެއ ް ވ ެސް މެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ނއުމާއި‪ ،‬އަ ިދ ހެޕަޓަ ިއޓިސް‬ ‫ްސން މ ަސަ އްކަތ ް ހަ ިށގަނޑުގ ެ ތެރޭގަ ިއ ިނމުމަކަށް ގ ެ ަ‬ ‫ޓޮކ ި‬ ‫ސ އ ާ ިއ ދެކޮޅަށް ހަ ިށގަނޑުގ ެ ތެރޭގަ ިއ މ ަސަ އްކަތް ކުރުމުގ ެ ގ ާ ިބލްކަން ޖަމަލ ު‬ ‫ީ‬ ‫ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ީޖ އަށް ިލ ިބފަ ިއ ވެއެވ ެ‪ .‬އަ ިދ ަބއެއ ް‬ ‫ގ ެ ީރގ ެ ިކރުގަ ިއ އެކުލެވ ޭ ބާރުގަދަ ހަ ިށގަނޑ ާ ިއ ނުގުޅ ޭ ދެމާއްދ ާ އެއ ް ިދރާސާ ަތކުން އ ެނ ިގފަ ިއވ ާ ގޮތުގަ ިއ ކެއ ްސު ން ަބ ިލ ފަދަ ގަ ިއންގަ ަޔށް އަރާ‬ ‫ނމ ަ‬ ‫ރގަޅުވ ާ ނިސް ަބތ ް ޖަމަލ ު ިކރު ގަވ ާ ިޢދުން ބޭނުންކުރާ ަ‬ ‫ަބ ިލ ަތކުން ަ‬ ‫ނކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވ ެ‪ީ .‬މގ ެ ިއތުރުން ިކރާ ިއ އެހ ެ ިނހެން‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ނުހުން ަ‬ ‫ނ ަތއ ް އެކުލ ެ ިވގެންވާތީ‪،‬‬ ‫ނށް ބޭނުންތ ެ ިރ ަބއެއ ް ަބ ިއ ަތއ ް ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ އެކުލެވ ޭ އަވަސް ވެގެން ދެއެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ަތފާތ ު ހަ ިށދަމ ަ ަ‬ ‫ކ ާ ަތކެއްޗާ ިއ ނުގުޅ ޭ ކ ު ިދން ަ‬ ‫ރއްކާތ ެ ިރ ަބ ިލ ަތއ ް ކަމުގަ ިއވ ާ ކެންސަ ރާއި‪ ،‬ހެޕަޓަ ިއޓިސް ބީ‪،‬‬ ‫ނ އަހަރު ހ ެ ިދފަ ިއވ ާ ިދރާސާ އެއްގަ ިއ ިކރާ ިއ ކ ާ ަތކެއ ް ަޗށް ިމ ީއ ނު ަ‬ ‫ކަމަށް ބުނެވެއެވ ެ‪2005 .‬ވަ ަ‬ ‫ނުގުޅުމުގ ެ މައ ްސަ ަލ ިދމާވެފަ ިއވ ާ ަތފާތ ު ‪ 8‬ކުއްޖަކަށް ޖަމަލ ު ިކރު ބޯން ދެވުނެވ ެ‪ .‬އަލްޒަ ިއމ ާ ަބލި)ހަނދާންނެތޭ ަބލި( އަ ިދ އޭޑ ްސް‬ ‫ނށް ކ ު ިރން ިދމާވެފަ ިއވ ާ ކ ާ ަތކެއްޗާ ިއ ނުގުޅުމުގ ެ ފަދަ ަބ ިލ ަތކުގ ެ އުދަނގ ޫ ަތއ ް ކުޑަކޮށް ލ ު ިއކުރުމަށް‬ ‫އަ ިދ ޖަމަލ ު ިކރުގ ެ ސަ ަބބުން އެކ ު ިދން ަ‬ ‫ރގަޅުވެގެން ިދ ަޔކަމަށް ވެއެވ ެ‪ .‬ގަބޫލުކުރ ެ ިވފަ ިއވ ާ ގޮތުގަ ިއ މ ު ިހއްމ ު އެއްޗެއ ް ކަމުގަ ިއ ބެލެވެއެވ ެ‪.‬‬ ‫މައ ްސަ ަލ އެއްކޮށް ަ‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރު ިދނުމުން އެލ ާރ ީޖގ ެ އުދަނގ ޫ ަތއ ް ކުޑަވެގެން ިދ ަޔ ީއ ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ‬ ‫ނ ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ހުން ަ‬ ‫ަބ ިލ ަތކ ާ ިއ ދެކޮޅަށް މ ަސަ އްކަތްކުރުމުގ ެ ގ ާ ިބލުކަން ިލ ިބފަ ިއވ ާ ” ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން“‬ ‫ރށް ޚާއ ްޞަ‬ ‫ަތކަ ީކ ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލންގ ެ ވަ ަ‬ ‫ނމަވ ެސް‬ ‫)‪ަ (Immunoglobulin‬ތކުގ ެ ސަ ަބބުންނެވ ެ‪ި .‬މކަން ިމހެން އޮތ ް ަ‬ ‫ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން‬ ‫އެލ ާރ ީޖގ ެ އުދަނގ ޫ ަތއ ް ކުޑަކުރުމުގަ ިއ ޖަމަލ ު ިކރު ބޭނުންކުރުމާމެދ ު‪ަ ،‬ޔ ީގންކަމެއ ް ވައ ް ަތރު ަތކެކެވ ެ‪ .‬އެގޮތުން‬ ‫ޖީ‪ 2‬އަ ިދ ިއ ިމޔުނޯގްލ ޯ ިބޔ ު ިލން ީޖ ‪ 3‬ހުރެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ިއލް ީމ ގޮތުން ދެވ ޭ ީނ ިއތުރު ިއލް ީމ ހ ެ ިކ ަތއ ް އެކަމަށް ިލ ިބގެން ކަމަށް ވެއެވ ެ‪.‬‬

‫އެލާރޖީ‪:‬‬

‫‪21‬‬


‫ޑރ‪ .‬އަބްދުލް ޢަ ީޒޒ ް ޙ ަ ީމދ ު )އެމ ް ީބ ީބއ ެސް (‬

‫ރށް ކ ު ިރއ ްސު ރ ެ ިއންސާ ނުން ބ ު ިއމަށް ބޭނުންކުރެވުމުން‬ ‫ރ ީކ ވަ ަ‬ ‫ޖަމަލުގ ެ ިކ ަ‬ ‫ރ ީކ‬ ‫ޞއްޙ ަ ަތށް ފަ ިއދާހ ު ިރ ިކރެކެވ ެ‪ .‬މ ަ ިއ ީމހާގ ެ ިކރާ ިއ އެންމ ެ ގާތްކުރާ ިކ ަ‬ ‫ނ ި‬ ‫އަން ަ‬ ‫ޞއ ް ީހ ފަ ިއދ ާ ަތއ ް ިތ ީރގަ ިއ‬ ‫ވ ެސް ޖަމަލުގ ެ ިކރެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރު ބ ު ިއމުން ިލބޭ ަބއެއ ް ި‬ ‫ިމވަ ީނއެވ ެ‪.‬‬

‫ަހކު ުރ ަބލި‪:‬‬

‫ސަ ރު ީބ މަދ ު ޖަމަލުގ ެ ިކރުގަ ިއ ހަމައެކަ ިނ އެކުލ ެ ިވގެންވަ ީނ ހަ ިށގަނޑަށް‬ ‫ްސއ ު ިލން‬ ‫ރ ީކ ިއނ ި‬ ‫ފަ ިއދާހ ު ިރ ިވޓަ ިމން ަތކާއި‪ ،‬މަޢުދަން ަތކެއ ް ނޫނެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކ ަ‬ ‫ްސއ ު ިލން އެކުލެވ ޭ ީތ‬ ‫ރކަށް ިއނ ި‬ ‫ިއން މުއ ްސަ ިދ އެއްޗެކެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ މ ަ ީތ ިމންވަ ަ‬ ‫ނ‬ ‫ިމ ީއ ހަކުރު ަބއ ް ަޔށް ފަ ިއދާހ ު ިރ ބޭނުންތ ެ ިރ އެއ ް ަޗކަށްވަ ީނ ވެފައެވ ެ‪ 2005 .‬ވަ ަ‬ ‫އަހަރުގ ެ ތެރޭގަ ިއ ިއން ިޑޔާގ ެ މ ެ ިޑކަލް ކޮލެޖުން ކޮށްފަ ިއވ ާ ިދރާސާ އެއ ް ބުނާގޮތުން‬ ‫ޖަމަލުގ ެ ިކރު ބ ު ިއމ ަ ީކ ހަކުރު ަބ ީލގ ެ އެއްވައ ް ަތރުކަމުގަ ިއވ ާ ޓަ ިއޕ ް‪ 1‬ޑަ ިއބެޓީސް‬ ‫ނށް ލޭގަ ިއ‬ ‫މ ެ ީލޓަސް )‪ (Type1 Diabetes mellitus‬ޖ ެ ިހފަ ިއވ ާ ީމހުން ަ‬ ‫‪20‬‬

‫ްސއ ު ިލން ބޭނުންވ ާ ިމންވަރު‬ ‫ހަކުރު ިހމެނޭ ިމންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށްޓަކަ ިއ ިއނ ި‬ ‫ނލް އޮފ ް ކެމަލް ޕްރެކްޓިސް އެންޑ ް‬ ‫‪ި 30‬އންސަ އ ް ަތ ދަށްކޮށްދ ޭ ކަމެކެވ ެ‪ .‬ޖަރ ަ‬ ‫ނ ޢަދަދުގަ ިއ ޝާ ިއޢުކޮށްފަ ިއވ ާ‪ި ،‬މ ިދރާސާ ކުރެއްވުމުގަ ިއ އިސް ކޮށް‬ ‫ރވަ ަ‬ ‫ރިސަ ރޗްގ ެ ބ ާ ަ‬ ‫ރވާލް ިވދާޅުވެފަ ިއވާގޮތުގަ ިއ ދުވ ާ ަލކ ު ‪ 500‬އެމްއެލް ގ ެ‬ ‫ހުންނ ެ ިވ ޑރ އާރު‪ީ .‬ޕ އަގ ް ަ‬ ‫ނށް ދުޅަހެޔޮކަން ގެނ ެސް ދޭނ ެ‬ ‫ތާޒ ާ ރ ޯ ޖަމަލ ު ިކރު ބ ު ިއމ ަ ީކ ހަކުރު ަބ ިލ ޖ ެ ިހފަ ިއވ ާ ީމހުން ަ‬ ‫ނ‬ ‫ސފަ ަތކެއްހުން ަ‬ ‫ްސއ ު ިލންނާ އެއްގޮތް ި‬ ‫ކަމެކެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ޖަމަލ ު ިކރުގަ ިއ ިހމެނޭ ިއނ ި‬ ‫ނ‬ ‫ރ ީޓން ހޯދާފަ ިއވަ ީނ ‪1986‬ވަ ަ‬ ‫ރ ީޓންއެއްގ �� ސަ ަބބުންނެވ ެ‪ .‬ޖަމަލ ު ިކރުން ިމޕ ް ޮ‬ ‫ޕް ޮ‬ ‫ނގ ާ‪ ،‬އަ ިދ ހަ ިށގަނޑުގ ެ‬ ‫ރށް ފަސޭ ހަ ިއން ހަ ިށގަނޑަށް ަ‬ ‫ރ ީޓންއަ ީކ ވަ ަ‬ ‫އަހަރުގައެވ ެ‪ި .‬މޕ ް ޮ‬ ‫ެސޑ ް އެކުލެވ ޭ މާޙައުލ ު ަތކުގައި( ގަނޑުވުމުގ ެ‬ ‫ތެރޭގަ ިއ )ޚާއ ްޞަ ކޮށް މ ަ ިޢދ ާ ފަދަ އ ި‬ ‫ނ ީތޖާއެއްގ ެ ގޮތުން ިހމ ަ ގޮހޮރުން ހަ ިށގަނޑަށް‬ ‫ރ ީޓންއެކެވ ެ‪ަ .‬‬ ‫ފުރުޞަ ތ ު ކުޑަ ޕ ް ޮ‬ ‫ރ ީޓން ހަ ިށގަނޑުގަ ިއ ގަނޑުވުމެއްނ ެ ިތ ިހފަހައްޓަ ިއދެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގަންދެން އެޕ ް ޮ‬ ‫ރ ީޓން ަ‬ ‫އެޕ ް ޮ‬ ‫ނށް ިލބޭ ފަ ިއދ ާ ަތކ ާ ިއ ގުޅޭގޮތުން ިއތުރު‬ ‫ޖަމަލ ު ިކރުން ހަކުރު ަބ ީލގ ެ ީމހުން ަ‬ ‫ިދރާސާ ަތއ ް ިމހާރު ވ ެސް ކުރެވެމުންދެއެވ ެ‪.‬‬


���������������������������������������

������������������

����������������

������������������������������� ��

� ��������������������� ������19������������

������������������������������������ ���������������� ���������������� ��������������������������������������� �����������������������������������


‫ޙ ުސަ ިއން ަޘ ީޤފ ް ިއޙ ްސާ ން‬

‫ީޓމ ް ީވވަރއަ ީކ ިރމ ޯރޓ ް‬ ‫ކަނެކ ްޝަ ން ކޮންޓްރޯލް‬ ‫ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ކޮމ ް ިޕއުޓަރ‬ ‫ސޮ ފްޓްވެއަރއެކެވ ެ‪ި .‬ރމ ޯރޓ ް ކަނެކ ްޝަ ން މެދ ު ިވ ިރކޮން ކޮން ިޕއުޓަރުގ ެ‬ ‫ޑެކ ްސް ޓޮޕ ް އެހެން ފަރާތް ަތކ ާ ިޙއ ްސާ ކުރ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪ި .‬މ އެޕ ް ިލކ ޭޝަ ން‬ ‫ބޭނުންކޮށްގެން އޮން ަލ ިއން ީމ ިޓންގ ް ަތއ ް ބޭއްވުމ ާ ިއ ވެބްކޮންފަރެންސް ގ ެ‬ ‫ފެބުރުއަރީމ ަހު ‪27‬ވަނަ ދުވަހު ނޮ ިކޔާއިން އިޢުލ ާންކު ިރ ނޮ ިކޔ ާ ‪808‬‬

‫ިއތުރުން‬

‫ފަ ިއލް ޓްރާންސް ފަރ ކުރެވެއެވ ެ‪ި .‬ރމ ޯރޓ ް ކަނެކ ްޝަ ން‬

‫ނ އެޕ ް ިލކ ޭޝަ ން ބޭނުން ކުރެއެވ ެ‪ .‬ލޮގ ް ީމ ިއން‪،‬‬ ‫ރށް ިގ ަ‬ ‫ހެދުމަށް ވަ ަ‬

‫މޮޑެލްގެ ފޯނަ ީކ ‪ 41‬މެގަޕިކްސެލްގެ ކެމެރ ާއެއް ހިމެނ ޭ ފޯނ ެކެވެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރމުން އަން ަ‬ ‫ްސ‪ ،‬އަ ިދ ީޓމ ް ީވވަރއަ ީކ ޢާންމުކޮން ބޭނުންކ ު ަ‬ ‫ީވއެނ ީ‬

‫އެމޮލިޑް ިޑސްޕ ްލޭގައި ‪ 4‬އިން ިޗ ހުންނައިރު ރ ެެޒޮލޫޝަންއަ ީކ‬

‫ސޮ ފްޓްވެއަރ ަތކެވ ެ‪.‬‬

‫‪360x640‬‬

‫ސސްޓަމ ަ ީކ‬ ‫ޕިކްސެލްއެވެ‪ .‬މިފޯނ ުގެ އޮޕަރޭޓިން ި‬

‫ސންބިއަން ”ނޮ ިކޔ ާ ބެއްލެ“އެވެ‪.‬‬ ‫ި‬

‫ނ އަހަރު ޖަރުމަނުގައެވ ެ‪.‬‬ ‫ީޓމ ް ީވވަރ އުފައްދާފަ ިއވަ ީނ ‪2005‬ވަ ަ‬ ‫ނކ ްސް ‪،‬‬ ‫މ ަ ިއކްރ ޯސޮ ފްޓ ް ިވންޑ ޯސް ‪ ،‬މެކ ް އޯއ ެސް އެކ ްސް ‪ި ،‬ލ ަ‬ ‫ސސް ޓަމ ް ަތކަށް ީޓމ ް ީވވަރ ބޭނުން‬ ‫ރ ިއޑ ް އޮޕަރޭ ިޓންގ ް ި‬ ‫އަ ިއއޯއ ެސް ‪ ،‬އެންޑ ް ޮ‬

‫މިފޯނ ު ޢާންމ ުންގެ މެދުގައި މ ަގުބޫލުކަން ހޯދާފައިވަ ީނ މިހާތަނަށް‬

‫ރށް ފަސޭ ހަ ކަމެކެވ ެ‪.‬‬ ‫ރށް ީޓމ ް ިވވަރ އަޅާލުމ ަ ީކވަ ަ‬ ‫ކުރެވެއެވ ެ‪ .‬ކޮމ ް ިޕއުޓަ ަ‬

‫ފޯނ ެއްގައި ހިމަނ ާފައިނ ުވާ ވަރުގެ ވަރުގަދަ ކެމެރ ާއެއް ހިމަނ ާފައިވާތީއެވެ‪.‬‬

‫ރންކޮއ ް ަލ ިއގެންވ ެސް‬ ‫ނމ ަ ަ‬ ‫ރށް ީޓމ ް ީވވަރ އަޅަންބޭނުން ނުވ ާ ަ‬ ‫ކޮމ ް ިޕއުޓަ ަ‬

‫‪ 5368x7152‬ޕިކްސެލްގެ ފޮޓޯނ ެގޭ މިފޯނ ުން ފުލް އެޗް ީޑ ީވޑިއ ޯ‬ ‫ރ ެކޯރޑް ކުރ ެވެއެވެ‪ .‬މިފޯނ ު ބ ާޒާރަށް ނެރޭނ ެކަމ ަށް ލަފާކުރ ެވެ ީނ‬ ‫މިއަހަރުގެ މ ޭމ ަހުއެވެ‪.‬‬

‫ބޭނުންކުރ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪ީ .‬ޓމ ް ީވވަރ ބޭނުންކުރެވ ޭ ީނ ީޓމ ް ީވވ ާރ އަޅާފަ ިއވ ާ‬ ‫ރންކުރުމުން‬ ‫ދ ެ ކޮމ ް ިޕއުޓަރގ ެ ދެމެދުގައެވ ެ‪ .‬ކޮމ ް ިޕއުޓަރގަ ިއ ީޓމ ް ީވވަރ ަ‬ ‫ޕ ާރޓްނަރ އަ ިއ ީޑއަކ ާ ިއ ޕ ާސް ވ ޯރޑ ް ިލބޭނެއެވ ެ‪ި .‬ޑފޯލްޓ ް ޕ ާރސް ވ ޯރޑްގ ެ‬ ‫ަބދަލުގަ ިއ އަ ިމއ ް ަލއަށް ޕ ާރސް ވ ޯރޑ ް ަބދަލުކުރ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪ި .‬މއަ ިއ ީޑ އ ާ ިއ‬ ‫ރށް ވަދެވޭނެއެވ ެ‪.‬‬ ‫ޕ ާރސް ވ ޯރޑ ް ޖަހާލުމުން ިރމ ޯރޓ ް ކޮމ ް ިޕއުޓަ ަ‬ ‫ނމ ަ ީރމ ޯރޓްކޮށް ވަދ ެ އެމައ ްސަ ަލއެއ ް‬ ‫ކޮމ ް ިޕއުޓަރގަ ިއ މައ ްސަ ަލއެއްއުޅ ޭ ަ‬ ‫ޙައްލުކޮއްލ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪.‬‬

‫ނމ ަ‬ ‫ިއންޓަރނެޓްގ ެ ިޚދުމަތް ިލބެން ހ ު ިރ ަ‬

‫ނމަވ ެސް ީޓމ ް ީވވަރ‬ ‫ދ ު ިނޔޭގ ެ ކޮންމ ެ ހިސާ ބެއްގަ ިއ ހ ު ިރ ކޮމ ް ިޕއުޓަރެއ ް ަ‬ ‫މެދުވ ެ ިރކޮން އެކ ްސެ ސް ވ ެ ިވދާނެއެވ ެ‪ީ .‬ޓމ ް ީވވަރ ަތފާތ ު ‪ަ 30‬ބހަކުން‬ ‫ނގައުމުގަ ިއ ‪100،000،000‬‬ ‫ބޭނުންކުރެވެއެވ ެ‪ 200 .‬އަށްވުރ ެ ިގ ަ‬ ‫ނ ޔ ޫސާ ރސް ިމ އެޕ ް ިލކ ޭޝަ ން ބޭނުންކުރެއެވ ެ‪.‬‬ ‫އަށްވުރ ެ ިގ ަ‬ ‫‪18‬‬


‫ަތއްޔާރުކުރީ‪ :‬ޢާއިޝަ ތ ު ިޒފާފ ް‬

‫‪17‬‬


‫ޞފްޙާއާއު ގުޅ ޭ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ބ ‪ 9‬ވަ ަ‬ ‫އަނ ު‬ ‫ސ ދ ަށ ް މ ޭވާއަކ ަށ ްވ ުމުނ ް‪ ،‬އ ަނބ ު‬ ‫އި ނ ްޑ ެކ ް ް‬

‫ހޫނުވެގެންޖެހ ޭ ސް ޓްރޯކ ް ޖެހުމ ާ ިއ ދުރުކޮށް ިދނުން‪:‬‬ ‫ނި ލި ‪ ،‬ޅ ަ އ ަނބުގ ައި ޕ ެކ ްޓި ނ ް ވަރަށ ް‬

‫ކެޔަސް‪ ،‬ލޭގ ައި ހ ަކުރ ުގ ެ މި ންވަރ ު އާދ ަޔ ާ ޚިލާފ ަށ ް‬

‫ގި ނައި ނ ް ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ އ ަނބ ު‪ ،‬އ ާވި ނ ް‬

‫މ ަތި ވ ެގެނ ެއ ް ނ ުދާނ ެ އ ެވ ެ‪.‬‬

‫ހޫނުކ ޮށްފ ައި ‪ ،‬ހ ަކުރ ު‪ ،‬ލޮނ ު‪ ،‬އ ަދި ދި ރި އ ެއްކ ޮށ ް‬

‫ރގަޅުކުރުން‪:‬‬ ‫ޒަވ ާ ީޖ ޙަޔާތ ް ަ‬

‫ފ ަނި ގި ރައި ގެނ ް ބޭނުނ ްކުރ ުމުނ ް‪ ،‬ހޫނ ުވ ުމުނ ް‬

‫އ ަނބުގ ައި ގި ނަ ޢދަދަކ ަށ ް ހުންނަ‬ ‫ވި ޓ ަމި ނ ް ީއއ ަ ީކ ހ ޯރމޯނ ްގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް‬

‫ސްޓ ްރ ޯކ ް ޖ ެހުނ ް‪ ،‬އ ަދި ހޫނ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ވަރުބ ަލި ވުނ ް ފަދ ަ ކަންތ ައްތ ަކުނ ް ދުރުކ ޮށްދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އި ނ ްތި ޒ ާމްކ ޮށ ް ބަލަހ ައްޓ ައި ދ ޭ މ ާއ ްދ ާ އ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ‬ ‫ސދ ޭ‬ ‫ދެމ ަފި ރި ނ ްގ ެ ގ ުޅުމ ަށ ް އ ާރޯކ ޮށ ް‪ ،‬ތ ާޒާކަނ ް ގެނ ެ ް‬

‫ަބރުދަން ިއތުރުކުރުން‪:‬‬

‫ސއ ަ ީކ‬ ‫މ ާއ ްދ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ީމގ ައި ިހމެނޭ ވި ޓ ަމި ނ ް ީ‬

‫ބަރުދަނ ް އި ތުރ ުކުރަނ ް ބޭނުނ ްވ ާ‬

‫ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ެ އ ެ ިކ ގުނަވަންތ ަކ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތަކ ަށ ް‬

‫މީހުންނަށ ް އ ަނބ ަ ީކ ބޭނުނ ްތ ެރި މ ޭވާއަކ ަށ ް‬

‫ބޭނުނ ްތ ެރި މ ާއ ްދ ާއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ 100 .‬ގުރ ާމ ްގ ެ އ ަނބުގ ައި ‪ 75‬ކިލ ޯ‬

‫”‬

‫އަނބ ު ބޭނުންކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ލޭގަ ިއ ިހމެނޭ ސަ ރު ީބގ ެ ިމންވަރު‬ ‫ދަށްވ ެ‪ި ،‬ހތ ާ ިއ ލޭހޮ ިޅ ަތކަށްޖެހ ޭ‬ ‫ަބ ިލ ަތއްކަމަށްވ ާ ސް ޓްރޯކ ް‬ ‫ޖެހުމ ާ ިއ ހ ާރޓްއެޓޭކ ް ޖެހުމުން‬ ‫ދުރުކޮށްދޭނެކަމެކެވ ެ‪.‬‬

‫“‬

‫ކެލ ޮރީ ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ރ ޯ އ ަނބުގ ައި ހުންނަ‬ ‫ލޭމަދުވުން‪:‬‬ ‫އ ަނބުގ ައި ިހމެނޭ ދަގ ަނޑ ުގ ެ ބ ައި ގ ެ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް މި ީއ މާބ ަނޑ ު އަނ ްހެނުންނ ާއި ‪ ،‬މ ައ ްސަ ރ ު‬

‫ސްޓ ާރޗ ް ދޮނ ްވ ުމުނ ް ހ ަކުރަށ ް ބަދ ަލ ުވ ެގެންދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސއ ަ ީކ ލ ޭގ ެ ސަ ރުބީގ ެ‬ ‫މީގ ެ އި ތުރުނ ް ވި ޓ ަމި ނ ް ީ‬

‫އ ެހެންކ ަމުނ ް ދޮންއ ަނބ ު ިކރ ާއ ެކ ު ބޭނުނ ްކުރ ުމުނ ް‬

‫މި ންވަރ ު ދ ަށްކ ޮށްދ ޭ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ވަރަށ ް ފ ަސޭ ހ ައި ނ ް ބަރުދަނ ް އި ތުރ ުވ ާ ކަމ ަށ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ކަންތ ައ ް ޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ އަނ ްހެނުންނ ާއި ‪ ،‬އ ަދި އެނޫނ ް‬ ‫ގޮތ ަކުނ ް ނަމ ަވެސް‪ ،‬ލޭމ ަދ ުވެފ ައި ވ ާ މީހުނ ް‬ ‫ބޭނުނ ްކުރަނ ް ރަގ ަޅ ު މ ޭވ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ަނބުގ ައި‬

‫ިހތުގ ެ ަބ ިލ ަތއ ް‪:‬‬ ‫ހަ ިށގަނޑުގަ ިއ ސަ ރު ީބގ ެ ިމންވަރު ދަށްކުރުން‪:‬‬ ‫އ ަނބުގ ައި ިހމެނޭ ޑ ައ ެޓ ްރީ ފ ައި ބ ަރއ ަ ީކ‬

‫ޭސއ ަމ ް ވަރަށ ް ގި ނައި ނ ް‬ ‫އ ަނބުގ ައި ޕޮޓ ި‬ ‫ެޝރ ު ކޮނ ްޓ ްރ ޯލްކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ލ ޭގ ެ ޕްރ ަ‬

‫ސއ ަ ީކ‬ ‫ސ ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވި ޓ ަމި ނ ް ީ‬ ‫ސވ ެ ް‬ ‫ވި ޓ ަމި ނ ް ީ‬

‫ލޭގ ައި ިހމެނޭ ނުރަގ ަޅ ު ކ ޮލެސްޓ ްރ ޯލ ްގ ެ މި ންވަރ ު‬

‫ލޭމ ައްޗ ަށ ްދި އުނ ް ފަދ ަ ހިތ ުގ ެ ބ ަލި ތ ަކުނ ް‬

‫ދަގ ަނޑ ު ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ނ ެގ ުމުގ ައި އެހިތ ެރި ވެދ ޭ‬

‫ދ ަށ ްކުރ ާ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ލޭހ ޮޅި ތ ަކ ުގ ެ އ ެތެރޭގ ައި‬

‫ދުރުކ ޮށްދޭނ ެ މ ާއ ްދ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬ވި ޓ ަމި ނ ް ީއ އ ަދި‬

‫މ ާއ ްދ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި އްދ ައި ނ ް ކ ެނޑ ުމުނ ް ވަރަށ ްގި ނަ‬

‫ތ ަތ ްވ ެ‪ ،‬ޖ ަމ ާވ ެ‪ ،‬ލޭހ ޮޅި ބ ައްދ ައި ހަރުކ ޮށ ްލ ުމ ުގ ެ‬

‫ސ ކެނ ްސަ ރ ާއި‬ ‫ސލ ޭނި އ ަމ ް އ ަނބުގ ައި ހުރުމ ަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫ި‬

‫އަނ ްހެނުނ ް ވަރުބ ަލި ވާގ ޮތ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ހެނ ްވާނަމ ަ‬

‫ދ ައުރ ު އ ަދ ާކުރ ާ ސަ ރުބީގ ެ ވ ައްތަރ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‬

‫ހިތ ުގ ެ ބ ަލި ތ ަކުނ ް ދުރުކ ޮށ ްދި ނުމ ަށ ް ބާރުއަޅ ައި ދ ޭ‬

‫އ ަނބ ު ބޭނުނ ްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ސަ ބަބ ަ ީކ ގި ނަފަހަރ ު‬

‫އ ަނބ ު ބޭނުނ ްކުރުމ ަ ީކ ސަ ރުބީގ ެ މި ންވަރ ު ދ ަށ ްވ ެ‪،‬‬

‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ސަ ރުބީގ ެ މި ންވަރ ު ޕ ެކ ްޓި ނ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬

‫ވަރުބ ަލި ވ ަނީ ލޭގ ައި ދަގ ަނޑ ުގ ެ ބ ައި މ ަދ ުވ ެ‪،‬‬

‫ހިތ ާއި ލޭހ ޮޅި ތަކ ަށްޖެހ ޭ ބ ަލި ތ ަކުނ ް )ސްޓ ްރ ޯކ ް‬

‫ސ ހިތ ުގ ެ‬ ‫ދ ަށ ްވުމ ަ ީކ ލޭހ ޮ ިޅތ ައ ް ބ ެދި ‪ ،‬ލޭމ ައްޗ ަށ ް ގ ޮ ް‬

‫ސ މާބ ަނޑ ު‬ ‫ލޭދ ަށ ްވާގ ޮތ ް ވ ުމުންނ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ޖ ެހ ުމ ާއި ހ ާރޓ ްއެޓ ޭކ ް ޖ ެހުނ ް( ދުރުކ ޮށްދޭނެކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ދި މ ާވުނ ް ދުރުކ ޮށްދޭނެކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސވަރ ު މާބ ަނޑ ު އަނ ްހެނުނ ް މ ާގި ނައި ނ ް އ ަނބ ު‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ބޭނުނ ްކުރުމ ަ ީކ ރަގ ަޅުކަމ ެއ ް ނޫންކަނ ް ހ ަދުމ ަ‬ ‫ބ ެހ ެއ ްޓުނ ް ރަގ ަޅ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަދާން ގަދަކުރުން‪:‬‬ ‫ެސޑ ް‬ ‫އ ަނބުގ ައި ގ ުލުޓ ަމި ނ ް އ ި‬ ‫ކިޔ ާ މ ާއ ްދ ާއ ެއ ް ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ހ ަދާނ ުގ ެ ބ ައި‬ ‫ރަގ ަޅުކ ޮށްދީ‪ ،‬އެކ ަމުގ ައި ޝާ މި ލ ްވ ާ ސެލްތ ައ ް‬ ‫ހީވ ާގި ކ ަމ ާއ ެކ ު ބަހ ައްޓ ައި ދ ޭ މ ާއ ްދ ާއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެހެންކ ަމުނ ް ިކޔ ެވ ުމުގ ައި ‪ ،‬ރަގަޅ ަށ ް ިކޔ ަވާދ ޭ‬ ‫ތ ަކ ެއްޗ ަށ ް ސަ މ ާލުކަންނުދ ޭ ކުޑ ަކ ުދި ންނަށ ް‬ ‫ސތ ަކުނ ް‬ ‫އ ަނބުދީގެނ ް ރަގ ަޅ ުކުރ ެވި ދާނެކަމ ަށ ް ދި ރ ާ ާ‬ ‫ހާމ ަވެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪16‬‬

‫ައ ަހ ެރމެ ްނގ ެ ލ ޮ ުބވެ ިތ ރަސޫ ލު ﷲ ޞަ އްލަﷲ ަޢ ަލ ިއ ިހވަސަ އް ަލމް ަޙ ީދޘްކު ަރއް‬ ‫ވާފަ ިއވެއެވެ‪.‬‬ ‫” ަޖ ަމލު ފ ެ ްނބޮ ިއ އުޅ ޭ ފަ ަދ ިއ ްނ އެއްފަ ަހ ުރ ްނ ިތ ަޔ ަބ ިއ ީމހ ު ްނ އެއ ް ެޗ ިތ ބޮ ިއ ނޫޅ ޭ ެށވެ‪.‬‬ ‫އެ ާއ ިޚ ާލފަށް ިތ ަޔ ަބ ިއ ީމހ ު ްނ ދެފަ ަހ ުރ ްނ ުނ ަވ ަތ ިތ ްނ ފަ ަހ ުރ ަމ ީތ ްނ ބޮ ިއއުޅ ޭ ެށވެ‪ަ .‬އ ިދ‬ ‫ިތ ަޔ ަބ ިއ ީމހ ު ްނ އެއ ް ެޗއ ް ބޮ ީނ ަކމުގަ ިއ ަވ ީނ ަނ ަމ ބިސް ިމ ިކ ާޔ ެށވެ‪ަ .‬އ ިދ ބޮ ިއ ިނމުމު ްނ‬ ‫) َْ‬ ‫اﳊ ْﻤ ُﺪ ﻟِﻠﱠ ِﻪ ިކ ަޔއި( ﷲ ައށް ަޙމްދުކު ާރ ެށވެ‪“.‬‬


‫ޙ ުސަ ިއން ޙ ަ ީބބ ު )އޯޒޯން(‬

‫ިޢ ާރޤާ ދެކ ޮ ަޅށް ކު ިރ ހަނގ ު ާރ ަމ ައށްފަހ ު‪ާ ،‬އ ޢުދުވާ ީނ‬ ‫ހަނގ ު ާރ ަމ ައ ަކށް އެމެ ިރ ާކ ަތއ ް ާޔ ުރ ަވމު ްނ ާދ ިއ ުރ ‪...‬‬

‫‪ 4‬ޖުލ ައި ‪ 1675‬މި ތ ާރީ ޚަކީ‪،‬‬

‫ސފ ައި ވ ާ އަހަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ަނގުރާމ ަ ކުރަމުނ ް ގ ޮ ް‬

‫ނެރުނ ު ތ ަޙ ް ީޤ ީޤ ރި ޕ ޯޓ ް ޤ ަބ ޫލ ުކުރުމ ެއްނ ެތި ‪،‬‬

‫މީލ ާ ީދނ ް ‪1492‬ގ ައި އެމ ެރި ކ ާ ޤ ައުމ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި‬

‫އ ެހެންކ ަމުނ ް އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް މ ެދުނ ުކ ެނޑި ހ ަނގުރާމ ަ‬

‫އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް ޢި ރ ާޤުގ ައި ނި އ ުކ ުލި ޔ ަރ ހ ަތި ޔ ާރ‬

‫އުފަނ ްވުމ ަށްފ ަހ ު‪ ،‬އެޤ ައ ުމުނ ް ކ ުރި ފުރަތަމ ަ‬

‫ކުރަމުނ ްދ ާތ ާ މި އަހަރަށ ް ‪ 336‬އަހަރ ުފުރޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އުފ ައްދ ަމުނ ްދާކ ަމ ުގ ެ ތ ުހުމ ަތުތ ައ ް ތ ަކުރާރ ުކުރަމުނ ް‬

‫ހ ަނގުރާމ ަ ފ ެށި ދުވ ަހ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ ފ ަހުނ ް މި އ ަދ ާއި‬ ‫ހަމައ ަށ ް އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް ކުރަމުނ ް ގެނ ްދ ާ ގ ެއ ްލުނ ް‬

‫ސ ‪ 20‬މ ާޗ ް ‪ 2003‬ގ ައި ‪ ،‬ބ ައި ނަލ ް‬ ‫ކުރަމުންގ ޮ ް‬ ‫ސ ބަޔ ަކ ާއި‬ ‫އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް އަބ ަދ ުވ ެ ް‬

‫އ ަޤ ްވ ާ ީމ ޤާނޫނުތަކ ަށ ް ބ ެލުމ ެއްނ ެތި ޢި ރ ާޤ ާއި‬

‫ދ ެނި ވި ޢ ުދ ުވ ާނީ ހ ަނގުރާމަތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬

‫ދެކޮޅ ަށ ް ހ ަނގުރާމައ ަށ ް ނި ކުމެގަންނަނީ އެބަޔ ަކ ާއި‬

‫ދެކޮޅ ަށ ް ޢ ުދ ުވ ާނީ ހ ަނގުރާމ ައ ެއ ް ފ ެށި އ ެވ ެ‪18 .‬‬

‫އެމ ެރި ކ ާ ވެފ ައި ވ ަނީ ދ ުނި ޔ ޭގ ެ ގި ނަ ޤ ައ ުމުތ ަކ ެއ ްގ ެ‬

‫ސބިތ ު ނ ު ިހފ ޭ ޙ ައ ްޤުނޫނ ް ތ ުހުމ ަތުތ ަކ ެއ ް‬ ‫ދެކޮޅ ަށ ް ާ‬

‫ޑި ސެމްބަރ ު ‪ 2011‬ހަމައ ަށ ް ‪ 8‬އަހަރުވަންދެނ ް‬

‫ސރަ ރައ ްދުވޭވ ޭ‬ ‫ރ ުޅި އ ާ ނަފުރަތ ާއި ފުރައ ް ާ‬

‫ކުރުމ ަށްފ ަހުގ ައ ެވ ެ‪ .‬ދ ާދި ފ ަހުނ ް އި ރ ާޤ ާއި ދެކޮޅ ަށ ްކ ުރި‬

‫ސ ޢި ރ ާޤުނ ް ނި އ ުކ ުލި އ ަރ‬ ‫ހ ަނގުރާމ ަކުރ ެވުނ ު އި ރ ުވ ެ ް‬

‫އޮންނަ ޤ ައުމ ެއ ް ކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪ .‬އެމ ެރި ކ ާގ ެ ޢ ުމުރުނ ް‬

‫ހ ަނގުރާމ ައި ގ ައި ވެސް‪ ،‬އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް އި ރ ާޤ ުގ ެ‬

‫ސ އ ަސަ ރ ެއ ް އެމ ެރި ކާއ ަށ ް‬ ‫ހ ަތި ޔާރ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް ‪ 519‬އަހަރ ު ފ ާއި ތ ުވ ެގެނ ްދި ޔ ައި ރ ު‪،‬‬

‫ބ ޮލުގ ައި އ ެޅ ުވި ތ ުހުމ ަތުތަކ ަ ީކ ކަންޑ ައ ެޅި ގެނ ް‬

‫ދ ެއ ް ިކފ ައ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ޢި ރ ާޤ ާއި‬

‫މި ހާތަނަށ ް އެޤ ައ ުމުންވ ަނީ ‪ 26‬ހ ަނގުރާމ ަ‬

‫ރ ޯ ބ ުހ ުތާނ ު ދ ޮގުކަނ ް މ ުޅި ދ ުނި ޔެއ ަށްވ ަނީ‬

‫ސ ހަމ ައ ެއ ް‬ ‫ދެކޮޅ ަށ ް ހ ަނގުރާމ ަކުރަންޖެހ ޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ކ ޮށްފ ައ ެވ ެ‪ .‬ޖުލ ައި ‪1675‬ނ ްފ ެށި ގެނ ް މި އ ަދ ާއި‬

‫ސބިތ ުވެފ ައ ެވ ެ‪ .‬ޢި ރ ާޤުގ ައި ނި އ ުކ ުލި ޔ ަރ ހ ަތި ޔާރ ު‬ ‫ާ‬

‫އެމ ެރި ކާއަކ ަށ ް ދ ެއ ް ިކފ ައ ެއްނ ެތ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ އެމ ެރި ކ ާ‬ ‫ހަމައ ަށ ް ފ ާއި ތ ުވި ކޮންމ ެ އަހަރަކީވ ެ ް‬

‫އުފ ައ ްދ ާމުނ ްދާކަމ ަށ ްބުނ ެ އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް ޢި ރ ާޤ ާއި‬

‫ސ ހ ަނގުރާމ ައ ެއްގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ެ‬ ‫ކޮންމ ެވ ެ ް‬

‫ދެކޮޅ ަށ ް ތ ުހުމ ަތުތ ައ ް ކުރަނ ްފ ެށ ުމުނ ް އދ‪.‬ގ ެ‬

‫ސނަގ ައި ގެނ ް ކުރ ާ‬ ‫އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް އި ް‬

‫ްސ )އައޭއީ(އި ނ ް ޢި ރ ާޤުގ ައި‬ ‫އެޓ ަމި ކ ް އެނަ ީޖ އެޖެނ ީ‬

‫ހ ަނގުރާމަތ ަކުގ ައި ހ ަނގުރާމ ައ ާއި ނ ުބެހިތި ބ ޭ‬

‫ހ ަތި ޔާރ ު އުފ ައްދ ަމުންދ ޭތ ޯ ބ ެލުމ ަށ ް އެޤ ައުމ ަށ ް‬

‫ކ ުށ ެއްނ ެތ ް އެތ ަކ ެއ ް ރައ ްޔި ތުންނ ެއ ް ޤ ަތ ުލުކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ޒި ޔާރަތްކ ޮށ ް ތ ަޙްޤީގ ު ކުރ ުމ ުގ ެ ނަމުގ ައި އި ޤ ްތި ޞާ ީދ‬

‫ސ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ޢި އްފ ަތ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫އެތ ަކ ެއ ް ހ ާ ް‬

‫ކާރ ުޚާނާތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހަކަތ ަ އުފ ައ ްދ ާ އި ނ ް ީޖނ ުގެތ ަކ ުގ ެ‬

‫ސ‬ ‫ގަދ ަ ކ ަމުނ ް ފ ޭރި ‪ ،‬ހ ަނގުރާމ ައި ގ ެ އެތ ައ ްހ ާ ް‬

‫އި ތުރުނ ް ޢި ރ ާޤ ުގ ެ ސުކ ޫލުތ ަކ ާއި ކ ޮލ ެޖުތ ަކ ާއި‬

‫ަސރުންނ ެއ ް ލ ާއި ންސާނީ އ ަނި ޔ ާ ީދ މަރައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ީ‬

‫ސކ ޮށްފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސވ ަނީ ބ ަލ ާފ ާ ް‬ ‫ަސ ީޓތ ައ ްވ ެ ް‬ ‫ޔ ުނި ވ ި‬

‫އ ަދި އެޤ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ ބ ައި ތ ުލ ްމ ާލުނ ް ބ ޮޑ ެތި‬

‫ސ އެޖ ަމާޢަތަކ ަށ ް ޢި ރ ާޤުނ ް ނި އ ުކ ުލި ޔ ަރ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ވ ައްކަނ ް ކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުންނ ާ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މ ުދ ާ‬

‫ސ‬ ‫ހ ަތި ޔާރ ު އުފ ައްދ ަމުނ ްދާކ ަމ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ ފާހަގ ަކުރ ެވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފޭރޭކަނ ްވ ެ ް‬

‫ނި ޝާ ނ ެއ ް ފ ެނި ފ ައ ެއްނ ުވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ައި އޭއީއި ނ ް‬

‫ސފ ައި ނ ް ހ ަނގުރާމ ަ ނި ނ ްމ ާ ޢި ރ ާޤުނ ް ފ ައި ބ ައި ގެނ ް‬ ‫ި‬

‫އެމެ ިރ ާކ ސި ފަ ިއ ްނ ހަނގ ު ާރ ަމ ިނ ްނ ާމ ިޢ ާރޤ ު ްނ‬ ‫ފަ ިއ ަބ ިއގ ެ ްނ ިދ ަޔ ިއ ުރ ‪ި 2.5‬މ ިލ ަޔ ަނށްވެ ެރ ގި ަނ‬ ‫ކު ެށއް ެނތް ާޢއްމު ްނ )ކު ަޑކު ިދ ްނ ާނ ައ ްނހ ެ ުނ ްނ ާނ‬ ‫މުސް ކު ިޅން( ަޤ ުތލް ާޢއްމު ަތކުގަ ިއ ަރޙުމެއް ެނ ިތ‬ ‫ޝަ ހީދުކޮށްފަ ިއވެއެވެ‪.‬‬

‫އެމ ެރި ކ ާ‬

‫ދި ޔ ައި ރ ު‪ 2.5 ،‬މި ލި ޔަނަށ ްވެރ ެ ގި ނަ‪ ،‬ކ ުށ ެއްނ ެތ ް‬ ‫ޢ ާއ ްމުނ ް )ކުޑ ަކ ުދި ންނ ާ އަނ ްހެނުންނ ާ މުސްކ ުޅި ނ ް(‬ ‫ޝހީދުކ ޮށްފ ައި ވ ެެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަޙުމ ެއްނ ެތި ަ‬ ‫މި ހާރ ު ބ ައި ނަލްޢ ަޤ ުވ ާ ީމ މީޑި ޔާގ ައި‬ ‫އެންމ ެ ގަދައ ަށ ް ދ ެކ ެވ ެމުންއަންނަ ވާހަކައ ަ ީކ‬ ‫ީއރާނ ާއި ދެކޮޅ ަށ ް އ ެމ ެރި ކ ާއ ާއި އެޤ ައ ުމ ުގ ެ‬

‫‪37‬‬

‫‪15‬‬


‫ޙ ާ ިތމ ް ޔ ޫސު ފ ް‬

‫ނ ީނ ީކއްވެކަން އ ެނގޭތަ؟‬ ‫ފެބުރުއަ ީރ މަހުގަ ިއ ‪ 29‬ދުވަސް އަން ަ‬ ‫އި ރ ު ވ ަށ ާ އ ެއ ް ބުރ ު )ދ ައުރ ު( ހަމ ަކުރަނ ް ދ ުނި ޔެއ ަށ ް ނަގ ާ މ ުއްދަތ ަށ ް‬ ‫ްޞލްކ ޮށ ް ބުނާނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ީއ ‪365‬‬ ‫އަހަރެމެނ ް ިކޔ ަނީ އ ެއ ް އަހަރ ެވ ެ‪ .‬ތ ަފ ީ‬ ‫ސކުންތ ައ ްވުރ ެ ކުޑ ަ ހިނދުކ ޮޅ ެއ ް‬ ‫ދުވ ަހ ާއި ‪ 5‬ގ ަޑި އި ރ ާއި ‪ 48‬މި ނ ެޓ ާއި ‪ި 45 ،‬‬ ‫ސ‬ ‫ސ ކަލަންޑ ަ ރުގ ައި އަހަރ ު ހަމ ަކުރަނީ ބަރާބަރ ު ‪ 365‬ދުވ ަ ް‬ ‫އި ތުރަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސ ‪ 365‬ދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ކަމ ަށ ް ބ ަލާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ކޮންމ ެ އަހަރ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ސ ކަމ ަށްބަލ ަނީ އ ެވ ެ‪ .‬ކޮންމ ެ‬ ‫މި އި ތުރ ުވާބ ައި ‪ 4 ،‬އަހަރުވީމ ާ އ ެ ީއ އި ތުރ ު އ ެއ ްދުވ ަ ް‬ ‫ސ އި ތުރ ު ނ ުކުރ ާ ނަމ ަ‪ 100 ،‬އަހަރ ު ވ ާއި ރ ު‬ ‫‪ 4‬އަހަރަކ ަށ ް މި ހެނ ް ‪ 1‬ދުވ ަ ް‬ ‫ސ މ ަދ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކަލަންޑ ަ ރުގ ައި ‪ 24‬ދުވ ަ ް‬

‫ޓ ެސް މ ޭ ިނޔ ާ ހ ޯ ިދ ީމހާއަށް‬

‫ނ ީކ ކޮބާ؟‬ ‫ވަކަރުގ ޭ ކ ު ިދން ަ‬

‫އޮސް ޓްރޭ ިލޔާއެއ ް ނުފެނުނު!!‬

‫ވަކަރ ުގެއ ަ ީކ ހެންވޭރ ު ކ ުރީ ގ ެ އ ައި ފާނުމ ަގ ު‬ ‫އ ަތި ރީ ގ ައި ވަކަރުނ ް އ ެޅި ގ ެއ ެކ ެވ ެ‪ .‬ފުރ ާޅ ާއި ބިއްތ ައ ް‬ ‫ދ ަނޑި ފަނުނ ް ހ ަދ ާ އ ަޅާފ ައި ވ ާ ގ ެއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އޭރ ު‬ ‫މ ާލ ެތެރޭގ ައި ތި ިބ ބ ެލ ެނި ވ ެރި ނ ް ނ ެތ ް ފ ަ ީގރ ު‪ ،‬ޔަތީމ ް‬ ‫ސ ީކނ ް ކ ުދި ނ ް ހޯދ ައި ސަ ރ ުކާރުނ ް‬ ‫ކ ުދި ންނ ާއި މި ް‬ ‫އެފަދ ަ ކ ުދި ނ ް އ ެގެއ ަށ ް ލ ެއްވީއ ެވ ެ‪ .‬ބުނެވޭގ ޮތުގ ައި‬

‫ސމ ޭނި ޔ ާއ ާއި ނި އ ުޒި ލެނ ްޑ ް އ ަދި ފި ީޖ‬ ‫ޓެ ް‬

‫ސހ ަތ ް ކ ުދި ންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމ ަ އ ެގެއ ަށ ް ވ ެއްދ ެ ީވ ތި ރީ ް‬ ‫ފ ަހުނ ް އ ެކ ުދި ނ ް ’ވަކަރުގ ޭ‘ގ ައި ތި ބ ެ‬

‫އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ ހ ޯދި ޔޫރަޕ ްގ ެ ރައ ްޔި ތ ެއްކަމ ަށ ް‬ ‫ރ ެކ ޯރޑ ްކުރ ެވި ފ ައި ވ ަނީ ނެދަލޭނ ްޑ ްގ ެ‬

‫ފުރާވަރަށ ް އެރ ުމުނ ް ނުރަނގ ަޅ ު ޢަމ ަލުތ ައ ް‬

‫ސަ އ ްޔ ާޙ ެއްކަމ ަށ ްވ ާ އަބިލ ް ތާސްމާނ ްއ ެވ ެ‪ .‬މީލ ާ ީދނ ް‬

‫ިހންގަނ ް ފެށީމ ާ ވަކަރުގޭނ ް ނެރުނ ު ކަމ ަށ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪1642‬ވަނަ އަހަރ ު އޭނ ާ އޮސްޓްރޭލި ޔ ާގ ެ ވަށ ައި ގެނ ް‬

‫އ ަދި އ ެކ ުދި ންނަށ ް މާލ ޭގ ެ ލެންޓ ަރނ ް ބ ައ ްތި ތ ައ ް‬

‫އޮންނަ ‪ 3‬ޤ ައ ުމ ު ހ ޯދުނ ުއި ރ ު‪ ،‬މ ައި ިބނ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ‬

‫ފ ޮހެސާފުކ ޮށ ް ތެއޮއ ަޅ ާ ދި އ ްލ ާ ނި ވ ުވ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް‬

‫އޮސްޓްރޭލި ޔ ާ އޮންނަކަމ ެއ ް އޭނާއަކ ަށ ް ނޭނގ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ކުރ ުވި އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް ވަކަރުގ ޭ ކ ުދި ނ ްގ ެ ނަނ ް‬

‫އޭނާއ ަށ ް އޮސްޓްރޭލި ޔ ާ ހ ޯދ ުނީ އ ޭގ ެ ‪ 2‬އަހަރ ު‬

‫ސ ބަދ ަލ ުވި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތެޔޮއ ަޅ ުވ ާ ކ ުދި ނ ްގ ެ ނަމ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ފ ަހުނ ް ‪1644‬ގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ީސ‬ ‫ރ ަތމ ަ ޖ ީ‬ ‫ރާއްޖޭގަ ިއ ފ ު ަ‬ ‫ރކ ު؟‬ ‫އޯލެވެލް ހ ެ ީދ ކޮން އަހަ ަ‬ ‫‪14‬‬

‫<‬

‫ސކ ުނ ިޑއަށްވ ުރ ެ‬ ‫ި‬

‫ލ ޯ ބޮޑ ު‬ ‫ސކ ުނޑި އ ަށ ް ވުރ ެ އ ޭގ ެ ލ ޮލ ުގ ެ‬ ‫އޮސްޓ ްރި ޗ ްގ ެ ި‬ ‫ސަ އި ޒ ު ބ ޮޑ ެވ ެ‪ .‬ބުނެވ ޭ ގ ޮތުގ ައި އ ެއްގ ަމުގ ައި‬ ‫ދި ރި އުޅ ޭ މ ައި ބަދ ަ ހުންނަ ދި ރޭ ތ ަކ ެތި‬ ‫)ވ ާރޓ ެބްރޭޓްސް( ގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އެންމ ެ ލ ޯ‬ ‫ސ އޮސްޓ ްރި ޗ ްއ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ‬ ‫ބ ޮޑ ު ޖަނަވާރަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫ދޫންޏ ެއ ްގ ެ ލ ޮލ ުގ ެ ޑ ައި ީމޓަރުގ ައި ގ ާތްގ ަނޑަކ ަށ ް‬ ‫‪ 2‬އި ނ ްޗި ހުރ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނވަ ީރ ‪1967‬‬ ‫ރށް ބޭއްވ ު ީނ ‪ 4‬ޖަ ަ‬ ‫ރ ަތމ ަ ފަހަ ަ‬ ‫ީސ އޯލެވެލް ިއމ ް ިތހާނު ރާއްޖޭގަ ިއ ފ ު ަ‬ ‫ޖ ީ‬ ‫ރމ ަޟާ ން ‪ 1386‬ހ( ީވ ބުދަ ދުވަހުގައެވ ެ‪.‬‬ ‫)‪ަ 23‬‬


‫ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ އެޅު ަމ ީކ ީދ ީނ ަކމެއ ް ޯތ ުނ ަވ ަތ ާއ ަދ ާކ ަދއެއްތޯ؟‬‫ މުސް ިލމު ައ ްނހ ެ ުނ ްނ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ ައ ަޅ ްނ ފ ެ ީށ ކ ޮ ްނ ިއ ަރކުތޯ؟‬‫ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ އެޅު ަމ ީކ ިޢލްމުވެ ިރ ްނގ ެ މެދުގަ ިއ ިޚ ާލފ ު ހ ު ިރ ަކމެއްތޯ؟‬‫ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ އެޅު ްނ ަމ ާނ ކު ުރ ަމ ީކ ާލ ީދ ީނ ަޢ ަމ ަލ ަކށް ަވ ީނ ީކތްވެގ ެ ްނތޯ؟‬‫ އިސް ާލ ީމ ގައުމު ަތކުގަ ިއ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ ާއ ިއ ުބ ުރގާ ަމ ާނ ކު ެރވެ ީނ ީކއްވެގ ެ ްނ ތޯ؟‬‫ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ ާއ ިއ ުބ ުރގާ އެޅުމު ްނ މުސް ިލމ ް ައ ްނހ ެ ުނ ްނ ދު ުރހ ެ ިލވާ ްނފ ެ ީށ ކ ޮ ްނ ިއ ަރކުތޯ؟‬‫ މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ ުނ ަވ ަތ ުބ ުރގާ އެޅު ްނ ިމހާ ުރވެސް ަމ ާނ ކު ެރވެމު ްނ ަދ ީނ ކު ީރގަ ިއ ވެސް އެ ަކ ްނ ކު ެރވު ުނ ގ ޮ ަތށްތޯ؟‬‫ހޯދ ައި ދީގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝޢާރ ެއ ް‬ ‫ ޙ ަ ީގ ީގ މުސްލި މ ު ސަ ރ ުކާރ ެއްގ ައި ދީނީ ި‬‫ސ ކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މަނަލ ެއ ް ނ ުކުރާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ނ ުވ ެ ް‬ ‫ސ އެފަދ ަ އ ަނި ޔ ާވ ެރި ޢަމ ަލުތ ައ ް ކ ޮށްފ ައި ވ ަނީ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ބ ަޢ ް ީޘންނ ާއި ޢ ަލ ްމ ާނީ ނ ް މުސްލި މ ު ގ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ް‬ ‫ވ ެރި ކ ަމ ާއި ޙ ަވ ާލ ުވ ެ‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ނައ ްތާލ ައި ‪ ،‬ވ ަޟް ީޢ ޤާނޫނުތ ައ ް ހަދ ައި ގެނ ް‪ ،‬އެފަދ ަ‬ ‫މީހުނ ްގ ެ އ ަތުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ ބ ައ ެއ ް އި ސްލ ާ ީމ ގ ައ ުމުތ ަކުގ ައި އަނ ްހެނުނ ްގ ެ‬‫ޙިޖ ާބ ު މަނާކ ޮށ ް‪ ،‬މުސްލި މ ު އަނ ްހެނުންނ ާއި‬ ‫މި މ ާތ ް ީދނ ާއި މ ެދުގ ައި އެތަންތަނ ުގ ެ ވ ެރި ންވ ަނީ‬ ‫އ ަނި ޔ ާވ ެރި ވެފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މޫނު ބުރުގ ާ ނުވަ ަތ ބުރުގ ާ އެޅުން ިމހާރުވ ެސް‬ ‫މަނާކުރެވެމުންދަ ީނ ކ ު ީރގަ ިއވ ެސް އެކަން ކުރެވުނު ގ ޮ ަތށްތ ޯ؟‬ ‫ މުސްލި މ ު އަނ ްހެނުނ ް ފަރ ުދ ާއި ނ ް ބޭރ ުކުރ ުމ ުގ ެ‬‫މަކަރ ުވ ެރި ރޭވުންތ ަކ ާއި މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް މ ުޅި‬ ‫ދ ުނި ޔޭގ ައި ދ ަނީ ކ ެނޑި ނޭޅި ކުރ ެވ ެމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ އި ސްލ ާ ީމ ގ ައ ުމ ު ތ ަކުގ ައި މި ހާރ ުވ ެ ް‬‫ކާފަރުންނަށ ް ހ ެއ ްލި ‪ ،‬އެމީހުނ ްގ ެ ގ ާތުނ ް‬ ‫މ ޮޅ ު ހ ޯދުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރ ާ ީލޑ ަ ރުންނ ާއި‬ ‫ޢި ލ ްމ ްވ ެރި ނ ްގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ތި ިބ އެފަދ ަ ބ ައ ެއ ް މީހުނ ް‬ ‫މި ނުބ ައި ޢަމ ަލ ު ިހންގ ަމުނ ް އެބަދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޔ ާސަ ތ ު ދާނުނ ް ލ ައްވ ައި‬ ‫ އެފަދ ަ ވ ެރި ންނ ާއި ި‬‫ޙިޖ ާބ ާއި ފަރ ުދ ާއ ާ އި ދި ކ ޮޅ ު ގާނޫނ ު ހަދ ައި ‪،‬‬ ‫ސަ ރ ުކާރަށްޓަކ ައި ފ ަތ ުވ ާ ވި އ ްކ ާ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް‬ ‫ލ ައްވ ައި ދީނީ ގ ޮތުނ ް އެފަދ ަ ގާނޫނުތ ައ ް ޙިމާޔ ަތްކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ީދނުގ ައި ކަނ ް އޮންނަގ ޮތ ް އ ޮޅ ުވާލ ައި ގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ -‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖެއ ަ ީކ އި ސްލ ާ ީމ ގ ައުމަކ ަށ ްވ ުމ ާއި‬

‫ސ އި ސްވ ެ ދި ޔ ަ ވ ެރި ކ ��މުގ ައ ާއި‬ ‫އ ެކުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ސ މޫނ ު‬ ‫ދ ާދި ފ ަހުނ ް ވ ެއ ްޓުނ ު ސަ ރ ުކާރުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ބުރ ުގ ާ މަނ ާ ކުރ ުމ ާއި އަނ ްހެނުނ ް އ ޮރި ޔާނ ް‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް ތ ަފ ާތ ު ގ ޮތްގ ޮތުނ ް ކުރ ެވ ެމުނ ް‬ ‫ސފ ައި ވާކަނ ް ހިތާމ ަޔ ާއި އ ެކުގ ައި ފާހަގ ަ‬ ‫ގޮ ް‬ ‫ކުރ ެވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މޫނުބުރުގާއ ާ ބުރުގ ާ އެޅުން މަނާކުރ ެ ިވދާނ ެ އުޛުރެއ ް‬ ‫އޮވެދާނެބާ!!؟‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާއ ާއި ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމަކީ‪،‬‬‫އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ލި ބ ާހ ާއި ފަރ ުދ ާގ ެ ބ ައ ެއްކ ަމުގ ައި‬ ‫ސ ބ ަހާނައ ަކުނ ް އ ަދި‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވީއި ރ ު‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އުޛުރަކުނ ް އެކަނ ް މަނ ާކުރެވޭނ ެ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ޤ ަވ ާއި ދ ެއ ް ނ ުހެދޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ މުސްލި މ ު އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ޙިޖ ާބ ާއި ޚިލާފ ަށ ް ބަހަނ ާ‬‫ހަދ ައި ގެނ ް އެކަނ ް މަނ ާކުރުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅި ގެނ ް ީދނ ާއި ޚިލ ާފ ު‪ ،‬އ ަދި އި ންސާނީ‬ ‫މި ނި ވަންކ ަމ ާއި ޙ ައ ްގުތ ަކ ާއި އި ދި ކ ޮޅ ު ޢަމ ަލ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫އ ެހެނ ްވ ެ‪ ،‬ބ ައ ެއ ް ކާފަރ ު ގ ައ ުމ ު ތ ަކުގ ައި ވ ެ ް‬ ‫ޟ ީމރ ު‬ ‫ސ ކުރުމ ަށ ް އެމީހުނ ްގ ެ ަ‬ ‫އެފަދ ަ ގާނޫނ ެއ ް ފ ާ ް‬ ‫އި ނ ްކާރ ު ކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ފަރ ުދ ާ މަނ ާކުރެވޭނ ެ މ ަޢ ްޤ ޫލ ު‬‫ސ‬ ‫ޢުޛުރ ެއްނ ެތ ެވ ެ‪ .‬އެކ ަމ ާއި އި ދި ކޮޅ ަށ ް އަބ ަދ ުވ ެ ް‬ ‫ދ ައ ްކ ާ ވާހަކަތަކ ަ ީކ ީދނ ާއި ގާނޫނ ާއި ބ ުއ ްދި އ ާއި‬ ‫ޚިލ ާފ ު‪ ،‬ދެކ ޮޅ ު ނުޖ ެއ ްސޭ ނ ެ ވާހަކަތ ަކ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ ބ ައ ެއ ް ގ ައ ުމުތ ަކުގ ައި ބުރ ުގ ާ ނުވަތ ަ މޫނ ު‬‫ބުރ ުގ ާއ ެޅުނ ް މަނ ާކުރަނީ އ ެ ީއ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ‬ ‫މި ނި ވަންކ ަމ ާއި ޚިލ ާފުކަމ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ބުނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަނ ެއްބ ައި ތަންތަނުގ ައި މަނ ާކުރަނީ އ ެ ީއ ދީނީ‬

‫ކަމ ެއްނޫނޭ‪ ،‬އާދ ަކާދ ައެކ ޭ ކިޔާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އަނ ެއްބ ައި‬ ‫މީހުނ ް މަނ ާކުރަނީ އ ެ ީއ ދީނީ ކަމެކ ޭ‪ ،‬އާދ ަކާދ ައ ާއި‬ ‫ޚިލ ާފ ު ކަމެކ ޭ ކިޔާފ ައ ެވ ެ‪ .‬އަނ ެއްބ ައި ތަންތަނުގ ައި‬ ‫މަނ ާކުރަނީ އ ެ ީއ ޙ ައ ްދ ު ފަހަނައަޅ ައި ދި ޔ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސފަކ ޮށ ް‪ ،‬އ ޭގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ޢަމ ެއ ްލ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ި‬ ‫މީހުނ ް ިބރުގަންނަ ކ ަމުގ ައި ބުނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އަނ ެއްބ ައި‬ ‫ތަންތަނުގ ައި ބަހަނ ާއ ެއްކ ަމުގ ައި ދ ައްކ ަނީ މޫނ ު‬ ‫ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ ގ ައ ު ީމ ސަ ލާމަތ ަށ ް ނުރައ ްކ ާތ ެރި‬ ‫ސ‬ ‫ކަމ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ބުނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސބިތ ުވ ާ ނުވަތ ަ‬ ‫ްޞކުނ ް ާ‬ ‫އ ަޞް ލ ަކުނ ް އ ަދި ނައ ަ‬ ‫ދެކ ޮޅ ު ޖެހ ޭ ވާހަކަތ ަކ ެއްނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނށް‬ ‫އ ެ ހ ު ިރހ ާ ަބހަނާއަކ ާ ިއ އެކުގަ ިއ މ ުސް ިލމ ު އަންހެނުން ަ‬ ‫ފަރުދ ާ މަނާކުރާ ިއރު‪..‬‬ ‫ ކ ްރި ސްޓި އަނ ް ފ ައްޅީގ ެ ޚިދުމ ަތ ް ކުރ ާ‬‫އަނ ްހެނުންނަށ ް ސްކ ާފ ް އަޅ ައި ނި ވ ާކުރަނ ް ހ ުއްދ ަ‬ ‫އޮންނަނީ އެމީހުނ ްގ ެ ދީނީ ކަމ ެއ ް ކ ަމުގ ައި‬ ‫ވާތީޔޯލ ައ ެވ ެ‪ .‬މުސްލި މ ު އަނ ްހެނުންނަށ ް ލި ބެނ ް ޖެހ ޭ‬ ‫އެމީހުނ ްގ ެ ދީނީ ޙ ައ ްގ ު ކޮބ ައި ތ ޯއ ެވ ެ؟!‬ ‫ ފި ރި ހެނުނ ް ކ ޯޓ ް ފ ަޓ ްލޫނ ު ލ ައި ގެނ ް އ ުޅުމ ަ ީކ‬‫ސކިއ ުރި ީޓއ ަށ ް ހ ުރި ނުރައްކ ަލ ެއ ް ކ ަމުގ ައި‬ ‫ެ‬ ‫ނ ުވ ާއި ރ ު ބުރ ުގ ާ އަޅ ައި ނި ވ ާ ކ ޮށްފ ައި ވ ާ އަނ ްހެނަކ ު‬ ‫ނުރައ ްކ ާތ ެރި މީހ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ަނީ ިކ ިހނ ެއ ްތ ޯއ ެވ ެ؟!‬ ‫ ފަރ ު ީދ މި ނި ވަންކ ަމ ާއި އި ންސާނީ ޙ ައ ްގ ެއ ް‬‫ކ ަމުގ ައި ބުނ ެ ނި ވާނުކ ޮށ ް‪ ،‬އ ޮރި ޔާނ ް ޙ ާލުގ ައި‬ ‫އ ުޅ ުމ ުގ ެ ހ ުއްދ ަ އަނ ްހެނުންނަށ ް ހޯދ ައި ދ ެވި ފ ައި ވ ާ‬ ‫އި ރ ު‪ ،‬މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އަޅ ައި ނި ވ ާވުމ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ‬ ‫މީހ ާގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮބ ައި ތ ޯއ ެވ ެ؟!‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އަޅ ައި ގެނ ް ދ ަތުރުފ ަތުރ ު ކުރ ުމ ާއި‬‫ސ އ ެހެނ ް ތަންތަނުގ ައ ާއި ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައި‬ ‫އ ަދި ވ ެ ް‬ ‫ަރސ ީޓ‬ ‫އ ުޅެވ ޭ އި ރ ު‪ ،‬ސްކ ޫލްތ ަކ ާއި ކ ޮލ ެޖ ް ޔ ުނި ވ ި‬ ‫ސތ ަކުގ ައި ނި ވާކ ޮށ ްގެނ ް‬ ‫އ ަދި ސަ ރ ުކާރ ު އ ޮ ީފ ް‬ ‫ނ ޫޅ ެވެނ ް ީވ ކީއ ްވ ެގެނ ްތ ޯއ ެވ ެ؟!‬ ‫އަންހެނުންގ ެ ފަރުދ ާ މަނާ ކުރެވ ޭ އަޞް ލ ު ސަ ަބ ަބކ ާ ިއ‬ ‫ނ ިއލުމުން ފާޅުވަނީ…‬ ‫މެދުގަ ިއ ވިސް ަ‬ ‫ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ފަރ ުދ ާއ ާއި އި ދި ކޮޅ ަށ ް ގާނޫނ ާއި‬‫ގ ަވ ާއި ދުހ ަދ ާ ހ ުރި ހ ައި ތަނ ެއްގ ައި އ ަތްގަދ ަ‬ ‫ކ ޮށްފ ައި ވ ާ ބަޔ ަ ީކ ފި ރި ހެނުނ ް ކ ަމުގ ައި ވީއި ރ ު‪،‬‬ ‫އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ޝު ޢޫރ ާއި ޚިލާފ ަށ ް ގާނޫނ ު ހަދ ައި‬ ‫އެކ ަނބ ަލުނ ްގ ެ ދީނީ އ ަދި އ ަމި އްލ ަ މި ނި ވަންކ ަމ ާއި‬ ‫ޢި ތްފ ަތ ްތ ެރި ކަނ ް ނަގާލ ައި ‪ ،‬ތ ަޢުލީމ ު އ ުނގެނ ުމ ާއި‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރުންފަދ ަ ދީނީ އ ަދި‬

‫‪38‬‬

‫‪13‬‬


‫މ ޫ ުނ ުބ ުރގާ އެޅު ްނ ަމ ާނކު ުރ ަމ ީކ‬

‫ާލ ީދ ީނ ަޢ ަމ ެލއް‬ ‫އައ ްޝަ ިއޚ ް އާދަމ ް ޝަ ީމމ ް ިބން ިއބްރާ ީހމ ް‬ ‫މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ ރ ާއްޖޭގ ައި މި ހާރ ު‬ ‫ވަރަށ ް ހ ަލ ުވި ކ ަމ ާއ ެކ ު ޢ ާއ ްމުވ ަމުނ ް އަންނަކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ޢ ާއ ްމުނ ްގ ެ ތެރޭގ ައި މޫނ ުބުރ ުގ ާ‬ ‫އ ެހެނ ް ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫އ ެޅ ުމ ުގ ެ ޙ ުކ ުމ ާ މ ެދ ު ބ ައ ެއްފަހަރ ު ސުވ ާލ ު‬ ‫އ ުފެދޭތީއ ާ‪ ،‬މޫނ ުބުރ ުގ ާ އ ަޅ ާ އ ުޚ ްތުންނާމ ެދ ު‪،‬‬ ‫މަސްއ ޫލ ުވ ެރި ބ ައ ެއ ް ފަރ ާތްތ ަކުނ ް ޢަމ ަލ ުކުރ ާ‬ ‫ސރ ު ީޚ‬ ‫އި ހާނ ެތި ގ ޮތްތ ަކ ުގ ެ ވާހަކ ަ ީމ ީޑ ޔ ާގ ެ ފަލ ަ ު‬ ‫ތ ަކުގ ައި ލި ޔ ެވ ެމުނ ް ދ ާ ީތ މި ކ ަމ ާބެހޭގ ޮތުނ ް އ ެއްޗ ެއ ް‬ ‫ލި ޔ ެލުމ ަ ީކ މުހިއ ްމ ު ކަމ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ދ ެކެމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މޫނު ބުރުގ ާ އެޅުމ ަ ީކ ީދ ީނ ކަމެއްތ ޯ؟ ނުވަ ަތ‬ ‫އާދަކާދައެއްތ ޯ؟‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ ދީނީ ކަމ ެއ ް ކ ަމ ާއި‬‫މ ެދުގ ައި ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ދެބަސްވެވަޑ ައ ެއ ް‬ ‫ނުގަންނަވ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ މ ާތ ްވ ެގެނ ްވ ާ‪ ،‬ރަނގ ަޅ ު‬‫ކަމ ެއ ް ކ ަމ ާއި މ ެދުގ ައި މި އުންމ ަތ ުގ ެ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް‬ ‫އި އ ްތި ފ ާޤ ުވ ެ ވަޑ ައި ގަންނަވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ާއި މ ެދުގ ައި ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް‬‫ދެބަސްވެވަޑ ައި ގަންނަވާފ ައި ވ ަނީ އ ެ ީއ ދީނީ‬ ‫ކަމ ެއ ްތ ޯ ނުވަތ ަ ނޫނ ްތ ޯއ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ިކޔ ެއ ް‪،‬‬ ‫ސންނަތ ް(‬ ‫ސތަޙ ައ ްބ ު ) ު‬ ‫އ ެ ީއ ވ ާޖި ބ ެއ ްތ ޯ ނުވަތ ަ މ ު ް‬ ‫ކަމ ެއ ްތ ޯއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ ހ ުއްދަކަމ ެއ ް އެކަންޏ ެއ ް‬‫ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ބިދުޢ ައ ެއ ް ނުވަތ ަ އާދ ައ ާއި ޚިލ ާފ ު‬ ‫ސ ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ައުކަމ ެއ ް ވ ެ ް‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ ވ ާޖި ބ ެއ ް ނުވަތ ަ‬‫‪12‬‬

‫ސތަޙ ައ ްބުކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެދ ެވި ގެނ ްވ ާ‪ ،‬މ ު ް‬ ‫މ ުސް ިލމ ު އަންހެނުން މޫނު ބުރުގ ާ އަޅަންފ ެ ީށ‬ ‫ރކުތ ޯ؟‬ ‫ކޮން ިއ ަ‬ ‫ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ެޅުމ ަ ީކ ކީރި ތި ޤ ުރ ްއާނުގ ައި‬‫ފަރ ުދ ާގ ެ އ ަމުރ ުފ ުޅ ު ބާވ ައި ލ ެއ ްވ ުމ ާއި އ ެކުގ ައި ‪،‬‬ ‫ސރ ެ މުސްލި މ ު‬ ‫ކީރި ތި ރަސޫލ ާ)ޞ(ގ ެ ޒ ަމާނ ުއ ް ު‬ ‫އަނ ްހެނުނ ް ޢަމ ަލ ު ކުރަނ ް ފ ަށާފ ައި ވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢގ ެ‬‫އ ަނ ިބއ ަނ ިބ ކ ަނބ ަލުންނ ާއި ދ ަރި ދ ަރި‬ ‫ޞޙާބިއ ްޔ ާތުންނ ާއި ހެޔ ޮ ތި ނ ް‬ ‫ކ ަނބ ަލުންނ ާއި ަ‬ ‫ޤަރުނ ުގ ެ ސަ ލ ަފުނ ްގ ެ ޒ ަމާނުނ ް ފ ެށި ގެނ ް މ ެދ ު‬ ‫ނ ުކ ެނޑި މި އ ަދ ާއި ހަމަޔ ަށ ް މުސްލި މ ު އަނ ްހެނުނ ް‬ ‫ސފ ައި ވާކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުރަމުނ ް އ ައި ް‬ ‫މޫނު ބުރުގާއ ާ ިއ ބުރުގ ާ އެޅުމުން މ ުސް ިލމ ް އަންހެނުން‬ ‫ރކުތ ޯ؟‬ ‫ދުރުހ ެ ިލވާންފ ެ ީށ ކޮން ިއ ަ‬ ‫ މުސްލި މުނ ްގ ެ އ ަޚ ްލ ާގ ާއި ޢި އްފ ަތ ާއި‬‫ޙިޝް މ ަތ ު ނަގ ައި ލުމ ަށްޓަކ ައި ދ ުޝް މަނުނ ް ކ ުރި‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެއްމ ެ ނުރައ ްކ ާތ ެރި‬ ‫އ ެއ ް ކަމ ަ ީކ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ޙިޖ ާބ ު‪ ،‬މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ަދި‬ ‫އެއ ަށްފ ަހުގ ައި ބުރ ުގ ާ ބ ޭލ ުވ ުމ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ އ ެއްމ ެ ފުރަތަމ ަ ފ ާޅުގ ައި އަނ ްހެނ ެއ ްގ ެ މޫނ ުބުރ ުގ ާ‬‫ނަގ ައި ‪ ،‬ޙިޖ ާބ ު ބާލ ައި ‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ މި މ ަތި ވ ެރި‬ ‫ޝޢާރ ާއި މ ެދުގ ައި އި ހާނ ެތި ކ ޮށ ް ހިތާފ ައި ވ ަނީ މީލ ާ ީދ‬ ‫ި‬ ‫ގ ޮތުނ ް ވި ިހވަނަ ޤަރުނ ުގ ެ ކ ުރީ ކ ޮޅުގ ައި އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޚިލާފ ަތ ް ބ ަލި ކ ަށި ވ ެ‪ ،‬ކާފަރުނ ް އި ސްލ ާ ީމ ގ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް އ ަތްގަދ ަ ކުރަނ ްފ ެށ ުމ ާ ިހސާބުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޭސނ ް ވ ެރި ވ ުމ ާއި‬ ‫ މި ޞް ރ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އި ނގި ރ ި‬‫އ ެކުގ ައި ‪ ،‬މޮޑ ަ ނ ް ވ ުމ ުގ ެ ނަމުގ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ް‬ ‫ކ ުރި ޢަޤީދ ާ ބ ަލި ކ ަށި މުސްލި މުނ ްގ ެ ޖ ަމާޢަތ ަކ ާއި‬ ‫ސޓ ަރނ ް‬ ‫ސ ވެ ް‬ ‫މުނ ާފި ޤުނ ްގ ެ ބަޔ ަކ ު ޔޫރަޕ ަށ ް ގެންގ ޮ ް‬ ‫ްޞކ ޮށ ް‬ ‫ފި ކުރ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އުފ ައްދ ައި ‪ ،‬ޚ ާއ ަ‬ ‫’އަނ ްހެނުންނަށ ް މި ނި ވަންކަނ ް‘ ހޯދ ައި ދި ނ ުމ ުގ ެ‬ ‫ނަމުގ ައި ‪ ،‬އެކަމ ަށ ް ތ ަމ ްރީ ނ ް ކ ުރި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ އި ސްލ ާ ީމ ގ ައުމ ެއްގ ައި ފުރަތަމ ަ ފަހަރަށ ް‬‫ފ ާޅުގ ައި އަނ ްހެނ ެއ ްގ ެ ފަރ ުދ ާ ބ ާލާފ ައި ވ ަނީ ‪1923‬‬ ‫ވަނަ އަހަރ ު މި ޞް ރުގ ައ ެވ ެ‪ .‬ރ ޯމްގ ައި ބ ޭއ ްވުނ ު‬ ‫އަނ ްހެނުނ ްގ ެ ކޮންފަރެންސެއްގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވުމ ަށ ް‬ ‫މި ޞު ރުނ ް ގެންދ ެވުނ ު ދ ެ އަނ ްހެނަކ ު ދ ުޝް މަނުނ ްގ ެ‬ ‫ރޭވ ުމ ާއި އ ެކުގ ައި އ ެނބ ުރި މި ޞް ރަށ ް އ ެރި‬ ‫ދުވ ަހުގ ައި އ ެ ދ ެ އަނ ްހެނުނ ްގ ެ މޫނ ު ބުރ ުގ ާ އ ާއި‬ ‫ޙިޖ ާބ ު ނަގ ައި ފ ައި ދަށ ަށ ް އ ެއްލ ައި ލި އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އިސް ލ ާ ީމ ގައުމ ު ަތކުގަ ިއ މޫނު ބުރުގ ާ އ ާ ިއ ބުރުގ ާ މަނާ‬ ‫ކުރެވ ެ ީނ ީކއްވެގެންތ ޯ؟‬ ‫ އި ސްލ ާ ީމ ގ ައ ުމުތ ަކުގ ައި މޫނ ު ބުރ ުގ ާ ނުވަތ ަ‬‫ސބިތ ުވ ާ އެފަދ ަ ދީނީ‬ ‫ީދނުގ ައި ކ ަނޑ ައެޅިގެނ ް ާ‬ ‫ޝޢާރުތ ައ ް މަނ ާކުރ ެވެނ ް ފ ަށާފ ައި ވ ަނީ ‪ ،‬ކާފަރުނ ް‬ ‫ި‬ ‫އި ސްލ ާމުނ ްގ ެ ިބންތަކ ަށ ް އ ަތްގަދ ަ ކުރުމ ަށ ް‬ ‫ފ ަހ ު ނުވަތ ަ އި ސްލ ާ ީމ ޤ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ ވ ެރި ނ ްގ ެ‬ ‫ގ ޮތުގ ައި އި ސްލ ާ ީމ ފި ކުރ ާ ީބރައްޓ ެ ިހ އ ަދި‬ ‫ލާދީނީ ފި ކުރ ުގ ެ މީހުނ ް ތ ައ ްޔާރުކ ޮށ ް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޤ ައ ުމުތ ަކުގ ައި މި ނި ވަންކ ަމ ުގ ެ ނަމުގ ައި އި ނ ްޤި ލ ާ ީބ‬ ‫ޙަރަކ ާތްތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްފ ަހ ު އެމީހުންނަށ ް ވ ެރި ކަނ ް‬


‫ސމ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬ ‫ޔ ަހ ޫ ީދނ ް‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ޙ ަޟާ ރަތ ުގ ެ އެންމ ެ ވަރުގަދ ަ މެންބަރ ު‬ ‫އ ަދި ފުރަތަމ ަ މަންބ ަޢުކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫ސ ިކތ ަށ ް‬ ‫ސކިތ ް ނައ ްތ ާލުމ ަށ ް މި ް‬ ‫މި ް‬ ‫ސނާލީމ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދޭޙަމ ަލާތަކ ަށ ް ވި ް‬ ‫ސކިތުގ ައި‬ ‫ސކިތުގ ައި ހ ުޅުޖ ެހ ުމުގ ައި މި ް‬ ‫މި ް‬ ‫ހ ަޑި ހ ުތުރ ު އ ެއްޗ ެތި ލި ޔ ުމ ާއި މި ީއ‬ ‫ސ ީޠނ ުގ ެ‬ ‫ޒ ައި ނި ސްޓުނ ްގ ެ އ ަޚ ްލާޤ ެވ ެ‪ .‬ފަލ ަ ް‬ ‫ސކިތްތ ަކުގ ައި ޒ ައި ނި ސްޓުނ ް‪ ،‬މުސްލި މުނ ް‬ ‫މި ް‬ ‫އ ަޅުކަނ ްކުރާފަރާތ ައ ް އ ަދި ރަސޫލާއ ަށ ް‬ ‫ސބ ަތ ްވާގޮތ ަށ ް ލި ޔ ާ ހ ަޑި ހ ުތުރ ުވާހަކ ައ ާއި‬ ‫ނި ް‬ ‫ޝޢާރުތ ަކުގ ައި މުސްލި މުނ ް‬ ‫ތ ަފ ާތ ު ި‬ ‫މަރާނެކަމ ަށ ް އި ނ ްޒ ާރ ު ީދފ ައި ވެސްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އަހަރެމެނ ް ތި ޔަބ ައި މީހުނ ް އެންމެނ ް މަރާނަށ ް“‬

‫އ ެއްމ ެ އި ނ ްސަ ންތ ަ�� ެކ ެވ ެ‪ .‬ބިމުގ ައި އ ަމާންކަނ ް‬

‫ސދ ައި ގ ެ‬ ‫އ ަތ ުވ ެދާނ ެވ ެ‪ .‬އެކިއ ެ ިކ ތ ޮފި އަޅ ައި ގެނ ް ފ ަ ާ‬

‫”އަނ ްހެންދ ަރި ންތ ަކ ެއ ް ފަހަތ ަށ ް ދޫކ ޮށްފ ައި‬

‫ސދ ަކުރުމ ަ ީކ ޔ ަހ ޫ ީދނ ްކުރ ާ‬ ‫ނަގ ައި ލ ައި ިބންފ ަ ާ‬

‫ސލ ަތ ު ދ ުނި ޔޭގ ައި ިހނ ްގުމ ަ ީކ ޔ ަހ ޫ ީދނ ްގ ެ‬ ‫ރި ާ‬

‫މުޙަންމ ަދ ު މަރ ުވ ެއްޖ ެ“ ”އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް‬

‫ކަމ ެއްކ ަމުގ ައި ﷲ ތ ަޢ ާލާވ ަނީ އަންގ ަވާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ހ ަދި ޔ ާކުރ ުމ ާއި ފި ތުނައި ގ ެ‬ ‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެއި ޑ ް ް‬

‫ިހގ ައްޖ ެ“ ”ޢަރަ ިބންނަށ ް ހ ުރީ މަރ ު“ ”ރަނގ ަޅ ު‬

‫އެކ ަލ ާނގ ެ ވ ަ ީޙބަސްފ ުޅުގ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬وﻳﺴﻌﻮن‬ ‫ﰲ اﻷرض ﻓﺴﺎداً މާނައީ“އެބ ައި މީހުނ ް ބިމުގ ައި‬

‫ސތ ަކުނ ްގ ެ މ ެދުގ ައި ރ ޯކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ހ ުޅުގ ަނޑ ު ީމ ް‬

‫ހުންނަ ޢަރަ ިބނ ް“‪ .‬މި ތ ާނގ ައި ހ ަނދާނ ްކުރައ ް ީވ‬

‫ސދ ަކުރަމުނ ް ދ ެއ ެވ ެ‪ “.‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‬ ‫ފަ ާ‬

‫ޒ ައި ނި ސްޓުނ ް ޢަރަ ިބންނޭ ގި ނަފަހަރަށ ް ބުނަނީ‬

‫ސދ ަކުރުމ ަ ީކ ޔ ަހ ޫ ީދ ޒ ައި ނި ސްޓުނ ްގ ެ‬ ‫ފަ ާ‬

‫އ ަތ ުވ ެދާނ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުނ ްގ ެ އ ަތުގ ައި ވ ަނީ ހަމ ައެކ ަނި‬

‫މުސްލި މުންނަށްކަމ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޠ ަ ީބ ީޢ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ އެމީހުނ ްގ ެ ކ ަ ީށގ ައި‬

‫އި ޒ ްރޭލ ްގ ެ ލި ބ ާހ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬މި ވާހަކަކ ޮޅ ާއ ެކ ު‬

‫ސދައ ަ ީކ ބިމ ުގ ެ‬ ‫ހިފާފ ައި ވާކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެމީހުނ ްގ ެ ފ ަ ާ‬

‫މި އ ަދ ު ޒ ައި ނި ސްޓ ް ޙަކީމުނ ްގ ެ ޕްރޮޓ ޮކ ޯލްތ ަކުގ ައި‬

‫އ ެއ ްދި މާލަކ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެެއްތަނަކ ަށ ް ހ ުއ ްޓި ފ ައި ވ ާ‬

‫ހާމ ަކުރ ާ މ ު ިހނ ްމ ު ވާހަކ ައ ެއ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ްލާނަމ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސދ ޭ ތަނ ެވ ެ‪ .‬ޢި ލ ް ީމ އ ަދި‬ ‫ސލ ަތ ު ދ ުނި ޔެއ ަށ ް ގެނ ެ ް‬ ‫ރި ާ‬

‫ކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ީއ އ ެއްވ ައްތަރ ެއ ްގ ެ‬

‫ސޔ ާސަ ތ ަ ީކ އ ަޚ ްލ ާޤ ާއި‬ ‫ސ ގޮތ ަކުނ ް ި‬ ‫އ ެ ީއ ”އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސކ ޮށްދޭތަނ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޒ ައި ނި ސްޓ ު‬ ‫އ ަޚ ްލ ާ ީޤ ޙ ަޟާ ރަތ ް ދ ަ ް‬

‫ސ އ ޭގ ެ‬ ‫ސނޫނ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ސދ ައ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ފަ ާ‬

‫ސްލ ޫ ީކ މި ންގ ަޑ ުތ ަކ ާ ގ ުޅުނ ްހ ުރި އ ެއްޗ ެއްނޫނ ެވ ެ‬

‫ޙަރަކ ާތުންވ ަނީ އެތަނ ް އެމީހުނ ްގ ެ ޢ ުދ ުވ ާނީ‬

‫ސދ ައ ާއި އި ޤ ްތި ޞާ ީދ‬ ‫ތެރޭގ ައި އ ަޚ ްލ ާ ީޤ ފ ަ ާ‬

‫‪ .‬އ ަޚ ްލ ާ ީޤ މި ންގ ަނޑ ުތަކ ަށ ް ތ ަބ ާވ ާ ވ ެރި ޔ ަ ީކ‬

‫ޙަރަކ ާތްތ ަކ ުގ ެ އ ަމ ާޒ ުފ ަތްގަޑަކ ަށ ް ހ ަދާފ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ އެތ ައްކަމ ެއ ް އ ޭގ ެތެރޭގ ައި‬ ‫ސދ ަ މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ފަ ާ‬

‫ާސ ވ ެރި ންނ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬އެފަދ ަ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ހުނަރ ުވ ެރި ި‬

‫ސ ިކތަކ ަށ ް އެބ ައި މީހުނ ްކުރ ާގޯނާއ ަ ީކ‬ ‫ސ މި ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ިހމ ެނި ގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ީމހ ަކ ު ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ތ ަޚ ްތުގ ައި ހަރ ެއްނ ުލާނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޢަރަ ިބންނަ ީކ ދި ރި ހ ުރި މ ައ ްޔި ތ ެއްގ ޮތުގ ައި‬

‫ސކިތްތަކ ަ ީކ އަމަންއ ަމާންކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މި ް‬

‫ސދ ައި ގ ެ‬ ‫އެމީހުނ ް ބިމުގ ައި ކުރަމުނ ް ގެނ ްދ ާ ފ ަ ާ‬

‫ސދ ަ ދި ވ ެ ިހ ރ ާއްޖެއ ަށ ް‬ ‫އެމީހުނ ްގ ެ ފ ަ ާ‬

‫އެމީހުނ ްގ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ދ ަރި ންނޭ! ހޭއަރ ާތި ބ ޭށ ެވ ެ!‬ ‫ސ‬ ‫ޔ ަހ ޫ ީދނ ް ކޮންމ ެ ޤ ައުމ ެއ ްގ ެ ލި ބ ާހ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬

‫ސބިތ ުވ ެގެންނ ެއ ް ނ ުހުންނ ާއ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ާ‬

‫‪11‬‬


‫ނ ޒައިނި ސް ޓް‬ ‫ނ ް‬ ‫ދުނި ޔޭގ ެ އެތައް ިމތަ ު‬ ‫ނށް މަރުޙަބާގ ެ އަތް ިތލަބަ ިޑ ޖަހާ ިއރު‪...‬‬ ‫ނ ަ‬ ‫ދ ް‬ ‫ޔަހ ޫ ީ‬ ‫އައ ްޝަ ިއޚ ް ޢަ ީލ ރިޟާ އަޙްމަދ ު‬ ‫ސދ ައ ްޔާނ ް ‪1967‬ގ ައި ޤ ުދ ުސަ ށ ް‬ ‫މޫ ާ‬

‫މީހުންނަށ ް ދ ައްކ ައި ގެނ ް‪ ،‬މި އ ަގުދ ަށ ް ވި ޔ ަފ ާރީ ނ ް‬

‫ވ ެރި ވެގ ަތުމ ަށްފ ަހ ު ބުންޏ ެވ ެ‪” .‬ހަމަކަށަވަރުނ ް މި އ ަދ ު‬

‫ހ ޯދ ާ މ ާއ ް ީދ މ ަޢުނަ ީވ އ ެ ީހގ ައި ތި މާމެނ ްގ ެ‬

‫ސއ ަށ ް ވ ެރި ވ ެގެންފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އަހަރެމެނ ް މި ވ ަނީ ޤ ުދ ު ް‬

‫ސ‬ ‫ވ ެރި ކަނ ް އ ޮބ ެހ ެއ ްޓުމ ެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔި ތުނ ް ނުރ ުހުނަ ް‬

‫އ ަދި އަހަރެމެނ ްމި ވ ަނީ ޔ ަޘ ްރި ބ ާ )މ ަ ީދނ ާ( ބ ާބ ުލ ް‬

‫ވ ަރި ހަމަގ ޮތުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ހިފ ުމ ުގ ެ މ ަގުމ ަ ީތގ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ޚ ައި ބަރ ުގ ެ ދުވ ަހ ުގ ެ‬ ‫ބަދ ަލ ެވ ެ‪ “.‬އެހިނދ ު ޔ ަހ ޫ ީދނ ް އ ަތ ްތި ލަބ ަޑި ޖ ެއްސެވ ެ‪.‬‬

‫”‬

‫މި އ ަދ ު ޒ ައި ނި ސްޓ ު ޔ ަހ ޫ ީދންނަށ ް‬

‫ަދ ިރ ްނނޭ! ހ ޭ ައ ާރ ިތބޭ ެށވެ! ަޔހ ޫ ީދ ްނ‬ ‫ކ ޮ ްނމެ ަޤއުމެއްގ ެ ިލ ާބހެއްގަ ިއވެސް‬ ‫ައ ުތވެ ާދ ެނވެ‪.‬އެ ީމހ ު ްނގ ެ ައ ުތގަ ިއ ަވ ީނ‬ ‫ަހ ަމއެ ަކ ިނ ިއޒްރޭލްގ ެ ިލ ާބހެއްނޫ ެނވެ‪.‬‬

‫“‬

‫އ ަދި ގޮވ ަމުނ ްގެނ ްދި ޔ ައ ެވ ެ‪ .‬މުޙަނ ްދ ު މަރ ުވ ެއްޖ ެވ ެ‪.‬‬

‫އި ސްލ ާ ީމ ޤ ައ ުމުތ ަކުގ ައި އި ސްލ ާމުންނ ާ ދެކ ަޮޅ ަށ ް‬

‫އެޙ ަޟާ ރަތ ުގ ެ ރަމ ްޒ ުތ ަކ ާއި އ ެ ޙ ަޟާ ރަތ ް‬

‫)އޭނ ާގ ެ( ފަހަތ ަށ ް ދޫކ ޮށްފ ައި ދި ޔ ަ ީއ އަނ ްްހެނ ް‬

‫ުޞތ ު ފަހިކުރ ެވި ފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬

‫ްސލ ުކުރ ާ ކޮންމެބަޔ ެއ ްގ ެ ދ ުޝް މި ނުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތ ަމ ީ‬

‫ދ ަރި ންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ްޞކ ޮށ ް މި ޞު ރުގ ައި ނައ ްތ ާލ ެވުނ ު‬ ‫ވ ަ ިކނ ްޚ ާއ ަ‬

‫އި ންސާނި އްޔަތ ަށްޓަކ ައި ފޮނ ުއ ްވުނ ު އެންމ ެ ހެޔ ޮ‬

‫ޙުސްނީ ގ ެ ވ ެރި ކަމ ަ ީކ ޔ ަހ ޫ ީދނ ްގ ެ ޚ ާދި މ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި‬

‫ޙ ަޟާ ރަތ ަ ީކ އި ސްލ ާމ ް ީދންކަނ ް އެމީހުނ ް ދަންނަ‬

‫ތެދ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި އ ަދ ު އި ސްލ ާ ީމ‬

‫ސކަމ ަ ީކ ސަ ހ ަލ ު‬ ‫އ ޮތ ް ވ ެރި ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ޖޯޑ ަ ނ ްގ ެ ރަ ް‬

‫ޤ ައުމ ެއްގ ައި ‪ ،‬އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ތ ަބ ާވުމ ަ ީކ އެންމ ެ‬

‫ސކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ‪ .‬ޢަރަ ިބ މުސްލި މ ުދ ުނި ޔެއ ަށ ް‬ ‫ރަ ް‬

‫ުޞދުކ ަމުގ ައި ހަދ ައި އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް‬ ‫ސމ ަޤ ަ‬ ‫އި ް‬

‫ނަޒ ަރ ު ިހނ ްގ ާލ ާއި ރ ު ދ ާދި އި ހަކ ަށ ްދުވ ަހ ާއި‬

‫ޝޢާރުތ ަކ ާއި‬ ‫ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތ ައި އ ެ ީދނ ުގ ެ ި‬

‫ސ ިކޔަނ ްކެރ ެނީ ހަމ ަ‬ ‫ހަމައ ަށ ް އި ޒ ްރޭލ ަށ ް ބ ަ ް‬

‫އެންމެހ ައި ޙ ުކ ުމ ްފ ުޅުތ ައ ް ނ ެގ ެހ ެއ ްޓ ުމުގ ައި އ ަދި‬

‫ސ ޢަރަ ިބ ބ ަހާރ ު‬ ‫ތި ންދ ައުލަތަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫މ ުޖްތަމ ަޢ ު އި ސްލ ާ ީމ ހަމަތ ަކުނ ް ބ ައްޓަނ ްކުރ ުމުގ ައި ‪،‬‬

‫މޫސުމ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ައި އި ނ ްޤި ލ ާ ީބ ޙަރަކާތ ަށްފ ަހ ު‬

‫ފި ރި ހެނ ެއ ްގ ެ ކެރ ުމ ާއި ގ ޮތ ްހ ުރި ވ ެރި ޔ ަކުނ ެތ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ ައ ެއ ް ދ ައުލ ަތްތ ައ ް އި ސްލ ާޙ ުގ ެ މ ަގުގ ައި‬

‫ްޞކ ޮށ ް‬ ‫އެކަލ ޭގ ެފާނ ުގ ެ ފ ަހުނ ް‪ ،‬ވ ަ ިކނ ް ޚ ާއ ަ‬

‫ކ ުރި ޔަނ ްދާނ ް ފަށ ައި ފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކ ުރި މ ަގުގ ައި ޔ ަހ ޫ ީދނ ް‬

‫ޟ ީމރ ު‬ ‫މި ފ ަހ ުގ ެ ތ ާރީ ޚ ްގ ެ އި ސްލ ާމުންނަ ީކ ަ‬

‫”ހަމައ ަށ ް“ ތި ރި ކުރ ުމ ުގ ެ ފި ރި ހެންކަނ ް އި ސްލ ާ ީމ‬

‫ވ ަނދ ުވެފ ައި ވާބަޔ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި ސްލ ާ ީމ އުންމ ަތުގ ައި‬

‫ޤ ައ ުމުތ ަކުނ ް ދ ައްކ ަވ ާށި އ ެވ ެ!‬

‫ޢާނ ްމުގ ޮތ ެއްގ ައި ވ ެރި ކަންކ ޮށްފ ައި ވ ަނީ އި ޒ ްރޭލ ާއި‬

‫ސ ީޠނ ުގ ެ‬ ‫އި ޒ ްރޭލ ަ ީކ ހަމ ައެކ ަނި ފަލ ަ ް‬

‫އެމ ެރި ކ ާގ ެ ޚ ާދި މުންނ ެވ ެ‪ .‬ހަރުދަނ ާވ ެރި ނ ް‬

‫ދ ުޝް މި ނުންކ ަމުގ ައި ހީކުރުމ ަ ީކ ކ ުށްހީއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސމަދ ެވ ެ‪ .‬ގި ނަ ީއ މި ދެންނ ެވި ފ ާޑ ުގ ެ‬ ‫ވަރަށ ްވ ެ ް‬

‫ޙ ަ ީޤޤ ަތުގ ައި އ ެ ީއ ކޮންމ ެ މުސްލި މ ަކ ާ ކޮންމ ެ‬

‫ާސ ވ ެރި ންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫އަނ ްހެނ ްދުޅ ައި ގ ެ ި‬

‫ްޞކ ޮށ ް‬ ‫ހެޔ ޮ ކަމ ެއ ްގ ެ ދ ުޝް މަނ ެކ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ ިކނ ްޚ ާއ ަ‬

‫ާސ ވ ެރި ނ ްގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ު‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫އެފަދ ަ ި‬

‫އ ެހެޔޮކަމ ަ ީކ މުސްލި މުންނަށ ް ލި ބ ޭ ހ ެވ ެއްކ ަމ ު‬

‫ުޞދަކ ަށ ްވެފ ައި ވ ަނީ އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ ޞޫ ރަ‬ ‫މ ަޤ ަ‬

‫ގ ައި ވާނަމ ައ ެވ ެ‪ .‬އި ޒ ްރޭލ ަ ީކ އ ަދި ޒ ައި ނި ސްޓ ު‬

‫ހ ުތުރުކ ޮށ ް އ ެހެނ ް ޙ ަޟާ ރަތްތ ަކ ާއި ފ ަލ ްސަ ފާތ ަކ ުގ ެ‬

‫ޔ ަހ ޫ ީދންނަ ީކ އި ސްލ ާ ީމ ޙ ަޟާ ރަތ ާއި‬

‫‪10‬‬


‫ޞއ ް ީޙ މަޢުލޫމާތުގ ެ ވެށި‪:‬‬ ‫ި‬

‫ޞއ ް ީޙ ިއރުޝާ ދ ާ ިއ މަޢުލޫމާތ ު‬ ‫ރގަޅ ު ި‬ ‫ދުޅަހެޔޮ ިދ ިރއުޅުމަކަށް ‪ަ -‬‬

‫ޑރ‪ .‬އަބްދުލް ޢަ ީޒޒ ް ޙ ަ ީމދ ު )އެމ ް ީބ ީބއ ެސް (‬ ‫އ ަނބ ަ ީކ ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ވަރަށްފ ައި ދ ާހ ުރި‬

‫ތެރޭގ ައި ”ކ ްއެރެސްޓި ނ ް“‪” ،‬އ ައި ސޯކ ްއެރެސްޓި ނ ް“‬

‫ބޭނުނ ްކުރާނަމ ަ‪ ،‬ރޭގ ަނޑ ު ރޯނ ާވުނ ް‪ ،‬ލ ޮލުނ ް‬

‫‪” ،‬އެސްޓްރ ެގ ެލި ނ ް“‪” ،‬ފި ސެޓި ނ ް“‪” ،‬ގ ެލި ކ ް‬

‫ފެންއ ައުނ ް‪ ،‬ލ ޮލ ުގ ެ ފެނުމ ަށ ް ބަދ ަލުއ ައުނ ް‪ ،‬ލ ޯތެރ ެ‬

‫ެސޑ ް“‪ ،‬އ ަދި ” ީމތ ައި ލ ް ގެލ ޭޓ ް“ ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ‬ ‫އ ި‬

‫ިހރުވ ައި ހިކުނ ް‪ ،‬ލ ޮލުނ ް ދި ލަނ ެގުނ ް‪ ،‬އ ަދި ލ ޮލ ުގ ެ‬

‫އި ތުރުނ ް ވަރަށ ްގި ނަ އެންޒ ައި މްތ ައ ް ހުރ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ހާމ ަދ ުލި މ ަޑ ުވުނ ް ފަދ ަ ލ ޮލ ުގ ެ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުނ ް‬

‫ސ ކެނ ްސަ ރުނ ް‬ ‫މި ހ ުރި ހ ާ މ ާއ ްދާތ ަކ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬

‫ދުރުކ ޮށްދޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފ ަސޭ ހ ައި ނ ް‬

‫ހަޖަމުކުރުމަށް އ ެ ީހތ ެ ިރވުން‪:‬‬

‫ފެނަށ ްގި ރޭ ފ ައި ބ ަރގ ެ ވ ައްތަރ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ‬

‫ހަޖ ަމ ުކުރުމ ަށ ް އެހީތ ެރި ވެދ ޭ އެންޒ ައި މ ް‬

‫ސ އ ަނބުގ ައި ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފ ައި ބ ަރ‬ ‫”ޕ ެކ ްޓި ނ ް“ ވ ެ ް‬

‫ތ ައ ް އ ަނބުގ ައި ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް އ ަނބުގ ައި‬

‫ީމރ ު މ ޭވ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަނބ ުގ ެ ތ ަފ ާތ ު ވ ައްތަރުތ ައ ް‬

‫ގި ނައި ނ ް ކ ެއ ުމުގ ައި ިހމެނ ުމ ާ‪ ،‬ހަޖ ަމ ުކުރ ާ‬

‫ހުންނަ ހަޖ ަމ ުވުމ ަށ ް އެހީތ ެރި ވެދ ޭ މ ާއ ްދާތ ަކ ުގ ެ‬

‫ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ދޮނ ްވ ުމުނ ް ރީ ނދ ޫ އ ަދި މެރޫނ ް‬

‫ުޞތ ު ކުޑ ަވ ުމ ާއި‬ ‫ނި ޒ ާމ ުގ ެ ކެނ ްސަ ރ ު ޖ ެހ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬

‫ސޓ ަރ“ތ ައ ް‪” ،‬ޓ ަރ ީޕނ ް“ތ ައ ް‪ ،‬އ ަދި‬ ‫ތެރޭގ ައި ‪” ،‬އ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫ކުލައ ަށ ް ހުންނަ މ ޭވ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަނބުގ ައި ވ ެ ް‬

‫ދެމ ެދ ު ގ ުޅުމ ެއ ް ވާކަމ ަށ ް ސަ އި ންސްވ ެރި ންވ ަނީ‬

‫”އ ެލ ްޑ ެހ ައި ޑ ް“ތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ކާތ ަކ ެ ީތގ ައި‬

‫ތ ަފ ާތ ު މ ަޢުދަންތ ަކ ާއި ‪ ،‬ވި ޓ ަމި ންތ ައ ް‪،‬‬

‫ހ ޯދާފ ައ ެވ ެ‪ .‬ފ ޮތި ކ ޮށ ް ކ ޮށާފ ައި ހުންނަ އ ަނބ ު‬

‫ިހމެނޭ ޕްރ ޮ ީޓންތ ައ ް ބ ައި ކުރ ުމުގ ައި އެހީތ ެރި ވެދ ޭ‬

‫ސ ހ ަށި ގ ަނޑ ަށ ް ފ ައި ދ ާހ ުރި އެތ ަކ ެއ ް‬ ‫އ ަދި ވ ެ ް‬

‫ސގ ެ‬ ‫ޖ ޯޑ ެއްގ ައި ދ ުވާލަކ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ ވި ޓ ަމި ނ ް ީ‬

‫މ ާއ ްދާތ ަކ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ބ ަނޑ ުގ ައި ވ ައި ހ ެދުނ ް‬

‫މ ާއ ްދާތ ަކ ެއ ްހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަނބ ަ ީކ މ ޭވ ާއ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި‬

‫ސއ ަ ީކ‬ ‫‪ 76‬އި ނ ްސަ އްތ ަ ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވި ޓ ަމި ނ ް ީ‬

‫ކުޑަކ ޮށްދީ‪ ،‬ހަޖ ަމ ުކުރ ުމ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް ފ ަސޭ ހަކ ޮށ ް‬

‫ސރަ ހަދ ައި ގެންނ ާއި ‪،‬‬ ‫ބޭނުނ ްކުރ ުމ ުގ ެ އި ތުރުނ ް‪ ،‬އ ަ ާ‬

‫ސ ބާރުގަދ ަ އެނ ްޓި އ ޮކ ިްސޑ ެންޓަކ ަށ ްވ ުމުނ ް‬ ‫ވެ ް‬

‫ހ ަލ ުވި ކ ޮށ ް ދ ެއ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެ އި ތުރުނ ް އ ަނބުގ ައި‬

‫ސ ޕ ެކ ެޓްގ ައި‬ ‫ފ ަނި ގި ރައި ގެންނ ާއި ‪ ،‬ޖ ޫ ް‬

‫ފ ްރީ ރ ެޑި ކ ަލްތ ަކުނ ް ސެލްތަކ ަށ ް ލި ބ ޭ ގ ެއ ްލ ުމުނ ް‬

‫ފ ައި ބ ަރ ގި ނައި ނ ް ހުރުމ ަ ީކ ބ ޮޑުކ ަމ ުދި އުނ ް‬

‫ބަނ ްދުކ ޮށ ްގެންނ ާއި ‪ ،‬އ ަދި ކާތ ަކެތީގ ެ ތެރޭގ ��އި‬

‫ުޞތ ު‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް ީދ ކެނ ްސަ ރ ު ޖ ެހ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬

‫ފ ަސޭ ހ ަވ ެ‪ ،‬ބ ަނޑ ުހިކ ުމުނ ް ދުރުކ ޮށްދޭނެކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ިހމަނައި ގެނ ް ބޭނުންކ ޮށ ް އުޅ ޭ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސކ ޮށްދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ަނި ކ ޮށ ް‪ ،‬މުސްކ ުޅި ވުނ ް ލ ަ ް‬

‫ޞއ ް ީޙ ފ ައި ދާތ ައ ް‬ ‫އ ަނބުނ ް ލި ބ ޭ ބ ައ ެއ ް ި‬

‫ލޮލުގ ެ ދުޅަހެޔޮކަން‪:‬‬

‫ހަމަށް ިލބޭ ފަ ިއދ ާ‪:‬‬ ‫އ ަނބ ު ބޭނުނ ްކުރުމ ަ ީކ ހަނ ް އ ޮމާނ ްވ ެ‪،‬‬

‫އ ަނބުގ ައި ގި ނަ ޢަދަދަކ ަށ ް ވި ޓ ަމި ނ ް‬ ‫ކެންސަ ރާ ިއ ދެކޮޅަށް މ ަސަ އްކަތްކުރުން‪:‬‬ ‫އ ަނބުގ ައި ވަރަށ ް ގި ނަ ވ ައްތަރ ުގ ެ‬ ‫ީފނޮލި ކ ް ކ ަމްޕ ައުނ ްޑ ް ތ ައ ް ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެ‬

‫ސާފ ުވ ެ‪ި ،‬ބ ިހ ނ ެގުނ ް ކުޑަކ ޮށްދީ‪ ،‬ހ ަމުގ ައި‬

‫އ ޭ ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފ ޮތި ކ ޮށ ް ކ ޮށާފ ައި ހުންނަ އ ަނބ ު‬

‫ނަގ ާ އ ޮށާޅ ަ ފަދ ަ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުނ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ާ‬

‫ޖ ޯޑ ެއްގ ައި ދ ުވާލަކ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ ވި ޓ ަމި ނ ް އ ޭގ ެ ‪25‬‬

‫އުދ ަނގ ޫ ކުޑަކ ޮށްދޭނެކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް އ ަނބ ު‬

‫އި ނ ްސަ އްތ ަ ހުރ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވި ޓ ަމި ނ ް އޭއ ަ ީކ ލ ޮލ ުގ ެ‬ ‫ފެނުނ ް ސާފުކ ޮށ ް ީދ ރަގ ަޅުކ ޮށްދ ޭ‬ ‫މ ާއ ްދ ާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‬ ‫ގ ަވ ާޢި ދުނ ް އ ަނބ ު‬

‫ފ ޮތި ކ ޮށ ްލުމ ަށްފ ަހ ު‪ 10 ،‬ވަރަކ ަށ ް މި ނި ޓ ް ވަންދެނ ް‬ ‫އ ޮށާޅ ަ ނަގާފ ައި ވ ާ ިހސާބ ު އ ުގުޅިދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ‬ ‫ސ‬ ‫ހަންގ ަނޑ ު އ ަލި ކ ޮށ ް‪ ،‬ދޮންކ ޮށްދ ޭ ކަމ ެއ ް ވ ެ ް‬ ‫މ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަކުރު ަބލި‪:‬‬ ‫ްސއ ުލި ނ ްގ ެ‬ ‫އ ަނބ ު ފަތ ަ ީކ ލޭގ ައި އި ނ ި‬ ‫މި ންވަރ ު ހަމައަކ ަށ ް އ ަޅުވ ައި ދ ޭ އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬ރ ޯ‬ ‫އ ަނބ ު ފ ަތްތ ަކ ެއ ް ފެނުގ ައި ކ ެއ ްކުމ ަށްފ ަހ ު‪،‬‬ ‫ހ ެދުނ ު ވަންދެނ ް ބަހ ައ ްޓ ާށ ެވ ެ‪ .‬ހ ެދުނ ުވ ުމުނ ް‬ ‫އ ެފެނ ް ފުރާނާލ ައި ގެނ ް ބ ޯށ ެވ ެ‪ .‬މި ީއ ހ ަކުރ ު ބަލީގ ެ‬ ‫މީހުންނަށ ް ލ ޭގ ެ ހ ަކުރ ުގ ެ މި ންވަރ ު ދ ަށ ްކުރުމ ަށ ް‬ ‫ސމި ކ ް‬ ‫ގޭގ ައި ކުރ ެވި ދާނެކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަނބ ަ ީކ ގްލ ައި ި‬

‫‪16‬‬ ‫‪9‬‬


8


7


‫ށތަކުން‪....‬‬ ‫ތާ ީރޚުގ ެ ފަތްފު ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ދ ކު ު‬ ‫ނތް ޚަރަ ު‬ ‫ނ ެ‬ ‫ނ ް‬ ‫ގން‪ ،‬ބޭ ު‬ ‫ދަރަނި ވެރި ވެ ެ‬ ‫ރ ިޙމަހ ުﷲ(‬ ‫ަޟ ަލތުއ ް ޝެ އިޚުލް އިސް ލާމ ް ޢަބްދ ުﷲ ފަހ ު ީމ ީދ ީދ ) ަ‬ ‫ިލޔުއްވީ‪ :‬ފ ީ‬

‫މި ބ ެނި ކަމަކ ަށްޓަކ ައި ބ ޮލުއ ަޅ ާ ދަރަނި ‪ ،‬އ ަޅުގ ަނޑ ުގ ެ‬

‫ދަރަނި ވ ެރި ވ ަނީ ‪ ،‬ބ ައްޕ ަގ ެ ނުވަތ ަ މަންމ ަގ ެ‬

‫އެކ ަނި އަދ ަބުތ ައ ް ގ ެއ ްލ ެމުނ ް ދ ަނީ އ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސފ ަކުރ ާ‪ ،‬ނުރަނގ ަޅ ު ދަރަނީ ގ ެ‬ ‫މި މ ަޢ ުޟޫ އ ު ި‬

‫ފ ާތި ޙާއަކަށ ޭ ބުނާނަމ ަ ީމހަކ ަށ ް ހ ެއ ުއެދ ޭ‪ ،‬އ ަދި‬

‫ރީ އ ްޗ ާއި ހ ުތުރ ުވެސް‪ ،‬ހ ެވ ާއި ނުބ ައި ވެސް‪ ،‬ވަރަށ ް‬

‫ތެރ ެއި ނ ް ނ ުވާކަނ ް ވަންހަނ ާވ ެގެނ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ކިއ ެއްތ ަ އެމީހާޔ ަށ ް ދެރައ ެއ ް ނޭދޭނޭ މީހ ެއ ްގ ެ‬

‫ސވަރަކ ަށ ް އަޅ ައި ގ ަތްފ ަހުނ ް‬ ‫މި ދުވ ަ ް‬

‫ނަމުގ ައި ދަރަނި ވ ެރި ވުމީ‪ ،‬އެމީހާއ ަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި‬

‫މ ަ ީތ ދަރަޖައަކ ަށ ް އ ޮޅ ެމުންދ ަނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝއ ްކ ެއ ް ވަސްވ ާހ ެއްނ ެތ ެވ ެ!‬ ‫ަ‬

‫ނ ުވުމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެމީހާޔ ަށ ް ހ ުތުރ ު އެރ ުވުމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޙާޖ ަތ ްތ ެރީ ންނަށ ް ވ ަގ ުތުގ ައި ދަރަންޏަށ ް‬

‫ސ މ ައުނައ ެއްގ ައި އެމީހާޔ ަށ ް ފޯރ ުވުނ ު‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނ ުފޯރ ާ ހ ާލުގ ައި ތި މާމެނ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޚަރަދ ު‬

‫ތ ަކ ެތި ދި ނުމީ‪ ،‬އި ންސާނި އްޔަތ ަށ ް އެދެވ ޭ މ ަތި ވ ެރި‬

‫ހެޔޮކަމ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބަރަދ ު ލ ާޒި މުނ ުވ ާ އެތ ައްބ ައ ެއ ްގ ެ ޚަރަދުގ ައި‬

‫ޚިދުމ ަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬މ ާތ ްވ ެގެނ ްވ ާ ީދނ ް‪ ،‬އެކަނ ް‬

‫ސ‬ ‫ަޟހ ަތ ްވުމީވ ެ ް‬ ‫ިހފ ައި ގެނ ް ދަރަނި ވ ެރި ވ ެ ފ ީ‬

‫ރި ވ ެތި ކުރާކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ދަރަންޏަށ ް ތ ަކ ެތި ދި ންމީހާއ ަށ ް‪،‬‬

‫ސފ ައ ެއްކ ަމުގ ައި އ ެއްބަޔަކ ަށ ް‬ ‫މ ަކ ާރި ީމ ި‬

‫ސތ ަކުނ ްގ ެ‬ ‫ވަރަށްބ ޮޑ ު ސަ ވ ާބ ުލި ބޭނޭ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ީ .‬މ ް‬

‫ޟރޫރަތ ުގ ެ މި ންވަރަށ ް‬ ‫ތ ަކ ެތި ނ ުލި ބޭމީހ ާ ަ‬

‫ހީވާންފަށ ައި ފި އ ެވ ެ‪ .‬ސަ ލ ަވ ާތ ްފ ާތި ޙ ާގ ެ ނަމުގ ައި‬

‫މ ެދުގ ައި ‪ ،‬އެމީހ ާގ ެ ޤަދަރ ު ބ ޮޑ ުވާނޭ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބޭނުންތ ައ ް މ ަދ ުކުރުމީ‪ ،‬ބޭނުންތ ަކ ާއި މ ެދުގ ައި‬

‫އެތަނ ް މި ތަނުނ ް ސަ ލ ާމްދީގެނ ް ތ ަކ ެތި ނަގ ައި‬

‫ސ ދަރަންޏަށ ް ދި ނުނ ް ރ ުހެވ ޭ ހ ެއުކަމަކ ަށ ް‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ީވހ ައި ވަރަކ ަށ ް އ ެދުންތ ައ ް ކުރ ުކުރުމީ‪،‬‬

‫ސ ހ ުތުރުކަމ ެއ ް‬ ‫ހ ެދުމީ‪ ،‬އ ެއްގޮތަކ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ވ ާހ ު ީށ ދަރަންޏަށ ް ތ ަކ ެތި ނަގ ާ މީހ ާ ހަމ ައި ނ ް‬

‫ރި ވ ެތި ވ ެގެނ ްވ ާ ވ ާޖި ބ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެދުންތ ައ ް ދި ގުކ ޮށ ް‬

‫ނޫންކ ަމުގ ައި އަނ ެއްބައަކ ަށ ް ފެންނާނ ް ފަށ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބޭރުނ ުވ ާހ ާ ހިނދ ެއްގ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ހެންނޫންނަނަ‪،‬‬

‫ސ‬ ‫އެގ ޮތ ް މި ގ ޮތުނ ް ތ ަކ ެތި ހ ޯދުމ ަށ ް ިހގ ައި ތަނަވ ަ ް‬

‫ލ ާއި ޤ ު ގޮތ ަކުނ ް ފުދޭނޭ މި ންވަރަށ ް ތ ަކ ެތި ނ ުލި ބ ޭ‬

‫ދަރަންޏަކީ‪ ،‬ލ ޯ ިބކ ަނޑ ާ ކ ަތުރ ެވ ެ‪ .‬އ ެކ ުވ ެރި ކ ަމ ުގ ެ‬

‫ކ ަމ ުގ ެ މ ެދ ުގ ޯތި ތަކ ަށ ް ސަ ލ ާމ ްދި ނ ުމ ުގ ެ ވ ަށި ގ ަނޑ ު‬

‫ޟރޫރަތ ުގ ެ މި ންވަރަށ ް ވުރ ެ އި ތުރަށ ް‬ ‫މީހުނ ް ަ‬

‫ިބންގ ައ ު ރ ޫޅ ާ ފާނ ްތި ލ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ފޮނުވ ައި ހ ެދުމީ‪ ،‬ނުބ ައި ކ ަމ ުގ ެ އި ނ ްތި ހ ާ ދަރަޖ ައި ގ ައި‬

‫ހ ައި ރާނ ް ނ ުވ ާހާކަމ ެއްނޫނ ެވ ެ!‬

‫ޚަރަދ ުކުރުމީ‪ ،‬ދެރަކ ަމ ާއި ނި ކަމ ެތި ކަނ ް ލި ބެނ ެވި‬ ‫ހ ުތުރ ު ކަމ ެއްކަނ ް ފ ަ ީޤރުކ ަމ ުގ ެ އ ަހ ުލ ުވ ެރީ ންނަށ ް‬ ‫އޮޅޭންފަށ ައި ފި އ ެވ ެ‪.‬‬

‫އެކަށޭނަގޮތ ަކުނ ް ފޯރ ާ މި ންވަރަކ ަށ ް‪،‬‬

‫ވާކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ހ ުތުރުކ ަމ ުގ ެ ކ ޮޅ ެއްނ ެތްކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތި މ ާޔ ާއި ތި މ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޚަރަދ ު ލ ާޒި މ ުވ ާ‬ ‫މީހ ެއ ްގ ެ ޙާޖަތ ަށްޓަކ ައި ދަރަނި ވ ެރި ވ ު ީމ އ ޭގ ެ‬

‫ސނުނ ްތ ެރި ވ ެ‪،‬‬ ‫މި ބާވ ަތ ުގ ެ ކަންކަމ ަށ ް ވި ް‬

‫ސ‬ ‫ހަމ ައި ގެމ ަ ީތނ ް ކޮންމ ެހެނ ް އެދ ެވި އްޖެކަމަކ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ީދނަށ ް ީދނޭ ިކޔ ައި ‪ ،‬އަދަބ ަށ ް އަދަބ ޭ ީހކ ޮށ ްގެނ ް‬

‫ބ ައ ެއ ް ފަހަރަކ ު ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ހެންނަމ ަވެސް‪،‬‬

‫އ ުޅުމ ަށ ް އ ަޅުގ ަނޑ ުމެންނަށ ް އ ެއ ްބާރ ު ލެވ ޭތ ޯ ބަލ ަމ ާ‬

‫ސ ދަރަނި ވ ެރި ވުނ ް މި މ ާތ ް ީދނ ް‬ ‫ބަޔ ަކ ާއި ހ ެދި ވ ެ ް‬

‫ޞލ ަވ ާތ ްފ ާތި ޙ ާގ ެ ނަމުގ ައި ދަރަނި ވ ެރި ވުމީ‪،‬‬ ‫ަ‬

‫ިހންގ ަވ ާށ ެވ ެ‪ .‬ތި މާމެންނ ާ ތި މާމެނ ްގ ެ އ ެ ީހނ ުވ ާ‬

‫ޟރޫރަތ ުގ ެ މި ންވަރަށ ެވ ެ‪ .‬ކިރި ޔ ަ‬ ‫ހ ުއްދ ަކުރަނީ ‪ަ ،‬‬

‫ސ ޙ ާލ ެއްގ ައި ރި ވ ެތި ކަމަކ ަށ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ބަޔަކ ަށ ް އަނ ެއްބ ައ ެއ ްގ ެ އެހީލި ބުމީ‪ ،‬ކ ޮޅުނ ެތްހ ައި‬

‫ކިރި ޔ ާ ފުދ ޭ މި ންވަރަށ ެވ ެ‪ .‬ތި މ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޚަރަދ ު‬

‫އ ަދި ކިއ ެއ ްތ ޯއ ެވ ެ‪ .‬ވަރަށ ް ނ ާދި ރ ު ޙ ާލ ެއްގ ައި‬

‫ދުރުކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬ތި މާމެންނ ާ ތި މާމެނ ް އެހީވުމަކީ‪،‬‬

‫ލ ާޒި މުނ ުވ ާ ީމހ ަކ ާއި ހ ެދި ތި މ ާ ދަރަނި ވ ެރި ކަމ ެއ ް‬

‫ސ ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މެނުވީ‪ ،‬ހ ުއްދަކަމަކ ަށ ްވ ެ ް‬

‫ކ ުރީ ނ ްބުނ ެވި ދި ޔ ަ ފަދަކަންކަނ ް އި ޞް ލ ާޙ ްކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬

‫ތި މ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޚަރަދ ު ލ ާޒި މުނ ުވ ާ‬

‫ބ ޮލ ުއ ެޅުމީ‪ ،‬ގ ޮތ ްކުޑަކ ަމ ާއި ފ ޮތްނުދ ަތ ުމ ުގ ެ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ްވ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ާ ިޚރަތ ަށ ް ިބރުނުގ ަތ ުމ ުގ ެ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް ހިނގ ާ ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ހ ުރި ހ ައި ރ ޮނގ ެއްގ ައި އި ޤ ްތި ޞާ ދ ު ވ ެރި ވުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞލ ަވ ާތ ްފުޅަށ ޭ‬ ‫ދަރަނި ވ ެރި ވ ަނީ ‪ަ ،‬‬ ‫ބުނާނަމ ަ‪ ،‬މި މ ާތ ް ީދނ ުގ ެ ނަބިއ ްޔ ާގ ެ ނަނ ްފ ުޅުގ ައި‬

‫އަދ ަބ ުގ ެ ގަހަނ ާއި ނ ް ީޒ ނަތ ްތ ެރި ވުމ ެވ ެ‪” .‬އ ަލްއަދ ަބ ު‬ ‫ސަ އ ްޔި ދ ުލ ް އ ަޚ ްލ ާޤ ް“‬

‫ސ ީމހ ަކ ު އަނެކަމ ަށ ް ދަރަނި ވ ެރި ވުމީ‪،‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަތި ވ ެރި ޖ ާހ ެއ ްގ ެ ވ ެރި ޔ ަކ ު‪ ،‬ފ ައި ސާއި ނ ް‬

‫އެކަލ ޭގ ެފާނ ު އެންމ ެ ނުރ ު ިހވަޑ ައި ގަންނަވ ާ‬

‫)މި ލި ޔ ުމ ުގ ެ އ ަޞް ލ ެއްކަމ ަށ ް ބ ަލާފ ައި ވ ަނީ‬

‫މ ުއ ްސަ ނދި ކަމ ެއ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ ީމހ ަކ ު‪ ،‬އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫އ ެއްކަންތ ަކ ެވ ެ‪ .‬އެކަލ ޭގ ެފާނ ުގ ެ ޙަރަޖ ެއްނ ެތ ް ީދލ ަތި‬

‫ސ ީވ ލި ޔ ުއ ްވުންތ ައ ް ‪،16‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހއަދީބުނ ްގ ެ ދުވ ަ ް‬

‫މ ަގ ު ފ ެނި އ ޮތުމ ައި އ ެކ ު‪ ،‬ވ ަޤ ު ީތ ގ ޮތުނ ް‬

‫ީދނ ް‪ ،‬ހ ުއްދަނުދ ޭ ކަންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ވާކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޞ ‪ 39-42‬އ ަށ ް އ ޮތ ް ލި ޔުމ ެވ ެ‪(.‬‬

‫‪6‬‬


‫ހެޔޮލ ަފ ާ މީހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ މ ުޖުތަމ ަޢ ެއްގ ައި ތި މ ާ‬ ‫ސ މުހިއ ްމުކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނީ‬ ‫ދި ރި އ ުޅުމަކީވ ެ ް‬ ‫ފަރ ު ީދގ ޮތުނ ް ކުރަނ ް އ ުނދ ަގ ޫވެފ ައި ވ ާ ބ ައ ެއ ް‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް‪ ،‬ތި މ ާގ ެ ވަށ ައި ގެނ ް އުޅ ޭ މީހުނ ް‬ ‫ޝއ ުޤ ުވ ެރި ވ ެގެނ ް‬ ‫ކުރާތަނ ް ފެނ ުމުނ ް އެކަމ ަށ ް ަ‬ ‫ކުރެވޭތަނ ް އާދ ެއ ެވ ެ‪ .‬ރަނގ ަޅ ު މީހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ‬ ‫މ ުޖުތަމ ަޢުއ ަކުނ ް ފެންނ ާނީ ރަނގ ަޅ ު ކަންތ ައްތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ނުބ ައި މީހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ މ ުޖުތަމ ަޢުއ ަކުނ ް‬ ‫ފެންނ ާނީ ނުބ ައި ކަންތ ައްތ ަކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ޞާ ލި ޙ ު މ ުޖުތަމ ަޢ ެއްގ ައި ދި ރި އ ުޅުމ ަ ީކ ނަފ ް ު‬ ‫ޠ ާ ިހރ ުކުރ ުމުގ ައި މުހިއ ްމ ު ދ ައުރ ެއ ް އ ަދ ާކުރާކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނަފްސާނީ ބ ަލި މ ަޑުކަމ ެއ ްގ ެތެރެއ ަށ ް‬ ‫މީހ ާ ހުށ ަހ ެޅި ދ ާ މ ައި ގ ަނޑ ު ސަ ބަބ ަ ީކ އ ަމި އްލ ަ‬ ‫ސލަކ ަށ ް މީހާއ ަ ީކ ނުބ ައި‬ ‫ނ ުކ ުޅ ެދުނ ްތ ެރި ކަމ ެވ ެ‪ .‬މި ާ‬ ‫ޢަމ ަލުތ ައ ް ކުރ ުމުގ ައި ދ ެވި ހިފާފ ައި ވ ާ މީހ ެއްކ ަމުގ ައި‬ ‫ވ ެދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެފަދ ަ މީހ ާ ިހމެނ ެނީ އޭނ ާގ ެ އ ަމި އްލ ަ‬ ‫ނަފްސުގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި ޢ ާއި ލ ާގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި އ ަދި‬ ‫މ ުޖުތަމ ަޢުގ ައި އޭނ ާ އ ަދ ާކުރަންޖެހ ޭ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ނ ުކ ުޅ ެދުނ ްތ ެރި ވެފ ައި ވ ާ މީހ ެއްކ ަމުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ފަދ ަ ނ ުކ ުޅ ެދުނ ްތ ެރި ކ ަމ ުގ ެ އެންމ ެ ފ ަހ ު ނަތީޖާއ ަ ީކ‬ ‫ސކ ަމ ާއި‬ ‫ހިތާމ ައ ާއި މ ޮޅި ވ ެރި ކ ަމ ާއި ހިތ ް ނުތަނަވ ަ ް‬ ‫ކ ުރި މ ަތި ލާންޖ ެހުމ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަމި އްލ ަ ނ ުކ ުޅ ެދުނ ްތ ެރި ކ ަމ ާ‬ ‫ކ ުރި މ ަތި ލާންޖެހ ޭ މ ައި ގ ަނޑ ު ސަ ބަބ ަ ީކ ﷲ ތ ަޢ ާލ ާ‬ ‫ހ ަނދުމ ަކުރ ުމ ާއި ދުރ ުހ ެލި ވުމ ެވ ެ‪ .‬އެކ ަލ ާނގ ެ‬ ‫އ ަމުރ ުފ ުޅުތ ަކ ާއި ނަ ީހތ ައ ް ހ ަދާނ ް ނައްތ ައި ލުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞއްލ ަﷲ ޢަލ ައި ިހ ވ ަސަ އްލަމ ަ‬ ‫ރަސޫލ ުﷲ ަ‬ ‫އުންމަތ ަށ ް އި ރ ުޝާ ދުދ ެއ ްވާފ ައި ވ ަނީ ﷲ ތ ަޢ ާލ ާގ ެ‬ ‫ސބިތ ުކުރުމ ަށްފ ަހ ު ކޮންމ ެ‬ ‫މ ަގުގ ައި ފ ައި ތި ލ ަ ާ‬ ‫ސ އ ެއި ލ ާހ ުގ ެ ޙ ަޟު ރަތުނ ް ވ ާތ ްގ ާއި‬ ‫ކަމ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫މަދަދ ަށ ް އ ެދުމ ަށ ެވ ެ‪ .‬މ ޮޅި ވ ެރި ކ ަމ ާއި ހިތާމަތ ަކ ާއި‬ ‫ނަފްސާނީ އ ަދި ޖި ސްމ ާނީ ބ ަލި މ ަޑުކ ަމުނ ް‬ ‫ސަ ލާމ ަތްކ ޮށްދ ެއ ްވުނ ް އ ެދި ވަޑ ައި ގެނ ް ކީރި ތި‬ ‫ޞއްލ ަﷲ ޢަލ ައި ިހ ވ ަސަ އްލަމ ަ‬ ‫ރަސޫލ ުﷲ ަ‬ ‫ގި ނަގި ނައި ނ ް ދ ުޢ ާކުރަ�� ްވ ާ އ ުޅ ުއްވ ަތ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ޒ ަމާނ ުގ ެ ޢި ލ ް ީމ ހ ޯދުންތ ަކ ުގ ެ‬ ‫އ ަ ީލގ ައި ‪ ،‬ނަފްސާނީ ބ ަލި ތަކ ަށ ް ފަރ ުވ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ސ އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި‬ ‫ދެވ ޭ އި ރ ުޝާ ދުތަކަކީވ ެ ް‬ ‫އެކަންކ ަމ ުގ ެ އ ަޞް ލ ު ބ ަޔާނ ްކުރައ ްވާފ ައި ވ ާ‬ ‫ކަންތ ައްތ ަކ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬ބ ަނގުރަލ ާއި‬ ‫މަސްތ ުވާތ ަކ ެއ ްޗ ާ ދުރ ުހ ެލި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬ރަނގ ަޅ ު ކާނ ާ‬ ‫ސރަތ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އެކަށީގެނ ްވ ާ‬ ‫ބޭނުނ ްކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ކ ަ ް‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ނި ދުންފަދ ަ ކަންތ ައްތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ހަމ ަމި އ ާއ ެކ ު‪ ،‬ނަފްސާނީ ބ ަލި މ ަޑުކަމ ެއ ް‬

‫”‬

‫ިމ‬ ‫ަޒ ާމ ުނގ ެ ިޢލް ީމ ހޯދު ްނ ަތކުގ ެ‬ ‫ައ‬ ‫ީލގައި‪ަ ،‬ނފްސާ ީނ ަބ ިލ ަތ ަކށް‬ ‫ފަ ުރވާކު ުރ ަމ‬ ‫ށ‬ ‫ް‬ ‫ަ‬ ‫ޓ‬ ‫ަ‬ ‫ކ‬ ‫ި‬ ‫އ‬ ‫ދ‬ ‫ެ‬ ‫ވ‬ ‫ޭ‬ ‫ި‬ ‫އ‬ ‫ު‬ ‫ރ‬ ‫ޝާ‬ ‫ދ‬ ‫ު‬ ‫ަ‬ ‫ތ‬ ‫ަ‬ ‫ކ ީކވެސް‬ ‫ިއސް ާލމް‬ ‫ީދ ުނގަ ިއ އެ ަކ ްނ ަކމުގ ެ ައޞް ލު‬ ‫ަބ ާޔ‬ ‫ްނކު ަރއްވާފަ ިއވާ ަކ ްނ ަތއް ަތކވެ‪ެ.‬‬

‫“‬

‫ކ ުރި މ ަތި ވެފ ައި ވ ާ މީހުންނާމ ެދ ު ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ސ‬ ‫ކުރުމ ަށ ް ދ ެވި ފ ައި ވ ާ އި ރ ުޝާ ދުތަކަކީވ ެ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ ގި އުގ ަނޑ ުގ ެތެރޭގ ައި ިހމެނޭ‬ ‫އި ރ ުޝާ ދ ު ތ ަކ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬ކ ެތ ްތ ެރި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫އެފަދ ަ ބ ަލި މ ަޑުކަމ ެއްގ ައި ވ ާ މީހާއ ަށ ް އަޅ ައި ލ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫އެފަދ ަ މީހުނ ް އެކ ަހ ެރި ކ ޮށްނ ުލުނ ް ފަދ ަ ކަންކަނ ް‬ ‫ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪) .‬ހަމަކަށަވަރުނ ް އެންމެހ ައި ކަންކަނ ް‬ ‫މޮޅ ަށ ް ދެނެވ ޮޑި ގެންވ ަނީ ﷲ އ ެވ ެ‪(.‬‬ ‫ސނ ްގ ގ ެ‬ ‫ނ ޯޓ ު‪ :‬މި ީއ އި ސްލ ާމި ކ ް މ ެޑި ި‬ ‫ސ ީލ‬ ‫ޕްރ ޮފ ެސަ ރ ެއްކަމ ަށ ްވ ާ ޑރ‪ .‬ޢުމަރ ު ޙ ަސަ ނ ް ކ ަ ޫ‬ ‫ލި ޔ ުއ ްވާފ ައި ވ ާ ލި ޔ ުއ ްވުމ ެއ ް އަސްލ ެއްކ ަމުގ ައި‬ ‫ބަލ ައި ގެނ ް އ ެކުލަވ ައި ލާފ ައި ވ ާ ލި ޔުމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪5‬‬


‫ަނފ ްސާ ީނ ދު ަޅހެޔޮ ަކ ަމށް ަޓ ަކ ިއ‬ ‫އިސް ާލމ ް ީދ ުނގ ެ ަމގ ު‬ ‫އަޙްމަދ ު ޝާ ޛ ު ޢަބްދުލްޣަފޫރު‬ ‫ނަފްސާނީ )‪(Psychological‬‬ ‫ސކ ުނ ީޑ ގ ެ )‪ (Mental‬ދުޅ ަހެޔޮކަނ ް‪،‬‬ ‫ނުވަތ ަ ި‬ ‫ީއޖ ާ ީބ )ޕ ޮޒި ޓި ވ ް( އ ަދި ޣ ައި ރ ު ީއޖ ާ ީބ )ނ ެގ ެޓި ވ ް(‬ ‫މި ދެގޮތ ަށ ް މާނަކުރ ެވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަފްސާނީ ދުޅ ަހެޔޮކަނ ް‬ ‫ސނ ާގ ެ‬ ‫ީއޖ ާ ީބ ގ ޮތ ެއްގ ައި މާނަކުރާނަމ ަ އ ެ ީއ ”އި ނ ް ާ‬ ‫)ސކ ުނޑި އ ަށ ް( ހަމަޖ ެހުނ ް ލި ިބ އ ެޙާލ ަތ ު‬ ‫ނަފ ްސަ ށ ް ި‬ ‫އެގ ޮތުގ ައި ދ ެމި ހުރުމ ެވ ެ‪“.‬‬ ‫ސނ ާގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ތި ނ ް‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫އ ަރި މ ައްޗަކ ަށ ް ބެހިގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ީއ ތި މ ާގ ެ އ ަމި އްލ ަ‬ ‫ނަފްސާގުޅ ޭ ކަންތ ައްތ ަކ ާ ތި މ ާއ ާ އ ެހެންމީހުންނ ާ‬ ‫ގުޅ ޭ ކަންތ ައްތ ަކ ާ އ ަދި ތި މ ާގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރުނ ް‬ ‫ސނ ާގ ެ‬ ‫ބޭރުގ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންކ ަމުނ ް އި ނ ް ާ‬ ‫ސކ ުނޑި އ ަށ ް ލި ބ ޭ ހަމަޖ ެހުނ ް‬ ‫ނަފ ްސަ ށ ް ނުވަތ ަ ި‬ ‫ޙ ަ ީޤ ީޤ ހަމަޖ ެހުމަކ ަށ ްވ ާނީ ބުނ ެވި ދި ޔ ަ ތި ންއ ަރި މ ަތި‬ ‫ިހމެނޭގ ޮތުނ ް ނަފ ްސަ ށ ް ހަމަޖ ެހުނ ް ލި ބިގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެގ ޮތުނ ް އ ަމި އްލ ަ ނަފްސާގުޅ ޭ ކަންތ ައްތ ަކުނ ް‬ ‫ސކ ުނޑި އ ަށ ް ހަމަޖ ެހުނ ް ލި ބެންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬އ ަދި ތި މ ާގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ވަށ ައި ގެނ ްވ ާ މ ުޖުތަމ ަޢުގ ައި އުޅ ޭ އ ެހެންމީހުންނ ާ‬ ‫ސކ ުނޑި އ ަށ ް ހަމަޖ ެހުނ ް‬ ‫ގުޅ ޭ ކަންތ ައްތ ަކުނ ް ި‬ ‫ލި ބެންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ތި މ ާ ހ ެއްދ ެވި ފަރ ާތ ުގ ެ އެބަހީ‪:‬‬ ‫ﷲގ ެ ރ ު ިހވ ޮޑި ގ ަތުނ ް ހ ޯދުމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬އެފަރ ާތުނ ް‬ ‫އަންގ ަވާފ ައި ވ ާ އެނ ްގ ެވުންތ ައ ް ފ ުރި ހަމަކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫އެކ ަމުނ ް ހިތްހަމަޖ ެހުނ ް ލި ިބގަންނަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނަފްސާނީ ދުޅ ަހެޔޮކަނ ް ޣ ައި ރ ު ީއޖ ާ ީބ‬ ‫ސނ ާގ ެ‬ ‫ގ ޮތ ެއްގ ައި މާނަކުރާނަމ ަ އ ެ ީއ ”އި ނ ް ާ‬ ‫)ސކ ުނޑި އ ަށ ް( ހަމަޖ ެހުންނ ުލި ބި‪،‬‬ ‫ނަފ ްސަ ށ ް ި‬ ‫ސކަނ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ެ އ ެޙާލ ަތ ު އެގ ޮތުގ ައި‬ ‫ނުތަނަވ ަ ް‬ ‫ދ ެމި ހުރުމ ެވ ެ‪ “.‬އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ބުނާނަމ ަ މި ީއ‬ ‫ސނާއ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ާ ނަފްސާނީ ބ ަލި މ ަޑުކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫‪4‬‬

‫ސނާއ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ާ ޖި ސްމ ާނީ )ފި ޒި ކ ަލ ް(‬ ‫އި ނ ް ާ‬ ‫ކަންތ ައްތ ަކ ާ ޚިލާފ ަށ ް‪ ،‬ނަފްސާނީ )ސަ އި ކޮލ ޮޖި ކ ަލ ް(‬ ‫ގ ޮތުނ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ާ ކަންތ ައްތ ައ ް ފ ުރި ހަމައ ަށ ް‬ ‫ްސރ ުކުރުމ ަ ީކ ވަރަށ ް ދ ަތި ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތ ަފ ީ‬

‫ސކަނ ް‬ ‫ީއމާނ ްތ ެރި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬އ ަދި އ ެހެންމީހުންނަށ ް އި ް‬ ‫ދި ނުންފަދ ަ ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހިތ ުގ ެ ީއޖ ާ ީބ‬ ‫ސފަތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬ރަޙ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ަޑ ުމ ޮ ިޅކ ަމ ާއި ‪،‬‬ ‫ި‬ ‫ހިތ ްހ ުޅ ުވި ތަނަވަސްވ ެގެނ ްވ ުމ ާއި ‪ ،‬ހިތ ުގ ެ‬ ‫ހަމަޖ ެހ ުމ ާއި ތި ލަފ ަތ ް ހަމަކ ަމ ާއި ‪ ،‬ސާފ ުތ ާ ިހރުކ ަމ ާއި ‪،‬‬ ‫ޞއްޙ ަތ ު ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ސަ ލާމ ަތ ް ި‬ ‫ޞއްޙ ަތ ުގ ެ‬ ‫ނަފްސާނީ ި‬ ‫ދުޅ ަހެޔޮކަމ ަށްޓަކ ައި ނަފްސާއި ހިތ ުގ ެ ީއޖ ާ ީބ‬ ‫ސ ތަރައ ް ީޤ‬ ‫ސފަތ ައ ް އި ތުރ ުކުރ ުމ ާއ ެކ ު ނަފ ް ު‬ ‫ި‬ ‫ސ ކަންތ ައްތ ަކ ެއ ް ކުރަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ވ ެ ް‬ ‫އެގ ޮތުނ ް ކުރެވޭނ ެ އެންމ ެ މުހިއ ްމ ު ކަންކަމ ަ ީކ‬ ‫ސ ހާނުވަނ ް‬ ‫ތ ަޥ ްބ ާވ ުމ ާއި ‪ ،‬ހެޔޮކ ަމ ުގ ެ މަގ ަށ ް ނަފ ް ު‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ަދި މުންކަރ ާތްތ ަކުނ ް‬ ‫އ ެއްކިބ ާވ ުމ ާއި ފާފ ަކުރ ުމުނ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ ހ ަޑި ކ ަމުނ ް‬ ‫ސ ސާފުކ ޮށ ް ޠ ާ ިހރ ުކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނަފ ް ު‬

‫ނަފްސާނީ ގ ޮތުނ ް ިހތ ަށ ް ލި ބ ޭ ހަމަނުޖ ެހުނ ް‬ ‫އި ސްވ ެ ދި ޔ ަ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ދެބަޔަކ ަށ ް ބ ެހ ެއ ެވ ެ‪ .‬މީގ ެތެރ ެއި ނ ް ފުރަތަމ ަ‬ ‫އި ތުރުނ ް ނަފްސާއި ހިތ ުގ ެ ޣ ައި ރ ު ީއޖ ާ ީބ‬ ‫ސނާއ ަށ ް‬ ‫ބަޔ ަ ީކ ޖި ސްމ ާނީ ސަ ބ ަބުތ ަކ ާހުރ ެ އި ނ ް ާ‬ ‫ސފަތ ައ ް މ ަދ ުކުރުމ ަ ީކ )ނުވަތ ަ އެފަދ ަ‬ ‫ި‬ ‫ކ ުރި މ ަތި ވ ާ ނަފްސާނީ ތ ަފ ާތ ު މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސފަތ ަކުނ ް މ ު ީޅނ ް އ ެއްކިބ ާވުމަކީ( ނަފްސާނީ‬ ‫ި‬ ‫މި ފަދ ަ ކަންތ ައްތ ައ ް ިހމެނ ެނީ އ ޭގ ެތެރ ެއި ނ ް ބ ައ ެއ ް‬ ‫ޞއްޙ ަތ ުގ ެ ދުޅ ަހެޔޮކަމ ަށްޓަކ ައި ކޮންމ ެހެނ ް‬ ‫ި‬ ‫ކަންތ ައްތ ަކ ާއި އ ޭގ ެ ފަރ ުވ ާ ހ ޯދި ފ ައި ވ ާ އ ަދި‬ ‫ކުރަންޖެހޭނ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް ކީރި ތި‬ ‫އަނ ެއްބ ައި ކަންތ ައްތ ައ ް ސަ އި ނ ްޓި ފި ކ ް ތ ަޙުލީލުތ ަކ ުގ ެ ޤ ުރ ްއާނުގ ައި އަންގ ަވާފ ައި ވ ާ ނަފްސުގ ެ ޣ ައި ރ ު‬ ‫އ ަ ީލގ ައި ފ ަހުނ ް ޔ ަ ީޤނ ް ކުރ ެވި ދާނ ެ ކަންތ ައްތ ަކ ުގެގ ޮ‬ ‫ސރ ާފ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ސފަތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬އި ް‬ ‫ީއޖ ާ ީބ ި‬ ‫ތުގ ައ ެވ ެ‪ .‬ދެވަނަ ބަޔަކީ‪ ،‬އި ނ ް ާ‬ ‫ސނ ާގ ެ އ ަޚ ްލ ާޤި އ ްޔ ާތ ާ ޙ ަސަ ދ ަވ ެރި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬ދަހިވ ެތި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬އ ަނި ޔ ާވ ެރި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ގ ުޅުނ ްހ ުރި ނަފްސާނީ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސދ ަވ ެރި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬މަކަރ ާއި ީޙލ ަތ ް‬ ‫ފި ތުނަވ ެރި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬ފ ަ ާ‬ ‫މި ދެބ ައި ގ ެތެރ ެއި ނ ް ކީރި ތި ޤުރ ުއާނުގ ައި‬ ‫ހ ެދ ުމ ާއި ‪ ،‬ޚިޔާނ ާތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬އ ަދި ހ ަށި ގ ަނޑ ުގ ެ‬ ‫އ ަލި އ ަޅ ުއ ްވާލ ައ ްވާފ ައި ވ ަނީ ފ ަހުނ ް ބުނ ެވުނ ު‬ ‫ޝހުވ ަތްތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ހިތ ުގ ެ ޣ ައި ރ ު‬ ‫ަ‬ ‫ބަޔ ަށ ެވ ެ‪ .‬ފުރަތަމ ަ ބ ައި ގ ައި ިހމެނޭ ނަފްސާނީ‬ ‫ސފަތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬ނުބ ައި ީހތ ައ ްކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ީއޖ ާ ީބ ި‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތަކ ަށ ް ޢ ާއ ްމ ު ގ ޮތ ެއްގ ައި ޙ ައ ްލ ު ހޯދ ަނީ‬ ‫ހިތްހަރުކ ަށި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ަދި ވަސްވާސްވ ެރި ކަނ ް‬ ‫ސ ތ ަފ ާތ ު‬ ‫ތ ަފ ާތ ު ކ ެމި ކ ަލްތ ަކ ާއި އ ަދި މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫މ ާއ ް ީދ ތ ަކެތީގ ެ ބޭނުންކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ފ ަހުނ ް ބުނ ެވުނ ު ބ ައި ގ ައި ިހމެނޭ ނަފްސާނީ‬ ‫ނަފްސާނީ ދުޅ ަހެޔޮކަމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތަކ ަށ ް ޙ ައ ްލ ު ހޯދ ޭނީ އ ެ މ ައ ްސަ ލަތަކ ަށ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ް ދ ައްކ ަވާފ ައި ވ ާ އަނ ެއ ް މަގ ަ ީކ‬ ‫ރ ޫޙ ާނީ )‪ (spiritual‬ފަރ ުވ ާ ދީގެންނ ެވ ެ‪ .‬މި ރ ޫޙ ާނީ‬ ‫ިހތ ަށްޖެހ ޭ ބ ަލި ތ ަކުނ ް ސަ ލާމ ަތ ްވުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފަރ ުވ ާގ ެ މ ަގ ު އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ގެނ ެ ް‬ ‫ސ ީދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އެބ ަލި ތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬ޙ ަސަ ދ ައ ާއި ‪ ،‬ނޭނގުނ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ޖާހިލުކ ަމ ާއި ‪ ،‬އެކ ަކ ު އަނެކ ަކ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ނަފްސާނީ ބ ަލި މ ަޑުކ ަމުނ ް ސަ ލާމ ަތ ްވުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ނ ުނި ޔ ަތ ްލ ުމ ާއި ‪ ،‬އި ނ ްތި ހ ާ ދަރަޖ ައި ގ ެ ރުޅިއ ާއި ‪،‬‬ ‫ސފަތ ައ ް އި ތުރ ުކުރުމ ަ ީކ‬ ‫ނަފްސާއި ހިތ ުގ ެ ީއޖ ާ ީބ ި‬ ‫ކިބުރ ުވ ެރި ކ ަމ ާ‪ ،‬ގ ޮތ ްދޫނ ުކުރ ުމ ާއ ެކ ު ޖަދ ަލ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ކޮންމ ެހެނ ް ކުރަންޖެހޭނެކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އެގ ޮތުނ ް ކީރި ތި‬ ‫އ ަދި މުނ ާފި ޤުކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤ ުރ ްއާނުގ ައި އަންގ ަވާފ ައި ވ ާ ނަފްސުގ ެ ީއޖ ާ ީބ‬ ‫ސފަތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި ‪ :‬ﷲ ތ ަޢ ާލާއ ަށ ް ިބރ ުވ ެތި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ި‬ ‫ނަފްސާނީ ދުޅ ަހެޔޮކަމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬


‫ނ ޢަދަދުގަ ިއ‬ ‫ިދއިސް ލާމ ް މަޖައްލ ާ؛ ‪ 09‬ވަ ަ‬ ‫< އިސް ލާމްކަން ނ ެ ިތދާނ ެ!‬ ‫ރންބ ުސް ތާނު‬ ‫ޞއ ް ީޙ މަޢުލޫމާތުގ ެ ވެށި‪ަ :‬‬ ‫< ި‬ ‫ރއްވ ާ ”މެދ ު ިމނު“ގ ެ ީދނެއްނޫން!‬ ‫ނ ީކ ިތ ަޔ ީހފުޅުކ ު ަ‬ ‫< އިސް ލާމ ް ީދ ަ‬ ‫< މ ުސް ިލމުން ިނކަމ ެ ިތ ކުރުމުގ ެ ގޮވުން ަތއ ް‬ ‫< މެއ ްސެ އްގ ެ ސަ ަބބުން ސު ވަރުގ ެ ވަން ީމހެއްގ ެ ވާހަކަ‬

‫އ ެ ިޑޓ ޯ ިރއަލް‬ ‫މަސްއ ޫލ ުވ ެރި ޔ ާ‪:‬‬ ‫މުޙ ައްމ ަދ ު ނަޡީފ ު‬

‫ލި ޔުނ ްތ ެރި ނ ް‪:‬‬ ‫ޑރ‪ .‬އ ަބ ްދ ުލ ް ޢަޒީޒ ް ޙަމީދ ު )އ ެމ ް ީބބީއެސް(‬

‫އ ެޑި ޓ ަރ‪:‬‬

‫ޝމީމ ް ިބނ ް އި ބްރާހީމ ް‬ ‫ްޝއި ޚ ް އާދ ަމ ް ަ‬ ‫އ ައ ަ‬

‫އ ަޙްމ ަދ ު ޚަލީލ ު‬

‫ްޝއި ޚ ް ޢ ަ ީލ ރި ޟާ އ ަޙްމ ަދ ު‬ ‫އ ައ ަ‬

‫އ ެގ ްޒ ެކ ްޓި ވ ް އ ެޑި ޓ ަރ‪:‬‬

‫ްޝއި ޚ ް އ ަޙްމ ަދ ު ސަ ީމރ ު އި ބްރާހީމ ް‬ ‫ަޟލ ަތ ުއ ަ‬ ‫ފ ީ‬

‫ސނ ް‬ ‫ޢ ަ ީލ އ ަޙ ްސަ ނ ް އި ޙ ް ާ‬

‫ސނ ް‬ ‫އ ަ ީލ އ ަހ ްސަ ނ ް އި ހ ް ާ‬

‫މެނޭޖި ނ ްގ އ ެޑި ޓ ަރ‪:‬‬

‫ސނ ް‬ ‫ޝޤީފ ް އި ޙ ް ާ‬ ‫ޙުސެއި ނ ް ަ‬

‫ޢި ސްމ ާޢި ލ ް އ ަފްރ ާޙ ް‬

‫ާސމ ް‬ ‫އ ަ ީލ ރަމީޒ ު ިބނ ް ޤ ި‬

‫ގްރ ެފި ކްސް‪:‬‬ ‫ސނ ް‬ ‫ޝފީޢ ު އި ޙ ް ާ‬ ‫ޢ ަބ ްދ ުﷲ ަ‬ ‫އ ަ ީލ އ ަހ ްސަ ނ ް‬ ‫ޢި ސްމ ާޢި ލ ް އ ަފްރ ާޙ ް‬

‫ސނ ް‬ ‫ސނ ާ އި ޙ ް ާ‬ ‫އ ައި މި ނަތ ު އި ޙ ް ާ‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ު ޝާ ޛ ު ޢ ަބ ްދ ުލްޣ ަފޫރ ު‬ ‫ޝބާނ ާ‬ ‫އ ަލ ްއުސްތާޛ ާ މ ަރި ޔ ަމ ް ަ‬ ‫ޙ ުސަ އި ނ ް ޙަބީބ ު )އ ޯޒ ޯނ ް(‬ ‫ޝތ ު ޒި ފ ާފ ް‬ ‫ޢ ާއި ަ‬ ‫އ ަޖްނ ާދ ު ޢ ަ ީލ‬ ‫ޝފީޢ ު އ ަބ ްދ ުﷲ‬ ‫ަ‬

‫ފ ޮޓ ޯގްރ ާފ ާރ‪:‬‬

‫އ ަހުމ ަދ ު ނި ޝް ވާނ ް‬

‫ސނ ް‬ ‫އި ބްރާހިމ ް އ ަޝް ވ ާގ ް އި ޙ ް ާ‬

‫ޙ ާތި މ ް ޔޫސުފ ް‬

‫ސނ ް‬ ‫ޝފީޢ ު އި ޙ ް ާ‬ ‫ޢ ަބ ްދ ުﷲ ަ‬

‫ޝތ ު މުނ ާ‬ ‫އ ައި ަ‬

‫ަސމ ް‬ ‫މުޙ ައްމ ަދ ު ވ ީ‬ ‫ޢި ދާރ ާ‪:‬‬

‫މަޖ ައ ްލ ާ ހ ޯމ ް ޑ ެލި ވ ަރީ ‪:‬‬

‫ގ‪ .‬ފި ނި ކ ަނޑ ު )ގްރައުނ ްޑ ް ފ ްލ ޯ(‬

‫ޝޮ ޕ ްފ ޯމުސްލި މ ް‪.‬ކ ޮމ ް‬

���ނައި ލޫފަރ ު މ ަގ ުު‪ ،‬މ ާލ ެ‬ ‫ފޯނ ް‪3007527 :‬‬ ‫ފ ެކްސް‪3007527 :‬‬ ‫ހ ޮޓ ްލ ައި ނ ް‪7527527 :‬‬

‫‪w‬‬

‫ހ ޮޓ ްލ ައި ނ ް‪7848414 :‬‬ ‫އި ތުރ ު މ ައ ުލ ޫމ ާތ ު‪7527527 :‬‬

‫މަޖައްލ ާ ‪9#‬‬ ‫އޮން ަލ ިއންކޮށް ިވދާޅުވ ޭ!‬

‫އެތެރޭގައި‪:‬‬

‫‪4‬‬

‫ނފ ްސާ ީނ ދުޅަހެޔޮކަމަށްޓަކަ ިއ‬ ‫ަ‬ ‫އިސް ލާމ ް ީދނުގ ެ މަގ ު‬

‫‪9‬‬ ‫‪ 12‬މޫނުބުރުގ ާ އެޅުން މަނާކުރުމ ަ ީކ‬ ‫އަނބ ު‬

‫ލ ާ ީދ ީނ ޢަމަލެއ ް‬

‫‪23‬‬ ‫‪ 26‬މ ުސް ިލމުން ިނކަމ ެ ިތ ކުރުމުގ ެ‬ ‫ޖަމަލީ‪...‬‬

‫ގޮވުން ަތއ ް‬

‫‪29‬‬

‫ިޖން ީނގ ެ ސަ ަބބުން ޖެހ ޭ‬ ‫ިފ ިރހެނުންގ ެ ަބ ިލ ަތކ ާ ިއ އޭގ ެ ފަރުވ ާ!‬

‫‪35‬‬

‫ނށް‬ ‫އިސް ލާމ ް ީދނުގަ ިއ އަންހެނުން ަ‬ ‫ދެއްވާފަ ިއވ ާ މ ަ ިތވ ެ ިރ މަޤާމ ް‬

‫‪37‬‬

‫އަޙްމަދ ު އެކަ ިނވ ެ ިރއެއ ް ނުވ ޭ!‬ ‫‪3‬‬

‫‪www.dhiislam.com | info@dhiislam.com | facebook.com/dhiislam | twitter.com/dhiislamdaily‬‬


2


‫‪1‬‬

‫ރއ ްއ ްކ ާކ ާތ ެތ ެ ިރ ިރވ ެވ ެ ަލ ަލއ ްއ ްވވާ!ާ!‬ ‫ރަ‬ ‫ިމ ިމފޮފޮތ ުތ ުގަގަ ިއ ިއ ީކ ީކ ިރ ިރ ިތ ިތ ޤ ުޤ ުރުރުއ ާއ ާނުނުގ ެގ ެ ަބ ަބއ ެއ ެއ ްއ ް އ ާއ ާ ަޔ ަޔތ ްތ ް ަތ ަތކ ާކ ާ ިއ ިއ ޙ ަޙ ަ ީދ ީދޘ ްޘ ް ިހ ިހމ ެމ ެ ިނ ިނފަފަ ިއ ިއވ ާވ ާ ީތ ީތ ިމ ިމފޮފޮ ަތ ަތށްށް ަ‬


Dhiislam issu 10