Page 4

DIDAR

4

№8 (17709) 22 қаңтар

Aýdan ahýaly

СҰХБАТ

Өткені тарих Шыңғыстаудың болашағы жарқын Шыңғыстаудың өткені – тарих, бүгінгісі – кемел, болашағы жарқын екендігіне шүбә жоқ. Абай елінің бүгінгі тыныс-тіршілігі, алдағы жоспарлы межелері, руханияты жайында аудан әкімі Жарқынбек Байсабыровпен сұхбаттасқан едік. – Жарқынбек Борашұлы, әңгімені ауБір сөзбен айтқанда, қабылданып жатқан шарадан өткен жылды қандай әлеуметтік- лар нәтижесінде аудан тұрғындарының әлеуметтік экономикалық табыстармен қорытындылады жағдайы, халықтың әлеуеті көтеріліп келеді. деген дәстүрлі сұрақтан бастасақ. – Өткен жылы Абай ауданының 90 жыл– Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың дығын және кемеңгер Шәкәрім бабамыздың жыл сайынғы Жолдауына сай белгіленген мем- 160 жылдық мерейтойын атап өттіңіздер. лекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру жолын- Елдің рухын көтеретін осы шаралар туралы да және облыс әкімі Даниал Ахметовтің жүктеген айтсаңыз. тапсырмаларын орындаудың нәтижесінде аудан Асылында, Абай елі – қазақтың рухани ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен мал орталығы. Әрбір зейінді азамат бұл елге келгенбасының тұрақты өсуіне қол жеткізді. Абай ауда- де, ішкі ерік-жігерін, рухани білімі мен өмірлік ны мал шаруашылығын негізгі кәсібі еткен өңір іс-тәжірибесін қосып, ұлыларды ұлықтауға, оған болғандықтан, оның экономикасының дамуы осы қызмет етуге атсалысатын болса, жан дүниесі тасаланың өсіп-өркендеуіне тікелей байланысты. зарып, көңілі өсетіндігі анық. Абайға қызмет ету – Ауданда ауылшаруашылық өнімдерін өн- адамзатқа қызмет ету деп білемін. дірумен 626 шаруа қожалығы және 3441 Екіншіден, Абай елі – сөз қадірін түсінетін, өнер жекеменшік қосалқы шаруашылық айналысу- мен мәдениетті қадірлей білетін ойлы жұрт. Сол да. Өткен жылы мал шаруашылығы өнімдерінің себептен де Шәкәрім бабамыздың 160 жылдығы көлемі 22 млрд. 158 млн. теңгені құрады. Аудан мен ауданның 90 жылдық мерейтойын ойдағыдай бойынша былтыр қой-ешкі 156 мың, ірі қара 62 атап өтуге өнегелі ел ағалары, елдің берекемың, жылқы 40 мыңның үстінде көбейді. бірлігін ұйыстырып отырған баталы ақсақалдар Ауданда 21 шаруа қожалығы асыл мен тілекші ақ жаулықты аналар, атқамінер азатұқымды мал өсірумен айналысуда. «Сыбаға» маттар ерекше рухтанып кірісіп, атаулы мерекенің бағдарламасы аясында аудан бойынша Ресейден жақсы өтуіне өз үлестерін қосты. өнімділігі жоғары 407 бас аналық сиыр әкелінді. Көпшіліктің көкейінде жүрген Абай баба«Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» мыздың жаңа ескерткіші қоладан құйылып, Абай арқылы «Игілік» бағдарламасы бойынша 29 алаңында еңселі тұғырға көтерілді. Абай ескерткіші өтінім қабылданып, жиыны 105 млн. теңге несие Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасына қаражаты игерілді. Жаңа жыл қарсаңында Медеу орай халық қаржысына салынды. Осы шарада ауылында кәсіпкер Қуат Өзбеханов заманауи мал жерлестеріміз ұлы ақынға деген құрметін, хакімді бордақылау алаңын және сүт өндіру фермасын ұлықтауға деген жігерін анық танытты деп ойлайіске қосты. Нәтижесінде үстіміздегі оқу жылының мын. ІІІ тоқсанынан бастап оқушыларға өзімізде өнМерейтой аясында аудан орталығы абаттандірілген табиғи таза сүт берілуде. Тоқтамыс ауы- дырылып, ұлттық нақыштағы сахна, заманауи лында «Хан» шаруа қожалығының жетекшісі субұрқақ пайдалануға берілді. Шәкәрім алаңына Ораз Ақанұлы ірі мал бордақылау алаңын іске жөндеу жұмыстары жүргізілді. қосты. Құндызды ауылында шаруа қожалық Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының «Ұлылардың жетекшісі Махмұт Мағауиннің бастамасымен мал ұлағатын ұмытпау – ел болам деген халықтың табордақылау алаңы жұмысын бастап, мал сою орны рих алдындағы парызы» деп атап көрсеткеніндей, мен жолаушылар үшін қызмет көрсететін асхана, дала данышпандарын дәріптеу, олардың шықонақ үй, көлік жөндеу кешені ашылды. Қасқабұлақ ауылына қарасты «Мақсұт» кен орнында мыс кенін өндіретін «БАСТ» акционерлік қоғамы толық қуатта жұмыс істеуде. Кәсіпорында 160 адам жұмыспен қамтылған. Өткен жылы 191 мың тонна мыс кені, 4,2 мың тонна мыс қойыртпалары өндірілді. Қой жүнін алғашқы өңдеу жұмысымен айналысатын «Айым Тасболат» жеке кәсіпорнының жұмысы қалыпқа түсіп, өткен жылы 300 тонна жүн қабылданды. Бүгінгі күнге оның 240 тоннасы жуылып, 120 тонна таза жуылған жүн дайындалды. Өндірістің қуаттылығы тәулігіне 3 тонна, жылдық қабылдау көлемі шектеусіз. Сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру бойынша жергілікті кәсіпкер Ерсін Сармурзиннің бастамасымен Қарауыл ауылындағы мал сою пунктіне қайта жабдықтау жұмыстары жасалып, ет өнімдерін брекеттеу қондырғысы орнатылды. Бүгінде мал сою пунктіндегі тоңазытқыш, ет кесу құрылғысы, қабылдау аумағы жаңартылып, етті өндірістегідей өндіруге жағдай жасалған. Өткен жылы құрылыс және тұрғын үй саласында да оңды өзгерістер болды. Аудан бойынша 2 733 шаршы метр тұрғын үй құрылысы салынды. Қарауыл ауылында бес жолақты жүзу бассейні пайдалануға беріліп, Қарауыл гимназиясына, Абай колледжіне күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Жиыны аудан бойынша алты мектепке тиісті ағымдағы және күрделі жөндеу, үш мәдени ошақтарға ағымдағы жөндеу жұмыстары ғармашылық мұрасын ұрпақ санасына сіңіру – жасалды. баршамыздың міндетіміз. Өткен жылы облыс әкімінің қолдауымен Шәкәрім бабамыздың 160 жылдығы мен ауылдық мәдениет үйі жоқ жалғыз ауыл Кеңгірбай ауданның 90 жылдық мерейтойы аясында «Тариби ауылында клуб үйін салу жұмысы басталды. хы – дастан, елім бар мерейі асқан» тақырыбымен Құрылысты 2019 жылдың қыркүйек айында аяқтау аудан көркемөнерпаздарының байқауы өткізіліп, жоспарлануда. оған 1500-ден астам адам қатысты. Абай ауданы Жол – ел экономикасының күретамыры. әкімдігі мен Шәкәрім атындағы мемлекеттік униОған қоса Абай ауданы – тарихи өңір. Бұл жерді верситет бірлесіп, «Абай елі – руханият меккесі» аралап көріп, бабалар басына тағзым ету үшін атты республикалық ғылыми-практикалық конреспубликамыздың түкпір-түкпірінен, алыс-жақын ференция өткізді. Түрлі этнос жастары арасындағы шет елдерден қонақтар легі толастаған емес. Осы алғаш рет облыстық «Шәкәрім оқулары» байқауы орайда, облыс әкімі Даниал Кенжетайұлының өтті. қолдауымен «Нұрлы жол» бағдарламасы арқылы – Елбасы 2019 жылды «Жастар жылы» деп «Семей-Қарауыл» бағытындағы жолға 2 млрд. 487 жариялады. Жалынды жастардың жарқын млн. теңге бөлініп, 128,8 шақырым жол жөнделді. істері туралы не айтар едіңіз? Сондай-ақ аудандық маңызы бар Қарауыл– Елбасының «Жастар – ел болашағы» деп, Кеңгірбай би автомобиль жолына облыстық бюд- осы жылды «Жастар жылы» жариялағаны өте жеттен 53,3 млн. теңге қаржы бөлініп, орташа қуанышты іс деп ойлаймын. Ауданда жастардың жөндеу жұмыстары жүргізілді. білімді, салауатты, қазіргі заманға сай жұмыс Ауданның білім, мәдениет, спорт және істеуіне жылма-жыл көңіл бөлініп, қаржылық әлеуметтік салаларын дамытуда оң өзгерістер қолдау артуда. бар. Мәселен, былтырғы ұлттық бірыңғай тестілеу Ауданда «Жастар орталығы» жұмыс істейді. қорытындысы бойынша орташа көрсеткіш бо- Жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру йынша 97,8 балды құрады. Өткен оқу жылымен мақсатында екі қабатты ғимарат жұмыс істеп тұр. салыстырғанда 15,9 балға жоғары болды. Өткен жылы ғимаратты орталықтандырылған

жылу жүйесіне қосу жұмыстары атқарылды. Жыл сайын жастар іс-шараларына бөлінетін қаржы көлемі артып отыр. Бүгінгі күнде жастар үйінде 150 орындық кинозал, би студиясы, дыбыс жазу орталығы, фотостудия, тіл үйрену курсы жұмыс істеуде. Нәтижесінде аудан жастарының бастамасымен жиыны 65 облыстық, аудандық ірі іс-шаралар өткізілді. Аудан жастарынан құрылған «Рахмет», «Сәлем», «Жидебай жидектері» жайдарман командалары облыстық, республикалық деңгейде жүлделі орындарға ие болып жүр. Республикалық «Zhas projekt» жобасы бойынша аудан жастары 14 жоба ұсынып, тоғыз жоба өтіп, 9 млн. теңге жеңіп алды. Осы жоба аясында 29 жас өз-өзін жұмыспен қамтып отыр. «Атамекен» кәсіпкерлер палатасының аудандық филиалы арқылы 12 жұмыссыз жас 245 000 теңге грантқа ие болды.

Жастар қауымына, әсіресе ауыл жастарына мемлекеттен үлкен жеңілдіктер беріліп отыр. Мәселен, «Дипломмен – ауылға» бағдарламасы бойынша өткен жылы ауданға 31 жас маман жұмысқа орналасты. Оның барлығы көтерме жәрдемақы алып, 12 маман баспаналы болды. Жалпы, бұл бағдарлама басталғалы бері ауданға 191 жас маман келіп, оның 82-і арзан пайызды несиемен тұрғын үй сатып алды. Елбасы бастамасымен қолға алынған осы бағдарлама арқылы ауданның білім, мәдениет, спорт саласын жоғарғы деңгейге көтеруге алғышарттар жасалғанын айтқан жөн. Бір ғана мысал, Абай ауданының спортшылары, негізінен, жекелеме спорт түрлерінен, яғни қазақ күресі, бокс, тоғызқұмалақтан шеберліктері жоғары деңгейде болса, көп жағдайда командалық спорт түрлері – футбол, волейболдан кенже қалып жататын. Осы орайда «Дипломмен – ауылға» бағдарламасы арқылы ауданымызға командалық спорт түрлерінің кәсіби жаттықтырушылары жұмысқа орналасып, көтерме жәрдемақы, тұрғын үй алған болатын. Нәтижесінде аз уақытта абайлық спортшылар спорттың әр түрін жақсы дамытып, 2018 жылы өткен Астана қаласының 20 жылдығына орай ұйымдастырылған облыс әкімі жүлдесі үшін өткен

облыстық халықтық спорт ойындарында 3-орынды жеңіп алды. Спорт саласының материалдық базасын нығайтуға көңіл бөлінді. «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Туған жер» жобасы аясында Құндызды ауылында жерлесіміз, екі дүркін «Әлем барысы» Айбек Нұғымаровтың демеушілігімен спорт кешені ашылып, Ақтамберді бабамыздың ескерткіші бой көтерді. Абай елінің жас азаматтары қай салада болсын білімді, салауатты, жігерлі, ең бастысы, «ұлылар елінің ұрпағы» деген атқа сай болып келеді деп есептеймін. – Жарқынбек Борашұлы, Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы руханиятымызға тың серпіліс туғызғандай. – Бұл мақала – елдің елдігін көрсететін, ұлттың ұйысуын мақсат тұтқан құнды құжат. Өткенімізді саралап, әлем тарихындағы қазақ халқының алар орны мен салмағын нақты деректерге сүйене отырып дәлелдеп, сонымен мақтанатын, бүкпесіз айтатын кезге жеттік. Қарт Шыңғыстаудың өн бойы тұнған аңыз, ата-бабалардан қалған ескі қорым, есте қалар тарихи орындар өте көп. Ендігі уақыттағы ауданда өткізілетін барлық мәдени-көпшілік іс-шаралардың негізгі идеясы осы мақала төңірегінде болмақ. Мәселен, биылғы жылғы дәстүрлі көркемөнерпаздар байқауында Елбасы мақаласында көрсетілген жеті қырымыз айшықталып, насихатталатын болады. Барлық білім беру мекемелерінде, кітапханалар мен музейлерде жас ұрпақ санасына ұлы даламыздың әлемдік өркениеттегі алар орнын, еліміздің төл тарихын ұрпақ санасына сіңіретін жобалар атқарылады. Мектеп мұғалімдері мен оқушыларын аудан аумағындағы тарихи-зерттеу объектілеріне саяхатқа шығарып, көшпелі ашық сабақтар өткізу жоспарланып отыр. Бабаларымыздың «Атқа міну мәдениетін» насихаттауда «Салбурын» аңшылық дәстүрдің жалғасы, ұлттық ат спорты ойындары, қазақы ет-сүт өнімдерінің фестивалі, «Аяулы жас келін», «Жігіт сұлтаны» сияқты байқаулары жүйелі түрде өткізілетін болады. Өткен жылы аудандық ардагерлер орталығы пайдалануға берілсе, биыл қазақы салт-дәстүрлерді насихаттап жүрген, қыз балалардың инабатты, ибалы болуына үлкен үлес қосып келе жатқан «Нұр Сана» әжелер орталығына жөндеу жұмыстарын жүргізуді жоспарлап отырмыз. «Рухани жаңғыру» бағдарламасына орай, «Қазақстанның 100 киелі жері» тізіміне енген Жидебайдағы «АбайШәкәрім» мемориалдық қорықмузейінде «Қызмет көрсету орталығы», туристерге маусымдық қызмет көрсетіп келеді. 2020 жыл Ұлы Абайдың 175 жылдығын мерекелейтін тарихи жыл екенін ескерсек, баба тойына дайындықты бүгіннен бастап Жидебайды түлету, «Абай-Шәкәрім» кесенесін жаңғырту, өлке тарихына байланысты тарихи орындарды жаңарту міндеті тұр. Оның ішінде халық тілегіне орай, Сыртқасқабұлақтағы ұлы Абай туған бұлақ басын көркейту, Ақшоқыдағы Құнанбай қорымын жаңартып, келушілер тамашалайтын орынға айналдыру міндеті тұр. Әрине, бұл ауқымды жұмыстарды ойдағыдай, мақсатты жүзеге асыру үшін тиісті облыстық, республикалық мекемелермен жұмыс жасау жоспарлануда. «100 киелі жер» тізіміне енген екінші орын – Тоқтамыс ауылындағы «Қоңыр әулие» үңгірі коммуналдық меншікке берілді. Биыл облыс әкімінің қолдауымен «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы арқылы жеті шаруа қожалығына және «Қоңыр әулие» үңгіріне Тоқтамыс ауылынан ұзындығы 28 км электр желісі тартылады. Сондайақ келуші туристерге сапалы қызмет керсету үшін жергілікті кәсіпкер Ораз Ақанұлы мемлекеттен несие алып, заманауи қонақ үй құрылысын бастады. Қонақ үй жобасы заман талабына сай және туристік кластерді дамытуға үлкен мүмкіндік тудыратын болады. Мақалада көрсетілген «Ұлы даланың ұлы есімдері» жобасы аясында аудан орталығынан ұлт батыры Тоқтамыс батыр Лақаұлына демеушілер есебінен ескерткіш орнату, «Дала фольклоры мен музыкасының мың жылдығы» жобасы шеңберінде бар қазақты әнімен тамсандырған әнші Жәнібек Кәрменовтің 70 жылдығы және «Тарихтың кино өнері мен телевизиядағы көрінісі» жобасы аясында жерлесіміз Әмина Өмірзақованың 100 жылдығын мерекелеу жоспарлары алдымызда тұр. Бұл жоспарлардың іске асырылуы алдымен халықтың бірлігі, елдің ұйымшылдығына тікелей байланысты. Абай ауданының дамуы, ауылдарымыздың ажарлануы – бүгінгі ұрпақтың еншісіндегі ерен бақыт, әр азаматтың абыройлы парызы деп білемін. Сұхбаттасқан – Әсет Медеуханұлы

ТУҒАН ЖЕРГЕ – ТАҒЗЫМ

Тоқтамыс батырды тұғырына қондырмақ Алдағы уақытта Абай ауданында Тоқтамыс батырдың ескерткіші бой көтермек. Жақында осыған байланысты аудан әкімінің қатысуымен арнайы комиссияның отырысы өтіп, комиссия төрағасы, аудандық мәслихат хатшысы Е.Лдибаев атқарылған жұмыстар жайлы есеп берді. Баба қорына қаржы жинау баяу жүргізіліп жатқандығын айтқан Ерлан Арнаұлы қорға әзірше 600 мың теңге қаражат түскендігін хабарлады. Аудан әкімі Ж.Байсабыров ел азаматтарының Тоқтамыс бабаға ескерткіш орнату бастамасын өздері көтеріп, енді бұл істі жарты жолда қалдырудың дұрыс еместігін ескертті. Мүсінші Н.Қалиевке де түсіп жатқан тапсырыстың көп екендігін, оның сұраған қаржысын тез арада беру керектігін айтты. «Бабамыздың атын ардақтап, кітап шығарып, тойын тойлауға үлгерерміз. Ең алдымен ел болып жұмыла кірісіп, батыр баба ескерткішін жасауымыз керек. Жер-жерлерде жүрген жерлес кәсіпкер азаматтардың қаржылық қолдауы керек», – деп комиссия мүшелеріне ой тастады. Комиссия мүшесі Т.Жанғалиев: «Абай елінде тұрып шаруашылығын ашып, Үкіметтің берген жеңілдігін, субсидияла-

рын алып отырған азаматтар ел тірлігінен неге бой тасалайды? Сонда оларға Абай, Мұхтар, Шәкәрім сияқты даналар, Мамай, Тоқтамыс, Көкенай сияқты батыр бабаларымыз керек емес пе? Зайсан мен Тарбағатайдағы, Семейдегі ірі-ірі мәдени шараларды өткізіп жатқан да, атымтай жомарт атанған да сол елдің жергілікті шаруа қожалықтарының басшылары», – деп көңілдегісін ақтарып салды. Тоқтамыс баба демекші, 1993 жылы экономика әлсіреп жатқан кезде ештеңеге қарамай, сол кездегі «Қызыл ту» совхозының директоры Ә.Мұздыбаев пен ауылдық кеңес төрағасы, баба ұрпағы Н.Нұрымханов бастап, елді көтеріп, ауылдың атын Тоқтамыс атаған еді. Елеусіз тас қорым болып жатқан Белбасар дөңіне Ақтаудың ақ тасынан еңселі баба мазарын тұрғызып, үш ай бойы құрылысын салып, үш күн ас бергеніне куә болған едік.

Сол Әбдіғалым ағаның баласы, Семейде кәсібін, туған елде шаруашылығын дөңгелетіп отырған Асхат Мұздыбаев бұл іске өзінің әріптес аға-інілерін үлес қосуға шақырып, әке ісін жалғастыруға, баба ескерткішін тұрғызу үшін 5 млн. қаржы аударып беруге уәде берді. Тоқтамыс баба әулетінің келіні, ұлағатты ұстаз, зейнеткер А.Ғабдуллинаның баба есімін ұлықтау мақсатында кітап шығару, баба мұрасы: қылыш, найза, туды қалыпқа келтіріп, оны жұртқа таныстыру үшін көшпелі музей ұйымдастыру жөніндегі ұсынысы орынды деп ұйғарылды. Аудан әкімі Ж.Байсабыров алдағы уақытта аудан кәсіпкерлерінің форумын өткізу жөніндегі ұсынысты қолдайтындығын айтып, комиссия мүшесі әрі кәсіпкер А.Белібаевқа ескерткіштің тұратын орны мен абаттандыру мәселесін мүсіншімен ақылдасып, жоспарлауды тапсырды. Әсет Мырзақасым Абай ауданы.

Profile for dgazety

№ 8  

№ 8  

Profile for dgazety
Advertisement