Page 1

БҰЛ САНДА:

Құлахметтің «құл темірі» қар тазалайды

Балық аулау қаншалықты қауіпті?

2-бет

DIDAR

INNOVASIIA

SHQMTÝ-da jańa zerthana ashylmaq D.Serikbaev atyndaǵy SHQMTÝ bazasynda kompıýterlik tomografııaǵa qajet joǵary ótkizgish symdardy japonııalyq úlgide synaqtan ótkizetin zerthana ashylýy múmkin. Japonııanyń Furukawa Electric Co... Ltd kompanııasy tıtan men nıobııden joǵary ótkizgish symdar alý jobasyna qyzyǵýshylyq tanytyp, О́skemenge kelgenin gazettiń ótken sanynda jazǵan bolatynbyz. Meımandar atalmysh jobanyń ǵylymı jetekshisi sanalatyn D.Serikbaev atyndaǵy SHQMTÝ zerthanalaryn aralap, tájirıbe almasyp qaıtty. ÚMZ men SHQMTÝ-dyń birlesip óndirgen ónimi Japonııadan synaqtan sátti ótkenin ataǵan ǵalymdar dál sondaı synaqty jergilikti ýnıversıtet bazasynda da ótkizýge bolatynyn atady. Japondardyń aıtýynsha, SHQMTÝ-dyń zerthanalyq bazasy oǵan tolyqtaı sáıkes kelip tur. «Ýnıversıtettiń zerthanalyq bazasy óte jaqsy jabdyqtalypty. Japonııalyq qondyrǵylardy kórip turmyz. Mundaı baza turǵanda, ózderińiz óndirgen symdardy osynda-aq synaqtan ótkizýge bolady. Tek arnaıy zerthana qursa jetip jatyr. Bul jumystaryńyzdy jeńildetip, ýaqyttaryńyzdy únemder edi», - dedi japonııalyq kompanııanyń saýda jónindegi bas dırektory Hırokazý Tsýboı. SHQMTÝ rektory Jasulan Shaımardanov bul usynysty qoldaıtynyn aıtty. – Birinshi ret kezdesip otyrsaq ta, kóptegen mańyzdy máselelerdiń basyn ashyp aldyq. Biz áriptestikti ári qaraı da damytýǵa daıynbyz. Zerthanamyzdy jetildirip, japonııalyq kompanııanyń sapa standarttaryn engizýge bolady. Qajet bolyp jatsa, óz mamandarymyzdy sizderdiń bazada biliktiligin arttyrýǵa jiberemiz, – dedi rektor. Ekijaqty kezdesý barysynda ózara seriktestikti jetildirýdiń ózge de baǵyttary talqylandy.

8-бет

SHYǴYS QAZAQSTAN OBLYSTYQ GAZETІ

№8 (17709)

22 ҚАҢТАР

2019 ЖЫЛ

СЕЙСЕНБІ

WWW.DIDAR-GAZETI.KZ

WWW.ALTAYNEWS.KZ

1931 ЖЫЛДЫҢ 24 ҚАЗАНЫНАН ШЫҒАДЫ

ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙ

ҚАР ҚҰРСАУЫНДА ҚАЛҒАН ЖОЛАУШЫЛАР ҚҰТҚАРЫЛДЫ

Esjan Botaqara

ЖЕҢІЛ АТЛЕТИКА

Биылғы додаға 10 елдің мықтылары қатысты Нұржан КЕНЖЕҰЛЫ Өскеменде жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпионы Ольга Рыпакованың жүлдесі сарапқа салынған дәстүрлі халықаралық жарыс мәресіне жетті. Осымен бесінші рет ұйымдастырылған додаға 10 елдің мықтылары қатысты. Ольга Рыпакова атындағы жеңіл атлетика манежінде өткен бәсекенің барысын жергілікті спортсүйер қауыммен бірге облыс әкімі, республикалық жеңіл атлетика федерациясының президенті Даниал Ахметов те тамашалады. (Соңы 2-бетте)

Облыс аумағындағы тасжолдарда қар құрсауында қалып қойған жолаушыларды құтқару жұмыстары сәтті аяқталды. Естеріңізге салайық, демалыс күндері ауа райының күрт бұзылуына байланысты облыс аумағындағы бірқатар автокөлік жолы жабылған болатын. Ақтүтек боран салдарынан Алматы – Өскемен бағытындағы тасжол бойында 230-ға жуық машина, 700-ден астам адам қарға қамалып қалған-ды. (Жалғасы 2-бетте)

ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ

ҚҰЛАҚТАНДЫРУ

Әлеуметтік тапсырыстарды орындауда озып тұр

ОБЛЫС ӘКІМІ ЕСЕП БЕРЕДІ Құрметті шығысқазақстандықтар! Шығыс Қазақстан облысының әкімі Даниал Кенжетайұлы Ахметовтің тұрғындар алдындағы есебі 2019 жылдың 22 ақпан күні сағат 11.00-де Шығыс Қазақстан облыстық драма театрында мына мекенжай бойынша өтеді: Өскемен қ., Қ.Сәтпаев даңғылы, 82 А. Шығыс Қазақстан облысының әкіміне ұсыныстарыңыз бен сұрақтарыңызды облыстың елді мекендерінде орналасқан ұсыныстар мен ескертулер жинауға арналған жәшіктер арқылы (жәшіктердің орналасқан жерлері мен облыс әкімінің және аудандар мен облыстық маңызы бар қалалардың әкімдерінің халық алдында есеп беру кездесулерінің кестелері «Ашық деректер» порталында орналасқан), сонымен қатар облыс әкімінің www.akimvko.gov. kz ресми сайтындағы облыс әкімінің виртуалды қабылдауы арқылы бере аласыздар.

Дәурен АЛЛАБЕРГЕНҰЛЫ Облыстық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы 2018 жылы атқарылған жұмыстарын қорытындылап, Мемлекет басшысының Жолдауында айтылған міндеттерді орындау аясындағы негізгі бағыттарды айқындады. – Облыстық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы өзге басқармаларға қарағанда бірінші болып өткен жылда атқарылған жұмыстарын қорытындылап отыр. Бұған қарап, басқармада барлық жұмыс жүйелі түрде жүргізіліп жатқандығын аңғаруға болады. Сонымен қатар бұл басқарма әлеуметтік тапсырыстарды орындауда да көш бастап тұр. Сеніп тапсырылған шаруаның сапалы атқарылуы өңірдің әлеуметтік дамуында үлкен маңызға ие, – деп атап өтті жиында облыс әкімінің орынбасары Әсем Нүсіпова. Шындығында да басқарма мен оған қарасты қалалық, аудандық бөлімдерге, әлеуметтік мекемелерге жүктелген міндет ауқымды. Мәселен, нәтижелі жұмыспен қамтуды дамыту, жұмыссыздықты азайту, жаңа жұмыс

орындарының құрылуына жәрдемдесу, халықтың әлеуметтік жағынан аз қамтылған тобына көмек көрсету бойынша жұмыстарды үйлестіру, мүмкіндігі шектеулі жандарды қайта бейімдеу, көші-қон қызметі мен арнайы әлеуметтік қызметті көрсету секілді шаруалар жыл сайын нәтижелі іске асырылып келеді. Бұл жөнінде басқарма басшысы Елена Старенкова толық ақпарат берді. Ол алдымен тұрғындарды әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету мақсатында былтырдан бері беріліп келе жатқан, күнкөріс минимумы шамасының 50 пайызынан төмен табыс табатын отбасыларға берілетін атаулы әлеуметтік көмектің жаңа форматына тоқталды. – Біз есепті кезеңде республикалық бюджеттен бөлінген 927,6 миллион теңгені толық

ӨҢІРЛІК ДАМУ

Осы олқылықтың кесірінен халықтың денсауығына айтарлықтай зиян келгені айтпаса да түсінікті. Денсауық сақтау министрлігінің 2004 жылғы мұрағатында сақталған мына бір деректер сол кездегі тарбағатайлықтардың жағдайын айтып тұрғандай. Ғалымдардың анықтауынша, ауыл тұрғындарының басым көпшілігі бүйрек, асқазан ауруларына шалдыққан. Нақтырақ айт-

сақ, бүйрек ауруына шалдыққандардың 70 пайызы шалғай өңірлердің тұрғындары болып шыққан. Осы өзекті мәселе ауданымызда соңғы жылдары шешімін тауып келеді. Ауылдарға су құбырлары тартылып, халық тұщы суға жари бастады. Тарбағатай ауданында соңғы төрт жыл аралығында 60-тан астам елді мекеннің 80 пайызы таза ауызсу-

(Соңы 2-бетте)

«7-20-25» БАҒДАРЛАМАСЫ

Таза су тапшы болмайды

Қадырбек КӘКІМҰЛЫ Осыдан он жыл бұрын ауызсу мәселесі тарбағатайлықтардың арқасына аяздай бататын. Әсіресе, тұщы бұлағы жоқ елді мекендердің жағдайы қиын еді. Өзен суы бірде лай, бірде тұнық болса, ескі құдықтар да сыр бере бастаған.

игеріп шықтық, – деді Елена Старенкова. – Бұл қаржының негізгі бөлігі тікелей атаулы әлеуметтік көмекті төлеуге жұмсалса, ал 240 миллион теңгеден сәл астамы әлеуметтік жұмыс бойынша ассистенттер мен консультанттардың қызметіне бағытталды. Жергілікті бюджет қаржысынан атаулы әлеуметтік көмекті төлеу үшін 811,9 миллион теңге бөлініп, жүз пайыз игерілді. Бұдан бөлек, алқа мәжілісінде облыстағы көші-қон жағдайы мен ерекше қажеттіліктерді талап ететін адамдар үшін өңірдегі әлеуметтік және көліктік инфрақұрылым нысандарын қайта бейімдеу жайы талқыға салынды. Облыстағы көптеген мемлекеттік мекемелердің кіреберісінде мүмкіндігі шектеулі жандар еркін кіріп шыға алатындай арнайы пандустар қарастырылмаған. Болған күннің өзінде талапқа сай стандартпен салынбаған.

Қарағайлыдан баспана бұйыра ма? мен қамтылыпты. «Өңірлерді дамыту-2020» бағдарламасы аясында 1,5 млрд. теңгеге жуық қаржы игерілді. «Ақбұлақ» мемлекеттік бағдарламасы Ақсуат, Ақжар, Ойшілік, Қабанбай, Қарасу, Жетіарал сияқты тіршілік нәріне тапшы ірі елді мекендерге жеткен болатын. Алайда бағдарлама қаржысы игерілгенмен, тұрғындар игілікті толығымен пайдалана алмай отыр. Себебі, үйінің іргесіне келген суды кіргізіп алуға кейбірінің қаржысы жоқ, кейбірінің мойны жар бермейді. Осы тұстағы тағы бір түйткілді мәселе, ірі елді мекендердегі кәріз жүйесін тұрғындар болмаса, қоғамдық орындардың толық қолданбау жайы тағы бар. Дәл қазір Тарбағатай ауданының 39 мың тұрғыны тұщы сумен қамтылған. Ауызсудың тазалығы кезінде ірі елді мекендердің құрамында болып, тоқырау жылдарында тұралауға түсіп, «болашағы бұлыңғыр» ауылдар санатына кірген шағын елді мекендердің еңсесін тіктеп берді. Аудандағы осындай 26 елді мекенге жол тартылып, көшелерге жарық берілді. Бұл енді «Нұрлы жол» бағдарламасының игілігі. Аталған 26 шағын елді мекенде Мәдениет үйлері күрделі жөндеуден өтті. Қарой, Шеңгелді, Танамырза, Көктүбек ауылдарында су құбырлары қайта жаңғыртылса, аудан іргесіндегі Қарғыба ауылында кәріз жүйесі жұмыс істеп тұр. (Соңы 2-бетте)

Семей қаласындағы жаңадан бой көтерген Қарағайлы ықшам ауданында тұрғын үй жинақ банкі қызметкерлері және салымшыларымен кездесу өтті. Кездесу барысында тұрғын үй құрылыс жинақ банкі несиелері, бағдарламаға қатысудың негізгі шарттары айтылып, баспана алуға ниет білдірген тұрғындардың сұрақтарына жауап берілді. Біраз уақыттың ішінде бой көтеріп, бүгінде қаланың бір бөлігіне айналған бұл Қарағайлы ауданына қоныстанғысы келетіндердің қарасы артқан. Кездесуге келгендердің барлығы үй алуға ниетті. Бұл ауданда келешекте салынатын ғимараттар да көп. – Қарағайлыда бәрі де болады. Жылу да, жарық та, жолдары да жөнделеді. Хоккей алаңдарымен қатар, әдемі су бұрқақтар да бой көтереді. Келешекте бұл аудан «Ақылды қаланың» кескін-

келбетіне сәйкес жасалатын болады. Міне, бас жоспарда 203 гектар жер көрсетілген. Бұл жерде 27 көпқабатты үй салынбақшы. Осы ауданнан үй алам десеңіздер, «7-20-25» бағдарламасы арқылы және осы жерге жиналған басқа да банктермен келісіп үй алуларыңызға болады, – деді қала әкімі Е.Сәлімов. Мақпал Самархан Семей.

БІЛІМ

Шет тілін тың тәсілмен меңгереді

Ажар САҒАТБЕКОВА Өскемендегі А.Пушкин атындағы облыстық кітапханада «Нұр Орда» мектеп-лицейінің мұғалімі Карлин Синегал арнайы дәріс өткізді. Оған шет тілін меңгеріп жүрген жастар қатысты. Кездесу «Bilimfest» фестивалі аясында өтті. Оған қатысушылар ағылшын тілін тереңдетіп оқудың тың әдістәсілдерін меңгеріп қайтты. Бұл басқосуды «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы жанындағы «Жас Отан» жастар қанатымен бірлесіп ұйымдастырдық. Басты мақсат – жастардың шет тілдерін меңгеруге деген қызығушылығын ояту, – дейді облыстық А.Пушкин атындағы кітапхананың халықаралық ресурстық орталығының жетекшісі Сәуле Шинғалиева.

Басқосу барысында жастар «Alike», «North Atlantic», «Dear Basketball» атты қысқа метражды фильмдерді тамашалап, одан алған әсерлерін ағылшынша жеткізді. – Егер баланың шет тілін меңгеруге деген ниеті болса, бар білгенімді үйретуге дайынмын. Өйткені болашақ – жастардың қолында. Сол себептен кейінгі буын білімді, саналы азамат ретінде қалыптасуы үшін қолдан келген көмегімді аямаймын, – дейді Карлин Синегал.


DIDAR

2

Qoǵam

№8 (17709) 22 қаңтар ӨҢІРЛІК ДАМУ

Таза су тапшы болмайды

(Соңы. Басы 1-бетте) Ауданның жаңашыл бастамасын өзге аудандар да енгізе бастады. Ұңғыма үстінен павильон салу әдісі өте тиімді екенін уақыт дәлелдеп берді. Аудан орталығынан 200 шақырым жердегі Үштөбе, Сарыөлең, Жаңаталап ауылдары осы тәсілдің арқасында ауызсудың қызығын көріп отыр. Жыл соңына дейін тағы осындай төрт шағын елді мекенде ұңғыма үстінен қазылатын павильон пайдаланылуға беріледі. Тарбағатай ауданы.

ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ

Әлеуметтік тапсырыстарды орындауда озып тұр (Соңы. Басы 1-бетте) Көбісі тым биік әрі мүгедектер арбасына қолайсыз ені тар немесе кең болып кеткен. Сонымен бірге өңірдің ірі қалаларындағы қоғамдық көліктерде де арбаға таңылған мүгедектерге мүмкіндіктер қарастырылмаған, арнайы көтергіштер жоқ. Сонымен бірге алдағы уақытта инватаксилердің де санын арттыру қажет. Бұл жөнінде облыстық қоғамдық кеңес жанындағы мүгедектер ісі бойынша сараптау жұмыс тобының жетекшісі Ольга Кузовлева мәлім етті. Жиында мұнан бөлек, Алтай ауданында өткен жылы еңбек ресурстарын жұмылдыруды арттыру бойынша атқарылған іс-шаралардың да есебі тыңдалып, ол жөнінде аудан әкімінің орынбасары Жанна Асқарова мәлім етті. Сондай-ақ жиында 2018 жылы халыққа көрсеткен сапалы қызметтерімен үздік деп танылған қалалар мен аудандардың жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері марапатталды.

РЕЙД

Мұз үстінде сақ болуға шақырады Раушан НҰҒМАНБЕКОВА Әдеттегідей қыс айларында балық аулайтындар саны еселеп артады. Алайда олардың көпшілігі қақаған аязда мұз басқан өзенкөлдерден балық аулау қаншалықты қауіпті екенін біле бермейді. Мамандардың айтуынша, қалыңдығы бес сантиметрлік мұз тек бір адамды ғана көтере алады екен. Ал сегіз сантиметрлік мұз қатар тұрған екі адамды, 12 сантиметрлік мұз жеті адамды көтере алады, дейді құтқарушылар. Осыған орай Семей қалалық төтенше жағдайлар басқармасы, №2 құтқарушылар отряды мен Шығыс өңірлік аэроұтқыр жеделқұтқару жасағының жетінші бөлімі Ертіс өзеніне, сондай-ақ Шүлбі су қоймасына жалпы саны 31 рейд жүргізіпті. Демалыс және мереке күндері құтқарушылар 89 балықшыға ескертпе қағаздарын таратып, ақыл-кеңестерін берген-ді. – Мұз үстіне балық аулауға күндіз ғана шығу керектігін ұмытып кететіндер бар, – дейді Семей қалалық ТЖ басқармасының бас маманы Айгүл Мирсайытова. – Мұз айдынына балық аулауға келген адамдар бір-бірінен кем дегенде 5-6 метр алшақтықта отырулары тиіс. Қар жауғанда, жел тұрғанда, қатты аяз кезінде балықшылар брезенттен, қалың материалдан, пленкадан күрке жасап отырады. Бұл дұрыс, десек те кейбір балықшылардың сол шағын лашықтың ішін құрғақ спирт, майшам немесе от жағып жылытуға тырысуы әсте қате. Мұндайда түтін шығатын жолдың жоқтығынан адамның улы газға тұншығып қалу қаупі жоғары. Сондай-ақ рейдтер барысында мұзға көліктерімен шығып кететіндерге де ескерту жасаудамыз. Семей.

ОҚИҒА

Жоғалып кеткен Айнұрды іздеп жатыр

Жарма ауданының Қалбатау ауылында жұмысына кетіп, із-түзсіз жоғалып кеткен 1988 жылы туған қыз іздестіріліп жатыр.

ЖЕҢІЛ АТЛЕТИКА

Биылғы додаға 10 елдің мықтылары қатысты

(Соңы. Басы 1-бетте) – Бұл жарыстың мән-мағынасы айрықша зор. Өйткені оған қатысушылар өзара мықтыны анықтап қана қоймай, тәжірибе жинақтап, шеберлігін шыңдауға мүмкіндік алады. Осы тұрғыдан алып қарағанда, Олимпиада чемпионы Ольга Рыпакова атындағы доданың жастарға да берері мол. Осымен бесінші рет жалауын желбіреткен жарыстың деңгейі де жыл өткен сайын арта түсуде. Бұған өзіміздің саңлақтармен қатар, өзге мемлекеттерден арнайы ат арытып келген атлеттер де септіктерін тигізуде. Сол үшін бүгінгі турнирге жиналған барлық спортшыға алғыс айтқым келеді. Осындай жарыстарда жақсы нәтижелер көрсеткен жас жеңілатлеттер болашақта даңқты жерлесіміз Ольга Рыпакованың жетістіктерін қайталап, Олимп шыңын бағындырады деп үміттенемін, – деді аймақ басшысы жарыстың ашылу салтанатында. Облыс әкімінің ізгі тілегіне үш қарғып секіруден Лондон Олимпиадасының чемпионы Ольга Рыпакова да қосылды. – Бұл бәсеке – жас спортшылардың шыңдалар ортасы. Бүгінгі жарысқа қатысып отырған атлеттердің ішінен болашақта әйгілі саңлақтар, Әлем және Олимпиада чемпиондары шығатынына кәміл сенемін. Барлықтарыңызға сәттілік тілеймін! – деді О.Рыпакова. Айта кетейік, биылғы турнирге Армения, Беларусь, Грузия, Кения, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түркия мен Украинадан жалпы саны 100-ден астам спортшы қатысып, 60, 400, 800 және үш мың метрге жүгіру, сырықпен

Тілеубек Шаяхмет секіру, биіктікке, сондай-ақ ұзындыққа секіру, эстафета сияқты спорт түрлерінен сынға түсті. Биылғы додада жарыстың бес бірдей рекорды жаңарды. Атап айтсақ, ерлер арасындағы 60 метрге жүгіру сайысында украиналық Сергий Смелик, үш мың метрге жүгіруде еліміздің кениялық легионері Шэдрак Коеч, кедергілері бар 60 метрлік қашықтыққа жүгіруде украиналық Богдан Чорномаз, үш қарғып секіруде армениялық Левон Агасян мен биіктікке секіруде өзбек аруы Сафина Садуллаева жаңа рекордтардың авторы атанды. Жарыста шығысқазақстандық

жеңілатлеттердің де қанжығасы майланды. Турнир қорытындысы бойынша жерлестеріміз екі алтын, бір күміс және бір қола медаль еншіледі. Тағы бір айта кетер жайт, биылғы бәсеке аясында «Altay Athletics» кәсіби жеңіл атлетика клубының қолдауымен балалар арасындағы «Kids cup» жарысы да өткізіліп, жүлдеге іліккен балақайлар естелік сыйлықтармен марапатталған-ды. Ал мерейтойлық жарыстың жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне алғаш рет арнайы тапсырыс бойынша жасалған медальдар табыс етілгенін айтқан абзал.

БАҒА

Қымбатшылыққа жол бермейді

Жақсылық МҰРАТҚАЛИ Қалбатауда аудандық мәслихат депутаттары және өңірлік кәсіпкерлер палатасынан құрылған арнайы жұмыс тобы азық-түлік сататын бірқатар сауда орындарын, сондай-ақ муниципалды базарды аралады. Мұндағы мақсат - күнделікті тұрмысқа қажетті азық-түлік, ет және сүт өнімдерінің бағасымен танысып, негізсіз қымбатшылыққа жол бермеу.

Өңір кәсіпкерлері көтерме бағадан 10 пайыз асырмау жөніндегі келісімге келіп, өз міндеттерін атқарып келеді. Жасақталған жұмыс тобы осы келісімнің қаншалықты орындалып жатқанына ерекше мән берді. Оның құрамында аудандық

мәслихат хатшысы Айгүл Сахметжанова, аудандық мәслихаттағы «Нұр Отан» партиясы депутаттық фракциясының жетекшісі Мейірхан Оспанбаев, аудандық мәслихат депутаты Айгерім Балабаева және «Атамекен» кәсіпкерлер палатасы

аудандық филиалының директоры Дастан Мұхаев болды. Олар әуелі аудан орталығындағы муниципалды базарға ат басын тіреді. Бұл сауда орны ауданның ауыл шаруашылығы өнімдерін халыққа еш делдалсыз ұсынуға негізделген. Сондықтан да мұндағы баға тұрғындар үшін тиімді болуы міндетті. Аталмыш базардағы ет өнімдерінің келісі 1500-1600 теңгенің шамасында. Тартылған ет 1800-2000 теңгенің көлемінде. Сауда нысаны халық сұранысын қамтуға қауқарлы. Әйтсе де сатушылардың да айтар уәждері жоқ емес. Анықталғандай, базар ғимараты қыста суық әрі есік-терезелері әбден тозып ескірген. Ғимаратқа жөндеу жүргізіліп, жылу жүйесі реттелсе, келушілердің саны артатынына сенімді. Осы жұмыстар қолға алынса деген ниеттерін жеткізді. Депутаттар бұл проблеманың бұрыннан көтеріліп келе жатқанын жасырмады. Мәселені шешу жолдары жергілікті әкімдікпен бірге қарастырылатынын тілге тиек етті. Сол сияқты жұмыс тобы «Назерке», «Кәмшат» және «Ай» дүкендеріне де аялдап, әлеуметтік өнімдердің бағасын саралады. Сауда нысандарының басшылары бағаның тұрақты ұсталып тұрғанын алға тартты. Тіпті кей өнімдерге тиісті 10 пайыздық көтерме оның құнына жетпейтінін нақтылады. Десе де кәсіпкерлер өнімнің дені облыс орталығы, сол сияқты Семейдегі көтерме сауда орындарындағы бағаға тәуелді болып келетінін мәлім етті. Жарма ауданы.

ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙ

Қар құрсауында қалған жолаушылар құтқарылды (Соңы. Басы 1-бетте) Мамандар қарлы боран туралы алғашқы сигнал 20 қаңтарда түнгі сағат үш шамасында түскенін айтады. Облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Нұржан Жұмаділовтің айтуынша, қар құрсауында барлығы 10 жолаушы автобусы, 143 жүк көлігі мен 78 жеңіл автомобильдің қалып қойғаны белгілі болды. – Көмекке Аягөз және Өскемен қалаларынан, сондай-ақ Қалбатау мен Үржардан арнайы техника шықты. Бір ғана Таскескен ауылына 312 адам эвакуацияланды. Олар аталмыш елді мекендегі ауруханаға, мектеп пен дәмханаларға, сондай-ақ ауыл тұрғындарының үйлеріне орналастырылды. Барлығы жататын орынмен және ыстық тамақпен қамтылды. 197 адам өз автокөліктері мен автобустарын тастап кетуден бас тартты. Олар үшін су, ыстық тамақ пен дизель отынын тасымалдау шаралары ұйымдастырылды, – деді басқарма басшысы. Қалыптасқан жағдайға байланысты облыста аймақ басшысы Даниал Ахметовтің тапсырмасы бойынша жедел штаб құрылды. Штабқа облыс

әкімінің орынбасары Серік Ақтанов жетекшілік етті. – 19 қаңтарда «Қазгидромет» Шығыс Қазақстан аумағында желдің екпіні күшейетіні туралы хабарлаған болатын. Расында да, желдің қатты соққаны соншалық, оған қарсы автокөлік есігін ашу мүмкін емес еді. Қазір трассаның осы учаскесіндегі құтқару операциясы аяқталды, көліктер керуені Алматы мен Аягөзге қарай жол жүріп кетті. Дегенмен, трассаны тазалау жұмыстары жалғасуда, – дейді облыстық ТЖД басшысының орынбасары Александр Ломыгин. Айта кетейік, жолаушыларды құтқару жұмыстарына «Қазавтожол» компаниясының, облыстық ТЖД мен Аягөз, Үржар аудандарының 40-тан астам техникасы, 100-ге жуық маманы жұмылдырылды. – Қалың қардың салдарынан тасжолдағы көлік қозғалысы алғашқыда бір бағытта ғана болды. Оқиға орнына арнайы техника келіп жеткеннен кейін ғана жолды жаппай кеңейту жұмыстары қолға алынды. Оған негізінен «Қазавтожол» компаниясының техникасы жұмылдырылды, – деп мағлұмат берді ІІМ Төтенше жағдайлар комитетінің

ресми өкілі Нұрсұлтан Нұрахметов. Мамандар қазір Алматы – Өскемен тасжолы бойындағы жағдай бірқалыпты екенін айтуда. Соған қарамастан, құтқарушылар жолға шыққан жолаушылар қауіпсіздік шараларын қатаң сақтауы керектігін тағы бір мәрте ескертеді. *** Өскемен – Алматы бағытындағы тасжолдың бойындағы «92-ші шақырым» деп аталатын бұрылыста қатты боранның кесірінен бір тәуліктен астам тұрып қалған 400-дей жолаушы құтқарылды. Қар құрсауында қалған жолаушыларды «Қазавтожол» мекемесі қар тазалайтын техникаларын жіберіп, құтқарып алды. Сондай-ақ Аягөз, Үржар ауданынан келген қар тазалағыш техникалардың арқасында жол азабын тартқан жандарға уақтылы көмек көрсетілді. Екі ауданның қар тазалағыш техникасы бір тәулік бойы байланыссыз қалған 100-ге жуық жолаушыны қардан аман-есен алып шықты. Нұржан Кенжеұлы, Берікхан Тайжігіт

Бағдарлама туралы ел хабардар болуы тиіс Ержан ӘБІШ «Рухани жаңғыру» бағдарламасының іске асырылуы бойынша өңірлік сараптама кеңесінің кезекті отырысы өтіп, бағдарламаның орындалуы туралы есеп тыңдалды. Қалбатау ауылының тұрғыны Айнұр Семсенова 14 қаңтар күні сағат 15.00 шамасында үйінен жұмысына қарай шығып кеткен. Алайда жұмыс орнына сол бойы жетпеген. Облыстық полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметінше, Айнұрдың жоғалғаны туралы арыз аудандық полиция бөліміне 17 қаңтар күні ғана келіп түскен. – Үйден шығарда мектептен келген бауырына жұмысқа барып келем деп айтқан екен. Сол беті оралған жоқ. Келіп қалар деп екі күн бойы күтіп жүрдік. Айнұр отбасылы, үш баласы бар. Ажырасқан. Мектепте жұмыс істейді. Қазір қызымды полиция қызметкерлерімен бірге еріктілер де іздеп жатыр, – дейді Айнұрдың анасы. Жоғалған күні үйдегілер Айнұрды іздеп қайтақайта телефон шалғанымен, ешкім алмаған. Сағат түнгі 12-ге дейін телефоны қосулы болған. Оның хабар-ошарсыз кеткеніне сегіз күн болды. Айнұр Семсенова туралы қандай да ақпарат болса, келесі телефон нөмірлері бойынша хабар берулеріңізді сұрайды: +7 747 349 57 17 немесе 102. Айнұрдың ерекше белгілері: бойы 165-170 сантиметр, бетінде үлкен меңі бар. Жоғалған күні үстіне қою көк түсті күртке мен бас киім, аяғына қара түсті етік киіп жүрген. Жамал Ермен

Өңірлік жобалық кеңсе басшысының міндетін атқарушы Серік Құсымбаев 2018 жылы бағдарламаның іске асырылуы туралы есеп берді. – Жыл бойы атқарылған шаруалар өте көп, олардың сапасына мән беру керек. Іс-шараларға жас ғалымдарды көптеп тартқан жөн, – деді ол. Өткен жылы сенсациялық археологиялық жаңалықтар, халықаралық ғылыми конференциялар, өлкетану бойынша кітаптардың шығуы сияқты бірқатар айтулы оқиғалар болып, көптеген қызықты жобалар жүзеге асырылды. Атап айтсақ, «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында облыста республикалық тізімге енген 27 жоба және 18 кіші жоба іске асырылуда. Қазіргі кезде 27 жобаның 24-і жүзеге асырылудың келесі кезеңіне өткен. Өңірдегі үш жоғары оқу орны – С.Аманжолов атындағы ШҚМУ, Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ, Шәкәрім атындағы СМУ республикалық тізімдегі жеті облыстық жобаны қолға алған. Негізгі жобалар жөнінде айтар болсақ, олар – «Шығыс Қазақстанның көне қазыналары», «Абай әлемі», «Арт заман», «Ертістің музыка әлемі», «Әдеби Шығыс», «Шығыс Қазақстанның інжу-маржандары», «Үштілділік білім беру», «Білікті маман» жобалары. «Рухани жаңғыру» бағдарламасының орындалуына қазіргі кезде «Туған жер. Шығыс Қазақстан» интернет платформасы жан-жақты

талдау жүргізіп келеді. – Осы жылы бағдарлама шеңберінде түрлі саладағы жаңа жобалар іске асырылатын болады. Оның бірі – «Кәсіби-техникалық білім беруді дамыту» үшжылдық жобасы. Ол бойынша колледждердің материалдық-техникалық базасы жаңартылады, жаңа мамандықтар ашылады, оқыту сапасы арттырылады, – деді өңірлік жобалық кеңсе басшысының міндетін атқарушы Серік Құсымбаев. Инклюзивті білім беруді дамыту бойынша жоба да үш жылға арналған. Мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс істейтін 1200 ұстаз дайындалады. 38 мектептің аумағында кедергісіз орта жасалып, 495 мектеп коррекциялық құрал-жабдықтармен, әдебиетпен жарақталады. Семей, Алтай, Шемонайха, Аягөз қалалары мен Тарбағатай ауданында психикалық-педагогикалық коррекция кабинеттері ашылады. Шағын мектептердің сапасын арттыруға арналған жоба да әзірленіпті. Оқушыларының саны 60-тан аспайтын 159 аз комплектілі мектепке талдау жүргізілген. «Еңбек жастары» жобасы аясында 22 мың жасты оқумен және еңбекпен қамту көзделуде. «Жігерлі жастар – ауылға» жобасы жастардың бастамаларын қолдауды, оларға кәсіпкерлікті үйретуді жоспарлап отыр. Облыстағы ауыл жас-

тары 98 мыңды құрайды, яғни жалпы өңірдегі жастардың 40%-ы. Сондай-ақ мүгедектер үшін «кедергісіз орта» жасауды жалғастыру үшін «Ақ жүрек» жобасы әзірленген. «Шығыс Қазақстанның көне қазыналары» жобасы жалғасады. Қазақстан халқы Ассамблеясы фольклорды зерттеу жөніндегі «Этностардың мәдени мұрасы» бағдарламасын ары қарай іске асыра бермек. «Ертіс музыкасы» жобасы бойынша «Ертіс концерт» филармониясы Қытай мен Ресейге гастрольмен шығады. «Арт Заман» жобасы аясында биыл тағы да суретшілер пленэрі, картиналар сатып алу жоспарланған. Кеңес отырысында облыстық ішкі саясат басқармасының басшысы Ирина Смит бағдарламаны іске асыру бойынша 2019 жылға арналған ісшаралар жоспарының жобасын ұсынды. «Зубр» әлеуметтік-корпоративтік қорының жетекшісі Юлия Натарова бағдарламаның тиімділігіне жүргізілген зерттеулер нәтижесі туралы айтты. – Өкінішке қарай, бағдарлама туралы ел аз біледі. Әлеуметтік желілерді, өзге пиар технологияларды белсенді қолдану қажет. Бағдарламаның іске асырылу барысы, іс-шаралар халық арасында қызу талқыланып отыруы керек, – деді Ю.Натарова. Кеңес мүшелері С.Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың «Ұлтты бастар – рухты жастар» және Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ-дың «X, Y, Z буындарының университеті» жаңа жобаларын да қарады. Сарапшылар іс-шараларға тұрғындардың барлық топтарын қалай тарту жөнінде ой-пікірлерін ортаға салды.


№8 (17709) 22 қаңтар

DIDAR

3

АЙМАҚ ТЫНЫСЫ

Жұмыс тауып берді

Сабынды көлдің зерттелмеген құпиясы көп Өткен жылы қалың жұртшылық ерекше жылы қабылдаған Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласы жарық көрді. Қарапайым еңбек адамынан бастап зиялы қауым өкілдеріне дейін баршасына терең ой салған бұл мақала осыған дейінгі бәрімізге таныс «Мәдени мұра», «Мәңгілік ел», «Рухани жаңғыру» бағдарламаларының заңды жалғасы десе де болады.

Айталық, мақалада «Біздің жеріміз – материалдық мәдениеттің пайда болған орны, бастау бұлағы десек, асыра айтқандық емес», – деп: нақтылай түскен. Шынында да, бұған дәлел ретінде соңғы жылдары өңірімізден табылған құнды жәдігерлер мен тарихи киелі орындарды, өңірде атқарылып жатқан археологиялық жұмыстарды айтар едік. Дейтұрғанмен қазақ даласында құпиясы ашылмай жатқан әлі қанша киелі жер-

лер мен тарихи орындардың бар екені жасырын емес. Бұл жерлер жан-жақты зерттеп, терең зерделеп, археологиялық қазба жұмыстарын жүргізуді қажет етеді. Мәселен, Жарма ауданы, Қызыл ағаш ауылдық округінде Сабынды көл дейтін шағын көл бар. Көлдің орналасқан жері – Құсмұрын тауының батысы. Ал оңтүстігінде Көкжайдақ, Зәңгір төре шоқысы аталатын жайлау бар. Осы жерлердің бәрінде тұнып тұрған зерттеуге тұрарлық сырлар

көп. Солардың ішінде біз ерекше тоқталатын – Сабынды көл. Жазылған деректерге сенсек, 1991 жылы Алматыдан археолог М.Оразбаев бастап келген студенттерден жасақталған арнайы топ көл төңірегіндегі обаларға зерттеу жұмыстарын жүргізіпті. Көлдің солтүстік шекарасындағы 27 қоршаудың 15-і қазылған. Қоршаудан екі бүтін қыш тостаған, құмыраның жекелеген бөлшектері, тағы басқа әшекей бұйымдар, қыш ыдыстар табылған. Кейбір қоршаудан мүрдехана мен шашылған адам сүйектері шыққан. Шамамен, бұл қоршаулар біздің жыл санауымыздан 3500-3200 жыл бұрын тұрғызылса керек. Амал не, бұл игі бастама түрлі себептермен жалғасын таппай қалды. Екінші бір айтарымыз – Сабынды көл суының емдік қасиеті. Тері ауруларымен, оның ішінде бөртпемен ауыратын адамдар суға жуынса, дертіне шипа тапқан. Ертеректе колхоз, совхоздың қойшылары жазда отар-отар қойды көлге тоғытып алатын. Тоғытқан малдар қыста қотыр болмайтынын көрдік. Ол кезде, 1950 жылдары шаруашылықта мал тоғыту пункті болған жоқ. Бір қызығы, Сабынды көлге келіп емделушілер күні бүгінге дейін үзілген емес. Көлдің суы ақ көбіктеніп толқып жатады. Шығыс жағалауы қалың қамысты, батпақты келеді. Емделушілердің көбі осы майлы батпақты ем үшін пайдаланады. Сол сияқты көлде сүлік те бар көрінеді. Кәдеге жарата білсек, сүліктің де шипалық пайдасы ұшан-теңіз. Иә, шыны керек, Жарма өңірінде киелі орындар, жанға шипа өзен-көлдер баршылық. Біздің тілегіміз Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласына орай Сабынды көл сияқты қасиетті жерлерді тереңірек зерттеп, ел игілігіне жаратса дейміз. Көлдің маңындағы қорымдарда археологиялық қазба жұмыстары жалғасын тапса, көл суының емдік қасиеті ел кәдесіне жараса, нұр үстіне нұр болар еді. Мәуітқазы Зүкенов, ардагер журналист

Алтай – өркениет бесігі Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласында айтылған ел мен жер тарихы мен төл мәдениетімізге қатысты тың ойлар, бүкпесіз дәлелдер мен нақты ұсыныстар әрбір азаматтың жетесіне жеткендей. Ұлт Көшбасшысының бұл мақаласы «Рухани жаңғыру» бағдарламасын нақты іске асыратын жол көрсетті. Төл тарихымыз бен бай мәдениетімізді әуелі өзімізге содан кейін бүкіл дүйім жұртқа көрсете білу үшін не қажет, не істеу тиімді деген сауалға Нұрсұлтан Әбішұлы мақаласында нақты жауап беріп, алдағы атқарылар міндеттер мен межелерді шегелеп тұрып айтқан. Елбасының бұл публицистикалық еңбегіндегі: «Қазақтардың және Еуразияның басқа да халықтарының тарихында Алтайдың алар орны ерекше. Осынау асқар таулар ға­ сырлар бойы Қазақстан жерінің тәжі ғана емес, күллі түркі әлемінің бесігі са­нал­ды. Дәл осы өңірде біздің дәуіріміздің І мыңжылдығының орта шенінде Түркі дүниесі пайда болып, Ұлы дала төсінде жаңа кезең басталды. Тарих пен география түркі мем­ле­кет­тері мен ұлы көшпенділер империялары са­ бақтастығының айрықша моделін қа­лыптастырды» деген ойлары көкейіме ерекше қонды. Шынымен де, Алтай жері ежелден Еуразия құрлығындағы көптеген түркі халықтарының атамекені болып келген. Бүгін осының айқын дәлелі ретінде өңірімізде табылып жатқан археологиялық мұраларды айтуға болады. Бір ғана Шығыс Қазақстан облысының аумағынан үш «Алтын адам» қазылып алынған. Олардың қатарында Катонқарағай өңіріндегі әйгілі Берел қорғандарынан табылған сақ жауынгері киелі Алтай жерінің бүкіл адамзаттың өркениет бесігі екендігін ғылыми түрде бүкпесіз растап отыр. Мақалада «Архив-2025», «Ұлы даланың ұлы есімдері», «Түркі өркениеті» сияқты бағдарламалар мен жобалар қазақ елінің тариxи жаңғыруына сеп болары сөзсіз.

Елбасы «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласында «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жалғасы болып табылатын, тарихи сананы жаңғыртуға бағытталған бағдарламасын ұсынды. Нұрсұлтан Назарбаев Ұлы сүйіспеншілікпен жауап беріп, оны даланың күрделі де алуан түрлі әндерінде мәңгі сақтаған. Ақындық оқиғаларға бай тарихын зерттеудің дала фольклорында маңызды орын әрқайсымыз үшін маңызды екенін алып, бірегей дүниетанымда көрініс нақты тұжырымдармен айқындап тапты. отыр. Тарихи сабақтастықтың өзі Біздің парызымыз – өткенді жаосы жерде түркі өркениетінің қалып- дымызда сақтап қана қоймай, сонытасып, оның жалпы адамзаттық мен қатар дала өркениеті бейнесінің тарихи-мәдени мұрада маңызды бірегейлігі мен ерекшелігін қалыпорын алуына ықпал етті. тастыру үшін ежелгі дәстүрлердің Тарихта тұлға ретінде маңызды бүгінгі өзектілігін арттырып, өнер рөл атқарған ақындар мен ой- мен ғылымның қазіргі жетістіктерін шылдар, батырлар мен еңбек қолдану. ардагерлері – жеріміздің негізгі Мұхтар Төлеген, байлығы. Дала халықты жауС.Аманжолов атындағы дан сақтаса, халық оған шексіз ШҚМУ ректоры

Студенттермен ой бөлісті Ақтайлақ би атындағы орта мектепте «Асуларды алады жастар әлі...» атты кездесу кеші өтті. Оған осы білім ошағының түлектері қатысып, студенттік өмірдің қызығы мен шыжығы туралы кеңінен әңгімелеп берді. Басқосу барысында жастар «Қызық екен» бағдарламасына қатысып, екі топқа бөлініп, бақ сынасты. Бұдан соң студенттер мектеп оқушыларының сауалдарына жауап берді. – Алға қойған арман-мақсатқа жете білу керек. Ол үшін білім мен шыдамдылық қажет, – дейді осы мектептің түлегі, Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Жас Отан» жастар қанатының төрағасы Ерасыл Абыкенов. Кездесу соңында студенттер өздері оқыған білім ошағына экскурсия жасап, ұстаздарымен бірге естелік суреттерге түсті. Жарма ауданы.

Елінің құрметіне бөленіп жүр Аудан тұрғындарының туған жерге сіңірген еңбегін дәріптеп, көтермелеудің бір түрі – «Құрметті азамат» атағын беру. Жақында мұндай мәртебеге ұзақ жыл шәкірттерге білім беріп, елі үшін еңбек еткен ұлағатты ұстаз Таисия Шнайдер ие болды. Ауданның игілігі жолында көп жыл қалтқысыз еңбек еткен, айналасына сыйлы, кейінгі ұрпаққа үлгі-өнеге бола білген жанның бірі – Таисия Шнайдер. Тарих пәнінің мұғалімі, «Әдіскер мұғалім» атағының иегері Таисия Васильевна сонымен қатар ел ішіндегі дау-дамайды реттеп, қазылық ететін мәмлеші-медиатор. Өткен жылы 20 іс қарап, бәрін оң шешкен екен. 2009 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қойгелді Аухадиев атындағы ауылдық округі ардагерлер кеңесінің төрайымы. Ұлттар арасындағы татулықты ту етіп, елінің сүйіспеншілігіне бөленіп жүрген Таисия апамыз жуықта аудандық мәслихаттың шешімімен Көкпекті ауданының Құрметті азаматы атанды.  

Әскерилер бірлескен жаттығу өткізді

Ұлтты ұйыстыруға бастайды Елбасы ұсынған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласының заңды жалғасы іспеттес болып отырған бұл еңбек тарихымызды танып-білуімізге зор серпін береді. Әлем өркениетінің бірегейі сана- қыры» атты Елбасының мақаласы латын ата-бабамыздың, көшпенді- басты құжат болмақ. лердің салт-дәстүрін, мәдениетін Мақаланың бастауыш парбүгінгі күн тұрғысынан қайта жаң- тия ұйымдарында оқытылып, ғыртуға жол ашады. зерделенуіне қолғабыс жасау барыТарихты тану тағылымды іс екені сында көрнекті әдістемелік құралдар баршаға мәлім. Тарихын тану, өзінің әзірленіп, партия үгітші топтарына, шыққан тегінің түп тамырын білу – белсенділеріне таратылды. Мақаланы ұлтымыздың рухын көтереді, мерейін әрбір партия мүшесі оқып, таныса алу асқақтатады. Даламыздың мақтан үшін бастауыш партия ұйымдарының тұтарлық төл тарихы, мәдениеті мен топтарында таныстыру ақпараттық өнегесі ғасырлар бойы жинақталып, сағаттарын өткізу жоспарлануда. сақталып келеді. Оны ұлықтау ұлтты ұйыстыруға бастайды. Бұл орайда Бақыт Оразғалиева, ауыл-аймақтың, ауданымыздың та«Нұр Отан» партиясы Көкпекті рихын бүкіл еліміз тарихымен бірге аудандық филиалы төрағасының танып-білуде «Ұлы даланың жеті бірінші орынбасары

Мағжанның виртуалды әлемі

Раушан НҰҒМАНБЕКОВА Семейдегі орталықтандырылған кітапхана жүйесінде Мағжан Жұмабаевқа арналған «Қайғылы тағдырлар беттері...» атты виртуалды журнал жарық көрді. Мағжан Жұмабаев Солтүстік Қазақстан облысында туған. Атасы Жұмабай қажы, ал әкесі Бекен саудамен айналысқан дәулетті адам болған. Мағжан ауыл молдасынан сауатын ашып, қазақ, татар әдебиеттерін, Фирдоуси, Сағди, Хафиз, Омар Хайям, Низами, Науаи секілді шығыс ақындарының дастандарын оқып үйренеді. Баспадан 1909 жылы шыққан Абай өлеңдерін оқып, «Атақты ақын, сөзі алтын хакім Абайға» деген өлең жазды. Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы секілді алаш қайраткерлерімен байланыс орнатып, «Қазақ» газетіне өз өлеңдерін жариялайды. «Алаш» партиясының Ақмола облыстық комитетінің мүшесі болды. Виртуалды журнал-

Глубокое ауданы.

Көкпекті ауданы.

Тимур Смағұлов, Катонқарағай аудандық мәслихатының депутаты

«Рухани жаңғырудың» жалғасы

Глубокое ауданында 327 жаңа жұмыс орны ашылды. Бұл – кәсіпкерлікті дамытып, жұмыссыздықты азайту мақсатында қолға алынған шаруалардың нәтижесі. Бүгінде аудан көлемінде 400-ден астам адам жұмыссыз ретінде тіркелген. Ресми дерек көздеріне сүйенсек, өткен жылы Глубокое ауданында 2207 адам еңбекпен қамтамасыз етілген. Бұдан бөлек, 343 тұрғын ақылы қоғамдық жұмыстарға тартылыпты. Сондай-ақ 77 адам қайта даярлау курстарынан өтіп, 69-ы тұрақты жұмысқа орналасқан. Сонымен қатар «Жастар тәжірибесі» бағдарламасы бойынша 18 жас маман еңбекке араласқанын айта кеткен орынды.

да осы деректердің бәрі дәйекті ақпараттармен толықтырылған. – Журналдың бірінші беті «Тарих шындығы: оқиғалар, тағдырлар» деп аталады. Онда халық жадында жазылмастай жара болып қалған, миллиондаған тағдырларды қуғын-сүргіннің құрбаны еткен кеңестік кесірлі жүйе туралы жазылған. Журналдың бұл бетінде Қазақстанда 103 мыңнан астам адамның қуғын-сүргінге ұшырап, 25 мыңнан астам адам атылғандығы туралы дерек бар. Олардың ішінде ұлтымыздың бетке ұстары Ахмет Байтұрсынов, Мыржақып Дулатов, Бейімбет Майлин, Мағжан Жұмабаев және басқа да көптеген зиялыларымыздың жазықсыз жазаланғаны туралы

көріп-білдік, – дейді студент Александр Дементьев. Журналдың бір беті «Мағжан Жұмабаев мұрасы және әлемдік руханият» деген атаумен берілген. Онда ақынның философиялық, азаматтық және лирикалық шығармалары бар. Айта кету керек, Мағжан Жұмабаевтың шығармашылық мұрасы түркі тілдес халықтардың үлкен және бай тарихының бір бөлігі. Оның рухани мұрасын құрметтеуіміз керек. Журналдың келесі беті «Мағжан Жұмабаев – азаттық пен махаббаттың отты ақыны» деп аталады. Онда жаңарған қазақ әдебиетінің негізін қалаушы, педагог, публицист, «Алаш» партиясының қайраткері Мағжан Жұмабаевтың тағдыры туралы деректі фильмнен үзінді көрсетілді. Семей.

«Шығыс» өңірлік қолбасшылығына қарасты әскери бөлімдер мен құрамалардың бірлескен штабтық оқу-жаттығу жиындары өтті. Оған әскери қолбасшылықтың қолбасшысы, генерал-майор Нұрлан Қашағанов жетекшілік етті. Аталмыш оқу-жаттығулардың негізгі мақсаты жалпы әскери, танктік және артиллериялық бөлімшелердің арнайы әскери іс-қимыл кезіндегі ұрыс жүргізу әдіс-тәсілдерін жетілдіру, сонымен қатар жеке құрамның моральдық-психологиялық және жауынгерлік әзірлік деңгейін көтеру болып табылады. – Оқу-жаттығу барысында әскери бөлімдер мамандары мәлімет жинау және оны талдау жөніндегі білімдерін ортаға салып, тәжірибе алмасты. Арнайы әскери операцияларды жоспарлау, бағыныстағы әскери бөлімдерге жауынгерлік тапсырмаларды жеткізу жағы да терең пысықталды, – дейді аға сержант Меруерт Құрманғажина. Семей.

270 спорт үйірмесі бар Ұлан ауданында дене тәрбиесімен айналысатын тұрғындардың саны 34 пайызға артты. Бұл аудан халқының бұқаралық спорт түрлерін дамытуға бет бұрғанын көрсетеді. Бүгінде аудан көлемінде 270 спорт үйірмесі жұмыс істейді. Онда әртүрлі спорт түрі бойынша жаттығуға болады. Негізі, Ұланнан шыққан чемпиондар аз емес. Соның бірі – Деши Дурсаева. Ол – қол күресінің шебері. Өткен жылы Түркияда өткен Әлем чемпионатында топ жарып, қазақ елінің намысын абыроймен қорғап қайтқан жас спортшы екенін айта кеткен орынды. Ауданда спорттық жарыстар тұрақты түрде өтіп тұрады. Оған ұландық жастар белсене қатысып, өзара кім мықтыны анықтайды. Жарыс қорытындысы бойынша жеңімпаздарға ынталандыру сыйлықтары да беріледі. Ұлан ауданы. Топтаманы әзірлегендер – Ажар Сағатбекова, А.Рысмағанбетова, Қайрат Бесбайыс, Раушан Нұғманбекова

Нөмірдің дерегі: «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында облысымызда республикалық тізімге енген

27 жоба және 18 кіші жоба іске асырылуда.


DIDAR

4

№8 (17709) 22 қаңтар

Aýdan ahýaly

СҰХБАТ

Өткені тарих Шыңғыстаудың болашағы жарқын Шыңғыстаудың өткені – тарих, бүгінгісі – кемел, болашағы жарқын екендігіне шүбә жоқ. Абай елінің бүгінгі тыныс-тіршілігі, алдағы жоспарлы межелері, руханияты жайында аудан әкімі Жарқынбек Байсабыровпен сұхбаттасқан едік. – Жарқынбек Борашұлы, әңгімені ауБір сөзбен айтқанда, қабылданып жатқан шарадан өткен жылды қандай әлеуметтік- лар нәтижесінде аудан тұрғындарының әлеуметтік экономикалық табыстармен қорытындылады жағдайы, халықтың әлеуеті көтеріліп келеді. деген дәстүрлі сұрақтан бастасақ. – Өткен жылы Абай ауданының 90 жыл– Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың дығын және кемеңгер Шәкәрім бабамыздың жыл сайынғы Жолдауына сай белгіленген мем- 160 жылдық мерейтойын атап өттіңіздер. лекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру жолын- Елдің рухын көтеретін осы шаралар туралы да және облыс әкімі Даниал Ахметовтің жүктеген айтсаңыз. тапсырмаларын орындаудың нәтижесінде аудан Асылында, Абай елі – қазақтың рухани ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен мал орталығы. Әрбір зейінді азамат бұл елге келгенбасының тұрақты өсуіне қол жеткізді. Абай ауда- де, ішкі ерік-жігерін, рухани білімі мен өмірлік ны мал шаруашылығын негізгі кәсібі еткен өңір іс-тәжірибесін қосып, ұлыларды ұлықтауға, оған болғандықтан, оның экономикасының дамуы осы қызмет етуге атсалысатын болса, жан дүниесі тасаланың өсіп-өркендеуіне тікелей байланысты. зарып, көңілі өсетіндігі анық. Абайға қызмет ету – Ауданда ауылшаруашылық өнімдерін өн- адамзатқа қызмет ету деп білемін. дірумен 626 шаруа қожалығы және 3441 Екіншіден, Абай елі – сөз қадірін түсінетін, өнер жекеменшік қосалқы шаруашылық айналысу- мен мәдениетті қадірлей білетін ойлы жұрт. Сол да. Өткен жылы мал шаруашылығы өнімдерінің себептен де Шәкәрім бабамыздың 160 жылдығы көлемі 22 млрд. 158 млн. теңгені құрады. Аудан мен ауданның 90 жылдық мерейтойын ойдағыдай бойынша былтыр қой-ешкі 156 мың, ірі қара 62 атап өтуге өнегелі ел ағалары, елдің берекемың, жылқы 40 мыңның үстінде көбейді. бірлігін ұйыстырып отырған баталы ақсақалдар Ауданда 21 шаруа қожалығы асыл мен тілекші ақ жаулықты аналар, атқамінер азатұқымды мал өсірумен айналысуда. «Сыбаға» маттар ерекше рухтанып кірісіп, атаулы мерекенің бағдарламасы аясында аудан бойынша Ресейден жақсы өтуіне өз үлестерін қосты. өнімділігі жоғары 407 бас аналық сиыр әкелінді. Көпшіліктің көкейінде жүрген Абай баба«Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» мыздың жаңа ескерткіші қоладан құйылып, Абай арқылы «Игілік» бағдарламасы бойынша 29 алаңында еңселі тұғырға көтерілді. Абай ескерткіші өтінім қабылданып, жиыны 105 млн. теңге несие Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасына қаражаты игерілді. Жаңа жыл қарсаңында Медеу орай халық қаржысына салынды. Осы шарада ауылында кәсіпкер Қуат Өзбеханов заманауи мал жерлестеріміз ұлы ақынға деген құрметін, хакімді бордақылау алаңын және сүт өндіру фермасын ұлықтауға деген жігерін анық танытты деп ойлайіске қосты. Нәтижесінде үстіміздегі оқу жылының мын. ІІІ тоқсанынан бастап оқушыларға өзімізде өнМерейтой аясында аудан орталығы абаттандірілген табиғи таза сүт берілуде. Тоқтамыс ауы- дырылып, ұлттық нақыштағы сахна, заманауи лында «Хан» шаруа қожалығының жетекшісі субұрқақ пайдалануға берілді. Шәкәрім алаңына Ораз Ақанұлы ірі мал бордақылау алаңын іске жөндеу жұмыстары жүргізілді. қосты. Құндызды ауылында шаруа қожалық Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлының «Ұлылардың жетекшісі Махмұт Мағауиннің бастамасымен мал ұлағатын ұмытпау – ел болам деген халықтың табордақылау алаңы жұмысын бастап, мал сою орны рих алдындағы парызы» деп атап көрсеткеніндей, мен жолаушылар үшін қызмет көрсететін асхана, дала данышпандарын дәріптеу, олардың шықонақ үй, көлік жөндеу кешені ашылды. Қасқабұлақ ауылына қарасты «Мақсұт» кен орнында мыс кенін өндіретін «БАСТ» акционерлік қоғамы толық қуатта жұмыс істеуде. Кәсіпорында 160 адам жұмыспен қамтылған. Өткен жылы 191 мың тонна мыс кені, 4,2 мың тонна мыс қойыртпалары өндірілді. Қой жүнін алғашқы өңдеу жұмысымен айналысатын «Айым Тасболат» жеке кәсіпорнының жұмысы қалыпқа түсіп, өткен жылы 300 тонна жүн қабылданды. Бүгінгі күнге оның 240 тоннасы жуылып, 120 тонна таза жуылған жүн дайындалды. Өндірістің қуаттылығы тәулігіне 3 тонна, жылдық қабылдау көлемі шектеусіз. Сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру бойынша жергілікті кәсіпкер Ерсін Сармурзиннің бастамасымен Қарауыл ауылындағы мал сою пунктіне қайта жабдықтау жұмыстары жасалып, ет өнімдерін брекеттеу қондырғысы орнатылды. Бүгінде мал сою пунктіндегі тоңазытқыш, ет кесу құрылғысы, қабылдау аумағы жаңартылып, етті өндірістегідей өндіруге жағдай жасалған. Өткен жылы құрылыс және тұрғын үй саласында да оңды өзгерістер болды. Аудан бойынша 2 733 шаршы метр тұрғын үй құрылысы салынды. Қарауыл ауылында бес жолақты жүзу бассейні пайдалануға беріліп, Қарауыл гимназиясына, Абай колледжіне күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Жиыны аудан бойынша алты мектепке тиісті ағымдағы және күрделі жөндеу, үш мәдени ошақтарға ағымдағы жөндеу жұмыстары ғармашылық мұрасын ұрпақ санасына сіңіру – жасалды. баршамыздың міндетіміз. Өткен жылы облыс әкімінің қолдауымен Шәкәрім бабамыздың 160 жылдығы мен ауылдық мәдениет үйі жоқ жалғыз ауыл Кеңгірбай ауданның 90 жылдық мерейтойы аясында «Тариби ауылында клуб үйін салу жұмысы басталды. хы – дастан, елім бар мерейі асқан» тақырыбымен Құрылысты 2019 жылдың қыркүйек айында аяқтау аудан көркемөнерпаздарының байқауы өткізіліп, жоспарлануда. оған 1500-ден астам адам қатысты. Абай ауданы Жол – ел экономикасының күретамыры. әкімдігі мен Шәкәрім атындағы мемлекеттік униОған қоса Абай ауданы – тарихи өңір. Бұл жерді верситет бірлесіп, «Абай елі – руханият меккесі» аралап көріп, бабалар басына тағзым ету үшін атты республикалық ғылыми-практикалық конреспубликамыздың түкпір-түкпірінен, алыс-жақын ференция өткізді. Түрлі этнос жастары арасындағы шет елдерден қонақтар легі толастаған емес. Осы алғаш рет облыстық «Шәкәрім оқулары» байқауы орайда, облыс әкімі Даниал Кенжетайұлының өтті. қолдауымен «Нұрлы жол» бағдарламасы арқылы – Елбасы 2019 жылды «Жастар жылы» деп «Семей-Қарауыл» бағытындағы жолға 2 млрд. 487 жариялады. Жалынды жастардың жарқын млн. теңге бөлініп, 128,8 шақырым жол жөнделді. істері туралы не айтар едіңіз? Сондай-ақ аудандық маңызы бар Қарауыл– Елбасының «Жастар – ел болашағы» деп, Кеңгірбай би автомобиль жолына облыстық бюд- осы жылды «Жастар жылы» жариялағаны өте жеттен 53,3 млн. теңге қаржы бөлініп, орташа қуанышты іс деп ойлаймын. Ауданда жастардың жөндеу жұмыстары жүргізілді. білімді, салауатты, қазіргі заманға сай жұмыс Ауданның білім, мәдениет, спорт және істеуіне жылма-жыл көңіл бөлініп, қаржылық әлеуметтік салаларын дамытуда оң өзгерістер қолдау артуда. бар. Мәселен, былтырғы ұлттық бірыңғай тестілеу Ауданда «Жастар орталығы» жұмыс істейді. қорытындысы бойынша орташа көрсеткіш бо- Жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру йынша 97,8 балды құрады. Өткен оқу жылымен мақсатында екі қабатты ғимарат жұмыс істеп тұр. салыстырғанда 15,9 балға жоғары болды. Өткен жылы ғимаратты орталықтандырылған

жылу жүйесіне қосу жұмыстары атқарылды. Жыл сайын жастар іс-шараларына бөлінетін қаржы көлемі артып отыр. Бүгінгі күнде жастар үйінде 150 орындық кинозал, би студиясы, дыбыс жазу орталығы, фотостудия, тіл үйрену курсы жұмыс істеуде. Нәтижесінде аудан жастарының бастамасымен жиыны 65 облыстық, аудандық ірі іс-шаралар өткізілді. Аудан жастарынан құрылған «Рахмет», «Сәлем», «Жидебай жидектері» жайдарман командалары облыстық, республикалық деңгейде жүлделі орындарға ие болып жүр. Республикалық «Zhas projekt» жобасы бойынша аудан жастары 14 жоба ұсынып, тоғыз жоба өтіп, 9 млн. теңге жеңіп алды. Осы жоба аясында 29 жас өз-өзін жұмыспен қамтып отыр. «Атамекен» кәсіпкерлер палатасының аудандық филиалы арқылы 12 жұмыссыз жас 245 000 теңге грантқа ие болды.

Жастар қауымына, әсіресе ауыл жастарына мемлекеттен үлкен жеңілдіктер беріліп отыр. Мәселен, «Дипломмен – ауылға» бағдарламасы бойынша өткен жылы ауданға 31 жас маман жұмысқа орналасты. Оның барлығы көтерме жәрдемақы алып, 12 маман баспаналы болды. Жалпы, бұл бағдарлама басталғалы бері ауданға 191 жас маман келіп, оның 82-і арзан пайызды несиемен тұрғын үй сатып алды. Елбасы бастамасымен қолға алынған осы бағдарлама арқылы ауданның білім, мәдениет, спорт саласын жоғарғы деңгейге көтеруге алғышарттар жасалғанын айтқан жөн. Бір ғана мысал, Абай ауданының спортшылары, негізінен, жекелеме спорт түрлерінен, яғни қазақ күресі, бокс, тоғызқұмалақтан шеберліктері жоғары деңгейде болса, көп жағдайда командалық спорт түрлері – футбол, волейболдан кенже қалып жататын. Осы орайда «Дипломмен – ауылға» бағдарламасы арқылы ауданымызға командалық спорт түрлерінің кәсіби жаттықтырушылары жұмысқа орналасып, көтерме жәрдемақы, тұрғын үй алған болатын. Нәтижесінде аз уақытта абайлық спортшылар спорттың әр түрін жақсы дамытып, 2018 жылы өткен Астана қаласының 20 жылдығына орай ұйымдастырылған облыс әкімі жүлдесі үшін өткен

облыстық халықтық спорт ойындарында 3-орынды жеңіп алды. Спорт саласының материалдық базасын нығайтуға көңіл бөлінді. «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Туған жер» жобасы аясында Құндызды ауылында жерлесіміз, екі дүркін «Әлем барысы» Айбек Нұғымаровтың демеушілігімен спорт кешені ашылып, Ақтамберді бабамыздың ескерткіші бой көтерді. Абай елінің жас азаматтары қай салада болсын білімді, салауатты, жігерлі, ең бастысы, «ұлылар елінің ұрпағы» деген атқа сай болып келеді деп есептеймін. – Жарқынбек Борашұлы, Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы руханиятымызға тың серпіліс туғызғандай. – Бұл мақала – елдің елдігін көрсететін, ұлттың ұйысуын мақсат тұтқан құнды құжат. Өткенімізді саралап, әлем тарихындағы қазақ халқының алар орны мен салмағын нақты деректерге сүйене отырып дәлелдеп, сонымен мақтанатын, бүкпесіз айтатын кезге жеттік. Қарт Шыңғыстаудың өн бойы тұнған аңыз, ата-бабалардан қалған ескі қорым, есте қалар тарихи орындар өте көп. Ендігі уақыттағы ауданда өткізілетін барлық мәдени-көпшілік іс-шаралардың негізгі идеясы осы мақала төңірегінде болмақ. Мәселен, биылғы жылғы дәстүрлі көркемөнерпаздар байқауында Елбасы мақаласында көрсетілген жеті қырымыз айшықталып, насихатталатын болады. Барлық білім беру мекемелерінде, кітапханалар мен музейлерде жас ұрпақ санасына ұлы даламыздың әлемдік өркениеттегі алар орнын, еліміздің төл тарихын ұрпақ санасына сіңіретін жобалар атқарылады. Мектеп мұғалімдері мен оқушыларын аудан аумағындағы тарихи-зерттеу объектілеріне саяхатқа шығарып, көшпелі ашық сабақтар өткізу жоспарланып отыр. Бабаларымыздың «Атқа міну мәдениетін» насихаттауда «Салбурын» аңшылық дәстүрдің жалғасы, ұлттық ат спорты ойындары, қазақы ет-сүт өнімдерінің фестивалі, «Аяулы жас келін», «Жігіт сұлтаны» сияқты байқаулары жүйелі түрде өткізілетін болады. Өткен жылы аудандық ардагерлер орталығы пайдалануға берілсе, биыл қазақы салт-дәстүрлерді насихаттап жүрген, қыз балалардың инабатты, ибалы болуына үлкен үлес қосып келе жатқан «Нұр Сана» әжелер орталығына жөндеу жұмыстарын жүргізуді жоспарлап отырмыз. «Рухани жаңғыру» бағдарламасына орай, «Қазақстанның 100 киелі жері» тізіміне енген Жидебайдағы «АбайШәкәрім» мемориалдық қорықмузейінде «Қызмет көрсету орталығы», туристерге маусымдық қызмет көрсетіп келеді. 2020 жыл Ұлы Абайдың 175 жылдығын мерекелейтін тарихи жыл екенін ескерсек, баба тойына дайындықты бүгіннен бастап Жидебайды түлету, «Абай-Шәкәрім» кесенесін жаңғырту, өлке тарихына байланысты тарихи орындарды жаңарту міндеті тұр. Оның ішінде халық тілегіне орай, Сыртқасқабұлақтағы ұлы Абай туған бұлақ басын көркейту, Ақшоқыдағы Құнанбай қорымын жаңартып, келушілер тамашалайтын орынға айналдыру міндеті тұр. Әрине, бұл ауқымды жұмыстарды ойдағыдай, мақсатты жүзеге асыру үшін тиісті облыстық, республикалық мекемелермен жұмыс жасау жоспарлануда. «100 киелі жер» тізіміне енген екінші орын – Тоқтамыс ауылындағы «Қоңыр әулие» үңгірі коммуналдық меншікке берілді. Биыл облыс әкімінің қолдауымен «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы арқылы жеті шаруа қожалығына және «Қоңыр әулие» үңгіріне Тоқтамыс ауылынан ұзындығы 28 км электр желісі тартылады. Сондайақ келуші туристерге сапалы қызмет керсету үшін жергілікті кәсіпкер Ораз Ақанұлы мемлекеттен несие алып, заманауи қонақ үй құрылысын бастады. Қонақ үй жобасы заман талабына сай және туристік кластерді дамытуға үлкен мүмкіндік тудыратын болады. Мақалада көрсетілген «Ұлы даланың ұлы есімдері» жобасы аясында аудан орталығынан ұлт батыры Тоқтамыс батыр Лақаұлына демеушілер есебінен ескерткіш орнату, «Дала фольклоры мен музыкасының мың жылдығы» жобасы шеңберінде бар қазақты әнімен тамсандырған әнші Жәнібек Кәрменовтің 70 жылдығы және «Тарихтың кино өнері мен телевизиядағы көрінісі» жобасы аясында жерлесіміз Әмина Өмірзақованың 100 жылдығын мерекелеу жоспарлары алдымызда тұр. Бұл жоспарлардың іске асырылуы алдымен халықтың бірлігі, елдің ұйымшылдығына тікелей байланысты. Абай ауданының дамуы, ауылдарымыздың ажарлануы – бүгінгі ұрпақтың еншісіндегі ерен бақыт, әр азаматтың абыройлы парызы деп білемін. Сұхбаттасқан – Әсет Медеуханұлы

ТУҒАН ЖЕРГЕ – ТАҒЗЫМ

Тоқтамыс батырды тұғырына қондырмақ Алдағы уақытта Абай ауданында Тоқтамыс батырдың ескерткіші бой көтермек. Жақында осыған байланысты аудан әкімінің қатысуымен арнайы комиссияның отырысы өтіп, комиссия төрағасы, аудандық мәслихат хатшысы Е.Лдибаев атқарылған жұмыстар жайлы есеп берді. Баба қорына қаржы жинау баяу жүргізіліп жатқандығын айтқан Ерлан Арнаұлы қорға әзірше 600 мың теңге қаражат түскендігін хабарлады. Аудан әкімі Ж.Байсабыров ел азаматтарының Тоқтамыс бабаға ескерткіш орнату бастамасын өздері көтеріп, енді бұл істі жарты жолда қалдырудың дұрыс еместігін ескертті. Мүсінші Н.Қалиевке де түсіп жатқан тапсырыстың көп екендігін, оның сұраған қаржысын тез арада беру керектігін айтты. «Бабамыздың атын ардақтап, кітап шығарып, тойын тойлауға үлгерерміз. Ең алдымен ел болып жұмыла кірісіп, батыр баба ескерткішін жасауымыз керек. Жер-жерлерде жүрген жерлес кәсіпкер азаматтардың қаржылық қолдауы керек», – деп комиссия мүшелеріне ой тастады. Комиссия мүшесі Т.Жанғалиев: «Абай елінде тұрып шаруашылығын ашып, Үкіметтің берген жеңілдігін, субсидияла-

рын алып отырған азаматтар ел тірлігінен неге бой тасалайды? Сонда оларға Абай, Мұхтар, Шәкәрім сияқты даналар, Мамай, Тоқтамыс, Көкенай сияқты батыр бабаларымыз керек емес пе? Зайсан мен Тарбағатайдағы, Семейдегі ірі-ірі мәдени шараларды өткізіп жатқан да, атымтай жомарт атанған да сол елдің жергілікті шаруа қожалықтарының басшылары», – деп көңілдегісін ақтарып салды. Тоқтамыс баба демекші, 1993 жылы экономика әлсіреп жатқан кезде ештеңеге қарамай, сол кездегі «Қызыл ту» совхозының директоры Ә.Мұздыбаев пен ауылдық кеңес төрағасы, баба ұрпағы Н.Нұрымханов бастап, елді көтеріп, ауылдың атын Тоқтамыс атаған еді. Елеусіз тас қорым болып жатқан Белбасар дөңіне Ақтаудың ақ тасынан еңселі баба мазарын тұрғызып, үш ай бойы құрылысын салып, үш күн ас бергеніне куә болған едік.

Сол Әбдіғалым ағаның баласы, Семейде кәсібін, туған елде шаруашылығын дөңгелетіп отырған Асхат Мұздыбаев бұл іске өзінің әріптес аға-інілерін үлес қосуға шақырып, әке ісін жалғастыруға, баба ескерткішін тұрғызу үшін 5 млн. қаржы аударып беруге уәде берді. Тоқтамыс баба әулетінің келіні, ұлағатты ұстаз, зейнеткер А.Ғабдуллинаның баба есімін ұлықтау мақсатында кітап шығару, баба мұрасы: қылыш, найза, туды қалыпқа келтіріп, оны жұртқа таныстыру үшін көшпелі музей ұйымдастыру жөніндегі ұсынысы орынды деп ұйғарылды. Аудан әкімі Ж.Байсабыров алдағы уақытта аудан кәсіпкерлерінің форумын өткізу жөніндегі ұсынысты қолдайтындығын айтып, комиссия мүшесі әрі кәсіпкер А.Белібаевқа ескерткіштің тұратын орны мен абаттандыру мәселесін мүсіншімен ақылдасып, жоспарлауды тапсырды. Әсет Мырзақасым Абай ауданы.


Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2018 жылғы 26 желтоқсандағы №392 қаулысы Өскемен қаласы

5

№8 (17709) 22 қаңтар

3 Жигаловский қайнары - 3,884 шаршы км.

1 84 52 12 48 42 57 1 1 84 52 17,58 48 42 52,02 2 84 57 30 48 42 25 2 84 52 29,35 48 42 51,98 3 84 57 30 48 42 5 3 84 52 29,35 48 42 44,8 4 84 52 14 48 42 38

4 84 52 17,56 48 42 44,84

№ Алаң атауы

Алаңның географиялық координаттары Шығыстық Солтүстік бағыт ендік

Учаскенің географиялық координаттары

5

Іздеушілік үшін аумақтарды айқындау туралы

Д. Ахметов

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің Шығыс Қазақстан өңіраралық геология және жер қойнауын пайдалану департаментінің басшысы __________________ С. Келеманов 2018 жылғы 26 желтоқсан

2 84 41 18,9816 49 3 44,4888 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2

6

1 2 3 4                                                        

59 59 59 58

5 35 5 45

48 48 48 48

51 51 50 50

84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84

41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41

16,7856 16,7856 7,5408 16,7856 26,052 26,052 16,7856 7,0584 16,2996 16,3032 7,0512 16,2996 25,548 25,584 16,3032 7,0512 16,3032 16,296 7,0512 16,3032

49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49

3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 2 2 3

18,1944 9,4356 9,4356 18,1944 18,1872 9,4284 9,4356 9,378 9,36 0,6192 0,612 9,36 9,36 0,6264 0,6192 0,612 0,6192 51,8532 51,8532 0,6192

0 1 0 25 25 2

3

4

5

6

7

8

5

5

5

5

5

5

5

Ескертпе

Сипаттамасы

Блоктың атауы 1’ ге 1’

5

Солтүстік ендік

84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84

41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41

25,584 25,584 16,296 7,0512 16,1592 16,1592 6,9036 6,9036 16,1592 16,1484 6,9036

49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49

3 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2

0,6264 51,8676 51,8532 51,8532 51,9252 43,1664 43,2384 43,2384 43,1664 34,4796 34,4796

5     5           5      

                   

                   

1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84

59 59 59 59 59 59 59 59 59 59 59 59

4,9992 14,92 14,75 5,03 14,92 24,8 24,79 14,75 0,3768 10,41 10,24 0,28

48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48

50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50

60 59,73 51,7 51,77 59,73 59,76 51,58 51,7 51,74 51,76 43,58 43,59

5 M-45110(10в5г-24), 5 M-45110(10в5г-25) - ішінара 5

Жер қойнауын пайдаланудан бос

1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84

59 59 59 59 58 59 59 58 59 59 59 59 58 59 59 58 59 59 59 59

10,41 20,15 20,11 10,24 55,93 5,89 5,88 56,16 5,89 15,85 15,68 5,88 50,71 0,43 0,26 50,54 0,43 10,23 10,21 0,26

48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48

50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50 50

51,76 51,65 43,56 43,58 43,548 43,53 35,4 35,52 43,53 43,41 35,49 35,4 35,11 35,3 27,07 27,13 35,3 35,34 27,21 27,07

5

Заманауи гидрожүйенің аллювиальды арналы шашырамасы, Маралиха кентінен солтүстік-шығыс бағытта 23 км жерде орналасқан, Ертіс өзені жүйесіндегі Күршім шағын өзенінің оң жақ ағысы. 1896 жылы ашылған. Ұзындығы 500 м, алтыны бар ағыс ені 2-4 м. Шымтезек қуаттылығы 1,5-1,8 м. Алтын бар құмдардың қуаттылығы 0,3 0,5 м. Құмдардағы құрамы 1,5-2,5 г/м3. Борпылдақ шөгінділердің литологиялық қимасы жоғарыдан төмен: топырақөсімдік қабаты, сұр, кей жерлерде сары саз. Шашырама плотик - сазды филлитотүрлі сланецтер. Бұрын алтын өндірілген - 2,2 кг.

5

5

5

5

9

11

12

13

1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4

84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84

52 52 52 52 52 52 52 52 52 53 53 52 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 54 54 53 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54 54

29,72 41,46 41,54 29,71 41,67 53,45 53,4 41,7 53,69 5,39 5,42 53,56 5,72 17,42 17,49 5,67 17,3832 29,202 29,15 17,32 29,0796 40,94 41,01 29,15 41,22 53,04 53,08 41,34 53,41 5,11 5,23 53,36 5,23 16,93 17,01 5,148 17,18 29,04 28,87 17,17 29,08 40,9 40,97 29,07 41,02 52,72 52,67 41,05

48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48

42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42

Учаске алаңы (га)

Шығыстық бағыт Солтүстік ендік 50,84 50,79 43,67 43,72 49,98 49,97 42,82 42,89 49,51 49,52 42,37 42,47 48,06 48,09 40,95 40,85 47,5 47,48 40,44 40,38 45,94 45,92 38,75 38,82 44,73 44,55 37,49 37,47 44,93 44,89 37,74 37,89 43,72 43,62 36,53 36,55 41,76 41,79 34,67 34,69 38,38 38,39 31,27 31,266 36,99 37,08 29,8 29,86

5

5

5

5

Маралиха кентінен оңтүстікшығыс бағытта 18 км жерде орналасқан, Күршім өзені жүйесіндегі Киин-Су

Жер қойнауын пайдаланудан бос

Блоктың Сипаттамасы атауы 1’ ге 1’

M-45110-(10е5г-11), M-45-110(10е-5г-12) - ішінара.                

5

5

5

5

Ескертпе

(Коровинская) шағын өзенінің оң жақ ағысы. Шашырама 1884 жылы ашылған. Жигаловский қайнары шашырама кен орны шашыраманың екі түрімен ұсынылған: ежелгі гидрожүйенің террасалы шашырамасымен және арналы-қайта қалтырылған. Терраса шымтезектерінің қуаттылығы 0,5-0,7 м, арнасы үшін - 5-7 м. Құмдардың қуаттылығы 0,3-0,4 м. Терраса үшін алтынның құрамы 150-200 мг/ м3. Арнасы үшін : құмдардың 5-8 г/ м3. Шашырама ұзындығы - 2000 м, терраса ені -150200 м. Арнаның ені - 2-3 м. Бұрын алтын өндірілген 28,7 кг.

5

5

5

5

(Қаулының соңы келесі нөмірде)

«Шығыс Қазақстан облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесі Шығыс Қазақстан облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Тарбағатай тарихиөлкетану музейі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны директорының бос лауазымына конкурс жариялайды. 1. Шығыс Қазақстан облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Тарбағатай тарихи-өлкетану музейі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының директоры. Кәсіпорынның атауы: Шығыс Қазақстан облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Тарбағатай тарихи-өлкетану музейі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны. Заңды мекенжайы: 071500, Қазақстан Республикасы, Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Ақсуат ауылы, Кәбеков көшесі, 17, тел.: 8(72346) 2-18-55. Кәсіпорынның негізгі қызметі: халыққа адамгершілік, рухани, эстетикалық тәрбие беру болып табылады. Конкурс өткізу уақыты: 2019 жылғы 15 ақпан. Конкурсты өткізу орны: Қазақстан Республикасы, Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі, 59/1, 3-қабат, 310-кабинет. Конкурс қатысушыларына қойылатын талаптар. Біліктілікке қойылатын талаптар: «өнер» немесе «гуманитарлық ғылымдар» мамандықтар тобы бойынша немесе «экология» немесе «құқықтану» немесе «экономика» мамандығы бойынша жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білім және мамандық бойынша 5 жылдан кем емес жұмыс өтілі немесе мемлекеттік органдар мен ұйымдарда басшылық лауазымдарда 5 жылдан кем емес жұмыс өтілі. Білуі тиіс: Қазақстан Республикасының Конституциясын, Бюджет кодексін, Еңбек кодексін, «Мәдениет туралы», «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы», «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы», «Мемлекеттік мүлік туралы», «Мемлекеттік сатып алулар туралы» Заңдарын және өзге нормативтік құқықтық актілерін, мәдениет пен өнердің даму бағыттары мен келешектерін анықтайтын, ұйымның шығармашылық-өндірістік, қаржылық-экономикалық қызметін реттейтін мемлекеттік органдардың актілерін, еңбек туралы заңнаманың, қаржылық-шаруашылық қызмет негіздерін, еңбек қорғау нормалары мен ережесін, қауіпсіздік және өртке қарсы қауіпсіздік техникасын білуі қажет. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлға хабарландыруда көрсетілген құжаттарды 23.01.2019 ж. - 06.02.2019 ж. сағат 18.30-ға дейінгі қабылдау мерзімінде келесі мекенжай бойынша: Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі, 59/1, 3-қабат, 309-кабинет, немесе факс 705-929, gu.omarova@akimvko.gov.kz электронды пошта арқылы немесе қолма-қол басқармаға мынадай құжаттарды ұсынады: 1) қоса берілетін құжаттардың тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтінішті; 2) жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін; 3) кадрларды есепке алу жөніндегі толтырылған жеке парақты (нақты тұратын мекенжайы мен байланыс телефондары көрсетілген); 4) лауазымға қойылатын біліктілік талаптарына сәйкес білімі туралы құжаттардың көшірмелерін; 5) еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесін, қызметтік тізімді; 6) «Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы медициналық құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрі міндетін атқарушысының 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6697 болып тіркелген) бекітілген нысан бойынша денсаулық жағдайы туралы анықтама ұсынады. Конкурсқа қатысушы біліміне, жұмыс тәжірибесіне, кәсіби деңгейіне қатысты қосымша ақпарат (біліктілігін арттыру, ғылыми дәреже мен атақ беру, ғылыми жарияланымдар туралы құжаттардың көшірмелері, алдыңғы жұмыс орнындағы басшылық берген ұсынымдар және т.с.с.) бере алады. Комиссия кандидаттардың тізімін бекіткен соң, біліктілік талаптарына сәйкес келетін конкурсқа қатысушыларды кандидат ретінде бекіту туралы, әңгімелесу өтетін күн, уақыт және орын туралы және біліктілік талаптарына сәйкес келмейтін конкурсқа қатысушыларды әңгімелесуге жіберуден бас тарту туралы хабардар еткен күннен бастап бес жұмыс күні ішінде кандидаттармен әңгімелесу «Шығыс Қазақстан облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесінде өткізіледі. Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (әңгімелесу өтетін жерге келу және қайту, тұрғын жай жалдау, тұру және т.б.) өздерінің жеке қаражаттары есебінен жүргізеді. Анықтама телефондары: 8 (7232) 702-327, 702-504.

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ, КОНКУРС!

Шығыстық бағыт

Нүкте №

Учаске №

Учаскенің географиялық координаттары

11 2 3 4 12 1 2 3 4 13 1 2 3 4 84 84 84 84

5

Жер қойнауын пайдаланудан бос                                                                          

Ескертпе

2 Қызыл Жар қайнары - 0,551 шаршы км.

                  

35,73 35,73 35,6832 35,6688 26,9352 26,9244 35,6688 35,6688 26,8956 26,9352 26,9244 26,9352 18,1764 18,1764 26,9352 26,8956

Аллювиальды, арналы шашырама. Ертіс өзеніндегі МалоКрасноярка кемежайынан 46 км оңтүстікшығыс бағытта орналасқан, Балғын қайнарының сол жақ ағыны, Нарым өзенінің жүйесі. Ұзындығы - 2100 м, алтыны бар ағыс ені 3-4 м. Шымтезек қуаттылығы 1-ден 2,5 м-ге дейін. Құмдар қуаттылығы 0,2-0,3 м. Құмдардағы алтынның құрамы 1,1-1,6 гр/м3. 2,8 кг алтын өндірілген. Борпылдақ шөгінділердің литологиялық құрамы (жоғарыдан төменге): топырақөсімдік қабаты, қызыл түсті саз. Шашырама плотик - желге мүжілген кремний-сазды сланец пен әктас.                                      

Сипаттамасы

                   

Нүкте №

№ Алаң атауы

Алаңның географиялық координаттары

                   

3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3

3 84 41 27,5136 49 3 18,1368 4 84 41 18,1644 49 3 18,1764 1 84 41 7,5408 49 3 18,1944 5

2 3 4 7 1 2 3 4 8 1 2 3 4 9 1 2 3 4 10 1 2 3 4 11 1

Шығыстық Солтүстік бағыт ендік

49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49 49

Учаске алаңы (га)

5

18,9816 9,7368 9,006 18,2076 18,1644 9,006 18,2076 27,4524 27,5136 18,1644 9,006 18,1644 18,1644 8,9196 18,1644 27,5136

5

10

M-45-98(10д-5в-7) - ішінара, M-45-98(10д-5в-12) - ішінара                                                                      

Блоктың атауы 1’ ге 1’

2 84 41 30 49 3 30 3 84 41 15 49 2 35 4 84 41 0 49 2 35 2         3

4

Учаске алаңы (га)

Солтүстік ендік

Солтүстік ендік

Нүкте № Шығыстық бағыт

Нүкте № Шығыстық бағыт

Учаске №

№ Алаң атауы

49 3 44,4888 5

41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41

4

8

1 84 41 9,7368 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84 84

3

7

Іздеушілік үшін аумақтар Учаскенің географиялық координаттары

1 84 41 10 49 3 45 1

Бөденелі Кіші қайнары - 0,75 шаршы км.                                                                  

2

6

Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2018 жылғы 26 желтоқсандағы № 392 қаулысына қосымша

1                                                                            

5

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі экологиялық реттеу және бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті басшысының міндетін атқарушы __________________ Е. Тасбаев 2018 жылғы 26 желтоқсан

Алаңның географиялық координаттары

                         

Нүкте №

Шығыс Қазақстан облысының әкімі

                         

Учаске №

«Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 27 желтоқсандағы Кодексінің 264-бабына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңының 27-бабы 2-тармағына сәйкес Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. Осы қаулының қосымшасына сәйкес іздеушілік үшін аумақтар айқындалсын. 2. Облыстың кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) осы қаулының аумақтық әділет органында мемлекеттік тіркелуін; 2) осы әкімдік қаулысы мемлекеттік тіркелген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның қазақ және орыс тілдеріндегі қағаз және электрондық түрдегі көшірмесінің Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне ресми жариялау және енгізу үшін «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберілуін; 3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесінің облыс аумағында таралатын мерзімді баспа басылымдарына ресми жариялауға жіберілуін; 4) осы қаулының ресми жарияланғаннан кейін Шығыс Қазақстан облысы әкімінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы қаулының орындалуын бақылау облыс әкімінің бірінші орынбасары – индустриализация және инвестиция мәселелері бойынша арнайы орынбасарына жүктелсін. 4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Нүкте №

Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізіліміне 2018 жылғы 29 желтоқсанда № 5721 болып енгізілді.

M-45110(10е5в-13), M-45110(10е5в-14), M-45110(10е5в-15),

DIDAR

Qaýly

12.12. 2018 жылдан 11.01. 2019 жыл аралығында құжат қабылдау мерзімімен ШҚО ДСБ «Семей қаласының №7 емханасы» ШЖҚ КМК байқау кеңесінің мүшесі лауазымына жарияланған конкурс өткізілген жоқ деп саналсын. Байқау кеңесінің мүшелігіне кандидаттарды іріктеу комиссиясы қайта конкурс жариялайды, конкурс Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Гоголь көшесі, 36 (ШҚО денсаулық сақтау басқармасы, тел.: 52-32-34, 52-32-33, 52-32-06) мекенжайында өткізіледі. Мерзімдік басылымдарда конкурсқа хабарлама орналастырылған күннен бастап отыз күнтізбелік күн өткен соң құжаттардың қабылдануы аяқталады.

Еске алу Асқар таудай әке, батагөй ата Федор (Нұрсалық) Қалымұлы ТҰМАРБАЕВТЫҢ фәни дүниеден өткеніне 40 күн болыпты. Марқұмды туған-туысқандары қабырғалары қайыса отырып еске алады. (жоқтау, жұбайы Күлән Ниғманованың атынан) Аспанда Күн тұтылды, Жер айналып, Өзіңсіз таң атар ма арайланып? Жүріп ең кеше ғана көз алдымда, Отырмын жоқтау айтып, тіл байланып. Сұңқар ең, таптың мәңгі тұғырыңды, Бұл күнде сыңарыңның сыры мұңды. Базарым, бақыт құсым, қимасым-ау, Кенеттен қиды тағдыр ғұмырыңды. Тұлпар ең тұяғы еш кетілмейтін, Өрелі өмір сүрдің өкінбейтін. Орныңда мазар қалар еске салып, Жалғаған қос дүниені көпір кейпін. Сен кеттің – жайлау көшті көңілімнен, Сен кеттің – мазмұн қашты өмірімнен. Әулеттің тірегі едің мызғымайтын, Ордамның ойсырап тұр төрі мүлдем. Осылай отырғаным өліммен тең, Кетпейсің көңілдегі төрімнен сен. Қолымнан бар келері сені жоқтау, Тарқамас өле-өлгенше көңілден шер. * * *

Барлық көзкөрген, туған-туыс, ағайын-жегжатты өмірі өшпес өнеге болған құрметті азамат, аяулы жар, ардақты әке Федор (Нұрсалық) Қалымұлы Тұмарбаевтың қаңтар айының 27-сі күні сағат 14.30да Өскемен қаласындағы Халифа Алтай атындағы Орталық мешітте берілетін қырық күндік асына шақырамыз.

Жұбайы, балалары


DIDAR

6

№8 (17709) 22 қаңтар

Esep

Өскемен қаласының әкімі Ж.Омардың қалалық жергілікті атқару органдары міндеттер туралы тұрғындар алдындағы

2018 жыл Өскемен қаласы үшін экономикада айтарлықтай нәтижелермен аяқталды. Барлық маңызды индикаторлар: өнеркәсіп, инвестиция және құрылыс, шағын бизнес, сауда бойынша өсімге қол жеткізілді. Қала әкімдігі тарапынан осыған дейінгі орындалған барлық жұмыстар және алдағы уақытта атқарылатын негізгі мақсат-міндеттер Елбасының Қазақстан халқына жолдаған «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауы мен «Президенттің бес әлеуметтік бастамасы» Үндеуін басшылыққа ала отырып жүзеге асырылады. 2018 жылдың қорытындысы бойынша қалада білім, көлік және инженерлік инфрақұрылым салаларында бірқатар жоба іске асырылған. Негізгі бастаманың бірі қаланың барлық аудандарының тұрғындарымен кездесу өткізу болды. Бұл қалалық әкімдік жұмысын тұрғындардың көкейтесті мәселелерін нақты анықтап, оны шешуге мүмкіндік берді. Қазіргі біздің мақсатымыз – 2018 жылдың қорытындысын жасап, 2019 жылы атқарылатын жұмыстардың бағытын белгілеу.

Өнеркәсіп Өндіріс ошақтарының орталығы саналатын Өскемен қаласының өнеркәсібі негізінен экспортқа бағытталған. Сондықтан қалада өндірілген өнімдердің дені шетелге шығарылады. 2018 жылы өнеркәсіптік өндірістің көлемі 1 триллион теңгеден асып, 2017 жылғы деңгеймен салыстырғанда 14,5 %-ға өсті. Бәріне әйгілі «ҮМЗ» АҚ, «Казцинк» ЖШС, «Өскемен ТМК» АҚ сияқты алыптардың бірегей өнімдері дүниежүзінің көптеген еліне шығарылады. Бұдан басқа, бүгінгі таңда қалада бәсекеге қабілетті дайын өнімді шығаратын және сыртқа экспорттайтын әртүрлі саланың мамандандырылған кәсіпорындар кластері қалыптасқан. Құбыр өткізгіш арматура және мұнай өткізгіш жабдықтар өндіретін «Өскемен арматура зауыты» АҚ мен «Өскемен өнеркәсіптік арматура зауыты» АҚ өз өнімдерін ішкі нарықта ғана емес, елімізден тыс, бірінші кезекте, Ресейдің Сібір өңіріне шығарады. «КЭМОНТ» АҚ жоғары кернеулі электртехникалық жабдықтар, қосалқы станциялар, жылыту жүйесі бар блок-модульді ғимараттар, желдеткіштер мен ауа баптағыштарды экспортқа шығарады. «Өскемен конденсатор зауыты» ЖШС өнімдерін Ресей, Украина, Өзбекстан, Түркіменстан, Қырғызстан, Молдова, Беларусь, Польша, Болгария, Франция секілді шет елдерге шығарады. «Азия Авто» АҚ өндірген автокөліктер Қазақстанның барлық аумағына және Ресей Федерациясына, Қытай, БАӘ секілді елдерге шығарылуда. Осы және басқа да ірі өндірістердің болашағы зор. Бұл облыс орталығының экономикалық, технологиялық және адами әлеуеті аса жоғары екендігін көрсетеді. Қала әкімдігінің міндеті – бұл әлеуетті қолдап және дамыта түсу. Ол үшін бірінші кезекте бизнеске мемлекеттік қолдау көрсетілуде. Осыған орай Кәсіпкерлікті қолдау картасына 53,7 млрд. теңгенің 11 жобасы кіргізілді. 2018 жылы екі жоба («Өскемен кірпіш» ЖШС және «Өскемен конденсатор зауыты» ЖШС) іске қосылды. 2019 жылға бір жарым мыңнан аса жұмыс орнын ашатын екі жоба жоспарланған. Олардың біріншісі – «НКО» ЖШС «Құрғақ тығыздау тәсілімен темірбетонды бұйымдар өндірісі бойынша цехты ұйымдастыру». Екінші жоба – «Азия Авто Қазақстан» АҚ «Толық циклды автозауыт және автокомпоненттер өндірісі бойынша технопарктің құрылысы». Сонымен қатар «Азия Авто» АҚ биыл «Renault» маркалы автокөліктер шығаруды және автомобильді жинау өндірісін цифрландыруды жоспарлап отыр. Дамудың қалыптасқан қарқынын ескере отырып, 2019 жылы қаладағы өнеркәсіп өндірісі көлемінің өсімін бес пайыздан кем емес деңгейде қамтамасыз ету міндеті қойылды.

Шағын бизнес Өткен жылы жұмыс істеп тұрған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны 28 466 болып, 2017 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 7,7%-ға өскені байқалды. Бүгінде шағын және орта кәсіпкерлік саласында 90 мыңға жуық адам жұмыс ітеп жүр. Бірінші кезектегі міндеттердің бірі – шағын және орта бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдай жасау. Бұл ең әуелі кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасының көмегімен жүзеге асырылады. «Бизнестің жол картасы-2020» бірыңғай кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасы бойынша 725,4 млн. теңгеге 34 жобаға қаржы берілді. 335,4 млн. теңге көлемінде несие алуға 18 жоба бойынша кепілдіктер ұсынылды. «Бизнес-кеңесші» жобасы аясында 511 адам кәсіпкерлік қызметті жүргізудің негізін оқыту бойынша білім алып шықты. Конкурс нәтижесінде 18 жобаға жалпы сомасы 47,1 млн. теңге болатын гранттар бөлінді. 2018 жылы «Ақ ниет» бағдарламасын іске асыру үшін 1,3 млрд. теңге бөлінген. Бүгінгі күнде қала бойынша 358,2 млн. теңгеге бес инвестициялық жоба қарастырылған. Әдеттегідей басты бағыт – шағын және орта кәсіпкерліктегі өндірістік жобалардың үлесін арттыру болып отыр. Бұл ретте арнайы бөлінген индустриялық аймақтарға кәсіпкерлік нысандарын орналастыру жұмыстары жалғасатын болады. Ол жерде кәсіпкерлер мемлекеттің қолдауымен және жеңілдіктер арқылы өндірістік старттарды жүзеге асыра алады. 2018 жылы индустриялық аймақта Машиностроитель көшесі бойындағы үш жобаны орналастыру үшін жер учаскелерін жалдауға келісімшарттар жасалды. Ағымдағы жылы тағы төрт жоба қарастырылып жатыр.

Экономиканың дамуына ықпал ететін көрсеткіштердің тағы бірі – инвестиция. Бұл тұрғыда Өскемен әртүрлі деңгейдегі инвесторлар мен ірі және орта бизнес үшін тартымды болып отырғанын нақты деректер арқылы көз жеткіземіз. Өткен жылы негізгі капиталға инвестиция көлемі 127,5 млрд. теңгені құрады, бұл 2017 жылғы деңгейден 3,9%-ға көп. Қомақты инвестицияны қаланың өнеркәсіптік кәсіпорындары мен құрылыс фирмалары, бизнес субъектілері салды. Инвестицияның мемлекеттік-жекеменшік серіктестік (МЖС) формасын жеке атап өту қажет. Бұл салыстырмалы жаңа құрал ұзақ мерзімді тиімді салымдардың сенімді тәсілі ретінде саналады. МЖС бойынша 11 балабақшаның және 300 төсекті көпсалалы аурухананың құрылысы жүргізіліп, 19 жеке балабақша мен екі мектепте мемлекеттік тапсырысты орналастыру, № 4 аурухананы сенім басқармасына беру, фотовидеофиксация және видеоталдау жүйесін құру және пайдалануға енгізу, қоғамдық көлікте қалалық жолаушылар көлігінің диспетчерлік ақпараттық жүйесін құруды енгізу, 90 орынға хоккейден жаттығу стадионының құрылысы, мектеп асханаларын жаңғырту жүзеге асырылуда. Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚҚДБ) арқылы жобаларды іске асыруда бірқатар жұмыс атқарылуда. ЕҚҚДБ-мен серіктестік аясында Өскеменде алты инвестжобамен жұмыс істеліп жатыр. Олардың ішіндегі «Сумен қамту және суды бұру жүйесін жаңғырту», «Көшені жарықтандыруды энергия үнемдегіш түріне ауыстыру», «Жылумен қамту жүйесін жаңғырту» жобалары бойынша 18,2 млрд. теңгенің несиелік шарты жасалса, «Қоғамдық көліктің жылжымалы құрамын жаңарту», «Әуежай кешенін қайта жаңарту», «Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу жүйесін жаңғырту» жобалары бойынша қаржыландыру туралы 16,5 млрд. теңгеге алдын ала келісімге қол қойылды. Ағымдағы жылы қаланың өнеркәсіптік кәсіпорындары бойынша капитал салу былтырғы деңгеймен салыстырғанда 9 млрд. теңге өсімге қол жеткізу болжанған. Қалада 67 жаңа коммерциялық нысанда үш мыңнан аса жұмыс орнын құру жоспарлануда.

Бюджет Жергілікті бюджетке түсімдердің өсімі қамтамасыз етілген. Оның ішінде 2018 жылы 51,7 млрд. теңгеге 105,5% өсіммен салық және алымдар аударылды. Ішкі резервтерді іздестіру нәтижесінде жергілікті бюджетке қосымша 11 мың салық төлеушіден 370,4 млн. теңге түсті. Ағымдағы жылы жергілікті бюджетке 104%-дан кем емес салықтық және салықтық емес түсімдердің деңгейіне жету міндеті қойылды.

Құрылыс Құрылыс жұмыстарының көлемі 79,5 млрд. теңгені құрап, өсім қарқыны 2017 жылғымен салыстырғанда 102,9% болды. Инвестицияда құрылыс жұмыстарының үлесі – 62,3%. 2018 жылдың қорытындысы бойынша тұрғын үйді пайдалануға беру көлемі 220,4 мың шаршы метрді құрап, 2017 жылғымен салыстырғанда 9%-ға өскен. Атап айтқанда, ауданы 184 мың шаршы метрді құрайтын 1929 пәтерден тұратын 24 көпқабатты тұрғын үй, оның ішінде мемлекеттік бағдарлама бойынша ауданы 62,1 мың шаршы метр болатын 808 пәтерден тұратын жеті көпқабатты тұрғын үй пайдалануға берілді. Былтырғы мамыр айында «7-20-25. Әрбір отбасына баспана алудың жаңа мүмкіндіктерін беру» бағдарламасы бекітілді. Аталған ипотекалық несиелер еліміздің екінші деңгейлі үш банкі: АТФ Банк, Цесна Банк, Центркредит банкі арқылы беріледі. Бүгінге дейін 924,4 млн. теңгеге 108 өтінім қабылданып, 796,3 млн. теңгеге 93 өтінім мақұлданды. Тұрғын үй бағдарламасы бойынша жаңа коммерциялық тұрғын үйлерді, сонымен несиелік үйлерді мемлекеттік бағдарлама бойынша салынып жатқан үйлерден алуға болады. «7-20-25» бағдарламасы аясында іске асыру үшін құрылысқа және бөліп беруге 1512 пәтер жоспарланды. Жеке тұрғын үй құрылысын жүргізуге сегіз аудан (20, 21, 22, 27, 28, Ахмер, Самсоновка аудандары) ескерілген. Олардың барлығы егжей-тегжейлі жоспарлаумен қамтамасыз етілген, 22 тұрғын ауданда құрылыстың бекітілген сызбасы бар. Жер учаскелерінің жалпы саны – 6478, оның ішінде 4096-сы жерді пайдалануға ұсынылған, олардың 472 учаскесі жеке меншікте. 20 тұрғын ауданда электрмен қамтамасыз ету желісі бар. 20 және 28 тұрғын ауданның сумен қамту, 28 тұрғын ауданның электрмен қамту желілерінің құрылысы бойынша жұмыстар атқарылуда. Ағымдағы жылы қаржыландырудың барлық көздері есебінен 235,2 мың шаршы метр тұрғын үйді қолданысқа беру жоспарланған, оның ішінде: мемлекеттік бағдарламалар бойынша 73,2 мың шаршы метр ауданға 13 көппәтерлі тұрғын үй және «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша 5,1 мың шаршы метр ауданға 54 жеке тұрғын үй салынады. Сонымен қоса квазимемлекеттік және коммерциялық сектор бойынша 113,7 мың шаршы метр ауданға 17 көпқабатты тұрғын үй салынса, 20 мың шаршы метр ауданға жеке тұрғын үй құрылысы жүргізіледі.

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы 2018 жылы «Нұрлы жол» бағдарламасы бойынша Солтүстік-Атаман және Төменгі Согра су бөгеттерін қайта жаңарту жұмыстары аяқталды. Ұзындығы 4,38 шақырым болатын сумен қамту желісін төсеу және жабдықтау, қайта жаңарту жүргізілді. Қосымша инвестициялық бағдарламаны орындау аясында 2018 жылы «Өскемен суарнасы» кәсіпорны ұзындығы 11,6 шақырым болатын сумен қамту желісіне қайта жабдықтау және суды бұру желісіне (3 шақырым) күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді. Инвестициялық бағдарлама аясында былтыр 1 095,9 млн. теңгеге «Өскемен жылу жүйелері» АҚ кәсіпорнының қайта жабдықтау, күрделі жөндеу жұмыстары атқарылды. Ұзындығы 4,383 шақырымдық жылу желілері ауыстырылды, 4,2 шақырым жылу желісіне ағымдағы жөндеу жүргізілді. Ағымдағы жылдың аяғына дейін келесі жобалар жүзеге асырылады: - «Меновное ауылының сумен қамту желісін қайта жабдықтау» нәтижесінде 14,1 шақырым сумен қамту желісі пайдалануға беріледі, қосымша орталықтандырылған сумен қамту желісіне 1580 адам қосылады; - «Меновное ауылының кәріз құбыры желісінің

Инвестиция

құрылысы». Бұл жобаны іске асыру нәтижесінде суды бұрудың 26,8 шақырым желісі пайдалануға беріліп, орталықтандырылған кәріз жүйесіне 4951 адам қосылады; - «Ахмер ауылының сумен қамту желісін қайта жабдықтау» нәтижесінде 34,9 шақырым сумен қамту желісі пайдалануға беріліп, орталықтандырылған сумен қамту желісіне қосымша 3344 адам қосылады. Дамып келе жатқан ықшам аудандардың инженерлік желілерін қолданысқа өткізуді қамтамасыз ету бойынша 20-шы тұрғын ауданға, 28-ші ықшам ауданға су құбыры және электрмен қамту желісін тарту жоспарлануда. Тұрғындарға қолайлы жағдай жасау үшін Ахмер, Орталық және Новая шағын электр станцияларының құрылысына қаражат салынған, бұл қаланың солжағалау бөлігін қосымша 256 мВт қуатпен қамтамасыз етеді. 2018 жылы Елбасының Жолдауын іске асыру аясында қала әкімдігімен коммуналдық қызметтерге тарифтерді төмендетуге бағытталған жұмыстар жүргізілген. Нәтижесінде жылумен қамту, электрмен қамту, сумен қамту, суды бұру тарифтеріне тұрғындар үшін арзандатылған баға ұсынылады. Бағаның төмендетілуі 2,7-ден 6,5%-ға дейін болады.

Сауда және бағаны реттеу 2018 жылы жеке сауда көлемі артты, ол 2017 жылғы деңгеймен салыстырғанда 4,5% өсімге жетіп, 496 млрд. теңгені құрады. 2018 жылдың қорытындысы бойынша инфляция төмендеді. Инфляция көлемі 105,2 пайызды құрады, ал 2017 жылғы бағаның өсуі 107,2 пайыз болған. Әкімдік бағаны белгіленген шекте ұстап тұру бойынша тұрақты жұмыс жүргізуде. Жергілікті тауар өндірушілермен, көтерме сауда өкілдерімен, дилерлер, дүкендер, базарлармен 118 меморандум жасалып, әрекет етуде. Үш сүт өндіруші зауытпен майлылығы 2,5% болатын сүтті әлеуметтік бөлімдерде толайым бағадан да арзанға жеткізіп саудалау жұмыстары жалғастырылуда. Сонымен қоса бірінші сортты ұн, қант және басқа да азық-түлік өнімдерін нарықтан төмен бағада сату ұйымдастырылған. Жыл сайын Өңірлік тұрақтандыру қорына маусымаралық кезеңде көкөністердің негізгі төрт түрі түсіріледі. 2018-2019 жылдарға тауарлы биржа арқылы 3300 тонна жемістер мен көкөністер сатып алынды. Былтырғы қараша айынан бастап тұрақтандыру қорынан қаладағы 54 сауда нүктесіне өнімдер жеткізіліп, саудалануда. Оның ішінде «Ертіс» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының 14 нүктесіне келісі 65 теңгеден, 45 сауда нысанына 10%-дық сауда үстемеақысымен 72 теңгеден қойылған. 2018 жылы Өскеменде қалаға жақын маңдағы аудандардың шаруа қожалықтары және қаланың кәсіпкерлерінің қатысуымен 87 ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өткізілді. Онда бірінші кезекте қажетті өнімдер нарықтағыдан 10-15% төмен бағада сатылды. Тұрғындар 493 млн. теңгеден аса сомаға тауар сатып алды. Осының бәрін ескере отырып, 2019 жылы жеке сауда көлемінің өсімін 8,5%дан кем емес деңгейде, тұтыну бағасының өсімін 4-6% шегінде ұстап тұру жоспарланған.

Ауыл шаруашылығы 2018 жылы ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемі 18 млрд. теңгені немесе 2017 жылғы деңгейіне 100,6%-ды құрады. Мал шаруашылығында былтыр ет өндірісі көлемі артып, ірі қара, қой және ешкі, шошқаның саны өсті. 4,5 мың га егістік алқапқа цифрландыру жүргізілді. Тұқым алуға, мал тұқымын түрлендіруге, ет және тағы басқа өнімдер өндіруді көздеген сегіз ауылшаруашылық тауар өндірушісі 203 млн. теңге көлемінде қаржыға қол жеткізді. Егістік алқаптар көлемінің аздығына қарамастан, Өскеменде ауыл шаруашылығы саласын дамытудың келешегі бар. Қала аумағында орналасқан өңдеуші кәсіпорындар есебінен жергілікті тұтынушылар жергілікті ет, сүт және сүт өнімдерімен 50 пайыздан кем емес мөлшерде қамтылып отыр. Сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеудің ірі кешені тұтынушыларды ұн, күнбағыс майын, жарманың көптеген түрімен толық қамтамасыз етуде. 2019 жылы ауыл шаруашылығы өсімінің дамуын 2%-дан кем емес деңгейде сақтау жоспарлануда. «Суровское» шаруа қожалығымен екі астық жинайтын комбайн, тауарлы-сүт фермасының құрылысы және сүт бағытындағы 100 бас сауын сиыр сатып алу жоспарлануда. «OSKEMENKUS» ЖШС құс өсіру үшін 6-7 құсқора салатын болады.


DIDAR

7

№8 (17709) 22 қаңтар

жұмысының 2018 жылғы қорытындысы және 2019 жылға белгіленген есептік кездесуінің тезисі Білім

Көліктік инфрақұрылым

Мектепке дейінгі білім беру қызметін 96 ұйым көрсетеді, оның 64-і балабақша. Мемлекеттік-жекеменшік серіктестік аясында мемлекеттік білім беру тапсырысы жеке балабақшаларда 5176 орынға орналастырылған. Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеумен 15572 бала қамтылған. 1-ден 6 жасқа дейінгі балақайларды мектепке дейінгі білім берумен қамту 76,3% болса, 3-тен 6 жасқа дейінгі балаларды қамту – 99,9%. Соған қарамастан, балабақшаларға кезекке тұру мәселесі әлі жойылған жоқ (9124 бала). Бұл мәселені шешу үшін қалада мемлекеттік-жекеменшік серіктестіктің екі жобасы іске асырылуда. Олардың біріншісі бойынша алты балабақша құрылысы жүргізіледі. Жобаны орындаушы әлдеқашан екі нысанның: Революционный көшесі бойындағы 250 орынға балабақша мен Өтепов көшесіндегі 250 орынға арналған балабақша құрылысына кірісіп кеткен. Екінші жоба бойынша бес балабақша құрылысы жүргізіледі. 2019 жылы орындаушыны анықтау және құрылысқа кірісу жоспарлануда. Білім беру ұйымдарының желісіне 36703 оқушысы бар 51 жалпы білім беру мектебі кіреді, бұл өткен жылға қарағанда 1699 балаға көбейді. Мектеп бітіру емтихандарын тапсыру қорытындысы бойынша «Алтын белгіге» үміткер – 116 (алдыңғы жылғыдан 31-ге көп), «Үздік аттестатқа» үміткер – 67 (алдыңғы жылғыдан 3 түлекке артық). Қорытынды аттестациялаудан кейін барлық үміткерлер өз білімдерін дәлелдеді.

2018 жылы келесі жобаларды іске асыру аяқталады: - «Астана көшесі, Тәуелсіздік даңғылы, Потанин көшесі аумағындағы көшелерді қайта жабдықтау». Орындалған жұмыстардың ішінде жүргіншілер жолының ауданы – 26 512 шаршы метр, тротуарлардың ауданы – 16 908 шаршы метр, балалар мен спорттық алаңшалардың ауданы 820 шаршы метрді құраса, 327 жарық шам нүктесі орнатылып, 1600 метрлі кәріз құбыры төселді; - «Даңқ мемориалынан Үлбі өзеніндегі көпірге дейінгі және Орджоникидзе және Протозанов көшелерін қайта жабдықтау». Жүргіншілер жолы төсемінің алаңшасы 24 415 шаршы метр болса, тротуарлар – 6369 шаршы метр; - «Тәуелсіздік даңғылы мен Абай даңғылының қиылысындағы жерүсті жүргіншілер өтпесі». Жерүсті жүргіншілер өтпесінің жалпы ұзындығы – 124,45 метр, ені – 3 метр; - «Өскемен әуежайы» АҚ ауданындағы көлік қоятын орынды қайта жабдықтау». Көлік қоятын орынның жалпы саны – 110, жол төсемінің алаңшасы – 4 365 шаршы метр; тротуарлар – 145 шаршы метр; - «Үлбі өзенінің үстінен салынған көпірдің (Крыловский көпірі) жүргіншілер бөлігін кеңейту». Көпірдің жалпы ұзындығы – 311,13 метр. Әр бағыттағы жүргіншілер жолының ені – 2х3,5 метр. Жол төсемінің алаңшасы – 5407,3 шаршы метр. Жол жөндеу жұмыстары жалпы ұзындығы 30,5 шақырым көше-жол желілерінің учаскелерінде жүргізілді, оның ішінде қайта жабдықтау – 18,2 шақырым, орташа жөндеу – 12,3 шақырым. Шұңқырларды жөндеу – 50 000 шаршы метр. Орташа жөндеудің жалпы ауданы – 180 740 шаршы метр. Жолдарға қиыршық тасты төсеу жұмыстары Охотский, Дружинников, Сейфуллин, Қондыбаев, Высоковольтный, «Вега» бау-бақшалы серіктестікке дейінгі Киевский жолдарында жүргізілді.

Қала бойынша ҰБТ-ның орташа балы – 87,4, көрсеткіштер өткен оқу жылымен салыстырғанда 0,3 балға және орташа облыстық деңгейден 3,6 балға жоғары. Облыс орталығының білім беру сапасы жоғары және 2018 жылы Өскемен қаласының 18 оқушысы республикалық интеллектуалдық байқаулар мен олимпиадаларда әртүрлі марапаттарға ие болды. «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында мектептерде «Роботтық техника» курсын енгізу жүріп жатыр, қаланың барлық мектептерінде «Роботтық техника» кабинеттерін ашу көзделген. «Менің мектебім» жобасы аясында 46 күндізгі мектепте 70 жаңа модификациялы кабинеттер қойылса, 42 толық комплектілі мектепте роботтық техника кабинеттеріне жабдықтар қойылды. 2018 жылы білім беру жүйесін қаржыландыруға 16,6 млрд. теңге бөлінген, бұл 2017 жылғы деңгейден 18,6%-ға жоғары. Материалдық-техникалық базаны нығайту үшін 430,4 млн. теңге сомасында қаржы бөлінген, ол қаржы пәндік кабинеттер жабдықтауға, мультимедиялық жабдықтар алуға, спорттық құралдарды алуға бағытталған. Ағымдағы жылы 1000 орындық (Уәлиев көшесі бойында және Ахмер ауылы) екі мектептің және «№ 23 орта мектеп» КММ қосымша корпусының құрылысы аяқталатын болады. Екі мектепке күрделі жөндеу жүргізілсе, 30 мектепке және төрт балабақшаға орташа жөндеу жүргізіледі. 2019 жылы балалар мен жасөспірімдер клубын жаңғырту бағдарламасын іске қосу туралы шешім қабылданған. Өкінішке қарай, аталған мекемелер ескі және тиімділігі төмен болып отыр. Клубтар жастардың қызығушылығын ескеретін және қосымша құнды дағдыларды дамытатын, талап етілетін бүгінгі заманға сай демалыс орталықтары болуы тиіс. Бұның аясында 2019 жылы алты балалар мен жасөспірімдер клубын жаңғырту белгіленген.

2019 жылы келесі жобаларды аяқтау жоспарлануда: - «Сәтпаев даңғылының қиылысында оң жақты бұрылыс құрылғысымен Жібек Жолы көшесін қайта жабдықтау». 2,5 шақырым жолды, қозғалыс сызығының санын төртке дейін ұлғайту, жолдық төсемдер құрылғысын (жаңа және қайта қалпына келтірілетін төсем) 35 980 шаршы метр көлемінде қайта жабдықтау. - «Сәтпаев даңғылы бойынша жерүсті жүргіншілер өтпесінің құрылысы». Көпірдің жоспарлы өткізгіштік мүмкіндігі сағатына 2100 адам, нысанның ұзындығы – 49,7 метр. - «Сәтпаев даңғылының мешіт ауданында жерүсті жүргіншілер өтпесінің құрылысы». Көпірдің жоспарлы өткізгіштік мүмкіндігі сағатыа 2100 адам, нысанның ұзындығы – 38,1 метр. - «Қ. Сәтпаев даңғылының Жібек Жолы көшесінен Қазыбек би даңғылына дейін қайта жабдықтау». Бұл 3,5 шақырым жолды қайта жабдықтауды, жол қозғалысының сызықтарын сегізге дейін жеткізуді, 162 371 шаршы метр жол төсемін жасауды қамтиды. – «Оң жақты бұрылыс құрылғысымен қиылыстарды қайта жабдықтау» – үш оң жақты бұрылыстар құрылғысы: Әуезов даңғылы – Орджоникидзе көшесі – төсем алаңшасы 0, 0284 га; Протозанов көшесі – Мыза көшесі – төсем алаңшасы – 0,0465 га; Бажов көшесі – Рабочий көшесі – төсем алаңшасы – 0,0658 га. - «Қазақстан көшесінің қиылысында Ертіс өзені арқылы көпірге қайта жабдықтау жұмыстарын жүргізу». 2019 жылға орташа жөндеу көзделген жалпы аудан көлемі 190 075 шаршы метрді құрайды, оның ішінде: • Серікбаев көшесі - 17 899 шаршы метр • Потанин көшесі - 35 540 шаршы метр • Әуезов даңғылы - 38 232 шаршы метр • Жеңіс даңғылы - 40 900 шаршы метр • Ворошилов көшесі - 33 535 шаршы метр • Головков көшесі - 6 056 шаршы метр • Ушанов алаңы - 12 063 шаршы метр • Дзержинский көшесі - 5 850 шаршы метр.

Қалалық аумақты абаттандыру Былтыр 31 тұрғын үйді қамтитын 12 кешенді аулада ішкі аулалық аумақтарды және ішкі кірме жолдарды қайта жабдықтау, абаттандыру жұмыстары орындалды. 2019 жылға 37 үйді қамтитын 15 ауланы абаттандыру жоспарланған. Бүгінгі күнде қалада 20 259 жұмыс істейтін бағдаршам және 818,53 шақырым сыртқы жарықтандыру желісі бар. Ағымдағы жылы мыналар жүзеге асырылады: - 511 интерактивті жарықшамды монтаждау; - қайта қалпына келтірілетін аулаларда энергия үнемдегіш жарық диодты шамдары бар 150 жарықтандыру тіреуіш орнатылатын болады; - 299 орнату және 27 металл тіреуіштерді ауыстыру, 376 жарықшамды ауыстыру; - №№ 4, 5, 6, 10, 12, 13, 14, 15, 18, 23 мектептерге кіреберіс аумақтарды жарықтандыру. 2019 жылға Головков, Горький, Орджоникидзе көшелерінің аумағын қайта жабдықтау және дамыту, абаттандыру жоспарланған. Жоба қаланың орталығында жүргіншілер жолын кеңейтуді және 200 м және 2 га көлеміндегі алаңшаларды абаттандыруды қамтиды. «Самал» саябағының аймағын көріктендіру жүргізілді. Автокөлік қоятын орындар, жүргіншілер және велосипед жолдары төселді. 2018 жылдың қысында өскемендіктер саябақтың аумағында демалыстарын өткізуде, сырғанақ жасалып, мұз құйылып, түнгі жарықтандыру орнатылды. Құралдарды жалға алу және ыстық тамақ ұсыну қызметі ойластырылған. 2019 жылы баскетбол және волейбол алаңшалары салынады, балалардың екі алаңшасы, скейт-саябақтар, жуынатын және шешінетін бөлмесі бар жағажай аймағы, 669 жарық шам орнату жоспарланған. Қаланы қоқыстан тазалау бойынша іс-шараларды жеке атап өткен жөн. Өткен күзде бір жарым айдың аралығында қала тұрғындары коммуналдық қызметтің және ЖӨӨБК қызметкерлерінің қолдауымен жалпы кезекшілікке қатысты. Олардың алғашқысына 60 коммуналдық техника және 6000 тұрғын қатысты. Кезекшілік уақытында барлығы 12 мың тонна қалдық шығарылды. Бүгінгі күні Өскемен қаласында тұрмыстық қатты қалдықтарды бөлек жинау, сұрыптау, кәдеге жарату және қайта өңдеуді енгізу бойынша белсенді жұмыстар жалғастырылуда. 2020 жылға дейін Жол картасы әзірленді, оған сәйкес қалдықтарды бөлек жинауды енгізу, сұрыптау желісін орнату, тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдейтін зауыттың құрылысын енгізу жоспарлануда. Қаланың аулаларында 499 контейнер алаңын қайта жабдықтау бойынша жоба дайындалды.

Демография және тұрғындардың кірісі Соңғы мәліметтер бойынша Өскемен қаласы тұрғындарының саны 343 606 адамды құрады. Былтырғы 1 желтоқсандағы статистика бойынша облыста Өскемен қаласы халықтың өсімі бойынша бірінші орынға шыққан. Халықтың табиғи өсімі 1824 адамды құрады. Облыс орталығы халықтың көші-қон өсімі бойынша алдыңғы орында. 2018 жылы бұл сан 718 адамды құраған. Бұл Өскемен қаласының халықтың тұруына аса тартымды екендігін білдіреді. Бұл инфрақұрылымның үнемі дамуымен және халық кірісінің өсімімен байланысты. Жалпы, қала бойынша орташа айлық жалақы 2017 жылмен

салыстырғанда былтыр 9,3%-ға өсіп,150,3 мың теңгені құрады. Елбасы Жолдауында халықтың кірісінің өсімі аясында ірі компанияларда еңбек ететін төмен жалақы алатын қызметкерлердің жалақысын арттыру бойынша жұмыстар жүргізу туралы тапсырма берілді. Еңбекақы төлемін арттыру мәселесі бойынша қалалық жұмыс тобының отырысы, кәсіпорындарды, жергілікті өзін-өзі басқару комитеттерін аралаудың нәтижесінде бизнестің 9728 субъектісімен жұмыс жүргізілді. Бұл жерлерде 99 мың жұмысшы,оның ішінде 69 ірі кәсіпорында 42 мың жұмысшы істеп жүр. Былтыр 10,8 мың адам орналастырылды. Жастар тәжірибесіне 329 адам, әлеуметтік жұмыс орындарына 201, қоғамдық жұмыстарға 335, жұмыссыздардың біліктілігін арттыруға 576 жұмыссыз бағытталды. 6201 жұмыс орны құрылды. Жұмыспен қамтуды қолдаудың кешенді іс-шаралар жоспарымен 11,7 мың адам қамтылды. Қабылданған шаралар нәтижесінде жұмыссыздар саны 458 адамға азайып, 1172 адамды құрады. Ағымдағы жылы жұмысқа орналастыру мәселесі бойынша жүгінген адамдар санынан жұмысқа орналасқандардың үлесін 78,6%-дан кем емес деңгейде, оның ішінде тұрақты жұмыс орындарына 59,8% көлемінде қамтамасыз ету жоспарлануда.

Қоғамдық қауіпсіздік Қабылданған алдын ала және жедел-іздестіру шаралары нәтижесінде қылмыстың ауыр және аса ауыр түрлері 26,9%-ға, қоғамдық орындарда жасалған қылмыстар – 0,5%-ға, көшеде жасалған қылмыстар – 3%-ға азайса, бұрын қылмыс жасағандар – 11,1%, кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстар – 31,9%-ға төмендеді. Кісі өліміне қатысты қылмыстарды ашу 2%-ға, пәтерлерді тонау қылмысын ашу – 32,1%-ға, бұзақылықты ашу – 1,1%-ға жақсарды. «Нөлдік төзімділік» тұжырымдамасын іске асыру барысында жергілікті полиция қызметінің учаскелік инспекторлары 21 208 әкімшілік құқықбұзушылықты анықтады. Ағымдағы жылы қылмысты төмендету және қылмысты ашу көрсеткішін жақсарту бойынша үлкен міндет тұр. 2018 жылы жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қаланың алты қиылысында бағдаршам орнатылса, 16 реттелмейтін жүргіншілер өтпесі жарық диодты бағдаршам белгілерімен жабдықталды. Былтыр Өскемен қаласының жолдарында 439 жол-көлік оқиғасы тіркелді, бұл 2017 жылдың деңгейінен 5,6 %-ға төмен. 2019 жылы жарық диодты бағдаршамды орнату жалғастырылады, сонымен бес қиылыста бағдаршам орнату жоспарланған. Бүгінгі күнде таңғы қарбалас сәтте мектептің қасында өтпе жолда балалардың қауіпсіз қозғалысына полицияның қосымша бақылауы қойылған.

Денсаулық Бірінші қалалық ауруханада реанимациялық бөлім және инсульт орталығы, оның ішінде операциялық блок үшін роботты жаңа жабдық орнатылды. Бұған ұқсас заманауи жабдық дүниежүзінің тек 11 елінде ғана бар және ТМД елдері арасында бірінші бізде орнатылған. Жаңа жабдықта бүйрек алмастыру бойынша әлемдегі бірінші операция жасалды. Күленов кентінде бір ауысымда 212 адамға қызмет көрсететін емхананың ғимараты қайта жабдықталды. Мекеме сол ауданда тұратын 12 000 адамға қызмет көрсете алады және толықтай заманауи құрал-жабдықпен қамтылған. Биыл 200 төсектік балалар қалалық ауруханасын аяқтау жоспарланған. Сонымен қатар Гематология орталығының құрылысы басталатын болады. ЖМҚ ауданында 300 төсектік аурухананың құрылысы жалғастырылады.

Әлеуметтік бағдарламаларды іске асыру Тұрғындардың аз қамтылған санатын қолдау жүйесінде тұрғын үй көмегі 520 отбасыға (915 адам), мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек 384 отбасыға (1557 адам) көрсетілді. «Өрлеу» жобасы бойынша ақшалай көмек 55 отбасыға тағайындалды. Мүгедектерді кәсіптік оңалту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Жұмыспен қамту мәселесі бойынша жұмысы жоқ 315 мүгедек адам жүгінді, олардың 290-ына қолдау көрсетілді. Жүз мүгедекке алты миллион теңгеге жуық біржолғы көмек көрсетілді. Мүгедектерге үйге көмекті және мұқтаж зейнеткерлерге «Үлбі» орталығының мамандары көрсетеді. Сонымен олар 342 ересекті және 164 мүмкіндігі шектеулі балаға қызмет көрсетеді. «Әлеуметтік» такси арқылы мүгедектерді (үш мың өтінім түскен) жұмысқа, медициналық мекемелерге, қалалық органдар және әлеуметтік-мәдени маңызды мекемелерге тасымалдау бойынша қызмет көрсетілді. Аумақты дамыту бағдарламасы аясында 2019 жылы мұқтаж тұлғаларға 99%-дан кем емес мөлшерде арнайы әлеуметтік қызметті көрсетуді қамтамасыз ету міндеті тұр. Құжатталған әлеуметтік, көліктік инфрақұрылым нысандарының жалпы санынан мүгедектер үшін қолжетімді болған әлеуметтік инфрақұрылым нысандарының өсімін 100%-дан кем емес деңгейде қамтамасыз ету жосарлануда.

Қоғамдық көлік Аталған кезеңде жылжымалы құрамның 16 трамвайы пайдалануға берілді. Трамвай паркі негізінде «Өскемен қаласының көліктік компаниясы» ЖШС құрылған. Ағымдағы жылы бюджеттен рельстік жолдарды, кабель желілерін, ағымдық жөндеу, материал және жинақтаушы жабдықты алуға 250 млн. теңге бөлінген. 2019 жылы қалаішілік автобустарды жолаушылар маршрутына қызмет көрсетуге қайтадан келісімшарттар жасалды. Жаңа шарттарды жасауда маршруттарға өзекті талаптар қойылды. Онда кейінгі жылдары пайда болған жаңа ықшам аудандар ескерілген, қаланың қоныстану аймағы кеңейтілген, азаматтардың өтініштері назарға алынды. Мысал ретінде №42 автобус маршрутын келтіруге болады, аталған автобуста жолаушылардың көптігіне қатысты тұрғындар тарапынан жиі-жиі шағымдар түскен. Жаңа келісімшартта қалаішілік автобустардың сыйымдылығын ұлғайту ескерілген. Сонымен тасымалдаушылардың жылжымалы құрамы жаңарады. Тасымалдаушылардың өздерінің ауқымды жаңарту жүргізуге мүмкіндігі жоқ, сондықтан жаңа автобустар алуды және оларды тасымалдаушы-компанияларға пайдалануға беруге шешім қабылданған.


DIDAR

Alqońyr

8

№8 (17709) 22 қаңтар ТЫЛСЫМ ДҮНИЕ

Қисық шегелер

Ақ бораннан алып шыққан қасқа жирен Темір алдынан соққан ақ қардан қаудырлап қатып, ап-ауыр болып кеткен қара тұлыбын шешіп, шананың үстіне лақтыра салды. Жерге түсіп, қасқа жиренді сауырдан қанша сабалағанымен, түз даланы басып қалған қалың қар атының жүрісін мандытпай-ақ қойды. Атшанамен таң елең-алаңда қыстаудан шыққан жігіт 60 шақырымдағы ауылға жете алмай, жеті қараңғы түнде осылай жолда қалам деп әсте ойлаған жоқ-тын. Қасқа жиренге қарады. Ұйтқи соққан боран оның да көзін аштырар емес. Бірақ ат іркілмей, ілгері қарай жүріп келеді. Сілікпесі шыққан Темір енді бір мезетте үрейлі көзбен артына бұрылып, «қайда келе жатырмыз, ауыл қайда, құдай-ау, қыстау қайда?» деген иегі дірілдей қалшылдап. Шанаға тізерлей отырған Темір бір кезде әлі құрып, қалғып бара жатты. Күнімен, түнімен ішін тарта ұлыған боран басылып, таң атқанда, Ақжан қыстауға жақын маңнан қарауытқан әлдебір қара ноқатты байқады. Бір орнында қозғалмай тұрғандай болып көрінгенімен, келіншек қарайғанның жай дүние емес екенін ұқты. Қой қораның төбесіне шығып, дүрбімен

анықтап қараған. Атшана. Ілбіп басып келе жатқан өздерінің жирен аты екенін бірден түсінді. Алайда шана үстінен ешкімді көре алмады. Қора іргесіндегі қашада байлаулы тұрған атына міне салған келіншек «шу-шулеп» тура солай қарай шауып бара жатты бір мезетте. Ақжан жолды қымтап қалған қарды атпен омыраулата кешіп отырып, көзкөрер жерде келе жатқан атшанаға әрең дегенде жетті. Қасқа жирен де мұны көріп тоқтай берген. Темір бар. Шана үстіндегі шөптің ортасында бүк түскен қалпы жатыр екен. Ақжан аттан домалай түскен беті жүгіріп келіп, қыбырсыз жатқан оны жұлқып-жұлқып қалды. Ыңырсыған Темірдің дауысын естігенде, жылап жіберді. Тірі екен... Ауылға кетіп, жолда ақ боранға тап болған Темірді қасқа жирен осылайша бір күннен кейін қайтадан Ақтүбекке алып келді. Күнімен, түнімен боранды далада жүріп, қыстауды аман-есен тапқан Темірдің жағдайын сұрап жеткен ойдағы ел қасқа жиреннің иесін жолда қалдырмай, адастырмай қыстауға алып келген сезімталдығына,

Баспа редакторларының кейде жоғарының нұсқауымен жоспарға кіріп қалған нашарлау қолжазбаны да ілдебайлап шығаратыны болады. Бір жолы Қабдеш ағамызға да сондай бір «шығарма» тап болып, жұмысы ілгері баспай, әбден шаршап отырса керек. Сондай бір сәтте әжептәуір мансабы бар қолжазба авторы телефон соғыпты. Қысқаша аман-саулықтан кейін: – Қалай, менің кітабымды қарап болдыңыз ба? – депті лауазымды автор дауысын қоюлатып. – Сыдыртып оқып шығатын дүние болса, әлдеқашан бітетін еді. Бірақ сіздікі ондай жеңіл шығарма емес қой, – дейді Қабдеш екіұштылау жауап беріп. – Иә, қалай екен? – депті оның сөзін өзінше ұққан автор әлденеден дәмеленіп: – Сіздің сөйлемдеріңіз сөйлем емес, ескі тақтайдан суырылған бір дорба қисық шеге секілді. Оны оқушы қажетіне жарату үшін әр сөйлеміңізді төске салып түзету керек. Жұмыстың неге жүрмей жатқаны енді түсінікті болар, – депті Қабдеш.

зейініне қайран қалды. Өзінің өресі жағынан басқа жануарлардың алдында тұрғанымен, жылқының барлығы бірдей қасқа жирен сияқты сезімтал емес екендігін айтысқан сол жолы үлкендер. Жылқыға өзінің иесі ұнаса, шын беріліп, жауға бермес жан серігіне айналатын көрінеді. Қасқа жирен боранды түннен өзі аман алып келген иесін жақсы көргені соншалық, сол оқиғадан кейін араға 25 жыл салып, қартайып, өлер алдында науадағы жеміне, шелектегі суға да қарамай сұлық түсіп, иесі Темір алыс жолдан келгенше, оны бірнеше күн күтіп жатыпты. Төбесі жабық қоршау шарбақтың есігі шиқ етіп ашылып, иесі алдына келгенде, жирен ат орнынан әзер тұрып, оқырана тыпырлап, басын таяп келген Темірдің иығына қойыпты. Әлі кеткен аттың басын сипалап тұрып Темірдің де жүзін жас жуады. Құлын кезінен өзінің қасында жүрген Темірмен қартайған ат осылай қоштасып, бақұлдасып, сол күні батқан күнмен бірге біржолата көзін жұмған екен. Жамал Ермен

ӨНЕРТАПҚЫШ

Құлахмет қар ұшыратын қондырғы құрастырды Берікхан ТАЙЖІГІТ Үржар ауылында қолы шебер өнертапқыштар баршылық. Солардың бірі - Көлденең ауылының тумасы Құлахмет Лепесов. Бір кездері электрмен дәнекерлеуші, ұста, автоэлектрик, аккумуляторшы, бір сөзбен айтқанда, бесаспап механизатор болған адам. Ол қазір зейнет жасында, жасы жетпістен асты. Ағамыз – тек трактор мен шеге жасайтын станок қана емес, астық тазалайтын «ЗАВ-20-ны» да қолдан жасаған адам. Таяуда ол кісі есігінің алдын тазалау үшін үш фазалы қар ұшыратын шағын қондырғы жасап шықты. Ақсақал өз ауласында тұрған «ДТ75» тракторының рамасына дөңгелектер орнатыпты. Артқы белдікті комбайннан, коробкасын ескі «Зил-130» автокөлігінен алса, үстіне «К-700» маркалы трактордың қанқасын қойған. Алдыңғы, артқы гидравликаларының бәрі кәдімгідей істеп тұр. Сондай-ақ ол кісінің жасаған «Т-25» маркалы тракторы да осы жерден орын алған. Оның артқы белдігі мен коробкасын «Газ-51» автомашинасынан алса, моторы өзінікі көрінеді. Ол кісі – 90-шы жылдары кәдімгі шеге жасайтын станок ойлап тапқан адам.

ҚЫС ҚАҺАРЫ

– Ол кезде аяққа оратылып жататын сым темір көп емес пе еді ауылда. Соны пайдаландым. «ДТ75-тің» иінді валын қиып, поршеньнің орнына сым темірді мыжитын құрылғы орнаттым. Айналып тұратын катушканың бойынан шыққан сым темірді ролик сырғанап түзетіп тұрады да, қажетті өлшемде қиып отырады. 80,100,120,140 сантиметрлі құрылысқа арналған шегелер шығарамыз. Бір минөтте бір келі өнім шығады. Кәдімгідей басы үшкір, қалпағында тор көзі бар шегелер шығардық. Осы Көлденең ауылында туып-өсіп, осындағы орта мектепті бітірген ол кісі ешқайда жоғары оқуға да бармаған. Өзінің туабітті өнертапқыш қасиетімен талайларды тамсандырған жан. Тарбағатайдың бір қойнауында мал баққан марқұм Қанапия ақсақалдың баласы Құлахмет ағамыз осылайша өзі қоян-қолтық жұмыс істеген өзге ұлт өкілдеріне қазақ баласының да «темірден түйін түйетіндігін» дәлелдеген. Ақсақал екі баладан бірнеше немере көріп отырған бақытты отбасы.

Дутардың үні Қабдеш Жұмаділов ұйғырдың атақты жазушысы Хизмет Абдуллинмен он жылдай бір үйде есікпе-есік көрші тұрған көрінеді. Жаңа үйге алғаш көшіп түскен күні-ақ Хизмет ағамыз Қабдешке: – Қазы-қарта – сізден, мәнті-лағман – бізден. Шақыртусыз-ақ кіріп-шыға береміз. Келістік пе? – дейді. – Келістік, Хизмет-ака. Солай-ақ болсын! Шынында да, солай болады. Көп өтпей-ақ екі үйдің аяқ-табағы араласып кетеді. Бір күні Хизмет көршісінің төрінде ет жеп отырып: – Мен ғой жылқы етінің иісін сонадайдан сезіп, сенің үйіңе дер кезінде келе қоям. Ал сенің танауың мәнтінің иісін жөнді айырмайды-ау деймін, – депті ұйғырдың қуақы қалжыңына басып. Сонда Қабдеш: – Оған алаң болмаңыз, Хизмет-ака. Менің танауым осал болғанымен, құлағым түрік. Достарыңыз жиналғанда, сіз үнемі дутар тартасыз. Сол дутар үні шыққанда, мына жақтан мен де бара қоямын ғой, – депті.

Үржар ауданы.

Сәрсен Қабылым

Әуезов сақтап қалған фото Ұлы Абайдың бізге жеткен суреттері өте аз. Соның бірі – 1896 жылы Семей қаласында түсірілген мына фотосурет. Бұл жерде хакім өзінің ұлдары Ақылбай мен Тұрағұлды екі жағына алып түсіпті. Тарихқа көз жіберсек, қазақ даласында алғашқы фотосалондар ХІХ ғасырдың соңында пайда бола бастаған. Адамдарды фотосуретке түсіретін үйлер сол заманда Семейде де ашылыпты. Аталған үйлердің фотографтары табыс табу үшін қаладан тысқары шығып, қырдағы қазақты, оның тұрмыс жағдайын, өнері мен салтын таспаға тартып отырған екен. Ақынның шынайы бейнесін, ішкі жан дүниесін ашып, табиғи қалпын бұзбай көрсеткен бұл туынды нағыз шебердің қолынан шыққан дерсіз. Ділдәдан туған тұңғышы Ақылбайды оң жағына, екінші әйелі Әйгерімнен (Шүкімән) туған Тұрағұлды сол жағына алып, өзі ортада отырған Абай атамыз бұл кезде 51 жаста екен. Ғасырдан астам уақыт сақталып келе жатқан бұл суреттің авторы нақты кім екені белгісіз, бір анығы, Семей шаһарындағы Н.Кузнецов фотосалонында түсірілген. Түпнұсқа көлемі – 9х13 см. Бұл бірегей фотоны жазушы Мұхтар Әуезов Абай мұражайына тапсырыпты. Кім білсін, егер бұл дүние Әуезов емес, басқа біреудің қолына тигенде, бүгінгі күнге дейін жетер ме еді, жетпес пе еді? Сонымен қатар бұл суреттің енді бір түпнұсқасы Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік тарихи-мәдени және әдебимемориалдық қорық-музейі қорында сақтаулы тұр. Оны музейге Қайым Мұхамедханов өткізіпті. Қайым аға фотоны ұстазы Мұхтар Әуезовтен алса керек. Қуан Сейіт

Мырзалық пен сараңдық

ДЕГЕН ЕКЕН...

Өскемен – Самар тас жолы бойында профилактикалық қар көшкінін жүргізу жұмыстары өтті. Осымен бірнеше күн бойы толастамай жауған қар мен құбылмалы ауа температурасы салдарынан облыстың таулы аймақтарында көшкін жүру қаупі күшейген. Осыған байланысты «Қазселденқорғау» мекемесінің мамандары Өскемен – Самар бағытындағы тас жолдың 95-102 шақырымдарында жоспарлы қар көшкінін жүргізу жұмыстарын ұйымдастырды. «Алдымен полиция қызметкерлері жолды екі жерден жапты. Бұдан кейін қызметкерлеріміз екі жерде жарылыс жасады. Аталмыш жұмыстардың нәтижесінде тау беткейінен 6 600 текше метр қар түсірілді. Түскен қар жолдың едәуір бөлігін жауып қалды. Дегенмен «Облшығысжол» мекемесі техникасының көмегімен трасса тез арада қардан тазартылды», дейді құтқарушылар. Аталмыш іс-шараға сонымен қатар Төтенше жағдайлар комитетінің Шығыс өңірлік аэроұтқыр жедел-құтқару жасағы, кинологтар мен апаттар медицинасы орталығының мамандары қатысқанын айта кеткен жөн. Апаттың алдын алу жұмыстары ойдағыдай өткеніне қарамастан, құтқарушылар халыққа көшкін жүру қаупі қалың жауған қардан кейінгі 3-5 тәулікте әсіресе жоғары болатынын ескертеді.

ФРИСТАЙЛ ХОККЕЙ

Нұржан КЕНЖЕҰЛЫ Жоғары хоккей лигасы тұрақты чемпионатының 43-ші турында Өскеменде Түменнің «Рубин» командасын қабылдаған «Торпедо» қарсыласынан қосымша уақытта жеңіліп қалды. Матчтағы есепті жерлестеріміз ашты. Кездесудің Соңғы жиырмаминуттықта қарсыластар тағы 32-ші минутында соғылған шайба шабуылшы Андрей бір-бір мәрте көзге түсіп, ойынның негізгі уақыты Караваетың еншісіне жазылды. Алайда қонақтар та- 2:2 есебімен тең аяқталды. Біздің команда сапында разы басын тез теңестірді, 34-ші минутта «Торпедо» қорғаушы Илья Антоновский көзге түсті. қорғаушылары Дмитрий Бойчуктан көз жазып қалды. Дегенмен бұл күні жеңіске «Торпедодан» гөрі, «Ру1:1. бин» жақын болғанын мойындау керек. Матч барысында қарсылас қақпасына көбірек қауіп төндірген қонақтар ақыры дегендеріне жетті. Овертаймның алғашқы минутында түмендік ұжымның қорғаушысы Константин Фаст нәтижелі соққы жасап, командасына жеңіс пен кезекті екі ұпайды сыйлады. Қорытынды есеп 2:3. Осы ретте жеңіліс тапқанына қарамастан «Торпедо» да қоржынға ұпай салғанын айту керек. Қазір қоржынында 47 ұпайы бар торпедолықтар турнир кестесінің 16-шы орнында тұр. Кеше кешке жерлестеріміз өз айдынында Ханты-Мансийск қаласының «Югра» командасын Манап Мұрзатаев қабылдады. «DIDAR» газеті – Қазақстан Республикасы Президенті Грантының және Қазақстан журналистика академиясы «Алтын жұлдыз» сыйлығының иегері.

DIDAR газеті Бас редактор Уәлихан ТОҚПАТАЕВ Бас редактордың орынбасары Серік ӘБІЛХАН Қабылдау бөлмесі:

тел/факс: 75-19-03.

Жауапты хатшы Тілеукен ТІЛЕУБЕРДІҰЛЫ Тел.: 75-29-23. 070003, Өскемен қаласы, Космос көшесі, 6/3, www.didar-gazeti.kz; е-mail: didar@media-vko.kz жарнама бөлімі: 22-41-95, е-mail: reklamadidar@ media-vko.kz

Марқұм Қадыр Мырзалиев 60 жасқа толып, М.Әуезов атындағы драма театрында салтанатты кеш өтеді. Жиналыс соңынан ақынның «Шық бермес Шығайбай» атты спектаклі көрсетілді. Бір топ жас әдебиетшілер ойын біткеннен кейін де тарай қоймай, той иесін күтіп тұрады. Тойдан кейін бір мезреті бола ма дейді ғой, баяғы. Әлгілер бір кезде киініп кетіп бара жатқан Қабдешті көріп қалып: – Қабеке, сіз Қадырмен көрші тұрасыз ғой. Банкетке қарамай, қайда кетіп барасыз? – депті әдейі сыр тартып. Сонда Қабдеш жүре тіл қатып: – Әй сол банкетіңіз бола қояр ма екен... Ағамыздың фамилиясы – Мырза Әлі. Жазған шығармасы – «Шық бермес Шығайбай». Бүгін мырзалық пен сараңдықтың қайсысы жеңерін кім білсін?! – деген екен. Осыдан кейін жігіттер де жан-жаққа тарай бастаса керек.

ФРИСТАЙЛ

Жеңіске қонақтар лайық болды

«DIDAR» газеті Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі Ақпарат комитетінде тіркеліп, 2018 жылғы 23 сәуірде №17064-Г куәлігі берілген.

Қабдеш Жұмаділов пен Рамазан Тоқтаров көп жыл бірге қызмет істеген әрі әзілқалжыңдары жарасқан дос адамдар екен. Бұлардың үнемі бірге жүретінін байқаған аға жазушылардың бірі: – Осы сендер қашан көрсем, жұптарың жазылмай, қос қоңыр боп бірге жүресіңдер. Екеулерің егіз емессіңдер ме? – деп сұрап қалыпты. Сонда Қабдеш ағамыз: – Мына Рақаңның нендей ойы барын кім білсін. Ал мен Рамазанның қасында сәл де болса аққұбалау боп көріну үшін жүрмін, – деп жауап берген екен.

БІР СУРЕТТІҢ ТАРИХЫ

Алты мың текше метр қар түсірілді

БАҚ-тың меншік иесі: «Шығыс-Ақпарат» ЖШС

Аққұба жігіттер

Ең тәуір нәтижені Колмаков көрсетті

1932 және 1980 жылдары Олимпиада ойындарының астанасы болған Лейк-Плэсидте (АҚШ) фристайлдың могул түрінен Әлем кубогының кезекті кезеңі өтті. Аталған додаға ел құрамасы сапында алты бірдей шығысқазақстандық фристайлшы қатысты. Жерлестері әсіресе Юлия Галышева мен Дмитрий Рейхердке ерекше үміт артқан болатын. Алайда іріктеу сынында тамаша нәтиже көрсетіп, финалға бірінші орыннан шыққан Галышева жарыстың ақтық кезеңінде қателікке бой алдырып, 14-ші орынға бірақ сырғыды. Осы сәтсіздігінен кейін Юля жалпы есепте де бір сатыға төмендегенін айту керек. Пхенчхан Олимпиадасы қола жүлдегерінің қоржынында әзірге 308 ұпай бар. Көш басындағы Перрин Лаффоннан (Фран- болып аяқтады. Жалпы есепте 96 ұпайға ие ция) өскемендік фристайлшы 92 ұпайға қалып өскемендік спортшы 12-ші орында тұр. Америтұр. ка жеріндегі сында Шығыстың қалған үш өкілі Тағы бір жерлесіміз Аяулым Әміренова бұл Дмитрий Рейхерд, Сергей Романов пен Алексында 35 орыннан көрінді. сандр Геберт сәйкесінше 15-ші, 21-ші және Ал ерлер бәсекесінде ең үздік көрсеткішке 44-ші орындарды қанағат тұтты. Павел Колмаков ие болды. Финалдық сайыста 78,48 ұпай жинаған Павел жарысты жетінші Сәрсен Қабылым

Нөмірдің кезекшісі Жанаргүл МҰҚАТАЙ Бөлімдер: қоғамдық-саяси – 75-14-45, экономика – 75-36-52, рухани мәселелер – 52-95-50, 75-28-65, хабар – 75-24-34, фототілші – 75-28-39.

Меншікті тілшілер: Семей – 87051593521, Аягөз – 87754031604, Күршім – 87764616060, Тарбағатай – 87786889717, Үржар – 87715809162.

Хаттар мен қолжазбалар қайтарылмайды. Жарияланған материалдардағы пікір редакциянікімен сәйкес келмеуі мүмкін. Редакция тапсырысымен жазылмаған материалдар үшін қаламақы төленбейді. PR белгісі қойылған материалдар коммерциялық негізде жарияланады. Материалдарды редакцияның келісімінсіз көшіріп басуға тыйым салынады.

Газет «Шығыс-Ақпарат» ЖШС-нің баспаханасында басылды. Өскемен қаласы, Бажов көшесі, 12. Баспаханалық қызметтер:

75-44-78. 75-28-78.

Көлемі 4 баспа табақ. Газет аптасына үш рет шығады. Апталық таралым 33000. Тапсырыс 8.

Индекстер: 19071, 19072

Profile for dgazety

№ 8  

№ 8  

Profile for dgazety
Advertisement