Page 1

‫‪60‬‬ ‫چوارشه‌ممه‬

‫‪2010/12/8‬‬ ‫(‪ )20‬الپه‌ڕ‌ه‬ ‫نرخ (‪ )1000‬دیناره‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی سياسى گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ کۆمپانیای سولى تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫‪w w w. d e s t u r. n e t‬‬

‫دوابه‌دوای ڕووداوه‌كه‌ ‌ی كانی گۆمه‌‪:‬‬

‫یه‌كگرتوو جێ‬ ‫به‌گۆڕان لێژ‬ ‫ده‌كات!‬ ‫‪3‬‬

‫به‌تۆمه‌تی ده‌ستدرێژی سێكسی بۆ سه‌ر كچێكی مه‌غۆل‬ ‫پیاوێكی ته‌مه‌ن ‪ 70‬ساڵ دوای فڕاندنی ده‌كوژرێت‬

‫ده‌ستوور‬ ‫پیاوێك كه‌ ته‌مه‌نی نزیكه‌ی‌ ‪ 70‬ساڵ‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب �ه‌ن��اوی (ع)‪ ،‬دوای ئ �ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن دراوس��ێ��ی �ه‌ك��ی��ان �ه‌وه‌ به‌هۆی‬ ‫كێشه‌یه‌كی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌ ده‌ڕفێنرێت‪،‬‬ ‫ده‌ست و قاچ و په‌راسووه‌كانی‌ ده‌شكێنن‪،‬‬ ‫فڕێی ده‌ده‌ن‌و دوات���ر له‌نه‌خۆشخانه‌‬ ‫گیان له‌ده‌ست ده‌دات‪ .‬دواتر بكوژه‌كان‬ ‫ده‌ستگیر ده‌كرێن‪ ،‬ب�ه‌اڵم پۆلیس هیچ‬ ‫ڕوونكردنه‌وه‌یه‌ك نادات‪.‬‬ ‫رووداوه‌كه‌ كاتژمێر یه‌كی‌ شه‌وی‌ ‪11/30‬‬ ‫له‌سه‌ر ‪ 12/1‬له‌گه‌ڕه‌كی‌ كانی‌ سپیكه‌ی‌‬ ‫سلێمانی‌ ڕووی�����داوه‌‪ ،‬به‌پێی‌ وت �ه‌ی‌‬ ‫هوشیاری‌ كوڕی‌ (ع)‪ 26 ،‬ساڵ‪ ،‬سێ‬ ‫چه‌كدار چوونه‌ته‌ سه‌ر ماڵیان دوانیان‬ ‫ده‌مانچه‌یان پێبووه‌‌و سێیه‌میان چه‌كی‬ ‫گه‌وره‌‪ ،‬كه‌ یه‌كێكیان زاوای باوكی كچه‌كه‌و‬ ‫ئ �ه‌وی تریان خوشكه‌زای ب��ووه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سێكی تر‪ ،‬باوكی‌ كچه‌كه‌ش له‌گه‌ڵ‬ ‫چوار چه‌كداری‌ تر ل�ه‌دووری‌ ماڵی‌ (ع)‬ ‫ه‌وه‌ به‌چه‌ند سه‌د مه‌ترێك پاسه‌وانیيان‬ ‫كردووه‌و سه‌یاره‌یه‌كی جۆری میسۆبۆشی‬ ‫پیكابیان پێبووه‌‪.‬‬ ‫هوشیار كوڕی‌ (ع)‪ ،‬له‌باره‌ی‌ رووداوه‌كه‌وه‌‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور وتی‌ "هه‌ر‬ ‫ل�ه‌وێ��دا چ �ه‌ك��داره‌ك��ان ده‌ستیانكرد به‌‬ ‫لێدانی باوكم و ده‌ستیان شكاند و بردیان‪،‬‬ ‫مۆبایلی خوشكه‌كه‌میشیان برد"‪.‬‬ ‫له‌وكاته‌دا هوشیار ته‌له‌فون بۆ پۆلیس‬ ‫ده‌ك����ات‪ ،‬ب���ه‌اڵم ت��ا پ��ۆل��ی��س ده‌گ���ات‬ ‫چه‌كداره‌كان هه‌ڵدێن‪.‬‬

‫هوشیار وتی‌ "كچێكی ناته‌واو (مه‌غۆل)‬ ‫ته‌مه‌ن ‪ 15‬ساڵ‪ ،‬دراوسێی ئێمه‌ن‪ ،‬دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ له‌الیه‌ن چه‌ند كه‌سێكه‌وه‌ سكی پڕ‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬به‌ فێڵێك كچه‌كه‌ ناچار ده‌كرێت‬ ‫ناوی باوكم بهێنێت"‪.‬‬ ‫هوشیار ده‌ڵێت به‌هۆی‌ ئ �ه‌وه‌ی‌ باوكی‬ ‫دووكانی‌ هه‌بوو له‌ گه‌ڕه‌كه‌كه‌ ئاسان بووه‌‬ ‫ئه‌و تۆمه‌ته‌ بدرێته‌ پاڵی‌ و دواتریش باوك‬ ‫و كه‌سوكاری‌ كچه‌كه‌ بڕوایان به‌و كچه‌‬ ‫كردووه‌و باوكیان كوشتووه‌‪.‬‬ ‫سه‌رله‌به‌یانی‌ رۆژی ‪ 12/2‬سه‌عات ‪ 9‬له‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ی فریاكه‌وتنه‌وه‌ ته‌له‌فۆن بۆ‬ ‫ماڵی (ع) ده‌كرێت پێیان ده‌ڵێن كه‌‬ ‫باوكیان له‌وێیه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ئه‌و رۆژه‌ (ع)‬ ‫گیان له‌ده‌ستده‌دات‪.‬‬ ‫هوشیار وتی‌ "شوێنی لێدان به‌ جه‌سته‌ی‌‬ ‫باوكمه‌وه‌ دیار بوو‪ ،‬سنگ‌و قاچ‌و ده‌ست‌و‬ ‫په‌راسووه‌كانیان شكاند بوو"‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌نه‌خۆشخانه‌ی‌ فریاكه‌وتنی‌‬ ‫سلێمانی‌ به‌ ده‌ستووری‌ ڕاگه‌یاند "جگه‌‬ ‫له‌شكانی‌ چ �ه‌ن��د شوێنێكی‌ له‌شی‌‪،‬‬ ‫شوێنه‌واری‌ لێدان به‌ جه‌سته‌ی‌ (ع)ه‌وه‌‬ ‫دیاربووه‌‪."،‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ ده‌ڵێت به‌پێی راپۆرتی‌‬ ‫پزیشك ئه‌و پیاوه‌ به‌ته‌مه‌نه‌ ماوه‌ی‌ چه‌ند‬ ‫ساڵێكه‌ به‌هۆی‌ نه‌خۆشییه‌وه‌ تونای‌‬ ‫سێكسكردنی‌ له‌ده‌ستداوه‌‪.‬‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌سوكاری (ع) سكااڵیان‬ ‫له‌دادگاو پۆلیس تۆماركردووه‌‌و ئێستا‬ ‫كێشه‌كه‌ له‌الیه‌ن پۆلیسه‌وه‌ به‌دواداچوونی‬ ‫بۆ ده‌كرێت‪ ،‬هه‌ریه‌كه‌ له‌ باوكی‌ كچه‌كه‌و ‬ ‫زاوا و خوشكه‌زاكه‌ی‌و كه‌سه‌كه‌ی‌ تر‬

‫كه‌ له‌گه‌ڵیان چووه‌ته‌ سه‌رماڵی‌ (ع)‬ ‫ده‌ستگیركراون‪ .‬ئ �ه‌وان �ه‌ی‌ تریش ك ‌ه‬ ‫گومانیان له‌سه‌ره‌‌و پاسه‌وانی ئه‌مانیان‬ ‫كردووه‌ هه‌ڵهاتوون‪.‬‬ ‫هوشیار وت �ی‌ "گرته‌یه‌كی ڤیدیۆ به‌و‬ ‫كه‌سانه‌ گیراوه‌‪ ،‬كه‌ تێیدا باوكم سوێند‬ ‫ده‌خوات ده‌ستدرێژی‌ نه‌كردووه‌ته‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌و كچه‌ و ئاگاداری‌ شتی وانییه‌"‪.‬‬ ‫ئ��اس��ۆ ع��وم �ه‌ر ئ �ه‌ف��س �ه‌ری‌ راگ �ه‌ی��ان��دن‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‌ پۆلیسی‌ سلێمانی‌‬ ‫له‌لێدوانێكیدا راس��ت��ی رووداوه‌ك����ه‌ی‌‬ ‫سه‌لماند‪ ،‬ب �ه‌اڵم وتی‌ "ئه‌مڕۆ پشووه‌و‬ ‫ل���ه‌ده‌وام نیم‪ ،‬رۆژی‌ دوات��ر زانیاریتان‬ ‫ده‌ده‌مێ‌"‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش دووه‌مین رووداوه‌ له‌ماوه‌ی‌ دوو ‬ ‫هه‌فته‌دا له‌سلێمانی روویداوه‌‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی‌‬ ‫دوو هه‌فته‌ له‌مه‌وپێش گرته‌یه‌كی‌ ڤیدیۆیی‌‬ ‫له‌مۆبایل‌و سایتی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ فه‌یسبووكدا‬ ‫باڵوكرایه‌وه‌‪ ،‬كه ‌تێیدا سێ كه‌س له‌الیه‌ن‬ ‫چه‌ند كه‌سێكی تره‌وه‌‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی‌ گوایا‬ ‫بۆ ك��اری سێكسی ده‌چنه‌ سه‌ر ماڵێك‬ ‫لێیان ده‌درێت‌و وێنه‌یان باڵوده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و رووداوه‌ له‌گه‌ڕه‌كی كانی گۆمه‌ی‌‬ ‫سلێمانی روویدا‪ ،‬به‌پێی گرته‌ ڤیدیۆییه‌كه‌‪،‬‬ ‫ئ��ه‌و س��ێ ك�ه‌س�ه‌ ه��ه‌ڕه‌ش��ه‌ی‌ فڕاندنی‌‬ ‫ژنه‌كه‌یان ك���ردووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر سێكسیان‬ ‫له‌گه‌ڵدا نه‌كات‪ ،‬بۆیه‌ ژنه‌كه‌ مێرده‌كه‌ی‌‬ ‫ئاگادارده‌كاته‌وه‌و مه‌وعیدیان پێده‌دا‌و‬ ‫دوای هاتنی ئه‌و سێ كه‌سه‌ بۆ ماڵه‌كه‌‪،‬‬ ‫له‌الیه‌ن مێردی‌ ژنه‌كه‌و چه‌ند كه‌سێكی‌‬ ‫تریانه‌وه‌ ده‌گیرێن‌و لێیان ده‌درێت‌و گرته‌ی‌‬ ‫ڤیدیۆییشیان باڵوده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫سه‌باره‌ت ب ‌ه تراژیدیا تۆقێنه‌ره‌كه‌ ‌ی كانی‌ گۆمه‌‬

‫‪16‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫راپۆرت ‌ه هه‌واڵ ‪3‬‬

‫‪ 96‬ئه‌ندام ‌ی تر بۆ كۆنگره‌ ‌ی پارت ‌ی زیادكران‬ ‫بۆ ئاشتكردنه‌وه‌ی‌ كادیره‌ ناڕازییه‌كان‪ ،‬مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ پارتی‌ بڕیاریدا بیانكات به‌ئه‌ندامی‌ كۆنگره‌‬ ‫بورهان قادر‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان ‪ 96‬كادیر ‌‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ی ئ �ه‌ن��دام‬ ‫ی ل �ه‌ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن � ‌‬ ‫ده‌رن���ه‌چ���وو ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆنگره‌كاندا سه‌رخست بۆ كۆنگره‌‪ ،‬به‌پێ ‌‬ ‫ی لێپرسراو و كارگێڕ لقه‌كان‪،‬‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن ‌‬ ‫ی كادیر‌ه ناڕازییه‌كان‪.‬‬ ‫له‌پێناو هێوركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ده‌ست ده‌ستوور‬ ‫ی ئه‌و زانیارییان ‌ه ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی پارتییه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌وتوون ل ‌ه ناو ڕێكخستنه‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌و حیزب ‌ه بڕیاریداو‌ه‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫مه‌كته‌ب ‌‬ ‫‪ 96‬ئه‌ندام بۆ كۆنگر‌ه زیاد بكات‪ ،‬ك ‌ه ل ‌ه‬ ‫سلێمانی‌‌و كه‌ركوك هه‌ریه‌ك ‌ه ‪ 24‬ئه‌ندام‬ ‫كۆنگره‌‪ ،‬وات ‌ه بۆ هه‌ر لقێك شه‌ش ئه‌ندام‬ ‫ی هه‌ولێر‌و‬ ‫زیادكراوه‌‪ ،‬بۆ هه‌ر یه‌ك له‌شاره‌كان ‌‬ ‫دهۆك‌و موسڵیش ‪ 16‬ئه‌ندام كۆنگر‌ه زیاد‬ ‫ك��راوه‌‪ ،‬وات � ‌ه بۆ هه‌ر لقێك چ��وار ئه‌ندام‬ ‫كۆنگر‌ه زیاد كراوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كۆنگر‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌ندامان ‌‬ ‫پێش هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارتی‌‪ ،‬له‌به‌ر ڕۆشنایی ئامار ‌‬ ‫سیانز‌ه ‌‬ ‫ی دا بۆ هه‌ر‬ ‫ی بڕیار ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫لقه‌كان مه‌كته‌ب ‌‬ ‫هه‌زار ئه‌ندامێك كه‌سێك بكرێت ‌ه نوێنه‌رو‬ ‫ببێت ‌ه ئ�ه‌ن��دام كۆنگره‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ده‌رك��ه‌وت‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و نزیك ‌ه ‌‬ ‫ئاماره‌كان هه‌ڵه‌ن و پارت ‌‬ ‫ی ئ �ه‌و ئ��ام��ار‌ه ك ‌ه‬ ‫كه‌مێك زیاتر له‌نیو‌ه ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ملیۆنێك كه‌س بوو ئه‌ندام ‌‬ ‫ی ئ���ه‌وه‌و‌ه ب��وو‌ه‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت ئ���ه‌وه‌ش ب �ه‌ه��ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نادروستیان له‌بار‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه لقه‌كان ئامار ‌‬ ‫ئه‌ندامانیانه‌و‌ه ناردبوو‪ ،‬زۆرێكیان ته‌نانه‌ت‬ ‫ی حیزب‪.‬‬ ‫فه‌رمانبه‌رانیشیان كردبوو ب ‌ه ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی «بۆی ‌ه ل ‌ه هه‌ڵبژاردن بۆ ئه‌ندامێت ‌‬ ‫وت ‌‬

‫ی ئاماره‌كان‬ ‫ی ئه‌ندام به‌پێ ‌‬ ‫كۆنگر‌ه ڕێ��ژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كورسییه‌كان ‌‬ ‫نه‌بوون و زیاتر ل ‌ه سێ یه‌ك ‌‬ ‫ی مانه‌وه‌«‪.‬‬ ‫كۆنگر‌ه به‌به‌تاڵ ‌‬ ‫ی بڕیاریداو‌ه به‌شێك‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫بۆی ‌ه مه‌كته‌ب ‌‬ ‫ی تر پڕ بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌و بۆشاییان ‌ه به‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت‬ ‫ی و كه‌ركووك ك ‌ه‬ ‫بۆ بایه‌خدان ب ‌ه سلێمان ‌‬ ‫ی و ناڕه‌زایی‬ ‫ی تیایدا الواز‌ه و نیگه‌ران ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ی لقه‌كان ك ‌ه نه‌بوون ب ‌ه‬ ‫به‌شێك له‌ستاف ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیگه‌ران ‌‬ ‫ئه‌ندام ل ‌ه كۆنگر‌ه و ل ‌ه ترس ‌‬ ‫ی به‌شێك‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫و وازهێنانیان مه‌كته‌ب ‌‬ ‫ی كرد ب ‌ه ئه‌ندام‬ ‫له‌كادیر‌ه ده‌رنه‌چووه‌كان ‌‬ ‫كۆنگره‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌كار ‌‬ ‫ی لێژن ‌ه ‌‬ ‫فایه‌ق تۆفیق سه‌رۆك ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ‪‌ 13‬‬ ‫كۆنگر‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌ندامانیان‬ ‫پشتڕاستیكرده‌و‌ه ك ‌ه ژمار‌ه ‌‬ ‫ی زیادكردنه‌ك ‌ه به‌هه‌ڵبژاردن‬ ‫زیادكردووه‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫بووه‌«‪.‬‬ ‫ی ئ��ه‌وه‌ش‬ ‫ی «ئ��ه‌گ��ه‌ر ‌‬ ‫س��ه‌رچ��اوه‌ك�� ‌ه وت�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌سكیه‌‌و بڕیار ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه كه‌سیتریش له‌ڕێ ‌‬ ‫تایبه‌ته‌و‌ه بهێنرێت ‌ه كۆنگره‌«‪.‬‬ ‫ی به‌وه‌دا ئه‌و‬ ‫ی ده‌ستوور ئاماژ‌ه ‌‬ ‫سه‌رچاوه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه دان��راون‌و ئه‌وانه‌ش ‌‬ ‫ئه‌ندام كۆنگران ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه ده‌نگیان پێدوان هه‌موویان له‌ستاف ‌‬ ‫ی‬ ‫ناو لقه‌كانن وات ‌ه ئه‌ندام لق یان به‌رپرس ‌‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ناوچه‌كانن‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه ئه‌و ئه‌ندامان ‌ه ‌‬ ‫ده‌نگیان پێدوان پێشتریش له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی ده‌نگدانیان ك��ردووه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌شدار ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردوو‌ه ئه‌وانه‌ن ك ‌ه پێشتر بۆ‬ ‫خۆیش ‌‬ ‫ی كۆنگر‌ه ده‌رنه‌چوون‌و نیگه‌ران بوون‪،‬‬ ‫ئه‌ندام ‌‬

‫بڕیاره‌ له‌ هه‌فته‌کانی داهاتوده‌ا کۆنگره‌ ببه‌ستێت‬

‫ی‬ ‫ی «ئه‌مه‌ش فێڵێك ‌ه بۆ هێوركردنه‌و ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫كادیران»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر له‌وباره‌و‌ه فایه‌ق تۆفیق ده‌ڵێت ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ناكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی تر به‌شدار ‌‬ ‫به‌شداریكرد جارێك ‌‬ ‫ی «ئه‌و زیادكردن ‌ه هه‌ر له‌نێوان كادیر‌و‬ ‫وت ‌‬

‫حیزبدا بووه‌و چه‌ند كه‌سانێك زیادكران‌و‬ ‫ته‌واو»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ێ ده‌نگ ‌‬ ‫ی ئه‌وان ‌ه ك ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئ ‌ه ‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و‌ه ‌‬ ‫ی «به‌رپرس و‬ ‫پێدوان فایه‌ق تۆفیق وت ‌‬ ‫ی لقه‌كان‪ ،‬له‌هه‌موو جێگایه‌ك‬ ‫كارگێڕه‌كان ‌‬

‫ی ئێمه‌ش بۆ كادیر‌ه‬ ‫ی وا هه‌یه‌‪ ،‬ه ‌‬ ‫شت ‌‬ ‫ی له‌لقه‌كان‬ ‫پێشكه‌وتووه‌كان بوو‌ه تیایه‌ت ‌‬ ‫ی ده‌نگدانیان كردووه‌‪ ،‬به‌س كه‌سیان‬ ‫به‌شدار ‌‬ ‫ی ب ‌ه ته‌سكی ‌ه‬ ‫ی نه‌پااڵوتووه‌‌و وایانده‌زان ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ده‌رده‌چن»‪.‬‬

‫یه‌كگرتوو جێ به‌گۆڕان لێژ ده‌كات!‬

‫له‌هه‌ڵبژاردنی‌ مامۆستایاندا لیسته‌كانی‌ ئۆپۆزیسیۆن نه‌یانتوانی‌ پێگه‌ی‌ ده‌سه‌اڵت كه‌متر بكه‌نه‌وه‌و ڕێژه‌ی‌‬ ‫ده‌نگه‌كانیان له‌نێوان خۆیاندا هاتووچۆ ده‌كات‬ ‫كاروخ نامیق‬

‫هه‌ڵبژاردنی‌ ن��وێ��ن�ه‌ران ب��ۆ كۆنگره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێتی‌ مامۆستایانی‌ كوردستان گه‌شه‌ی‬ ‫به‌رفراوانی‌ هێزه‌ ئیسالمییه‌كان به‌تایبه‌ت‬ ‫یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ پیشاندا له‌گه‌ڵ‬ ‫پاشه‌كشه‌ی‌ گۆڕاندا‪ .‬به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عێراق‪.‬‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ی‌ یه‌كێتی‌ مامۆستایانی‌‬ ‫كوردستان ڕۆژی‌ پێنج شه‌ممه‌ی‌ ڕابردوو‬ ‫‪ 2010/12/2‬ب�ه‌ب�ه‌ش��داری‌ ‪ 11‬لیستی‌‬ ‫ڕكابه‌ر ئه‌نجام درا‪ ،‬كه‌ تیایدا ‪100‬‬ ‫هه‌زار ‪ 180‬مامۆستا له‌ كۆی‌ ‪ 120‬هه‌زار‬ ‫مامۆستا ده‌نگیاندا به‌م پێیه‌ش له‌ ‪%80‬‬ ‫ئه‌و مامۆستایانه‌ ده‌نگیانداوه‌ كه‌مافی‌‬ ‫ده‌نگدانیان هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫له‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا لیستی‌ مامۆستایانی‌‬ ‫ك��وردس��ت��ان ل��ه‌ ‪ %58‬ده‌ن��گ �ه‌ك��ان �ی‌‬ ‫به‌ده‌ستهێناوه‌‌و به‌ پله‌ی‌ یه‌كه‌م دێت كه‌‬ ‫ده‌كاته‌ ‪ 57‬هه‌زار ‪ 740‬ده‌نگ‪ ،‬لیستی‌‬ ‫س �ه‌رده‌م به‌ ‪ %16‬ده‌نگه‌كان به‌ پله‌ی‌‬ ‫دووه‌م دێت واتا ‪ 15‬هه‌زار ‪ 705‬ده‌نگ‪،‬‬ ‫لیستی‌ مامۆستایانی‌ یه‌كگرتوو له‌ ‪%14‬‬ ‫ده‌نگه‌كانی‌ به‌ده‌ستهێناوه‌ كه‌ده‌كاته‌ ‪13‬‬ ‫هه‌زار ‪ 650‬ده‌نگ‪ ،‬لیستی‌ مامۆستایانی‌‬ ‫كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمی‌ ‪ %8‬ده‌نگه‌كانی‌ به‌‬ ‫ده‌ستهێناوه‌ كه‌ ده‌كاته‌ ‪ 8‬هه‌زار ‪366‬‬ ‫ده‌نگ‪.‬‬ ‫به‌و پێیه‌ش ته‌نها هه‌ردوو حیزبی ئیسالمی‬ ‫(یه‌كگرتوو ـ كۆمه‌ڵ) ‪ 22016‬ده‌نگیان‬ ‫هێناوه‌ كه‌ده‌كاته‌ ‪ %22‬ده‌نگه‌كان‪.‬‬ ‫ئیسالمییه‌كان گه‌شه‌ ده‌كه‌ن‬ ‫سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ تووشی‌‬ ‫پاشه‌كشه‌یه‌كی‌ به‌رچاو ب��وو‪ ،‬ژم��اره‌ی‬ ‫كورسییه‌كانی‌ له‌ نۆ وه‌ كه‌میكرد بۆ‬ ‫شه‌ش‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫ی مامۆستایاندا گه‌شه‌ی‌‬ ‫عێراق و یه‌كێت ‌‬ ‫به‌رچاوی‌ به‌خۆوه‌ دیوه‌‪.‬‬ ‫یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ له‌هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫مامۆستایان ت��وان�ی‌ ‪ %14‬ده‌نگه‌كان‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت‪ ،‬له‌كاتێكدا له‌هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان له‌ ‪2009/7/25‬‬ ‫ته‌نها ‪ %6‬ده‌نگه‌كانی‌ به‌ده‌ستهێنا‬ ‫به‌گوێره‌ی‌ كورسییه‌ به‌ركه‌وتووه‌كانی‌‬

‫له‌هاوپه‌یمانێتی‌ چوار حیزبه‌كه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫دوو ئه‌وه‌نده‌ زیاتر زیادیكردووه‌‪.‬‬ ‫ع �ه‌ت��ا ئ �ه‌ح��م �ه‌د ڕه‌م�����ه‌زان له‌لیستی‌‬ ‫مامۆستایانی‌ یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌‬ ‫كوردستان ڕایگه‌یاند «ئه‌و ئه‌نجامه‌ی‌‬ ‫هێناومانه‌ ب �ه‌ ئه‌نجامێكی‌ گ��ه‌وره‌ی‌‬ ‫ده‌زان��ی��ن‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا ئ �ه‌گ �ه‌ر هه‌ندێك‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانی‌ حیزبی‌ نه‌بوایه‌ ده‌نگی‌‬ ‫زیاترمان ده‌هێنا زۆر له‌وه‌ زیاتر ده‌بوو‬ ‫كه‌ ئێستا هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫م‪ .‬عه‌تا ئه‌حمه‌د ئاماژه‌ ب�ه‌وه‌ ده‌دات‬ ‫ك�ه‌ ده‌ن��گ�ی‌ مامۆستایانی‌ یه‌كگرتوو‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو گه‌شه‌ی‌ كردووه‌‪،‬‬ ‫وتی‌ «وه‌ك ده‌یبینین لیستی‌ یه‌كگرتوو‬ ‫ل��ه‌ه��ه‌ر دوو پ��ارێ��زگ��ای ده���ۆك ‌و‬ ‫كه‌ركوك پله‌ی‌ دووه‌می‌ هێناوه‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫ئاستی‌ شارۆچكه‌ بچوكه‌كانی‌ ق �ه‌زا و‬ ‫ناحیه‌كانیش له‌ هه‌ندێك ناوچه‌ پله‌ی‌‬ ‫یه‌كه‌می‌ هێناوه‌»‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمی‌ توانیویه‌تی‌ ‪%8‬‬ ‫ده‌نگه‌كان مسۆگه‌ر بكات‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫ته‌نها ‪ %4‬ده‌نگه‌كانی‌ كورسییه‌كانی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستانی‌ به‌ده‌ستهێناوه‌‪.‬‬ ‫«ئ��ێ��م �ه‌ پ��ێ��ش ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫مامۆستایانی‌ كۆمه‌ڵ به‌یه‌ك لیست‬ ‫به‌شداری‌ هه‌ڵبژاردنمان نه‌كرد‪ ،‬دوای‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنیش له‌وه‌ ده‌چێت كارێكی‌‬ ‫زه‌حمه‌ت بێت لیستێكی‌ هاوبه‌ش‬ ‫دروستبكه‌ین‪ ،‬ڕه‌نگه‌ له‌ ده‌ربرینی‌‬ ‫هه‌ڵوێسته‌كانمان گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫یه‌كتری‌ بكه‌ین به‌اڵم ببین به‌یه‌ك‬ ‫لیست شتی‌ له‌و جۆره‌ له‌ ئارادا‬ ‫نییه»‪ .‬م‪.‬عه‌تا وای‌ وت‪.‬‬

‫گۆڕان پاشه‌كشه‌ ده‌كات‬ ‫لیستی‌ مامۆستایانی‌ س���ه‌رده‌م‪ ،‬كه‌‬ ‫به‌نزیك له‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان داده‌نرێت‬ ‫یان به‌ مامۆستایانی‌ گۆڕان ناوده‌برێن‪،‬‬ ‫توانییان ‪ %16‬ده‌نگه‌كان به‌ده‌ستبهێنن و‬ ‫پله‌ی‌ دووه‌م له‌دوا لیستی‌ مامۆستایانی‌‬ ‫كوردستان (پارتی‌ و یه‌كێتی‌) كه‌ ‪%58‬‬ ‫ده‌نگه‌كانیان بردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ لیستی‌ مامۆستایانی‌ سه‌رده‌م‬ ‫پله‌ی‌ دووه‌می‌ وه‌رگرتووه‌‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها‬ ‫ن��زی��ك�ه‌ی‌ دوو ه���ه‌زار ده‌ن���گ له‌پێش‬ ‫یه‌كگرتووه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش پێگه‌ی‌ به‌هێزی‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان كه‌پێشتر هه‌یبوو به‌ره‌و‬ ‫له‌ده‌ستدان ده‌چێت ئه‌گه‌ر ئه‌نجامی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان به‌م شێوه‌ بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫م‪ .‬عه‌تا ئه‌حمه‌د له‌لیستی‌ یه‌كگرتوو‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌ده‌نگی‌ مامۆستایانی‌‬ ‫یه‌كگرتوو به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو گه‌شه‌ی‌‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬وتی‌ «وه‌ك ده‌یبینین لیستی‌‬ ‫یه‌كگرتوو له‌هه‌ر دوو پارێزگای دهۆك‬ ‫‌و كه‌ركوك پله‌ی‌ دووه‌می‌ هێناوه‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫ئاستی‌ شارۆچكه‌ بچوكه‌كانی‌ ق �ه‌زا و‬ ‫ناحیه‌كانیش له‌ هه‌ندێك ناوچه‌ پله‌ی‌‬ ‫یه‌كه‌می‌ هێناوه‌»‪.‬‬

‫م‪.‬س�ه‌ن��گ�ه‌ر ف��ای�ه‌ق وت�ه‌ب��ێ��ژی‌ لیست ‌‬ ‫ی‬ ‫مامۆستایانی‌ س�ه‌رده‌م ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌دات له‌چاو ئ �ه‌و خروقاتانه‌ی‌ له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ یه‌كێتی‌ مامۆستایان كراوه‌‬ ‫به‌و ئه‌نجامه‌ تاڕاده‌یه‌ك ڕازین‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌به‌ر زۆری‌ خروقاته‌كان چ���اوه‌ڕوان‬ ‫نه‌ده‌كرا ئه‌و ئه‌نجامه‌ بهێنن»‪.‬‬ ‫م‪ .‬سه‌نگه‌ر ده‌ڵێت «ترسمان له‌هیچ‬ ‫لیستێك نییه‌ پێشمان بكه‌وێته‌وه‌‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ئه‌گه‌ر یه‌كگرتوو بێت‬ ‫یان كۆمه‌ڵ یاخود هه‌ر لیستێكی‌ تر‬ ‫به‌مه‌رجێك به‌ڕێگه‌یه‌كی‌ شه‌رعی‌ بتوانێت‬ ‫ڕێ��ژه‌ی‌ ده‌نگه‌كانی‌ زی��اد بكات‪ ،‬به‌بێ‌‬ ‫په‌نابردن بۆ كاری‌ نایاسایی‌»‪.‬‬ ‫م‪ .‬ع��وم��ه‌ر وت���ی‌ « ه �ه‌ش��ت ساڵه‌‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ی‌ مامۆستایان ن �ه‌ك��راوه‌‪،‬‬ ‫له‌و م��اوه‌ی�ه‌دا ڕێ��ژه‌ی‌ مامۆستا زیادی‌‬ ‫كردووه‌‌و بیروڕای‌ جیاواز هاتۆته‌كایه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌و هۆیه‌وه‌ هه‌ندێك لیست تاڕاده‌یه‌ك‬ ‫توانیویان ‌ه ده‌ن��گ بهێنن‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌و‬ ‫جۆره‌ نییه‌‪ ،‬ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ ده‌ریخست‬ ‫لیسته‌كانی‌ تر به‌ ئیسالمیه‌كان‌و گۆڕانه‌وه‌‬ ‫به‌ره‌و كه‌می‌ ده‌چن ئێمه‌ به‌ره‌وه‌ زیادی‌‬ ‫ده‌رۆی��ن‪ ،‬بۆنمونه‌ له‌ هه‌ڵبژادنی‌ ‪7/25‬‬ ‫گۆڕان له‌ ‪ %25‬ده‌نگی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستانی‌‬ ‫به‌ده‌ستهێنا به‌اڵم ئێستا ‪ %16‬هێناوه‌»‪.‬‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ده‌سه‌اڵتی‌ الواز نه‌كرد‬ ‫ب�ه‌ ب����ه‌راوردی‌ ده‌ن��گ�ه‌ك��ان له‌نێوان‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژرادن���ه‌ك���ه‌ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫مامۆستایان و كورسییه‌كانی‌‬ ‫پ���ه‌رل���ه‌م���ان���دا‪ ،‬پ��ێ��گ �ه‌ی‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن وه‌ك خۆی‌‬ ‫م���اوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬س����ه‌ره‌ڕای‌‬ ‫ئ��اڵ��وگ��ۆڕی‌ پێگه‌كه‌‬

‫له‌نێوان خۆیاندا‪.‬‬ ‫م‪ .‬عومه‌ر محه‌مه‌د ئه‌مین له‌ لیستی‌‬ ‫مامۆستایانی‌ كوردستان (یه‌كێتی‌‌و‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫پ��ارت �ی‌)‬ ‫ده‌ڵێت قه‌ناعه‌تیان به‌و ده‌نگانه‌ هه‌یه‌ كه‌‬ ‫هێناویانه‌‌و پێی‌ ڕازین وتی‌ «هه‌رچه‌نده‌‬ ‫له‌ پرۆسه‌ی‌ هه‌ڵبژاردندا هه‌موو الیه‌نێك‬ ‫تموحی‌ زیاتری‌ هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ه����ا وت����ی‌ «ئ��ێ��م��ه‌ ب �ه‌ه��ی��چ‬ ‫شێوه‌یه‌ك هه‌ست به‌ مه‌ترسی‌ ناكه‌ین‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ لیسته‌كه‌ی‌ ئێمه‌ به‌رده‌وام‬ ‫له‌گه‌شه‌كردندایه‌»‪.‬‬ ‫ب�ه‌اڵم لیسته‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌كان ده‌ڵێن‬ ‫پێشلكاری‌ و ساخته‌كاری‌ به‌ربه‌ستی‌‬ ‫به‌رده‌م ده‌ركه‌وتنی‌ پێگه‌ی‌ ڕاسته‌قینه‌ی‌‬ ‫ئه‌وان بووه‌‪.‬‬ ‫م‪ .‬سه‌نگه‌ر پێیوایه‌ ئ �ه‌و خروقاتانه‌‬ ‫ی لیستی‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫وایكرد ڕێژه‌ی‌ ده‌نگ ‌‬ ‫زیاد بكات‌و ڕكابه‌ره‌كانیان كه‌مبكات‪.‬‬ ‫م‪ .‬عومه‌ر ڕایگه‌یاند ئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردن‬ ‫بكه‌ین بۆ سكرتاریه‌تی‌ مامۆستایان‬ ‫جگه‌ له‌ لیستی‌ مامۆستایانی‌ كوردستان‬ ‫(یه‌كێتی‌‌و پارتی‌) هیچ لیستێكی‌ تر‬ ‫سه‌رناكه‌وێت‪.‬‬ ‫به‌اڵم لیسته‌كانی‌ ئۆپۆزیسیۆن بڕوایان‬ ‫وای���ه‌ ه��ه‌رچ��ه‌ن��ده‌ پ��ێ��گ�ه‌ی��ان ل�ه‌چ��او‬ ‫كورسییه‌كانی‌ په‌رله‌مان زیادینه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ناو یه‌كێتی‌ مامۆستایاندا ده‌نگیان‬ ‫زیادیكردووه‌و ده‌توانن كورسی‌ زیاتر‬ ‫له‌ سكرتارییه‌تی‌ ڕێكخراوه‌كه‌ مسۆگه‌ر‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫ب��ه‌ ب����روای‌ م‪ .‬ع��ه‌ت��ا ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ی‌‬ ‫مامۆستایان وه‌ك هه‌ڵبژاردنی‌ حكومه‌ت‬ ‫نییه‌ هه‌ندێك به‌شداری‌ حكومه‌ت بكه‌ن‌و‬ ‫هه‌ندێكیان ئۆپۆزسیۆن بن‪ ،‬ده‌ڵێت «له‌م‬ ‫ڕێكخراوه‌دا هه‌ر الیه‌نه‌‌و به‌پێی‌ ده‌نگی‌‬ ‫خۆی‌ ڕێژه‌ی‌ ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌ئاینده‌دا‬ ‫یه‌كێتی‌ مامۆستایان هه‌مه‌جۆرییه‌كی‌ تێدا‬ ‫دروست ده‌بێت وه‌ك جاران نامێنێته‌وه‌‬ ‫كه‌ یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ بۆخۆیان قۆرخیان‬ ‫كردبوو»‪.‬‬ ‫م‪ .‬س �ه‌ن��گ �ه‌ر ڕای��گ �ه‌ی��ان��د «ل����ه‌دوای‌‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌وه‌ هیچ دانیشتنێكمان‬ ‫له‌گه‌ڵ لیسته‌كانی‌ تر نه‌كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫چاوه‌ڕوانده‌كرێت له‌ داهاتوودا دانیشتنمان‬ ‫هه‌بێت‌و به‌هاوبه‌شی‌ كاربكه‌ین»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪2‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ه هه‌واڵ‬ ‫راپۆرت ‌‬

‫به‌بێ ئاگاداری‌ حه‌دبا و برایه‌تی‌‪ ،‬پارت ‌ی و نوجێفی‌ ڕێكه‌وتن‬

‫‪4‬‬

‫هیچ وه‌زاره‌تێك به‌ڕه‌سمی نه‌دراوه‌ت ‌ه كورد‬

‫دابه‌شكردنی وه‌زاره‌ته‌كانی حكومه‌تی عێراق ته‌نها زاره‌كییه‌‌و له‌لیژنه‌كانی په‌رله‌مانیش ته‌نها كۆمه‌ڵ بێبه‌ش بوو‬ ‫محه‌مه‌د نه‌جیب‬ ‫ئ�ه‌ن��دام��ان��ی ك���ورد ل�ه‌پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ی عێراق‬ ‫ڕای��ده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ن تائێستا ب�ه‌ڕه‌س��م��ی هیچ‬ ‫پۆستێكیان بۆ یه‌كالیینه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌شی‬ ‫كه‌باسده‌كرێت زاره‌كین نه‌ك ڕه‌سمی‪.‬‬ ‫شێخ فاتیح دارا ئاغای ئه‌ندامی په‌رله‌مانی‬ ‫عێراق له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وتی "هه‌ر‬

‫الیه‌نێك باسی دابه‌شكردنی وه‌زاره‌ته‌كان‬ ‫ده‌ك���ات ته‌نها ڕای الی�ه‌ن�ه‌ك� ‌ه خۆیه‌تی‪،‬‬ ‫چونك ‌ه هیچ بڕیارێكی ڕه‌سمی له‌سه‌ر نییه‌‪،‬‬ ‫وات ‌ه ڕێككه‌وتنێكی ڕه‌سمی نیی ‌ه له‌نێوان‬ ‫الیه‌نه‌كاندا"‪.‬‬ ‫دارا ئاغایی ده‌ڵێت تائێستا ڕێككه‌وتنی‬ ‫ڕه‌سمی له‌سه‌ر هیچ وه‌زاره‌ت��ێ��ك له‌نێوان‬ ‫هه‌ر سێ الیه‌نی هاوپه‌یمانی نیشتیمانی‌و‬

‫عیراقییه‌و كوردستانی ڕووی ن���ه‌داوه‌و‬ ‫به‌رجه‌ست ‌ه ن �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬وت � ‌ی "به‌ڵكو ته‌نها‬ ‫به‌سه‌رزاره‌كی نه‌بێت وه‌زاره‌ته‌كانی ده‌ره‌وه‌‬ ‫بۆ كورد‌و نه‌وت بۆ هاوپه‌یمانی نشتیمانی‌و‬ ‫دارایی بۆ عێراقیه‌‪ ،‬ئه‌ویش به‌نوسراو نییه‌"‪.‬‬ ‫دارا ئاغایی ئه‌وه‌شی وت "بۆ ك��ورد هیچ‬ ‫وه‌زاره‌ت��ێ��ك به‌ڕه‌سمی دی���اری ن �ه‌ك��راوه‌‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ش"‪.‬‬

‫له‌الیه‌كی تره‌وه‌‪ ،‬به‌كر حه‌مه‌سدیق ئه‌ندامی‬ ‫په‌رله‌مانی عێراق‌و ئه‌ندامی په‌یڕه‌وپڕۆگرامی‬ ‫ناوخۆ له‌ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌دابه‌شكردنی لیژنه‌كان‪ ،‬وتی‬ ‫"س �ه‌رۆك��ای �ه‌ت��ی لیژنه‌كان وه‌ك ژم���ار‌ه‌و‬ ‫دابه‌شكردن یه‌كالیبوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫ئیئتیالفی كوردستانی سه‌رۆكایه‌تی ‪ 4‬لیژنه‌ی‬ ‫به‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم یه‌كێكیان بۆ یه‌كگرتوو‬

‫ده‌بێت‪ ،‬گ��ۆڕان یه‌ك لیژن ‌ه‌و عێراقیی ‌ه ‪7‬‬ ‫لیژن ‌ه‌و هاوپه‌یمانی نیشتیمانی ‪ 12‬لیژنه‌ی‬ ‫به‌رده‌كه‌وێت"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی "ته‌نها كۆمه‌ڵ سه‌رۆكایه‌تی هیچ‬ ‫لیژنه‌یه‌كی وه‌رنه‌گرتووه‌‪ ،‬ئه‌وانیش خۆیان‬ ‫خوازیاری ئه‌و‌ه نه‌بوون كه‌سه‌رۆكایه‌تی هیچ‬ ‫لیژنه‌یه‌ك بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ده‌توانن ئه‌ندام بن‬ ‫له‌هه‌موو لیژنه‌یه‌كدا"‪.‬‬

‫لیژن ‌ه ‌ی ماده‌ ‌ی ‪ 23‬كاره‌كانی به‌جێنه‌گه‌یاند‬ ‫كاروخ نامیق‬ ‫ی ‪ 23‬كه‌تایبه‌ت‬ ‫ی ل��ی��ژن�ه‌ی م���اد‌ه ‌‬ ‫ك���ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ب��وو به‌زه‌مینه‌سازی‌‌و ئاسایكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن ل�ه‌ك�ه‌رك��وك‪،‬‬ ‫ه�ه‌ل��وم�ه‌رج� ‌‬ ‫ی هیچ ڕاپۆرتێك ئاماده‌بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌بێئه‌و‌ه ‌‬ ‫كاره‌كانیان ڕاوه‌ستێنراوه‌‌و ئه‌ندامێكی ئه‌و‬ ‫لیژنه‌یه‌ش ده‌ڵێت "ه�ه‌ر نازانم به‌كوێش‬ ‫گه‌یشت؟"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ژم��ار‌ه ‪ 36‬هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی یاسای ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی پارێزگاكان ل���ه‌‪2009/1/31‬‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عێراق هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ل�ه‌چ��وارد‌ه پارێزگا ‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگاكان به‌ڕێوه‌چوو‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫ێ پارێزگاك ‌ه ‌‬ ‫ێ كه‌ركوك‌و س ‌‬ ‫به‌ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كێش ‌ه ‌‬ ‫كوردستان‪ .‬بۆ چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارێزگا ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنیش له‌ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫ی ‪ 23‬له‌یاسا ‌‬ ‫كه‌ركوك ماد‌ه ‌‬ ‫دان��را‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌و لیژنه‌ی ‌ه كه‌س نازانێت‬ ‫به‌كوێ گه‌یشت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی مانگ ‌‬ ‫ی ‪ 23‬ده‌بوو له‌كۆتای ‌‬ ‫ی ماد‌ه ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ئ���ازاری‌ ‪ 2009‬هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی كه‌ركوك ئه‌نجامبدرایه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پارێزگا ‌‬ ‫ی ‪23‬‬ ‫ی ك ‌ه بۆ ماد‌ه ‌‬ ‫ئه‌و لیژن ‌ه په‌رله‌مانیی ‌ه ‌‬ ‫ی ئاماده‌كاری بكات ‬ ‫دروستكرابوو نه‌یتوان ‌‬ ‫بۆ ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌‌و لیژنه‌كه‌ش به‌هێواشی‬ ‫كاره‌كانیان ڕاگرت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ئاوات محه‌مه‌د ئه‌مین ئه‌ندام ‌‬ ‫ی كه‌ركوك له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫پارێزگا ‌‬ ‫ی ل ‌ه ئارادانیی ‌ه‬ ‫ی جد ‌‬ ‫ی "هیچ هه‌وڵێك ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن له‌پارێزگای‬ ‫بۆ ئه‌نجامدان ‌‬ ‫كه‌ركوك‪ ،‬ته‌نیا له‌نێو خه‌ڵك ئاره‌زوویه‌ك‬ ‫هه‌یه‌ بۆ ئه‌نجامدانی‌ هه‌ڵبژاردن"‪.‬‬ ‫ئاوات ڕایگه‌یاند دوو ڕێگ ‌ه له‌پێشه‌وه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن له‌پارێزگای كه‌ركوك‬ ‫ئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رله‌مان ‌‬ ‫بكرێت‪ ،‬كه‌هه‌ردووكیان له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫عێراقه‌و‌ه ده‌كرێت‪ ،‬ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی��ان ده‌ب��ێ��ت بگه‌ڕێینه‌و‌ه س��ه‌ر م��اد‌ه ‌‬ ‫‪ 23‬بزانرێت ئایا ئه‌و لیژن ‌ه په‌رله‌مانیی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ماوه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و لیژنه‌ی ‌ه له‌كات ‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ڕاپۆرت ‌‬ ‫ی خۆیدا نه‌یتوان ‌‬ ‫دیاریكراو ‌‬

‫"هیچ هه‌وڵێكی‌ جدی‌ له‌ ئارادانییه‌ بۆ ئه‌نجامدانی‌ هه‌ڵبژاردن له‌پارێزگای كه‌ركوك"‬

‫ی نوێنه‌ران بكات‪،‬‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫پێشكه‌ش ‌‬ ‫ی دووه‌م ئه‌وه‌ی ‌ه ده‌بێت بگه‌ڕێینه‌و‌ه‬ ‫ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 23‬كه‌داوا‬ ‫ی شه‌شه‌م له‌ماد‌ه ‌‬ ‫سه‌ر خاڵ ‌‬ ‫ی كۆمار‌و‬ ‫ێ س�ه‌رۆك��ای�ه‌ت� ‌‬ ‫ده‌ك���ات ه�ه‌رس� ‌‬ ‫ی نوێنه‌ران‬ ‫ی وه‌زیران‌و ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان ڕێوشوێن ‌‬ ‫به‌هاوكار ‌‬

‫هه‌ڵبژاردن له‌كه‌ركوك دابنێن‪.‬‬ ‫ی ‪‌23‬و‬ ‫ی ماد‌ه ‌‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌ندام ‌‬ ‫سیروان كاكه‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نوێنه‌ران ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی پێشوو ‌‬ ‫ئه‌ندام ‌‬ ‫عێراق‪ ،‬ئاماده‌نه‌بوو هیچ لێدوانێك بدات‬ ‫ی‬ ‫ی "من ئێستا هه‌ر ئاگادار ‌‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌الن ‌ه نیم"‪.‬‬

‫ی ‪ 23‬ل��ه‌ح��ه‌وت ئ�ه‌ن��دام‬ ‫ی م���اد‌ه ‌‬ ‫ل��ی��ژن� ‌ه ‌‬ ‫پێكهاتبوو‪ ،‬دوو كورد‌و دوو توركمان‌و دوو‬ ‫ی كه‌هه‌موویان‬ ‫عه‌ره‌ب‌و‪ ،‬یه‌ك كلدو ئاشوور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ركوك بوون له‌خول ‌‬ ‫ئه‌ندام په‌رله‌مان ‌‬ ‫پێشووی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عێراق‪.‬‬ ‫ی ‪ 23‬بریتیبوو‬ ‫ی ل��ی��ژن�ه‌ی م���اد‌ه ‌‬ ‫ك���ار ‌‬

‫ی‬ ‫ل��ه‌زه‌م��ی��ن��ه‌س��ازی‌‌و ئ��اس��ای��ك��ردن��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن ل�ه‌ك�ه‌رك��وك‪،‬‬ ‫ه�ه‌ل��وم�ه‌رج� ‌‬ ‫ی‬ ‫ل��ه‌ڕێ��گ�� ‌هی‌ پ��ێ��داچ��وون��ه‌وه‌ ب �ه‌ت��ۆم��ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كێش ‌ه ‌‬ ‫ده‌ن��گ��ده‌ران‌و چاره‌سه‌ره‌كردن ‌‬ ‫ی گشتی‌‌و تایبه‌ت‌و‪،‬‬ ‫ته‌جاوز ل ‌ه سه‌ر موڵك ‌‬ ‫دابه‌شكردنی‌ ده‌سه‌اڵته‌كان‪.‬‬

‫بڕیاری ده‌رچوون له‌پۆلی دوو‌و سێی بنه‌ڕه‌تی هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌‬ ‫مامۆستایان ده‌ڵێن ئه‌وان ‌هی‌ ده‌چوون ‌ه پۆلی چوار زۆرینه‌یان ناوی خۆیان نه‌ده‌زانی‬ ‫هێمن له‌تیف له‌سلێمانی‌‬ ‫بڕیارێكی تری سیستمی نوێی خوێندن‬ ‫ه�ه‌ڵ��وه‌ش��ای�ه‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه به‌پێی سیستمه‌ك ‌ه‬ ‫خوێندكاری پۆلی یه‌كه‌م تا سێیه‌می بنه‌ڕه‌تی‬ ‫ی‬ ‫ڕاسته‌وخۆ ده‌رده‌چێنران‪ ،‬به‌هۆی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫خوێندكاره‌كان ئه‌وه‌ند‌ه فێرنه‌ده‌بوون‪.‬‬ ‫ی ب��ڕی��ار‌ه ن��وێ��ی�ه‌ك�ه‌ی وه‌زاره‌ت����ی‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی دوو‌هم‌و سێیه‌م‪ ،‬ماو‌ه‬ ‫په‌روه‌رده‌‪ ،‬له‌پۆله‌كان ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ی دووه‌مدا له‌هه‌ردوو بابه‌ت ‌‬ ‫له‌خول ‌‬ ‫ی پێكه‌و‌ه به‌ده‌رنه‌چوو داده‌نرێت له‌و‬ ‫بیركار ‌‬ ‫ساڵه‌دا‪ .‬به‌اڵم له‌پۆلی یه‌كه‌م هه‌موویان‬ ‫ده‌رده‌چێنرێن‪.‬‬ ‫ی دووه‌مدا‬ ‫ی دوو‌هم‌و سێیه‌م‪ ،‬له‌خول ‌‬ ‫له‌پۆله‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یان بیركار ‌‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌ته‌نها له‌بابه‌ت ‌‬ ‫مابێته‌و‌ه ب �ه‌ده‌رچ��وو ئ �ه‌ژم��ار ده‌ك��رێ��ت‪.‬‬ ‫ی ن��ووس��راوه‌ك �ه‌دا‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا له‌خاڵێكیتر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ڕوونكراوه‌ته‌و‌ه "م��او‌ه له‌بابه‌ته‌كان ‌‬ ‫ی دووه‌مدا جگ ‌ه‬ ‫ی دوو‌هم‌و سێیه‌م له‌خول ‌‬ ‫پۆل ‌‬ ‫له‌"كوردی‌‪ ،‬بیركاری‌" پێكه‌وه‌‪ ،‬به‌ده‌رچوو‬ ‫ئه‌ژمارده‌كرێت له‌چه‌ند بابه‌ت كه‌وتبێت"‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌مامۆستایان ده‌ڵێن له‌سااڵنی‬ ‫ی ك ‌ه له‌پۆلی‬ ‫ڕاب��ردوودا ئه‌و خوێندكاران ‌ه ‌‬ ‫یه‌كه‌م تا سێیه‌م ڕاسته‌وخۆ ده‌رده‌چێنران‪،‬‬

‫به‌هۆی ئیهمالی خوێندكاره‌كه‌و گوێنه‌دانی‬ ‫هه‌ندێك مامۆستاو‌ه ئه‌وه‌ند‌ه فێرنه‌ده‌بوون‪،‬‬ ‫به‌شێكیان كاتێك ده‌چوون ‌ه پۆلی چواره‌م‬ ‫ته‌نانه‌ت نه‌یانده‌زانی ناوی خۆیشان بنووسن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی زمان ‌‬ ‫ئیسماعیل حه‌مه‌ڕه‌حیم مامۆستا ‌‬

‫ی ئاڵیاوا‬ ‫ی بنه‌ڕه‌ت ‌‬ ‫ك��وردی‌‪ ،‬له‌قوتابخان ‌ه ‌‬ ‫ی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫له‌سلێمانی‪ ،‬ده‌ڵێت كه‌وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی خوێندكار‬ ‫ی نه‌كه‌وتن ‌‬ ‫ی بڕیار ‌‬ ‫ی ده‌ركردن ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫ی ی�ه‌ك� ‌هم‌و دوو‌هم‌و سێیه‌مدا‬ ‫له‌پۆله‌كان ‌‬ ‫ی ك��ردووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئێستا هه‌ستده‌كه‌ن‬ ‫په‌ل ‌ه ‌‬ ‫ی لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی خراپ ‌‬ ‫ده‌رئه‌نجامێك ‌‬ ‫بڕیاریانداو‌ه ئه‌و‌ه هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی "باشنیی ‌ه خوێندكارێك‬ ‫ئه‌و مامۆستای ‌ه وت ‌‬ ‫له‌هه‌موو وان �ه‌ك��ان بكه‌وێت‪ ،‬ب�ه‌ده‌رچ��وو‬ ‫ئه‌ژماربكرێت‪ ،‬له‌الیه‌كیتریشه‌و‌ه پرس‬ ‫ی‬ ‫به‌دایك‌و ب��اوك ده‌ك��را كه‌خوێندكاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫هیچ نازانێت ئایا بچێت ‌ه پۆلێكیتر‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫ده‌یانگوت باده‌ربچێت‪ ،‬ئه‌مه‌یش هه‌ڵه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫ی ڕه‌چاونه‌ده‌كرا‪ ،‬به‌و‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫چونك ‌ه الیه‌ن ‌‬ ‫ی داهاتوودا‬ ‫ده‌رچوونه‌یش مامۆستا له‌ساڵ ‌‬ ‫ی ماندووبوون ده‌بوو"‪.‬‬ ‫به‌ده‌ستیه‌و‌ه تووش ‌‬ ‫ئه‌و مامۆستای ‌ه پێیوای ‌ه كه‌بڕیاره‌ك ‌ه كه‌مێك‬ ‫ی ت��ێ��داب��ووه‌‪ ،‬چونك ‌ه ب��ه‌ب��ه‌راورد‬ ‫ه �ه‌ڵ � ‌ه ‌‬ ‫ی "ئه‌و‬ ‫ی ئه‌وروپا دایانناوه‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫به‌واڵتان ‌‬ ‫واڵتانه‌ش منداڵ ئاماد‌ه ده‌كه‌ن بۆ خوێندنگ ‌ه‬ ‫ی ساوایاندا‬ ‫ی باخچ ‌ه ‌‬ ‫چونك ‌ه ل ‌ه ‪ %95‬به‌قۆناغ ‌‬ ‫تێپه‌ڕده‌بن‪ ،‬به‌اڵم له‌كوردستان ئه‌م خاڵ ‌ه‬ ‫ڕه‌چاو ناكرێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫واحید س��ور‌ه ع�ه‌ب��دول‪ ،‬سه‌رپه‌رشتیار ‌‬

‫ی‌و‬ ‫ی په‌روه‌رده‌ی ‌‬ ‫ی كوردی‌‪ ،‬پێیوای ‌ه ئه‌رك ‌‬ ‫زمان ‌‬ ‫ی مامۆستادایه‌‪،‬‬ ‫ی خوێندكار له‌ئه‌ستۆ ‌‬ ‫زانست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌زمان ‌‬ ‫ی ك���ورد ‌‬ ‫ی "ب��ۆی � ‌ه زم��ان � ‌‬ ‫وت�� ‌‬ ‫ی سه‌ره‌كیی ‌ه بۆ هه‌موو‬ ‫دایك ‌ه بنه‌مایه‌ك ‌‬ ‫وانه‌كانیتریش‪ ،‬چونك ‌ه هه‌موو وانه‌كان به‌م‬ ‫ی باش‬ ‫زمان ‌ه ده‌خوێنێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫خوێندكار فێربكرێت"‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رپه‌رشتیاره‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌وه‌ش ده‌دات‬ ‫ی بڕیارێك ده‌ربكرێت یاخود‬ ‫كه‌پێشئه‌و‌ه ‌‬ ‫مه‌نهه‌جێك بگۆڕدرێت‪ ،‬پێویست ‌ه پێشتر‬ ‫ی‬ ‫ی الیه‌ن ‌‬ ‫ی له‌سه‌ربكرێت‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫لێكۆڵینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی دیاریبكرێت‪.‬‬ ‫ی‌و باشییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫خراپ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "كه‌سوكار ‌‬ ‫واحید سور‌ه عه‌بدول‪ ،‬وت ‌‬ ‫خوێندكار هاوكارمان نین‪ ،‬چونك ‌ه پێشتر‬ ‫ی منداڵه‌ك ‌هی‌‪،‬‬ ‫ڕایان وه‌رگیراو‌ه بۆ ده‌رچوون ‌‬ ‫ب �ه‌اڵم ده‌ی��ان��وت ئه‌گه‌ر هیچیش نه‌زانێت‬ ‫بابچێت ‌ه پۆلێكیتر‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بێت به‌ربه‌سێك‬ ‫هه‌بێت بۆ ئه‌و حاڵه‌ته‌"‪.‬‬ ‫هه‌مین محه‌مه‌د دایكی خوێندكارێكی پۆلی‬ ‫چ���واره‌م ب�ه‌ده‌س��ت��ووری وت "منداڵه‌كه‌م‬ ‫تائێستا ته‌نانه‌ت ناوی خۆشی نازانێت‪ ،‬دیار‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ش یان هه‌ڵه‌ی ئێمه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌سااڵنی‬ ‫ی‬ ‫پێشوودا ده‌مانوت با ده‌ربچێت‪ ،‬یان هه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫مامۆستاكه‌یه‌تی ك ‌ه گوێی پێنه‌داوه‌"‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫هه‌تاو محه‌مه‌د‪ ،‬جێگر ‌‬ ‫ی "ئاگادارنیم له‌و‬ ‫ی سلێمانی‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫گۆڕانكارییانه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ڕاگه‌یاندن ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ئیسماعیل به‌رزنج ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی پ �ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی "ب���ه‌ه���ۆ ‌‬ ‫ك���وردس���ت���ان‪ ،‬وت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ماد‌ه ‌‬ ‫ی بنه‌ڕه‌ت ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م ‌‬ ‫ی پۆل ‌‬ ‫خوێندكاران ‌‬ ‫ی‬ ‫خاون پێویستیان به‌هه‌وڵ‌و ماندووبونێك ‌‬ ‫ی ئاماده‌یان‬ ‫ی مامۆستایان هه‌ی ‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ی سه‌روتر"‪.‬‬ ‫بكات بۆ پۆله‌كان ‌‬ ‫ی دوو‌هم‌و سێیه‌م‬ ‫به‌رزنجی‌‪ ،‬وتی "پۆله‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و‪ ،‬بیركار ‌‬ ‫ی ك����ورد ‌‬ ‫به‌بڕیارێك وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی خوێندكار‬ ‫ی توانا ‌‬ ‫دیاریكراو‌ه ب��ۆئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئ �ه‌و دوو‬ ‫ی دان��ان � ‌‬ ‫به‌رزبێته‌وه‌‪ ،‬ه��ۆك��ار ‌‬ ‫ی زۆر له‌مامۆستایان‌و‪،‬‬ ‫وانه‌یه‌ش سكااڵیه‌ك ‌‬ ‫ی خوێندكاره‌كان ده‌كرا چونك ‌ه‬ ‫دایك‌و باوك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چ��واره‌م� ‌‬ ‫خوێندكار ده‌گه‌یشت ‌ه پۆل ‌‬ ‫ی هیچ فێرنه‌ده‌بوو"‪.‬‬ ‫بنه‌ڕه‌ت ‌‬ ‫ی باس له‌و‌ه ده‌كات كه‌هه‌موو یاسایه‌ك‬ ‫به‌رزنج ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و بڕیاره‌یش‬ ‫ی به‌گۆڕانكار ‌‬ ‫پێویست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ده‌ستنه‌هێنا بۆی ‌ه گۆڕانكار ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ی‬ ‫تێداكراوه‌‪ ،‬گۆڕانكارییه‌ك ‌ه ب�ه‌پ��رس‌وڕا ‌‬ ‫ی پ���ه‌روه‌رد‌ه‌و سه‌رپه‌رشتیاران‌و‬ ‫پسپۆڕان ‌‬ ‫ی خوێندكاران كراوه‌‪.‬‬ ‫كه‌سوكار ‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫کوردستانی ‪5‬‬

‫پاش چه‌ندان ساڵ‌ ئاگربه‌ست‌و ئاشتی‬ ‫شه‌ڕی ڕاگه‌یاندنی دیموكرات و كۆمه‌ڵه‌ ده‌ستیپێكرده‌وه‌‬ ‫هیوای سه‌لیمی‬ ‫مێژووی خه‌باتی هاوچه‌رخی سیاسیی كورد‬ ‫ل ‌ه هه‌موو پارچه‌كه‌كانی كوردستان مێژووێكی‬ ‫بارگاوی ب ‌ه ناكۆكی‌و شه‌ڕی ناوخۆییه‌‪ .‬زۆر‬ ‫جار چه‌ند‌ه باس ل ‌ه حه‌ماسه‌ت و ڕاپه‌ڕین و‬ ‫ل ‌ه خۆبورده‌یی ده‌كرێ‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ش باس ل ‌ه‬ ‫مێژووی ملمالنێی نێوان هێز‌ه سیاسیه‌كان‬ ‫ێ و ته‌نانه‌ت ب ‌ه شه‌ڕی براكوژیش‬ ‫ده‌ك��ر ‌‬ ‫ناوی لێده‌نرێ‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ك ‌ه تا ئێستا له‌الیه‌ن توێژه‌رانه‌و‌ه‬ ‫ب ‌ه خه‌سڵه‌ت و تایبه‌تمه‌ندی جیانه‌كراوه‌ی‬ ‫خه‌باتی گه‌لی كورد ناسراو‌ه و ده‌رئه‌نجامی‬ ‫ئه‌م ملمالنێیه‌ش كوژرانی سه‌دان و هه‌زاران‬ ‫كه‌سی لێكه‌وتۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م ملمالنێی ‌ه ت��ا ه��ات��وو‌ه ل � ‌ه هه‌موو‬ ‫پارچه‌كانی كوردستان له‌گه‌ ‌ڵ پێشكه‌وتنی‬ ‫كۆمه‌ڵگای كوردستان ل ‌ه ڕه‌نگی جیاجیادا‬ ‫ده‌ركه‌وتووه‌‪ ،‬ئه‌م جاره‌یان ل ‌ه ڕۆژهه‌اڵته‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه سه‌ر تۆڕه‌كانی ئینته‌رنێت زه‌قتر بوویه‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه نێوان هه‌ردوو هێزی سه‌ره‌كی ك ‌ه كۆمه‌ڵ ‌ه‬ ‫و دیموكراتن‪.‬‬ ‫ڕه‌گ��ی ئ �ه‌م م��ێ��ژووه‌ی گه‌لی ك��ورد ل ‌ه‬ ‫ڕۆژه�����ه‌اڵت ب��ۆ م��ان��گ�ه‌ك��ان��ی س �ه‌ره‌ت��ای‬ ‫پاش هاتنه‌سه‌ركاری كۆماری ئیسالمی‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ .‬له‌دوای ڕووخانی حكومه‌تی‬ ‫پاشایی ل ‌ه ئێران‪ ،‬كوردستان كه‌وت ‌ه ژێر‬ ‫كۆنترۆڵی حزبه‌كانی كوردستان‌و هه‌ریه‌ك‬ ‫ل ‌ه حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران‌و‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕی زه‌حمه‌تكێشانی‬ ‫ی ئێران وه‌ك دوو هێزی سه‌ره‌كیی‬ ‫كوردستان ‌‬ ‫گۆڕه‌پانی سیاسیی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی‬ ‫ڕۆژهه‌اڵت بنكه‌‌و باره‌گاكانیان ل ‌ه‬ ‫ناوچ ‌ه جیاجیاكانی كوردستان‬ ‫ك����رده‌وه‌‌و قۆناغێكی ن��وێ ل ‌ه‬ ‫خه‌باتی ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی ك��وردی‬ ‫ل��ه‌و پ��ارچ �ه‌ی �ه‌ی ك��وردس��ت��ان‬ ‫ده‌ستیپێكرد‪.‬‬ ‫ناكۆكییه‌كانی نێوان حیزبی‬ ‫دیموكرات‌و كۆمه‌ڵ ‌ه مێژووێكی‬ ‫درێژی هه‌یه‌‬ ‫حزبی دیموكراتی كوردستانی‬ ‫ی ‪1945‬‬ ‫ئ��ێ��ران ‪16‬ی ئ��اب� ‌‬ ‫دامه‌زرا‌و‪ ،‬بوو‌ه جێگره‌وه‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی ژیانه‌وه‌ی كورد‬ ‫ك ‌ه سێ ساڵ پێشتر‌و ل ‌ه‬ ‫هه‌مان رۆژدا دامه‌زرابوو‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی ژیانه‌وه‌ی كورد‬ ‫ی��ان "ژ‪.‬ك" یه‌كه‌مین‬ ‫ئ��ۆرگ��ان��ی��زاس��ی��ۆن��ی‬ ‫س���ی���اس���ی���ی ك����ورد‬ ‫ل����� ‌ه ڕۆژه�����ه‌اڵت�����ی‬ ‫ك��وردس��ت��ان �ه‌‪159 ،‬‬ ‫ڕۆژ دوای پێكهاتنی‬ ‫ح��زب��ی دیموكراتی‬ ‫ك����وردس����ت����ان����ی‬ ‫ئ���ێ���ران وات���� ‌ه ل ‌ه‬ ‫‪22‬ی ژان��وی��ی �ه‌ی‬ ‫‪ 1946‬یه‌كه‌مین‬ ‫ح���ك���وم���ه‌ت���ی‬ ‫ك���������وردی ل � ‌ه‬ ‫شاری مه‌هاباد‌و‬ ‫به‌ناوی كۆماری‬ ‫ك���وردس���ت���ان‬ ‫(م����ه����اب����اد)‬ ‫دامه‌زرا‌و كۆماری كوردستان‬ ‫‪ 11‬مانگ حكومه‌تی كرد‪ .‬پاش شكستی‬ ‫كۆماری كوردستان‪ ،‬حزبی دیموكراتی‬ ‫كوردستانی ئ��ێ��ران ب� ‌ه ش��ێ��وه‌ی نهێنی‬ ‫ده‌ستیدای ‌ه چاالكی سیاسی‌و ئه‌و ڕه‌وت ‌ه تا‬ ‫ڕوخانی حكومه‌تی پاشایی‌و هاتنه‌سه‌ركاری‬ ‫كۆماری ئیسالمی به‌رده‌وامبوو‪ .‬ل ‌ه دوای‬ ‫ده‌ستپێكردنی شۆڕشی گه‌النی ئێران ل ‌ه‬

‫ساڵی ‪ 1979‬حزبی دیموكراتیش وه‌ك‬ ‫حزبه‌كانی دیك ‌ه چاالكیی ‌ه ئاشكراكانی‬ ‫ده‌ستپێكرد‌و ده‌وره‌یه‌كی نوێ ل ‌ه خه‌باتی‬ ‫حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران‬ ‫ده‌ستیپێكرد‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێری زه‌حمه‌تكێشانی‬ ‫كوردستانی ئێران یه‌كێكی دیك ‌ه ل ‌ه حزب ‌ه‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كانی ڕۆژه�ه‌اڵت��ی كوردستان‪،‬‬ ‫س��اڵ��ی ‪ 1969‬ل��ه‌الی��ه‌ن گ��رووپ��ێ��ك ل ‌ه‬ ‫خوێندكارانی كوردی زانكۆكانی ئێرانه‌و‌ه‬ ‫دامه‌زرا‌و چاالكیی ‌ه سیاسییه‌كانی خۆی ب ‌ه‬ ‫شێوه‌ی نهێنی‌و له‌سه‌ر ئه‌ساسی بیروباوه‌ڕی‬ ‫چه‌پ ده‌ستپێكرد‪ .‬ل ‌ه ساڵی ‪ 1979‬كۆمه‌ڵه‌‪،‬‬ ‫چاالكیی ‌ه ئاشكراكانی خۆی ده‌ستپێكرد‌و ل ‌ه‬ ‫ناوچ ‌ه جیاجیاكانی رۆژهه‌اڵتی كوردستان‌و‬ ‫ب ‌ه تایبه‌ت له‌باشووری كوردستانی ئێران‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی خێرا نفوزێكی گ��ه‌وره‌ی‬ ‫جه‌ماوه‌ریی په‌یداكرد‪ .‬پاش هاتنه‌سه‌ركاری‬ ‫حكومه‌تی ئیسالمی ئ��ێ��ران كۆمه‌ڵه‌‌و‬ ‫دیموكرات دژایه‌تیكردنیان له‌گه‌ڵ حكومه‌تی‬ ‫ئیسالمی ده‌ستپێكرد‌و هاوشان له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫دژایه‌تییه‌‪ ،‬ناكۆكی‌و كێشمه‌كێشه‌كانی‬ ‫نێوان حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران‌و‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕی زه‌حمه‌تكێشانی‬ ‫كوردستانی ئێرانیش ده‌ستیپێكرد‪.‬‬ ‫دروستبوونی زه‌میینه‌كانی ئ��اڵ��ۆزی ل ‌ه‬ ‫نێوان پێشمه‌رگه‌‌و ئه‌ندامانی ه �ه‌ردووال‌و‬ ‫ده‌ستپێكردنی ناكۆكیی ‌ه سیاسییه‌كان‪،‬‬ ‫یه‌كه‌م پێكدادانی چ �ه‌ك��داری ل ‌ه نێوان‬ ‫دیموكرات‌و كۆمه‌ڵ ‌ه ل ‌ه ‪2‬ی مایسی ‪ 1980‬ل ‌ه‬ ‫ناوچه‌ی سه‌رده‌شت لێكه‌وته‌وه‌‪ .‬له‌و شه‌ڕه‌دا‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌ك گیانی له‌ده‌ستده‌دا‪.‬‬ ‫چ �ه‌ن��د مانگ‬

‫دوات������ر ك��ۆم �ه‌ڵ��ێ��ك‬ ‫پێكدادانی دیك ‌ه ل ‌ه ناوچه‌كانی كامیاران‌و‬ ‫هه‌ورامان دێته‌ئاراوه‌‌و زیانی گیانی گه‌وره‌ی‬ ‫لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪ .‬ل ‌ه جاره‌كانی یه‌كه‌می‬ ‫پێكدادانه‌كاندا كۆمه‌ڵێك ناوبژیوان ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن ‌ه سیاسیی ‌ه ئێرانی‌و كوردستانییه‌كان‬

‫هه‌وڵیاندا ب ‌ه دروستكردنی چه‌ندان لێژنه‌‌و‬ ‫گفتوگۆ‪ ،‬كێشه‌كان چاره‌سه‌ربكه‌ن به‌اڵم‬ ‫ناكۆكییه‌كان درێ��ژه‌ی كێشا‌و ڕاگه‌یاندنی‬ ‫شه‌ڕی سه‌رتاسه‌ری حزبی دیموكرات ل ‌ه‬ ‫دژی كۆمه‌ڵه‌ی لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه پێیوای ‌ه ك� ‌ه حزبی دیموكرات‬ ‫ده‌س��ت��پ��ێ��ش��خ�� ‌هر‌و ه �ه‌ڵ��گ��ی��رس��ێ��ن �ه‌ری‬ ‫شه‌ڕه‌ك ‌ه ب��ووه‌‌و هۆكاری هاتنه‌ئارای ئه‌و‬ ‫دوژمنایه‌تییه‌ش بۆ ئه‌و‌ه ده‌گێڕێته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ئه‌وان خۆیان ب ‌ه حزبی تاقانه‌‌و براگه‌ور‌ه‬ ‫ده‌زانی‌و ته‌حموولی ڕه‌وتێكی نوێ ب ‌ه ناوی‬ ‫كۆمه‌ڵه‌یان نه‌ده‌كرد‪ ،‬ك ‌ه ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ‬ ‫گه‌وره‌تر ده‌ب��وو‌و پێگ ‌ه جه‌ماوه‌رییه‌كه‌ی‬ ‫به‌هێزتر ده‌كرد‪ .‬له‌به‌رامبه‌ردا دیموكراتیش‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ب ‌ه تاوانبار ده‌زان��ێ �ت‌و ده‌ڵێت‬ ‫ك� ‌ه بۆچوون ‌ه سیاسییه‌كانی كۆمه‌ڵه‌‌و‬ ‫تۆمه‌تباركردنی ئه‌وان ب ‌ه كۆمه‌ڵێك واتای‬ ‫وه‌ك بۆرژوا‌و پارێزه‌ری به‌گ‌و ئاغاكان بۆت ‌ه‬ ‫هۆی هه‌ڵگیرسانی ئه‌و ناكۆكییانه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه ڕه‌وت��ی ناكۆكیی ‌ه توونده‌كانی نێوان‬ ‫دیموكرات‌و كۆمه‌ڵ ‌ه ب ‌ه ده‌ی��ان نموونه‌ی‬ ‫وه‌ك له‌سێداره‌دان‪ ،‬كوشتنی ب ‌ه كۆمه‌ڵ‪،‬‬ ‫سووتاندنی پێشمه‌رگه‌‪ ،‬ده‌س��ت��درێ��ژی‬ ‫سێكسی‌و ‪..‬هتد ڕوویدا‌و سه‌ره‌نجام ل ‌ه ‪23‬‬ ‫نیسانی ‪ 1988‬ل ‌ه كاتێكدا هه‌ردووالیه‌ن ل ‌ه‬ ‫به‌رده‌وامبوونی شه‌ڕ ل ‌ه دژی یه‌كتر له‌الیه‌ك‌و‬ ‫شه‌ڕ ل ‌ه دژی سوپای ئێران له‌الیه‌كیتره‌و‌ه‬ ‫ماندووبوون‪ ،‬هه‌روه‌ها حزبی دیموكرات‬ ‫تووشی ئینشیقاق هات‌و حزبی دیموكرات‬ ‫ڕێبه‌رایه‌تی شۆڕشگێڕی لێكه‌وته‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ڕاگه‌یاندنی ئاگربه‌ستی یه‌كالیه‌ن ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫كۆمه‌ڵه‌و‌ه ڕه‌وتی شه‌ڕ وه‌ستا‌و دواتر ورد‌ه‬ ‫ورده‌ په‌یوه‌ندییه‌كان ئاسایی بوویه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌گ��ه‌رچ��ی ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ی ڕه‌س��م��ی��ی‬ ‫ناكۆكییه‌كان كۆتایی‬ ‫هات‌و شه‌ڕ‬ ‫وه‌س����ت����ا‪،‬‬ ‫ب�����������ه‌اڵم‬ ‫ش���ه‌ڕێ���ك���ی‬ ‫ش����������اراو‌ه‬ ‫ل����ه‌ ن���ێ���وان‬ ‫دی��م��وك��رات‌و‬ ‫ك����ۆم����ه‌ڵ���� ‌ه‬ ‫درێ��ژه‌ی كێشا‌و‬ ‫ت���ا ئ��ێ��س��ت��اش‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ل����� ‌ه ق���ۆن���اغ���ی‬ ‫پ���ه‌ی���وه‌ن���دی���ی‬ ‫دۆس���ت���ان���ه‌و‌ه بۆ‬ ‫س �ه‌ره �ه‌ڵ��دان �ه‌وه‌ی‬ ‫س����ه‌رل����ه‌ن����وێ����ی‬ ‫ناكۆكییه‌كان‬ ‫ش���ه‌ڕی راس��ت �ه‌وخ��ۆ‬ ‫له‌نێوان دیموكرات‌و‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه كۆتاییپێهات‌و‬ ‫ق���ۆن���اغ���ێ���ك���ی ن���وێ‬ ‫ل�� ‌ه ئ��اس��ای��ب��وون �ه‌وه‌ی‬ ‫پ���ه‌ی���وه‌ن���دی���ی���ه‌ك���ان‌و‬ ‫دۆستایه‌تی ده‌ستیپێكرد‪.‬‬ ‫س���ه‌ردان���ی ب���ه‌رده‌وام���ی‬ ‫شانده‌كانی دوو الیه‌ن بۆ‬ ‫الی یه‌كتر‪ ،‬ئیمزاكردنی‬ ‫ڕاگه‌یاندنی هاوبه‌ش له‌بۆن ‌ه‬ ‫جیاجیاكان‪ ،‬كۆبوونه‌وه‌‌و‬ ‫گفتوگۆ ب��ۆ تاوتوێكردنی‬ ‫پرسی پێكهێنانی ب��ه‌ره‌ی‬ ‫كوردستانی‌و چه‌ندان ته‌وه‌ری‬ ‫دیكه‌ بووه‌‪.‬‬ ‫وه‌رزی نوێی په‌یوه‌ندییه‌كانی‬ ‫نێوان كۆمه‌ڵه‌‌و دی��م��وك��رات‪ .‬ئه‌گه‌رچی‬ ‫جارجاره‌ش نووسه‌رانی سه‌ر ب ‌ه هه‌ر دوو‬ ‫الی�ه‌ن ل ‌ه دژی یه‌كتر‌و له‌سه‌ر ڕاب��ردووی‬ ‫ن��اك��ۆك��ی��ی �ه‌ك��ان وت���اری���ان ده‌ن���ووس���ی‌و‬

‫وه‌ك ڕوان���گ���ه‌ی ت��ای��ب�ه‌ت��ی ك�ه‌س�ه‌ك��ان‬ ‫باڵویانده‌كرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ناكۆكیی‌و دژایه‌تییه‌كی شاراو‌ه بۆ هه‌میش ‌ه‬ ‫بوونی هه‌بووه‌‌و ئه‌گه‌رچی تا ئه‌م دوایین‬ ‫نموونه‌ی ناكۆكییه‌كان هیچ الیه‌نێكیان ب ‌ه‬ ‫ڕه‌سمیی ئه‌و مه‌سه‌له‌یان نه‌دركاندوه‌‪.‬‬ ‫دواب����ه‌دوای ت�ه‌واب��وون��ی كۆنگره‌ی ‪13‬ی‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕی زه‌حمه‌تكێشانی‬ ‫كوردستانی ئێران كتێبێك ب ‌ه ناوی" ‪ 5‬ساڵ‬ ‫له‌گه‌ڵ عه‌بدوڵاڵی موهته‌دی" باڵوكرایه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ناوه‌رۆكی ئه‌و كتێب ‌ه پێكهاتوو‌ه ل ‌ه وتووێژی‬ ‫به‌همه‌ن سه‌عیدی له‌گه‌ ‌ڵ عه‌بدوڵاڵ موهته‌دی‬ ‫سكرتێری گشتیی كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕ‪،‬‬ ‫ك ‌ه ل ‌ه وه‌اڵم��ی چه‌ند پرسیار سه‌باره‌ت‬ ‫ب ‌ه مێژووی ناكۆكی‌و پێكدادانه‌كانی نێوان‬ ‫حیزبی دیموكرات‌و كۆمه‌ڵ ‌ه ب��اس له‌و‌ه‬ ‫ده‌كات ك ‌ه حیزبی دیموكرات پلۆرالیزمی‬ ‫قه‌بوڵ نه‌ده‌كرد‌و ئه‌وان شه‌ڕیان ب ‌ه كۆمه‌ڵ ‌ه‬ ‫فرۆشت‪ .‬هاوكات چه‌ندان ته‌وه‌ره‌ی دیكه‌ی‬ ‫وه‌ك گیانله‌ده‌ستدانی ‪ 72‬پێشمه‌رگه‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ل ‌ه كاره‌ساتی كیمیابارانكردنی‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬بڕینی یارمه‌تیی ‌ه داراییه‌كانی‬ ‫حكومه‌تی به‌عس ل ‌ه كۆمه‌ڵ ‌ه ب ‌ه هۆی‬ ‫دژایه‌تیكردنی حكومه‌تی به‌عس له‌الیه‌ن‬ ‫ك��ۆم �ه‌ڵ �ه‌وه‌‌و دروس��ت��ك��ردن��ی له‌مپه‌ر بۆ‬ ‫دروستبوونی به‌ره‌ی كوردستانی له‌الیه‌ن‬ ‫دیموكرات ناوه‌رۆكی به‌شێك ل ‌ه وتووێژه‌كه‌ی‬ ‫عه‌بدووڵاڵی موهته‌دی پێكهێنا‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫مه‌سه‌الن ‌ه كه‌وت ‌ه ب �ه‌ر هێرشی تووندی‬ ‫حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران‌و ل ‌ه‬ ‫ڕاگه‌یه‌ندراوێكی دوورودرێ���ژدا به‌رپه‌رچی‬ ‫لێدوانه‌كانی موهته‌دی درایه‌وه‌‪.‬‬ ‫حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران جیا‬ ‫ل ‌ه وه‌اڵمدانه‌و‌ه ب ‌ه ناوه‌رۆكی كتێبه‌ك ‌ه و‬ ‫به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی و خستنه‌ڕووی كۆمه‌ڵێك‬ ‫ڕووداوی مێژوویی‪ ،‬كۆمه‌ڵ ‌ه ب ‌ه حیزبێك‬ ‫باسده‌كات ك ‌ه ڕوو ل ‌ه كزییه‌و به‌م دواییانه‌ش‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه هه‌ڵوێستگرتن له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی ناڕه‌زایه‌تی یه‌كساڵی ڕابردوو‬ ‫سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو‌ه و پێداگری ل ‌ه سه‌ر‬ ‫مافی كورد نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه گۆڕه‌پانی پێكدادانی چه‌كدارییه‌و‌ه بۆ‬ ‫الپه‌ڕه‌كانی ئینته‌رنێت‬ ‫باڵوبوونه‌وه‌ی ڕاگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی حیزبی‬ ‫دیموكراتی كوردستانی ئێران شه‌پۆلێكی‬ ‫گ �ه‌وره‌ له‌ ت��ووڕه‌ی�ی‌و بێزاری ئه‌ندامانی‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی لێكه‌وتۆته‌وه‌‌و الپه‌ڕه‌كانی‬ ‫ئینته‌رنێت‌و به‌تایبه‌ت تۆڕی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫فه‌یسبووك بۆته‌ گ��ۆڕه‌پ��ان��ی ناكۆكی‪.‬‬ ‫به‌شێكی به‌رچاو له‌ ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵه‌‪.‬‬ ‫پرۆفایلی فه‌یسبووكه‌كانیان به‌ وێنه‌ی‬ ‫كتێبه‌كه‌ی عه‌بدوڵاڵ موهته‌دی ڕازاندۆته‌وه‌‌و‬ ‫ه���اوك���ات ب��ه‌ش��ێ��وه‌ی��ه‌ك��ی ب�����ه‌رده‌وام‬ ‫نووسراوه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی ڕۆژنامه‌كانی‬ ‫ئێران‌و به‌ڵگه‌نامه‌كانی به‌جێماو له‌و ده‌ورانه‌‬ ‫له‌ فه‌یسبووك‌و سایته‌ ئینته‌رنێتیه‌كاندا‬ ‫باڵوده‌كرێته‌وه‌‪ .‬‬ ‫ماڵپه‌ڕه‌كانی نزیك له‌ كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێر‬ ‫و له‌وانه‌ ماڵپه‌ڕی بروسكه‌ كه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ئه‌ندامی ڕێبه‌ریی ئه‌و حیزبه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێ‌‬ ‫هێرشێكی به‌رینی بۆ سه‌ر ڕابردووی حیزبی‬ ‫دیموكرات باڵوكردۆته‌وه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵێك به‌ڵگه‌‬ ‫و بڕیارنامه‌ی كۆنگره‌ی چ��واری حزبی‬ ‫دیموكراتی سه‌باره‌ت به‌ كۆماری ئیسالمی‬ ‫و ڕوانگه‌ی ئه‌و كاته‌ی دكتۆر قاسملۆ له‌‬ ‫سه‌ر خومه‌ینی خستۆته‌ڕوو‪.‬‬ ‫د‪.‬قاسملۆ ئه‌و كات پشتیوانی له‌ ئایه‌تووڵاڵ‬ ‫خومه‌ینی ڕابه‌ری كۆماری ئیسالمی كردوه‌‬ ‫و ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵه‌ ئ�ه‌م هه‌ڵوێسته‌ی‬ ‫قاسملۆ به‌نه‌شیاو ده‌زان���ن و دووب���اره‌‬ ‫زیندووی ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی زان��ی��اری��ه‌ك��ان��ی ده‌س���ت���وور‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كانی ه���ه‌ردووال له‌ ڕۆژان��ی‬

‫عه‌بدووڵاڵی موهته‌دی‬ ‫ڕاب���ردوو به‌ دوای كێشه‌كان له‌ شاری‬ ‫سلێمانی چاوپێكه‌وتنیان ئه‌نجامداوه‌ و تا‬ ‫ئێستا هیچ زانیاریه‌ك سه‌باره‌ت به‌ ته‌وه‌ری‬ ‫گفتوگۆی دووالیه‌ن باڵونه‌كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫سكرتارییه‌تی كۆمه‌ڵه‌ی شۆڕشگێڕی‬ ‫زه‌حمه‌تكێشانی كوردستانی ئێران له‌‬ ‫وه‌اڵم���ی‌ به‌یاننامه‌ ت��وون��ده‌ك �ه‌ی حزبی‬ ‫دیموكراتی كوردستانی ئ��ێ��ران ڕۆژی‬ ‫دووشه‌ممه‌ ‪ 2010/12/6‬ڕاگه‌یه‌ندراوێكی‬ ‫ب�ڵاوك��ردۆت �ه‌وه‌‪ .‬به‌یاننامه‌كه‌ی كۆمه‌ڵه‌‬ ‫باس له‌وه‌ده‌كات كه‌ عه‌بدوڵاڵ موهته‌دی‬ ‫یه‌كه‌م كه‌س نییه‌ كه‌ لێكدانه‌وه‌ بۆ ئه‌و‬ ‫م��ێ��ژووه‌ ب��ك��ات‌و پێشووتریش له‌الیه‌ن‬ ‫كه‌سایه‌تییه‌كانی ه �ه‌ر دوو الی��ه‌ن ئه‌و‬ ‫م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ ورووژاوه‌‌و ب���ه‌اڵم ه��ێ��رش‌و‬ ‫پ �ه‌الم��اری له‌وشێوه‌ی لێنه‌كه‌وتۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ به‌شێكیتری به‌یاننامه‌كه‌ی كۆمه‌ڵه‌دا‬ ‫هاتووه‌‪ ":‬له‌و ڕاگه‌یه‌ندنه‌ ‪ 27‬الپه‌ڕه‌ییه‌ی‬ ‫حزبی دیموكراتدا كۆمه‌ڵێك قینی نوێ‌و‬ ‫كۆن به‌ شێواندنی مێژوو ‌و چه‌واشه‌كردنی‬ ‫ڕاستییه‌كان به‌ زمانێكی نه‌شیاو‌و ناته‌با‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی كورد دراونه‌ته‌‬ ‫پاڵ یه‌ك‪ ".‬كۆمه‌ڵه‌ له‌ كۆتایی به‌یاننامه‌كه‌دا‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌ك��ات كه‌ ئێمه‌ش به‌ڵگه‌‌و‬ ‫قسه‌مان زۆره‌‌و به‌اڵم خۆمانی لێده‌پارێزین‪،‬‬ ‫داواش له‌ دۆستان‌و الیه‌نگرانی كۆمه‌ڵه‌‬ ‫ده‌كات كه‌ دانبه‌خۆیاندا بگرن‌و نه‌كه‌ونه‌‬ ‫داوی وه‌اڵمدانه‌وه‌ی ئیحساسی‪.‬‬ ‫له‌ دوایین نمونه‌ی ناكۆكییه‌كاندا كۆمسیۆنی‬ ‫ته‌شكیالتی حیزبی دیموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران وێنه‌ی كچه‌ پێشمه‌رگه‌یه‌كی كۆمه‌ڵه‌‬ ‫ب��ۆ ری��ك�لام��ی ڕۆژی ‪26‬ی‌ س��ه‌رم��اوه‌ز‬ ‫به‌كاردێنێت‪ ،‬ئه‌و بابه‌ته‌ ناڕه‌زایی توندی‬ ‫به‌شێك له‌ ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵه‌ له‌ تۆڕه‌كانی‬ ‫ئه‌نته‌رنێتی لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌ سه‌ر تۆڕه‌كانی ئینته‌رنێت كۆمه‌ڵێك‬ ‫خه‌ڵكی كوردستانی ڕۆژهه‌اڵت كه‌مپنێكیان‬ ‫بۆ كۆتایهێنان به‌م ناكۆكییانه‌ وه‌رێخستووه‌‬ ‫و داوایانكردووه‌ ئه‌م كرده‌وانه‌ بوه‌ستێنرێ‌‪.‬‬

‫بۆ كورده‌كانی ڕۆژهه‌اڵت هه‌شتا ساڵ‌ زیندان له‌ هه‌فته‌یه‌كدا‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ل ‌ه درێژه‌ی فشاره‌كانی حكومه‌تی ئێران‬ ‫ل� ‌ه ڕۆژه��ه‌اڵت��ی ك��وردس��ت��ان كۆمه‌ڵێك‬ ‫ل � ‌ه چ��االك��وان��ان��ی ك���ورد س �ه‌رج �ه‌م ب ‌ه‬ ‫هه‌شتاویه‌ك سا ‌ڵ زیندان مه‌حكوم كران‪.‬‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی س��ه‌رچ��اوه‌ك��ان��ی ه����ه‌وا ‌ڵ ل ‌ه‬ ‫ڕۆژه �ه‌الت��ی ك��وردس��ت��ان‪ ،‬زۆرب���ه‌ی ئه‌و‬ ‫كه‌سان ‌ه چاالكوانانی مه‌ده‌نی و سیاسی‬ ‫و ئاینی بوون و تۆمه‌تی هاوكاری له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫حیزب ‌ه كوردستانییه‌كانیان و هه‌وڵدان بۆ‬ ‫تێكدانی ئه‌منییه‌تی نه‌ته‌وه‌یی ئێرانیان‬

‫دراوه‌ته‌ پاڵ‌‪.‬‬ ‫پێشێلكردنی مافی كه‌مایه‌تی ئاینیه‌كان‬ ‫یه‌كێك له‌و پرسان ‌ه بوو‌ه ك ‌ه ل ‌ه ڕاپۆرتی‬ ‫سااڵنه‌ی ناوه‌ند‌ه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانی مافی‬ ‫مرۆڤ باسی ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌فته‌ی ڕاب���ردوو ح �ه‌وت ك�ه‌س ل ‌ه‬ ‫خه‌ڵكی ش���اری ب��ۆك��ان‪ ،‬ب � ‌ه تۆمه‌تی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی ڕێ��وه‌ڕه‌س��م��ی ئایینی و‬ ‫به‌زاندنی سنوور ب ‌ه چ �ل‌و ی �ه‌ك سا ‌ڵ‬ ‫زیندان له‌الیه‌ن دادگای ئینقالبی تارانه‌و‌ه‬ ‫مه‌حكوم كراون‪.‬‬ ‫جگ ‌ه له‌مانه‌ش خوێندكارێكی سه‌قزی ب ‌ه‬

‫ده‌سا ‌ڵ زیندان و دورخستنه‌و‌ه بۆ شاری‬ ‫سیرجان مه‌حكوم كراو‌ه و تۆمه‌تی ئه‌و‬ ‫خوێندكار‌ه ك��ورده‌ش هاوكاری له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫حزب ‌ه كوردییه‌كان و هه‌وڵدان بۆ تێكدانی‬ ‫ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ڕاگه‌یه‌نراوه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی دیكه‌و‌ه ڕزگار مرادی مافناس‬ ‫ل ‌ه دادگایه‌كدا ك ‌ه ته‌نیا چه‌ند ده‌قه‌یه‌كی‬ ‫خایاندوه‌‪ ،‬ب ‌ه تۆمه‌تی هاوكاری له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫حیزبه‌كانی ڕۆژه���ه‌اڵت ب ‌ه دوو مانگ‬ ‫مه‌حكوم كراوه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر ل ‌ه شاری سه‌قز به‌هرۆز ڕیشه‌ساحب‬ ‫ێ سا ‌ڵ زیندان‬ ‫و سێ كه‌سی دیك ‌ه ب ‌ه س ‌‬

‫مه‌حكوم كراون‪.‬‬ ‫هه‌وره‌ها چه‌ندین كه‌سی دیك ‌ه ل ‌ه زانكۆی‬ ‫كرماشان و شاره‌كانی دیك ‌ه ب ‌ه پێنج‬ ‫ێ سا ‌ڵ زیندان مه‌حكوم كراون‬ ‫سا ‌ڵ و س ‌‬ ‫و به‌شێك ل ‌ه ده‌ستبه‌سه‌ركراوانی ئه‌م‬ ‫دواییان ‌ه چاره‌نووسیان نادیاره‌‪.‬‬ ‫سه‌پاندنی حوكمی ق���ورس ب � ‌ه سه‌ر‬ ‫هاواڵتیانی كورد ل ‌ه ڕۆژهه‌اڵتی كوردستان‬ ‫ل ‌ه كاتێكدای ‌ه ك ‌ه هه‌ر ئێستا هه‌ژد‌ه چاالكی‬ ‫كورد حوكمی ئیعدامیان بۆ ده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫سادق الریجانی به‌رپرسی به‌شی قه‌زایی‬ ‫ك��ۆم��اری ئیسالمی ه�ه‌ف��ت�ه‌ی پێشوو‬

‫ڕایگه‌یاند ل ‌ه ئێران ك�ه‌س ب ‌ه تاوانی‬ ‫كوردبوون ئیعدام ناكرێت‪.‬‬ ‫ئه‌م قسه‌یه‌ی الریجانی ڕوبه‌ڕوی ڕه‌خنه‌ی‬ ‫چاالكانی مافی مرۆڤ ل ‌ه ئێران بوویه‌و‌ه‬ ‫و ڕایانگه‌یاند هه‌موو ئه‌و ڕۆژنامه‌وان و‬ ‫چاالكوانانی مافی مرۆڤ ك ‌ه ل ‌ه ئێران‬ ‫ئیعدام ده‌كرێن ل ‌ه ژێر ئه‌م ناوانه‌و‌ه نین‌و‬ ‫به‌ڵكو تۆمه‌تی تیرۆریست‌و تێكده‌ری‬ ‫ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یان ده‌درێته‌ پاڵ‌‪.‬‬ ‫ئ��ێ��ران ب����ه‌رده‌وام ل �ه‌الی �ه‌ن كۆمه‌ڵگای‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌ییه‌و‌ه سه‌باره‌ت ب ‌ه پێشێلكردنی‬ ‫مافی مرۆڤ ڕه‌خنه‌ی لێده‌گیرێ‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪4‬‬

‫سیاسه‌ت‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫سێ دۆسیه‌ی‌ كورد به‌جینۆساید ناسێنراوه‌‪ ،‬به‌اڵم قه‌ره‌بوو نه‌كراوه‌ته‌وه‌‬

‫‪6‬‬

‫هه‌فتانه‌‬ ‫مه‌ال ئاریان ده‌ینووسێت‬

‫‌كۆمار ‌ی مۆبایل‬ ‫ی سێ پیاو‪ ،‬كه‌‬ ‫ی ئازاردان ‌‬ ‫ی وێن ‌ه ‌‬ ‫باڵوبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه ده‌كه‌ون ‌ه به‌ر‬ ‫به‌كێشه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بلوتوزه‌وه‌‬ ‫ی خ��ان�ه‌واده‌ی�ه‌ك‪ ،‬له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫وێ��ز‌ه ‌‬ ‫ی داپۆشی‌و له‌ڕێگ ‌هی‌‬ ‫ی جوگرافیای هه‌رێم ‌‬ ‫ته‌واو ‌‬ ‫ی فه‌یسبووكیشه‌و‌ه گه‌یشته‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ماڵپه‌ڕ ‌‬ ‫ه�ه‌م��وو دن��ی��ا‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش ب���ه‌ده‌ر له‌قسه‌كردن‬ ‫ی كێشه‌كه‌‪ ،‬ده‌شێت ئه‌و‬ ‫له‌سه‌ر ڕه‌هه‌نده‌كان ‌‬ ‫ڕوو‌ه ترسناكه‌مان بۆ بگوازێته‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه دیووه‌‬ ‫ی ته‌كنۆلۆژیا له‌وه‌بازاڕخستنی‌‬ ‫شه‌ڕانگێزه‌ك ‌ه ‌‬ ‫دڵڕه‌قی‌و توندوتیژیدا ده‌یبینێ‌‪.‬‬ ‫ی دڵڕه‌قی‌و‬ ‫ی كۆبونه‌و‌ه ‌‬ ‫ئێستا میدیا‪ ،‬ڕێك شوێن ‌‬ ‫گرێ سایكۆلۆژییه‌كان ‌ه‌و هه‌مووان له‌ڕێگ ‌هی‌‬ ‫ی له‌‬ ‫ی په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی ئامرازه‌كان ‌‬ ‫موڵكدارییه‌ت ‌‬ ‫ی مۆبایل‌و ئه‌نته‌رنێت‌و ئاسانی‌‬ ‫نوێترین جۆره‌كان ‌‬ ‫ی ئاوێزان به‌حه‌زی ئاشوب‪،‬‬ ‫ی بلوتوز ‌‬ ‫به‌كارخستن ‌‬ ‫ی والێكردوو‌ه هه‌مووان‬ ‫ی ڕاگه‌یاندن ‌‬ ‫نشتیمان ‌‬ ‫ی تێدا خاڵی بكه‌نه‌و‌ه‌و له‌ڕێگ ‌هی‌‬ ‫ده‌توانن خۆ ‌‬ ‫ی خوازراو بگرن‌و‬ ‫ی مۆبایله‌كه‌یانه‌و‌ه وێن ‌ه ‌‬ ‫زووم ‌‬ ‫ی بێ كۆنترۆڵدا‬ ‫ی دنیایه‌ك ‌‬ ‫ی ته‌واو ‌‬ ‫به‌جوگرافیا ‌‬ ‫باڵوی بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ئه‌و مناڵ ‌ه ڕووسی ‌ه جێی‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه وه‌اڵمه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ڤالدیمێر سیربۆڤ‪،‬‬ ‫سه‌رنج بێت‪ ،‬كاتێك له‌وه‌اڵم ‌‬ ‫ده‌ڵێت"خانه‌واده‌كه‌م له‌باوكم‌و دایكم‌و ته‌له‌فزیۆن‌و‬ ‫نه‌ن ‌ه پێكهاتووه‌"‪ ،‬ئه‌م ‌ه ئه‌گه‌ر تێگه‌یشتنی‌‬ ‫ی خۆی‌‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫مناڵێك بێت بۆ ئه‌وینداره‌كان ‌‬ ‫ئێستا دوور نیی ‌ه گه‌نجێك به‌ر له‌دایك‌و باوك‌و‬ ‫نه‌نه‌شی مۆبایله‌ك ‌ه وه‌ك هاوه‌ڵ وێنا بكات‪ ،‬ئاخر‬ ‫ی‌و‬ ‫ی یاده‌وه‌رییه‌كانییه‌ت ‌‬ ‫ی هه‌م نشتیمان ‌‬ ‫مۆبایله‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی كاتكوژی‌‪،‬‬ ‫هه‌میش ئاوێته‌ی ‌ه به‌كه‌ره‌سته‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌مه‌شه‌و‌ه ده‌یه‌وێت وه‌ك چۆن بلوتوزی‌‬ ‫له‌په‌نا ‌‬ ‫هاوه‌ڵه‌كانی‌‪ ،‬خۆیان كاره‌كته‌رو پاڵه‌وانه‌كانی‌‬ ‫ی ل ‌ه گرته‌‬ ‫ناو كلیپه‌كه‌ن‪ ،‬به‌م چه‌شنه‌ش خۆ ‌‬ ‫ی خۆیدا پاڵه‌وان بێت‪ ،‬ئیتر ئه‌و‬ ‫ڤیدیۆییه‌كان ‌‬ ‫ی مه‌رگ بێت‪ ،‬یا بانگه‌ش ‌هی‌‬ ‫گرته‌ی ‌ه وه‌بازاڕخستن ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪.‬‬ ‫ی یانیش سێكس‌و الدان ‌‬ ‫توندوتیژ ‌‬ ‫ی لێدان‌و ئ��ازاردان�ی‌‬ ‫لێره‌شه‌و‌ه ب�ڵاوب��وون�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كێشه‌یه‌كی‌‬ ‫ی ك� ‌ه ب�ه‌ه��ۆ ‌‬ ‫ئ �ه‌و س��ێ م��رۆڤ � ‌ه ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه لێیان ده‌درێت‪ ،‬هه‌ر زوو به‌هۆی‌‬ ‫ی ئه‌و جۆر‌ه ل ‌ه ته‌كنۆلۆژیاوه‌‬ ‫دیوو‌ه ترسناك ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌ك����ات ب��ه‌ه��ه‌م��وو ك �ه‌ل �ه‌ب �ه‌رێ��ك��دا‪.‬‬ ‫خ���ۆ ‌‬ ‫ی ئه‌و سێ‬ ‫ڕاستییه‌كه‌شی ئه‌گه‌ر ئازاردان‌و لێدان ‌‬ ‫كه‌س ‌ه پاساویشی هه‌بێت ل ‌ه به‌رامبه‌ر الدانیان له‌‬ ‫ی كورده‌وارییانه‌‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫ی‌و ئاكار ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫نه‌ریت ‌‬ ‫ی كرداره‌ك ‌ه ترسناكه‌‪،‬‬ ‫په‌رچه‌كرداره‌ك ‌ه ب ‌ه ئه‌نداز‌ه ‌‬ ‫ی له‌سه‌رێكه‌و‌ه ئه‌م ‌ه بریتی ده‌بێت له‌‬ ‫به‌و پێی ‌ه ‌‬ ‫ی جه‌الد بۆ قوربانی‌‪ ،‬به‌و مانای ‌هی‌‬ ‫ی گۆڕان ‌‬ ‫پرۆس ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و سێ كه‌سه‌‬ ‫ی بینین ‌‬ ‫ی ساته‌وه‌خت ‌‬ ‫ك ‌ه ئید ‌‬ ‫ی ئازاردان‌و پاشانیش ڕووتكردنه‌وه‌یان‬ ‫له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی خۆیان‬ ‫ی هه‌ڵه‌كان ‌‬ ‫ی باج ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌سه‌رێكدا دان ‌‬ ‫ی جۆرێكه‌‬ ‫ی تردا به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫بێت‪ ،‬به‌سه‌ره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه له‌بنه‌ڕه‌ته‌و‌ه شایه‌نیان نییه‌‪.‬‬ ‫له‌هاوسۆز ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ترسی گ��ه‌ور‌ه ل ‌ه پشت ب�ڵاوب��وون �ه‌و‌ه ‌‬ ‫وێنانه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر دیوێكیشی پۆزه‌تیف بێت وه‌ك‬ ‫ی هه‌ڵسوكه‌وتی‌‬ ‫ڕێگرییه‌ك له‌دوباره‌بوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ترسناكیشی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی تر ‌‬ ‫له‌وجۆره‌‪ ،‬ئه‌و‌ه دیو ‌‬ ‫ی خه‌ڵك‬ ‫دیوێك ك ‌ه ئه‌و‌ه نیشانده‌دات ك ‌ه ئید ‌‬ ‫ی چڤات‌و‬ ‫ی یاسا‪ ،‬له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی سزا ‌‬ ‫بۆ له‌مه‌ودوا له‌بر ‌‬ ‫ی الده‌ره‌ك��ان‬ ‫ی كلتوور ‌‬ ‫خێزانه‌و‌ه ب ‌ه تۆڵه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی گه‌ور‌ه له‌سه‌ر‬ ‫سزا بده‌ن‪ ،‬به‌مه‌ش ده‌رگایه‌ك ‌‬ ‫ئ �ه‌م چه‌شن ‌ه له‌سزا دێت ‌ه ئ���اراوه‌و خه‌ڵكی‌‬ ‫ێ‌و‬ ‫ی نابه‌ست ‌‬ ‫ی دادوه‌ر ‌‬ ‫چیتر پشت ب ‌ه ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تییان ‌ه ئه‌و بۆشایی ‌ه پڕ‬ ‫ی ئه‌و شێو‌ه مامه‌ڵه‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه جگ ‌ه له‌و‌ه ‌‬ ‫كردن ‌ه ده‌شێت له‌ڕێی ده‌زگا هه‌واڵـگرییه‌كانیش‬ ‫ی سیاسی‌و‬ ‫ی باو‪ ،‬تاسه‌ركوت ‌‬ ‫ببێت ‌ه شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی تێكشكاندنی‌‬ ‫له‌ناوبردن ‌ه جه‌سته‌ییه‌كان له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‌و ئابڕوبردنه‌و‌ه به‌ڕێو‌ه بب ‌هن‌و له‌بری‌‬ ‫كه‌سێت ‌‬ ‫ی سیاسی بكه‌ن ‌ه شه‌هید‪،‬‬ ‫ی نه‌یارێك ‌‬ ‫ئ��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی داوێن پیس‌و‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ی بوده‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ده‌یكه‌ن ‌ه پیاوێك ‌‬ ‫هه‌ر خۆی‌‪ ،‬به‌ڵـكو خێزان‌و بنه‌ماڵه‌و خێڵه‌كه‌شی‬ ‫ب ‌ه یه‌ك گرته‌ی ڤیدیۆیی ده‌كوژن‪.‬‬ ‫ی ل�ه‌و چه‌ند ڕۆژ‌ه ڕووی���داوه‌‪ ،‬به‌ته‌نها‬ ‫ئ��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی سێ كه‌سی لێدراوو چه‌ند كه‌سی‬ ‫ئه‌كته‌ره‌كان ‌‬ ‫لێده‌ر نییه‌‪ ،‬به‌ڵـكو چه‌ند خانه‌واده‌یه‌كی‌‬ ‫ی ناو‬ ‫گ �ه‌وره‌ش ك ‌ه به‌خوێن ب ‌ه كاراكته‌ره‌كان ‌‬ ‫ی په‌یوه‌ستن‪ ،‬له‌ناو‬ ‫گرته‌كه‌و‌ه گرێدراون‪ ،‬پێو‌ه ‌‬ ‫ئ�ه‌و خێزانانه‌‪ ،‬ڕیشسپی‌و دای��ك‌و ئیماندارو‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫ی زۆر هه‌یه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بێت خه‌ڵـك ‌‬ ‫ڕێزدار ‌‬ ‫ی نه‌ك ‌هن‌و باڵوینه‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ژه‌م ‌ه خۆراك ته‌ماشا ‌‬ ‫چونك ‌ه ئه‌و ته‌وژم ‌ه ل ‌ه باڵوكردنه‌و‌ه له‌ڕێگ ‌هی‌‬ ‫بلوتوزو فه‌یسبووك‌و یوتیوبه‌وه‌‪ ،‬هه‌م ئابڕووی‌‬ ‫ی ت��ر ده‌خ��ات�� ‌ه ب����ه‌رده‌م چه‌قۆی‌‬ ‫خه‌ڵكێك ‌‬ ‫ڕقلێبوونه‌وه‌و هه‌میش كۆمه‌ڵـگ ‌ه به‌ره‌و دۆخێكی‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫نه‌خوازراو ئاراست ‌ه ده‌كات‪ ،‬باڵوكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و سێ كه‌س ‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ڵـكو‬ ‫وێنانه‌‪ ،‬ته‌نها دژ ‌‬ ‫ی گه‌وره‌و بگر‌ه نه‌ریته‌‬ ‫ی خێزان‌و خانه‌واد‌ه ‌‬ ‫دژ ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانیشه‌‪.‬‬

‫به‌بێ ئاگادار ‌ی حه‌دبا و برایه‌تی‌‪ ،‬پارت ‌ی و نوجێف ‌ی ڕێكه‌وتن‬ ‫ی‬ ‫ی نوجێفی‌‌و حه‌دبا باسبكرێت‪ ،‬ڕێكه‌وتن له‌بار‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ڵوێست ‌‬ ‫ی مه‌سه‌ل ‌ه ‌‬ ‫به‌بێ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫كێشه‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‌و موسڵه‌وه‌ كران‬ ‫مه‌سه‌له‌ی‌ هه‌ڵوێستی‌ لیستی‌ حه‌دبا‬ ‫زانیار داقوقی‬ ‫ی‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر س �ه‌رژم��ێ��ری‌ چ��ۆن مامه‌ڵه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌گه‌ڵكراوه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئ�ه‌وان ڕێگر ‌‬ ‫به‌ناوبژیوانی‌ توركیا‌و به‌بێ ئاگادار ‌‬ ‫ی سه‌ره‌كین له‌به‌رده‌م سه‌رژمێری‌‪.‬‬ ‫لیسته‌كانی‌ حه‌دبا‌و برایه‌تی‌‪ ،‬پارێزگار ‌‬ ‫ی‬ ‫موسڵ‌و مه‌سرور بارزانی‌ له‌سه‌ر به‌شێك زێباری‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌ سه‌ردانه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نوجێفی‌ بۆ الی‌ بارزانی به‌بێ ئاگادار ‌‬ ‫له‌ كێشه‌ هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كانی‌ پارێزگا ‌‬ ‫لیستی‌ حه‌دبا بووه‌‪ ،‬وتی‌ " ئه‌گه‌ر بۆ‬ ‫موسڵ ڕێكه‌وتن‪.‬‬ ‫ب�ه‌پ��ێ�ێ‌ ئ���ه‌و زان��ی��اری��ی��ان �ه‌ی‌ ده‌س��ت چ��اره‌س�ه‌رك��ردن�ی‌ كێشه‌ی‌ ئه‌نجومه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی بێت ئه‌وا ئه‌ندامانی‌ لیستی‌ حه‌دبا پێ ‌‬ ‫ده‌ستوور كه‌وتوون‪ ،‬له‌كۆبوونه‌وه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕازی‌ ده‌ب��ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌گه‌ر بۆ كێشه‌ ‌‬ ‫هه‌ولێر كه‌ له‌نێوان مه‌سرور بارزان ‌‬ ‫ی سه‌رژمێری‌ بێت‪ ،‬ئ �ه‌وا ئ �ه‌و كێشه‌ی ‌ه‬ ‫سه‌رۆكی‌ ئاژانسی‌ پاراستن‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ پ��ارت �ی‌‌و ئه‌سیل په‌یوه‌ندی‌ به‌پارێزگاره‌وه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫نوجێفی‌ پارێزگاری‌ هه‌ولێر‪ ،‬ڕێكه‌وتن ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگاو ‌ه‬ ‫ك��راوه‌ له‌سه‌ر ئ �ه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌به‌رامبه‌ر هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ی زێ��ب��اری‌ وت�ی‌ "ناكۆكیه‌كانی‌ نه‌ینه‌وا‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ لیستی‌ برایه‌تییه‌دا سه‌رۆك ‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن‌و جێگری‌ پارێزگار وه‌ربگرن‌و ناكۆكی‌ ك��ورد‌و ع �ه‌ره‌ب نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌‌و ئاسایشیش ل ‌ه ناكۆكییه‌كان ناكۆكی‌ نێوان پارتی‌و‬ ‫لیستی‌ حه‌دبایه‌"‪.‬‬ ‫موسڵ بمێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی وتی‌ "به‌بڕوای‌ من سه‌ردانه‌كه‌ی‌ نوجێف ‌‬ ‫دڵ����دار زێ���ب���اری‌ ج��ێ��گ��ری‌ س �ه‌رۆك � ‌‬ ‫ئ��ه‌ن��ج��وم��ه‌ن��ی‌ پ���ارێ���زگ���ای‌ م��وس��ڵ سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه‌"‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكدا ب��ۆ ده‌س��ت��وور ده‌ڵێت زێباری‌ ده‌ڵێت به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ توركیا‬ ‫س��ه‌ردان��ه‌ك��ه‌ی‌ نوجێفی‌ ب��ۆ هه‌ولێر ده‌وڵه‌تێكی‌ دراوسێیه‌ له‌ كێشه‌ی‌ نێوان‬ ‫ی‬ ‫ی ئیداره‌ی‌ پارێزگای‌ موسڵ‌و حكومه‌ت ‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ به‌گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ لیستی‌ برایه‌ت ‌‬ ‫ێ‬ ‫نییه‌‪ .‬چونكه‌ پێشتر ئه‌و دوو لیست ‌ه هه‌رێم زۆر زه‌ره‌رم �ه‌ن��ده‌ بۆیه‌ هه‌وڵ ‌‬ ‫له‌سه‌ر زۆرب�ه‌ی‌ خاڵه‌كان رێكه‌وتوون‪ .‬چاره‌سه‌ركردنی‌ ده‌دات‪ ،‬وتی‌ "ئه‌وه‌ش‬ ‫ی له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی‌ عێراق نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫وت��ی‌ "دوای‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌ت ‌‬ ‫ناوه‌ندی‌ به‌سه‌رپه‌رشتی‌ نوێنه‌ری‌ نه‌ته‌و ‌ه بۆ به‌رژه‌وه‌ندی‌ خۆی‌ هه‌وڵ ده‌دات"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫یه‌كگرتووه‌كان‌و ئه‌مریكا ڕێكه‌وتنه‌ك ‌ه ده‌رم���ان خ �ه‌ت��اری‌ وت�ه‌ب��ێ��ژی‌ لیست ‌‬ ‫ب��رای�ه‌ت�ی‌ ن�ه‌ی��ن�ه‌وا له‌لێدوانێكدا بۆ‬ ‫ڕاده‌گه‌یه‌نرێت"‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم نازانرێـت ل �ه‌و كۆبوونه‌وانه‌دا ده‌ستوور ڕایگه‌یاند ئه‌وه‌ سێیه‌م جار ‌ه‬

‫نوجێفی‌ سه‌ردانی‌ هه‌ولێر ده‌ك��ات بۆ‬ ‫گفتوگۆكردن له‌سه‌ر كێشه‌ی‌ نێوان‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان‌و پارێزگای‌ موسڵ‪.‬‬ ‫ده‌رم��ان خه‌تاری‌ ده‌ڵێت ئێستا هیچ‬ ‫ئاڵۆزییه‌ك له‌نێوان لیسته‌كانی‌ حه‌دباو‬ ‫برایه‌تی‌ نه‌ماوه‌‪ ،‬وتی‌ "ڕێكه‌وتن كراو ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌‌و‬ ‫ئاسایش له‌پارێزگای‌ موسڵ ده‌مێننه‌و ‌ه‬ ‫به‌ئاگاداری‌ حكومه‌تی‌ عێراق"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫خه‌تاری‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات سه‌ردانه‌كه‌ ‌‬ ‫نوجێفی‌ به‌ داوه‌ت �ی‌ ڕه‌سمی مه‌سرور‬ ‫بارزانی‌ بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌ردانه‌كه‌ی‌ ئه‌سیل نوجێفی‌ بۆ ال ‌‬ ‫م �ه‌س��رور ب��ارزان��ی‌ ل�ه‌ق��ازان��ج�ی‌ ك��ورد‬ ‫ده‌شكێته‌وه‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێم كه‌مال ئاغا به‌رپرسی‌ مه‌ڵبه‌ند ‌‬ ‫موسڵی‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌‪ ،‬له‌لێدوانێكدا‬ ‫ی‬ ‫بۆ ده‌س��ت��وور ده‌ڵێت كۆبوونه‌وه‌كه‌ ‌‬ ‫نوجێفی‌‌و مه‌سرور بارزانی‌ كاریگه‌ری‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر واق��ی��ع �ی‌ م��وس��ڵ ه��ه‌ب��ووه‌و‬ ‫توندڕه‌وی‌ و ئاڵۆزی‌ كه‌متركردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌رێم كه‌ماڵ ئاغا ئ��ام��اژه‌ی‌ ب �ه‌وه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ل �ه‌ ك��ۆب��ون �ه‌وه‌ك �ه‌دا جگه‌ ل�ه‌ب��ڕی��ار ‌‬ ‫نوێكردنه‌وه‌ی‌ دانیشتنه‌كانی‌ نێوان‬ ‫ی‬ ‫هه‌ردوو لیستی‌ حه‌دباو برایه‌تی‌‪ ،‬بڕیار ‌‬ ‫ك��ران�ه‌وه‌ی‌ زیاتری‌ ده‌رگاكانی‌ موسڵ‬ ‫به‌ڕووی‌ شاره‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا‬ ‫دراوه‌‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا كێشه‌كانی‌ وه‌ك��و‬ ‫پێشمه‌رگه‌و ماده‌ی‌ ‪ 140‬كه‌ په‌یوه‌ندییان‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌ده‌س���ت���ووره‌وه‌ ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬ل�ه‌ڕێ��گ�ه‌ ‌‬

‫ده‌ستووره‌وه‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وان�ه‌ش�ی‌ لیژنه‌یان ب��ۆ پێكهاتوو ‌ه‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ لیژنه‌كانه‌وه‌ چاره‌سه‌ربكرێن‪ .‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێم كه‌مال ئاغا وتی‌ "پێشتر لیست ‌‬ ‫ی‬ ‫حه‌دبا وه‌كو ئۆپۆزسیۆنی‌ حكومه‌ت ‌‬ ‫به‌غدا كاریان ده‌كرد‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر سێكوچكه‌ی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ عێراقدان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌وه‌ی‌ ئوسامه‌ نوجێفی‌ س�ه‌رۆك� ‌‬ ‫په‌رله‌مانه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئ��ه‌وه‌ یارمه‌تیده‌ر‬ ‫ده‌بێت بۆ كۆتاییهێنان به‌كێشه‌كه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێم وتی‌ "تا داواك��اری‌ جه‌ماوه‌ر ‌‬ ‫ك��وردی‌ سنووره‌كه‌ جێبه‌جێنه‌كرێن‪،‬‬ ‫لیستی‌ برایه‌تی‌ بایكۆتكردن ناشكێنن"‪.‬‬ ‫س���االر ب��اس��ی��ره‌ م��ام��ۆس��ت��ای‌ زانست ‌ه‬ ‫ی‬ ‫سیاسیه‌كان ل �ه‌ زان��ك��ۆی‌ سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وتی‌ "پارت ‌‬ ‫ده‌یه‌وێت كێشه‌ی‌ نێوان لیستی‌ برایه‌تی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫حه‌دبا له‌ڕێگه‌ی‌ حیزبه‌وه‌ وه‌ك كارتێك ‌‬ ‫سیاسیی‌ مامه‌ڵه‌ی‌ له‌گه‌ڵدا بكات"‪.‬‬ ‫باسیره‌ ده‌ڵ��ێ��ت ئ��اژان��س��ی پاراستن‬ ‫ده‌زگ��ای �ه‌ك �ی‌ حیزبیه‌ ن �ه‌ك حكومی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی‪ ،‬وت��ی‌ "چ��اره‌س �ه‌رك��ردن � ‌‬ ‫كێشه‌كان له‌وێوه‌ ئه‌و ده‌الله‌ته‌ ده‌دات‬ ‫ب��ه‌ده‌س��ت��ه‌وه‌ ك��ه‌ پ��ارت��ی‌ ده‌ی��ه‌وێ��ت‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ خۆیه‌وه‌ وه‌ك حیزب مامه‌ڵ ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ كێشه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان بكات نه‌ك‬ ‫حكومه‌ت"‪.‬‬ ‫* كاروخ‌و ئامه‌د به‌شداریان‬ ‫له‌م ڕاپۆرته‌دا كردووه‌‬

‫ئااڵ تاڵه‌بانی‪ :‬له‌پشكی كورد ‪%25‬ی پۆسته‌كانمان ده‌وێت‬ ‫كاڵێ‌ ئه‌نوه‌ر‬ ‫ژن��ه‌ پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اره‌ك��ان��ی ك��وردی��ش‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌نی ن��وێ��ن�ه‌ران��ی عێراقدا‬ ‫له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دان ‪ %25‬ئه‌و پۆستانه‌ی‌‬ ‫ب��ه‌ر ك��ورد ده‌ك��ه‌وێ��ت له‌پێكهێنانی‬ ‫حكومه‌ت‌و له‌و لیژنانه‌ی‌ له‌په‌رله‌مان‬ ‫به‌سه‌ر الیه‌نه‌كاندا دابه‌شده‌كرێت بۆ‬ ‫ژنان بێت‪.‬‬ ‫دوای ئ�������ه‌وه‌ی‌ ت��������ه‌واوی ژن���ه‌‬ ‫په‌رله‌مانتاره‌كان له‌ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران‬ ‫به‌هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانه‌وه‌‪ ،‬داوایه‌كیان بۆ‬ ‫ئه‌نجومه‌نی وه‌زی��ران به‌رزكرده‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ‪ %25‬پۆسته‌كانی حكومه‌تی نوێ‬ ‫بدرێت به‌ژنان‪ ،‬ژنه‌ په‌رله‌مانتاره‌كانی‬ ‫كوردیش داوا له‌سه‌ركردایه‌تی كورد‬ ‫ده‌كه‌ن ‪ %25‬پشكی كورد له‌پۆسته‌كانی‬ ‫كابینه‌ی‌ نوێی حكومه‌ت بۆ ژنان بێت‪.‬‬ ‫ئ��ااڵ تاڵه‌بانی‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫ن���وێ���ن���ه‌ران���ی‌ ع���ێ���راق‌و ئ��ه‌ن��دام��ی‬ ‫س�ه‌رك��ردای�ه‌ت��ی یه‌كێتی نیشتیمانی‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور‪،‬‬ ‫وتی‌"ئێمه‌ وه‌ك ژنان له‌ناو ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫نوێنه‌رانی‌ عێراقدا به‌هه‌موو كوتله‌كانی‌‬ ‫ن���او پ��ه‌رل��ه‌م��ان��ه‌وه‌ ل��ه‌س��ه‌ر ئ��ه‌وه‌‬

‫پێكهاتووین كه‌ ‪ %25‬پۆسته‌كانمان‬ ‫پێبدرێت‪ ،‬بۆیه‌ نامه‌یه‌كمان ئاراسته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رۆك وه‌زی��ران��ی‌ ع��ێ��راق ك���ردووه‌‬ ‫كه‌زۆرێك له‌پیاوانی‌ ناو په‌رله‌مانیش‬ ‫پشتگیری داواكانی‌ ئێمه‌یان كردووه‌"‪.‬‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی وت���ه‌ی‌ ئ���ااڵ ت��اڵ �ه‌ب��ان��ی ژن‬ ‫ل �ه‌ح��ك��وم �ه‌ت��ی ن��وێ��دا ب �ه‌پ��ێ��ی ئ �ه‌و‬ ‫ڕێژه‌یه‌ی‌ ئ�ه‌وان داوای��ده‌ك�ه‌ن نزیكه‌ی‌‬ ‫‪ 7‬وه‌زاره‌ت��ی��ان به‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ژم��اره‌ی��ه‌ك له‌به‌رپرسی لیژنه‌كان‌و‬ ‫ب��ڕی��ارده‌ری لیژنه‌كان له‌ئه‌نجومه‌نی‬ ‫نوێنه‌راندا‪.‬‬ ‫ئ��ااڵ وتی‌"ده‌مانه‌وێت سه‌ركردایه‌تی‬ ‫كوردیش له‌ ‪ %25‬ئه‌و پۆستانه‌ی‌ پشكی‬ ‫كورده‌ چ له‌حكومه‌ت‪ ،‬یان له‌ په‌رله‌مان‬ ‫ب�ه‌ر ك��ورد بكه‌وێت"‪ .‬ه�ه‌روه‌ه��ا وتی‌‬ ‫"پێده‌چێت سێ‌ لیژنه‌ به‌ر هاوپه‌یمانی‌‬ ‫كوردستانی‌ بكه‌وێت كه‌ده‌بێت یه‌كێك‬ ‫ل �ه‌و لیژنانه‌ ژنێك ببێته‌ به‌رپرس‪.‬‬ ‫جێگر‌و بڕیارده‌ری لیژنه‌كانیش به‌ڕێژه‌ی‌‬ ‫‪ %25‬بێت"‪.‬‬ ‫د‪.‬ئه‌شواق جاف ئه‌ندامی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫عێراق له‌لیستی‌ هاوپه‌یمانی‌ كوردستان‬ ‫به‌ده‌ستووری وت "ئه‌وه‌ مافی خۆمانه‌‬ ‫له‌پۆسته‌ ب��ااڵك��ان��دا ژن��ان پشكیان‬

‫هه‌بێت‪ ،‬ئێمه‌ وه‌ك ژنی‌ كورد هه‌مان‬ ‫داوای ژنه‌ عه‌ره‌ب‌و نه‌ته‌وه‌كانی ترمان‬ ‫هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫بێخاڵ ئه‌بوبه‌كر داكۆكیكار له‌بواری‌‬ ‫پ��رس��ی ژن����ان وت���ی‌ "ه���ی���واداری���ن‬ ‫چ��اره‌س��ه‌رك��ردن‌و پێكهاتنی‌ الیه‌نه‌‬ ‫س��ی��اس��ی��ی �ه‌ك��ان ل���ه‌س���ه‌ر ح��س��اب��ی‬ ‫ژن��ان نه‌بێت‪ .‬ب��ه‌اڵم م��ن وه‌ك خۆم‬ ‫پێشبینی‌ ئه‌وه‌ ناكه‌م ژنان به‌گوێره‌ی‌‬ ‫ئ��ه‌و كێشمه‌كێشم‌و ملمالنێیانه‌ی‌‬ ‫ڕووبه‌ڕوویان ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬پۆستی‌ بااڵی‌‬ ‫حكومه‌ت وه‌رب��گ��رن‪ ،‬هۆكاره‌كه‌شی‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ ملمالنێی سیاسی هێنده‌ زاڵه‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ی‌ ژن��ان گرنگی‌ پێ نادرێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌ڵێم بوونی‌ ژن بۆ وه‌رگرتنی‌‬ ‫پۆسته‌ بااڵكان نه‌بووه‌ته‌ مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌"‪.‬‬ ‫بێخاڵ داوایكرد كه‌ ژنه‌ په‌رله‌مانتاره‌كان‬ ‫ببنه‌ هێزێكی‌ فشارو ئامانجیان ڕوون‬ ‫بێت‪ .‬وتی‌ "ئێمه‌ وه‌ك ڕێكخراوه‌كانی‌‬ ‫ژن��ان به‌نیازین پێشنیارێك بكه‌ین‬ ‫كه‌یه‌كێك له‌وه‌زاره‌ته‌كان بدرێته‌ ژن‬ ‫بۆ ئ�ه‌وه‌ی‌ ژنانیش تواناكانی‌ خۆیان‬ ‫بسه‌لمێنن"‪.‬‬ ‫ب��وره��ان م��ح�ه‌م�ه‌د ف���ه‌ره‌ج ئه‌ندامی‌‬

‫ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌ عێراق له‌لیستی‌‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ كوردستان‪ ،‬به‌ده‌ستووری‬ ‫وت "ل���ه‌ك���ۆب���وون���ه‌وه‌ی‌ پ��ێ��ش��ووی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌ران به‌تێكڕای‌ ده‌نگی‌‬ ‫ئه‌ندامانی‌ په‌رله‌مان بڕیاردرا پۆسته‌كان‬ ‫له‌ ‪ %25‬بۆ ژنان بێت"‪.‬‬ ‫ب��وره��ان وت��ی‌ "ل��ه‌ن��او ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫ن��وێ��ن�ه‌ران��دا ده‌ب��ێ��ت ل �ه‌چ��وار لیژنه‌‪،‬‬ ‫لیژنه‌یه‌ك ژن��ان سه‌رۆكایه‌تی‌ بكات‬ ‫هه‌موو پۆسته‌كانی‌ تری‌ ناو ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫نوێنه‌ران ده‌بێت ‪ %25‬بۆ ژنان بێت"‪.‬‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت به‌پۆسته‌ حكومییه‌كان‌و‬ ‫وه‌زاره‌ت�ه‌ك��ان ڕایگه‌یاند "پۆسته‌كانی‌‬ ‫حكومه‌تیش به‌هه‌مان شێوه‌یه‌ ده‌بێت‬ ‫‪ %25‬بۆ ژنان بێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌مێنێته‌وه‌‬ ‫سه‌رئه‌وه‌ی‌ سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت چۆن‬ ‫ئه‌و ‪ %25‬جێبه‌جێده‌كات"‪.‬‬ ‫ل����ه‌ب����اره‌ی‌ ل��ی��س��ت��ی ه��اوپ �ه‌ی��م��ان��ی‬ ‫كوردستانه‌وه‌‪ ،‬وتی‌ "باوه‌ڕی‌ ته‌واومان‬ ‫به‌وه‌ هه‌یه‌ ده‌بێت ‪ %25‬پۆسته‌كان بۆ‬ ‫ژن��ان بێت‪ ،‬هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی‌ ژنانیش‬ ‫بووبێت پشتگیریمان ك���ردووه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫نموونه‌ داوای‌ وه‌زاره‌ته‌ سیادییه‌كانیان‬ ‫كردووه‌ پشتگیریمان كردوون‌و ئیمزامان‬ ‫بۆ كۆكردوونه‌ته‌وه‌"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ئابوری‬

‫‪7‬‬

‫گوێزی ئیسرائیلی له‌كوردستان بایه‌خی زۆری پێده‌درێت‬

‫ی گونده‌كانی ده‌ڤه‌ری چۆمان پوچ‌و كرمێ بوون‪ ،‬جوتیاره‌كانیش ڕوویان له‌گوێزی ئیسرائیلی كردووه‌‬ ‫ئه‌مساڵ گوێزی زۆرب ‌ه ‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‬

‫ی چۆمان‪،‬‬ ‫ی ق��ه‌زا ‌‬ ‫ی س��ن��وور ‌‬ ‫له‌گونده‌كان ‌‬ ‫به‌رهه‌می ئه‌مساڵی گوێز زۆر خراپ بوو‌ه‌و‬ ‫ی پوچ‌و كرمێ‬ ‫جوتیاران ده‌ڵێن به‌رهه‌مه‌ك ‌ه ‌‬ ‫بوون‪ ،‬شاره‌زایانی بواری پاراستنی به‌رهه‌م ‌ه‬ ‫ڕووه‌كییه‌كانیش ده‌ڵێن جوتیاران ڕوویان‬ ‫له‌گوێزی ئیسرائیلی كردووه‌‪.‬‬ ‫ی ش��اره‌زای��ان��ی كشتوكاڵی‌و‬ ‫به‌پێی وت�� ‌ه ‌‬ ‫به‌روبووم ‌ه ڕووه‌كییه‌كان گوێزی ئیسرائیلی‬ ‫به‌رهه‌می باشتره‌و خواستی زیاتریشی له‌سه‌ر‬ ‫هه‌ی ‌ه بۆی ‌ه جوتیاران گرنگی پێده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌واو ‌‬ ‫ی كاكۆ‪ ،‬ئه‌زموونێك ‌‬ ‫ئه‌میر حاج ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌قس ‌ه ‌‬ ‫ی باخدار ‌‬ ‫له‌بوار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باڵه‌كایه‌ت ‌‬ ‫ی ئ��ه‌و ل��ه‌ده‌ڤ��ه‌ر ‌‬ ‫ب��اخ�ه‌ك� ‌ه ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی خه‌ڵك‌و مه‌شته‌ل ‌ه ئه‌هل ‌‬ ‫نمونه‌یه‌و زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی چۆمان داره‌كانیان له‌به‌ر‬ ‫حكومییه‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌و موتورب ‌ه ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫باخه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی به‌و‬ ‫ی كه‌گرنگ ‌‬ ‫ئه‌میر یه‌كێك ‌ه له‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫گوێز‌ه ئیسرائیلیان ‌ه ده‌دات‪ ،‬به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫ی پێنج ساڵیه‌و‌ه‬ ‫وت»ئه‌و گوێزان ‌ه له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رهه‌مه‌كه‌یان پ��ێ��ده‌گ��ات‪ ،‬ك� ‌ه له‌ساڵ ‌‬ ‫ی زی���اد ده‌ك���ات‌و‬ ‫ش �ه‌ش �ه‌م �ه‌و‌ه ب �ه‌ره �ه‌م � ‌‬ ‫ێ بیفرۆشێت»‪.‬‬ ‫ی ده‌توان ‌‬ ‫خاوه‌نه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و گوێزانه‌و‌ه قسه‌یكرد‌و‬ ‫ئه‌میر زیاتر له‌بار‌ه ‌‬ ‫وتی‌«ئه‌و گوێزان ‌ه توێكڵه‌كه‌یان ته‌نكه‌و بۆ‬ ‫ی به‌چه‌كوش نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫شكاندن پێویست ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ده‌ست ده‌شكێت‪ ،‬هه‌روه‌ها كاكڵه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و پته‌وه‌و به‌تام‌و چه‌وره‌‪ ،‬به‌رهه‌مه‌كه‌ش ‌‬ ‫سپ ‌‬ ‫له‌چاو گوێزیتر زۆر زۆره‌‪ ،‬له‌یه‌ك چاوه‌و‌ه‬ ‫زیاتر ل ‌ه پێنج گوێز به‌یه‌كه‌و‌ه دێنه‌ده‌ر‪،‬‬ ‫هه‌ندێكیشیان به‌هێشوو گوێز ده‌رده‌ك �ه‌ن‬ ‫كه‌زیاتر ل ‌ه ‪ 10‬گوێز به‌یه‌كه‌و‌ه دێنه‌ده‌ر»‪.‬‬ ‫ی ئه‌و گوێزان ‌ه له‌بازاڕ‬ ‫ی به‌رهه‌م ‌‬ ‫به‌هۆی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫پار‌ه زیاتر ده‌ك��ات‪ ،‬ئه‌میر ده‌ڵێت»ساڵ ‌‬ ‫ڕاب��وردوو هه‌زار گوێزم ب ‌ه ‪ 90‬هه‌زار دینار‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫فرۆشت‪ ،‬ئه‌مساڵیش زۆر داواك��ار ‌‬ ‫ی سه‌رماو‌ه به‌رهه‌مه‌كه‌مان‬ ‫بوو‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫ب���اش ن��ه‌ب��وو‪ ،‬چونك ‌ه ئ �ه‌وان��ی��ش وه‌ك‬ ‫ی كه‌شوهه‌وا‬ ‫گوێزه‌كانیتر‌ه بۆ به‌رگه‌گرتن ‌‬ ‫جیاوازیان نییه‌«‪.‬‬ ‫ی ئه‌و گوێزان ‌ه‬ ‫ی ئه‌میر سه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫به‌بڕوا ‌‬ ‫له‌وه‌دای ‌ه یه‌كجار بچه‌قێنرێن هه‌ڵناكه‌ندرێنه‌وه‌‪،‬‬

‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی پێویست ‌ه گوێز ل�ه‌و شوێن ‌ه ‌‬ ‫وت� ‌‬ ‫بچه‌قێنرێت‪ ،‬ن���ه‌وه‌ك هه‌ڵبكه‌نرێته‌وه‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌مه‌شته‌له‌كان بفرۆشرێت‪ ،‬چونك ‌ه ڕه‌گه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی پێویست ‌ه‬ ‫ده‌بڕدرێت‪ ،‬كه‌دواتر دوو ساڵ ‌‬ ‫تا گه‌ش ‌ه بكاته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ك ‌ه ڕاسته‌وخۆ‬ ‫بچه‌قێنرێت باشتره‌‪.‬‬ ‫زیاتر ل ‌ه ‪ 20000‬هه‌زار دارگوێز له‌ناوچه‌كانی‬ ‫س��ن��ووری ق��ه‌زای چۆمان هه‌ی ‌ه‌و بووه‌ت ‌ه‬ ‫ی ناوچه‌كه‌‪،‬‬ ‫ی دانیشتوان ‌‬ ‫ی گه‌ور‌ه ‌‬ ‫سه‌رمایه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ب �ه‌اڵم ئه‌مسا ‌ڵ ب �ه‌ب �ه‌راورد له‌گ ‌ه ‌ڵ سااڵن ‌‬ ‫ی گوێز‬ ‫ی گونده‌كان‪ ،‬به‌رهه‌م ‌‬ ‫ڕابوردوو له‌زۆرب ‌ه ‌‬ ‫خراپ بووه‌و بۆ خواردن نه‌شیاو بووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئێن ‌ه ‌‬ ‫ی گوند ‌‬ ‫ی كاكۆ‪ ،‬ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫حاج ‌‬ ‫ی چ���ۆم���ان‪ ،‬ل���ه‌و گ��ون��د‌ه‬ ‫س���ه‌ر ب���ه‌ق���ه‌زا ‌‬ ‫ی گوێز هه‌یه‌‪،‬‬ ‫زیاتر ل ‌ه ‪ 4000‬ه��ه‌زار دار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وت»ئه‌مسا ‌ڵ له‌گونده‌ك ‌ه ‌‬ ‫به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خراپیدا بوو ‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫ئێم ‌ه گوێز له‌وپه‌ڕ ‌‬ ‫ی ڕ‌هش‌و‬ ‫ی زۆر بوو‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو ‌‬ ‫به‌رهه‌مه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ ببوو‪ ،‬ده‌توانم بڵێم له‌چاو ساڵ ‌‬ ‫كرم ‌‬ ‫ی خراپ‬ ‫ڕاب��وردوو به‌رهه‌مه‌كه‌مان ل ‌ه ‪‌ %80‬‬ ‫بووه‌«‪.‬‬ ‫ی زۆرمان به‌ركه‌وت‪،‬‬ ‫ی مادد ‌‬ ‫كاكۆ وتی‌«زیانێك ‌‬ ‫ی كه‌م بوو»‪.‬‬ ‫ی فرۆشتیشمان به‌نرخێك ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌سنووری ق��ه‌زای چۆمان به‌پێی وت ‌ه ‌‬ ‫ی دارگوێزه‌كان تاڕاده‌یه‌ك‬ ‫جوتیاران‪ ،‬زۆرب ‌ه ‌‬ ‫به‌رهه‌میان زۆر بووه‌‪ ،‬به‌اڵم كرمێ‌و پووچ‬ ‫بوون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ق �ه‌زا ‌‬ ‫ی ئه‌حمه‌د هاواڵتیه‌كیتر ‌‬ ‫حاج ‌‬ ‫ی‬ ‫چ��ۆم��ان��ه‌‪ ،‬وت��ی‌«ئ��ه‌م��س��ا ‌ڵ ب �ه‌ره �ه‌م � ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی كرم ‌‬ ‫گوێزه‌كانمان زۆربوون‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫بوونیان‪ ،‬ن�ه‌خ��وران‪ ،‬هه‌روه‌ها گوێزه‌كان‬ ‫ی‬ ‫كوێریش بوون‌و ئازا نه‌بوون‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی هه‌رزان فرۆشتم «‪.‬‬ ‫هه‌مبوو به‌نرخێك ‌‬ ‫له‌ئه‌مساڵدا تاك ‌ه شوێنێك له‌چۆمان ك ‌ه‬ ‫ی (گونده‌ژۆره‌)‬ ‫ی باشبوو‌ه له‌گوند ‌‬ ‫گوێزه‌كان ‌‬ ‫ی گوێز به‌ناوبانگه‌و‬ ‫بووه‌‪ ،‬ئه‌و گوند‌ه به‌به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی لێیه‌‪.‬‬ ‫به‌هه‌زاران دارگوێز ‌‬ ‫ی پێش‬ ‫ی ده‌ڵێت‪ :‬له‌سااڵن ‌‬ ‫مه‌جید گونده‌ژۆر ‌‬ ‫ی چۆمان‬ ‫ی خه‌ڵك ‌‬ ‫نه‌وه‌ده‌كان گوێز سه‌رمای ‌ه ‌‬ ‫ی دواییدا جوتیاره‌كان‬ ‫بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌مسااڵن ‌ه ‌‬ ‫ی پێدابینبكه‌ن‪.‬‬ ‫ی ژیانیان ‌‬ ‫ناتوانن بژێو ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌جید وت �ی‌«ب �ه‌ب �ه‌راورد له‌گ ‌ه ‌ڵ سااڵن ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕاب���وردوو له‌گونده‌ژۆر ئه‌مسا ‌ڵ به‌رهه‌م ‌‬

‫ی هیچ نه‌خۆشییه‌ك‬ ‫گوێزمان باشبووه‌و تووش ‌‬ ‫ی پار‬ ‫ێ بڵێین پێنج ئه‌وه‌ند‌ه ‌‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬ده‌كر ‌‬ ‫گوێزمان هه‌بوو»‪.‬‬ ‫ی زانیاریم هه‌یه‌‪،‬‬ ‫مه‌جید وت��ی»ئ�ه‌وه‌ن��د‌ه ‌‬ ‫ی گوێز زۆر بووه‌‪،‬‬ ‫ێ گوند به‌رهه‌م ‌‬ ‫له‌هه‌ند ‌‬ ‫ێ‬ ‫ب��ه‌اڵم خ��راپ ب��ووه‌و گوێزه‌كانیان كرم ‌‬ ‫ببوون»‪.‬‬ ‫ی له‌گوێزدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی باش ‌‬ ‫مه‌جید كه‌شاره‌زاییه‌ك ‌‬ ‫ی‌و ته‌رز‌ه‬ ‫ی بۆ سارد ‌‬ ‫ی گوێزه‌كان ‌‬ ‫ی خراپ ‌‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫ی به‌رهه‌مه‌كه‌یان‬ ‫گێڕایه‌وه‌و وتی‌«ئه‌و گوندان ‌ه ‌‬ ‫ی ت���ه‌رزه‌و سڕبوونه‌و‌ه‬ ‫خ��راپ ب��وو‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه له‌م ‌ه دورب��وو‪ ،‬بۆیه‌ش‬ ‫بووه‌‪ ،‬گوند ‌‬ ‫ی گونده‌كانی تر‬ ‫به‌رهه‌مه‌كانمان باش بوو‪ ،‬ه ‌‬ ‫خراپ بووه‌«‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ش ‌‬ ‫محه‌مه‌د شێخ ‌ه قادر ـ لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕووه‌ك‪ ،‬له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫پاراستن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چ���ۆم���ان‪ ،‬ب��ه‌ده‌س��ت��وور ‌‬ ‫ك��ش��ت��وك��اڵ� ‌‬ ‫ی میو‌ه‬ ‫ی به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫وت»ئه‌مسا ‌ڵ زۆرب� ‌ه ‌‬ ‫ی چۆمان خ��راپ ب��وو‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌ده‌ڤه‌ر ‌‬ ‫ێ و گوێز‪ ،‬ته‌نها ته‌ماته‌و خه‌یار‬ ‫سێوو تر ‌‬ ‫باش بووه‌«‪.‬‬ ‫ێ بوون‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت گوێزه‌كان كرم ‌‬ ‫له‌به‌هاردا ب��اران زۆر ب��ووه‌و سێوه‌كانیش‬ ‫ی ك ‌هش‌و هه‌واو‌ه هه‌ڵوه‌رین‪.‬‬ ‫ی گۆڕان ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پاراستن ‌‬ ‫ی به‌ش ‌‬ ‫ی لێپرسراو ‌‬ ‫به‌پێی وت ‌ه ‌‬ ‫ی چۆمان‬ ‫ی كشتوكاڵ ‌‬ ‫ڕووه‌ك‪ ،‬له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫زیاتر ل ‌ه ‪ 20‬هه‌زار دارگوێز له‌ناوچه‌ك ‌ه هه‌یه‌‪،‬‬ ‫كه‌هه‌ندێكیان خۆڕسكن‌و له‌دۆ ‌ڵ‌و شیوه‌كان‬ ‫ڕواون‪ ،‬هه‌ندێكیشیان خه‌ڵك چه‌قاندوونی‌‪،‬‬ ‫ی زۆر ڕووی��ان‬ ‫به‌تایبه‌ت ئێستا خه‌ڵك ‌‬ ‫ی كردووه‌‪.‬‬ ‫ی ئیسرائیل ‌‬ ‫ی گوێز ‌‬ ‫له‌چه‌قاندن ‌‬ ‫ی شاره‌زایانی ب��واری به‌رهه‌م ‌ه‬ ‫به‌پێی وت ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕووه‌كییه‌كان گوێزی ئیسرائیلی به‌رهه‌مه‌ك ‌ه ‌‬ ‫باشه‌‪ ،‬محه‌مه‌د وتی‌«زووش به‌رهه‌مه‌كه‌یان‬ ‫پێده‌گات‌و بااڵشیان نزمه‌‪ ،‬هه‌ی ‌ه به‌دۆنم ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫گوێزان ‌ه ده‌چه‌قێنن‪ ،‬به‌اڵم نه‌مانتوانیو‌ه ئامار ‌‬ ‫ته‌واو له‌سه‌ر دار گوێزه‌كان كۆبكه‌ینه‌و‌ه «‪.‬‬ ‫جوتیارانی ناوچه‌ك ‌ه به‌رهه‌می گوێزه‌كانیان‬ ‫ی دیار نافرۆشن‪ ،‬بۆی ‌ه دیاریكردنی‬ ‫له‌شوێنێك ‌‬ ‫ی گوێز قورسه‌‪.‬‬ ‫به‌رهه‌می سااڵن ‌ه ‌‬ ‫م��ح �ه‌م �ه‌د وت�ی‌«ب�ه‌ش��ێ��ك��ی��ان ل �ه‌م��اڵ �ه‌و‌ه‬ ‫ی هه‌ڵیده‌گرێ‌‪،‬‬ ‫ده‌یفرۆشن‌و هه‌شیان ‌ه بۆ خۆ ‌‬ ‫ی گوێز‬ ‫بۆی ‌ه هیچ ئامارێكمان له‌سه‌ر به‌رهه‌م ‌‬

‫گوێزی‌ ئیسرائیلی‌ توكڵی‌ ته‌نكه‌‬ ‫نییه‌«‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئێستا له‌مه‌شته‌له‌كان ‌‬ ‫ی ئیسرائیل ‌‬ ‫گوێز ‌‬ ‫ی ئه‌و گوێزان ‌ه‬ ‫چۆمان ده‌ستده‌كه‌وێت‪ ،‬جیاواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زیاتره‌و كاكڵه‌كه‌ش ‌‬ ‫له‌وه‌دای ‌ه كه‌به‌رهه‌م ‌‬

‫ی‬ ‫ی بچوكن‌و ئه‌وپه‌ڕ ‌‬ ‫باشتره‌‪ ،‬داره‌كانیش ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 10‬مه‌تر به‌رزده‌بێته‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵك به‌باش ‌‬ ‫ی به‌رهه‌مه‌كه‌یان‬ ‫ی گه‌یشتن ‌‬ ‫ده‌توانێت له‌كات ‌‬ ‫بیوه‌شێنێت‪.‬‬

‫ده‌مارگرتن به‌رامبه‌ربه‌ یه‌ک‬ ‫مه‌یسم لعێبی‌ ‬ ‫ئ���ه‌و ک��ات � ‌ه ک�� ‌ه ده‌‌ڵ��ێ��ی��ن ئێم ‌ه ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی کۆبۆنی خۆراکین یان‬ ‫گۆڕینی ئه‌و سیستم ‌ه بۆ پشتگیریه‌کی‬ ‫دارای���ی‪ ،‬تێڕوانینێکی زانستی ئاشکرا‬ ‫ده‌که‌ین ک ‌ه پاڵپشت ‌ه ب ‌ه نموونه‌ی ڕاسته‌قین ‌ه‬ ‫و واقیعی‪ ،‬هه‌ندێک که‌س ب ‌ه ئازاردانی‬ ‫هه‌ستی هاواڵتیان و ووروژاندنیان ناومان‬ ‫ده‌ب�ه‌ن و‪ ...‬ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌کی زانستی‬ ‫وه‌اڵممان ناده‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا تاوانبارکردن لێر‌ه ناوه‌ستێ‬ ‫و درێ�����ژه‌ی پ��ێ ده‌ده‌ ‌ن ت��ا ده‌گ��ات�� ‌ه‬ ‫تاوانبارکردنمان ب ‌ه دووربوونه‌و‌ه ل ‌ه خه‌ڵکی‬ ‫خۆما ‌ن وه‌کو بڵێی ئێمه له‌و خه‌ڵکه نین‪.‬‬ ‫ێ ک ‌ه ده‌ڵێیت من پسپۆرم ل ‌ه بوارێکدا و‬ ‫کات ‌‬ ‫دابه‌شکردنی پۆسته سیاسیه‌کان وایکردو‌ه‬ ‫ک ‌ه ئێو‌ه بگه‌ن ب ‌ه لووتکه‌ی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ‌پ��ارێ��زگ��اک��ان‪ ،‬ئ��ه‌و کات ‌ه‬ ‫تاوانبارمان ده‌که‌ن ک ‌ه هیچ خه‌باتێکمان‬ ‫نه‌بوو‌ه دژ ب ‌ه دیکتاتۆره‌کان و هه‌ندێک‬ ‫جاریش ده‌گات ‌ه ئه‌و ئاست ‌ه ک ‌ه ب ‌ه سیخوڕ‬ ‫ناومان ده‌به‌ن‪.‬‬ ‫هه‌ندێک که‌س د‌ه‌یانه‌وێ کۆبۆنی خۆراک‬ ‫بمێنێت بۆ ‌ئ �ه‌وه‌ی ک ‌ه ببێت ‌ه چواره‌مین‬ ‫به‌ڵگه‌ی چه‌سپاندنی که‌سایه‌تی جگ ‌ه ل ‌ه‬ ‫سێیینه‌ی پیرۆز (ره‌گه‌زنامه‌‪ ،‬پێناس ‌ه و‬ ‫کارتی نشینگه‪/‬تاپۆ‪ ،)‌/‬له‌و‌ه ده‌ترس ‌ن ک ‌ه‬ ‫هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی کۆبۆنی خۆراک ببێت ‌ه‬ ‫ده‌ستپێکی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ک��ارت و‬ ‫کۆبۆنه‌کانی تر‪ ....‬ئه‌وه‌ش بڕواپێکردنێک ‌ه‬ ‫به‌و بیردۆزه‌ ک ‌ه پیالنێک دژ ب ‌ه هه‌ژاران‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئ��ازی��زان‪ ..‬پێتان ده‌ڵ��ێ��م ک� ‌ه ئێم ‌ه له‌و‬ ‫خه‌ڵک ‌ه هه‌ژاران ‌ه نین‪ ،‬به‌اڵم زۆر داکۆکییان‬ ‫لێده‌که‌ین‪ ،‬ل ‌ه هه‌مان کاتدا پشتگیریی‬

‫هه‌بوونی کۆبۆنی خۆراک ته‌نها ڕۆژانی سه‌ختمان بیرده‌خاته‌وه‬ ‫هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی کۆبۆنی خۆراک ده‌که‌ین‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ب ‌ه واته‌ی ئه‌و‌ه نی ‌ه ک ‌ه ده‌مانه‌وێ‬ ‫خه‌ڵکانی هه‌ژار ل ‌ه خۆراکیان بێبه‌ش بکه‌ین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ل ‌ه هه‌مان کاتدا قبووڵ ناکه‌ین ک ‌ه ئه‌و‬ ‫خه‌ڵک ‌ه هه‌ر خۆراکی سه‌پاو و نه‌خوازراو‬ ‫بخۆن‪ .‬کۆبۆنی خۆراک وه‌کو ده‌زانرێت تاز‌ه‬

‫هاتۆته‌ ناو کۆمه‌ڵگای عێراقی و پێویست ‌ه‬ ‫پروپاگه‌نده‌ی ئ �ه‌و‌ه بکه‌ین ن�ه‌ک بڵێین‬ ‫ئه‌م ‌ه ل ‌ه میراتی باپیری حه‌ڤده‌و‌ه بۆمان‬ ‫ماوه‌ته‌وه‌‌‪ .‬پێویست ‌ه ئه‌م خه‌ڵک ‌ه بزانێت ک ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه پێش ئه‌وه‌ی کۆبۆنی خۆراک ‌بێت‪،‬‬ ‫ژیانمان ل ‌ه ئاستێکی به‌رزدا به‌سه‌ر ده‌برد‪.‬‬

‫ئه‌م کۆبۆنه‌ش ل ‌ه دۆخێکی ناله‌باردا په‌یدا‬ ‫بووه‌ و پێویسته‌ نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫هه‌بوونی کۆبۆنی خ��ۆراک ته‌نها ڕۆژان��ی‬ ‫سه‌ختمان بیرده‌خاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و ڕۆژانه‌ی ک ‌ه‬ ‫خۆراکمان نانی جۆی ڕه‌ش بوو و له‌جیاتی‬ ‫شه‌کر خورما‌ما ‌ن له‌گه‌ڵ چا ده‌خوارد‪ .‬ئه‌و‬

‫کۆبۆنه‌ی ک ‌ه شه‌ڕی له‌گه‌ڵداهات و خێر‬ ‫هه‌مووی ڕۆیشت‪.‬‬ ‫نا‌مانه‌وێ بڵێین ئه‌وانه‌ی ک ‌ه ب ‌ه دژایه‌تی‬ ‫هاواڵتیان تاوانبارمان ده‌ک��ه‌ن‪ ،‬خۆیان‬ ‫پرۆژه‌کانی پێشخستنی ئاستی گوزه‌رانی‬ ‫تاک و فره‌بوونه‌وه‌ی بژاره‌کانی کۆسپ و‬ ‫ئاسته‌نگ ده‌که‌ن و ده‌یانه‌وێ ئه‌م هاواڵتی ‌ه‬ ‫به‌کاربه‌ربێت نه‌ک به‌رهه‌مهێنه‌ر و ل ‌ه جیاتی‬ ‫خۆراکی خۆی به ده‌ستی خۆی قازانج‬ ‫بکات‪ ،‬هه‌ر له‌به‌ر ده‌ستی ده‌وڵه‌تدا بێت‪.‬‬ ‫ده‌یانه‌وێ هاواڵتیان ب ‌ه ڕۆژه‌کانی گه‌مارۆ‬ ‫به‌ندکراو بن و ل ‌ه ک��رداره‌ک��ان��ی ڕۆژان��ی‬ ‫گه‌مارۆی پێش ‪ 2003‬دا بن‪.‬‬ ‫ئه‌‌و کات ‌ه ک ‌ه ده‌مانه‌وێ کۆبۆنی خۆراک‬ ‫نه‌مێنێت‪ ،‬ئ��ام��اژ‌ه ب���ه‌و‌ه ده‌ک��ه‌ی��ن ک ‌ه‬ ‫پێویست ‌ه حکومه‌ت پرۆژه‌یه‌ک ده‌سپێبکات‬ ‫ب��ۆ به‌خێوکردنی ه��اواڵت��ی��ان ل� ‌ه رێگای‬ ‫دابه‌شکردنی ئه‌و پارانه‌ی ک ‌ه ل ‌ه ده‌ستووردا‬ ‫وه‌کو پاره‌ی گه‌ل ئاماژه‌یان پێکراوه‌‪ .‬ل ‌ه‬ ‫هه‌مان کاتدا ئه‌و‌ه بیرده‌خه‌ینه‌و‌ه ک ‌ه زۆر‬ ‫شتی ناله‌بار ل ‌ه سیسته‌می گۆڕینی داراییدا‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ئه‌وه‌ی ک ‌ه ده‌وڵه‌ت به‌رامبه‌ر ب ‌ه نه‌وت‬ ‫وه‌ریده‌گرێ و ده‌یکات ب ‌ه کۆبۆنی خۆراک و‬ ‫ت هاوپێچ ‌ه‬ ‫به‌سه‌ر هاواڵتیاندا دابه‌شی ده‌کا ‌‬ ‫ب ‌ه فه‌وتان و له‌ناوچوونی پاره‌ی ئه‌و خه‌ڵک ‌ه‬ ‫بۆ ده‌وڵه‌مه‌ندکردنی به‌شێکی دیاریکراو‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش ل ‌ه رێگای ه��اورده‌ک��ردن‪ ،‬کڕین‪،‬‬ ‫پاشکه‌وتکردن و گواستنه‌وه‌ی خۆراک‪-‬ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه ده‌لێین ل ‌ه جیاتی هه‌موو ئه‌و پرۆس ‌ه‬ ‫دوورودرێژه‌‪ ،‬با پاره‌ی نه‌وت ڕاسته‌وخۆ ل ‌ه‬ ‫ناو خه‌ڵکدا دابه‌شبکرێت‪.‬‬ ‫تاوانبارکردنمان ب ‌ه ورووژاندنی هاواڵتیان‪،‬‬ ‫ده‌مانورووژێنێ و واتان لێ ده‌کات که بچن ‌ه‬ ‫س ‌ه‌ر سه‌کۆیی تاوانباری‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‪www.alaalem.com‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪6‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫وه‌ك باڵنده‌كان كۆچ ده‌كه‌ن ‪ ..‬ده‌ڕۆن‌و ده‌گه‌ڕێنه‌وه‬

‫‪8‬‬

‫سێ دۆسیه‌ ‌ی كورد به‌جینۆساید ناسێنراوه‌‪ ،‬به‌اڵم قه‌ره‌بوو نه‌كراوه‌ته‌وه‌‬

‫ی ناچار بكات قه‌ره‌بووی‌ ئه‌و زیانان ‌ه بكاته‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫هێشتا حكومه‌تی‌ هه‌رێم نه‌یتوانیوو‌ه حكومه‌تی‌ ناوه‌ند ‌‬ ‫ی حكومه‌ته‌كانی‌ عێراقه‌وه‌ له‌ كوردستان كه‌وتوون‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫زانیار داقوقی‌‬

‫دادگ���ا ‌ی ب��ااڵ ‌ی تاوانه‌كان ل ‌ه سێ دۆسیه‌دا‬ ‫سه‌لماندوویه‌ت ‌ی ك ‌ه كورد جینۆساید كراوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم هێشتا نه‌توانراو‌ه حكومه‌ت ‌ی عێراقی‌‬ ‫ناچار بكرێت ك ‌ه قه‌ره‌بوو ‌ی زیان لێكه‌وتوان و‬ ‫قوربانیان بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆر خه‌ڵك ‌ی كوردستان به‌هۆی‌‬ ‫سیاسه‌ته‌كان ‌ی ڕژێم ‌ی به‌عسه‌و‌ه تووش ‌ی زیان‬ ‫هاتن‪ ،‬جگ ‌ه له‌و كۆمه‌ڵكوژیان ‌ه ‌ی ك ‌ه ب ‌ه جینۆساید‬ ‫ناسراون و سه‌دان هه‌زار كه‌س بوون به‌قوربانی‌‪،‬‬ ‫هه‌زاران گوند وێران كران‪ ،‬ده‌یان كه‌س تووشی‌‬ ‫نه‌خۆش ‌ی قورس و درێژخایه‌ن بوون‪ ،‬سه‌دان‬ ‫كه‌س له‌كار و خوێندن دوورخرانه‌وه‌‪.‬‬ ‫جگ ‌ه ل ‌ه وێرانكردن ‌ی ژێرخان ‌ی ئابوور ‌ی هه‌رێم‪ ،‬كه‌‬ ‫هێشتا نه‌یتوانیوو‌ه بكه‌وێت ‌ه سه‌ر پێ ‌ی خۆ ‌ی و‬ ‫پێوست ‌ی ب ‌ه هه‌زاران ملیار دینار ‌ی عێراقیی ‌ه بۆ‬ ‫بوژاندنه‌و‌هی‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‬ ‫به‌ڕه‌سم ‌ی داوا ‌ی قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ‌ی نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫مه‌ال عوزێر حافز ئه‌ندام ‌ی په‌رله‌مان ‌ی عێراق‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ده‌ڵێت مه‌سه‌ل ‌هی‌‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ‌ی قوربانیان و زیانلێكه‌وتووان‬ ‫چه‌ند جارێك ئاسانكار ‌ی بۆ ك��راوه‌‪ ،‬به‌الم‬ ‫حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم به‌جد ‌ی به‌ته‌نگییه‌و‌ه نه‌بووه‌‬ ‫بۆی ‌ه تا ئێستا مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ك ‌ه به‌‬ ‫ئاكام نه‌گه‌یشتووه‌‪.‬‬ ‫مه‌ال عوزێر حافز ب��ڕوا ‌ی وای� ‌ه ك ‌ه پێویسته‌‬ ‫حكومه‌ت ‌ی عێراق ‌ی وه‌ك چۆن قه‌ره‌بوو ‌ی كوێت‬ ‫و ئێران ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ئاواش قه‌ره‌بوو ‌ی گه‌ل و‬ ‫خاك ‌ی كوردستان بكاته‌وه‌‪ ،‬وت ‌ی «عێراق زۆر‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ند‌ه توانا ‌ی ئه‌و قه‌ره‌بوو‌ه گه‌وره‌ی ‌هی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم نه‌بوون ‌ی دادپ���ه‌روه‌ر ‌ی له‌عێراق‬ ‫بووه‌ت ‌ه ڕێگر ل �ه‌ب �ه‌رده‌م قه‌ره‌بووكردنه‌و‌هی‌‬ ‫قوربانیان»‪.‬‬ ‫مه‌ال عوزێر ڕه‌خن ‌ه ‌ی له‌حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم گرت‬ ‫ك ‌ه دادپه‌روه‌ر نه‌بووه‌‪ ،‬له‌و قه‌ره‌بووه‌ش ك ‌ه بۆ‬ ‫سه‌رجه‌م زیانلێكه‌وتووان ‌ی عێراق بووه‌و خه‌ڵكانی‌‬ ‫كوردستان به‌هۆ ‌ی حكومه‌ت ‌ی هه‌رێمه‌و‌ه جارێكی‌‬ ‫تر غه‌دریانلێكراوه‌‪ .‬نمون ‌ه ‌ی موچ ‌ه ‌ی زیندانیانی‌‬

‫تائێستا حكومه‌تی‌ هه‌رێم به‌ره‌سمی‌ داوای‌ قه‌ره‌بوو كردنه‌و ‌هی‌ نه‌كردووه‌‬

‫سیاس ‌ی و كه‌سوكار ‌ی شه‌هیدان ‌ی هێنایه‌وه‌‪.‬‬ ‫مه‌ال عوزێر ئاماژ‌ه ‌ی ب �ه‌وه‌دا په‌رله‌مانتاران ‌ی‬ ‫یه‌كگرتوو هه‌وڵ ‌ی زیاتر ده‌ده‌ن تا مه‌سه‌ل ‌هی‌‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه به‌یاسا بچه‌سپێت‪.‬‬ ‫گۆران ئه‌دهه‌م پارێزه‌ر ل ‌ه ده‌سته‌ی داكۆكیكار‬ ‫ل ‌ه دۆس��ی� ‌ه ‌ی ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بج ‌ه ب��ووه‌‪ ،‬له‌‬ ‫لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ده‌ڵێت له‌گه‌ڵ حاكم‬ ‫خدر ل ‌ه دادگ��ا ‌ی بیدائ ‌ه و به‌كر حه‌م ‌ه سدیق‬ ‫ئه‌ندام ‌ی په‌رله‌مان ‌ی عێراق پ��رۆژه‌ی �ه‌ك بۆ‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ‌ی زیانلێكه‌وتوان ‌ی ده‌ستی‌‬ ‫ڕژێم ‌ی به‌عس ئ��ام��اده‌ك��ردووه‌‪ ،‬بڕیار‌ه دوای‌‬ ‫پێكهێنان ‌ی حكومه‌ت ‌ی نوێ پێشكه‌ش ‌ی په‌رله‌مانی‌‬ ‫عێراق ‌ی بكه‌ن‪.‬‬ ‫گۆران ئه‌دهه‌م داوایكرد فراكسیۆن ‌ه كوردییه‌كان‬

‫هه‌نگاو بنێن ب��ۆ نزیكبوونه‌و‌ه ل� ‌ه لیسته‌‬ ‫شیعییه‌كان ك ‌ه ئه‌وانیش بوون ب ‌ه قوربان ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫ده‌ست ‌ی ڕژێم ‌ی پێشوو‪ ،‬تا بتوانرێت یاسایه‌كی‌‬ ‫تایبه‌ت له‌په‌رله‌مان ده‌ربچێت و حكومه‌ت ناچار‬ ‫بكات قه‌ره‌بووه‌ك ‌ه بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌دنان قوربان ‌ی چاالكوان ‌ی بوار ‌ی داكۆكیكردن‬ ‫ل ‌ه كه‌سوكار ‌ی ئه‌نفالكراوه‌كان له‌گه‌رمیان‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ده‌ڵێت ئه‌و كه‌سان ‌هی‌‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ده‌یانگرێته‌و‌ه گه‌ر فشاریكی‌‬ ‫جد ‌ی نه‌خه‌ن ‌ه سه‌ر حكومه‌ت ئه‌و‌ه ئاسان نییه‌‬ ‫قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫قوربان ‌ی ڕه‌خن ‌ه ‌ی ل ‌ه یه‌كێت ‌ی و پارت ‌ی گرت كه‌‬ ‫كاتێك له‌حكومه‌ت ‌ی عێراق ده‌ستڕۆیشتووتر‬ ‫بوون نه‌یانتووان ‌ی مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی قه‌ره‌بووكردنه‌و‌هی‌‬

‫قوربانیان بچه‌سپێنن‪ ،‬وت � ‌ی « بۆی ‌ه پێم‬ ‫باش ‌ه ئێستا ئاسان نیی ‌ه حكومه‌ت ‌ی عێراق‬ ‫بڕیار ‌ی قه‌ره‌بوكردنه‌و‌ه بدات‪ ،‬چونك ‌ه ئێستا‬ ‫جگ ‌ه ل ‌ه شیع ‌ه لیست ‌ی عێراقی ‌ه ك ‌ه زۆربه‌یان‬ ‫عه‌ره‌ب ‌ی سونن ‌ه مه‌زهه‌بن و له‌حكومه‌تن ڕه‌نگه‌‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ب ‌ه مافێك ‌ی ڕه‌وا نه‌زانن»‪.‬‬ ‫به‌رپرسان ‌ی حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‪ ،‬ده‌ڵێن ل ‌ه دوو‬ ‫ڕێگاو‌ه هه‌وڵده‌ده‌ن حكومه‌ت ‌ی عێراق ناچار بكه‌ن‬ ‫زیانلێكه‌وتووان و قوربانیان ‌ی ده‌ست ‌ی ڕژێمه‌كانی‌‬ ‫پێشوو قه‌ره‌بوو بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫مه‌جید حه‌مه‌ئه‌مین وه‌زیر ‌ی شه‌هیدان كاوروباری‌‬ ‫ئه‌نفالكراوان له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ئاماژ‌هی‌‬ ‫ب���ه‌وه‌دا له‌ڕێگا ‌ی په‌رله‌مانتاران ‌ی ك��ورده‌وه‌‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ن په‌رله‌مانتاران ‌ی شیع ‌ه راز ‌ی بكه‌ن‬

‫ك ‌ه بۆ ده‌رك��ردن� ‌ی یاسایه‌ك له‌په‌رله‌مان بۆ‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ‌ی قوربانیان ‌ی ده‌ست ‌ی ڕژێمی‌‬ ‫پێشوو‪.‬‬ ‫مه‌جید محه‌مه‌د ئه‌مین هه‌نگاوێك ‌ی تر تۆماركردنی‌‬ ‫سكااڵی ‌ه ل ‌ه دادگاكان‪ ،‬وت ‌ی «تا ئێستا زیاتر ‪550‬‬ ‫سكااڵمان له‌ڕێگ ‌ه ‌ی خود ‌ی زیانلێكه‌وتووانه‌وه‌‬ ‫ال ‌ی دادگا ‌ی بااڵ ‌ی تاوانه‌كان تۆمار كردووه‌و ئه‌و‬ ‫خه‌ڵكه‌ش بۆیان هه‌ی ‌ه داوا ل ‌ه وه‌زاره‌ت ‌ی دارایی‬ ‫بكه‌ن ك ‌ه قه‌ره‌بوویان بكاته‌وه‌»‪.‬‬ ‫مه‌جید محه‌مه‌د ئه‌مین ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ك ‌ه نوری‌‬ ‫مالیك ‌ی س�ه‌رۆك وه‌زیران ‌ی عێراق ڕه‌زامه‌ندی‌‬ ‫له‌سه‌ر قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ‌ی قوربانیان ده‌ربڕیوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر په‌رله‌مان یاسایه‌ك له‌وباره‌و‌ه په‌سه‌ند‬ ‫بكات‪.‬‬

‫“مه‌شروب” نه‌خراوه‌ت ‌ه ناو سه‌رچاوه‌ ‌ی ئاوی ڕانیه‌وه‌‬

‫ی مه‌شروبی لێده‌خورێته‌وه‌‬ ‫بڕیاربوو ڕۆژی نوێژه‌باران ‌ه خه‌ڵكی ڕانیه‌ په‌الماری ڕێستۆرانتی پشوو بده‌ن‪ ،‬به‌بیانووی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‬ ‫حكومه‌ت به‌پێشنیاری یه‌كێتی زانایان‬ ‫ڕێستۆرانتێكی له‌ڕانی ‌ه داخست‪ ،‬به‌بیانووی‬ ‫ی ئ���ه‌و ڕێ��س��ت��ۆران��ت � ‌ه م �ه‌ش��روب��ی‬ ‫ئ����ه‌و‌ه ‌‬ ‫لێده‌خورێته‌وه‌‌و خه‌ڵكی ده‌ڵێن «هۆكار»ێكه‌‬ ‫ی ده‌ڵێت‬ ‫بۆ نه‌بارینی باران‪ ،‬به‌اڵم خاوه‌نه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئیسالمییه‌كان هانی خه‌ڵك ده‌ده‌ن بۆ ئه‌و‬ ‫كاره‌‪.‬‬ ‫ی به‌شێك له‌خه‌ڵك ‌ی ڕانی ‌ه و‬ ‫له‌سه‌ر داواك��ار ‌‬ ‫ی وه‌زاره‌ت ‌ی ئه‌وقاف‬ ‫یه‌كێت ‌ی زانایان‪ ،‬له‌ڕێگا ‌‬ ‫ی داخستنی‌‬ ‫‌و ئه‌نجومه‌ن ‌ی وه‌زیرانه‌وه‌‪ ،‬بڕیار ‌‬ ‫ڕیستۆرانت ‌ی پشوو درا‪ ،‬ك ‌ه له‌نزیك ئاوی‌‬ ‫ی ڕانیه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی شار ‌‬ ‫قول ‌ه ‌‬ ‫ئ �ه‌و ڕێستۆرانت ‌ه ڕۆژان��� ‌ه له‌كاتژمێر ‪4‬ی‌‬ ‫ئێوار‌ه تادره‌نگان ‌ی شه‌و‪ ،‬به‌ڕووی میوانه‌كان‬ ‫ی ئه‌وانه‌شی بۆ خواردنه‌وه‌‬ ‫ده‌كرایه‌وه‌‪ ،‬زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ڕوویان لێده‌كرد‪ ،‬به‌رپرس‌و كه‌سایه‌تییه‌كانی‬ ‫ئه‌و شار‌ه بوو‪.‬‬ ‫ی كردوو‌ه شوێن ‌ی ئه‌و‬ ‫یه‌كێت ‌ی زانایان پێشنیار ‌‬ ‫ی ئاو‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ڕیستۆرانت ‌ه بكرێت ‌ه فه‌رمانگ ‌ه ‌‬ ‫نزیك ‌ه له‌سه‌رچاوه‌ی ئ��اوی ڕانیه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا هیچ بڕیارێك بۆ ئه‌و‌ه نه‌دراو‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫حكومه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫مامۆستا عه‌بدوڵاڵ وه‌س��م��ان لێپرسراوی‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌ی زانایان‪ ،‬به‌ده‌ستووری‌‬ ‫لق ‌ی ڕانی ‌ه ‌‬ ‫وت»زۆر ده‌مێك ‌ه خه‌ڵك ‌ی ڕانی ‌ه داوا ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی ئاوی‌‬ ‫ئ�ه‌و ڕیستۆرانت ‌ه ك ‌ه ل�ه‌س�ه‌رچ��او‌ه ‌‬ ‫ی ڕانی ‌ه نزیك ‌ه دابخرێت‪ ،‬له‌ڕێگای‌‬ ‫خواردنه‌و‌ه ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��� ‌ی ئ�ه‌وق��اف‌و ئه‌نجومه‌ن ‌ی وه‌زی��ران‬ ‫فه‌رمان ‌ی داخستن ‌ی دراوه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و ڕیستۆرانت ‌ه موڵك ‌ی وه‌زاره‌ت ‌ی شاره‌وانییه‌و‬ ‫ی ‪ 15‬ساڵ‬ ‫به‌پێ ‌ی گرێبه‌ستێك بۆ م��او‌ه ‌‬ ‫به‌كرێدراوه‌‪ ،‬ب ‌ه ‪ 180‬دۆالر‪ ،‬ئێستا ئه‌گه‌رچی‬ ‫ماوه‌ی گرێبه‌سته‌كه‌شی ته‌واو نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫له‌ژێر فشاری یه‌كێتی زانایان داخراوه‌‪.‬‬ ‫مامۆستا عه‌بدوڵاڵ ده‌ڵێت ده‌بێت پاره‌كه‌‬ ‫ی ئه‌مساڵ‌‬ ‫بدرێته‌و‌ه به‌خاوه‌نه‌ك ‌هی‌‪ ،‬له‌بودج ‌ه ‌‬ ‫ی خه‌مخۆران‌و‬ ‫ك ‌ه به‌هه‌وڵ‌وكۆشش ‌ی كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌ی شاره‌وان ‌ی ده‌درێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم خاوه‌نی‌‬ ‫ی زستان‬ ‫ی وت»كار ‌‬ ‫ڕێستۆرانته‌ك ‌ه به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫‌و هاوینم ده‌ڕوات ‌و ده‌بێت دایبخه‌م‪ ،‬هیچ‬ ‫پاره‌یه‌كیشم بۆ ناگه‌ڕێته‌و‌ه و زۆریش پاره‌م‬ ‫خه‌رجكردووه‌»‪.‬‬ ‫فایه‌ق عه‌زیز سدیق خاوه‌ن ‌ی ڕیستۆرانتی‌‬ ‫پشوو‪ ،‬ده‌ڵێت خه‌ڵك پێیانوای ‌ه له‌به‌رئه‌و‌هی‌‬ ‫ڕیستۆرانت ‌ی پشوو له‌سه‌ر قوله‌ی ‌ه بۆی ‌ه باران‬ ‫ی كه‌خه‌ڵك چووبوون‬ ‫نابارێت‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌و ڕۆژ‌ه ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی بارانه‌‪ ،‬پێشتریش به‌رنامه‌رێژ ‌‬ ‫بۆ نوێژ ‌‬ ‫بڕیارێك ‌ی واك��را بوو كه‌هێرش بكه‌ن ‌ه سه‌ر‬ ‫ی له‌و‬ ‫ڕێستۆرانته‌كه‌و تێكیبده‌ن‪ ،‬به‌اڵم ڕێگر ‌‬ ‫هێرشه‌كرابوو و نه‌یانهێشتبوون‪.‬‬ ‫فایه‌ق وتی‌«من به‌ده‌ستم بێت ڕێگرده‌بم‬ ‫له‌بڕیاری داخستنه‌كه‌ی ‌و پێشموتوون ئه‌و‬ ‫بڕیار‌ه الوازی حكومه‌ته‌‪ ،‬ئه‌گه‌رنا چه‌ند‬ ‫كه‌سێك ناتوانن ئه‌و‌ه بكه‌ن»‪.‬‬ ‫ی یه‌كێت ‌ی زان���ای���ان ئ��ه‌وه‌‬ ‫ب �ه‌رپ��رس �ه‌ك � ‌ه ‌‬ ‫پشتڕاستده‌كاته‌و‌ه به‌شێك له‌خه‌ڵكی ڕانیه‌‬ ‫ویستیان له‌ڕۆژێك ‌ی هه‌ین ‌ی فشار دروستبكه‌ن‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئێم ‌ه وت��م��ان وام��ه‌ك�� ‌هن‌و داواك���اری‌‬ ‫به‌رزده‌كه‌ینه‌و‌ه بۆ حكومه‌ت‪ ،‬به‌ئه‌نجامیش‬ ‫گه‌یشتین‪.‬‬ ‫مامۆستا عه‌بدوڵاڵ وتی‌«ئێم ‌ه ناخوازین هیچ‬ ‫مه‌شروبخانه‌یه‌ك هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها ئه‌و‬ ‫مه‌شروبخانه‌ی ‌ه داده‌خ�ه‌ی��ن‪ ،‬خاوه‌نه‌كه‌شی‌‬ ‫هه‌ڵوێست ‌ی جوان ‌ی هه‌بوو وت ‌ی مادام داواكاری‌‬ ‫خه‌ڵك ‌ه حه‌ز ده‌كه‌ن پاره‌كه‌شم مه‌ده‌نه‌وه‌»‪.‬‬ ‫فایه‌ق باسی له‌وه‌شكرد كه‌چه‌ندینجاره‌‬ ‫ئه‌و كێشه‌یه‌ی بۆ دروستده‌كرێت‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫مامۆستایان ‌ی ئاین ‌ی ‌و خه‌ڵك ‌ی ناوبازاڕ و‬

‫خه‌ڵك ‌ه ئیسالمییه‌كان‪ .‬وت �ی‌«ل � ‌ه ‪%100‬‬ ‫ئه‌مجاره‌ش ده‌ست ‌ی حیزب ‌ی ئیسالم ‌ی‌و چه‌ند‬ ‫ی له‌پشته‌‪،‬‬ ‫كه‌سێكیتری خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫بۆی ‌ه تاقه‌تم نه‌ماو‌ه و ناتوانم بچم ‌ه ناو‬ ‫كێشه‌كه‌و ناچارم وازبێنم‪ ،‬به‌رنگاربونه‌و‌هی‌‬ ‫ئه‌و خه‌ڵكه‌م پێناكرێت»‪.‬‬ ‫سڵێمان مین ‌ه به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی ڕانی ‌هی‌‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور‪،‬‬ ‫ڕه‌تیكرده‌و‌ه ئه‌وان له‌پشت هاندانی خه‌ڵك‌و‬ ‫داخستنی ئه‌و ڕێستۆرانته‌وه‌بن‪ ،‬وتی‌«ئه‌وه‌‬ ‫ته‌نها داواك��اری��ی �ه‌ك��ی خه‌ڵكه‌و ده‌ستی‬ ‫ئیسالمییه‌كانی له‌پشت نییه»‪.‬‬ ‫ی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی ڕانی ‌ه ‌‬ ‫وتی‌«له‌كاتی نوێژه‌بارانه‌دا خه‌ڵك بوونی ئه‌و‬ ‫ڕێستۆرانته‌یان به‌هۆكار ده‌زان ‌ی بۆ نه‌بارینی‬ ‫باران پێشتریش هه‌ر له‌الیه‌ن خه‌ڵكه‌و‌ه قسه‌‬ ‫له‌سه‌ر داخرانی ده‌كرا»‪.‬‬ ‫پێشتر بۆ هاندانی خه‌ڵكی ڕانی ‌ه بانگه‌وازی‬ ‫ئ�ه‌و‌ه باڵوبوویه‌و‌ه ك ‌ه له‌الیه‌ن كه‌سێكه‌وه‌‬ ‫ی قوڵه‌‪ ،‬به‌اڵم م‪.‬‬ ‫مه‌شروب خراوه‌ت ‌ه ناو ئاو ‌‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ده‌ڵێت «مه‌شروب نه‌خراوه‌ته‌و‌ه ناو‬ ‫ێ شت بكه‌وێته‌‬ ‫ی قوله‌‪ ،‬به‌اڵم ڕه‌نگ ‌ه هه‌ند ‌‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ناو ئاوه‌ك ‌ه له‌الیه‌ن خه‌ڵك ‌ی مه‌شروب خۆر»‪.‬‬ ‫فایه‌ق وتی‌«ئه‌و ده‌نگۆی ‌ه ڕاست نییه‌و ئێمه‌‬ ‫ی ل�ه‌و ئ��او‌ه ده‌ك�ه‌ی�ن‌و دوریشین‬ ‫پارێزگار ‌‬ ‫ل �ه‌ئ��اوه‌ك �ه‌‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ئێم ‌ه نه‌بین ده‌بێته‌‬ ‫ی مندااڵن»‪.‬‬ ‫مه‌له‌وانگ ‌ه ‌‬ ‫ئاوی قول ‌ه سه‌رچاوه‌ی هه‌موو ئاوی ڕانیه‌‬ ‫دابینده‌كات‪.‬‬ ‫ی ڕانیه‌‪،‬‬ ‫عه‌ل ‌ی ح �ه‌م �ه‌د قایمقام ‌ی ق���ه‌زا ‌‬ ‫ی وت»ئ���ه‌و ڕیستۆرانت ‌ه دوو‬ ‫ب�ه‌ده‌س��ت��وور ‌‬ ‫ی ‪15‬‬ ‫به‌شه‌‪ ،‬به‌شێك ‌ی به‌گرێبه‌ست بۆ ماو‌ه ‌‬ ‫سا ‌ڵ دراو‌ه و به‌پێ ‌ی یاسا ده‌بێت گرێبه‌سته‌كه‌‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��وه‌ش��ێ��ت �ه‌وه‌و چ��اره‌س��ه‌رب��ك��رێ��ت‪،‬‬ ‫به‌شه‌كه‌یتریش ‌ی هه‌ر له‌كۆنه‌و‌ه به‌زیاده‌رۆیی‌‬

‫خاوه‌نی‌ ریستۆرانته‌كه‌ ئیسالمیه‌كان تۆمه‌تبار ده‌كات‬ ‫ی ده‌به‌ین»‪.‬‬ ‫درووستكراوه‌و ال ‌‬ ‫ێ موڵك ‌ی گشتییه‌و‬ ‫قایمقام ‌ی ڕانیه‌‪ ،‬وت ‌ی ئه‌و ‌‬ ‫ی هه‌بێت دیمه‌نی‌‬ ‫هه‌موو خه‌ڵكێك ده‌بێت بۆ ‌‬

‫ی ڕانی ‌ه ببینێ‌‌و كۆنترۆڵنه‌كرێت‬ ‫ی قول ‌ه ‌‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ی البردن ‌ی زیاده‌ڕۆیه‌كه‌‬ ‫بۆ هیچ الیه‌نێك‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ی هاوواڵتیان‪.‬‬ ‫ده‌یكه‌ین ‌ه شوێن ‌ی حه‌سانه‌و‌ه ‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫عێراق ‪9‬‬

‫دوایین وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌تی به‌عس سیخوڕ بوو‬ ‫ی ئه‌تۆمی‌ عێراق داو‌ه ب ‌ه ئه‌مریكا‬ ‫ی له‌سه‌ر به‌رنامه‌ ‌‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫ی زانیار ‌‬ ‫ی سه‌بر ‌‬ ‫ناج ‌‬ ‫پ‪.‬ده‌ستوور‬ ‫ن��ووس �ه‌ر‌و سیاسه‌تمه‌داری ناسراوی‬ ‫فه‌ڕه‌نسی وتمه‌ن نوزیه‌ له‌ هه‌فته‌كانی‬ ‫ڕاب���ردوودا به‌ باڵوكردنه‌وه‌ی كتێبێك‬ ‫ئاشكرایكرد كه‌ ناجی سه‌بری حه‌دیسی‬ ‫دوایین وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌تی‬ ‫به‌عس‪ ،‬به‌كرێگیراو‌و سیخوڕی ده‌زگای‬ ‫زان��ی��اری ف�ه‌ڕه‌ن��س�ا‌و ئه‌مریكا ب��ووه‌‌و‬ ‫ب�ه‌ شێوه‌یه‌كی ب����ه‌رده‌وام زانیارییه‌‬ ‫س �ه‌رب��ازی��ی �ه‌ك��ان��ی ئ���ه‌و س��ه‌رده‌م��ه‌ی‬ ‫حكوومه‌تی به‌عسی بۆ ده‌زگای زانیاری‬ ‫ئه‌و دوو واڵته‌ به‌ڕێكردوه‌‪.‬‬ ‫ناجی سه‌بری حه‌دیسی له‌ نۆڤه‌مبه‌ری‬ ‫‪ 2002‬بووه‌ وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی عێراق‌و‬ ‫وه‌ك سێیه‌مین كه‌سایه‌تی سیاسیی‬ ‫حكومه‌تی به‌عس ناوبانگی ده‌رك��رد‪.‬‬ ‫ناوبراو به‌شێوه‌ی ڕاسته‌وخۆ ڕاپۆرتی‬ ‫كاره‌كانی ته‌سلیمی س��ه‌دام حوسێن‬ ‫ده‌ك��رد‌و یه‌كێك له‌و كه‌سانه‌ بوو كه‌‬ ‫ئاگاداری هه‌موو زانیارییه‌ نهێنییه‌كانی‬ ‫ده‌زگای دیپلۆماسی‌و به‌رنامه‌ ئه‌تۆمی‌و‬ ‫كیمیاوییه‌كانی ئ���ه‌و س��ه‌رده‌م��ه‌ی‬ ‫حكومه‌تی عێراق بووه‌‪.‬‬ ‫وتمه‌ن نوزیه‌ له‌ كتێبێكی نوێدا تیشك‬ ‫ده‌خاته‌ سه‌ر كه‌سایه‌تی ناجی سه‌بری‌و‬ ‫ڕای��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت ك �ه‌ س�ه‌رج�ه‌م��ی ئه‌و‬ ‫زانیارییه‌ سه‌ربازییانه‌ی كه‌ ڕۆژئ��اوا‬ ‫له‌سه‌ر عێراق بوویه‌تی له‌ ڕێگه‌ی ناجی‬ ‫سه‌برییه‌وه‌ به‌ده‌ستیان گه‌یشتووه‌‌و‬ ‫خ��ودی فه‌ڕه‌نسا‌و ته‌نانه‌ت ویالیه‌ته‌‬ ‫یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكاش له‌سه‌ره‌تادا‬ ‫به‌ گومانه‌وه‌ له‌و زانیارییانه‌یان ده‌ڕوانی‪.‬‬ ‫نوزیه‌ ده‌ڵێت به‌پێی زانیارییه‌كانی‬ ‫ئ �ه‌و كاتی ناجی س�ه‌ب��ری‪ ،‬عێراق له‌‬ ‫ماوه‌یه‌كی كورتدا توانای ده‌سڕاگه‌یشتن‬

‫ناجی سه‌بری‬ ‫به‌ چه‌كی ئه‌تۆمی نه‌بووه‌‌و به‌اڵم وه‌زیری‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی سه‌دام ئاژماه‌ی به‌وه‌كردبوو‬ ‫كه‌ حكومه‌تی به‌عس چه‌كی كیمیاوی‬ ‫مه‌ترسیداری هه‌یه‌‌و ئه‌گه‌ری به‌كارهێنانی‬ ‫ئه‌و چه‌كانه‌ له‌ الیه‌ن سه‌دامه‌وه‌ به‌هێزه‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌ وت��ه‌ی ن��وزی �ه‌‪ ،‬ناجی س�ه‌ب��ری له‌‬ ‫سه‌فه‌رێكیدا بۆ نیۆرك كه‌ ویستبووی‬ ‫ب��ه‌ش��داری ل �ه‌ ك��ۆب��وون �ه‌وه‌ی گشتیی‬ ‫ڕێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان ل ‌ه ‪2002‬‬ ‫بكات‪ ،‬چاوپێكه‌وتنێكی گرنگی له‌گه‌ڵ‬ ‫چه‌ند به‌رپرسێكی ده‌زگ��ای هه‌واڵگری‬ ‫ئه‌مریكا ئه‌نجامداوه‌‌و كۆمه‌ڵێك زانیاری‬ ‫به‌وان داوه‌‪.‬‬ ‫ناجی سه‌بری تا دوای��ی��ن ڕۆژه‌ك��ان��ی‬ ‫حكومه‌تی به‌عس وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی‬

‫عێراق بووه‌‌و له‌ یه‌كه‌مین ڕۆژی دوای‬ ‫په‌الماری سه‌ربازی سوپای ئه‌مریكا بۆ‬ ‫سه‌ر عێراق ونبوو ‌و دواتر ڕاگه‌یه‌نرا كه‌‬ ‫له‌ نه‌مسا نیشته‌جێیه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ناوه‌رۆكی كتێبه‌كه‌ له‌ سه‌ره‌تای‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كانی ناجی سه‌بری له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌زگای هه‌واڵگری ئه‌مریكا‪ ،‬سی ئای‬ ‫ئه‌ی داوا له‌ وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی عێراق‬ ‫ده‌كات به‌ڵگه‌نامه‌كانی حكومه‌تی به‌عس‬ ‫ئاشكرا بكات‌و دواتر داوای په‌نابه‌ری‬ ‫له‌ حكومه‌تی ئه‌مریكا بكات‪ .‬ناجی‬ ‫سه‌بری له‌سه‌ره‌تادا پێشنیاری سی ئای‬ ‫ئه‌ی قبوڵ ناكات‪ ،‬ب�ه‌اڵم دوات��ر ڕازی‬ ‫ده‌بێت كۆمه‌ڵێك زان��ی��اری ته‌سلیمی‬ ‫ده‌زگای هه‌واڵگری ئه‌مریكا بكات‪ .‬به‌اڵم‬

‫ئه‌مریكا داوای زانیاری زیاتری لێده‌كات‌و‬ ‫ناجی سه‌بری پێشنیاری دووب���اره‌ی‬ ‫ئه‌مریكییه‌كان ڕه‌ت���ده‌ك���ات���ه‌وه‌‌و بۆ‬ ‫ماوه‌یه‌كی كورت په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان‬ ‫ده‌زگ��ای هه‌واڵگری ئه‌مریكا‌و وه‌زیری‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی عێراق ده‌وه‌ستێت‪.‬‬ ‫له‌ دیسه‌مبه‌ری هه‌مان ساڵ وات�ه‌ له‌‬ ‫ساڵی ‪ 2002‬ناجی سه‌بری بۆ جارێكیتر‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌ ده‌زگای هه‌واڵگری ئه‌مریكا‬ ‫ده‌ك��ات �ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ده‌ی��ه‌وێ له‌ ڕێگه‌ی‬ ‫ناردنی زانیاری هه‌ڵه‌‪ ،‬ئه‌مریكییه‌كان‬ ‫چه‌واشه‌بكات‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی سه‌دام‬ ‫حوسێن بپارێزێت‪ .‬ئه‌مریكییه‌كان‬ ‫به‌و مه‌سه‌له‌ ده‌زان��ن‪ ،‬به‌اڵم زانیارییه‌‬ ‫هه‌ڵه‌كانیش له‌دژی سه‌دام به‌كاردێنن‪.‬‬ ‫پ�����اش پ����ه‌ره‌س����ه‌ن����دن����ی س����زای‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ل���ه‌دژی ع��ێ��راق‌و‬ ‫پ��ێ��داگ��ری س����ه‌دام ح��وس��ێ��ن ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫سیاسه‌ته‌كانی‪ ،‬ه��اوڕێ له‌گه‌ڵ دوایین‬ ‫گرووپی پشكنه‌رانی ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫وزه‌ی ئه‌تۆم‪ ،‬عێراقی جێهێشتوو به‌‬ ‫بیانووی چاالكتركردنی په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌كان بۆ ئه‌ورووپا سه‌فه‌ری‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫هه‌فته‌یه‌ك پاش هێرشی ئه‌مریكا بۆ‬ ‫سه‌ر عێراق خۆی ته‌سلیمی حكومه‌تی‬ ‫نه‌مسا كرد‌و داوای په‌نابه‌ری كرد‪ .‬دواتر‬ ‫مه‌ئموورانی ده‌زگای هه‌واڵگری ئه‌مریكا‬ ‫سه‌ردانیان كردوه‌‌و له‌به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵێك‬ ‫مه‌رجی وه‌ك گواستنه‌وه‌ی خێزانه‌كه‌ی‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌ورووپ���ا‌و ن �ه‌درك��ان��دن��ی ن��اوی‬ ‫ناوبراو له‌ هیچ شوێنێك‪ ،‬درێ��ژه‌ی به‌‬ ‫هاوكارییه‌كانی له‌گه‌ڵ ده‌زگای هه‌واڵگری‬ ‫ئه‌مریكا‌و واڵتانی دیكه‌ دا‌و به‌بێ ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌ هیچ شوێنێك ناوی لێببرێت كه‌ له‌‬ ‫نامسا ژیان به‌سه‌رده‌بات‪.‬‬

‫به‌ربه‌سته‌كانی‌ به‌رده‌م پێكهێنانی‌ حكومه‌ت زیاتر ده‌بن‬ ‫مه‌رجی الیه‌نه‌كان بۆ به‌شداریكردن ل ‌ه حكومه‌تی نوێی عێراق مالیكیی تووشی شپرزه‌یی كردوه‌‬ ‫پ‪.‬ده‌ستوور‬ ‫هه‌تا ئێستاش گفتوگۆ‌و مشتومڕی الیه‌ن ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان بۆ دابه‌شكردنی پۆسته‌كانی‬ ‫حكومه‌تی نوێی عێراق هیچ ئه‌نجامێكی‬ ‫یه‌كالكه‌ره‌وه‌ی لێنه‌كه‌وتۆته‌و‌ه‌و ئه‌وه‌ش‬ ‫له‌كاتێكدای ‌ه ك ‌ه مالیكی ل ‌ه مۆڵه‌تی‬ ‫دیاریكراو بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێی‬ ‫عێراق نزیكده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫مالیكی ل ‌ه نوێترین لێدواندا جیا له‌وه‌ی ك ‌ه‬ ‫داوا ل ‌ه فراكسیۆن ‌ه سیاسییه‌كان ده‌كات ب ‌ه‬ ‫زووترین كات كاندیده‌كانیان بۆ پۆسته‌كان‬ ‫ده‌ستنیشانبكه‌ن‪ ،‬پێشیوای ‌ه ك ‌ه تا كۆتایی‬ ‫ئه‌م هه‌فت ‌ه كابینه‌ی حكومه‌تی نوێی‬ ‫عێراق پێكدێت‌و ئه‌وه‌ش هاوكات ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫قوڵبوونه‌وه‌ی داواكاری‌و مه‌رجی الیه‌نه‌كان‬ ‫بۆ به‌شداریكردن ل ‌ه حكومه‌تی نوێ‪.‬‬ ‫لیستی عێراقیی ‌ه ب � ‌ه س�ه‌رۆك��ای�ه‌ت��ی‬ ‫ئه‌یاد عه‌الوی ئه‌گه‌رچی گفتوگۆكردن‌و‬ ‫ی‬ ‫به‌شداریكردن ل ‌ه حكومه‌ت بایكۆت ‌‬ ‫ن �ه‌ك��ردوه‌و ب���ه‌رده‌وام پرسی ڕێكه‌وتن‬ ‫ده‌وروژێ��ن��ێ��ت‪ ،‬ب��ه‌اڵم ڕێكه‌وتن له‌سه‌ر‬ ‫دابه‌شكردنی پۆسته‌كان ب ‌ه دیاریكردنی‬ ‫ڕاده‌ی ده‌سه‌اڵته‌كانی ئه‌نجوومه‌نی بااڵی‬ ‫سیاسییه‌و‌ه گرێده‌داته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌یاد عه‌الوی ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ كه‌ناڵی‬ ‫ته‌له‌فزیۆنی جه‌زیر‌ه پێیوای ‌ه ك ‌ه ده‌بێ‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی بااڵی سیاسی مافی بڕیاردانی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر ب ‌ه پێی ڕێكه‌وتن ‌ه‬ ‫پێشوه‌خته‌كانی فراكسیۆن ‌ه سیاسییه‌كان‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬ئ�ه‌ن��ج��ووم�ه‌ن��ی ب���ااڵی سیاسی‬ ‫مافی بڕیاردانی هه‌ی ‌ه‌و به‌شداریكردنی‬ ‫عێراقیی ‌ه ل ‌ه حكومه‌تی نوێی عێراق ب ‌ه‬ ‫جێبه‌جێبوونی مه‌رجه‌كان‌و ڕێكه‌وتنه‌كانی‬ ‫پێشووتری ڕابه‌رانی سیاسیی عێراقه‌و‌ه‬ ‫گرێدراوه‌‪.‬‬ ‫هاوكات حه‌یده‌ر موال وته‌بێژی لیستی‬ ‫عێراقیی ‌ه له‌لێدوانێكدا بۆ ڕۆژن��ام�ه‌ی‬ ‫شه‌رقولئه‌وسه‌ت ڕایگه‌یاند ك ‌ه ئه‌یاد عه‌الوی‬ ‫تا ئێستا سه‌رۆكایه‌تیكردنی ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫بااڵی سیاسیی قبوڵنه‌كردو‌ه‌و ڕازیبوونی‬ ‫ناوبراو ب ‌ه سه‌رۆكایه‌تیكردنی ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫ب���ااڵی س��ی��اس��ی ب�� ‌ه جێبه‌جێبوونی‬ ‫ڕێكه‌وتنه‌كانی پێشووی ڕابه‌رانی سیاسیی‬ ‫عێراقه‌و‌ه به‌ستراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریشدا ئه‌ندامانی هاوپه‌یمانی‬

‫نیشتمانی ب ‌ه پێچه‌وانه‌ی لێدوانه‌كانی‬ ‫ڕابه‌رانی عێراقیی ‌ه بیرده‌كه‌نه‌وه‌‪ .‬عه‌لی‬ ‫ئه‌دیب ئه‌ندامی بااڵی هاوپه‌یمانی نیشتمانی‬ ‫پێیوای ‌ه ك ‌ه باسكردنی له‌وشێو‌ه به‌مانای‬ ‫پێشێلكردنی مافه‌كانی سه‌رۆك وه‌زیرانه‌‪،‬‬ ‫ی "له‌عێراقدا ته‌نیا پۆستی سه‌رۆك‬ ‫وت ‌‬ ‫وه‌زیران مافی جێبه‌جێكردن‌و بڕیاردانی‬ ‫هه‌ی ‌ه‌و ئه‌نجوومه‌نی بااڵ ناتوانێ جێگه‌ی‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران بگرێته‌و‌ه‌و ده‌سه‌اڵته‌كانی‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران كه‌مبكاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫دانانی م�ه‌رج ته‌نیا تایبه‌ت ب ‌ه لیستی‬

‫پێشكه‌ش ب ‌ه ن��وری مالیكی ك��ردو‌ه‌و‬ ‫ڕابه‌رانی ئه‌و لیست ‌ه ڕایانگه‌یاندو‌ه ك ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ئیمزا له‌سه‌ر داواكارییه‌كان‌و مه‌رجه‌كانی‬ ‫ك��ورد نه‌كرێت به‌شداری ل ‌ه حكومه‌تی‬ ‫نوێی عێراقدا ناكه‌ن‪ .‬ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدای ‌ه‬ ‫ك ‌ه تا ئێستا ئه‌و مه‌رجان ‌ه له‌الیه‌ن نوری‬ ‫مالیكییه‌و‌ه ئیمزا نه‌كراوه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ڕێكه‌وتنێكی زاره‌كی‌و سه‌ره‌تایی له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و مه‌رجان ‌ه كراوه‌‪.‬‬ ‫هاوكات الیه‌ن ‌ه سیاسییه‌كانی ئه‌ندام‬ ‫له‌هاوپه‌یمانی نیشتمانی‌و ئه‌نجوومه‌نی‬

‫به‌شداریكردنی الیه‌نه‌كان ل ‌ه حكومه‌تی‬ ‫ن��وێ��ی ع��ێ��راق‪ ،‬ج��ۆرێ��ك له‌ڕێكه‌وتنی‬ ‫س��ه‌ره‌ت��ای��ی ل��ه‌س��ه‌ر داب �ه‌ش��ك��ردن��ی‬ ‫وه‌زاره‌ت��ه‌ك��ان پێكهاتووه‌‪ .‬به‌پێی ئه‌و‬ ‫ڕێكه‌وتن ‌ه سه‌ره‌تاییه‌‪ ،‬وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫عێراق بۆ كورد‌و وه‌زاره‌تی دارایی‌و نه‌وت‬ ‫بۆ عێراقیی ‌ه‌و هاوپه‌یمانی نیشتمانی‬ ‫ده‌بێت‪ .‬النیكه‌م هه‌موو الیه‌نه‌كان له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه كۆكن ك ‌ه پۆست ‌ه ئه‌منییه‌كان ب ‌ه‬ ‫كه‌سانی سه‌ربه‌خۆ‌و بێالیه‌ن بدرێت‌و‬ ‫ب ‌ه پێچه‌وانه‌ی ڕاب��ردوو‪ ،‬ئێستا لیستی‬

‫عێراقیی ‌ه نیی ‌ه‌و فراكسیۆن ‌ه سیاسییه‌كانی‬ ‫دیكه‌ی عێراقیش هاوشێوه‌ی لیستی‬ ‫عێراقیی ‌ه كۆمه‌ڵێك مه‌رجی تایبه‌ت ب ‌ه‬ ‫خۆیانیان هه‌ی ‌ه‌و به‌شداریكردنیان ل ‌ه‬ ‫حكومه‌تدا ب ‌ه جێبه‌جێكردن‌و وه‌اڵمدانه‌و‌ه‬ ‫به‌و مه‌رجانه‌و‌ه گرێده‌ده‌نه‌وه‌‪ .‬هاوپه‌یمانی‬ ‫كوردستان كارنامه‌ی داواكارییه‌كانی‬

‫ب�����ااڵی ئ��ی��س�لام��ی خ����وازی����اری ب ‌ه‬ ‫ده‌سته‌وه‌گرتنی كۆمه‌ڵێك وه‌زاره‌تن‌و هه‌ر‬ ‫كام له‌و الیه‌نان ‌ه داخوازییه‌كانی خۆیان ب ‌ه‬ ‫گوێی نوری مالیكی داوه‌‪.‬‬ ‫جیا ل ‌ه هه‌بوونی مشتومڕ‌و گفتوگۆیه‌كی‬ ‫به‌رده‌وام له‌سه‌ر چۆنییه‌تی دابه‌شكردنی‬ ‫پۆسته‌كان‌و هێنانه‌ئارای مه‌رجه‌كان بۆ‬

‫عێراقییه‌ش دژایه‌تی ئه‌و مه‌سه‌ل ‌ه ناكات‪.‬‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانی سه‌رۆك كۆماری عێراق‬ ‫ڕۆژی ‪25‬ی نۆڤه‌مبه‌ر ن��وری مالیكیی‬ ‫بۆ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێی عێراق‬ ‫ڕاسپارد‌و به‌پێی ده‌ستووری عێراق ده‌بێ‬ ‫مالیكی ل �ه‌م��اوه‌ی مانگێكدا كابینه‌ی‬ ‫حكومه‌تی نوێ پێكبێنێت‪.‬‬

‫ئا‪ :‬هیوای سه‌لیمی‬

‫مه‌سیحییه‌ك ك ‌ه‬ ‫ژیان ‌ی بۆ موسڵمان و‬ ‫عه‌ره‌به‌كان ته‌رخانكرد‬ ‫میشێل عه‌فله‌ق مه‌رجه‌عی ڕۆحیی‬ ‫ناسیۆنالیسته‌كانی عێراق‌و جیهانی عه‌ره‌ب‬ ‫میشێل عه‌فله‌ق ‪23‬ی حوزه‌یرانی ساڵی ‪1910‬‬ ‫ل ‌ه خێزانێكی مه‌سیحیی شاری دیمه‌شقی‬ ‫سوریا له‌دایكبووه‌‪ .‬ل ‌ه ته‌مه‌نی گه‌نجییه‌تیدا‬ ‫چوو‌ه فه‌ڕه‌نسا‌و ل ‌ه زانكۆكانی ئه‌و واڵته‌دا‬ ‫یاسای خوێند‪.‬‬ ‫عه‌فل ‌هق‌و هاوڕێكانی ل ‌ه واڵت��ی فه‌ڕه‌نسا‌و‬ ‫ل�ه‌ژێ��ر ك��اری��گ�ه‌ری ه�ه‌ژم��وون��ی چ �ه‌پ له‌و‬ ‫س��ه‌رده‌م��ه‌دا‪ ،‬ده‌ستیاندای ‌ه چاالكییه‌كی‬ ‫ب �ه‌رب�ڵاوی فكری‌و سیاسی‌و له‌ئاراسته‌ی‬ ‫چه‌سپاندنی ئامانجه‌كانیان په‌یوه‌ندییان به‌‬ ‫زۆربه‌ی كه‌سایه‌تیی ‌ه سیاسیی ‌ه ناسراوه‌كانی‬ ‫جیهانی ع �ه‌ره‌ب �ه‌و‌ه گ��رت‪ .‬زۆرب���ه‌ی هه‌ره‌‬ ‫زۆری بیرمه‌ندان‌و تێكۆشه‌رانی سه‌ره‌تایی‬ ‫قووتابخانه‌ی به‌عسیزم‪ ،‬عه‌ره‌بی مه‌سیحی‬ ‫ب��وون‌و ڕوانگه‌یه‌كی ت �ه‌واو عه‌لمانییان بۆ‬ ‫ده‌سه‌اڵت هه‌بوو‪.‬‬ ‫پ��اش ت��ه‌واوب��وون��ی خوێندن ب��ۆ سوریا‬ ‫گه‌ڕایه‌و‌ه‌و ل ‌ه ساڵی ‪ 1933‬بوو‌ه مامۆستای‬ ‫خوێندنگاكان‌و ده‌ستیدای ‌ه باڵوكردنه‌وه‌ی‬ ‫بیروباوه‌ڕه‌كانی‪ .‬له‌ساڵی ‪ 1941‬هه‌ستا به‌‬ ‫دام�ه‌زران��دن��ی گرووپێكی سیاسی به‌ناوی‬ ‫زی��ن��دوب��وون �ه‌وه‌ی ع �ه‌ره‌ب �ی‌و ئ �ه‌و گرووپه‌‬ ‫چاالكییه‌كانی له‌ناو گه‌نجاندا ده‌ستپێكرد‪.‬‬ ‫میشێل عه‌فله‌ق بیرمه‌ندی بیری به‌عسی‬ ‫سۆشیالیستی ل ‌ه ساڵی ‪ 1947‬ب ‌ه یارمه‌تی‬ ‫سه‌الحه‌دین به‌یتار ب ‌ه درووشمی ناسیۆنالیزمی‬ ‫عه‌ره‌بی حزبی به‌عسی سۆشیالیستی عه‌ره‌بی‬ ‫ل ‌ه دیمه‌شق دامه‌زراند‌و خۆی وه‌ك سه‌رۆكی‬ ‫حزب هه‌ڵبژێرا‪ .‬حزبه‌كه‌ی عه‌فله‌ق به‌مه‌به‌ستی‬ ‫دژایه‌تیكردنی ڕه‌وت ‌ه ئیسالمییه‌كانی وه‌ك‬ ‫ئیخوان دام���ه‌زرا‌و به‌سه‌ر چه‌ندان لق بۆ‬ ‫به‌شێك له‌واڵت ‌ه جیاجیاكانی عه‌ر‌هب‌و له‌وانه‌‬ ‫عێراق دابه‌شكرا‪.‬‬ ‫ل ‌ه ساڵی ‪ 1949‬بوو‌ه وه‌زیری پ�ه‌روه‌رد‌ه‌و‬ ‫خوێندنی س��وری��ا‪ .‬عه‌فله‌ق له‌ئاراسته‌ی‬ ‫بیروبڕواكانیدا ك ‌ه ناسیۆنالیزمێكی تووندی‬ ‫عه‌ره‌بی بوو‪ ،‬چاالكییه‌كانی چڕتركرده‌و‌ه‌و‬ ‫دوات���ر ب � ‌ه ه��ۆی گ��وش��اره‌ك��ان س��وری��ای‬ ‫به‌جێهێشت‪ .‬ل ‌ه ساڵی ‪ 1954‬بۆ سوریا‬ ‫گ�ه‌ڕای�ه‌و‌ه‌و ڕۆڵێكی گرنگی ل ‌ه په‌یوه‌ندی‬ ‫نێوان س��وری�ا‌و میسردا گێڕا‪ .‬به‌شداری‬ ‫كوده‌تایه‌ك له‌دژی حكومه‌تی سوریای كرد‌و‬ ‫ب ‌ه هۆی شكستی كوده‌تاك ‌ه ناچاربوو سوریا‬ ‫جێبێڵێت‌و بۆ عێراق ڕابكات‪.‬‬ ‫میشێل عه‌فله‌ق ساڵی ‪ 1963‬ب ‌ه یارمه‌تی‬ ‫ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن به‌كر‪ ،‬عه‌بدولسه‌الم عارف‌و‬ ‫س��ه‌دام حوسێن كوده‌تایه‌كی ل ‌ه عێراق‬ ‫ڕێكخست‌و دواتر ب ‌ه هه‌ڵكشانی پل ‌ه‌و پایه‌ی‬ ‫س��ه‌دام حوسێن ب��وو ب �ه‌ڕاب � ‌هر‌و مه‌رجه‌عی‬ ‫مه‌عنه‌وی حزبی به‌عس‪ .‬میشێل عه‌فله‌ق له‌ناو‬ ‫حزبی به‌عسی عێراقدا پل ‌ه‌و پایه‌كی ڕه‌سمیی‬ ‫حزبی نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌ره‌ڕای الدانی فكریی‬ ‫حزبی به‌عسی عێراق ل ‌ه بڕواكانی عه‌فل ‌هق‌و‬ ‫فشاره‌كانی حزبی به‌عسی سوریا‪ ،‬سه‌دام‬ ‫حوسێن پێگه‌یه‌كی تایبه‌تی مه‌عنه‌وی به‌‬ ‫ناوبراو به‌خشی تا له‌وڕێگایه‌و‌ه حزبی به‌عسی‬ ‫عێراق بكات ‌ه بااڵده‌ست ب ‌ه سه‌ر حزبی به‌عسی‬ ‫سوریا‪.‬‬ ‫حزبی به‌عسی عێراقی ب � ‌ه پێچه‌وانه‌ی‬ ‫بیروبڕواكانی میشێل عه‌فله‌ق په‌یڕه‌وی‬ ‫ناوخۆیی حزبه‌كه‌ی نووسیو‌ه‌و س �ه‌ره‌ڕای‬ ‫پێداگریكردنی عه‌فله‌ق له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنی‬ ‫ئازاد‪ ،‬ئه‌و واتای ‌ه ل ‌ه حزبی به‌عسی عێراق‬ ‫كه‌مڕه‌نگ كرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌ره‌نجام میشێل عه‌فله‌ق ل ‌ه ساڵی ‪‌1989‬و‬ ‫له‌ڕووداوێكی گوماناویی كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ی‬ ‫فڕۆكه‌یه‌كدا گیانی له‌ده‌ستدا‌و ڕیۆڕه‌سمێكی‬ ‫شكۆداری ل ‌ه عێراقدا بۆ ڕێكخرا‪.‬‬ ‫ئه‌یاد عه‌فله‌ق كوڕی میشل عه‌فله‌ق پێشووتر‬ ‫ڕایگه‌یاندبوو ك ‌ه باوكی ل ‌ه بنه‌ماڵه‌یه‌كی‬ ‫مه‌سیحیدا له‌دایكبوو‌ه‌و به‌اڵم خودی میشێل‬ ‫ل ‌ه ساڵی ‪ 1980‬نامه‌یه‌ك بۆ سه‌دام حوسێن‬ ‫ده‌نووسێت‌و ده‌ڵێت " ئه‌گه‌ر ب��ه‌ره‌وڕووی‬ ‫ڕووداوێك بوومه‌وه‌‪ ،‬بزانن ك ‌ه ب ‌ه موسڵمانی‬ ‫ده‌مرم‌و شاهیدی ده‌ده‌م ك ‌ه حه‌زره‌تی محه‌مه‌د‬ ‫پێغه‌مب ‌هر‌و نه‌بی خوایه‌‪".‬‬ ‫ئه‌ندێش ‌ه‌و بیروبڕواكانی میشێل عه‌فله‌ق‬ ‫ل ‌ه كتێبێكدا به‌ناوی "فی سبیل البعس"‬ ‫كۆكراوه‌ته‌و‌ه‌و بۆ چه‌ندان ساڵ ل ‌ه زانكۆكانی‬ ‫عێراقدا بۆ خوێندكاران وتراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 8‬ناوچه‌دابڕاوه‌کان‬

‫“نوێژه‌بارانه‌ جێكه‌وتی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه نیی ‌ه ڕێساكان ‌ی گه‌ردون بگۆرێت”‬

‫‪10‬‬

‫وه‌ك باڵنده‌كان كۆچ ده‌كه‌ن ‪ ..‬ده‌ڕۆن‌و ده‌گه‌ڕێنه‌وه‬

‫ئه‌و گوندنشینانه‌ی‌ له‌دوای ‪2003‬ه‌و‌ه گونده‌كانیان له‌ناوچ ‌ه دابڕاوه‌كان ئاوه‌دانكردبووه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌هۆی خراپی بارودۆخیانه‌و‌ه هه‌موویان ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌‬ ‫زانیار داقوقی‌و شۆڕش خالید‬

‫گوندنشینانی ن��اوچ��ه‌ داب���ڕاوه‌ك���ان‬ ‫به‌لێشاو گونده‌كانیان چ��ۆڵ��ده‌ك�ه‌ن‌و‬ ‫ڕووه‌‌و شاره‌كانی هه‌رێم ده‌ڕۆن‪ ،‬خراپی‬ ‫بارودۆخی ژیانیان‌و گوێنه‌دانی حكومه‌ت‬ ‫به‌گوندنشینان‪ .‬چۆڵبوونی شاره‌كانی‬ ‫زیاتر كردووه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسانی حكومه‌ت ڕایده‌گه‌یه‌نن توانای‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی‌ گوندنشینانی‬ ‫ن��اوچ�ه‌ داب��ڕاوه‌ك��ان��ی��ان نییه‌‪ .‬ئاماژه‌‬ ‫ب�ه‌وه‌ش��ده‌ك�ه‌ن ناتوانن ڕێگه‌ له‌كۆچی‬ ‫گوندنشینان بگرن‪.‬‬ ‫به‌پێی ب �ه‌دواداچ��وون��ێ��ك��ی ده‌س��ت��وور‬ ‫ده‌ركه‌وتووه‌ جگه‌ له‌كۆچی كوردنشینانی‬ ‫ناوچه‌ دابڕاوه‌كان به‌تایبه‌ت له‌سنووری‬ ‫پارێزگای دیاله‌‪ .‬گونده‌كانی سنووری‬ ‫پ��ارێ��زگ��ای ك�ه‌رك��وك��ی��ش ڕووب����ه‌ڕووی‬ ‫چ��ۆڵ��ب��وون ب��وون �ه‌ت �ه‌وه‌‪ .‬به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫به‌لێشاو گوندنیشنان ڕووه‌‌و كه‌ركوك ‌و‬ ‫شاره‌كانی تری هه‌رێم ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌دوای ساڵی ‪ 2003‬ئه‌و گوندنشینانه‌ی‌‬ ‫له‌سنووری كه‌ركوك له‌ترسی ڕژێمی به‌عس‬ ‫هاتبوونه‌ پارێزگاكانی هه‌ولێر‌و سلێمانی‪،‬‬ ‫ل���ه‌دوای ڕووخ��ان��ی به‌عس زۆرینه‌یان‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌‌و گونده‌كانیان ئاوه‌دانكرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم دوای ‪ 7‬س��اڵ ب �ه‌ه��ۆی خراپی‬ ‫بارودۆخی ژیانیان زۆرینه‌ی‌ هه‌ره‌ زۆریان‬ ‫جارێكی تر گونده‌كانیان چۆڵكرده‌وه‌‪.‬‬ ‫پ��ارێ��زه‌ر قاسم ڕه‌شید كه‌یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی‌ گونده‌كه‌ی‌ به‌جێهیشتووه‌‪،‬‬ ‫وتی‌"بژێوی ژیان ناچاری كردووین كۆچ‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬چونكه‌ به‌هۆی وشكه‌ساڵی‌و‬ ‫نه‌بوونی داه��ات��ی ك�ه‌رت��ی كشتوكاڵی‬ ‫ناتوانین له‌گونده‌كان بژێوی ژیان دابین‬ ‫بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و پ��ارێ��زه‌ره‌ وتی‌"خه‌ڵكی گوندیش‬ ‫ده‌چنه‌ شاره‌كان له‌وێ ده‌بنه‌ فه‌رمانبه‌ر‌و‬ ‫پۆلیس ‌و پێشمه‌رگه‌‌و بژێوی ژیانی‬ ‫خۆیان دابینده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫قاسم وتی"ئێمه‌ گونده‌كه‌مان به‌جێهیشت‬ ‫به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ خۆم‌و براكانم له‌فه‌رمانگه‌ی‌‬

‫ناوچه‌دابڕهاوه‌کان له‌کۆچه‌وه‌ بۆ کۆچ‬ ‫حكومی‌ یان له‌ڕیزی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌‬ ‫دامه‌زراین"‪.‬‬ ‫زۆری����ن����ه‌ی‌ ئ����ه‌و گ���ون���دان���ه‌ی‌ دوای‬ ‫ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ له‌ساڵی ‪‌2003‬و ئێستاش‬ ‫كۆچ ده‌كه‌ن‪ ،‬ده‌كه‌ونه‌ خۆرئاواو باشووری‬ ‫كه‌ركوكه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و پارێزه‌ره‌ ده‌ڵێت زانیاری هه‌یه‌ ته‌نها‬ ‫له‌سنووری قه‌زای داقوق‌و دووزخورماتوو‬ ‫زی��ات��ر ‪%50‬ی ئ��ه‌وان��ه‌ی‌ دوای ‪2003‬‬ ‫گونده‌كه‌یان ئاوه‌دانكردبووه‌وه‌‪ ،‬ئێستا‬ ‫كۆچیان كردووه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"زۆربه‌یان ڕووه‌و شاره‌كان‬ ‫ڕۆیشتوون‪ ،‬ئه‌وه‌ش مه‌ترسی‌ چۆڵبوونی‌‬ ‫سه‌رجه‌م گوندنشینانی لێده‌كه‌وێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌پێی چه‌ند زانیارییه‌كی ده‌ستوور‬ ‫ته‌نها له‌گونده‌كانی سنووری ناحیه‌ی‌‬

‫سه‌رگه‌ڕان‪ ،‬له‌كۆی ‪ 12‬گوند ته‌نها ‪8‬‬ ‫خێزان چۆڵی نه‌كردووه‌‪ .‬زۆرینه‌شیان‬ ‫به‌ره‌و شاره‌كانی هه‌ولێر كۆچیان كردووه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسێكی ئ��ی��داری ئ��ه‌و ناوچه‌یه‌‬ ‫ك�ه‌ن�ه‌ی��وی��س��ت ن���اوی ب�ڵاوب��ك��رێ��ت �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫وت �ی‌"ئ �ه‌وان �ه‌ی‌ له‌ڕێگه‌ی‌ بازگه‌كانه‌وه‌‬ ‫ناویان تۆماركردووه‌‪ ،‬له‌كۆی ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫له‌گونده‌كانی شارۆچكه‌ی‌ سه‌رگه‌ڕان‬ ‫كۆچیان ك���ردووه‌ ‪ 56‬خێزانی ڕووه‌‌و‬ ‫هه‌ولێر ڕۆیشتوون‪ ،‬به‌بێئه‌وه‌ی‌ ڕێگرییان‬ ‫لێبكرێت"‪.‬‬ ‫س��ام�ی‌ ڕه‌ف��ع �ه‌ت كاكه‌یی‌ ـ ئه‌ندامی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ قه‌زای‌ داقوق وتی‌"پێموانییه‌‬ ‫كۆچكردنه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌ك بێت كه‌ هیچ‬ ‫خێزانێك له‌گونده‌كان نه‌مابێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫زۆربه‌یان چۆڵیان كردووه‌"‪.‬‬

‫كاكه‌یی وتی‌"خه‌ڵك ئ��ازاده‌‌و ناتوانین‬ ‫ڕێگریان لێبكه‌ین‪ ،‬چونكه‌ بژێوی ژیانیان‬ ‫خراپه‌"‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د یوسف پێشتر له‌گوندێكی‬ ‫ن��اوچ��ه‌ی‌ س���ه‌رگ���ه‌ڕان نیشته‌جێبوو‪،‬‬ ‫وتی‌"گه‌ڕامه‌وه‌ هه‌ولێر چونكه‌ ژیان له‌و‬ ‫ناوچانه‌ بۆ ئێمه‌ قورسه‌"‪.‬‬ ‫سامی‌ كاكه‌یی‌ ئاماژه‌ی‌ بۆ ئه‌وه‌شكرد‬ ‫كه‌نه‌بوونی‌ زه‌وی‌ تاپۆ و كشتوكاڵی‌‬ ‫كاریگه‌ری‌ سه‌ره‌كی‌ هه‌یه‌ بۆ دانیشتووانی‌‬ ‫گوندنشینانی ناوچه‌كه‌ ل �ه‌وه‌ی‌ چۆڵی‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌و گوندانه‌ی‌ زۆرینه‌ی‌ هاواڵتیان‬ ‫چۆڵیان ك���ردووه‌‪ ،‬خێزانی ع��ه‌ره‌ب بۆ‬ ‫شوانكاره‌ چوونه‌ته‌ گونده‌كه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ژێر‬ ‫چاودێری خێزانه‌ كورده‌كان بووه‌‪.‬‬

‫كاكه‌یی وت�ی‌ ڕێگه‌ ب�ه‌ع�ه‌ره‌ب ناده‌ین‬ ‫بچنه‌ جێگه‌ی‌ كورده‌كان‪ ،‬كورده‌كانیش‬ ‫به‌یه‌كجاری چۆڵی ناكه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و ئه‌ندامه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ قه‌زای‌ داقوق‬ ‫وت��ی"ح��ك��وم �ه‌ت ته‌نها ب �ه‌ی �ه‌ك م �ه‌رج‬ ‫ده‌توانێت ڕێگری‌ له‌كۆچكردنی‌ خه‌ڵك‬ ‫بگرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌وه‌ی‌ ئه‌و پێداویستییه‌ی‌‬ ‫له‌شار هه‌یه‌ له‌گوند ته‌رخانبكرێت"‪.‬‬ ‫ج �ه‌ب��ار ح �ه‌س �ه‌ن دانیشتووی‌ گوندی‌‬ ‫كولی‌ ته‌په‌ی س �ه‌ر ب �ه‌ق �ه‌زای داق��وق‪،‬‬ ‫وتی"له‌گونده‌كه‌ی ئێمه‌دا ته‌نها به‌هۆی‬ ‫نه‌بوونی‌ قوتابخانه‌ی‌ ناوه‌ندییه‌وه‌ ‪3‬‬ ‫خێزانن ڕوویان له‌داقوق كرد"‪.‬‬ ‫ج��ه‌ب��ار وت��ی"چ��ه‌ن��دی��ن ج���ار داوای‌‬ ‫دروستكردنی‌ قوتابخانه‌مان له‌به‌رپرسانی‌‬ ‫قه‌زاكه‌ كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ ناكه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌"دوای‌ پرۆسه‌ی‌ ئازادی‌ گوندی‌‬ ‫كولی‌ ته‌په‌مان ئ��اوه‌دان��ك��رده‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ح��ك��وم �ه‌ت ه��ی��چ خ��زم�ه‌ت��گ��وزاری��ی�ه‌ك��ی‬ ‫ئه‌نجامنه‌دا‪ ،‬ئێمه‌ش چۆڵمان كرده‌وه‌"‪.‬‬ ‫نه‌سره‌دین مه‌جید موختاری‌ گوندی‌‬ ‫كولی‌ ته‌په‌ وتی‌"چه‌ندین جار داوام��ان‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌نی‌ قه‌زاو ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌‬ ‫كه‌ركوك كرد بۆ كردنه‌وه‌ی‌ خوێندنگه‌‬ ‫به‌اڵم تائێستا هیچ هه‌ڵوێستێكیان دیار‬ ‫نییه‌و هیچمان بۆ نه‌كراوه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د عه‌سكه‌ری‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پارێزگای‌ كه‌ركوك وتی"خه‌ڵك ئازاده‌‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌گوند بچێته‌ شارو خه‌ڵكی‌ شار‬ ‫بچێته‌ گوند"‪.‬‬ ‫ل���ه‌ب���اره‌ی‌ ك��ۆچ��ی گ��ون��دن��ش��ی��ن��ان‌و‬ ‫گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ی��ان بۆ ناوچه‌كانی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان وتی‌"بۆ هیچ الیه‌نێك نییه‌‬ ‫ڕێگا له‌خه‌ڵك بگرێت كۆچ نه‌كات‪ ،‬چونكه‌‬ ‫هیچ الیه‌نێك به‌رپرس نییه‌ له‌و كاره‌"‪.‬‬ ‫پ��ارێ��زه‌ر قاسم ڕه‌ش��ی��د ترسی خۆی‬ ‫ل�ه‌ه��ات��ن�ه‌وه‌ی‌ ع���ه‌ره‌ب ب��ۆ گونده‌كان‬ ‫ده‌ربڕی‪ .‬وتی"گونده‌كه‌مان چه‌ند ماڵێكی‌‬ ‫ع�ه‌ره‌ب�ی‌ لێیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ك��ورد واب��ڕوات‬ ‫ڕێ��ژه‌ی ع��ه‌ره‌ب زی��اد ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫گونده‌كه‌مان هێڵی‌ ته‌ماسه‌ له‌گه‌ڵ گونده‌‬ ‫عه‌ره‌به‌كان"‪.‬‬

‫قه‌سابه‌كان ‌ی كه‌ركوك به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی‌ ته‌ندروست ‌ی گۆشت ده‌فرۆشن‬

‫ی نمونه‌یی كۆتایی به‌و دیارده‌ ده‌هێنن‬ ‫ئیداره‌ی‌ كه‌ركووك ده‌ڵێن به‌دروستكردنی‌ قه‌سابخانه‌یه‌ك ‌‬ ‫ئازاد زه‌نگه‌ن ‌ه له‌كه‌ركوك‬

‫س �ه‌ب��ڕی��ن �ی‌ م���ه‌ڕوم���ااڵت و فرۆشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫گۆشته‌كه‌ی‌ به‌بێ ڕه‌زامه‌ندی‌ لیژنه‌كانی‌‬ ‫چاودێری‌ ته‌ندروستی‌ له‌كه‌ركووك‪ ،‬بووه‌‬ ‫به‌دیارده‌‪ ،‬خه‌ڵكیش به‌لێشاو ڕوو له‌كڕینی‌‬ ‫ئ �ه‌و گۆشته‌ ده‌ك���ه‌ن ب�ه‌ه��ۆی‌ ه�ه‌رزان�ی‌‬ ‫نرخه‌كه‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌ندێك گه‌ڕه‌ك و ب��ازاڕی‌ كه‌ركووكدا‬ ‫قه‌سابه‌كان خۆیان مه‌ڕومااڵته‌كان سه‌ر‬ ‫ده‌بڕن‪ ،‬ئه‌مه‌ش وایكردوه‌ ڕزگاریان بێت‬ ‫له‌دابینكردنی‌ كرێی‌ سه‌یاره‌و گومرگی‌‬ ‫ح��ك��وم �ه‌ت و ك��رێ �ی‌ س �ه‌رب��ڕی��ن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫به‌نرخێكی‌ كه‌متر له‌هه‌ندێك له‌بازاڕه‌كان‬ ‫گۆشته‌كانیان ده‌فرۆشن‪.‬‬ ‫ن����ه‌وزاد ع �ه‌ب��دول��ك �ه‌ری��م هاواڵتییه‌كی‌‬ ‫دانیشتووی‌ كه‌ركووكه‌ ده‌ڵێت هه‌رچه‌نده‌‬ ‫ئ�ه‌و دڵنیانییه‌ له‌ الیه‌نی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫ئه‌و گۆشته‌‪ ،‬به‌اڵم زۆرجار له‌و شوێنانه‌‬ ‫گۆشت ده‌كڕێت‪ ،‬چونكه‌ له‌یه‌ك كیلۆدا‬ ‫سێ تا پێنج هه‌زار دینار له‌گه‌ڵ هه‌ندێك‬ ‫له‌بازاڕو شوێنه‌كانی‌ دیكه‌ هه‌رزانتره‌‪.‬‬ ‫وتی‌ "به‌گشتی‌ زۆربه‌ی‌ هاواڵتیان ڕوویان‬ ‫تێده‌كه‌ن و بازاڕێكی‌ باشیان هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ حكومه‌تی‌ ناوخۆیی كه‌ركوك‬ ‫چه‌ندین هه‌ڵمه‌تی‌ ده‌ستگرتن به‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫گۆشتانه‌ی‌ ئه‌نجامداوه‌و خاوه‌نه‌كانی‌ سزا‬ ‫داون‪ ،‬به‌اڵم دیارده‌كه‌ كۆنترۆڵنه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫كامیل س��اڵ�ه‌ی�ی‌ قایمقامی‌ ن��اوه‌ن��دی‌‬

‫كه‌ركوك وتی‌"به‌داخه‌وه‌ ماوه‌یه‌كه‌ چه‌ند‬ ‫بازرگان‌و چه‌ند دوكاندارێكی‌ بێویژدان‬ ‫په‌یدابوون‪ ،‬كه‌ ته‌نها بیر له‌ په‌یداكردنی‌‬ ‫پ��اره‌و ك��ۆك��ردن �ه‌وه‌ی‌ س �ه‌روه‌ت‌وس��ام��ان‬ ‫ده‌كه‌نه‌وه‌‌و كاری‌ بازرگانی‌ به‌گۆشته‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌ن به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ لیژنه‌‬ ‫پزیشكییه‌كان"‪.‬‬ ‫كامیل ساڵه‌یی‌ ئ��ام��اژه‌ ب��ه‌وه‌ ده‌دات‬ ‫چه‌ندین گۆشتفرۆش س��زادراون و چه‌ند‬ ‫دووكانێكیش به‌شێوه‌یه‌كی‌ كاتی‌ داخران‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت بڕیاریانداوه‌ هه‌ر قه‌سابێك به‌بێ‌‬ ‫مۆڵه‌تی‌ لیژنه‌ی‌ پزیشكی‌ گۆشت بفرۆشێت‪،‬‬ ‫ه�ه‌م��وو ئ �ه‌و گۆشته‌ی‌ لێده‌سه‌ندرێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر گۆشته‌كه‌ی‌ له‌ لیژنه‌ی‌ پزیشكی‌‬ ‫ده‌ربچێت له‌بازاڕِ به‌نرخێكی‌ زۆر كه‌متر‬ ‫ده‌فرۆشرێت دواتر پاره‌كه‌ی‌ بۆحكومه‌ت‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ریش گۆشته‌كه‌ی‌ خراپ بێت‬ ‫لیژنه‌ی‌ پزیشكی‌ له‌ناویده‌بات‪.‬‬ ‫به‌رپرسان ده‌ڵێن ده‌رهێنانی‌ مۆڵه‌تی‌‬ ‫گۆشتفرۆشتن‪ ،‬هیچ مه‌رجێكی‌ قورسی‌‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ��دا نییه‌‪ ،‬ڕه‌زام���ه‌ن���دی‌ لیژنه‌ی‌‬ ‫پزیشكیش به‌ده‌ستده‌هێنرێت ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ��اژه‌ڵ��ه‌ك��ان ل �ه‌ س�ه‌رب��ڕی��ن��خ��ان�ه‌ی‌ شار‬ ‫سه‌رببڕێنرێن و بپشكنرێن‪.‬‬ ‫سه‌ربڕینخانه‌ (قه‌سابخانه‌)ی‌ كه‌ركوك‬ ‫ب�ه‌ه��ۆی‌ بچووكی‌ شوێنه‌كه‌ی و كۆنی‌‬ ‫ب��ی��ن��اك �ه‌ی �ه‌وه‌‪ ،‬پ��اس��اوی‌ ب�ه‌ش��ێ��ك ل�ه‌و‬ ‫قه‌سابانه‌یه‌ كه‌ خۆیان مه‌ڕومااڵته‌كانیان‬ ‫س���ه‌رده‌ب���ڕن‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ئ��ی��داره‌ی‌ ش��اره‌ك�ه‌‬

‫ی كه‌ركوكی‌ به‌ئاگا هێنایه‌وه‌‬ ‫ی كه‌ركوك به‌رپرسان ‌‬ ‫راپۆرتێك ‌‬ ‫ب��ڕی��اری��ان��داوه‌ سه‌ربڕینخانه‌یه‌كی‌ نوێ‬ ‫دروستبكه‌ن‪.‬‬ ‫سه‌ربڕینخانه‌ نوێیه‌كه‌ به‌ ب��ڕی‌ شه‌ش‬ ‫ملیار دیناری‌ عێراقی‌ له‌سه‌ر ڕووب �ه‌ری‌‬ ‫‪ 45‬دۆنم زه‌وی‌ به‌پێی‌ ستانداردی‌ جیهانی‌‬ ‫دروستده‌كرێت‪ ،‬دوای‌ ته‌وابوونیشی‌ بڕیاره‌‬ ‫هه‌موو ئه‌و قه‌سابانه‌ی‌ كه‌ له‌ناو شار‬ ‫هه‌ن‪ ،‬ببرێن بۆ ئه‌و بازاڕه‌ گه‌وره‌یه‌یه‌ی‌‬ ‫كه‌ له‌وێ‌ دروستده‌كرێت‪.‬‬

‫پ���رۆژه‌ك���ه‌ ل��ه‌الی��ه‌ن دوو كۆمپانیا ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆماڵییه‌وه‌ دروستده‌كرێت و ده‌كه‌وێته‌‬ ‫س�ه‌ر ڕێگای‌ سه‌ره‌كی‌ ناحیه‌ی‌ ت��ازه‌ ـ‬ ‫كه‌ركووك‪.‬‬ ‫ف����ه‌الح ب�����ه‌زاز س���ه‌رۆك���ی‌ ده‌س��ت��ه‌ی‌‬ ‫وه‌به‌رهه‌هێنانی‌ كه‌ركوك ده‌ڵێت دوای‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ هه‌ندێك له‌گۆشتفرۆش‌و قه‌سابه‌كان‬ ‫گله‌یی‌ ئه‌وه‌یان كرد كه‌ئیداره‌ی‌ كه‌ركووك‬ ‫كه‌مته‌رخه‌می‌ ك��ردوه‌ له‌دروستكردنی‌‬

‫شوێنێكی‌ گونجاو بۆسه‌ربڕینی‌ ئاژه‌ڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ماڵیی‌‪ ،‬ئیداره‌ی‌ كه‌ركووك بڕیاریداوه‌‬ ‫له‌ڕێگای‌ لیژنه‌ی‌ وه‌به‌رهه‌هێنانه‌وه‌ ئه‌و‬ ‫قه‌سابخانه‌ نمونه‌ییه‌ دروستبكات‪.‬‬ ‫ڕۆژێك دوای به‌دواداچوونێكی ڕۆژنامه‌ی‌‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ ،‬هه‌ڵمه‌تێكی گ����ه‌وره‌ بۆ‬ ‫ده‌ستگیركردنی ئ��ه‌و گۆشتفرۆشانه‌‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام��درا ك �ه‌ ل��ه‌ك��ۆاڵن‌و ب��ازاڕه‌ك��ان‬ ‫گۆشته‌كانیان ساغده‌كه‌نه‌وه‌‌و هه‌ر له‌و‬ ‫شوێنانه‌ش سه‌ری ده‌بڕن‪.‬‬ ‫قایمقامی ناوه‌ندی كه‌ركوك به‌هاوكاری‌‬ ‫ش��اره‌وان�ی‌ ك�ه‌رك��وك‌و لیژنه‌ی‌ پزیشكی‌‬ ‫ل�ه‌ف�ه‌رم��ان��گ�ه‌ی‌ ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌ ك�ه‌رك��وك‬ ‫به‌پاڵپشتی‌ پۆلیس هه‌ڵمه‌تێكی‌ فراوانیان‬ ‫له‌سێ‌ ناوچه‌ی‌ جیاجیای‌ شاری‌ كه‌ركوك‬ ‫ئه‌نجامدا‪.‬‬ ‫قایمقامی كه‌ركوك وتی‌"پاش چه‌ندین‬ ‫جار ئاگاداركردنه‌وه‌ی‌ گۆشتفرۆشه‌كان‬ ‫به‌وه‌ی‌ پابه‌ندی ڕێنمایه‌كانی‌ فه‌رمانگه‌ی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ كه‌ركوك‌و لیژنه‌ی‌ پزیشكی‌‬ ‫ب��ن‪ ،‬ئ��ه‌وان هیچ گوێڕایه‌ڵی‌ تیمه‌كانی‌‬ ‫ئیداره‌ی‌ كه‌ركوك نه‌بوون‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ ئه‌و‬ ‫هه‌ڵمه‌ته‌مان ئه‌نجامدا"‪.‬‬ ‫ل �ه‌ه �ه‌ڵ��م �ه‌ت �ه‌ك �ه‌دا زی��ات��ر ل���ه‌‪ 50‬س �ه‌ر‬ ‫مه‌ڕوومااڵت ده‌ستبه‌سه‌ركراو نزیكه‌ی‌ ‪20‬‬ ‫دوكانێكیش داخران‪.‬‬ ‫هه‌ڵمه‌ته‌كه‌ له‌گه‌ڕه‌كی‌ شۆڕیجه‌و گه‌ڕه‌كی‌‬ ‫كۆڕنیش‌و دواتریش ناوچه‌ی‌ ئاژه‌ڵفرۆشان‬ ‫ئه‌نجامدرا‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫کلتو ر‬

‫‪11‬‬

‫ــــــه‌و‌ه نیی ‌ه ڕێسـاكانی‌ گـه‌ردون بـگۆڕێــت”‬

‫ـــــــــــــــــرو لێكۆڵه‌ری‌ دیینی‌ بۆ ده‌ستوور‬ ‫و هاوسه‌نگیه‌ ئه‌خالقیه‌ی‌ له‌وێدا بوو ‌ه‬ ‫تێكچووه‌‪ ،‬بۆنموونه‌ مرۆڤه‌ دینیه‌كان‬ ‫مرۆڤه‌كانی‌ قۆناغی‌ پێشووی‌ مرۆڤایه‌تی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ژینگه‌دا عیشقیان گۆڕیوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫كاتێك محه‌مه‌د ( د‪ .‬خ ) ده‌فه‌رموێت‬ ‫ئوحود شاخێكه‌ ئێمه‌ی‌ خۆشده‌وێت و‬ ‫ئێمه‌ش ئه‌ومان خۆش ده‌وێت‪ ،‬واته‌ له‌م‬ ‫وج��وده‌دا دیوێكی‌ ڕۆحی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌كنه‌لۆجیاو گرێده‌رو شۆفڵه‌كانی‌‪،‬‬ ‫مرۆڤ و سكی‌ مرۆڤ ده‌رده‌هێنن هه‌رچی‌‬ ‫له‌ناخی‌ زه‌ویدایه‌ ده‌یخه‌نه‌ سه‌ر زه‌وی‌‪،‬‬ ‫ئالێره‌دا مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ نامه‌عنه‌ویان‬ ‫كردووه‌ ئه‌م نوێژه‌بارانه‌و ئه‌م سروتانه‌‬ ‫جارێكی‌ دیكه‌ ده‌مان به‌نه‌وه‌ ناو ئه‌و‬ ‫كایه‌ مه‌عنه‌ویه‌وه‌‪ ،‬كه‌ئێمه‌ چین و‬ ‫ئه‌م وجوده‌ چه‌ندێك هێمنی‌ ئێمه‌شه‌‬ ‫ت��اوه‌ك��و ت��ێ��ك��ی��ب��ده‌ی��ن‪ ،‬ئ �ه‌ه��ا ئێمه‌‬ ‫چه‌ندێك الوازی��ن‪ ،‬كه‌واته‌ نوێژه‌بارانه‌‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ مرۆڤه‌كانه‌ بۆ ئه‌و مانا قوڵ‌‌و‬ ‫مه‌عنه‌وی‌ و ئه‌خالقیانه‌ی‌ كه‌ ده‌بێت‬ ‫بۆپارێزگاری‌ كردن له‌ ژینگه‌ ئه‌و مانا‬ ‫قوڵ و ئه‌خالقیانه‌مان هه‌بێت‪ ،‬جگه‌‬ ‫له‌مه‌ش له‌الیه‌كی‌ تره‌وه‌ له‌ته‌واوی‌ دینه‌‬ ‫ئیبراهیمیه‌كاندا دینه‌ ته‌وحیدییه‌كان‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كۆكن كه‌خوا خانه‌نشین‬ ‫نه‌كراوه‌‪ ،‬ئاخر له‌سه‌رده‌می‌ باسكاڵدا‬ ‫له‌م بواره‌دا موناقه‌شه‌یه‌كی‌ زۆر هه‌بوو‬ ‫هه‌ندێك له‌فه‌یله‌سوفه‌كان به‌تایبه‌تی‌‬ ‫ئ�ه‌وان�ه‌ی‌ ك�ه‌ب��اوه‌ڕی��ان به‌دین نه‌بوو‪،‬‬ ‫ده‌ی��ان گوت ئێمه‌ ب��اوه‌ڕ ناكه‌ین خوا‬ ‫بوونی‌ هه‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر بوونیشی‌ هه‌بێت‬ ‫ئه‌وا ئه‌م بوونه‌ی‌ دروستكردووه‌و خۆی‌‬ ‫خانه‌نشین بووه‌و لێگه‌ڕاوه‌و ئه‌م بوونه‌‬ ‫خ��ۆی‌ خ��ۆی‌ ده‌بزوێنێت و یاساكانی‌‬ ‫ناو بوونه‌ ئه‌م وج��وده‌ ده‌جوڵێنێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ كه‌بنه‌مای‌ سه‌ره‌كییه‌ له‌م‬ ‫هه‌موو دینه‌ ته‌وحیدیانه‌دا ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫من ب �ه‌دواداچ��وون��م بۆ كردبێت چ له‌‬ ‫یه‌هودی‌ و مه‌ سیحی‌ و ئیسالمیشدا‬ ‫مامه‌ڵه‌ی‌ دی��ن��داره‌ك��ان له‌گه‌ڵ خ��وادا‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ حزورییه‌‪ ،‬واته‌ خوا له‌هه‌مو‬ ‫ورده‌كاریه‌كی‌ ئه‌م كه‌ونه‌دا ته‌داخول‬ ‫ده‌كات‪ ،‬كل یوم هو فی‌ شا‌و له‌هه‌موو‬ ‫چركه‌ ساتێكدا خودا مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ نوێ‌‬

‫نوێژه‌باران ‌ه‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی‌‬ ‫مرۆڤه‌كانه‌ بۆ‬ ‫ئه‌و مانا قوڵ‬ ‫و مه‌عنه‌وی‌ و‬ ‫ئه‌خالقیانه‌ی‌‬ ‫كه‌ ده‌بێت بۆ‬ ‫پارێزگاریكردن‬ ‫له‌ ژینگه‌ ئه‌و‬ ‫مانا قوڵ و‬ ‫ئه‌خالقیانه‌مان‬ ‫هه‌بێت‬

‫ده‌ستكاریكردنێكی‌ نوێی‌ له‌م مودده‌دا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ مه‌وله‌وی‌ تاوه‌گۆزی‌‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ئای‌ خوا جیلوه‌ی‌ یار كۆتایی‌‬ ‫نایه‌‪ ،‬له‌وێدا مه‌به‌ستی‌ له‌یار خودایه‌‬ ‫ده‌ڵێت ده‌رك �ه‌وت��ن و جیلوه‌ی‌ خودا‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ده‌رده‌ك��ه‌وێ��ت وات��ه‌ خ��ودا‬ ‫مامه‌ڵه‌ی‌ راس��ت �ه‌وخ��ۆی‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئه‌م‬ ‫وجوده‌دا‪ ،‬له‌گه‌ڵ‌ زه‌ویدا هه‌یه‌ له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫به‌ بۆچوونی‌ دینییه‌كان كه‌ من بۆخۆشم‬ ‫یه‌كێكم له‌وانه‌ی‌ هه‌میشه‌ خوا ئه‌كار‬ ‫بێت ئه‌كارێ‌ ده‌ستكاری‌ ئه‌م وجوده‌و‬ ‫ڕێكانی‌ ئه‌م وجوده‌بكات‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور ‪ :‬وات���ه‌ خ���ودا ڕێسایه‌ك‬ ‫ده‌گۆڕێت بۆ ڕێسایه‌كی‌ تر‬ ‫م ‪ .‬ته‌حسین ‪ :‬نه‌خێر ناڵێین ڕێسایه‌ك‬ ‫ده‌گ��ۆڕێ��ت بۆڕێسایه‌كی‌ ت��ر‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئێمه‌ش وه‌ك ئه‌و خه‌ڵكه‌ی‌ تر ئه‌قاڵنین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌شێت بڵێن ڕێسایه‌كی‌ ئه‌قاڵنی‌ تر‬ ‫دێته‌ ناوه‌وه‌ كه‌ ئێمه‌ی‌ مرۆڤ حسابمان‬ ‫بۆنه‌كردووه‌‪ ،‬چه‌ندینجار ئه‌مه‌ روی‌ داوه‌‬ ‫ئایا ئه‌و هه‌موو داهێنانه‌ی‌ ئه‌مڕۆی‌‬ ‫م��رۆڤ هێناویه‌ته‌ ب��وون مرۆڤه‌كان‬ ‫ل��ه‌وه‌و پێش بیریان لێكردوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ڕۆژ ب��ه‌ڕۆژ ل �ه‌م ب��وون �ه‌دا شتی‌ نوێ‌‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌وه‌ نیه‌ دانتێن كه‌خۆی‌‬ ‫شاعیره‌‪ .‬خ��وا به‌شاعیرێك ده‌زانێت‬ ‫كه‌ هه‌میشه‌ شیعری‌ تازه‌ داده‌هێنێت‪،‬‬ ‫كه‌واته‌ به‌بۆچوونی‌ من ده‌كرێت له‌و‬ ‫ڕوی��ه‌ش��ه‌وه‌ ن��وێ��ژه‌ب��اران �ه‌ جێكه‌وتی‌‬ ‫خۆی‌ ببێت‪ ،‬چونكه‌ خوا نه‌خه‌وتوه‌و‬ ‫خانه‌نشین نه‌بووه‌‪ ،‬خوا به‌رده‌وام له‌م‬ ‫بوونه‌دا كاریگه‌ری‌‌و جێكه‌وتی‌ هه‌یه‌‬ ‫و ڕێسایه‌ك له‌جێگه‌ی‌ ڕێسایه‌كی‌ تر‬ ‫داده‌نێت ‪ .‬ناڵێین سیستم و ڕێساكان‬ ‫ده‌گۆڕێت الی‌ خوا یه‌ك و یه‌ك هه‌ر‬ ‫دوو ده‌كات و ناكاته‌ شتێكی‌ تر‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بۆ ڕێسایه‌كی‌ دیكه‌ هه‌یه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌م یه‌كو یه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ خوای‌ گه‌وره‌‬ ‫هه‌موو ئه‌وانه‌ ته‌وزیف ده‌ك��ات‪ ،‬هه‌ر‬ ‫بۆیه‌ ده‌بینیت زۆر جار پێشبینیه‌كانی‌‬ ‫ئێمه‌ی‌ م���رۆڤ ده‌ق��ی��ق ده‌رن��اچ��ێ��ت‪،‬‬ ‫وه‌ك ( حافز ) ده‌ڵێت ( هزار نكت‬ ‫در ان ك��ار هست ك�ه‌ن��ادان�ی‌) ه �ه‌زار‬ ‫نوكته‌ له‌م باسه‌دا هه‌یه‌ كه‌ نایزانین‪،‬‬

‫نوێژه‌بارانه‌ جێكه‌وتی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه‬ ‫نیه‌ ڕێساكانی‌ گه‌ردون بگۆرێت‪ .‬به‌اڵم‬ ‫زۆر ڕێساش هه‌یه‌ كه‌ئێمه‌ كه‌شفمان‬ ‫نه‌كردووه‌‪ ،‬چونكه‌ مرۆڤه‌ دینیه‌كانیش‬ ‫عاقڵن و هه‌رگیز بڕوایان وانیه‌‬ ‫به‌دوعاكردن هه‌ور دروست ده‌بێت و دێته‌‬ ‫ئێره‌و باران ده‌بارێت‬ ‫من زۆر پێم سه‌یره‌ كه‌مرۆڤ ئه‌وه‌ند ‌ه‬ ‫له‌خۆیبایی‌ ببێت ك �ه‌وا بزانێت ئیتر‬ ‫ئه‌م هه‌موو وجوده‌ی‌ كه‌شف كردبێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ من وه‌ك مرۆڤێكی‌ دینی‌ قه‌ناعه‌تم‬ ‫وایه‌ ئه‌م وجوده‌ وجودێكی‌ ئه‌خالقیه‌‬ ‫ناكرێت‪ ،‬ك��اری‌ مرۆڤه‌كان به‌هه‌ده‌ر‬ ‫ب��ڕوات‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ی‌ خراپه‌ ده‌ك��ات ده‌بێت‬ ‫توشی‌ ببێته‌وه‌ به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌‪ ،‬ئانی‌‬ ‫ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی‌ مرۆڤ له‌گه‌ڵ چاكه‌و‬ ‫خراپه‌كانیدا هه‌رئێستایه‌‪ ،‬هه‌نوكه‌ من‬ ‫له‌نووسینه‌كانمدا وتوومه‌ چاكه‌و خراپه‌‬ ‫هه‌ڵناگیرێت بۆقیامه‌ت بۆمان‪ ،‬واته‌‬ ‫ئه‌گه‌ر من چاكه‌ بكه‌م چاكه‌كانم ئه‌وه‌‬ ‫نیه‌ كه‌له‌ به‌هه‌شتدا پێم ئه‌درێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو چاكه‌كانم ه��ه‌ر له‌ئێستاوه‌‬ ‫جێكه‌وتی‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر من هه‌یه‌ كه‌من‬ ‫والێده‌كات كه‌ببمه‌ مرۆڤێكی‌ به‌هه‌شتی‌‬ ‫و بۆ به‌هه‌شت بشێم‪ ،‬واته‌ بابه‌ته‌كه‌‬ ‫هه‌رلێره‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات هه‌ربۆیه‌‬ ‫له‌چه‌ندین ته‌عبیری‌ قورئان و ئینجیلدا‬ ‫ه��ات��ووه‌ كه‌ ئ �ه‌وان �ه‌ی‌ خراپه‌ ده‌ك �ه‌ن‬

‫(خسروا أنفسهم) خۆیانیان له‌ده‌ست‬ ‫داوه‌‪ ،‬هه‌رئێستا خۆیانیان له‌ده‌ست‬ ‫داوه‌‪ ،‬كه‌واته‌ لێره‌ جێكه‌وتی‌ هه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫به‌دڵنیاییه‌وه‌ ده‌ڵێم ئه‌گه‌ر مرۆڤه‌كانی‌‬ ‫ئه‌مرۆ مرۆڤی‌ مه‌عنه‌ویگه‌رابوونایه‌ ئه‌و‬ ‫ئه‌زمه‌و بێبارانیه‌ دروس��ت نه‌ده‌بوو‪،‬‬ ‫كه‌ئێستا دروست بووه‌ ئه‌گه‌ر مرۆڤێكی‌‬ ‫دیینی‌ بوونایه‌ به‌مانا قوڵه‌كه‌ی‌ واته‌‬ ‫نه‌ك ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌ڕوكه‌شدا كابرا دیینی‌‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم ئاكاری‌ كاری‌ نادینیانه‌ بێت‪،‬‬ ‫به‌به‌ڵگه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌زاران ساڵه‌ مرۆڤ‬ ‫له‌سه‌ر زه‌وی‌ ده‌ژی‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌موی‌ سێ‌‬ ‫سه‌ده‌یه‌ مامه‌ڵه‌ی‌ ئێمه‌ گ��ۆڕاوه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هه‌موو ئه‌زمه‌و قه‌یرانه‌مان بۆخۆمان‬ ‫دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور ‪ :‬كه‌وته‌ ده‌توانین بڵێین‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ ئێستا له‌سه‌ر نوێژه‌بارانه‌و‬ ‫جێكه‌وته‌كانی‌ قسه‌ ده‌كه‌ن كێشه‌كه‌یان‬ ‫له‌وه‌دایه‌ نه‌یان توانیووه‌؟‬ ‫م ‪ .‬ته‌حسین ‪ :‬به‌دڵنیاییه‌وه‌ من وتم‬ ‫ئه‌مه‌ بابه‌تێكی‌ ئه‌زموونیه‌‪ ،‬تاوه‌كو‬

‫م��رۆڤ نه‌بێته‌ ئ�ه‌ن��دام و ل �ه‌و مانای ‌ه‬ ‫تێنه‌گات ناتوانێت ده‌رك���ی‌ بكات‪،‬‬ ‫دواج��ار ئێمه‌ ده‌توانین وه‌اڵم �ی‌ ئه‌وه‌‬ ‫ڕون بكه‌ینه‌وه‌ له‌ڕوویه‌كه‌وه‌ ئێمه‌ ئه‌وه‌‬ ‫به‌كاتێكی‌ په‌رستنی‌ ده‌زانین هه‌روه‌ك‬ ‫چۆن سپێده‌ كاتێكی‌ په‌رستنه‌‪ ،‬دووه‌م‬ ‫ئێمه‌ ل��ێ��ره‌دا زی��ات��ر خ��ۆم��ان كه‌شف‬ ‫ده‌ك��ه‌ی��ن‪ ،‬چونكه‌ ف�ه‌ق��ی��رو ه���ه‌ژاری‌‬ ‫خۆمان ده‌رده‌خه‌ین كه‌ئێمه‌ هیچ نین‬ ‫مه‌خلوقێكی‌ خاكین‪ ،‬خاكیانه‌ مامه‌ڵه‌‬ ‫ده‌كه‌ین كێشه‌ی‌ مرۆڤایه‌تی‌ هه‌ر ئه‌م‬ ‫من من كردن و له‌خۆبایی‌ بونه‌یه‌تی‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌م بابه‌تانه‌ ئێمه‌ ده‌چینه‌ قاوخی‌‬ ‫ڕاسته‌قینه‌ی‌ خۆمان‪ ،‬سێیه‌م خودا‬ ‫نه‌مردوه‌و خانه‌نشین نه‌بوه‌ خوا حزوری‌‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌و ده‌ب��ێ��ت م��ام�ه‌ڵ�ه‌ی‌ زیندوانی‌‬ ‫له‌گه‌ڵدا بكه‌ین‪ .‬چ��واره‌م جارێكی‌ تر‬ ‫هاوكاریكردن و یارمه‌تیدانی‌ مرۆڤه‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ی‌ بتوانین له‌گه‌ڵ واقعیه‌ نوێكاندا‬ ‫بكرێته‌وه‌و مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ هونه‌ریانه‌‬ ‫بكات ‪ .‬هونه‌رمه‌ندیش ئه‌وه‌یه‌ له‌هیچ‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌كدا ده‌سته‌ وه‌ستان نه‌بێت‪،‬‬ ‫ب��ۆی �ه‌ ل���ه‌وه‌ دڵ��ن��ی��ا ده‌ب��ی��ن��ه‌وه‌ كه‌‬ ‫نوێژه‌بارانه‌ جێكه‌وتی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌‬ ‫نیه‌ ڕێساكانی‌ گه‌ردوون بگۆڕێت‪ .‬به‌اڵم‬ ‫زۆر ڕێساش هه‌یه‌ كه‌ئێمه‌ كه‌شفمان‬ ‫نه‌كردووه‌‪ ،‬چونكه‌ مرۆڤه‌ دینییه‌كانیش‬ ‫ع��اق��ڵ��ن و ه �ه‌رگ��ی��ز ب���ڕوای���ان وان��ی�ه‌‬ ‫به‌دوعاكردن ه�ه‌ور دروس��ت ده‌بێت و‬ ‫دێته‌ ئێره‌و باران ده‌بارێت‪ .‬فه‌رموده‌ی‌‬ ‫پێغه‌مبه‌ریش هه‌یه‌ ك�ه‌ ده‌ڵ��ێ��ت كه‌‬ ‫خۆرو مانگ له‌به‌ر كه‌س ناگرن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تادواجار شتگه‌لێكی‌ دیكه‌و سیستم و‬ ‫یاساگه‌لێكی‌ دیكه‌ له‌م وجوده‌دا هه‌ن كه‌‬ ‫ئێمه‌ نایانزانین‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێمه‌ مامه‌ڵه‌ی‌‬ ‫ئه‌خالقی‌ بكه‌ین ئه‌وانه‌ش له‌گه‌ڵماندا‬ ‫بێنه‌وه‌ چیرۆكی‌ ئێمه‌ی‌ م��رۆڤ له‌م‬ ‫مه‌خلوقه‌دا چیرۆكی‌ مه‌خلوقێكی‌ الوازه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ وجوددا دژبێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫وجود زاڵده‌بێت به‌سه‌ر مرۆڤدا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ وج���وددا ڕێكو ڕه‌وان‬ ‫مامه‌ڵه‌ بكات هاوسه‌نگی‌ له‌نێوان خۆی‌‬ ‫و وج��وددا بكات ئه‌و كاته‌ ڕێكبێته‌وه‌‬ ‫پشتگیری‌ و هاوكاری‌ ده‌كات‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪10‬‬

‫کلتو ر‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫«كه‌ڵه‌شاخ خوێنی پیس له‌جه‌سته‌دا ده‌رناكات»‬

‫‪12‬‬

‫“نوێژه‌بارانه‌ جێكه‌وتی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئـــــــ‬

‫تـــه‌حسین حه‌مه‌ غه‌ریب ڕۆشنبیـــــــــــــــــ‬ ‫سه‌روه‌ت عه‌بدوڵاڵ‪:‬‬ ‫ته‌حسین حه‌مه‌ غه‌ریب ڕۆشنبیرو لێكۆڵه‌ری‌ دیاری‌ بواری‌ دینی‌ به‌تایبه‌ت‬ ‫ئاینی‌ ئیسالم‪ ،‬ده‌ڵێت نوێژه‌بارنه‌ جگه‌ له‌دیوه‌ ڕووكه‌شه‌كه‌ی‌ مانایه‌كی‌ ترو‬ ‫دیوێكی‌ قوڵتری‌ هه‌یه‌‪ ،‬ده‌ڵێت نوێژه‌بارانه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ مرۆڤه‌كانه‌ بۆ ئه‌و مانا‬ ‫قوڵ و مه‌عنه‌وی‌ و ئه‌خالقیانه‌ی‌ كه‌ ده‌بێت بۆپارێزگاریكردن له‌ ژینگه‌ ئه‌و مانا‬ ‫قوڵ و ئه‌خالقیانه‌مان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌و ڕسته‌وه‌ ده‌ستپێده‌كه‌م‬ ‫ك�ه‌ج�ه‌ن��اب��ت��ان ل��ه‌زۆرێ��ك له‌كتێب و‬ ‫نوسینه‌كاندا ئ��ام��اژه‌ ب��ه‌وه‌ ده‌كه‌یت‬ ‫زۆرب��ه‌ی‌ شته‌كان دوو دیویان هه‌یه‌‬ ‫دیوێكی‌ دیار (ڤاهر ) دیوێكی‌ نادیارو‬ ‫قوڵ ( باگن) ئێستا ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌‬ ‫بپرسم مه‌به‌ستان ل �ه‌و دی��وه‌ ق��وڵ‌و‬ ‫نادیاره‌ی‌ شته‌كان چیه‌و چۆن ده‌كرێت‬ ‫كه‌شف بكرێن ؟‬ ‫م ‪ .‬ته‌حسین ‪ :‬ده‌ت��وان��ی��ن بڵێین‬ ‫هه‌موشتێكی‌ م���رۆڤ ك�ه‌م��ام�ه‌ڵ�ه‌ی‌‬ ‫له‌گه‌ڵدا ده‌كات هه‌موو كار و ئاكارێك‬ ‫كه‌ئه‌نجامی‌ ده‌دات دوو ڕه‌هه‌ندی‌ هه‌یه‌‬ ‫ڕه‌هه‌ندێكیان له‌به‌رچاوه‌و ئه‌وانی‌ دیكه‌‬ ‫ده‌یبینن جا ئه‌و كه‌سه‌ی‌ زۆرتر به‌چاوی‌‬ ‫سه‌ر بڕوانێت زوتر كه‌شفی‌ ئه‌م دیوه‌ی‌‬ ‫ده‌ك���ات‪ ،‬ب��ه‌اڵم دیوێكی‌ ت��ری‌ هه‌یه‌‬ ‫كه‌بریتیه‌ له‌و مانایه‌ی‌ كه‌له‌و شته‌دا‬ ‫هه‌یه‌ بریتیه‌ له‌و ده‌الل �ه‌ت و ڕازان�ه‌ی‌‬ ‫ك �ه‌ل �ه‌و ش��ت �ه‌دا ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌سێك نه‌بێته‌ ( ئه‌ندام ) و هاوبه‌شی‌‬ ‫نه‌كات له‌گه‌ڵیدا له‌ماناكان تێناگات و‬ ‫هه‌رگیز پێی‌ كه‌شف ناكرێت‪ ،‬جا كه‌‬ ‫ده‌ڵێین كرده‌وه‌ی‌ مرۆڤ دوودیوی‌ هه‌یه‌‬ ‫ئا ئه‌مه‌مان مه‌به‌سته‌ وات�ه‌ ئه‌وماناو‬ ‫ده‌الل �ه‌ت��ان �ه‌ی‌ ك�ه‌ ل �ه‌و ش��ت�ه‌دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ له‌ په‌رستنه‌كاندا ئه‌و ڕازو‬ ‫نهێنیه‌ی‌ له‌نێوان (خالق) و (مه‌خلوق)‬ ‫دا هه‌یه‌‪ ،‬له‌دینی‌ ئیسالمدا كاتێك ئێمه‌‬ ‫نوێژ ده‌ك�ه‌ی��ن نوێژكردن دوو دیوی‌‬ ‫هه‌یه‌ دیوێكی‌ بینراو كه‌ده‌كرێت هه‌مو‬ ‫مرۆڤه‌كان ته‌ماشای‌ بكه‌ن و بیبینن‪،‬‬ ‫به‌اڵم دیویكی‌ قوڵ و نه‌بینراوی‌ ڕۆحانی‌‬ ‫و ڕه‌مزیشی‌ هه‌یه‌ كه‌ته‌نها ئێمه‌ی‌‬ ‫موسڵمان ده‌رك��ی‌ پێده‌كه‌ین‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ده‌بینین كاتێك كه‌سێكی‌ موسڵمان‬ ‫ن��وێ��ژده‌ك��ات ده‌گ���ری‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم كه‌سێك‬ ‫كه‌باوه‌ری‌ به‌ئیسالم نیه‌ كه‌له‌ڕوكه‌شدا‬ ‫سه‌یری‌ ده‌كات ڕه‌نگه‌ ئه‌مه‌ به‌شتێكی‌‬ ‫زیاده‌ بزانێت و بڵێت ئه‌م هه‌ستان و‬ ‫دانیشتن و گریانه‌ هیچ مانایه‌كی‌ تێدا‬ ‫نیه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و هاوبه‌ش و ئه‌ندام‬ ‫نیه‌ له‌ومانایه‌دا ئ �ه‌و ڕازه‌ی‌ له‌دڵی‌‬ ‫موسڵمانه‌كه‌دا هه‌یه‌ له‌دڵی‌ ئه‌ودا نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور ‪ :‬ئێوه‌ ده‌ڵێن ده‌بێت ببنه‌‬ ‫ئه‌ندام ئینجا له‌و دیوه‌ قوڵه‌ تێده‌گه‌ن‪،‬‬ ‫ئایا بۆ به‌ده‌ستهێنانی‌ ئه‌م ئه‌ندامبوونه‌‬ ‫پێویستی‌ به‌خوێنده‌واری‌ و شه‌هاده‌و‬ ‫ئه‌وشتانه‌ ده‌ب��ێ��ت ؟ ی��اخ��ود نه‌خێر‬ ‫تێگه‌شتنێكی‌ گشتییه‌ و هه‌موو كه‌سێك‬ ‫ده‌توانێت له‌و ڕێگه‌یه‌وه‌ ببێته‌ ئه‌ندام ؟‬ ‫م ‪ .‬ته‌حسین ‪ :‬ئ��ه‌م ئه‌ندامبوونه‌‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌ن��دی‌ ب �ه‌ب��اب �ه‌ت �ه‌ك��ان �ه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫بۆنموونه‌ ئه‌گه‌ر له‌بابه‌تێكی‌ دینی‌‬ ‫و مه‌عریفیدا‪ ،‬ئاخر م�ه‌رج نیه‌ ته‌نها‬ ‫بابه‌ته‌كان عیباده‌ت بن كابرا ده‌بێت‬ ‫ئاستێكی‌ فكری‌ و فه‌لسه‌فیشی‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫تاكو ببێته‌ ئه‌ندام له‌و بابه‌ته‌دا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌بابه‌ته‌ شهودیه‌كاندا وانیه‌ ڕه‌نگه‌‬ ‫نه‌خوێنده‌وارێك باشتر بێت !‬ ‫ده‌س���ت���وور ‪ :‬م �ه‌ب �ه‌س��ت ل��ه‌ بابه‌ته‌‬ ‫شهودیه‌كان چیه‌ ؟‬ ‫م ‪ .‬ت�ه‌ح��س��ی��ن ‪ :‬م�ه‌ب�ه‌س��ت��م ئ�ه‌و‬ ‫بابه‌ته‌یه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ خوێنه‌واری‌‬ ‫و نه‌خوێنه‌واریه‌وه‌ نییه‌ بۆ نموونه‌‬ ‫ئیمان‪ ،‬خۆشه‌ویستی‌ خوا ( حسب الله‌‬ ‫) خشوع كه‌له‌دڵی‌ ئینساندا دروست‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئه‌مانه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ مه‌عریفه‌وه‌‬ ‫نیه‌‪ ،‬ئه‌سڵه‌ن ڕه‌نگه‌ زۆرجار مه‌عریفه‌‬ ‫ببێته‌ به‌ربه‌ست و ڕێگر ل �ه‌ب �ه‌رده‌م‬ ‫ئه‌مه‌دا په‌رده‌یه‌ك دروس��ت بكات بۆ‬

‫به‌ئه‌ندامبوون له‌م یاسایانه‌دا‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫زۆرجار مه‌عریفه‌ گومان دروست ده‌كات‬ ‫و ده‌بێته‌ له‌مپه‌ر له‌ڕێگه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫ئه‌و كه‌سه‌ ببێته‌ ئه‌ندامێكی‌ چاك له‌و‬ ‫بابه‌ته‌ی‌ كه‌هه‌ڵگری‌ ده‌الله‌ته‌‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ كه‌په‌یوه‌ندی‌ به‌بابه‌ته‌كه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌ هه‌ندێكجار خوێنده‌واریی‌ ده‌وێت‬ ‫و هه‌ندێكجار نه‌خوێنه‌واریی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫زۆرب���ه‌ی ج��ار خ��وێ��ن�ه‌واری�ی‌ ن��اوێ��ت‪،‬‬ ‫چونكه‌ بابه‌ته‌ شهودیه‌كان بابه‌تێكی‌‬ ‫قوڵن و په‌یوه‌ندی‌ به‌مه‌عریفه‌وه‌ نیه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ ده‌ڵێن (چیرۆكی‌ دڵ نه‌ك‬ ‫چیرۆكی‌ عه‌قڵ ) له‌به‌ر ئه‌وه‌ زۆر جار‬ ‫به‌ئه‌ندامبوون له‌م به‌شه‌یاندا پێویستی‌‬ ‫به‌ خوێنه‌واری‌ مه‌عریفه‌وه‌ نیه‌ ڕاسته‌‬ ‫ده‌بێت له‌و بابه‌ته‌ تێبگات به‌اڵم ئه‌و‬ ‫تێگه‌شتنه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌خوێنده‌واریه‌وه‌‬ ‫نیه‌ ‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور ‪ :‬له‌ئێستا ب �ه‌ه��ۆی‌ ئه‌و‬ ‫گۆڕانكاریه‌ی‌ له‌كه‌ش و هه‌وا دروستبووه‌‬ ‫واده‌ی‌ باران بارین دواكه‌وتوه‌‪ ،‬بۆئه‌م‬ ‫مه‌به‌سته‌ موسڵمانان به‌پێی‌ ئه‌و‬ ‫سونه‌ته‌ی‌ محه‌مه‌د ( د‪ .‬خ ) بۆیان‬ ‫به‌جێماوه‌ نوێژه‌بارانه‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬پرسیار‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ ئایا له‌شتێكی‌ وه‌ك ب��اران‬ ‫بارین كه‌ ده‌ره‌كییه‌ له‌گه‌ڵ بابه‌تێكی‌‬ ‫وه‌ك (نوێژكردن) كه‌دیوێكی‌ ده‌ره‌كی‌‬ ‫هه‌یه‌ ده‌كرێت به‌شوێن ئه‌و دیوه‌ قوڵه‌دا‬ ‫بگه‌ڕێین ؟‬ ‫م‪ .‬ته‌حسین ‪ :‬به‌ڵێ‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫هه‌موو سروته‌ ئاینییه‌كانی‌ دیكه‌ (نوێژه‌‬ ‫ب��اران�ه‌ش ) دیوێكی‌ قوڵی‌ ڕه‌م��زی‌ و‬ ‫ده‌اللی‌ تێدایه‌‪ ،‬كه‌ هه‌تا من كه‌سه‌یری‌‬ ‫نوێژه‌بارانه‌ ده‌كه‌م دیوێكی‌ زۆر قوڵتری‌‬ ‫تێدا ده‌ب��ی��ن��م�ه‌وه‌‪ ،‬هه‌تا ل �ه‌ هه‌ندێ‬ ‫سروتی‌ ئایینی‌ دیكه‌ش واته‌ ده‌توانم‬ ‫بڵێم ل�ه‌ن��وێ��ژه‌ب��اران�ه‌دا مامه‌ڵه‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر ئیستاتیكی‌ ده‌كرێت‪ ،‬تۆ ئه‌گه‌ر‬

‫ئه‌گه‌ر‬ ‫مرۆڤه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌مڕۆ مرۆڤ ‌ی‬ ‫مه‌عنه‌وی‬ ‫گه‌رابونایه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و ئه‌زمه‌و‬ ‫بێبارانی ‌ه‬ ‫دروست‬ ‫نه‌ده‌بوو‬

‫سه‌رنجی‌ نوێژه‌بارانه‌ بده‌یت ده‌بینیت‬ ‫جگه‌ له‌پارانه‌وه‌‌و دوعاكردن كه‌ ئه‌وه‌‬ ‫كرۆكی‌ دینه‌كانه‌‌و له‌عیرفاندا پێی‌‬ ‫ده‌گوترێت (فقری‌ زات)ی‌ كه‌ ئینسان‬ ‫هه‌ست به‌فه‌قیری‌ و ه���ه‌ژاری‌ خۆی‌‬ ‫ده‌ك��ات‪ ،‬هه‌ندێك مامه‌ڵه‌ی‌ هونه‌ری‌‬ ‫و ستاتیكی‌ دیكه‌ هه‌یه‌ ‪.‬بۆنموونه‌‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ ده‌چ��ن بۆ نوێژه‌بارانه‌‬ ‫جل و به‌رگه‌كانیان ئاڵوگۆڕ ده‌كه‌ن‬ ‫یان ( ئیمامی‌ ) نوێژه‌كه‌ جله‌كانی‌‬ ‫هه‌ڵده‌گێڕێته‌وه‌ ‪ .‬كه‌ ئه‌مه‌ مامه‌ڵه‌یه‌كی‌‬ ‫هونه‌ری‌ وایه‌ كه‌ به‌بۆچوونی‌ من له‌ كه‌م‬ ‫له‌سروته‌ ئاینییه‌كانی‌ دیكه‌دا بوونی‌‬ ‫هه‌بێت! تۆ سه‌یر بكه‌ هونه‌رمه‌ندێك‬ ‫له‌سه‌ر ته‌ختی‌ شانۆ جله‌كانی‌ به‌ئاوه‌ژو‬ ‫له‌به‌ر كردبێت ‪ .‬چ ده‌الله‌تێكی‌ گه‌وره‌‬ ‫له‌م بابه‌ته‌دا هه‌یه‌ ! نابێت ئه‌وه‌شمان‬ ‫بیر بچێت كه‌ هونه‌رمه‌ند ئه‌و كه‌سه‌یه‌‬ ‫(له‌ڕاستیدا ئه‌مه‌ ده‌چێته‌ ناو كایه‌ی‌‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی‌ هونه‌ریشه‌وه‌) كه‌ بتوانێت‬ ‫خ��ۆی‌ داب��ڕێ��ت له‌خۆی‌ ‪ .‬پێی‌ خۆش‬ ‫نه‌بێت هه‌مو كارێك بكات هه‌تا یه‌كێك‬ ‫له‌ هونه‌رمه‌نده‌كان به‌خۆمی‌ وت ئه‌وكاته‌‬ ‫هه‌ست ده‌كه‌م هونه‌رمه‌ندم كه‌به‌فانیله‌ی‌‬ ‫ع �ه‌الگ �ه‌وه‌ ل �ه‌ب��ازاڕدا بگه‌رێم‪ ،‬سه‌یر‬ ‫ده‌كه‌یت له‌ نوێژه‌بارانه‌شدا جله‌كانی‌‬ ‫خ��ۆی‌ هه‌ڵده‌گێرێته‌وه‌‪ .‬كه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫ڕه‌مزه‌ بۆجارێكی‌ دیكه‌ له‌دایكبوونه‌وه‌‬ ‫واته‌ خوایه‌ گیان ئه‌وه‌ی‌ له‌وه‌و پێش‬ ‫كردومانه‌ لێیده‌گه‌ڕێین واز له‌ هه‌مو‬ ‫ئه‌وانه‌ ده‌هێنین كه‌بوبویه‌ ڕێگر له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ بتوانین ڕاسته‌وخۆ مامه‌ڵه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ تۆبكه‌ین‪ ،‬كه‌ ئه‌گه‌ر جله‌كانیشمانه‌‬ ‫ئه‌وا جله‌كانیشمان هه‌ڵده‌گێڕینه‌وه‌ واته‌‬ ‫لێره‌دا مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ زۆر ده‌اللیانه‌ی‌ قوڵ‬ ‫له‌بابه‌ته‌كه‌دا هه‌یه‌‪ ،‬له‌به‌ ئه‌وه‌ هه‌رچی‌‬ ‫زی��ات��ر ل���ه‌ڕووه‌ ڕۆح��ی�ه‌ك�ه‌وه‌ ڕۆبچیت‬ ‫ئه‌زموونی‌ ڕۆح �ی‌ زیاتر ده‌ك��ات‪ ،‬من‬ ‫كاتێك سه‌یری‌ نوێژه‌بارانه‌كه‌م ده‌كرد‬ ‫ه��ه‌زاران م��رۆڤ ده‌گریان‪ .‬ئ�ه‌وه‌ چیه‌‬ ‫واده‌ك���ات ئ�ه‌و مرۆڤه‌ ن���اوه‌وه‌ی‌ بێته‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ ؟ خۆشتێك له‌ده‌ره‌وه‌ نه‌هاتووه‌‬ ‫بسه‌پێنرێت به‌سه‌ریدا ڕێك هه‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫ناخی‌ خۆیه‌تی‌ هه‌رئه‌وه‌ هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ ئیمامی‌ غه‌زالی‌ ده‌فه‌رموێت‬ ‫گۆڕانیش ئینسانه‌كان ناگۆڕێت‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌ناویاندا ئه‌وه‌ دێته‌ ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫لێره‌شدا به‌هه‌مان شێوه‌ ئه‌وه‌ ده‌بینین‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌وایان لێده‌كات ئه‌وه‌ بابه‌تێكی‌‬ ‫گ�ه‌وره‌ی�ه‌ كه‌وه‌رچه‌رخانی‌ گه‌وره‌یان‬ ‫به‌سه‌ردا بهێنێت جگه‌ له‌وه‌ش نابێت‬ ‫ئه‌وه‌شمان له‌یاد بچێت‪ .‬كه‌ ئه‌گه‌ر بشێت‬ ‫بڵێم وه‌ك دینناسێك كه‌ بیست‌و پێنج‬ ‫ساڵه‌ دیراسه‌ی‌ دین ده‌كه‌م‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌دینی‌ ئیسالمدا لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫ئێمه‌ له‌ئانی‌ هه‌مو وه‌رچه‌رخانێكی‌‬ ‫گه‌ردوونیدا جۆرێك له‌سروتی‌ ئاینیمان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆ نمونه‌ هه‌تا ئه‌و گۆڕانكاریانه‌ی‌‬ ‫كه‌ له‌ڕۆژدا به‌سه‌ر خۆردا دێت كاتێك‬ ‫خۆر كه‌مێك له‌شاخ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ نوێژ‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬كه‌ده‌چێته‌ نیوه‌ی‌ ئاسمان‬ ‫نوێژێك ده‌كه‌یت‪ ،‬كه‌ده‌چێته‌ نیوه‌ی‌‬ ‫دووه‌می‌ ئاسمان نوێژێكی‌ تر ده‌كه‌یت‪،‬‬ ‫كه‌ خه‌ریكه‌ ئاوا ده‌بێت نوێژ ده‌كه‌یت‪،‬‬ ‫ل �ه‌ش �ه‌ودا له‌به‌یانی‌ ڕۆژی‌ ئاینده‌دا‬ ‫پێش خۆركه‌وتن و دروستبوونی‌ ئه‌و‬ ‫گۆڕانكاریه‌ گه‌وره‌یه‌ كه‌ ڕۆژده‌بێته‌وه‌‬ ‫نوێژده‌كه‌یت‪ .‬هیچ وه‌رچه‌رخانێكی‌‬ ‫قوڵی‌ گه‌ردوونی‌ نیه‌ له‌ئیسالمدا كه‌‬ ‫ن��وێ��ژو سروتێكی‌ تایبه‌تی‌ نه‌بێت‪،‬‬ ‫كاتێكیش كه‌گه‌ردون ده‌گۆڕێت و باران‬ ‫نابارێت كه‌ ئه‌میش وه‌رچه‌رخانێكی‌‬ ‫گه‌وره‌ی‌ گه‌ردونییه‌‪ ،‬لێره‌ش به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ ج��ۆرێ��ك له‌په‌رستنمان هه‌یه‌‬ ‫ك��ه‌دوو ڕه‌ه�ه‌ن��دی‌ هه‌یه‌‪ ،‬ڕه‌هه‌ندێكی‌‬ ‫كه‌له‌به‌رچاوه‌ بریتییه‌ له‌ جێبه‌جێكردنی‌‬ ‫فه‌رمانه‌كانی‌ خودا‪ ،‬له‌گه‌ڵ ڕه‌هه‌ندێكی‌‬ ‫قوڵی‌ ڕۆحی‌ كه‌ ئێمه‌ مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ قوڵی‌‬ ‫له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ین كه‌ئه‌و وه‌رچه‌رخانه‌‬

‫خودا نه‌مردوه‌و خانه‌نشین نه‌بو‌ه‬ ‫خوا حزور ‌ی هه‌یه‌و ده‌بێت مامه‌ڵه‌ ‌ی‬ ‫زیندوان ‌ی له‌گه‌ڵدا بكه‌ین‬ ‫گه‌ردوونیه‌ ده‌كه‌ینه‌ بیانوو بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌زمون و عیشق له‌گه‌ڵ خوای خۆماندا‬ ‫بگۆڕینه‌وه‌‌و‪ ،‬ڕازو نیازو هه‌ژاری خۆمان‬ ‫پیشان بده‌ین‪ ،‬خۆمان كه‌شف بكه‌ین‪.‬‬ ‫كه‌فه‌لسه‌فه‌كه‌ی لێره‌دایه‌ مرۆڤه‌كان‬ ‫خۆیان كه‌شف بكه‌ن ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خوای‬ ‫گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت ئه‌وه‌ نیه‌ شتێكی‌‬ ‫كه‌می‌ وه‌ك بارانیشتان لێده‌گرمه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاخر باران له‌چاو ئه‌و هه‌مو نیعمه‌ته‌‬ ‫گ��ه‌وره‌ی��ه‌دا كه‌مه‌‪ ،‬كاتێك ئه‌مه‌تان‬ ‫لێده‌گرمه‌وه‌ ئیتر چیتان به‌سه‌ردێت‬ ‫ده‌ی‌ له‌خۆتان بایی‌ مه‌بن‪.‬‬ ‫ده‌ستوور ‪ :‬كه‌واته‌ ئێمه‌ له‌م فه‌لسه‌فه‌ی‌‬ ‫كه‌شفه‌دا وانه‌یه‌كی‌ قوڵ فێر ده‌بین‪.‬‬ ‫م‪ .‬ته‌حسین ‪ :‬ب�ه‌ڵ�ێ‌ ل��ێ��ره‌دا ئیتر‬ ‫وان��ه‌ ئه‌خالقیه‌كانی‌ ئ �ه‌م مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫زۆرگ�������ه‌وره‌ن ب���ۆ ئ��ی��ن��س��ان‪ ،‬وه‌ك‬ ‫وت��م ل �ه‌دای��ك��ب��وون �ه‌وه‌ی �ه‌ك �ی‌ نوێیان‬ ‫بۆدروستده‌كات له‌به‌رئه‌وه‌ په‌یوه‌ندیه‌كی‌‬ ‫ورد ه �ه‌ی �ه‌ ل �ه‌ن��ێ��وان وه‌رچ��ه‌رخ��ان��ه‌‬ ‫گه‌ردوونیه‌كان و سروته‌ ئاینییه‌كاندا‬ ‫كه‌له‌هه‌موو دینه‌كاندا وایه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫دینی‌ ئیسالم‪ .‬بێگومان ئه‌زموونی‌‬ ‫ڕۆح���ی‌ و م��ان��ای‌ ه��اوب��ه‌ش له‌نێوان‬ ‫خواپه‌رستی‌ و دینه‌كاندا دروستده‌كات‬ ‫ئێستا خ���ۆم گ��وێ��م ل��ێ��ب��وو یه‌كێك‬ ‫له‌قه‌شه‌كان ده‌یوت ده‌بێت دیندارانی‌‬ ‫هه‌موودینه‌كان دوعایه‌ك بكه‌ین كه‌ئه‌م‬ ‫گۆڕانكاریه‌ گه‌ردونییه‌ی‌ كه‌دروستبووه‌‬ ‫خودا چاره‌ی‌ بكات‪ ،‬هه‌روه‌كو وتم نابێت‬ ‫وان �ه‌ ئه‌خالقیه‌كانی‌ ئ �ه‌م بابه‌ته‌مان‬ ‫له‌یاد بچێت‪ ،‬وات �ه‌ كاتێك كه‌ژینگه‌‬ ‫تێكچووه‌ ده‌ره‌نجامی‌ كاری‌ نائه‌خالقی‌‬ ‫ئێمه‌ ب���ووه‌‪ ،‬ل�ه‌گ�ه‌ڵ زه‌وی���دا ئ �ه‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌هه‌رچی‌ زیاتر به‌كارهێنانی‌ زه‌وی‌ و‬ ‫پێكهاته‌كانی‌ و تێكدانی‌ هاوسه‌نگی‌ ئه‌م‬

‫بوونه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ كه‌ئێستا فه‌لسه‌فه‌یه‌ك‬ ‫دروس��ت��ب��ووه‌ ب��ه‌ن��اوی‌ (فه‌لسه‌فه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ژینگه‌) كه‌ چه‌ندین فه‌یله‌سوف له‌دنیادا‬ ‫خه‌ریكی‌ ئه‌وه‌ن كه‌به‌داخه‌وه‌ ئه‌و كایه‌‬ ‫هێشتا له‌واڵتی‌ ئێمه‌ دا الوازه‌‪ .‬زۆربه‌ی‌‬ ‫زۆری‌ ئه‌و فه‌یله‌سوفانه‌ باوه‌ڕیان وایه‌‬ ‫به‌ته‌كنه‌لۆجیا ڕێگری‌ ل �ه‌م تێكدانه‌‬ ‫ناگیرێت‪ ،‬چونكه‌ ته‌كنه‌لۆجیا خۆی‌‬ ‫ده‌رده‌ك���ه‌ زی��ات��ر ده‌ك���ات‪ ،‬به‌رهه‌می‌‬ ‫زیاتر به‌رهه‌مهێنانه‌ كه‌چاره‌ ناكرێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ زۆری‌ به‌رهه‌مهێنانه‌ ئه‌م پشێوی‌‬ ‫و تێكدانه‌ی‌ دروس��ت��ك��ردووه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫چاره‌سه‌ر بریتییه‌ له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆچه‌مكه‌‬ ‫ئاینییه‌كان كه‌سه‌ره‌كیترینیان بریتییه‌‬ ‫له‌ قه‌ناعه‌ت‪ ،‬مرۆڤه‌كان به‌به‌شی‌ كه‌می‌‬ ‫خۆیان قه‌ناعه‌ت بكه‌ن و هه‌وڵنه‌ده‌ن‬ ‫هه‌رچی‌ زیاتر به‌ده‌ستبهێنن و زیاتر‬ ‫به‌كاربه‌ر ب��ن‪ ،‬ئ�ه‌و زۆر به‌كارهێنانه‌‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ دروس��ت ك���ردووه‌‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ نیه‌‬ ‫له‌ئێستادا فه‌لسه‌فه‌ی‌ ئیستهالكیش‬ ‫ده‌ركه‌وتووه‌ بۆیه‌ زۆربه‌ی‌ عاقڵه‌كانی‌‬ ‫دونیا كه‌سێكی‌ وه‌ك سه‌ید حه‌سه‌ن‬ ‫نه‌سر‌و كاراسۆمی‌ له‌ئێستادا كۆمه‌ڵێك‬ ‫فه‌یله‌سوفی‌ گ��ه‌وره‌ ه �ه‌ن‪ ،‬كه‌خۆیان‬ ‫له‌وكایه‌دا مه‌شغوڵكردووه‌و باوه‌ڕیان‬ ‫وایه‌ كه‌چاره‌سه‌ری‌ ئه‌م بابه‌ته‌ ته‌نیا‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ بنه‌ماو پرانسیپه‌ ئه‌خالقی‌‌و‬ ‫م�ه‌ع��ن�ه‌وی�ه‌ك��ان�ه‌وه‌ ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌ڕاستیدا كاتێك له‌ته‌كنه‌لۆجیادا‬ ‫ده‌ڵێیت ڕێگری‌ بكه‌ن له‌وه‌ی‌ دوكه‌ڵی‌‬ ‫زۆر ده‌كات و بیگۆڕن بۆشتێكی‌ دیكه‌‬ ‫كاتێك كه‌ده‌یگۆڕن بۆته‌كنیكێكی‌ دیكه‌‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی‌ تریش جێگره‌وه‌یه‌كی‌ خراپتر‬ ‫ده‌بێت له‌سه‌ر ژینگه‌‪ ،‬وات��ه‌ كاتێك‬ ‫كه‌ژینگه‌ تێكچووه‌ دیوێكی‌ مه‌عنه‌وی‌‬ ‫له‌م وجوده‌دا هه‌بووه‌ ئه‌و دیوه‌ ئه‌خالقی‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫په‌روه‌رده‌و خو‌ێندن‬

‫‪13‬‬

‫بۆ ‪ 12‬هه‌زار خوێندكاره‌كه‌‪ ،‬پێشنیاری جۆراوجۆر هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم بڕیار نییه‌‬ ‫هه‌وڵده‌درێت ڕێژه‌یه‌كی زۆریان له‌په‌یمانگاكان وه‌ربگیرێن‌و به‌شێكیشیان له‌بواری سه‌ربازیدا جێگه‌یان بۆ بكرێته‌وه‌‬ ‫بورهان قادر له‌هه‌ولێر‬ ‫چه‌ندین پێشنیار بۆ ‪ 12‬هه‌زار خوێندكار‌ه‬ ‫وه‌رنه‌گیراوه‌ك ‌ه له‌ئارادایه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا هیچ‬ ‫بڕیارێك نه‌دراوه‌‪ ،‬ناڕه‌زایی ده‌ربڕینه‌كانیش‬ ‫له‌دژی وه‌زاره‌تی خوێندنی بااڵو حكومه‌ت‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندكاران ‌‬ ‫ی ن��او ‌‬ ‫ی ڕاگه‌یاندن ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی ه �ه‌ردوو‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی شه‌شه‌م ‌‬ ‫ده‌رچ���وو ‌‬ ‫ی ‪12‬‬ ‫ی ‌و وێ��ژه‌ی�ی‌‪ ،‬نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫به‌ش ‌‬ ‫ه��ه‌زار خوێندكار ناویان له‌هیچ زانكۆ‌و‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندن ‌‬ ‫په‌یمانگه‌یه‌ك نه‌هاته‌و‌ه‌و وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی نمر‌ه‌و‬ ‫ی گه‌ڕانده‌و‌ه بۆ كه‌م ‌‬ ‫بااڵ هۆكاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی شوێن‪.‬‬ ‫نه‌بوون ‌‬ ‫به‌هۆی پالنی وه‌زاره‌ت��ی خوێندنی بااڵو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌شه‌م ‌‬ ‫ت���ه‌واوی ئ �ه‌و خوێندكاران ‌ه ‌‬ ‫ی وێژه‌یی ‪‌64‬و‬ ‫ی نمره‌كانیان له‌به‌ش ‌‬ ‫ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫ی ل ‌ه ‪ 59‬له‌به‌ش ‌‬ ‫نیو ‌و ئه‌وانه‌ش ‌‬ ‫به‌خواره‌وه‌ن وه‌رنه‌گیراون‪.‬‬ ‫ن��اڕه‌زای��ی�ه‌ك��ان ل���ه‌دوای ب�ه‌ردب��اران��ك��ردن‌و‬ ‫تێگرتنی سێو له‌بینای وه‌زاره‌ت تائێستاش‬ ‫ب�ه‌رده‌وام�ه‌‪ ،‬كۆبوونه‌وه‌كانی په‌رله‌مان ‌و‬ ‫حكومه‌تیش له‌وباره‌یه‌و‌ه بێ ئه‌نجامه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫ی س��ه‌رۆك�� ‌‬ ‫ع��وم��ه‌ر ن��وره‌دی��ن�� ‌‬ ‫ی ب��ااڵ له‌په‌رله‌مانی‬ ‫پ���ه‌روه‌رد‌ه‌و خوێندن ‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات تائێستا‬ ‫حكومه‌ت ‌و په‌رله‌مان نه‌گه‌یشتوونه‌ت ‌ه هیچ‬ ‫ئه‌نجامێك ‌و هیچ بڕیارێك نه‌دراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێشنیاری جۆراو جۆر خراوه‌ته‌ڕوو‪.‬‬ ‫ی "پێشنیاركراو‌ه له‌زانكۆ‌و‬ ‫نوره‌دینی وت ‌‬ ‫ی وه‌رگرتن‬ ‫ی كوردستان ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫په‌یمانگاكان ‌‬ ‫ی تر‬ ‫زی��ادب��ك��رێ��ت‪ ،‬ت��ا چ �ه‌ن��د ه �ه‌زارێ��ك � ‌‬ ‫له‌زانكۆ‌و په‌یمانگه‌كان‌و زانكۆ تایبه‌ته‌كان‬ ‫وه‌ربگیرێن"‪.‬‬ ‫ی ئه‌وه‌شكراو‌ه به‌شێكیان‬ ‫ده‌ڵێت پێشنیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س�ه‌رب��از ‌‬ ‫ی پۆلیس‌و كۆلێژ ‌‬ ‫له‌كۆلێژ ‌‬ ‫خولیان بۆ بكرێته‌و‌ه‌و پاشان بكرێن ‌ه‬ ‫ی تریش ك��راو‌ه ك ‌ه‬ ‫ئه‌فسه‌ر‪ .‬پێشنیارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پیشه‌ی ‌‬ ‫ی كار خولیان له‌بوار ‌‬ ‫وه‌زراره‌ت � ‌‬ ‫ی تریش ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫بۆ بكاته‌وه‌‪ ،‬پێشنیارێك ‌‬ ‫ی داهاتوودا تاقیكردنه‌و‌ه بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫ی "ئه‌وان ‌ه هه‌مووی پێشنیارن‌و‬ ‫نوه‌ردینی وت ‌‬ ‫ی له‌سه‌ركراو‌ه تا له‌داهاتوودا له‌گه‌ڵ‬ ‫گفتوگۆ ‌‬

‫هیچ هه‌وڵێكی‌ دڵخۆشكه‌ر بۆخوێندكار ‌ه وه‌رنه‌گیراوه‌كان نییه‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫حكومه‌ت باسبكرێت‌و بڕیارێك ‌‬ ‫بدرێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی وێژه‌ی ‌‬ ‫ی به‌ش ‌‬ ‫گه‌یالن ف��اروق ده‌رچ��وو ‌‬ ‫ی ته‌نها ‪58‬‬ ‫ی ن��م��ره‌ك� ‌ه ‌‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫بووه‌‪ ،‬ئێستا له‌ماڵه‌وه‌یه‌و له‌هیچ كۆلێژ‌و‬ ‫ی "ئه‌و‬ ‫په‌یمانگه‌یه‌ك و‌هر‌ن �ه‌گ��ی��راوه‌‪ .‬وت� ‌‬ ‫ی من هێناوم ‌ه به‌ده‌رچوو داده‌ندرێت‬ ‫نمره‌ی ‌ه ‌‬ ‫بۆی ‌ه حه‌قوای ‌ه حكوم ‌هت‌و په‌رله‌مان یاسای‬ ‫ی وه‌كو ئێمه‌‪ ،‬نه‌وه‌ك‬ ‫هه‌بێت بۆ خوێندكاران ‌‬ ‫ێ وه‌رناگیرێن"‪.‬‬ ‫ی بڵ ‌‬ ‫هه‌روا به‌ئاسان ‌‬ ‫ی داراییمان خراپ‬ ‫ی "من ب��ار ‌‬ ‫گه‌یالن وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌متوانیو‌ه مامۆستا ‌‬ ‫بوو‌ه‌و جگ ‌ه له‌و‌ه ‌‬ ‫ی ده‌وام‬ ‫ی ڕۆژه‌كان له‌دوا ‌‬ ‫تایبه‌ت بگرم زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ترم كردوو‌ه تا مه‌سروف ‌‬ ‫ی‌و ئیش ‌‬ ‫كرێكار ‌‬ ‫ی خۆم په‌یدابكه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه مافی خۆم ‌ه‬ ‫ڕۆژان ‌ه ‌‬ ‫وه‌ربگیرێم"‪.‬‬ ‫ی ه �ه‌م��وو ڕێگه‌یه‌كی شیاو‬ ‫گ �ه‌ی�لان وت�� ‌‬

‫ی له‌شوێنێك‬ ‫ده‌گرێته‌به‌ر ته‌نها بۆ ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫وه‌ربگیرێت‌و له‌خوێندن به‌رده‌وام بێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی یاسا ‌‬ ‫عومه‌ر نوه‌ردینی پێیوای ‌ه ده‌ركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌ت پێویست نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بااڵ‌و توێژینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی خوێند ‌‬ ‫ی وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫یاسا ‌‬ ‫ی قبوڵكردن‌و جێبه‌جێكردن‬ ‫ی ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫زانست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "بۆی ‌ه نه‌پێویست ‌‬ ‫دراوه‌ت ‌ه وه‌زاره‌ت‪ .‬وت ‌‬ ‫ی تایبه‌ت‬ ‫ی به‌بڕیارێك ‌‬ ‫به‌یاسای ‌ه نه‌پێویست ‌‬ ‫له‌په‌ڕله‌مان هه‌ی ‌ه ده‌ربكرێت‪ .‬به‌اڵم پێویست ‌ه‬ ‫بایه‌خ به‌و كێشه‌ی ‌ه بده‌ین‌و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫الیه‌ن ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كان بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی ئ�ه‌م��ی��ن��دار ‌‬ ‫ف��وئ��اد ع�ه‌ل� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب��ااڵ‌و توێژینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی خوێندن ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫ی ده‌ڵ��ێ��ت ئ��ه‌و كێشه‌ی ‌ه ته‌نها‬ ‫زان��س��ت� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "ئه‌و‌ه كێش ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وان نییه‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫ی په‌روه‌رد‌ه‌و‬ ‫ی وه‌زیران‌و وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫پالندانان ‌و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌شه‌‪ ،‬بۆی ‌ه چه‌ند‬

‫كۆبوونه‌وه‌یه‌كمان كردوو‌ه تا چاره‌سه‌رێكیان‬ ‫ی خوێندنمان‬ ‫بۆ بدۆزینه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه كورس ‌‬ ‫بۆ ئه‌و هه‌موو خوێندكار‌ه نییه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی "له‌كۆبوونه‌وه‌كاندا باسمان له‌كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕاهێنان ‌و دامه‌زراندن ‌و كه‌رت ‌‬ ‫سه‌نته‌ر ‌‬ ‫تایبه‌ت‌و چاره‌سه‌ری تر كردووه‌"‪.‬‬ ‫ی كه‌ئێستا ه���ه‌زاران‬ ‫س��ه‌ب��اره‌ت ب���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی زانكۆ بێكارن‌و دانه‌مه‌زراون چۆن‬ ‫ده‌رچوو ‌‬ ‫ی ئاماده‌یین‌و‬ ‫ی شه‌ش ‌‬ ‫ئه‌وانه‌ی كه‌ده‌رچوو ‌‬ ‫ژماره‌شیان زۆر‌ه چاره‌سه‌ریان بۆ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی ئه‌و پرسیار‌ه‬ ‫ی "من ناتوانم وه‌اڵم ‌‬ ‫فوئاد وت ‌‬ ‫بده‌مه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی فیدراسیۆن ‌‬ ‫عیرفان ع�ه‌زی��ز س �ه‌رۆك � ‌‬ ‫ی‌و خوێندكارییه‌كان ل ‌ه‬ ‫ڕێكخراو‌ه قوتاب ‌‬ ‫ی‬ ‫لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ڕایگه‌یاند ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی وه‌رنه‌گرتنیان هه‌ی ‌ه ‪ 13‬ه�ه‌زار‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫خوێندكارن‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی خوێندن ‌‬ ‫ی به‌وه‌شدا كه‌له‌گه‌ڵ وه‌زیر ‌‬ ‫ئاماژ‌ه ‌‬ ‫بااڵ دانیشتین‌و نه‌گه‌یشتین ‌ه ئه‌نجامێك‌و‬ ‫ی‬ ‫ی په‌روه‌رد‌ه‌و خوێندن ‌‬ ‫دواتر له‌گه‌ڵ لیژن ‌ه ‌‬ ‫ی په‌رله‌مان كۆبوونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫بااڵ‌و سه‌رۆك ‌‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ئ���ام���اژ‌ه ب����ه‌و‌ه ده‌دات بۆ‬ ‫ی ئه‌و كێشه‌ی ‌ه كۆنفرانسێكیان‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی بااڵ‌و‬ ‫ی خوێندن ‌‬ ‫به‌ستووه‌‪ ،‬وه‌زاره‌ته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫پ����ه‌روه‌رد‌ه‌و پ�لان��دان��ان‌و ك��ار‌و ك��اروب��ار ‌‬ ‫ی حكوم ‌هت‌و‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ی نوێنه‌ر ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ێ گه‌یشتین ‌ه چه‌ند رێككه‌وتنێك‬ ‫په‌رله‌مان له‌و ‌‬ ‫به‌شێوازێك كه‌ئه‌نجومه‌نێك پێكبێنین له‌و‬ ‫ی كه‌ئاماده‌بوون‪ ،‬ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ش‬ ‫الیه‌نان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی بازن ‌ه ‌‬ ‫ئیش له‌سه‌ر فراوانكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندكاران‌و قوتابیان بكات له‌ناوه‌نده‌كان ‌‬ ‫ی "پێشنیارمان ك��ردوو‌ه‬ ‫خ��وێ��ن��دن‪ ،‬وت�� ‌‬ ‫كه‌په‌یمانگ ‌ه‌و به‌ش ‌ه زانست ‌ه مرۆڤایه‌تییه‌كان‬ ‫وه‌كو ئێوارانیش بكرێته‌و‌ه‌و تازۆرترین له‌و‬ ‫ی‌و خوێندكاران ‌ه وه‌ربگرێن"‪.‬‬ ‫قوتاب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیشاندا له‌و‌ه ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫عیرفان عه‌زیز گه‌شبین ‌‬ ‫ی‬ ‫بتوانن بگه‌ن ‌ه ڕێككه‌وتنێك بۆ جێبه‌جێكردن ‌‬ ‫ی ئ�ه‌و پێشنیارانه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫به‌شێك ‌‬ ‫ی به‌وكاران ‌ه نه‌هاتوو‌ه‌و‬ ‫ی "هێشتا كۆتای ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫به‌رده‌وامین له‌هه‌وڵه‌كانمان‪ ،‬چونك ‌ه ده‌ڵێن‬ ‫ده‌بێت ‪ %100‬وه‌ربگیرێن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی‌و ئ��ه‌گ��ه‌ر ‌‬ ‫ی ب�����ه‌رده‌وام����� ‌‬ ‫ده‌رب�������ار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فیدراسیۆن ‌‬ ‫چاره‌سه‌رنه‌كردنی سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و خوێندكاریه‌كان وت ‌‬ ‫ڕێكخراو‌ه قوتاب ‌‬ ‫ی‬ ‫"ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌رنه‌بوو ئه‌وا ئێم ‌ه په‌یام ‌‬ ‫ی هه‌رێم"‪.‬‬ ‫خۆمان ده‌ده‌ین ‌ه سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫كاو‌ه مه‌حمود وته‌بێژ ‌‬ ‫كوردستان هیچ قسه‌یه‌كی له‌وباره‌یه‌و‌ه نییه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی "ئه‌وان ‌ه هه‌مووی په‌یوه‌ندی به‌وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫ی بااڵو‌ه هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫خوێندن ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئایا فشار‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫نوه‌ردینی ده‌ربار‌ه ‌‬ ‫ی زیاتر‬ ‫ده‌خه‌ن ‌ه سه‌ر حكومه‌ت تا زانكۆ ‌‬ ‫ی "فشار یه‌كێك ‌ه له‌هه‌وڵه‌كان‌و‬ ‫بكاته‌و‌ه وت ‌‬ ‫ی كه‌به‌یانیان‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌ئه‌و په‌یمانگایان ‌ه ‌‬ ‫هه‌ن به‌هه‌مان ستاف ئێوارانیش بكرێنه‌و‌ه‌و‬ ‫ی زیاتریش بكرێنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫په‌یمانگ ‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه له‌هه‌وڵی جدی دا ده‌بن بۆ‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "فشار ‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشان ‌ه‌و وت ‌‬ ‫زیاتر ده‌كه‌ین‌و ئومێدیشمان هه‌ی ‌ه ك ‌ه شتێك‬ ‫بكرێت"‪.‬‬

‫قیڕه‌ی‌ خوێندكار له‌زانكۆ نابڕێت‬ ‫ی قاز له‌خوێندكاره‌ تازه‌ وه‌رگیراوه‌كان ده‌كه‌ن‬ ‫له‌بااڵترین ئاستی زانستیدا‪ ،‬خوێندكاره‌ گه‌وره‌كان قیڕ‌ه ‌‬ ‫ئاراز محه‌مه‌د‬ ‫خوێندكارانی دواقۆناغی زانكۆی سلێمانی‪،‬‬ ‫ئه‌مبه‌ر‌وئه‌وبه‌ری ئه‌و شه‌قامه‌یان گرتبوو‪،‬‬ ‫ك�ه‌خ��وێ��ن��دك��اره‌ ت���ازه‌ وه‌رگ��ی��راوه‌ك��ان‬ ‫پێیدا تێپه‌ڕده‌بوون‪ ،‬به‌اڵم كارئاسانیان‬ ‫بۆخوێندكاره‌كان نه‌ده‌كرد‪ ،‬به‌ڵكو وه‌كو‬ ‫"قاز" مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كردن‪.‬‬ ‫له‌ناوه‌ڕاستی ئه‌و شه‌قامه‌ی‌ خوێندكاره‌‬ ‫تازه‌ وه‌رگیراوه‌كان پێیدا تێپه‌ڕده‌بوون‪،‬‬ ‫ب��ۆ م��ام�ه‌ڵ�ه‌ی‌ وه‌رگ��رت��ن��ی��ان له‌زانكۆ‪،‬‬ ‫قیڕه‌ی‌ خوێندكارانی قۆناغه‌كانی دوو‬ ‫تا دواقۆناغی زانكۆ "سه‌عاته‌ ڕێگایه‌ك‬ ‫ده‌ڕۆیشت"‪ ،‬به‌بێ ئ�ه‌وه‌ی سڵبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك به‌وه‌ی‌ ئه‌وان وه‌كو "قاز"‬ ‫وان‌و سه‌ره‌تای زانكۆیانه‌و هیچ شتێك‬ ‫له‌باره‌ی‌ زانكۆوه‌ نازانن‪.‬‬ ‫سااڵنێكه‌ به‌كارهێنانی قیڕه‌ی‌ قاز له‌زانكۆ‌و‬ ‫په‌یمانگاكانی كوردستان بووه‌ به‌مۆدێل‬ ‫كه‌به‌رامبه‌ر ئه‌و خوێندكارانه‌ی‌ كه‌تازه‌‬ ‫له‌زانكۆ وه‌رده‌گیرێن به‌كارده‌هێنرێت‪.‬‬ ‫ئه‌مساڵ بۆ بنبڕكردنی ئ�ه‌و دیارده‌یه‌‬ ‫ئاسایش‌و پۆلیس بۆ ناو زانكۆ هێنران‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ش نه‌یتوانی ئه‌وه‌ بنبڕبكات‪.‬‬ ‫خوێندكارنی قۆناغی ی �ه‌ك �ه‌م (ت��ازه‌‬ ‫وه‌رگ��ی��راو) ل�ه‌زان��ك��ۆ‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ به‌جۆرێك‬ ‫له‌گاڵته‌پێكردن ده‌زان��ن‪ ،‬خوێندكارانی‬ ‫قۆناغه‌كانی تریش به‌تۆڵه‌كردنه‌وه‌ ناوی‬ ‫ده‌به‌ن‪.‬‬ ‫له‌شكر خوێندكارێكی قۆناغی ت��ازه‌‬

‫چه‌ند خوێندكارێك "قیق" له‌تاز ‌ه وه‌رگیراوه‌كان ده‌كه‌ن‬ ‫وه‌رگ��ی��راوب��وو‪ ،‬وت�ی‌"ه�ه‌رچ�ه‌ن��ده‌ زانكۆ‬ ‫ج��ێ��گ��ای زان��س��ت‌و ف��ێ��رب��وون �ه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫تاڕاده‌یه‌ك ئاساییه‌ كه‌(قیقم) لێبكرێت"‪.‬‬ ‫له‌شكر وتی‌"منیش بچمه‌ قۆناغه‌كانی تر‬ ‫قیق له‌خوێندكاران ده‌كه‌م"‪.‬‬

‫ئ �ه‌ح��م �ه‌د ح�ه‌م��ی��د ق��ۆن��اغ �ی‌ دووه‌م���ی‌‬ ‫ژمێریاری‌‪ ،‬له‌كۆلێژی كارگێری‌و ئابووری‪،‬‬ ‫ب �ه‌ر له‌هاتنی خوێندكارانی قۆناغی‬ ‫یه‌كه‌م‪ ،‬خۆی بۆ ئه‌وه‌ ئاماده‌كردبوو كه‌‬ ‫قیڕه‌ له‌خوێندكاره‌ تازه‌ وه‌رگیراوه‌كان‬

‫بكات‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و وت��ی‌"ق��ی��ق ت �ه‌ن��ی��ا ب��ۆ خۆشی ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندكاره‌كانی قۆناغی‌ یه‌كه‌مه‌ كه‌دێن‬ ‫شاره‌زای‌ هیچ نین‌و وه‌كو قاز سه‌رسووڕ‬ ‫ده‌ده‌ن"‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌د خۆی كاتێك خوێندكاری قۆناغی‬ ‫یه‌كه‌م بووه‌‪ ،‬قیقی لێكراوه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێستا‬ ‫وه‌ك تۆڵه‌كردنه‌وه‌یه‌ك قیق له‌خوێندكاری‬ ‫تر ده‌كات‪.‬‬ ‫س��ااڵن��ه‌ چ��ی��رۆك��ی س��ه‌ی��ر‌و س �ه‌م �ه‌ره‌‬ ‫له‌خوێندكارانی تازه‌ وه‌رگیراو له‌زانكۆ‌و‬ ‫په‌یمانگاكان ده‌گێڕدرێته‌وه‌‌و هه‌ندێك‬ ‫كات ده‌گاته‌ حاڵه‌تی شه‌ڕ‌و سكااڵكردن‬ ‫الی ڕاگ��رای�ه‌ت��ی كۆلێژ‌و سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫زانكۆ‪.‬‬ ‫هێمن ئیسماعیل‪ ،‬خ��وێ��ن��دك��اری دوا‬ ‫قۆناغی زانكۆی سلێمانی‪ ،‬وتی‌"ئه‌مساڵ‬ ‫رێگای ‪ W.C‬مان به‌چه‌ند خوێندكارێك‬ ‫نیشاندا‪ ،‬ساڵی پاریش وێنه‌ی‌ قازمان‬ ‫به‌رز ده‌كرده‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د وتی‌"پار كاتێك قیقیان لێكردم‬ ‫من گه‌نمم له‌گه‌ڵ خۆم بردبوو بۆئه‌وه‌ی‌‬ ‫ڕووه‌و خوێندكاره‌كان بیهاوێژم"‪.‬‬ ‫دوێن به‌ختیار كچه‌ خوێندكارێكی تری‬ ‫تازه‌ وه‌رگیراو‪ ،‬وتی‌"له‌كاتی‌ موباشه‌ره‌دا‬ ‫به‌شێوازێك پێشوازیم لێكراوه‌ له‌وه‌رگیرانم‬ ‫په‌شیمانم"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و وت��ی‌"ئ��ه‌گ��ه‌ر كه‌سێك له‌بنكه‌ی‌‬ ‫ئه‌كادیمیدا بێت‌و قیقه‌ له‌خه‌ڵك بكات‪،‬‬ ‫ده‌بێت له‌ده‌ره‌وه‌ چۆن بێت؟"‪.‬‬ ‫شه‌یما عه‌لی كچه‌ خوێندكارێكی قۆناغی‬ ‫چ��واره‌م��ی م��ێ��ژوو وت �ی‌ ئ �ه‌و دی��ارده‌ی �ه‌‬ ‫توندوتیژی لێكه‌وه‌تووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫زۆر هه‌ڵسوكه‌وت‌و مامه‌ڵه‌ ئه‌نجامدراوه‌‪،‬‬ ‫كه‌ له‌زانكۆ ناوه‌شێته‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪12‬‬

‫ته‌ند ر وستی‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫شاحینه‌یه‌ك‪ ،‬چیاو سێ هاوڕێی له‌یۆنان به‌خنكان دا‬

‫‪14‬‬

‫"كه‌ڵه‌شاخ خوێنی پیس له‌جه‌سته‌دا ده‌رناكات"‬ ‫د‪ .‬نزار محیه‌دین پسپۆڕی گشتی‌ نه‌خۆشییه‌ هه‌ناوییه‌كان بۆ ده‌ستوور‬ ‫بێستون فه‌تاح له‌سلێمانی‪:‬‬ ‫د‪.‬ن��زار محیه‌دین پسپۆڕی گشتی‌ نه‌خۆشیه‌ هه‌ناوییه‌كان‌و و مامۆستای‬ ‫په‌یمانگای‌ پزیشكی له‌سلێمانی‪ ،‬ده‌ڵێت كه‌ڵه‌شاخ بۆ ده‌ركردنی خوێنی پیس‬ ‫له‌جه‌سته‌ی‌ مرۆڤ له‌ڕووی ته‌ندروستییه‌وه‌ خراپه‌‪ ،‬وتی‌"چونكه‌ له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫كه‌ڵه‌شاخه‌وه‌ خوێنی پیس ده‌رناهێنرێت"‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ نه‌خۆشییه‌كانی خوێن به‌تایبه‌ت زۆربوونی خوێنه‌وه‌‪ ،‬وتی‌"ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫خوێنیان زۆره‌ پێویست ده‌كات هه‌فته‌ی‌ ‪ 400‬سیسی‌ یاخود بوتڵێكیان لێبگریت‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی‌ خوێنه‌كه‌ی‌ دابه‌زێته‌وه‌و ئاسایی بێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ده‌س��ت��ور‪ :‬خوێن وه‌ك به‌شه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫جه‌ست ‌ه تووشی‌ گیروگرفت ده‌بێت له‌ڕوو ‌‬ ‫ته‌ندروستییه‌وه‌؟‬ ‫ێ خوێنیش وه‌ك��و هه‌موو‬ ‫د‪.‬ن����زار‪ :‬به‌ڵ ‌‬ ‫ی له‌ش تووشی‌ گیروگرفت‬ ‫ی تر ‌‬ ‫به‌شه‌كان ‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ك�ه‌ه�ه‌ن��دێ��ك ج��ار ب �ه‌ه��ۆی ئه‌و‬ ‫ی كه‌سه‌كه‌ ده‌خات ‌ه‬ ‫گیروگرفتانه‌و‌ه ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌ترسییه‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك له‌و گرفتان ‌ه وه‌ستان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مۆخی‌ ئێسكه‌ له‌دروستكردن ‌‬ ‫س��وڕ ‌‬ ‫خانه‌كانی‌ خوێن له‌گه‌ڵئه‌وه‌ی‌ ئه‌م حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌م هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌حاڵه‌تێك ‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫م �ه‌ت��رس��ی��دار داده‌ن���رێ���ت‪ ،‬یه‌كێكی‌ تر‬ ‫ی‬ ‫ی خوێن بریتیی ‌ه له‌كه‌مخوێن ‌‬ ‫له‌گرفته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌هه‌موو جۆره‌كانیه‌و‌ه وه‌ك كه‌مخوێن ‌‬ ‫ی خوێن‬ ‫ئاسایی‌و تاالسیماو شیبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫كه‌به‌هۆی خواردنی‌ پاقله‌وه‌ دروستده‌بێت‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها نه‌خۆشی هیمۆفیلیاو نه‌خۆشی‬ ‫ی‬ ‫شێرپه‌نج ‌هی‌ خوێن‪ ،‬هه‌روه‌ها زیادبوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێنیش ب��ووه‌ت �ه‌ دی��ارده‌ی�ه‌ك� ‌‬ ‫ڕێ���ژه‌ ‌‬ ‫ی نێرینه‌دا‬ ‫ی له‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫به‌ربالَو به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ی له‌هاواڵتیان كردوو‌ه خوێن ببه‌خشن‪.‬‬ ‫كه‌وا ‌‬ ‫ی خوێن‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ه �ه‌م��وو ب�ه‌ش�ه‌ك��ان� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی گیروگرفت ‌‬ ‫به‌یه‌كه‌و‌ه تووش ‌‬ ‫ده‌بن؟‬ ‫د‪.‬ن����زار‪ :‬س �ه‌ره‌ت��ا ده‌ب��ێ��ت ئ��ه‌وه‌ بزانین‬

‫خوێن به‌شێوه‌یه‌كی‌ سه‌ره‌كی‌ له‌دووبه‌ش‬ ‫پێكهاتووه‌ پالزماو خانه‌كان‪ ،‬خانه‌كانی‌‬ ‫خوێن پێكهاتووه‌ له‌خرۆكه‌ سپییه‌كان‌و‬ ‫خه‌پله‌كانی‌ خوێن‌و خرۆكه‌ سووره‌كان‬ ‫ك�ه‌ئ�ه‌و بۆیه‌ س���ووره‌ی‌ تێدایه‌ كه‌پێی‬ ‫ده‌وت���رێ���ت ه��ی��م��ۆگ��ل��ۆب��ی��ن ك �ه‌ڕه‌ن��گ �ی‌‬ ‫سوورده‌به‌خشێت به‌خوێن‌و شله‌یه‌كی‌‬ ‫لینجه‌و خه‌ستییه‌كه‌شی سێ ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫خه‌ستی‌ ئاوه‌‪ ،‬ڕێژه‌ی‌ خرۆكه‌ سووره‌كانی‌‬ ‫خوێن له‌خانه‌كانی‌ تری‌ خوێن زیاتره‌ هه‌ر‬ ‫بۆیه‌ ئه‌و ڕه‌نگه‌ سووره‌ ده‌داته‌ خوێن‪ ،‬ئیشی‌‬ ‫خرۆكه‌ سووره‌كان بریتیه‌ له‌گواستنه‌وه‌ی‌‬ ‫ئۆكسجین ك �ه‌ به‌هیمۆگلۆبینه‌كه‌وه‌‬ ‫ده‌نووسێت له‌سییه‌كانه‌وه‌ وه‌ریده‌گرێت‌و‬ ‫ده‌یگوێزێته‌وه‌ بۆ به‌شه‌كانی‌ تری له‌ش‪،‬‬ ‫خرۆكه‌ سپییه‌كانی‌ خوێنیش هه‌ڵده‌ستن‬ ‫ب�ه‌ب�ه‌رگ��ری��ك��ردن�ی‌ ل��ه‌ش ل�ه‌ت��ووش��ب��وون‬ ‫ب�ه‌ن�ه‌خ��ۆش�ی‌و ه��ه‌روه‌ه��ا هه‌ڵده‌ستێت‬ ‫به‌هاوسه‌نگیكردنی‌ خوێن له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫خ��وێ��ن نه‌ترشه‌ نه‌تفته‌‪ ،‬خه‌پله‌كانی‌‬ ‫خوێنیش یارمه‌تی‌ خوێنمه‌یاندن ده‌ده‌ن‬ ‫له‌كاتی‌ برینداربوون‌و خوێنبه‌ربووندا‪،‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا چ �ه‌ن��د ف��اك��ت �ه‌رێ��ك ی��اخ��ود‬ ‫ڕیشاڵێك هه‌ن له‌پالزمای‌ خوێندا دووباره‌‬ ‫یارمه‌تی‌ خوێنمه‌یاندن ده‌ده‌ن له‌كاتی‌‬

‫خوێنبه‌ربووندا‪ ،‬كه‌سێكی‌ باڵق كه‌كێشی‬ ‫حه‌فتا كیلۆ بێت نزیكه‌ی‌ پێنج لیترو نیو‬ ‫خوێنی‌ تێدایه‌ واته‌ یانزه‌ بوتڵ خوێنی‌‬ ‫تێدایه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئایا كردنی‌ كه‌ڵه‌شاخ له‌ڕووی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌‌و زانستییه‌وه‌ تاچه‌ند ڕاسته‌؟‬ ‫د‪.‬ن���زار‪ :‬ل���ه‌ڕووی‌ زانستیه‌وه‌ دوو جۆر‬ ‫نه‌خۆشیمان هه‌یه‌ كه‌وا پێویست ده‌كات‬ ‫ئێمه‌ خوێنبده‌ین یان فڕێیبده‌ین یه‌كه‌م جۆر‬ ‫ئه‌وانه‌ن كه‌خوێنیان زۆره‌ ئه‌م كه‌سانه‌ش وا‬ ‫پێویستده‌كات هه‌فته‌ی‌ ‪ 400‬سیسی‌ یاخود‬ ‫بوتڵێكیان لێبگیرێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ خوێنه‌كه‌ی‌‬ ‫دابه‌زێته‌وه‌و ئاسایی بێته‌وه‌‪ ،‬جۆری دووه‌م‬ ‫بریتیه‌ له‌سستبوونی‌ (دڵ)‪( ،‬عجز القلب‬ ‫فوجائی‌) كه‌زۆرجار كه‌سی توشبوو هه‌ست‬ ‫به‌هه‌ناسه‌ تونگی‌ ده‌كات‌و پێویست ده‌كات‬ ‫له‌وكاته‌دا بوتڵێك خوێنی‌ لێوه‌رگیرێت‬ ‫بۆئه‌وه‌ی‌ خوێنی‌ زی��اده‌ نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫دڵی‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕووی‌ ته‌ندروستییه‌وه‌ كردنی‌‬ ‫كه‌ڵه‌شاخ خراپه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ بۆ كردنی‌‬ ‫كه‌ڵه‌شاخ هه‌ڵده‌ستن به‌برینداركردنی‌ چه‌ند‬ ‫شوێنێك له‌پێستی‌ كه‌سه‌كه‌ به‌بیانووی‌‬ ‫بوونی‌ خوێنی‌ پیس‪ ،‬به‌اڵم به‌هیچ جۆرێك‬ ‫خوێنی‌ پیس نییه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ دوو‬ ‫جۆر خوێنمان هه‌یه‌ خوێنێكمان هه‌یه‌‬ ‫له‌خوێنبه‌ره‌كان كه‌ ئۆكسجینی‌ تێدایه‌و‬ ‫جۆرێكی‌ تریش له‌خوێنهێنه‌ره‌كاندایه‌و‬ ‫ئۆكسجینی‌ كه‌مه‌و دووه‌م ئۆكسیدی‌ زۆره‌و‬ ‫ڕه‌نگه‌كه‌ی‌ سوورێكی‌ تۆخه‌و پیسه‌ به‌اڵم‬ ‫ئه‌و خوێنه‌ ده‌چێته‌وه‌ بۆ دڵ‌و سییه‌كان‬ ‫پاكده‌بێته‌وه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ كردنی‌ كه‌ڵه‌شاخ‬ ‫به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك ل���ه‌ڕوی‌ زانستی‌و‬ ‫ته‌ندروستیشه‌وه‌ كارێكی‌ باش نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ك��ه‌وات��ه‌ خ��وێ��ن زی��ادب��وون‬ ‫به‌نه‌خۆشی‌ داده‌نرێت؟‬

‫كه‌مبوونه‌وه‌ ‌ی هۆرمۆن هۆكاری سه‌ره‌كی‬ ‫كه‌مبوونه‌و‌ه ‌ی توانای سێكسییه‌‬ ‫ئیلهام عه‌بدوڵاڵ‬ ‫دكتۆر هیوا ئه‌بوبه‌كر حسێن پسپۆر له‌بواری كۆئه‌ندامی زاوزێ‪ ،‬له‌م‬ ‫چاوپێكه‌وتنه‌ی‌ ده‌ستوور به‌وردی له‌سه‌ر هۆرمۆن‌و ئه‌رك‌و كاری هۆرمۆن‬ ‫له‌نێرینه‌دا ده‌دوێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هۆرمۆن ‌ی نێرین ‌ه چییه‌؟ ئیشی‌‬ ‫چیی ‌ه ل ‌ه مێینه‌دا؟‬ ‫د‪ .‬ه���ی���وا‪ :‬ه���ۆرم���ۆن��� ‌ی ن��ێ��ری��ن � ‌ه وات���ا‬ ‫(‪ ،)Androgen‬پێكهاته‌یه‌ك ‌ی كیمیاوییه‌‬ ‫ی له‌نێرینه‌‬ ‫ك ‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی سه‌ره‌كی‌‌و به‌زۆر ‌‬ ‫وات ‌ه پیاودا ده‌رده‌درێ���ت‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕه‌گه‌زی‌‬ ‫مێینه‌شدا كه‌مێك ده‌رده‌درێت كه‌ڕۆڵ ‌ی گرنگی‌‬ ‫ی هێلكه‌دان‌و ڕاگرتن‌و‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌ڕێكخستن ‌ی كردار ‌‬ ‫پته‌وكردن ‌ی ئێسقان له‌ئافره‌تدا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی ده‌روون���ی‌‌و ه��ۆش‌و عه‌قڵی‌‬ ‫ڕاگرتن ‌ی ب��ار ‌‬ ‫ی م ‌ێ له‌گه‌ڵ هه‌ڵسوكه‌وت ‌ی سێكسی‌‬ ‫ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫له‌مێینه‌دا‪ .‬ئ �ه‌م هۆرمۆن ‌ه به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫سه‌ره‌ك ‌ی له‌ڕژێنه‌كان ‌ی سه‌رگورچیل ‌ه ده‌ردێن‪،‬‬ ‫ی به‌شێكی‌‬ ‫له‌هێلكه‌دانه‌كان له‌گه‌ڵ ئ��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی خوێندا له‌به‌ر ئه‌نجام ‌ی چه‌ند‬ ‫كه‌میان له‌سوڕ ‌‬ ‫گۆڕانكارییه‌ك ‌ی كیمیاویدا په‌یداده‌بن‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م ه��ۆرم��ۆن � ‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی س�ه‌ره‌ك�ی‌‬ ‫ی نێرینه‌دا هه‌ی ‌ه بۆی ‌ه له‌م ڕه‌گه‌زه‌دا‬ ‫له‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫ی مێیینه‌شدا‬ ‫ئیش ‌ی زیاتره‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی كه‌متر‪ ،‬ئیش ‌ی گرنگ ‌ی هه‌یه‌‬ ‫ی مێینه‌دا بۆی ‌ه كه‌می ‌ی یان زۆریی‌‬ ‫له‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫ی مێینه‌دا كێش ‌هی‌‬ ‫ئه‌م هۆرمۆن ‌ه له‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫ته‌ندروست ‌ی به‌دواو‌ه دێت‪.‬‬ ‫ی نۆرماڵ ‌ی ئه‌م هۆرمۆنه‌‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ڕێ��ژ‌ه ‌‬ ‫چه‌ند‌ه له‌مێینه‌دا؟‬ ‫د‪.‬ه��ی��وا‪ :‬له‌ڕاستیدا ئ �ه‌م هۆرمۆن ‌ه چه‌ند‬ ‫شێوه‌یه‌ك ‌ی هه‌ی ‌ه له‌خوێندا كه‌هه‌ریه‌كه‌یان‬ ‫ی هه‌ی ‌ه كه‌ئه‌م ڕێژه‌یه‌‬ ‫ڕێژه‌یه‌ك ‌ی دیاریكراو ‌‬ ‫ی به‌سه‌ردادێت به‌پێ ‌ی قۆناغ ‌ی سوڕی‌‬ ‫گۆڕانكار ‌‬ ‫ی ئه‌م هۆرمۆنه‌‬ ‫مانگان ‌ه له‌ئافره‌تدا‌و ڕێ��ژ‌ه ‌‬ ‫جیاواز‌ه له‌ته‌مه‌ن ‌ی گه‌نجیدا له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نی‌‬

‫ی مانگان ‌ه له‌مێینه‌دا‪.‬‬ ‫نه‌مان ‌ی سوڕ ‌‬ ‫به‌نمون ‌ه شێوه‌یه‌ك ‌ی ئه‌م هۆرمۆن ‌ه پێیده‌وترێت‬

‫‪4-1‬‬

‫ی له‌خوێندا‬ ‫‪ DHEAS‬ڕێژه‌ك ‌ه ‌‬ ‫مایكرۆگرام ‌ه له‌هه‌ر میلل ‌ی لیترێكدا‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تێكچوون ‌ی ئه‌م هۆرمۆن ‌ه یاخود‬ ‫ی مێینه‌دا؟‬ ‫كه‌م ‌ی ئه‌م هۆرمۆن ‌ه چۆن ‌ه له‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫د‪.‬هیوا‪ :‬ئه‌م هۆرمۆن ‌ه له‌گه‌ڵ هۆرمۆن ‌ی مێینه‌دا‬ ‫(‪ )Estrogen‬له‌چوارچێوه‌یه‌ك ‌ی ته‌ریبدان‬ ‫وات� ‌ه هه‌ریه‌كه‌یان له‌ئاستێك ‌ی گونجاودان‬ ‫كه‌می ‌ی یان زۆری ‌ی هه‌ریه‌كه‌یان ده‌بێته‌هۆی‌‬ ‫تێكچوون ‌ی ئه‌ویتریان‌و له‌ده‌رئه‌نجامدا ده‌بێته‌‬ ‫ی هۆرمۆن ‌ی له‌ڕه‌گه‌زی‌‬ ‫ی تێكچوون ‌ی بار ‌‬ ‫هۆ ‌‬ ‫مێینه‌دا‪.‬‬

‫ی ك ‌ه‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌و كێش ‌ه ته‌ندروستیان ‌ه ‌‬ ‫ی مێینه‌دا ڕووده‌دات له‌ده‌رئه‌نجامی‌‬ ‫له‌الش ‌ه ‌‬ ‫كه‌م ‌ی ئه‌م هۆرمۆنه‌؟‬ ‫د‪.‬ه��ی��وا‪ :‬كه‌م ‌ی ئ�ه‌م هۆرمۆن ‌ه له‌ڕه‌گه‌زی‌‬ ‫ی توانای‌‬ ‫ی كه‌مبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫مێینه‌دا ده‌بێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ی ده‌روونی‌‌و بڕیاردان‬ ‫سێكس‌و تێكچوون ‌ی بار ‌‬ ‫له‌مێینه‌دا‪ ،‬الوازب�����وون‌و ك�ه‌م��ب��وون�ه‌و‌هی‌‬ ‫ی ئێسك له‌مێینه‌دا به‌تایبه‌ت له‌و‬ ‫ئه‌ستور ‌‬ ‫ی مانگانه‌یان نه‌ماو‌ه كه‌می‌‬ ‫ی كه‌سوڕ ‌‬ ‫ئافره‌تان ‌ه ‌‬

‫ئه‌م هۆرمۆن ‌ه هۆكارێك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی شكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پشته‌‪ .‬به‌اڵم زۆری ئه‌م‬ ‫ئێسك ‌ی حه‌وزو بڕبڕ‌ه ‌‬ ‫هۆرمۆن ‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی له‌دیارد‌هی‌‬ ‫له‌كاركه‌وتن ‌ی هێلكه‌دان‌و دروستبوون ‌ی كیسی‌‬ ‫هێلكه‌داندا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌به‌نه‌خۆش ‌ی كیسی‌‬ ‫هێلكه‌دان یان (‪ )PLOS‬ناسراو‌ه ئه‌م‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌ی نه‌زۆكی ‌ه له‌ڕه‌گه‌زی‌‬ ‫حاڵه‌ت ‌ه هۆكار ‌‬ ‫مێینه‌دا‪ ،‬ئه‌وانه‌ی تووشی ئه‌م حاڵه‌ت ‌ه ده‌بن‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ری توشبوونیان هه‌ی ‌ه به‌نه‌خۆشی‌‬ ‫شه‌كره‌و نه‌خۆشییه‌كان ‌ی دڵ‌و بۆرییه‌كانی‌‬ ‫خوێن‬

‫كه‌ڵ ‌ه شاخ له‌ڕووی‌ ته‌ندروستیه‌و ‌ه خراپه‌‬ ‫د‪.‬ن���زار‪ :‬دووج��ۆر خوێن زۆری��م��ان هه‌ی ‌ه‬ ‫جۆرێكیان پێی ده‌وت��رێ��ت خوێن زۆری‬ ‫ڕاسته‌قینه‌‪ ،‬ج��ۆره‌ك �ه‌ی‌ تریشیان پێی‬ ‫ده‌وترێت خوێن زۆری ناڕاسته‌قینه‌‪ ،‬له‌م‬ ‫ج��ۆره‌دا پالزمای‌ خوێن كه‌مده‌بێته‌وه‌و‬ ‫خرۆكه‌ س��ووره‌ك��ان ژم��اره‌ی��ان هه‌روه‌كو‬ ‫خۆی ده‌مێنێته‌وه‌ بۆ نموونه‌ له‌و كه‌سانه‌دا‬ ‫كه‌ئاو كه‌م ده‌خۆنه‌وه‌ یاخود ئه‌و كه‌سانه‌ی‌‬ ‫كه‌ده‌رمانی‌ ڕه‌وانی‌ وه‌رده‌گرن بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫تووشی سكچوون بن یاخود ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫ده‌رمانی‌ ڕشانه‌وه‌ وه‌رده‌گ��رن بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫تووشی ڕشانه‌وه‌ ببن‪ ،‬له‌م حاڵه‌تانه‌دا‬ ‫پالزمای خوێن كه‌مده‌كات‌و ده‌بێته‌هۆی‬ ‫خ �ه‌س��ت��ب��وون �ه‌وه‌ی‌ خ��وێ��ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌م‬ ‫حاڵه‌تانه‌دا پێویست ناكات كه‌سه‌كه‌ خوێنی‌‬

‫لێده‌ربهێنرێت به‌ڵكو به‌چاره‌سه‌ركردن‬ ‫یاخود به‌البردنی‌ ئه‌و ده‌رمانانه‌ خوێنی‌‬ ‫كه‌سه‌كه‌ ئاسایی‌ ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬خوێن زۆری‬ ‫ڕاسته‌قینه‌ش دووج��ۆره‌ جۆرێكیان پێی‌‬ ‫ده‌وت��رێ��ت س �ه‌ره‌ت��ای �ی‌ ك�ه‌ه��ۆك��اره‌ك�ه‌ی‌‬ ‫ن�ه‌زان��راوه‌‪ ،‬به‌اڵم زیاتر په‌یوه‌ندی‌ هه‌یه‌‬ ‫ی خ��رۆك �ه‌ س��ووره‌ك��ان��ه‌وه‌‬ ‫ب �ه‌زی��ادب��وون � ‌‬ ‫ل�ه‌م��ۆخ�ی‌ م��رۆڤ��دا ئ��ه‌م نه‌خۆشییه‌ش‬ ‫به‌زۆری له‌كه‌سێكدا ڕووده‌دات كه‌ته‌مه‌نی‌‬ ‫له‌سه‌رو چل ساڵیه‌وه‌ بێت‌و له‌پیاویشدا‬ ‫زیاتره‌ وه‌كو له‌ئافره‌تدا‪ ،‬جۆری دووه‌می‌‬ ‫زیادبوونی‌ خوێنی‌ ڕاسته‌قینه‌یه‌ به‌هۆی‬ ‫ماده‌یه‌كه‌وه‌ ڕووده‌دات كه‌ له‌ناو گورچیله‌دا‬ ‫دروستده‌بێت‌و ده‌بێته‌هۆی زۆرب��وون�ی‌‬ ‫خوێنه‌كه‌‪.‬‬

‫سه‌ردانی نه‌خۆش ده‌كرێت به‌یه‌ك رۆژ‬ ‫له‌ڕۆژێكدا ‪ 150‬كه‌س سه‌ردانی نه‌خۆش ده‌كه‌ن‬ ‫ی شاری‌ سلێمانی‌‬ ‫ی فێركار ‌‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫ده‌ستوور‬

‫به‌هۆی زۆری ڕێژه‌ی‌ سه‌ردانیكه‌رانی‬ ‫ن��ه‌خ��ۆش��ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی‬ ‫ته‌ندروستی سلێمانی بڕیاریداوه‌‪،‬‬ ‫س�ه‌ردان��ی نه‌خۆش له‌هه‌فته‌یه‌كدا‬ ‫ب��ك��رێ��ت �ه‌ ی���ه‌ك ڕۆژ‪ ،‬زۆری���ن���ه‌ی‌‬ ‫هاواڵتیانیش ئه‌وه‌ به‌بڕیارێكی شیاو‬ ‫ده‌زانن‪.‬‬ ‫ل���ه‌ن���ه‌خ���ۆش���خ���ان���ه‌ك���ان���دا ئ���ه‌و‬ ‫نه‌خۆشانه‌ی‌ كه‌ به‌بڕیاری پزیشك‬ ‫ده‌مێننه‌وه‌‪ ،‬هاوه‌ڵێكیان له‌گه‌ڵدا‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب��ه‌اڵم ڕۆژان���ه‌ ڕێژه‌یه‌كی‬ ‫زۆری ك��ه‌س‌وك��اری نه‌خۆشه‌كان‬ ‫سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌كان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رای��ه‌ت��ی ت �ه‌ن��دروس��ت��ی‬ ‫سلێمانیش ب��ڕی��اری��داوه‌ سه‌ردانی‬ ‫ن����ه‌خ����ۆش ب���ك���ات���ه‌ ی�����ه‌ك ڕۆژ‬ ‫له‌هه‌فته‌یه‌كدا‪.‬‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ری ب �ه‌ش �ی‌ ك��ارگ��ێ��ڕی‌‬ ‫ن�ه‌خ��ۆش��خ��ان�ه‌ی‌ ف��ێ��رك��اری‌ ش��اری‌‬ ‫سلێمانی‌ له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور‪،‬‬ ‫وتی‌"نه‌خۆشخانه‌كه‌مان به‌به‌رده‌وامی‬ ‫نزیكه‌ی‌ ‪ 300‬نه‌خۆشی‌ تێدایه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌كه‌مان توانای هه‌ڵگرتنی‬ ‫ئه‌و هه‌موو سه‌ردانكه‌ره‌ی نییه‌ بۆ‬ ‫الی نه‌خۆش"‪.‬‬ ‫هه‌وره‌ها وتی‌"بڕیاردراوه‌ له‌مه‌ودوا‬ ‫له‌هه‌فته‌یه‌كدا ته‌نها له‌یه‌ك ڕۆژدا‬ ‫مواجه‌هه‌ هه‌بێت‪ ،‬ئه‌ویش بكه‌وێته‌‬ ‫ڕۆژی هه‌ینی"‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا ئه‌وانه‌ی‌ ئێستا‬ ‫له‌ڕۆژێكدا سه‌ردانی نه‌خۆش ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫زی��ات��ر ل�ه‌ ‪ 15000‬ه��اواڵت �ی‌ ده‌ب��ن‪،‬‬ ‫به‌رگه‌ی‌‬ ‫وتی‌"نه‌خۆشخانه‌كانیش‬ ‫ئه‌و ژماره‌ زۆره‌ی‌ هاتنی‌ هاواڵتیان‬ ‫ناگرن"‪.‬‬

‫ئ��ه‌و وت���ی‌"ئ���ه‌وه‌ی‌ زی��ات��ر ئێمه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نیگه‌ران ك��ردووه‌ ئه‌وه‌یه‌ نه‌خۆش‬ ‫هه‌یه‌ له‌ڕۆژی‌ سه‌رداندا زیاتر له‌ ‪10‬‬ ‫هاواڵتی‌ سه‌ردانی ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫بوونی‌ ژماره‌یه‌كی‌ زۆری‌ منداڵیشدا"‪.‬‬ ‫د‪ .‬س��ه‌رن��ج م��ام��ۆس��ت��ای‌ به‌شی‌‬ ‫كۆمه‌ڵناسی‌ زانكۆی‌ سلێمانی‌ بوونی‌‬ ‫ئ �ه‌و دی��ارده‌ی �ه‌ی به‌نه‌شیاو زان��ی‪،‬‬ ‫وتی‌"سه‌ردارنیكردن ب�ه‌و شێوه‌یه‌‬ ‫كارێكی‌ سه‌یره‌و له‌ڕووی‌ په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانه‌وه‌ به‌دیارده‌یه‌كی‌‬ ‫نه‌گونجاو پێوانه‌ ده‌كرێت"‪.‬‬ ‫دان���ا رووف ف �ه‌رم��ان��ب �ه‌ره‌و ل �ه‌الی‌‬ ‫ن�ه‌خ��ۆش�ه‌ك�ه‌ی‌ ه��اوه‌ڵ��ه‌و بێزاریی‬ ‫خۆی له‌سه‌ردانی زۆری هاواڵتیان‬ ‫بۆ نه‌خۆشخانه‌ ده‌ربڕی‪ ،‬وتی‌"ئه‌وه‌‬ ‫نه‌ریتێكی‌ عه‌شایه‌رییه‌و پێویسته‌‬ ‫هاواڵتیان خۆیان لێ به‌دووربگرن"‪.‬‬ ‫ئه‌و هاواڵتییه‌ پێی باشه‌ سه‌ردانی‬ ‫ن �ه‌خ��ح��ۆش ل�ه‌ن�ه‌خ��ۆش��خ��ان�ه‌ ه�ه‌ر‬ ‫نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫به‌پێی بڕیاره‌كه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ت��ه‌ن��دروس��ت��ی‪ ،‬ن��ه‌خ��ۆش ته‌نها‬ ‫له‌ڕۆژانی‌ هه‌ینی‌‌و له‌كاتژمێر هه‌شتی‌‬ ‫به‌یانییه‌وه‌ تاكو كاتژمێر چواری‌‬ ‫پاش نیوه‌ڕۆ بۆی هه‌یه‌ سه‌ردانی‬ ‫نه‌خۆش بكات‪.‬‬ ‫په‌روین كه‌ریم فه‌رمانبه‌ره‌و له‌به‌رده‌م‬ ‫ده‌رگ����ای‌ س��ه‌ره‌ك��ی‌ نه‌خۆشخانه‌‬ ‫وه‌ستاوبوو بۆ ئه‌وه‌ی‌ ڕێگه‌ی بده‌ن‬ ‫س �ه‌ردان��ی نه‌خۆشه‌كه‌یان بكات‪،‬‬ ‫وت �ی‌"ئ �ه‌و ب��ڕی��اره‌م پێباش نییه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ خه‌ڵكی‌ واه �ه‌ی �ه‌ ل�ه‌ق�ه‌زاو‬ ‫ن��اح��ی��ی�ه‌ك��ان�ه‌وه‌ دێ��ت ل����ه‌وڕۆژه‌دا‬ ‫پ��ێ��ی��ن��اك��رێ��ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ب��اش��ت��روای�ه‌‬ ‫ڕۆژی سه‌ردان له‌ڕه‌گه‌زی نێر‌و مێ‬ ‫جیابكرێته‌وه‌"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ژینگه‌ ‪15‬‬

‫گه‌وره‌ترین هه‌ڕه‌شه‌ له‌سه‌ر ژینگه‌ی‌ كوردستان هه‌یه‌‬ ‫له‌كوردستان به‌هۆی گۆڕانی كه‌ش‌وهه‌واوه‌ مه‌ترسی بوونبه‌بیابانی ڕووبه‌رێكی فراوانی زه‌وی ده‌كرێت‬ ‫محه‌مه‌د نه‌جیب له‌سلێمانی‬ ‫ش��اره‌زای��ان��ی ب��واری ژینگه‌‌و ك�ه‌ش‌وه�ه‌وا‬ ‫ترسی خۆیان له‌سه‌ر تێكچوونی ژینگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان نیشانده‌ده‌ن‌و بێپالنی‬ ‫حكومه‌تیش له‌ڕووی گوێنه‌دان به‌كه‌ش‌وهه‌واو‬ ‫ژینگه‌وه‌ به‌مه‌ترسی گه‌وره‌ ده‌زانن‪.‬‬ ‫كارگه‌كانی كوردستان نایاسایین‬ ‫له‌كوردستاندا به‌هه‌زاران كارگه‌ی‌ جۆراوجۆر‬ ‫له‌الیه‌ن حكومه‌ته‌وه‌ ڕێگه‌ی‌ پێده‌درێت‪،‬‬ ‫به‌بێئه‌وه‌ی‌ ڕاوێ��ژ به‌ده‌سته‌ی‌ پاراستنی‬ ‫ژینگه‌ بكرێن‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌گه‌وره‌ترین مه‌ترسی‬ ‫بۆ سه‌ر ژینگه‌ی‌ كوردستان داده‌نرێت‪.‬‬ ‫پسپۆران ‌و ش��اره‌زای��ان��ی ب���واری ژینگه‌‬ ‫له‌كوردستان ده‌ڵێن به‌پێی یاسا ده‌بێت‬ ‫هه‌ر كارگه‌یه‌ك له‌كوردستاندا داده‌مه‌زرێت‪،‬‬ ‫مۆڵه‌ت له‌ده‌سته‌ی پاراستن ‌و چاكردنی‬ ‫ژینگه‌ وه‌ربگرێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌كوردستاندا‬ ‫حكومه‌ت گوێ به‌وه‌ نادات‪.‬‬ ‫شه‌ماڵ‌ موفتی ڕاوێژكاری بواری ژینگه‌یی‬ ‫له‌كوردستان‪ ،‬پێیوایه‌ گه‌وره‌ترین گرفتی‬ ‫ژینگه‌یی له‌كوردستاندا جێبه‌جێنه‌كردنی‬ ‫یاسای ژینگه‌ییه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ یه‌كێك له‌كاره‌‬ ‫گرنگه‌كان ئه‌وه‌یه‌ ده‌بێت هه‌ر پڕۆژه‌یه‌ك‬ ‫كه‌ده‌كرێت مۆڵه‌تی ژینگه‌یی بدرێتێ‪.‬‬ ‫موفتی وتی‌"هه‌ر كه‌سێك بیه‌وێت كارگه‌یه‌ك‬ ‫دابمه‌زرێنێت‪ ،‬ده‌بێت سه‌ره‌تا ڕاپۆرتێك‬ ‫پێشكه‌ش بكات كه‌پێیده‌وترێت (‪،)EIA‬‬ ‫كاتێك ده‌چێت بۆ وه‌زاره‌ت��ی ژینگه‌ یان‬ ‫ده‌زگ��ای ژینگه‌‪ ،‬له‌وێ هه‌ڵسه‌نگاندنی بۆ‬ ‫ده‌كرێت ‌و له‌به‌ر ڕۆشنایی به‌ڵێننامه‌و ئه‌و‬ ‫ڕاپۆرته‌ی كه‌پسپۆڕان بۆ ئه‌و كه‌سه‌یان‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬ئیتر كارگه‌ی چیمه‌نتۆیه‌ یان ده‌رهێنانی به‌رمیلێک نه‌وت (‪ )7‬به‌رمیل ئاو خه‌سار ده‌کات‬ ‫دروستكردنی شارێك ‌و گوندێكه‌‪ ،...‬ئه‌وان‬ ‫ته‌واوده‌بێت چین به‌چین دایده‌پۆشێته‌وه‌و‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌دیراسات ده‌بێت"‪.‬‬ ‫بڕیار ده‌ده‌ن كه‌په‌سه‌ندده‌كرێت یان نا"‪.‬‬ ‫به‌ڕای ئه‌و ڕاوێژكاره‌ مۆڵه‌تی شاره‌وانی بێگومان زیان له‌جیۆلۆجیه‌تی زه‌وی ده‌دات‪ ،‬ش �ه‌م��اڵ موفتی ئ��ام��اژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌دات‬ ‫له‌سه‌ر پرۆژه‌كان ‌و دروستكردنی كارگه‌كان چونكه‌ هه‌موو به‌رمیلێك نه‌وت‪ 7 ،‬بۆ ‪ 8‬كه‌به‌رده‌وامیی دوكه‌ڵی كارگه‌و ئۆتۆمبێله‌كان‬ ‫ته‌مه‌نی دانیشتووان بۆ دوو ساڵ ‌و نیو‬ ‫شتێكی ت��ره‌‌و ج��ی��اوازه‌ له‌ڕێگه‌پێدانێكی به‌رمیل ئاو خه‌سار ده‌كات"‪.‬‬ ‫ژینگه‌یی‪ ،‬وتی‌"به‌داخه‌وه‌ ئه‌مه‌یان له‌هه‌رێمدا ئ �ه‌و وتی‌"حكومه‌ت بیر ل��ه‌وه‌ ناكاته‌وه‌ كه‌متر ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ناكرێت‪ ،‬كاتێك ئوتێلێك یان شارێك یان كه‌ناوچه‌یه‌ك دان��راوه‌ بۆ گه‌شتوگوزار ده‌ هه‌ڕه‌شه‌ بۆ سه‌ر ئاوی ژێرزه‌وه‌ی كوردستان‬ ‫گوندی ئه‌ڵمانی ‌و ئیتاڵی دروستده‌كرێ ئه‌وه‌نده‌ی نه‌وته‌كه‌ پ��اره‌ت بۆ فڕێده‌دا‌و به‌ڕێوه‌یه‌‬ ‫خۆی ده‌بێته‌ كارگه‌ی پاره‌‪ ،‬به‌اڵم تۆ بێیت به‌بۆچوونی ش�ه‌م��اڵ موفتی دی���ارده‌ی‬ ‫به‌ئێمه‌ ناڵێن"‪.‬‬ ‫موفتی ئاماژه‌ی ب��ه‌وه‌دا كه‌به‌كارهێنانی داره‌كان ببڕیته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی نه‌وت ده‌ربێنی ئ��اوه‌ڕۆ كه‌راسته‌وخۆ ده‌چێته‌ ن��او ئاوی‬ ‫زه‌وی به‌پێی یاسا ئیشی ژینگه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌ی كه‌دوایی نه‌وته‌كه‌ ته‌واوبوو‪ ،‬ئه‌وكات ڕووباره‌كانه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها پااڵوته‌ی‌ نه‌وت‬ ‫كه‌پۆخڵه‌واته‌كه‌ی ده‌خاته‌ ناو زه‌وییه‌وه‌‌و‬ ‫ده‌بێت ژینگه‌ بڕیاری خۆی ب��دات‪ ،‬وتی‌ ئه‌و شوێنه‌ ده‌بێته‌ بیابانێك"‪.‬‬ ‫"به‌اڵم یاسای به‌رهه‌مهێنان ته‌داخولی زۆر له‌جیهاندا عێراق خراپترین ژینگه‌ی‌ هه‌یه‌‬ ‫پاش ماوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ناخی زه‌ویدا تێكه‌ڵ‬ ‫به‌پێی توێژینه‌وه‌یه‌كی به‌ریتانی (مێرجس ده‌بێت‪ ،‬دوات��ر خۆڵ‌وخاشاكی شاره‌كانه‌‬ ‫گه‌وره‌ ده‌كات"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ "بۆ ده‌رهێنان‌و لێدانی بیری دۆت ئۆرگی)‪ ،‬كه‌تایبه‌ته‌ به‌كوالێتی ژینگه‌یی كه‌به‌پێی ئ���ه‌وه‌ی م���ادده‌ كیمیاییه‌كان‬ ‫نه‌وت ده‌بێت ڕه‌زامه‌ندی ژینگه‌یی هه‌بێت شاره‌كان‪ ،‬له‌هه‌ردوو ساڵی ‪‌2009‬و ‪2010‬دا جیایده‌كه‌نه‌وه‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ ده‌چنه‌ ناخی‬ ‫زه‌وییه‌وه‌‪ ،‬وتی‌" ل�ه‌ڕووی ته‌ندروستییه‌وه‌‬ ‫به‌گوێره‌ی یاسا‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وانه‌ له‌هه‌رێمی‬ ‫تا پێنج كیلۆمه‌تر ئاوه‌كه‌ بۆ هه‌تا هه‌تا‬ ‫كوردستاندا ناكرێت "‪.‬‬ ‫شیاونابێت "‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د مه‌حوی لێپرسراوی فه‌رمانگه‌ی‌‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"ئه‌وه‌ش له‌ئاینده‌دا ناخی زه‌وی‬ ‫پاراستنی ژینگه‌ له‌پارێزگای سلێمانی‪،‬‬ ‫كوردستان هه‌مووی ته‌ندروست نابێت"‪.‬‬ ‫وتی "ئێمه‌ ناتوانین نه‌هێڵین كارگه‌كان‬ ‫یاسین ئه‌حمه‌د زه‌نگه‌نه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی‬ ‫‌و پرۆژه‌كانی به‌رهه‌مهێنان دروستبكرێن‪،‬‬ ‫دی��وان له‌ده‌سته‌ی ژینگه‌ به‌ده‌ستووری‬ ‫ب �ه‌اڵم ژینگه‌ چی ده‌ك��ات بۆ پاراستنی‬ ‫وت "له‌كوردستاندا خ��ۆڵ‌ ‌و خاشاك ‌و‬ ‫ئه‌و حاڵه‌ته‌‪ ،‬با كارگه‌كان دروستبكرێن‪،‬‬ ‫ئاوه‌ڕۆكان كه‌ له‌هه‌موو دیارده‌كانی تر زیاتر‬ ‫به‌اڵم به‌مه‌رجێك نه‌بێته‌هۆی ئه‌وه‌ی ژینگه‌‬ ‫كاریگه‌رییان هه‌یه‌‪ ،‬له‌سه‌ر ژینگه‌"‪.‬‬ ‫تێكبدات‪ ،‬ئه‌ویش به‌جیاكردنه‌وه‌ی شوێنی‬ ‫ئه‌و وتی‌"تائێستا له‌شار‌و شارۆچكه‌كانی‬ ‫پیشه‌سازی ‌و دورخستنه‌وه‌ی له‌شاره‌كان ‌و‬ ‫كوردستاندا ڕۆژانه‌ به‌ده‌یان ‌و هه‌زاران ته‌ن‬ ‫دانانی پێداویستییه‌ ژینگه‌ییه‌كان‪ ،‬كه‌ئه‌مانه‌‬ ‫خۆڵ‌ ‌و خاشاك به‌شێوه‌یه‌كی نازانستی‬ ‫ئه‌بنه‌ هۆی پاراستنی ژینگه‌"‪.‬‬ ‫تێڕوانینی‌ حكومه‌ت وه‌به‌رهێنانه‌یه‌ نه‌ك‬ ‫فڕێده‌درێت‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌مانه‌ یه‌كێكه‌ له‌كێشه‌‬ ‫ژینگه‌یی‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كانی پیسبوونی ژینگه‌ له‌هه‌رێمی‬ ‫شه‌ماڵ‌ موفتی پێیوایه‌ تێڕوانینی حكومه‌ت‬ ‫كوردستاندا"‪.‬‬ ‫حكومه‌ت‪ :‬پیسبوونی ژینگه‌ له‌ئاستێكی زۆر‬ ‫له‌كوردستاندا ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ی‌ تێڕوانینێكی‬ ‫به‌رزدا نییه‌‬ ‫وه‌به‌رهێنانه‌یه‌ تێڕوانینێكی ژینگه‌یی‬ ‫یاسین زه‌نگه‌نه‌ ده‌ڵێت له‌كوردستاندا‬ ‫نییه‌‪ .‬وت �ی‌ "حكومه‌ت هه‌نگاوی ب �ه‌ره‌و‬ ‫پیسبوونی ژینگه‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ئاستێكی‬ ‫به‌رهه‌مهێنانه‌كه‌ ناوه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ قازانجێكی‬ ‫زۆر به‌رزدا نییه‌‪ ،‬چونكه‌ كوردستان واڵتێكی‬ ‫ڕاسته‌وخۆی بینراوی هه‌یه‌ بۆ حكومه‌ت‪،‬‬ ‫پیشه‌سازی گه‌وره‌ نییه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم بیرله‌وه‌ ناكه‌نه‌وه‌ كه‌ ‪10‬بۆ ‪ 15‬ساڵی‬ ‫تر ئه‌و شوێنانه‌ خه‌ڵك ناتوانێت تێیدا بژی‪ ،‬كراوه‌‌و به‌پێی ‪ 39‬پێوه‌ر‪ ،‬له‌نێو ‪ 203‬شاری هه‌روه‌ها وتی‌ "ده‌بێت حكومه‌ت له‌ئێستاوه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر كارگه‌یه‌ك بێت ئ �ه‌وا ده‌وروب��ه‌ری جیهاندا‪ ،‬ڤیه‌ننا یه‌كه‌م ش��ار ده‌رچ��ووه‌ كار بۆ مه‌سه‌له‌ی ژینگه‌ بكات‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌بێته‌ ئاوه‌دانی‪ ،‬بۆیه‌ به‌هۆی دوكه‌ڵه‌وه‌ ل���ه‌ڕووی هه‌بوونی ه�ه‌م��وو پێوه‌ره‌كانی شاره‌كانی ئێمه‌ به‌رده‌وام گه‌وره‌‌و قه‌ره‌باڵغ‬ ‫كه‌س ناتوانێت تێیدا بژی ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای ژینگه‌وه‌‪ ،‬دواشاریش به‌غداد ده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫ده‌بن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ هه‌موو گه‌وره‌بوونێكی شار‬ ‫باڵوبوونه‌وه‌ی نه‌خۆشی به‌هۆی پیسبوونی شه‌ماڵ موفتی وتی‌ "بۆ پاراستنی ژینگه‌ ئه‌گه‌ر به‌پێی‌ به‌رنامه‌‌و پالنێكی داڕێ��ژارو‬ ‫هه‌واو ئاوه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وكات ده‌بێت ده‌ ئه‌وه‌ندی ده‌بێت پالندانان هه‌بێت كه‌كۆمه‌ڵێك پسپۆری نه‌بێت ئه‌وا پیسبوونی ژینگه‌ی ب �ه‌دواوه‌‬ ‫تێدا كۆده‌بێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر له‌ناحیه‌ی هه‌نده‌سی دێ"‪.‬‬ ‫ئه‌و قازانجه‌ بدرێت به‌ده‌رمان"‪.‬‬ ‫موفتی ڕه‌خنه‌ی‌ ئه‌وه‌ له‌حكومه‌ت ده‌گرێت ‌و جوگرافی ‌و جیۆلۆجی ‌و سه‌رچاوه‌ی مه‌حوی ل �ه‌ب��اره‌ی‌ ش��اری سلێمانییه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌ له‌ده‌رهێنانی نه‌وتدا حساب بۆ ژینگه‌و ئاو‌و ‌و ڕێگاوبان كه‌ده‌بێت ئه‌م حساباتانه‌ وتی‌"ژینگه‌ی سلێمانی سااڵنی نه‌وه‌ده‌كان‬ ‫كه‌ش‌وهه‌وا ناكه‌ن‪ ،‬ده‌ڵێت هه‌موو واڵتان بكرێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت شوێنی پیشه‌سازی زۆر پاكتربووه‌ له‌چاو ئێستا"‪.‬‬ ‫حساباتی خۆیان هه‌یه‌ له‌ده‌رهێنانی نه‌وتدا‪ .‬دووربێت له‌شاره‌كان ‌و شوێنێكی جیاواز یاسین زه‌نگه‌نه‌ وتی‌ كۆمه‌ڵێك هۆكارمان‬ ‫به‌اڵم له‌عێراق ‌و كوردستان ئه‌و حساباته‌ بێت‪ ،‬ئه‌و دوكه‌ڵه‌ی كه‌ده‌رده‌چێت ده‌بێت هه‌یه‌ كه‌بوونه‌ته‌ هۆی پیسبوونی ژینگه‌‪،‬‬ ‫نییه‌‪ .‬وتی‌ "ده‌بێت بزانرێت كاتێك نه‌وته‌كه‌ به‌پێچه‌وانه‌ی ئاراسته‌ی دانیشتوانه‌وه‌ بێت هه‌ندێكیان په‌یوه‌ندی به‌كه‌سه‌وه‌ نییه‌ بۆ‬

‫له‌كوردستاندا‬ ‫خۆڵ‌‌و خاشاك‌و‬ ‫ئاوه‌ڕۆكان له‌هه‌موو‬ ‫دیارده‌كانی تر‬ ‫زیاتر كاریگه‌رییان‬ ‫هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ژینگه‌‬

‫نمونه‌ دیارده‌ی وشكه‌ ساڵیی كه‌ به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫له‌شێوه‌كان كاریگه‌ی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ژینگه‌ی‬ ‫كوردستان‌و عێراق‌و ناوچه‌كه‌‪ ،‬دیارده‌یه‌كی‬ ‫تر خۆڵبارین كه‌خۆی له‌خۆیدا كاریگه‌ی‬ ‫له‌سه‌ر ژینگه‌ دروستده‌كات‌و زیانی گه‌وره‌ی‌‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها یاسین ئاماژه‌ی به‌دیارده‌یه‌كیتر‬ ‫دا كه‌كاریگه‌ری له‌سه‌ر پیسبوونی ژینگه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌وانه‌ زیادبوونی ئۆتۆمبێل به‌بێ‬ ‫به‌رنامه‌‪ .‬وتی‌ "ئێمه‌ به‌نووسراو الیه‌نی‬ ‫لێئاگاداركردووه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫په‌یوه‌ندیدارمان‬ ‫داوایكرد له‌ئاستی سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی كامڵ‌‌و تۆكه‌مه‌ هه‌بێت‪.‬‬ ‫یاسین ڕه‌خ��ن��ه‌ی‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ له‌حكومه‌ت‬ ‫گرت كه‌زۆرجار ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی كه‌ بۆ‬

‫شه‌ماڵ موفتی‪:‬‬ ‫به‌كارهێنانی زه‌وی‬ ‫به‌پێی یاسا ئیشی‬ ‫ژینگه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫یاسای وه‌به‌رهێنان‬ ‫ته‌داخولی زۆر‬ ‫گه‌وره‌ ده‌كات‬ ‫وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ته‌رخانی ده‌كات بۆ‬ ‫ژینگه‌ ته‌رخانی ناكات‪ ،‬وتی‌ "ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫پاره‌یه‌ له‌بواری پاراستنی ژینگه‌ی شار‌و‬ ‫شارۆچكه‌كانماندا به‌كاربهێنین‪ ،‬ڕێ��ژه‌ی‬ ‫نه‌خۆشی كه‌مده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و كاته‌ پێویستیت‬ ‫به‌و پارانه‌ نابێت كه‌ له‌چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫نه‌خۆشیدا به‌كاریده‌هێنیت"‪.‬‬ ‫ڕووب�����ه‌ری س���ه‌وزای���ی ب�ه‌پ��ێ��ی پ��ێ��وه‌ری‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی نییه‌‬ ‫به‌پێی پ��ێ��وه‌ری نێوده‌وڵه‌تی ڕووب��ه‌ری‬ ‫سه‌وزایی شاره‌كان بۆ هه‌بوونی ژینگه‌یه‌كی‬ ‫له‌بار پێویستی به‌ ‪ ،%20‬به‌اڵم له‌كوردستاندا‬ ‫به‌پێی وت���ه‌ی‌ ع �ه‌ب��دول��ڕه‌ح��م��ان سدیق‬

‫وه‌زیری پێشووی ژینگه‌ی‌ عێراق كه‌پێشتر‬ ‫ب�ه‌ده‌س��ت��ووری‌ ڕاگه‌یاندبوو كه‌ ژینگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ش��اره‌ك��ان��ی هه‌رێمی ك��وردس��ت��ان ل�ه‌ ‪%1‬‬ ‫تێپه‌ڕناكات‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د مه‌حوی لێپرسراوی فه‌رمانگه‌ی‌‬ ‫پاراستنی ژینگه‌ له‌پارێزگای سلێمانی‬ ‫ده‌ڵێت هۆكاری كه‌می ڕووب�ه‌ری سه‌وزایی‬ ‫بێ بارانییه‌‪ ،‬وتی‌ "ده‌توانم بڵێم هه‌ندێك‬ ‫له‌كێشه‌ گه‌وركانی ئێمه‌ كێشه‌ی سروشتین‪،‬‬ ‫هه‌ندێكی تریش كه‌به‌هۆی مرۆڤ خۆیه‌وه‌‬ ‫دروستبووه‌ وه‌ك��و زیادبوونی ئۆتۆمبێل‬ ‫چاره‌سه‌رنه‌كردنی زبڵ‌‌و خاشاك‌و ئاوه‌ڕۆی‬ ‫شاره‌كانه‌ كه‌ئه‌مانه‌ كێشه‌ی سه‌ره‌كین"‪.‬‬ ‫م��ه‌ح��وی ده‌ڵ��ێ��ت ك��ات��ێ��ك ڕه‌زام���ه‌ن���دی‬ ‫ده‌ده‌ین به‌كارگه‌یه‌ك یان هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزاری به‌ڵێننامه‌یه‌كیان پێ‬ ‫پ��ڕده‌ك�ه‌ی��ن�ه‌وه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی ك��ه‌وا ل �ه‌‪%25‬‬ ‫پ��رۆژه‌ك�ه‌ی بكات به‌سه‌وزایی‪ ،‬دواتریش‬ ‫لیژنه‌ی تایبه‌تمان هه‌یه‌ بۆ گه‌ڕان به‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و پرۆژانه‌دا واته‌ به‌دواداچوون هه‌یه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌زیادكردنی ڕووبه‌ری سه‌وزایی‬ ‫محه‌مه‌د مه‌حوی وتی‌ "زیادكردنی ڕووبه‌ری‬ ‫س��ه‌وزای��ی ه���ه‌روا كارێكی ئ��اس��ان نییه‌‬ ‫به‌تایبه‌تی له‌الی ئێمه‌‪ ،‬چونكه‌ سه‌وزایی‬ ‫پێویستی به‌ئاوی باران ده‌بێت"‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د مه‌حوی لێپرسراوی فه‌رمانگه‌ی‌‬ ‫پاراستنی ژینگه‌ له‌پارێزگای سلێمانی‬ ‫به‌ده‌ستووری وت "كێشه‌ی گه‌وره‌ له‌بواری‬ ‫ژینگه‌ كه‌ئێستا هه‌یه‌و خه‌ڵكیش هه‌ستی‬ ‫پێده‌كات نه‌بوونی بارانه‌ كه‌ئه‌وه‌ كاریگه‌ری‬ ‫زۆر خراپی هه‌یه‌ بۆ سه‌ر ژینگه‌"‪.‬‬ ‫ترسی به‌بیابانبوونی خاكی كوردستان‬ ‫ده‌كرێت‬ ‫دارا حه‌سه‌ن شاره‌زا له‌بواری كه‌ش‌وهه‌وا‌و‬ ‫ژینگه‌‪ ،‬پێیوایه‌ ڕووبه‌رێكی فراوانی خاكی‬ ‫كوردستان له‌ژێر مه‌ترسی بیبانبووندایه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌ه��ۆی ن �ه‌ب��وون��ی ب���اران���ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ام��اژه‌‬ ‫به‌وه‌شده‌كات نه‌بوونی ب��اران هۆكارێكی‬ ‫پیسبوونی ژینگه‌یه‌‪.‬‬ ‫دارا وت��ی "ئ��ه‌و دی��اردان��ه‌ی ك�ه‌ به‌هۆی‬ ‫تێكچوونی كه‌ش‌و ئاوهه‌واوه‌ دروستبوون‬ ‫وه‌ك نه‌بوونی بارانبارین به‌رزبوونه‌وه‌ی‬ ‫پله‌ی گه‌رمی‪ ،‬مه‌ترسییه‌كی گه‌وره‌یه‌و ترسی‬ ‫به‌بیابانبوونی خاكی كوردستان ده‌كرێت"‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وت �ی‌ بێبارانی كێشه‌ی تریش‬ ‫به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر وا بڕوات‬ ‫له‌ساڵی ‪ 2030‬ب �ه‌دواوه‌ ڕووب��اری دیجله‌ و‬ ‫ف��ورات وشكده‌بن وه‌ك ڕووب��اری تانجه‌رۆ‬ ‫ئاوی تێدا نامێنێت‪" .‬ئه‌مه‌ش كێشه‌یه‌كی‬ ‫ژینگه‌ی خراپه‌ بۆ ئاینده‌ی واڵت"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪14‬‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫له‌باره‌ی (ئاوێزه‌)ی كوردستانی نوێ‪-‬وه‌‬

‫‪16‬‬

‫شاحینه‌یه‌ك‪ ،‬چیاو سێ هاوڕێی له‌یۆنان به‌خنكان دا‬

‫دایكی چیا‪ :‬كوڕه‌كه‌م ئه‌و ڕێگای ‌هی‌ به‌دزی ئێمه‌وه‌ هه‌ڵبژارد‪ ،‬داواكارم گه‌نجان بیر له‌و ڕێگایه‌ نه‌كه‌نه‌وه‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‬ ‫چیا لوقمان كوڕی گه‌وره‌ی‌ خێزانه‌كه‌ی‪،‬‬ ‫ب���ه‌دزی م��اڵ��ی ب��اوك��ی��ی �ه‌وه‌ ل �ه‌ڕان��ی �ه‌و‌ه‬ ‫به‌مه‌به‌ستی گه‌یشتن ب �ه‌ به‌ریتانیا‬ ‫ب���ه‌ڕێ���ك���ه‌وت‪ ،‬ب����ه‌اڵم ل��ه‌ی��ۆن��ان ل �ه‌ن��او‬ ‫شاحینه‌یه‌كدا خنكا‪ .‬ئه‌و كۆچه‌ بۆ چیا‬ ‫بوو به‌كۆچێكی ئه‌به‌دی‪.‬‬ ‫چیا گه‌نجێكی‌ ته‌مه‌ن ‪ 21‬ساڵ‪ ،‬دانیشتووی‌‬ ‫شاری‌ ڕانیه‌‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ره‌و ئه‌وروپا‬ ‫ڕێگای‌ گرته‌به‌ر‪ .‬له‌وكاته‌ی‌ كه‌ده‌یویست‬ ‫به‌ڕێگای‌ قاچاخ له‌ئه‌سیناوه‌ ب��ڕوات بۆ‬ ‫ئیتالیا‪ ،‬به‌رله‌وه‌ی‌ شاحینه‌كه‌ به‌ڕێبكه‌وێت‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ سێ‌ كه‌سیتر له‌ناو شاحینه‌كه‌دا‬ ‫خنكا‪...‬‬ ‫هاجه‌ره‌ قادر دایكی‌ چیا‪ ،‬به‌جلێكی‌ ڕه‌شه‌وه‌‬ ‫ده‌سته‌ ده‌سته‌ به‌خێرهاتنی میوانه‌كانی‌‬ ‫ده‌ك���رد‪ ،‬ب �ه‌ده‌س��ت��ووری‌ وت"ك��وڕه‌ك��ه‌م‬ ‫ماركێتی‌ هه‌بوو له‌ناو بازاڕی‌ رانیه‌‪ ،‬من‌و‬ ‫باوكی‌ زۆر هه‌وڵماندا ك�ه‌ن�ه‌ڕوات‪ ،‬به‌اڵم‬

‫به‌قسه‌ی‌ نه‌كردین"‪.‬‬ ‫هاجه‌ره‌ به‌بێزاری‌و دڵته‌نگییه‌وه‌ وتی‌"چیا‬ ‫بۆ خۆی‌ ك��وڕی‌ گ �ه‌وره‌ بوو له‌ماڵه‌وه‌ و‬ ‫هه‌موو پرس ‌و ڕایه‌كمان به‌و بوو‪ ،‬لێره‌‬ ‫له‌هیچی‌ كه‌م نه‌بوو"‪.‬‬ ‫پێشتر به‌ئاگاداری ماڵه‌وه‌یان چی هه‌وڵی‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی��داوه‌ به‌فڕۆكه‌ ب��ڕوات بۆ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و كاره‌ی‌ سه‌رینه‌گرتووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫جارێكی تر ب��ه‌دزی ماڵه‌وه‌یان ڕێگای‬ ‫قاچاخی هه‌ڵبژاردووه‌‪.‬‬ ‫دایكی‌ چیا وتی"له‌یۆنانیش كه‌قسه‌مان‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ ده‌ك��رد‪ ،‬زۆرم��ان پێوت وه‌ره‌وه‌‌و‬ ‫خه‌می‌ ئه‌و پاره‌یه‌ت نه‌بێت كه‌خه‌رجت‬ ‫كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم بێسوود بوو"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت ڕێگه‌ی ئه‌وه‌یان لێگرتبوو‬ ‫كه‌ به‌شاحینه‌ ب��ڕوات‪ ،‬به‌اڵم چیا قسه‌ی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ خاڵێكیدا كردبوو له‌به‌ریتانیا‪.‬‬ ‫به‌پێی وته‌ی‌ كه‌س‌وكاره‌كه‌ی‌‪ ،‬چیا رۆژی‬ ‫‪ 11/19‬كاتێك ویستوویه‌تی له‌یۆنانه‌وه‌‬ ‫بچێت بۆ ئیتاڵیا گیانی له‌ده‌ستداوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫تا رۆژی ‪ 11/25‬هه‌واڵی مردنه‌كه‌ی‌ به‌كه‌س‬ ‫‌وكاری ناگات‪.‬‬ ‫دایكی‌ چیا كاتێك قسه‌ی‌ بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬وتی‌"كه‌ئه‌و هه‌واڵه‌م بیست حه‌زم‬ ‫ده‌كرد منیش له‌گه‌ڵ‌ كوڕه‌كه‌م خنكابام‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی‌ ئه‌و هه‌واڵه‌م نه‌بیستایه‌"‪.‬‬ ‫هاجه‌ره‌ داواكاره‌ له‌گه‌نجان بیر له‌و ڕێگایه‌‬ ‫نه‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬وتی‌"ئه‌گه‌ر هیچیشیان نه‌بێت‬ ‫بیخۆن‪ ،‬به‌اڵم ئێره‌ زۆر باشتره‌"‪.‬‬ ‫وه‌ك كه‌سوكاری‌ باسیان لێوه‌كرد‪ ،‬چیا‬ ‫سه‌ره‌تا به‌هۆی‌ هه‌ژاری‌ وازی‌ له‌خوێندن‬ ‫هێناوه‌‌و ب��ووه‌ به‌پۆلیس‪ ،‬ب �ه‌اڵم دوات��ر‬ ‫ماركێتێكی‌ له‌ڕانیه‌ داناوه‌‪ ،‬به‌وه‌ش ژیانی‬ ‫زۆر باشبووه‌‪ ،‬بۆیه‌ش ده‌ستی‌ به‌خوێندن‬ ‫ك����ردووه‌ت����ه‌وه‌‌و ل �ه‌پ��ۆل �ی‌ ‪5‬ی‌ وێ��ژه‌ی �ی‌‬ ‫خوێندوویه‌تی‪.‬‬ ‫م‪ .‬هه‌دیه‌ یه‌كێكه‌ له‌هاوڕێ‌ نزیكه‌كانی‌ چیا‪،‬‬ ‫به‌ده‌ستووری‌ وت "هه‌ر كاتێك ڕه‌وشته‌كانی‌‬ ‫ئه‌وم بیرده‌كه‌وێته‌وه‌‪ ،‬مێشكم ده‌وه‌ستێ‌‪،‬‬ ‫چیا كوڕێكی‌ زۆر ڕه‌وشت به‌رزبوو‪ ،‬هه‌موو‬

‫"دڵپیسی ژیانی هاوسه‌ری ده‌كات به‌دۆزه‌خ"‬

‫پسپۆڕێكی ده‌روون��ی‪ :‬ده‌بێت مامه‌ڵه‌یه‌كی گونجاو ‌و هه‌ڵس‌وكه‌وتێكی‬ ‫شیاو‌و ڕێنمایی وه‌ك چاره‌سه‌ری ده‌روونی بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ بدۆزرێته‌وه‌‬ ‫ژینۆ عه‌لی‌ له‌سلێمانی‬

‫"هه‌موو كات كه‌كوڕێكی قۆز ده‌بینم‬ ‫سه‌رنجم ڕاده‌كێشێت‪ ،‬به‌اڵم پیاوه‌كه‌م‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌وه‌ دڵی لێپیسكردووم"‪،‬‬ ‫شه‌نگه‌ كه‌چه‌ند ساڵێكه‌ ش��ووی‬ ‫ك���ردووه‌ وتی‌"دڵپیسی پیاوه‌كه‌م‬ ‫ناڕه‌حه‌تی كردووم"‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و ژن��ان �ه‌ی‌ كه‌پیاوه‌كانیان دڵی‬ ‫لێپیسكردوون ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن‬ ‫كه‌ته‌نها دڵپیسی ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫ده‌كاته‌ دۆزه‌خ‪ ،‬هه‌ندێك له‌ئه‌وان‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ پ��ی��اوه‌ك��ان��ی��ان دڵ��ی��ان‬ ‫لێپیسنه‌كات له‌به‌رچاوی پیاوه‌كانیان‬ ‫ئه‌و مامه‌ڵه‌و هه‌ڵس‌وكه‌وته‌ ناكه‌ن ك ‌ه‬ ‫به‌دڵیان نییه‌‪.‬‬ ‫شه‌نگه‌ جه‌بار ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌رده‌می كچێنیدا هه‌مووكات بیری‬ ‫ی‬ ‫له‌وه‌كردبووه‌وه‌ پێشئه‌وه‌ی‌ بڕیار ‌‬ ‫دروستكردنی‌ ژیانی‌ هاوسه‌ری بدات‪،‬‬ ‫ده‌بێت بیر ل��ه‌وه‌ بكاته‌وه‌ كه‌ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌ی‌ ده‌بێته‌ هاوسه‌ری دڵیپیس ‌ه‬ ‫یان نا‪.‬‬ ‫شه‌نگه‌ وت���ی‌"زۆر ده‌ت��رس��ام كه‌ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ك �ه‌س �ه‌ی ده‌ب��ێ��ت�ه‌ ه��اوس��ه‌رم دڵ ‌‬ ‫پیسبێت‪ ،‬ئه‌گه‌رچی ئێستاش زۆرجار‬ ‫له‌هه‌ندێك شوێن‌و سه‌ردانی‌ تایبه‌تیدا‬ ‫تووشی‌ ئه‌و حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫ده‌ب������م ل���ه‌گ���ه‌ڵ‬ ‫ه��اوس �ه‌ره‌ك �ه‌م‪،‬‬ ‫ب���������������ه‌اڵم‬ ‫ه��ه‌وڵ��م��داو ‌ه‬ ‫ی‬ ‫م���ام���ه‌ڵ���ه‌ ‌‬ ‫خ������������ۆم‬ ‫بگۆڕم"‪.‬‬ ‫ئ������������ه‌و‬

‫هه‌ركاتێك باسی ج��وان��ی كوڕێك‬ ‫بكات مێرده‌كه‌ی‌ توڕه‌ده‌بێت‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ب��ڕی��اری��داوه‌ ل��ه‌م��ه‌ودوا چیتر ئ�ه‌و ‌ه‬ ‫دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫دڵ��پ��ی��س��ی‌ ب�����ه‌الی ت���وێ���ژه‌ران���ی‬ ‫ك��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت�ی‌و ده‌روون��ن��اس��ی��ی �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌یه‌كێك له‌نه‌خۆشییه‌ ده‌روونییه‌كان‬ ‫داده‌ن��رێ��ت‪ ،‬چ��اره‌س�ه‌ری��ش��ی ته‌نها‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌روون��ن��اس‌و به‌ڕێنمایی‌و‬ ‫قسه‌كردن له‌گه‌ڵیداو ڕێكخستنی‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتی خێزان كۆتایی دێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێك له‌و تاقیكردنه‌وانه‌ی‌ زۆرینه‌ ‌‬ ‫كچان ئێستا به‌كوڕان ده‌یكه‌ن پێش‬ ‫بڕیاردان له‌ژیانی هاوسه‌ری‪ ،‬ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫بزانن كوڕه‌كه‌ دڵیپیسه‌ یان نا‪.‬‬ ‫ژی�لان محه‌مه‌د ته‌مه‌نی‌ ‪ 20‬ساڵ‪،‬‬ ‫ماوه‌ی‌ دووساڵه‌ له‌ژیانی‌ هاوسه‌ریدایه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چیرۆكی خۆی‌و دڵپیسی پیاوه‌كه‌ ‌‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‪ ،‬له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫دوو ساڵه‌دا تووشی‌ چه‌ندین حاڵه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ن��اخ��ۆش ب���ووه‌ ب��ه‌ه��ۆی دڵپیس ‌‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫ژی�ل�ان وت �ی‌"دڵ��پ��ی��س��ی پ��ی��اوه‌ك �ه‌م‬ ‫به‌جۆرێكه‌ كه‌ناتوانم له‌گه‌ڵ هاوڕێ‬ ‫ك���ۆن���ه‌ك���ان���م م��ام��ه‌ڵ�� ‌ه‬ ‫ب����ك����ه‌م‪ ،‬چ��ون��ك�� ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ب�ه‌وه‌ی‌ ده‌شوبهێن ‌‬ ‫ی‬ ‫ك���ه‌غ���ی���ره‌ی���ه‌ك��� ‌‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌"‪.‬‬ ‫س������ۆران ك��ه‌ری��م‬ ‫ده‌روونناس وتی‌"ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی‌ تووشی‬ ‫دڵ��پ��ی��س��ی ب���وون‪،‬‬ ‫ده‌بێت نه‌خۆشه‌ك ‌ه‬ ‫چ������اره‌س������ه‌ری‬ ‫ده‌روون��ی بۆ‬

‫"پیاوه‌كه‌م به‌جۆرێك ‌ه كه‌ناتوانم له‌گه‌ڵ هاوڕێ كۆنه‌كانم مامه‌ڵه‌ بكه‌م"‬

‫بكرێت‪ ،‬ئه‌ویش به‌قسه‌كردن له‌گه‌ڵی‬ ‫گۆڕینی هه‌ندێك هه‌ڵسوكه‌وتی نێو‬ ‫خێزان‌و مامه‌ڵه‌ی‌ ڕۆژانه‌"‪.‬‬ ‫س���ۆران ده‌ڵ��ێ��ت هه‌ندێك ل�ه‌وان�ه‌ی‌‬ ‫ت��ووش��ی ئ��ه‌و نه‌خۆشییه‌ ده‌ب��ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌ته‌مه‌نی منداڵیدا به‌هۆی مامه‌ڵه‌ ‌‬ ‫نادروستی خێزانه‌وه‌ تووشی بوون‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم نه‌خۆشییه‌كه‌ تا ئه‌و ڕاده‌ی� ‌ه‬ ‫زۆر م �ه‌ت��رس��ی��دار ده‌ب��ێ��ت ئ�ه‌گ�ه‌ر‬ ‫هه‌موو هه‌ڵسوكه‌وتێكی ژن له‌الیه‌ن‬ ‫پ��ی��اوه‌ك�ه‌ی�ه‌وه‌ ی��ان به‌پێچه‌وانه‌و ‌ه‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی‌ جیاوازی بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و وت �ی‌"ده‌ب��ێ��ت ئ �ه‌و نه‌خۆشییه‌‬ ‫چاره‌سه‌ری بۆ بدۆزرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی‌ خێزان‌و كاره‌ساتی‬ ‫جۆراجۆری به‌دوادادێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ڵوه‌ن كه‌ریم دوای‌ دووساڵ له‌ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوسه‌ری‪ ،‬له‌سه‌ر كێشه‌ی‌ دڵپیسی ‌‬ ‫ی‬ ‫جیابووه‌ته‌وه‌‪ ،‬وت�ی‌"ل�ه‌و ماوه‌یه‌ ‌‬ ‫كه‌ له‌ژیانی‌ هاوسه‌ریدا ب��ووم‪ ،‬زۆر‬ ‫به‌ناخۆشیی‌ ژی��ان��م ب �ه‌ڕێ��ك��ردوو ‌ه‬ ‫چ��ون��ك�ه‌ ه��ه‌م��وو ج��وڵ �ه‌ی �ه‌ك��م ل�ه‌و‬ ‫ماڵه‌دا هاوسه‌ره‌كه‌م شتێكی‌ تێدا‬ ‫ده‌دۆزیه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ه��اوس �ه‌ره‌ك �ه‌ی‌ ئ �ه‌ڵ��وه‌ن هه‌ركات‬ ‫بگه‌ڕایه‌ته‌وه‌ ماڵه‌وه‌ پرسیاری‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ له‌ژنه‌كه‌ی‌ ده‌كرد كه‌كێ‬ ‫س��ه‌ردان��ی ك����ردووه‌‌و بۆچی‬ ‫ه��ات��ووه‌‌و ك��ه‌ی‌ ڕۆی��ش��ت��ووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش ئه‌ڵوه‌نی ناچار كردوو ‌ه‬ ‫بڕیاری جیابوونه‌وه‌ بده‌ن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ڵ��وه‌ن وتی‌"دڵپیسی ژیانی‬ ‫ه��اوس��ه‌ری ده‌ك���ات ب����ه‌دۆزه‌خ‪،‬‬ ‫ئ��ێ��س��ت��اش ب���ه‌ه���ۆی دڵپیسی‬ ‫پ���ی���اوه‌ك���ه‌م���ه‌وه‌ ت��ووش��ی‬ ‫قسه‌وقسه‌ڵۆك ‌و تانه‌و‬ ‫ته‌شه‌ر بووم"‪.‬‬

‫نهێنییه‌كانی‌ الی‌ من باسده‌كردو مێشك ‌‬ ‫ی‬ ‫من ق�ه‌ڵ�ه‌م‌و ك��اغ�ه‌زی‌ نهێنییه‌كه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫بوون"‪.‬‬ ‫ماهی ق��ادر پ��وری‌ چیا‪ ،‬دوو ڕۆژ پێش‬ ‫دایكی‌ چیا ئ �ه‌و ه�ه‌واڵ�ه‌ی��ان بیستبوو‪،‬‬ ‫ئه‌ویش به‌هۆی ئه‌وه‌ی‌ برایه‌كیان له‌ئه‌وروپا‬ ‫هه‌واڵه‌كه‌ی‌ پێووتوون‪.‬‬ ‫ماهی وتی‌"كاتێك چیا سواری‌ شاحینه‌كه‌‬ ‫ببوو ته‌له‌فۆنی‌ بۆ خاڵی‌ كردبوو‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫وتبووی‌ كاتێك گه‌یشتیه‌ ئیتالیا ته‌له‌فۆنم‬ ‫ب��ۆ ب��ك��ه‌وه‌‪ ،‬زۆر چ����اوه‌ڕوان ب��وو هیچ‬ ‫هه‌واڵێكی‌ نه‌بوو‪ ،‬تا له‌ڕێگه‌ی‌ ئینته‌رنێته‌وه‌‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌ی‌ ئه‌سینا ته‌رمی‌ چیایان‬ ‫بینیبوو"‪.‬‬ ‫ناهیده‌ وتی"ئه‌و كابینه‌ی‌ ئه‌وانی‌ تێدابوون‪،‬‬ ‫ب��ه‌رل��ه‌وه‌ی‌ هه‌ڵبكرێت‪ ،‬نه‌یانتوانیبوو‬ ‫ده‌رگاكه‌شی‌ بكه‌نه‌وه‌ و خنكابوون‪ ،‬به‌اڵم من‬ ‫داواكارم له‌گه‌نجان بیر له‌ئه‌وروپا نه‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك چۆن بۆ ئێمه‌ بووه‌ مه‌رگه‌سات‪ ،‬با بۆ‬ ‫خه‌ڵكیتر نه‌بێته‌ مه‌رگه‌سات"‪.‬‬

‫چیا لوقمان‬ ‫پوری‌ چیا له‌كۆتاییدا وتی‌"چیا هه‌میشه‌‬ ‫ده‌یگوت ده‌مه‌وێت بچمه‌ ئه‌وروپاو واڵتان‬ ‫ببینم‌و بێمه‌وه‌ تا بزانم ژیان له‌وێ‌ چۆنه‌‪،‬‬ ‫كه‌چی‌ نه‌گه‌ڕایه‌وه‌"‪.‬‬

‫ڤیان ناوی خۆشه‌ویسته‌كه‌ ‌ی به‌تێزاب‬ ‫له‌سه‌ر سنگی سڕییه‌وه‌‬

‫"ئه‌وه‌ند‌ه خۆشمده‌ویست ناویم له‌سه‌ر سنگم‬ ‫نووسی‪ ،‬به‌اڵم بێوه‌فابوو بۆیه‌ سڕیمه‌وه‌"‬

‫نێرگز قادر له‌كه‌ركوك‬ ‫ڤیان ئ �ه‌وه‌ن��د‌ه "ت��وان��ا"ی خۆشده‌ویست‬ ‫نه‌یده‌زانی چۆن خۆشه‌ویستی بۆ ده‌رببڕێت‪،‬‬ ‫تا ڕۆژێك بڕیاریدا ناوی خۆشه‌ویسته‌ك ‌هی‌‬ ‫له‌سه‌ر سنگی ب ‌ه "كوتان" بنووسێت‪.‬‬ ‫ڤیان ‌ی ته‌مه‌ن ‪ 22‬ساڵ‪ ،‬ماو‌ه ‌ی چه‌ند مانگێك‬ ‫وه‌ك خۆی ده‌ڵێت زۆر به‌ئاسووده‌یی ژیاوه‌‪،‬‬ ‫به‌هۆی ئه‌و‌ه ‌ی ئه‌و كوڕ‌ه ‌ی خۆشویستووه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ �ه‌و ئ��اس��ووده‌ی��ی� ‌ه ‌ی ته‌نها چه‌ند‬ ‫مانگێكی خه‌یاندوو‌ه‌و كۆتایی پێهاتووه‌‪.‬‬ ‫دوای ئه‌و‌ه ‌ی توانا جێیهێشتووه‌‪.‬‬ ‫له‌كوردستاندا زۆرج���ار ئ �ه‌و كه‌سان ‌هی‌‬ ‫كه‌خۆشه‌ویستی ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬قوربانیی بۆ‬ ‫خۆشه‌ویسته‌كانیان ده‌ده‌ن‪ ،‬چیرۆكی‬ ‫ڤیان یه‌كێك ‌ه ل �ه‌و س���ه‌دان ك �چ‌وك��وڕ‌هی‌‬ ‫چ��ی��رۆك��ی نهێنی ب���وون ب � ‌ه قوربانیی‬ ‫خۆشه‌ویسته‌كانیانن‪.‬‬ ‫ڤیان چیرۆكی خۆی له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌ك ‌هی‌‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌‪ ،‬ده‌ڵێت"هیچ شتێكم به‌خه‌یاڵدا‬ ‫نه‌ده‌هات ك ‌ه شایه‌نی خۆشه‌ویستی ئێمه‌‬ ‫بێت‪ ،‬بۆی ‌ه ناوی ئه‌وم له‌سه‌ر سنگم نووسی"‪.‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ته‌نها چه‌ند مانگێك ده‌خایه‌نێت‌و‬ ‫به‌تێزاب ناوی له‌سه‌ر سنگی الده‌بات‪.‬‬ ‫رۆژێ���ك ڤیان ب��ی��رده‌ك��ات�ه‌و‌ه چ��ی بكات‬ ‫ب��ۆ ئ����ه‌و‌ه ‌ی خ��ۆش �ه‌وی��س��ت��ی خ���ۆی بۆ‬ ‫خۆشه‌ویسته‌ك ‌ه ‌ی ده‌رببڕێت‪ ،‬وتی‌"به‌ده‌رزی‬ ‫ن��اوی ئ �ه‌و ك��وڕه‌م له‌سه‌ر سینگی خۆم‬ ‫نووسی"‪ .‬هه‌روه‌ها وتی‌"ئه‌وه‌م به‌باشترین‬ ‫شت زانی بۆ ده‌ربڕینی خۆشه‌ویستییه‌كه‌م"‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌"ئه‌وكات وامده‌زانی دونیا هی منه‌‪،‬‬ ‫خۆشه‌ویسته‌كه‌شم به‌بیستنی ئه‌و كاره‌‬ ‫زۆری پێناخۆشبوو‪ ،‬به‌اڵم له‌ناچاریدا وتی‬ ‫ده‌ستت خۆشبێت"‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌هۆی كوتانی ڕه‌شوو و ده‌رزییه‌وه‌‬ ‫ناوی خۆشه‌ویسته‌ك ‌ه ‌ی نووسیو‌ه‌و دوای‬

‫ئه‌و‌ه ‌ی تێزابیشی پێو‌ه كردوو‌ه ئاسه‌واری‬ ‫كوتانه‌ك ‌ه به‌شێكی هه‌ر به‌سینگییه‌و‌ه دیار‌ه‌و‬ ‫ئێستا له‌ناخه‌و‌ه ئازاری ده‌دات‪.‬‬ ‫ڤیان وتی"ئێستا زۆر خۆشحاڵم به‌البردنی‬ ‫ناوی خۆشه‌ویسته‌كه‌م وه‌ك چۆن سه‌ره‌تا‬ ‫خۆشحاڵبووم به‌نووسینی"‪ .‬ئ��ام��اژ‌هی‌‬ ‫به‌وه‌شكرد كه‌ئه‌و كوڕه‌ی خۆشیویستووه‌‪،‬‬ ‫ه���اوڕێ���ی ب��راك��ان��ی ب�����ووه‌و ئ���ه‌وه‌ن���ده‌‬ ‫خۆشیویستوو‌ه ئاماده‌بوو‌ه خۆشی بۆ بكات‬ ‫به‌قوربانی ئه‌گه‌ر به‌مردنیش بێت‪.‬‬ ‫ڤیان به‌رده‌وامبوو له‌سه‌ر گێڕانه‌و‌ه ‌ی چیرۆكی‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌ك ‌هی‌‪ ،‬وتی‌"په‌یوه‌ندییه‌كه‌مان‬ ‫به‌رده‌وامبوو چه‌ندین مانگی خایاند‪ ،‬تاوه‌كو‬ ‫ئه‌وكاته‌ی به‌هۆی هه‌ڵه‌یه‌كی منه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندیی ‌ه ئاشكرابوو‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ�ه‌و زۆر‬ ‫بێوه‌فابوو نه‌یتوانی هیچم بۆ بكات‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫خۆشی نه‌كرد به‌خاوه‌نی كێشه‌كه‌م له‌كاتێكدا‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌ئه‌ویشه‌و‌ه هه‌بوو"‪.‬‬ ‫ڤیان ئێستا په‌نج ‌ه ‌ی په‌شیمانی ده‌گه‌زێت‬ ‫ب �ه‌و‌ه ‌ی له‌پێناو توانادا خۆی كردووه‌ته‌‬ ‫قوربانی‌و وتی‌"نه‌ده‌بوو ناوی بێوه‌فایه‌كم‬ ‫له‌سه‌ر سینگم بنووسیایه‌‪ ،‬چونك ‌ه شایسته‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه نه‌بوو"‪.‬‬ ‫بێوه‌فایی خۆشه‌ویسته‌ك ‌ه ‌ی ڤیانی ناچاركرد‬ ‫به‌تێزاب ناوه‌ك ‌ه ‌ی له‌سه‌ر سینگی بسڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫وتی‌"بڕیارمدا چۆن به‌رگه‌ی ئه‌وه‌مگرت ناوی‬ ‫بنووسم ئاواش ده‌بێت به‌رگه‌ی ئه‌و‌ه بگرم‬ ‫كه‌الی ببه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه به‌تێزاب المبرد"‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا وت��ی‌"م��ن زۆر ئ���اس���وود‌هم‌و‬ ‫واهه‌ستده‌كه‌م ئه‌و ك��وڕ‌ه بوونی له‌ژیانم‬ ‫نه‌ماو‌ه ك ‌ه ده‌یبینم واهه‌سته‌كه‌م داروبه‌رده‌"‪.‬‬ ‫تێبینی‪ :‬ڤیان‌و توانا ناویان خوازراوه‌‬ ‫كۆت‪:‬‬ ‫بڕیارمدا چۆن به‌رگه‌ی ئه‌وه‌مگرت ناوی‬ ‫بنووسم ئاواش ده‌بێت به‌رگه‌ی ئه‌و‌ه بگرم‬ ‫كه‌الی ببه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه به‌تێزاب المبرد‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫بیـــروڕا‬

‫‪17‬‬

‫پارتی لەچی دەترسێت‪...‬پارتی و چەمکی هاواڵتی بچوک‬

‫ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین‬ ‫بەشی دووهەم و کۆتایی‬ ‫دڕنده‬ ‫‌‌‬ ‫پارتی وه‌ك ئۆرستۆکراتیه‌تی‬ ‫ل����ه‌ڕووی پێكهاته‌ی س��ی��اس��ی�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫پ��ارت��ی خ��ۆی له‌بنه‌ماڵه‌ی ب��ارزان��ی‬ ‫جیاناكاته‌وه‌‪ ،‬پارتیبوون مانای چوون ‌ه‬ ‫نێو پارتێكی سیاسی ناگه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو مانای چوونه‌ ن��او خێڵێكی‬ ‫گه‌وره‌ كه‌خاوه‌نی نفوز و ده‌سه‌اڵتی‬ ‫خۆیه‌تی‪ .‬به‌مانای دڵسۆزیبوون له‌به‌ر‬ ‫هه‌ر هۆیه‌ك بێت بۆ بنه‌ماڵه‌ی بارزانی‪،‬‬ ‫مانای پارتیبوون ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫پارتیبوونیش مه‌رجه‌ بۆ ‌دڵسۆزبوون‬ ‫بۆ بنه‌ماڵه‌‪ ،‬لێره‌وه ‌وه‌ك سڵۆتێردایك‬ ‫ده‌ڵێت‪( :‬ئۆرۆستۆكراتیه‌تی دڕند ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای پ���ه‌رورده‌ و توانا‬ ‫دروست نابێت به‌ڵكو له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫خوێنی به‌گزاده‌یی‪).‬‬ ‫ب��ڕوان��ە ب��ەزم��ان��ی ئەڵمانی‪ :‬پێتەر‬ ‫سڵۆتێردایک‪ ،‬ڕەخنەگرتن لەئەقڵی‬ ‫گاڵتەجاڕی‪ ،‬چاپەمەنی سورکامپ‪.‬‬ ‫ل‪١٢٤‬‬ ‫‪Peter Sloterdijk, Krtitik‬‬ ‫‪der zynischen Vernuft,‬‬ ‫‪SV,s124‬‬ ‫ئ��ۆرس��ت��ۆک��رات��ی��ەت��ی دڕن���دە لەسەر‬ ‫بنەماکانی خوێن دنیابینی خۆی‬ ‫بینادەکات‪ ،‬ب��ەڕای ناتورالیستیەکی‬ ‫وەک (ژان ژاک ڕۆس��ۆ) مناڵەکان‬ ‫بەبێتاوان لەدایک دەب��ن‪ ،‬کۆمەڵگە‬ ‫دەی��ان��ک��ات ب���ەدڕن���دە‪ ،‬ل��ەب��ەرئ��ەوە‬

‫ڕۆشنگەری کار لەسەر ئەوە دەکات‬ ‫ئ��ەو (خانەدانە دڕن��دان��ە) لەڕێگەی‬ ‫پەروەدەوە‪ ،‬لەڕێگەی ئەقڵەوە بخاتە‬ ‫س��ەر ئاستی شارستانیەت‪ .‬ئ��ەوەی‬ ‫کەئەقاڵنیە ئیمکانیەتی ئەوەی هەیە‬ ‫ڕیالستی بێت‪ .‬ب��ەاڵم ڕای��ەک��ی تری‬ ‫پێچەوانەی ئەمە هەیە کەبڕوای بەوەیە‬ ‫لەکۆمەڵگەی جوتیاریدا‪ ،‬جوتیارەکان‬ ‫هیچ پ��اش��ەڕۆژێ��ک ب��ۆ مناڵەکانیان‬ ‫نابینین‪ ،‬جگە لەمانەوە نەبێت لەنێو‬ ‫کێڵگەکانیاندا‪ .‬جوتیار مناڵەکانی‬ ‫خ��ۆی بەمیراتگری ژیانی جوتیاری‬ ‫دەبینێت‪ ،‬ل��ەب��ەر ئ���ەوە ڕازی��ب��وون‬ ‫ب��ەڕۆڵ��ی مسکێن‪ ،‬ل��ەب��اری ئێستادا‬ ‫ڕازیبوونە بەڕۆڵی (هاواڵتی بچوک)‬ ‫کەلەخزمەتی ئۆرستۆکراتیی دڕندەدا‬ ‫کاردەکات‪ ،‬ئەمە سەرێکی تری ئەم‬ ‫هاوکێشەیەیە‪ .‬م��ن پێموایە ئ��ەوە‬ ‫ئۆرستۆکراتیەتی دڕن��دەی کوردییە‬ ‫ک��ەل��ەپ��ارت��ی��دا ب��ەرج��ەس��ت��ەدەب��ێ��ت‪،‬‬ ‫ب����ڕوای وای���ە دەس����ەاڵت لەخوێنی‬ ‫خانەدانیدایە‪ ،‬لێرەوە هاتوچۆکردنی‬ ‫خوینی بنەماڵەی ئۆرستۆکرات مانای‬ ‫حوکمکردن دەگەیەنێت‪ ،‬بەمانای‬ ‫ت��وان��اک��ان ل���ەدوای���دادێ���ن‪ ،‬خوێنی‬ ‫ب��ەگ��زادەک��ان ل��ەپ��ێ��ش��ەوە‪ ،‬ئ��ەوس��ا‬ ‫تواناکان حسابیان بۆدەکرێت‪ .‬وەک‬ ‫چۆن منداڵەکان کەدڕندەن و لەڕێگەی‬ ‫پ��ەروەردەوە‪ ،‬لەڕێگەی ئەقاڵنیەتەوە‬ ‫دەب��ن بەشارستانی‪ ،‬ئاوەها منداڵی‬ ‫خ��ان��ەدان و ئۆرستۆکراتی ک��وردی‬ ‫کەلەنێو بنەماڵەکەدا پەروەدە دەبێت‪،‬‬ ‫لەڕیگەی مومارەسەی دەس��ەاڵت��ەوە‬ ‫دەبێت بەوکەسەی توانای حوکمکردنی‬ ‫دەبێت‪ .‬لێرەوە ( ئەقڵی گاڵتەجاڕی‬ ‫ناتورالیستیەتی ک��وردی ) ب��ڕوای‬ ‫وەهایە خوێنی بەگزادەیی و بنەماڵە‬ ‫زامنی شارستانیبوونە‪ ،‬خوێنی بنەماڵە‬ ‫زەمانەتی حوکمکردنی کوردە لەهەر‬ ‫کوێیەک بێت‪ .‬ئەم ئەقڵە سیاسی و‬ ‫کۆمەاڵیەتیە وەک ناتورالیستیەکان‬ ‫ب��ی��ردەک��ات��ەوە‪ ،‬ب���ەاڵم بەدیوێکی‬ ‫پێچەوانەوە‪ ،‬ئۆرستۆکراتیەتی دڕندە‬ ‫دەهێنێت و لەڕێگەی مومارەسەی‬ ‫حوکمەوە لەسەر بەڕێوەبردنی دەزگاو‬ ‫ح��ک��وم��ەت��ی م��ۆدێ��رن پ�����ەروەردەی‬ ‫دەکات‪ ،‬کەئەمیش کاری دروستکردنی‬ ‫هاواڵتی بچوکە‪ ،‬هاواڵتی بچوکیش لەم‬ ‫هاوکێشەیەدا وێنەی ئەو جوتیارەیە‪،‬‬ ‫ڕازییە بەچارەنوسی خ��ۆی‪ ،‬ڕازییە‬ ‫لەمانەوەی لەنێو جوتیاریدا‪ .‬گەر‬ ‫ئەم کۆدە سایکۆلۆژیانە شیبکەینەوە‬ ‫دەتوانین بڵێین؛ ئەم هاواڵتیە بچوکانە‬

‫ئەو ئەندامە بچوک و بااڵیانەی نێو‬ ‫دەزگ���ای پارتین کەنابێت ڕۆژێ��ک‬ ‫ل��ەڕۆژان خەون بەو پلەو شوێنانەوە‬ ‫ببینن کەبۆ ئەندامانی بنەماڵەی‬ ‫بارزانی پشتاوپشت تەرخانکراوە‪ ،‬لەبەر‬ ‫هۆیەکی سادە‪ ،‬ئەویش ئەوەیە خوێنی‬ ‫ئەوان زامنکردنی حکومکردنێکی باشە‪،‬‬ ‫ئ��ەوە لەخوێنیاندا هاتوچۆ دەک��ات‪.‬‬ ‫بەمشێوەیە ئۆرستۆكراتیه‌تی پارتی‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای ئ �ه‌وه‌ لێپرسراوێتی‬ ‫هه‌ستیار ده‌ب�ه‌خ��ش��ێ��ت كه‌خوێنی‬ ‫ب��ارزان��ی ب��ه‌ده‌م��اردا بێت و بچێت‪،‬‬ ‫نه‌ك پێوه‌ره‌كانی تواناو لێهاتوویی‬ ‫و کاریزمای سیاسی‪ ،‬بەمانای خوێن‬ ‫لەپێش تواناکانەوە یاری بەدەسەاڵت‬

‫خه‌یاڵه‌یان ه�ه‌ب��وو‪ ،‬ب��ه‌اڵم زۆر زوو‬ ‫ب��ارزان��ی ب��اوك فڕێیدانه‌ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫خێزانی پ��ارت��ی‪ ،‬ئێستا تاڵه‌بانی‬ ‫هه‌وڵده‌دات به‌پیری جارێكی تر خۆی‬ ‫و یه‌كێتیه‌كه‌ی بخاته‌ به‌رده‌م قاپیی‬ ‫بارزانی و ده‌رگای پارتی بۆ بكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌مه‌ش یه‌كێتی هه‌ڵه‌یه‌كی گ�ه‌ور ‌ه‬ ‫ده‌كات‪ ،‬وه‌ك ئه‌و شیوعیانه‌ی لێدێت‬ ‫كه‌ده‌بێت به‌رده‌وام به‌یعه‌ تازه‌بكه‌نه‌وه‬ ‫بۆ پارتی‪ .‬دیاره‌ ئه‌م هه‌نگاوی به‌یعه‌ی ‌ه‬ ‫له‌یه‌كێتیدا ده‌ستیپێكردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌مان‬ ‫له‌پڕوپاگه‌نده‌ی به‌ڕێز تاڵه‌بانی و‬ ‫ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتیدا بینیی بۆ دووبارە‬ ‫ه��ەڵ��ب��ژاردن��ەوەی ت��اڵ��ەب��ان��ی وەک‬ ‫سەرۆکی ئێراق‪ ...‬بەگشتی دەتوانم‬

‫باوكه‌ بلیمه‌ته‌كان خاوه‌نی كوڕ و كچی‬ ‫بلیمه‌تربن وەک ‌خ��ۆی��ان‪ .‬ب��ه‌اڵم ئه‌م‬ ‫لۆجیكه‌ له‌هاوكێشه‌ی ده‌سه‌اڵتی پارتی‬ ‫دیموكراتدا جێگه‌ی نابێته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌سه‌اڵتی شۆڕش و کوردایەتی‬ ‫لەخوێندایە‪ ،‬نەک لەتوانادا‪ .‬له‌باوكه‌وه‌‬ ‫بۆ ك��وڕ و ك��وڕه‌زاك��ان ده‌ستا‌وده‌ست‬ ‫ده‌ك�����ات‪ .‬ش��وێ��ن �ه‌ ه�ه‌س��ت��ی��اره‌ك��ان��ی‬ ‫حیزب وحكومه‌ت‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌پاره‌ و هێزه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌بنده‌ستی‬ ‫بنه‌ماڵه‌دا قه‌تیسه‌‪ .‬شه‌رعیه‌تی ئه‌م‬ ‫بنه‌ماڵه‌یه‌ ل�ه‌پ��ی��رۆزك��ردن��ی خه‌باتی‬ ‫به‌هه‌شتی بارزانیدا سه‌رچاوه‌ی خۆی‬ ‫هه‌ڵده‌گرێت‪ .‬پارتی بۆ به‌هێزكردنی پایه‌‬ ‫ئایدۆلۆژیه‌كانی خۆی په‌الماری هه‌موو‬

‫نه‌ته‌وه‌ له‌م ئه‌كته‌ سیاسیه‌دا‪ ،‬لەم‬ ‫خەیاڵە سیاسیەدا ده‌بێته‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی‬ ‫بێئیراده‌و بێبڕیاڕ و بێتوانا له‌بینینی‬ ‫چاره‌نوسی خۆی‪ ،‬نەتەوە لەم خەیاڵەدا‬ ‫مێینەیه‌‌كه‌ له‌شێوازی كه‌نیزه‌كێكی جوان‪،‬‬ ‫كه‌ده‌بێت سه‌ركرده‌ له‌چاوی ته‌ماع‬ ‫بیپارێزێت‪،‬‬ ‫پێتەر سڵۆتێردایک‬

‫دەک�����ات‪ .‬ئ���ەم ئ��ۆرس��ت��ۆک��رات��ی��ەت��ە‬ ‫وەک‬ ‫فەیلەسوفێکی‬ ‫بەتەعبیری‬ ‫سڵۆتێردایک دڕەن��دەی��ە و توانای‬ ‫بنیاتنانی ژیارییەکی ب��ااڵی نییە‪.‬‬ ‫ئۆرستۆکراتیەتی دڕندەی پارتی لەوەدا‬ ‫خ��ۆی دەبینێتەوە‪ ،‬ک �ە‌ده‌س �ه‌اڵت بۆ‬ ‫ئەوانە‌ و نیشتمان تاپۆیەکی بنەماڵەیە‬ ‫و خەڵکان نابێت له‌خه‌تی سوور تێپەڕ‬ ‫بکەن‪ ،‬كه‌خه‌تی بنه‌ماڵه‌ی بارزانیه‌‌‪.‬‬ ‫به‌مانای ناكرێت خه‌یاڵی سیاسی‬ ‫پارتیه‌ك بۆ ئه‌وه‌ بچێت كه‌سه‌رۆكێك‬ ‫هه‌بێت بۆ ئه‌و پارته‌‪ ،‬جگه ‌له‌یه‌كێك‬ ‫له‌ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌ی بارزانی‪ ،‬چجای‬ ‫پارتیه‌كی خاوه‌ن دیاله‌كتیكی سۆرانی‬ ‫بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ خه‌یاڵێكی مه‌ترسیداره‌ و‬ ‫له‌نێو پارتیدا قبوڵ ناكرێت‪.‬‬ ‫له‌ناوه‌ڕاستی شه‌سته‌كاندا ئیبراهیم‬ ‫ئ�ه‌ح��م�ه‌د و ج���ه‌الل ت��اڵ�ه‌ب��ان��ی ئه‌م‬

‫بڵێم ناتوانم م��ەزن��دەی ئ��ەوە بکەم‬ ‫کەهیچ ئەندامێکی پارتی ئاقڵ هەیە‬ ‫جورئه‌تی ئه‌وه‌ بكات پێشنیاری له‌و‬ ‫جۆره‌ی‌ بەبیردا بێت‪ ،‬كه‌یه‌كێك هەیە‬ ‫ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی بنه‌ماڵه‌ی بارزانی ببێت‬ ‫به‌سه‌رۆكی حیزب‪ ،‬گه‌ر لێوه‌شاوه‌ش‬ ‫بێت بۆ ئه‌و پۆسته‌‪ ،‬ئه‌وه بێگوما ‌ن‬ ‫له‌تاپۆكانی پارتیه‌‪..‬‬ ‫پ��ارت��ی و ڕه‌هه‌ندێكی سێكسواڵی‬ ‫ئۆدیبی‬ ‫ڕووی��ه‌ك��ی دی��ك �ه‌ی پ��ارت��ی فیگه‌ری‬ ‫باوكی سه‌ركرده‌یه‌‌ كه‌له‌یه‌كه‌م ڕۆژی‬ ‫به‌پارتیبوون له‌به‌رده‌م ئه‌ندامه‌كانیاندا‬ ‫خ��ۆی ئ��ام��اده‌ ده‌ك����ات‪ .‬س �ه‌رك��رد ‌ه‬ ‫ل �ه‌م پ����ه‌روه‌رده‌ حزبیه‌دا یه‌كسان ‌ه‬ ‫به‌باوكی پ��ی��رۆز و ك��وڕی پ��ی��رۆز و‬ ‫ك���وڕه‌زای پ��ی��رۆز‪ ..‬هه‌رچه‌نده‌ ژیان‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی فێركردووین ك�ه‌م�ه‌رج نیی ‌ه‬

‫هه‌وڵدانێك ده‌دات بارزانی له‌چوارچێوه‌ی‬ ‫مێژووی خۆیدا بخوێنرێته‌وه‌‪ ،‬پارتی‬ ‫دەیەوێت له‌چوارچێوەی‌ به‌ئه‌به‌دیكردن‬ ‫و مه‌زنكردندا ل��ەدەورەوەی هاوکێشەی‬ ‫ب��ەم��ێ��ژووی��ی��ب��وون و م��ێ��ژووگ��ەران��ە‬ ‫خ��وێ��ن��دن��ەوەی ب��ۆ ب��ک��رێ��ت‪ .‬ب��ۆ ئه‌م‬ ‫م �ه‌ب �ه‌س��ت �ه‌ ه���ه‌م���وو ت���وان���ای خ��ۆی‬ ‫ته‌رخانكردووه‌ بۆ گه‌وره‌كردنی ئه‌و‬ ‫شه‌به‌نگه‌ ڕوناكییه‌ی ب �ه‌ده‌وری باوكی‬ ‫گه‌وره‌دا شه‌وقده‌داته‌وه‌‪ ‌.‬به‌دیوێكی تردا‬ ‫پابه‌ندكرندنی ئه‌و شه‌به‌نگه‌ مێژووییه‌ی‬ ‫ب��ارزان��ی ب���اوك و گ��واس��ت��ن �ه‌وه‌ی بۆ‬ ‫كوڕه‌كانی و پابه‌ندكردنی ‌ به‌مێژووی‬ ‫نه‌ته‌وه‌‪ ،‬كاری ده‌زگاكانی پارتی بووه‌‬ ‫له‌ئه‌زه‌له‌وه تاوه‌كو ئه‌مڕۆ‌‪.‬‬

‫بۆ ال‪19‬‬

‫پرس ‌ی دیموكراسی‌ ل ‌ه عێراقدا‬

‫هیدایه‌ت ئیبراهیم‬ ‫زی��ات��ر ل �ه‌ س �ێ‌ چ��اره‌ك �ه‌س �ه‌ده‌ گه‌الن ‌‬ ‫ی‬ ‫عێراق له‌ ژێر سیستمێكی‌ تۆتالیتاری‌‬ ‫و دیكتاتۆری‌ ژی��ان��ی��ان ده‌گ��وزه‌ران��د‪،‬‬ ‫دیكتاتۆریه‌تی‌ سه‌پێنراو به‌سه‌ر گه‌النی‌‬ ‫عێراقدا له‌ الی�ه‌ن ده‌وڵه‌تانی‌ ڕۆژئ��اواو‬ ‫ئینگلیزو هه‌روه‌ها دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌تێك‬ ‫له‌الیه‌ن داگیركاری‌ ئینگلیزه‌كان له‌ ساڵی‌‬ ‫‪ ،1920‬ئه‌مه‌ش ویستی‌ ڕۆژئ��اوا بوو كه‌‬ ‫پێویسته‌ ده‌وڵه‌تێك بێنێته‌ ئ��اراوه‌ كه‌‬ ‫له‌ژێر چه‌تری‌ تۆتالیتاریدا بێت و هه‌موو‬

‫گه‌الن له‌ژێر یه‌ك ئااڵو یه‌ك به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫و یه‌ك ژیانی‌ هاوبه‌ش هه‌ڵكه‌ن‪ .‬دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫حكومكردنی‌ ڕژێمه‌ یه‌ك له‌ دوای‌ یه‌كه‌كان‬ ‫له‌ماوه‌ی‌ ڕابردوودا هێشتا عێراق نه‌یتوانی‌‬ ‫بێته‌ واڵتێكی‌ ئ��ارام و زه‌مینه‌یه‌ك بۆ‬ ‫پێكه‌وه‌ژیانی‌ گه‌الن‪ ،‬چونكه‌ له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫سێ‌ چاره‌كه‌سه‌ده‌یه‌دا‪ ،‬جگه‌ له‌ زه‌بر‌و‬ ‫زه‌نگ‌و كوشت‌و كوشتار هیچ شتێكی‌ تر‬ ‫میكانیزم نه‌بوو بۆ سیاسه‌تی‌ ئه‌م وواڵته‌‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ش گه‌النی‌ عێراق له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫خۆیان بڕیاریان له‌ ڕژێمه‌كه‌و هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫سیستمه‌كه‌ نه‌دابوو‪ ،‬دوای‌ تێپه‌ڕبوونی‌‬ ‫ئ��ه‌و م��ێ��ژووه‌ خ��وێ��ن��اوی�ه‌ ل �ه‌ عێراقدا‬ ‫له‌ژێر گوتارێكی‌ تر به‌ناوی‌ ئامانجێكی‌‬ ‫ت��ر ئه‌مریكیه‌كان ب��ۆ ئه‌ڵته‌رناتیڤی‌‬ ‫دیكتاتۆریه‌ت‪ ،‬چه‌مكێكی‌ هاوچه‌رخیان‬ ‫هێنا‪ ،‬ئه‌ویش دیموكراسی‌ بوو‪ ،‬ڕۆژئاوا‬ ‫بۆ قه‌ربووكردنه‌وه‌ی‌ مێژووی‌ خوێناوی‌‬ ‫له‌ عێراق ‌و كۆتاییهێنان به‌ سیستمی‌‬ ‫دیكتاتۆری‌ ‌و نه‌هێشتنی‌ ه�ه‌ڕه‌ش�ه‌و‬ ‫مه‌ترسیه‌كان بۆ به‌رژوه‌وه‌ندیه‌كانیان‪،‬‬ ‫به‌هۆی‌ به‌كارهێنانی‌ هێزی‌ سه‌ربازی‌‬ ‫دیموكراسییان به‌سه‌ر گه‌ل ‌و سیستمی‌‬ ‫سیاسی‌ له‌م ووالت �ه‌ سه‌پاند‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌ئامانجی‌ ئ��ارام��ك��ردن��ه‌وه‌ی‌ دۆخ �ی‌‬ ‫سیاسی‌ ناوچه‌كه‌و شكاندنی‌ په‌یكه‌ری‌‬ ‫دیكتاتۆریه‌تی‌ به‌هێز ل�ه‌ ڕۆژه �ه‌اڵت �ی‌‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت‪ .‬له‌ م��اوه‌ی‌ زیاتر له‌ سێ‌‬

‫چاره‌كه‌سه‌ده‌ عێراق نه‌یتوانی‌ ببێت ‌ه‬ ‫خاوه‌نی‌ كلتورێك بۆئه‌وه‌ی‌ دیموكراسی‌‬ ‫تیایدا له‌دایكببێت وه‌ك چۆن له‌ خۆرئاوا‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی‌ ك��ل��ت��وره‌وه‌ ئ��ه‌و دیموكراسیه‌‬ ‫له‌دایكبوو‪ .‬ئه‌مریكا ویستی‌ دیموكراسی‌‬ ‫بسه‌پێنێت له‌عێراقدا وه‌ك چ��ۆن له‌‬ ‫ڕاب��ردوو ئینگلیزه‌كان دیكتاتۆریه‌تیان‬ ‫س �ه‌پ��ان��د‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ �ه‌م��ج��اره‌ش هێشتا‬ ‫سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون‪ ،‬چونكه‌ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫حكومڕانی‌ ڕژێمه‌ یه‌ك له‌دوای‌ یه‌كه‌كاندا‬ ‫جگه‌ له‌كۆمه‌ڵكوژی‌ كورده‌كان و شیعه‌كان‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن ڕژێ��م �ی‌ ب�ه‌ع��س�ی‌ ل �ه‌ن��اوچ��وو‬ ‫ه��ێ��ن��ده‌ی‌ ئ��ه‌م ده‌ی��ه‌ی��ه‌ی‌ حكومڕانی‌‬ ‫ب�ه‌ن��او دیموكراسی‌ له‌عێراقدا م��رۆڤ‬ ‫ن �ه‌ك��وژراوه‌‪ .‬ئێستا ئه‌مه‌ وه‌ك وێنه‌ی‌‬ ‫ڕووداوی‌ سه‌رده‌می‌ هۆالكۆ دێته‌ پێش‬ ‫چاو له‌ سه‌ده‌ی‌ ‪625‬ی‌ كۆچی‌ و‪ ،‬واته‌‬ ‫س�ه‌ده‌ی‌ دوان��زه‌ی�ه‌م‪ .‬ئه‌گه‌ر به‌راوردێك‬ ‫له‌ نێوان س �ه‌ده‌ی‌ ‪12‬ی‌ زاینی‌ و ‪21‬ی‌‬ ‫ئێستا بكرێت كه‌ هۆالكۆ و مه‌غۆله‌كان‬ ‫بۆ شكاندنی‌ ئیمپراتۆریه‌تی‌ عه‌باسی‌‬ ‫هاتن و كۆمه‌ڵكوژییان ده‌ستپێكرد‬ ‫ب��ۆ ل �ه‌ن��اوب��ردن �ی‌ ده‌س���ه‌اڵت ‌و شكۆی‌‬ ‫عه‌باسییه‌كان و هه‌روه‌ها له‌ناوبردنی‌‬ ‫كلتوری‌ ئیسالمی‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا‪ ،‬له‌م‬ ‫پ��ێ��ن��اوه‌دا جگه‌ ل �ه‌ قه‌تڵ‌وعامكردنی‌‬ ‫خه‌ڵك ‪ ،‬ڕووباری‌ دیجله‌یان شین كرد‪،‬‬ ‫ب�ه‌غ�ه‌رق��ك��ردن�ی‌ ئ �ه‌ده‌ب��ی��ات‌و كلتوری‌‬

‫ئیسالمی‌ ك �ه‌ ت��ا ئێستاش م��ێ��ژووی‌‬ ‫ئیسالم و ئ �ه‌دی��ان �ه‌ك��ان كه‌لێنێكیان‬ ‫تێدایه‌ به‌هۆی‌ ئه‌و زیانه‌ كلتوریه‌ له‌و‬ ‫سه‌رده‌مه‌دا به‌ریان كه‌وت‪ .‬هاوشێوه‌ی‌‬ ‫ئێستا كه‌به‌هۆی‌ هاتنی‌ دیموكراسی‌ بۆ‬ ‫ناوچه‌كه‌ خه‌ریكه‌ له‌ به‌غدا ئه‌و ڕووباره‌‬ ‫سور ده‌بێت له‌خوێنی‌ هاواڵتیانیاندا‪ ،‬له‌‬ ‫ڕاستیدا به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان‬ ‫بێت دیموكراسی‌ ئه‌گه‌ر بچه‌سپێت له‌‬ ‫واڵت��دا ئارامی‌ و ئاشتی‌ بۆ هاواڵتیان‬ ‫زه‌مینه‌یه‌كی‌ گونجاوتره‌ بۆ پێكه‌وه‌‬ ‫ژی��ان‪ ،‬به‌مه‌رجێك ئه‌و دیموكراسیه‌ته‌‬ ‫ته‌نها گه‌مه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ و پ��ڕاو پڕ‬ ‫نه‌بێت له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ هێزه‌ سیاسیه‌كان‪،‬‬ ‫وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ له‌زه‌مینه‌ی‌ ئێستای‌ عێراق‬ ‫به‌دیئه‌كرێت‪ ،‬كێشه‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ ئه‌م واڵته‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌رگیز ناتوانێت دیموكراسی‌‬ ‫به‌رهه‌م بهێنێت ‪ ،‬چونكه‌ هیچ كاتێك‬ ‫ئ��ه‌م گه‌له‌ نه‌یتوانیوه‌ ب��ڕی��ار له‌سه‌ر‬ ‫په‌سه‌نكردنی‌ ڕژێمێك یان سیستمێكی‌‬ ‫سیاسی‌ وه‌ یاخود ڕه‌تكردنه‌وه‌ی‌ بدات ‪،‬‬ ‫به‌ڵكو هه‌میشه‌ ده‌سه‌اڵت و سیسته‌مه‌كان‬ ‫گوازراونه‌ته‌وه‌و سه‌پێنراون به‌سه‌ر ئه‌م‬ ‫واڵت�ه‌دا‪ .‬له‌ ئێستادا عێراق له‌فۆرمێكی‌‬ ‫دیموكراسیدا گ���وزه‌ر ده‌ك���ات‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫له‌ناواخندا دیموكراسی‌ له‌خۆیدا كوشتووه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ هێشتا هێزێك نیه‌ تێبكۆشێت و‬ ‫قوربانی‌ بدات و كاربكات بۆئه‌وه‌ی‌ واڵت‬

‫به‌ره‌و دیموكراسیه‌ت و ئازادی‌ هه‌نگاو‬ ‫بنێت‪ ،‬به‌ڵكو هێزه‌كان هه‌میشه‌ له‌سه‌ر‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی‌ ده‌سه‌اڵته‌كانیان له‌شه‌ڕدان‬ ‫و ئاماده‌ن خاكی‌ عێراق بكه‌نه‌ خۆڵه‌مێش‬ ‫له‌پێناو به‌ده‌ستهێنانی‌ كورسیه‌كی‌‬ ‫زیاتری‌ په‌رله‌مان‌و وه‌زیرێكی‌ زیاتر له‌‬ ‫كابینه‌كه‌و باڵوێزێكی‌ زیاتر له‌ وواڵتان‪.‬‬ ‫به‌درێژایی ‪7‬ساڵ‌ له‌ ڕوخانی‌ ڕژێم هێزێكی‌‬ ‫سیاسی‌ له‌ عێراقدا نه‌كه‌وتۆته‌ ناكۆكی‌ و‬ ‫ملمالنێ‌ له‌گه‌ڵ‌ هێزێكی‌ تر له‌سه‌ر چه‌مك‬ ‫و زاراوه‌و چه‌سپاندنی‌ دیموكراسی‌ له‌م‬ ‫واڵته‌دا به‌پێچه‌وانه‌وه‌ هێزه‌كان ئاماده‌ن‬ ‫ده‌ستبده‌نه‌ ك��اری‌ ت��ێ��رۆرو كوشتن و‬ ‫تۆقاندن له‌سه‌ر ده‌سه‌اڵت‪ .‬دیموكراسی‌‬ ‫له‌سه‌ر هێڵی‌ نائومێدی‌ ئه‌ژی‌ له‌عێراقدا‬ ‫ك�ه‌ مه‌حاڵه‌ كلتورو فه‌رهه‌نگی‌ ئه‌م‬ ‫واڵته‌ هیوایه‌كی‌ پێببه‌خشێت‪ ،‬ئه‌توانین‬ ‫بڵێیین دیموكراسی‌ له‌ ماڵئاوایدایه‌ له‌‬ ‫گه‌النی‌ عێراق‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ كه‌ بڕیاره‌ هه‌بێت‬ ‫سیستمێكی‌ سیاسی‌ داتاشراوه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫هێزه‌ سیاسیه‌كانی‌ ئه‌م واڵته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی‌‬ ‫الن �ی‌ ك �ه‌م م��رۆڤ�ی‌ ع��ێ��راق هاوشێوه‌ی‌‬ ‫م��رۆڤ��ێ��ك ل��ه‌ جیهانی‌ س��ێ��ی�ه‌م و له‌‬ ‫ڕۆژهه‌اڵتی‌ ناوه‌ڕاستدا به‌ئارامی‌ به‌بێ‌‬ ‫هیچ خه‌ونێكی‌ سیاسی‌ بژی‌ ‪ ،‬ئه‌مه‌شیان‬ ‫تا ئه‌ندازه‌یه‌ك مه‌حاڵه‌‪.‬‬ ‫‪Hidaiat792yahoo.com‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪16‬‬

‫بیـــروڕا‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫فه‌یسبووك‪ .‬ئاشكراكردنی خیانه‌تی هاوسه‌ریی ئاسانكردووه‌‬

‫‪19‬‬

‫له‌باره‌ی (ئاوێزه‌)ی كوردستانی نوێ‪-‬وه‌‬

‫كاوه‌ محه‌مه‌د‬ ‫هه‌فته‌نامه‌ی (ده‌س��ت��وور) ل�ه‌ژم��اره‌‬ ‫(‪)59‬ی ڕۆژی (‪)2010/12/1‬‬ ‫ی��دا ڕاپۆرتێكی ل��ه‌ب��اره‌ی پاشكۆی‬ ‫(ئ���اوێ���زه‌)ی ك��وردس��ت��ان��ی ن���وێ و‬ ‫فرۆشتنی به‌ كۆمپانیای (ئاڤا گروپ)‬ ‫باڵوكردۆته‌وه‌‪ ،‬كاك (هێمن له‌تیف)‬ ‫ی ئ��ام��اده‌ك��اری ڕاپ��ۆرت��ه‌ك��ه‌ چه‌ند‬ ‫پ��رس��ی��ارێ��ك��ی وه‌ك س��ه‌رن��ووس��ه‌ری‬ ‫پێشووی ڕۆژنامه‌كه‌ لێكردم له‌باره‌ی‬ ‫هۆكاره‌كانی ده‌رك��ردن��ی پاشكۆكه‌ و‬ ‫ده‌نگدانه‌وه‌ و كاریگه‌رییه‌كانی به‌سه‌ر‬ ‫كوردستانی ن��وێ‪-‬وه‌‪ ،‬منیش وه‌اڵمی‬ ‫پرسیاره‌كانیم دای��ه‌وه‌‪ ...‬به‌اڵم دواتر‬ ‫به‌هۆی سنوورداریی ڕاپۆرته‌كه‌‪ ،‬نه‌توانرا‬ ‫ته‌واوی وه‌اڵمه‌كانم باڵوبكرێته‌وه‌‪ ...‬بۆیه‌‬ ‫به‌پێویستمزانی كه‌ درێژه‌ی وه‌اڵمه‌كان‬ ‫ل��ه‌م ڕوون��ك��ردن��ه‌وه‌ی��ه‌دا ب��خ�ه‌م�ه‌ڕوو‪،‬‬

‫ب��ۆئ�ه‌وه‌ی هه‌ندێ له‌ورده‌كارییه‌كانی‬ ‫پشت ده‌رك��ردن��ی پاشكۆی (ئاوێزه‌)‬ ‫بۆ خوێنه‌ران ڕوون بكه‌مه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌رك���ردن���ی پاشكۆكه‌ یه‌كێك بوو‬ ‫له‌ده‌سكه‌وته‌كانی كوردستانی نوێ و‬ ‫ستافه‌كه‌ی و پێویسته‌ هه‌قی خۆی‬ ‫له‌هه‌ڵسه‌نگاندن پێ بدرێ‪.‬‬ ‫له‌ڕاستیدا چه‌ند هۆكارێك هه‌بوون‬ ‫ب���ۆئ���ه‌وه‌ی ك��ات��ی خ���ۆی پ��اش��ك��ۆی‬ ‫هه‌مه‌ڕه‌نگی (ئ��اوێ��زه‌) ده‌ربكه‌ین و‬ ‫نه‌ك هه‌ر درێ��ژه‌ی پێ بده‌ین‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫گه‌شه‌ی پێ بده‌ین و فراوانی بكه‌ین‪ ،‬كه‌‬ ‫سه‌ره‌تا به‌ چوار الپه‌ڕه‌ ده‌ستمانپێكرد‪،‬‬ ‫دوات���ر ك��ردم��ان ب�ه‌ هه‌شت الپ��ه‌ڕه‌ی‬ ‫ڕه‌ن��گ��اوڕه‌ن��گ��ی هه‌فتانه‌ و ڕۆژان���ی‬ ‫هه‌ینی‪ ،‬كه‌ ڕۆژانی پشووه‌‪ ،‬ده‌ربچێت‪.‬‬ ‫هۆكاره‌كانیش ئه‌مانه‌ بوون‪:‬‬ ‫‪ 1‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی (كوردستانی نوێ)‬‫ڕۆژنامه‌یه‌كی سیاسییه‌ و به‌هۆی حزبی‬ ‫بوونی‪ ،‬له‌ناو ڕۆژن��ام�ه‌ك�ه‌دا ده‌رف �ه‌ت‬ ‫كه‌مبوون كه‌ هه‌ندێك له‌ڕووبه‌ره‌كه‌ی بۆ‬ ‫حه‌سانه‌وه‌ی مێشكی خوێنه‌ر ته‌رخان‬ ‫بكرێ‪ ،‬یان بۆئه‌وه‌ی ئه‌و خوێنه‌رانه‌مان‬ ‫ل��ێ دوور ن�ه‌ك�ه‌ون�ه‌وه‌ ك�ه‌ ل�ه‌وش��ك و‬ ‫برینگیی سیاسه‌ت بێزار ب��وون‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ده‌ركردنی پاشكۆكه‌ هه‌نگاوێكی باش‬ ‫بوو كه‌ ئه‌و ده‌روازه‌ی��ه‌ بۆ خوێنه‌ران‬ ‫بكه‌ینه‌وه‌ و له‌و ڕێگه‌یه‌شه‌وه‌ سه‌رنجیان‬ ‫به‌الی ڕۆژنامه‌كه‌ماندا ڕابكێشین كه‌ هه‌م‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌ئه‌ركه‌كانی ڕۆژنامه‌ و هه‌م‬ ‫پێویستییه‌كی گرنگی خوێنه‌رانیشه‌‪.‬‬ ‫‪ 2‬ش��ااڵوی ڕیكالمه‌ بازرگانییه‌كان‬‫به‌جۆرێك زیاد ببوو كه‌ به‌شی زۆری‬ ‫الپه‌ڕه‌ ڕه‌نگاوڕه‌نگه‌كانی ڕۆژنامه‌كه‌ی‬ ‫داگ��ی��ر ك���ردب���وو‪ ،‬كۆمپانیاكانیش‬ ‫ته‌ركیزی سه‌ره‌كییان له‌سه‌ر ئه‌وه‌بوو‬

‫كه‌ ڕیكالمه‌كانیان له‌الپه‌ڕه‌كانی به‌رگ‬ ‫باڵوبكرێته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ش به‌هۆی ئه‌رك ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان نه‌مانده‌توانی ڕووبه‌رێكی‬ ‫زۆری یه‌كه‌م الپه‌ڕه‌ بۆ ئه‌وه‌ ته‌رخان‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬له‌به‌ر ئ �ه‌وه‌ ناچار ده‌بووین‬ ‫ب���ۆئ���ه‌وه‌ی پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ی به‌هێزمان‬ ‫له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكان نه‌پچڕێنین و ئه‌و‬ ‫داهاته‌مان كه‌م نه‌بێته‌وه‌‪ ،‬كه‌ خاوێنترین‬ ‫خوێنه‌ بۆ جه‌سته‌ی هه‌ر ڕۆژنامه‌یه‌ك‪،‬‬ ‫به‌شی هه‌ره‌ زۆری ڕیكالمه‌كانمان له‌دوا‬ ‫الپه‌ڕه‌دا باڵوده‌كرده‌وه‌‪ ...‬ئه‌مه‌ وایكرد‬ ‫بابه‌ته‌ هونه‌ری و ته‌رفیهیه‌كان ببنه‌‬ ‫قوربانی‪ ،‬بۆیه‌ بیرمان له‌ده‌ركردنی‬ ‫پاشكۆكه‌ كرده‌وه‌ وه‌ك هه‌نگاوێك بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪ 3‬ل���ه‌و س���ه‌رده‌م���ه‌دا‪ ،‬م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی‬‫بایه‌خدان به‌ حه‌ز و خولیا و خه‌م و‬ ‫كێشه‌كانی گه‌نجان‪ ،‬یه‌كێك له‌به‌رنامه‌‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كانی (كوردستانی نوێ) بوو‪،‬‬ ‫بۆیه‌ جگه‌ له‌وه‌ی پاشكۆی وه‌رزشیی‬ ‫(ستادیۆم)مان ده‌رك��رد و دواتریش‬ ‫بۆیه‌كه‌مجار له‌ڕۆژنامه‌گه‌ریی كوردییدا‬ ‫ك��ردم��ان ب �ه‌ پاشكۆیه‌كی ڕۆژان���ه‌‪،‬‬ ‫هاوشانی ئه‌وه‌ش به‌پێویستمانزانی كه‌‬ ‫پاشكۆی (ئاوێزه‌)ش بكه‌ینه‌ دیارییه‌كی‬ ‫دیكه‌ی ڕۆژنامه‌كه‌ بۆ توێژی گه‌نجان‪،‬‬ ‫ب��ۆئ �ه‌وه‌ی بتوانن به‌شێك له‌خه‌م و‬ ‫كێشه‌ و پێویستییه‌ ڕۆحییه‌كانی خۆیان‬ ‫له‌وێدا ببیننه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ 4‬پ��ێ��ش��ت��ر چ���ه‌ن���د ج���ارێ���ك كه‌‬‫(ك��وردس��ت��ان��ی ن��وێ) ده‌ستیبردووه‌‬ ‫بۆ باڵوكردنه‌وه‌ی بابه‌ته‌ ته‌رفیهی و‬ ‫هه‌ستیاره‌ كۆمه‌اڵتییه‌كان‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێ‬ ‫له‌به‌رپرسان به‌ كارێكی نه‌گونجاویان‬ ‫ده‌زان��ی كه‌ ڕۆژنامه‌یه‌كی سیاسیی و‬ ‫حزبیی وه‌ك (كوردستانی نوێ) ئه‌و‬

‫جۆره‌ بابه‌تانه‌ باڵوبكاته‌وه‌ و ڕه‌خنه‌یان‬ ‫لێده‌گرت!‪ ،‬چونكه‌ تێڕوانینیان بۆ كار‬ ‫و ئه‌ركی ڕۆژنامه‌گه‌ری‪ ،‬تێڕوانینێكی‬ ‫ته‌قلیدی بوو‪ .‬بۆیه‌ ده‌ركردنی (ئاوێزه‌)‬ ‫وه‌ك پاشكۆیه‌كی هه‌فتانه‌ توانی ببێته‌‬ ‫ده‌ریچه‌یه‌كی باش بۆ خۆبه‌دوورگرتن‬ ‫له‌و جۆره‌ به‌ربه‌ستانه‌‪.‬‬ ‫ ل��ه‌ڕاس��ت��ی��دا (ئ����اوێ����زه‌) ت��وان��ی‬ ‫س �ه‌رك �ه‌وت��ن��ێ��ك��ی ب���اش و ب��ه‌رچ��او‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت و وایلێبێت كه‌ هه‌فتانه‌‬ ‫خوێنه‌ران له‌چاوه‌ڕوانیی ده‌رچوونیدابن‬ ‫و به‌ تامه‌زرۆییه‌وه‌ بیخوێننه‌وه‌ و له‌ناو‬ ‫بازاڕ و خێزانه‌كاندا ده‌ستاوده‌ستی پێ‬ ‫بكرێ‪ ،‬ئه‌مه‌ش بێگومان كاریگه‌ریی بۆ‬ ‫زیادبوونی خۆشه‌ویستیی ڕۆژنامه‌كه‌‬ ‫ل �ه‌ن��او خ��وێ��ن �ه‌ران ه �ه‌ب��وو و ژم��اره‌‬

‫به‌ژماره‌ ده‌نگدانه‌وه‌ی زیاتری ده‌بوو‪.‬‬ ‫هه‌ر به‌ڕێزێك بیه‌وێ به‌دواداچوون بۆ‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌ بكات‪ ،‬ده‌توانێ پرسیار‬ ‫له‌كتێبخانه‌ و كۆشكه‌كانی ناو بازاڕ و‬ ‫ده‌ستگێڕه‌كان بكات كه‌ چۆن ڕۆژانی‬ ‫هه‌ینی خ��وێ��ن �ه‌ران لێیانده‌پرسی‪.‬‬ ‫بێگومان ئه‌مه‌ش به‌پله‌ی یه‌كه‌م به‌هه‌وڵ‬ ‫و كۆششی ستافه‌كه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تیش‬ ‫ب �ه‌ڕێ��زان (م��ه‌ری��وان عه‌لی و یونس‬ ‫حه‌مه‌د) ئه‌و سه‌ركه‌وتنه‌ی به‌ده‌ستهێنا‪،‬‬ ‫كه‌ چه‌ندینجار له‌الیه‌ن سه‌رۆكایه‌تیی‬ ‫نووسین‪-‬ه‌وه‌ ده‌ستخۆشییان لێكرا و‬ ‫ڕێز له‌كۆشش و ماندووبوونیان گیرا‪.‬‬ ‫‪ kawamuhamad@yahoo.com‬‬

‫له‌ڕاستیدا (ئاوێزه‌) توانی سه‌ركه‌وتنێكی‬ ‫باش و به‌رچاو به‌ده‌ستبهێنێت و وایلێبێت كه‌‬ ‫هه‌فتانه‌ خوێنه‌ران له‌چاوه‌ڕوانیی ده‌رچوونیدابن‬ ‫و به‌ تامه‌زرۆییه‌وه‌ بیخوێننه‌وه‌ و له‌ناو بازاڕ‬ ‫و خێزانه‌كاندا ده‌ستاوده‌ستی پێ بكرێ‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش بێگومان كاریگه‌ریی بۆ زیادبوونی‬ ‫خۆشه‌ویستیی ڕۆژنامه‌كه‌ له‌ناو خوێنه‌ران هه‌بوو‬ ‫و ژماره‌ به‌ژماره‌ ده‌نگدانه‌وه‌ی زیاتری ده‌بوو‬

‫سه‌باره‌ت ب ‌ه تراژیدیا تۆقێنه‌ره‌كه‌ ‌ی كانی‌ گۆمه‌‬

‫یاسین عومه‌ر ئیبراهیم‬ ‫م����اوه‌ی‌ چ��ه‌ن��د ڕۆژێ���ك���ه‌ گ��رت�ه‌ی�ه‌ك�ی‌‬ ‫ڤیدیۆیی‌؛ شاشه‌ی‌ مۆبایل‌و ئینته‌رنێت‌و‬ ‫سته‌یتوسه‌كانی‌ فه‌یسبووك‌و په‌یجه‌كانی‌‬ ‫یوتیوبی‌ ته‌نیوه‌‪ ،‬ئه‌و گرته‌یه‌ كه‌ تیایدا‬ ‫سێ‌ نێرینه‌ی‌ ك��ورد‌و "وه‌ك ئ �ه‌وه‌ی‌ له‌‬ ‫میدیاكاندا ب�ڵاوك��راوه‌ت �ه‌وه‌‌و ده‌وترێت‬ ‫كه‌ دانیشتووی‌ ناوچه‌ی‌ كانی‌ گۆمه‌ی‌‬ ‫سلێمانیین"‪ ،‬ڕووبه‌ڕووی‌ توندوتیژییه‌كی‌‬ ‫زۆر‌و دانپێدانانی‌ قه‌سریی‌‌و ئابڕووبردن‌و‬ ‫"به‌پێی‌ هه‌ندێك گێڕانه‌وه‌ش" ڕووبه‌ڕووی‌‬ ‫ده‌ستدرێژیی‌ سێكسی‌ ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫بینینی‌ ئه‌و گرته‌یه‌ شۆكێكی‌ گه‌وره‌یه‌ بۆ‬ ‫هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ به‌دبه‌ختن‌و هاواڵتی‌ ئه‌م‬ ‫كه‌الوه‌ ئه‌خالقییه‌ گه‌وره‌یه‌ی‌ كوردستانن‪،‬‬ ‫مرۆڤ نه‌ك هه‌ر بینینی‌ چه‌ند مرۆڤێكی‌‬ ‫ئ��اوا كه‌ ڕووب���ه‌ڕووی‌ ئ�ه‌و توندوتیژییه‌‬ ‫دڕندانه‌یه‌ ده‌ب��ن �ه‌وه‌‪ ،‬بگره‌ ئه‌گه‌ر سێ‌‬ ‫ئاژه‌ڵی‌ دڕه‌ن��ده‌ش ببینێت به‌وشێوه‌یه‌‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژی�ی‌ ل��ه‌ دژی���ان ده‌ن��وێ��ن��رێ��ت‬ ‫ده‌ڕشێته‌وه‌‌و هه‌ستێكی‌ گه‌وره‌ی‌ بێئه‌مانی‌‬ ‫دایده‌گرێت‪.‬‬ ‫تكایه‌ با كه‌س وانه‌ی‌ ئه‌خالقمان پێنه‌ڵێت‪،‬‬ ‫ب��ا ك��ه‌س ئه‌رگیۆمێنتی‌ لۆژیكییمان‬ ‫پێنه‌فرۆشێت ب��ه‌وه‌ی‌ ئ �ه‌و سێ‌ كه‌سه‌‬ ‫ت��اوان��ب��ارن‌و ویستوویانه‌ ده‌ستدرێژیی‌‬ ‫بكه‌نه‌ سه‌ر خانمێكی‌ به‌ڕێز‪ ،‬ئه‌وه‌ شتێكی‌‬

‫به‌دیهییه‌‌و ه�ه‌م��ووم��ان پاڵپشتی‌ ئه‌و‬ ‫خانمه‌ین كه‌ له‌الیه‌ن ئه‌و سێ‌ مرۆڤه‌و ‌ه‬ ‫بێزاركراوه‌‌و ناچاریانكردووه‌ پالنێكی‌ وا‬ ‫دابنێت كه‌ به‌و جۆره‌ تراژیدییه‌ ڕووبه‌ڕووی‌‬ ‫توندوتیژیی‌ ببنه‌وه‌‪.‬‬ ‫قسه‌كه‌ له‌سه‌ر ئ �ه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬ئ�ه‌و جۆره‌‬ ‫مرۆڤانه‌ی‌ كه‌ سنوورشكێنی‌ ده‌ك �ه‌ن‌و‬ ‫داده‌ب�����ه‌زن ب��ۆ ئاستێكی‌ زۆر ن��زم‌و‬ ‫ده‌ستدرێژیی‌ ده‌كه‌نه‌ سه‌ر ژیانی‌ تایبه‌تیی‌‬ ‫كه‌سانی‌ دیكه‌ "وه‌ك ئ��ه‌وه‌ی‌ ئ�ه‌و سێ‌‬ ‫براده‌ره‌ كردوویانه‌"؛ شایه‌نی‌ لێپرسینه‌وه‌ی‌‬ ‫یاسایی‌‪ ،‬دادگاییكردنی‌ یاسایی‌‌و دواجاریش‬ ‫شایه‌نی‌ سزادانی‌ یاسایین‪ ،‬ئه‌وه‌ شتێك‬ ‫نییه‌ ك �ه‌ ئێمه‌ چاوپۆشییلێبكه‌ین‪،‬‬ ‫به‌اڵم په‌رچه‌كردارێكی‌ وا وه‌حشییانه‌‌و‬ ‫نایاسایی‌‌و پریمیتیڤانه‌ به‌رانبه‌ر ئه‌و سێ‌‬ ‫تۆمه‌تباره‌‪ ،‬نه‌ یاساییه‌‪ ،‬نه‌ ئه‌خالقییه‌‪،‬‬ ‫ن�ه‌ ئاینییه‌‪ ،‬ن�ه‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی‌‬ ‫به‌مۆراڵی‌ مرۆڤه‌ باشه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫بۆیه‌ له‌م نووسینه‌دا ئێمه‌ ته‌نیا له‌سه‌ر‬ ‫به‌شی‌ دووه‌می‌ چیرۆكه‌كه‌ ده‌وه‌ستین‪ ،‬كه‌‬ ‫چیرۆكی‌ ئابڕوبردن‌و شكاندنی‌ كه‌رامه‌تی‌‬ ‫مرۆڤ ‌و باڵوكردنه‌وه‌ی‌ ترس‌و تۆقاندنه‌‪،‬‬ ‫بگره‌ له‌وه‌ش زیاتر ژێرپێخستنی‌ هه‌موو‬ ‫ئه‌و شته‌یه‌ كه‌ ناوی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ كوردییه‌‪،‬‬ ‫به‌ س �ه‌رۆك ‌و په‌رله‌مان ‌و حكومه‌ت ‌و‬ ‫ده‌زگا یاسایی‌ ‌و ئه‌منییه‌كانیشیه‌وه‌‪.‬‬ ‫من ئه‌مه‌وێت به‌هۆی‌ ئ�ه‌م ك��اره‌س��ات ‌و‬ ‫ئابڕووچوونه‌وه‌‪ ،‬كه‌مێك قسه‌بكه‌م‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫بشگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ دۆخه‌ وجودییه‌كه‌ی‌ ئێمه‌‬ ‫وه‌كو نه‌ته‌وه‌‪ ،‬ده‌بێت بپرسم ئێمه‌ له‌كوێی‌‬ ‫جیهانداین؟ ئێمه‌ له‌ چ قۆناغێكداین‬ ‫ل �ه‌و هه‌نگاونانه‌ی‌ چه‌ند ه��ه‌زار ساڵه‌‬ ‫شارستانێتی‌ م���رۆڤ ن��اوی �ه‌ت �ی‌؟ چی‌‬ ‫فێربووین؟ چه‌ند گ��ۆڕاوی��ن؟ چه‌نده‌ش‬ ‫قابیلی‌ مانه‌وه‌ین؟ من ناتوانم وه‌اڵمی‌ ئه‌و‬ ‫پرسیارانه‌ بده‌مه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ته‌نیا سه‌باره‌ت‬ ‫به‌وه‌ی‌ ئێمه‌ له‌ چ دۆخێكداین ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌‬ ‫بۆ وته‌یه‌كی‌ مارتن هایدیگه‌ر كه‌ له‌ یه‌كێك‬ ‫له‌ نووسینه‌كانیدا‌و له‌وكاته‌ی‌ شرۆڤه‌ی‌‬ ‫په‌یوه‌ندیی‌ نێوان ته‌كنه‌لۆژیا‌و كه‌ینوونه‌‬ ‫ده‌كات ده‌یڵێت‪ ،‬مارتن هایدیگه‌ر له‌وێدا‬ ‫ده‌ڵێت‪" :‬یه‌كێك له‌ بێئومێدییه‌ گه‌وره‌كانی‌‬ ‫من له‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ مۆدێرن ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫توانیویه‌تی‌ به‌رگی‌ شارستانێتی‌ بكات‬

‫به‌ به‌ری‌ گه‌النێكدا كه‌ له‌ بنه‌مادا هێشتا‬ ‫وه‌حشیی‌‌و پریمیتیڤن"‪.‬‬ ‫پێشتر كه‌مێك به‌ گومان بووم له‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا پێموایه‌ ئه‌و قسه‌یه‌ی‌ هایدیگه‌ر‬ ‫فیشه‌كێكه‌‌و ڕێك به‌ نێوچاوی‌ ئێمه‌وه‌‬ ‫ن���راوه‌‪ ،‬هایدیگه‌ر بێئه‌وه‌ی‌ مه‌به‌ستی‌‬ ‫ئێمه‌ بێت باسمانده‌كات‪ ،‬ئه‌وه‌ ئێمه‌ین‬ ‫ك �ه‌ م��ۆدێ��رن �ه‌‌و ته‌كنه‌لۆژیای‌ مۆدێرن‬ ‫دوا مۆدێلی‌ ئۆتۆمبێل‌و دوا ڤێرژنی‌‬ ‫كۆمپیوته‌ر‌و مۆبایل‌و كه‌ره‌سته‌كانی‌‬ ‫بیناسازیی‌‌و مۆبیلیزه‌كردنی‌ هاوچه‌رخی‌‬ ‫پێداوین‪ ،‬به‌اڵم هێشتا خۆمان له‌ناو چه‌قی‌‬ ‫به‌ربه‌ریزمدا هه‌ڵترووشكاوین‌و بستێك‬ ‫نه‌هاتووین به‌مدیودا‪.‬‬ ‫نابێت بینا گ��ه‌وره‌ك��ان‪ ،‬دوا مۆدێلی‌‬ ‫ئۆتۆمبێله‌كان‪ ،‬كچه‌ قشتیله‌‌و ته‌نووره‌‬

‫مارتن هایدیگه‌ر‬ ‫له‌وێدا ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫"یه‌كێك ل ‌ه‬ ‫بێئومێدییه‌‬ ‫گه‌وره‌كانی‌ من‬ ‫له‌ ته‌كنه‌لۆژیا ‌ی‬ ‫مۆدێرن ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫كه‌ توانیویه‌ت ‌ی‬ ‫به‌رگ ‌ی‬ ‫شارستانێت ‌ی‬ ‫بكات به‌ به‌ر ‌ی‬ ‫گه‌النێكدا‬ ‫ك ‌ه ل ‌ه بنه‌مادا‬ ‫هێشتا وه‌حشیی‌‌و‬ ‫پریمیتیڤن"‬

‫كورته‌كان‪ ،‬دوا فاشنه‌كانی‌ جلوبه‌رگ‬ ‫كوێرمانبكه‌ن‌و ئ��ه‌و ئ��اژه‌ڵ �ه‌ دڕن��ده‌ی� ‌ه‬ ‫نه‌بینین كه‌ له‌ ناوه‌وه‌ی‌ هه‌ر یه‌كێكماندایه‌‪،‬‬ ‫نابێت پ��ارك ‌و سوپه‌رماركێت ‌و جاده‌‬ ‫رێك‌و كۆفی‌ شۆپه‌ باش دیزاینكراوه‌كان‬ ‫نابینامان بكه‌ن‌و دڵمانخۆشبێت به‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫شتێك له‌و ڕۆحه‌ به‌ربه‌رییه‌مان داناوه‌ كه‌‬ ‫تا ئاستانه‌كانی‌ سه‌ده‌ی‌ بیستویه‌كیش له‌‬ ‫كرۆمۆسۆمی‌ دایك‌و باوكماندا هه‌ڵـگیراوه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت هه‌قیقه‌تی‌ خۆمان‌و شوێنی‌ ئێمه‌‬ ‫له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی‌ جیهان بزانین‪.‬‬ ‫له‌ دیمه‌نه‌ تۆقێنه‌ره‌كانی‌ دوع��اوه‌ كه‌‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن "ك���وردان���ی‌ ڕه‌س���ه‌ن���ه‌وه‌" به‌ر‬ ‫بلۆك دراو له‌ ئاپۆرایه‌كدا كه‌ زیاتر له‌‬ ‫ئ��اپ��ۆره‌ی‌ مه‌یانی‌ ئ��اژه‌ڵ �ه‌ك �ه‌ ده‌چێت‬ ‫وه‌ك ل�ه‌ ن��اوج �ه‌رگ �ه‌ی‌ شارۆچكه‌یه‌كی‌‬ ‫سه‌ده‌ی‌ بیستویه‌ك‪ ،‬تا ده‌گاته‌ دیمه‌نه‌‬ ‫توندوتیژه‌كانی‌ دژی‌ ژن��ان‪ ،‬تا ده‌گاته‌‬ ‫توندوتیژیی‌ سیاسیی‌‌و تێرۆركردنی‌‬ ‫سۆرانی‌ مامه‌ حه‌مه‌‌و سه‌رده‌شت عوسمان‪،‬‬ ‫هه‌تا توندوتیژیی‌ ناو قوتابخانه‌كان‪ ،‬هه‌تا‬ ‫دێته‌ سه‌ر ئه‌و دیمه‌نه‌ تۆقێنه‌ره‌ی‌ كانی‌‬ ‫گۆمه‌‪ ،‬ئێمه‌ له‌ یه‌ك شت دڵنیاده‌بین‪ ،‬كه‌‬ ‫ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ هه‌ر تاكێك له‌م واڵته‌دا‪،‬‬ ‫هه‌ر دام �ه‌زراوه‌ی �ه‌ك‪ ،‬هه‌ر حزبێك‪ ،‬هه‌ر‬ ‫سیمبولێكی‌ كورد‪ ،‬ته‌نیا یه‌ك بیانووی‌‬ ‫بچووكی‌ به‌سه‌ بۆ ئ��ه‌وه‌ی‌ دڕن��ده‌ك�ه‌ی‌‬ ‫ن��اوه‌وه‌ی‌ ڕه‌هابكات‪ ،‬ئه‌و ڕووداوان��ه‌ له‌و‬ ‫ڕووه‌وه‌ باشن بۆ ئه‌وه‌ی‌ زۆر به‌ ڕوونیی‌‬ ‫ده‌ریبخه‌ن هێشتا كورد له‌ پۆلی‌ نه‌ته‌وه‌‬ ‫دڕه‌نده‌كانه‌‌و تا هه‌نووكه‌ش خوێنی‌ ئه‌و‬ ‫ج��ان �ه‌وه‌ران �ه‌ له‌ له‌شیدا ده‌گ �ه‌ڕێ��ت كه‌‬ ‫گۆشتیان به‌ كاڵیی‌ ده‌خوارد‌و له‌بری‌ ئاو‬ ‫به‌ خوێن تینوێتییان ده‌شكا‪.‬‬ ‫ل �ه‌و س��ات��ان�ه‌دا ك�ه‌ كه‌مێك كیبریامان‬ ‫ده‌ڕووشێنرێت ده‌رده‌كه‌وێت ئێمه‌ كێین‌و‬ ‫سه‌ر به‌ چ ڕه‌گه‌زێكین‪ ،‬ئه‌وكاته‌ی‌ كه‌‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌كمان به‌رانبه‌ر ده‌كرێت‪ ،‬ئیدی‌‬ ‫ڕووخساری‌ ڕاسته‌قینه‌مان ده‌رده‌خه‌ین‌و‬ ‫وه‌كو ئه‌وه‌ی‌ هیچ پرنسیپ‌و بنه‌مایه‌كی‌‬ ‫ئه‌خالقیی‌ فێرنه‌كرابین به‌رده‌بینه‌ گیانی‌‬ ‫یه‌كدی‌‪ .‬مه‌سیحیش زۆر ڕاستی‌ فه‌رمووه‌‬ ‫ك�ه‌ ده‌ڵ��ێ��ت‪" :‬ئ�ه‌س��پ ئه‌سپی‌ ده‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم مرۆڤ مرۆڤی‌ نابێت" ئه‌وه‌ ته‌نیا‬ ‫په‌روه‌رده‌ی‌ مه‌ده‌نییه‌ كه‌ مرۆڤ ده‌كاته‌‬

‫ی‬ ‫مرۆڤی‌ ڕاسته‌قینه‌‪ ،‬په‌روه‌رده‌ نه‌ك وه‌عز ‌‬ ‫ی‬ ‫دینیی‌‌و ئه‌خالقیی‌ مرۆڤ ده‌كه‌نه‌ كائینێك ‌‬ ‫به‌رجه‌سته‌‪ .‬ئه‌و زه‌المانه‌ی‌ له‌و ماڵه‌دا ئه‌و‬ ‫سێ‌ تۆمه‌تباره‌ ڕووشكێن ده‌كه‌ن‌و قونیان‬ ‫پیشانی‌ هه‌موو دنیا ده‌ده‌ن‌و خۆشیان ده‌بن ‌ه‬ ‫یاسا‌و جێگه‌ی‌ دادوه‌ر‌و پۆلیس ده‌گرنه‌وه‌‌و‬ ‫بگره‌ له‌وه‌ زیاتر ده‌ڕۆن‌و ده‌بنه‌ جه‌لالدێكی‌‬ ‫بێڕه‌حم؛ ئه‌و ڕووه‌ ڕاسته‌قینه‌یه‌ی‌ مرۆڤی‌‬ ‫كورد په‌رچده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬مرۆڤێك كه‌ زۆر‬ ‫به‌ كه‌میی‌ خ��ودان�ی‌ كۆنترۆڵه‌ "ده‌ڵێم‬ ‫كۆنترۆڵ‪ ،‬چونكه‌ من هیچ چاوه‌ڕوانییه‌كم‬ ‫له‌ مرۆڤی‌ كورد نییه‌ لێبورده‌ بێت‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫به‌ یه‌ك دنیا ئاواته‌وه‌ ده‌خ��وازم مرۆڤی‌‬ ‫ئێمه‌ كاتێك ڕووب���ه‌ڕووی‌ ب��ه‌اڵی‌ وه‌كو‬ ‫ئه‌و سێ‌ پیاوه‌ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ ده‌یانه‌وێت‬ ‫ده‌ستدرێژیی‌ بكه‌نه‌ سه‌ر ژیانی‌ تایبه‌تی‌؛‬ ‫كێشه‌كانی‌ بباته‌ به‌رده‌م دادگایه‌ك‌و داوای‌‬ ‫ته‌واوی‌ مافی‌ خۆی‌ بكات‌و له‌وێدا كێشه‌كه‌‬ ‫یه‌كالییبكاته‌وه‌" نه‌ك خۆی‌ بخاته‌ جێگه‌ی‌‬ ‫خودا‌و یاسا‌و دادوه‌ر‌و حكومه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێستا من له‌و برایانه‌ ده‌پرسم كه‌ سزای‌‬ ‫ئه‌و سێ‌ تۆمه‌تباره‌یان داوه‌‪ ،‬ئایا ویژدانتان‬ ‫ئ��اس��ووده‌ی��ه‌؟ ئ��ای��ا هیچ مانایه‌كتان‬ ‫بۆ یاسا‌و ڕێسا‌و ئایین‌و "دابونه‌ریتی‌‬ ‫ك���ورده‌واری‌" هێشتووه‌ته‌وه‌؟ ئایا به‌و‬ ‫كاره‌تان جگه‌ له‌و سێ‌ كه‌سه‌ ئازاری‌ چه‌ند‬ ‫كه‌سی‌ دیكه‌تان دا؟ باشه‌ من له‌ ئێوه‌‬ ‫ده‌پرسم مناڵ‌و خزم‌و كه‌سوكار‌و هاوڕێی‌‬ ‫ئه‌و سێ‌ كه‌سه‌ ئیدی‌ به‌ چ ڕوویه‌كه‌وه‌‬ ‫باس له‌وه‌ بكه‌ن كه‌ ئه‌وانه‌ ده‌ناسن؟ من‬ ‫ئه‌زانم ئێوه‌ پاساوی‌ ئ�ه‌وه‌ ده‌هێننه‌وه‌‬ ‫كه‌ ئه‌وان ئازاری‌ ئێوه‌یان داوه‌‪ ،‬له‌وه‌دا‬ ‫ته‌واو له‌سه‌ر هه‌قن‪ ،‬به‌اڵم ئایا كه‌سێكی‌‬ ‫هێور‌و له‌سه‌رخۆتان تیانه‌بوو ڕێگه‌یه‌كی‌‬ ‫كه‌مێك مرۆیانه‌ترتان له‌وه‌ پیشانبدا كه‌‬ ‫ك��ردت��ان؟ ئایا وێنه‌گرتنی‌ ئ�ه‌وان�ه‌ به‌و‬ ‫زه‌لیلییه‌و ده‌رهێنانی‌ دانپێدانان به‌و شێوه‌‬ ‫دڕن��دان�ه‌ی�ه‌‌و ڕووشكاندنیان‌و جنێودان‬ ‫به‌ خوشك‌و دایك‌و پووریان "كه‌ ڕه‌نگه‌‬ ‫مرۆڤگه‌لێكی‌ ئێجگار بێوه‌یی‌‌و سه‌الر‌و‬ ‫بێگه‌ردیش بن" له‌ چ یاسا‌و ڕێسایه‌كی‌‬ ‫ئه‌م دنیایه‌دا جێیده‌بێته‌وه‌؟‬

‫بۆ ال‪19‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫جۆراوجۆر‬

‫درێژه‌ی‪ ...‬سه‌باره‌ت ب ‌ه تراژیدیا‬ ‫تۆقێنه‌ره‌كه‌ ‌ی كانی‌ گۆمه‌‬ ‫ئێو‌ه به‌و كاره‌تان چه‌ند تاوانێك ‌ی زۆر‬ ‫گه‌وره‌ترتان له‌و تاوان ‌ه ‌ی ئه‌و س ‌ێ پیاوه‌‬ ‫كردووه‌‪ :‬یه‌كه‌م؛ لێدان‌و توندوتیژی ‌ی كه‌‬ ‫ئه‌و‌ه ته‌نانه‌ت بۆ پۆلیس‌و ئاساییشیش‬ ‫نیی ‌ه بیكات‌و سزادان ‌ی یاسای ‌ی "جگه‌‬ ‫ل � ‌ه س���ێ���داره‌دان" نابێت جه‌سته‌یی‌‬ ‫بێت‌و كه‌سیش ئه‌و ماف ‌ه ‌ی نیی ‌ه سزای‌‬ ‫جه‌سته‌ی ‌ی تاوانبار ی��ان تۆمه‌تبارێك‬ ‫بدات‪ .‬دووه‌م؛ تاوانێك ‌ی له‌و‌ه گه‌وره‌تر‬ ‫ده‌رهێنان ‌ی دانپێدانان ‌ه ب ‌ه زۆره‌ملـێ‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه ئه‌و‌ه ئه‌گه‌ر پۆلیسیش بیكات هه‌ر‬ ‫تاوانه‌‌و به‌پێ ‌ی ده‌ستوور ‌ی نوێ ‌ی عێراق‌و‬ ‫كوردستانیش ته‌نانه‌ت ده‌زگاكانی‌‬ ‫ه�ه‌واڵ��گ��ری��ی‌‌و ئاسایشیش ل� ‌ه دۆخ�ی‌‬ ‫زۆر هه‌ستیاریشدا بۆیان نیی ‌ه ب ‌ه زۆر‬ ‫دانپێدانان ل ‌ه تۆمه‌تبار وه‌ربگرن‪ .‬سێیه‌م؛‬ ‫ئابڕووبردن‌و سه‌رپێشۆڕكردن‌و ناوزڕاندن؛‬ ‫ئێو‌ه به‌ر جنێویان ده‌ده‌ن‪ ،‬جنێو به‌‬ ‫كه‌سه‌كانیان ده‌ده‌ن ك ‌ه ڕه‌نگ ‌ه دوورو‬ ‫نزیك ده‌ستیان ل�ه‌و ك��ار‌ه ‌ی ئه‌وانه‌دا‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬له‌وه‌ش خراپتر وێن ‌ه ‌ی ئه‌وانه‌تان‬ ‫گرتووه‌‌و ده‌ستتان ب ‌ه كو ‌ێ گه‌یشتووه‌‬ ‫باڵوتانكردووه‌ته‌وه‌‪ .‬ك ‌ه ئه‌وه‌ش خراپترین‬ ‫شتێك ‌ه ك ‌ه مرۆڤ بیكات‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه ئه‌مه‌‬ ‫وته‌‌و باوه‌ڕ ‌ی من نییه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك له‌‬ ‫خه‌ڵك ‌ی پێیانوابوو بتانكوشتنای ‌ه له‌و كاره‌‬ ‫باشتربوو‪ .‬چواره‌م؛ ل ‌ه هه‌مووش ‌ی خراپتر‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ئێو‌ه به‌خۆتان ڕه‌وا بینیو‌ه جێگ ‌هی‌‬ ‫داموده‌زگاكان ‌ی ده‌وڵه‌ت بگرنه‌وه‌‌و سزاكان‬ ‫تاكه‌كه‌سییان ‌ه جێبه‌جێبكه‌ن‪ ،‬ك ‌ه ئه‌وه‌ش‬ ‫هێرشێك ‌ی ئێجگار گه‌وره‌‌و مه‌ترسیدار‌ه بۆ‬ ‫سه‌ر ڕه‌وایه‌ت ‌ی حكوم ‌هت‌و ده‌زگاكانی‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م دی��م� ‌هن‌و رووداوان���� ‌ه پێمانده‌ڵێن‬ ‫ك� ‌ه ئێم ‌ه ل� ‌ه كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی ئێجگار‬ ‫مه‌ترسیدارداین‪ ،‬ڕۆژان ‌ه له‌گه‌ڵ تاوانبارانی‌‬ ‫شیمانه‌ییدا مامه‌ڵه‌ده‌كه‌ین‪ ،‬تاوانبارانێك‬ ‫ك ‌ه ڕه‌نگ ‌ه ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌یه‌ك ل ‌ه به‌رانبه‌ریاندا‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬هیچ یاسایه‌ك نه‌بێت بتوانێت‬ ‫بمانپارێزێت‪ ،‬ئاخر خۆ مرۆڤ شایه‌نی‌‬ ‫هه‌ڵه‌كردنه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش ‌ی ئه‌و س ‌ێ كه‌سه‌‬ ‫كردوویان ‌ه له‌گه‌ڵ هه‌موو ناشرینییه‌كه‌یدا‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌‌و یاسا سزا ‌ی بۆ دان��اوه‌‪ ،‬ئیدی‌‬ ‫كه‌س بۆ ‌ی نیی ‌ه خۆ ‌ی بخات ‌ه جێ ‌ی یاسا‌و‬ ‫به‌ئاره‌زوو ‌ی خۆ ‌ی دانپێدانان وه‌ربگرێت‌و‬ ‫شه‌قبهاوێژێت‌و حورمه‌ت ‌ی مرۆڤه‌كان‬ ‫بخات ‌ه سه‌ر شاش ‌ه ‌ی ئینته‌رنێت‌و مۆبایل‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر وای ‌ه هه‌ریه‌كه‌مان ده‌ستده‌كه‌ین‬ ‫به‌دانان ‌ی دادگایه‌ك ل ‌ه ماڵ ‌ی خۆماندا‌و‬ ‫چ ‌ی ب ‌ه عه‌قڵماندا هات ده‌یكه‌ین ‌ه یاسا‪.‬‬ ‫من ل ‌ه دادوه‌ر‌ه به‌ڕێزه‌كان‪ ،‬ل ‌ه وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ناوخۆ‪ ،‬ل ‌ه وه‌زاره‌ت ‌ی داد‌و هه‌موو كه‌سه‌‬ ‫پوه‌ندیداره‌كان ‌ی پرسێك ‌ی ئ��اوا‌و له‌و‬

‫كه‌سانه‌ش ده‌پرسم ك ‌ه سزا ‌ی ئه‌و سێ‌‬ ‫كه‌سه‌یان دا‪ ،‬ئایا ئه‌وان ‌ه ك ‌ه ئه‌و تاوانه‌یان‬ ‫ك���ردوو‌ه س���زا ‌ی خ��ۆی��ان ب � ‌ه زی���اده‌وه‌‬ ‫وه‌رنه‌گرتووه‌‪ ،‬ئید ‌ی راپێچكردنیان بۆ‬ ‫ب�ه‌رده‌م� ‌ی پۆلیس‌و زیاندانییكردنیان‬ ‫كارێك ‌ی كۆمیدی ‌ی نییه‌‪ ،‬ئایا هه‌ر سزایه‌كی‌‬ ‫دیك ‌ه ‌ی ئه‌وان ‌ه نایاسای ‌ی نییه‌؟ پاشان‬ ‫ده‌پرسم ئایا ئه‌م ‌ه نابێت ‌ه كێشه‌یه‌كی‌‬ ‫گ��ه‌وره‌ت��ر‌و سه‌رناكێشێت ب��ۆ ده‌ی��ان‬ ‫توندوتیژی ‌ی دیكه‌‪ .‬ئایا په‌نابردن ‌ه به‌ر یاسا‬ ‫هه‌ر ل ‌ه سه‌ره‌تاو‌ه كارێك ‌ی عاقاڵنه‌ترنه‌بوو‬ ‫له‌و‌ه ‌ی ئێستا بینیمان؟ ئایا ئه‌و خانه‌واده‌‬ ‫به‌ڕێز‌ه ‌ی ك ‌ه سزا ‌ی ئه‌و س ‌ێ تۆمه‌تباره‌‬ ‫ده‌ده‌ن ده‌توانن ل ‌ه ئه‌مان ‌ی ته‌واودا بژین‌و‬ ‫ئید ‌ی بۆ له‌مه‌ودوا خۆیان نه‌خستووه‌ته‌‬ ‫به‌رده‌م ئه‌گه‌ر ‌ی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌وه‌؟‬ ‫كاتێك مه‌سیح له‌الیه‌ن قه‌ره‌وڵه‌كانی‌‬ ‫پاشا ‌ی ئۆرشه‌لیمه‌و‌ه ده‌ستگیرده‌كرێت‪،‬‬ ‫پ��وت��روس � ‌ی ح����ه‌وار ‌ی شمشێره‌ك ‌هی‌‬ ‫هه‌ڵده‌كێشێت بۆ به‌رگرییكردن‪ ،‬مه‌سیح‬ ‫لێیتووڕه‌ده‌بێت‌و ب ‌ه سه‌ریدا ده‌نه‌ڕێنێت‪:‬‬ ‫"ئه‌و‌ه ‌ی له‌ژێر سێبه‌ر ‌ی شمشێردا بژی‌‬ ‫ب ‌ه شمشێریش ده‌كوژرێت"‪ .‬من ئه‌زانم‬ ‫ئه‌م ‌ه ب ‌ه فه‌لسه‌ف ‌ه ‌ی مرۆڤ ‌ه الواز‌و هیچ‬ ‫له‌بارانه‌بووه‌كان داده‌ن��رێ�ت‌و هه‌میشه‌‬ ‫تۆڵه‌سه‌ندنه‌و‌ه هێز ‌ی كه‌مه‌ندكێشكردنی‌‬ ‫زیاتر‌ه ل ‌ه حیكمه‌ت ‌ی له‌و جۆره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫مێژوو سه‌لماندوویه‌ت ‌ی توندوتیژیی‌‬ ‫جگ ‌ه ل � ‌ه ك��اول��ك��اری��ی‌‌و م���ردن چیدی‌‬ ‫به‌رهه‌مناهێنێت‌و ماركسیش ڕاستی‌‬ ‫نه‌فه‌رموو‌ه ك ‌ه ده‌ڵێت‪" :‬توندوتیژیی‌‬ ‫مامان ‌ی م��ێ��ژووه‌"‪ .‬به‌ڵكو توندوتیژیی‌‬ ‫گۆڕهه‌ڵكه‌ن ‌ی م��ێ��ژووه‌‪ ،‬توندوتیژیی‌‬ ‫ده‌رده‌‪ ،‬به‌اڵیه‌‌و نه‌خۆشییه‌ك ‌ی كوشنده‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌مووانیش ده‌بینین ك ‌ه توندوتیژی ‌ی له‌م‬ ‫ڕووداوه‌دا به‌ره‌و چ ئاقارێك ‌ی تراژیدیی‌‬ ‫سه‌رده‌كێشێت‪.‬‬ ‫دوا په‌یامم بۆ ده‌سه‌اڵتداران ‌ی ئه‌م واڵته‌یه‌‪:‬‬ ‫ب �ه‌ڕێ��زان حورمه‌ت ‌ی خ��ۆت��ان‌و هه‌موو‬ ‫یاساكانتان خراوه‌ت ‌ه ژێر پێ‌‌و له‌بر ‌ی ئێوه‌‬ ‫یاسا ‌ی جه‌نگ ‌هڵ‌و كۆمه‌ڵـگ ‌ه سه‌ره‌تاییه‌كان‬ ‫پیاده‌كراوه‌‪ ،‬گوێتان كاسكردووین به‌‬ ‫سه‌روه‌ری ‌ی یاسا‪ ،‬به‌و‌ه ‌ی ئه‌م واڵت ‌ه پڕ‌ه له‌‬ ‫ئاساییش‪ ،‬فه‌رموون حیكمه‌ت ‌ی یاساییتان‬ ‫بخه‌نه‌كار‌و دڵنیامان بكه‌نه‌و‌ه ك ‌ه كاتێك‬ ‫ئێم ‌ه هه‌ڵه‌یه‌ك ده‌كه‌ین ناكه‌وین ‌ه به‌ر‬ ‫ڕه‌حم ‌ی مرۆگه‌ل ‌ی سادی ‌ی له‌و جۆره‌‌و‬ ‫ب ‌ه یاسا عورفییه‌كان ‌ی كۆمه‌ڵێك مرۆڤی‌‬ ‫نه‌خوێنده‌وار دادگاییناكرێین‌و حورمه‌تی‌‬ ‫مرۆییمان ناخرێته‌ژێر پێوه‌‪.‬‬ ‫‪Yaseen_omer80@yahoo.com‬‬

‫‪19‬‬

‫درێژه‌ی‪ ...‬پارتی لەچی دەترسێت‪...‬‬ ‫بۆ ئەوەی لەم تێزەم نێزیکببەمەوە‪ ،‬دەتوانم‬ ‫لەڕوانگەی شیکاری دەروونیەوە بگەمە ئەو‬ ‫تێزەی کەنه‌ته‌وه‌ ئه‌و مێینه‌یه‌ كه‌ته‌نها‌باوكی‬ ‫گ �ه‌وره‌ ده‌توانێت پارێزگاری لێوه‌ بكات‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش‌ ڕه‌هه‌ندێكی ش��اراوه‌ی سێكسواڵیه‌‬ ‫بۆ نه‌ته‌وه‌ وه‌ك جه‌سته‌یه‌كی كارله‌سه‌ركراوی‬ ‫نێگه‌تیڤانه‪ ‌،‬توخمێكی سێكسواڵیە‌ له‌ڕوانینی‬ ‫باوكی سیاسی و س�ه‌رۆك��ی ئه‌به‌دیدا بۆ‬ ‫نه‌ته‌وه‪ .‬نه‌ته‌وه‌ له‌م كۆنه‌سته‌ی پارتیدا ئه‌و‬ ‫مێینه‌یه‌ كه‌ته‌نها نێرینه‌ به‌هێزه‌كان ده‌توانن‬ ‫بیانپارێزن‪ ،‬ئه‌وه‌ی توانای ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی‬ ‫مێینه‌ی نه‌بێت توانای پارێزگاریكردنیشی نیه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ ئه‌م ڕه‌هه‌نده‌ سێكسواڵیه‌یه‌ دیسانه‌وه‌‬ ‫ده‌بێته‌ ئه‌كتێكی سیاسی و له‌پڕوپاگه‌نده‌كانی‬ ‫هه‌ڵبژاردندا وه‌ك حه‌تمیه‌تی بوونی سه‌رۆك‬ ‫باسی لێوه‌ ده‌كرا‌‪ ،‬و دەکرێت‪.‬‬ ‫نه‌ته‌وه‌ له‌م ئه‌كته‌ سیاسیه‌دا‪ ،‬لەم خەیاڵە‬ ‫سیاسیەدا ده‌بێته‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێئیراده‬ ‫‌و بێبڕیاڕ و بێتوانا له‌بینینی چاره‌نوسی‬ ‫خ��ۆی‪ ،‬نەتەوە ل��ەم خەیاڵەدا مێینەیه‌‌كه‌‬ ‫له‌شێوازی كه‌نیزه‌كێكی ج��وان‪ ،‬كه‌ده‌بێت‬ ‫سه‌ركرده‌ له‌چاوی ته‌ماع بیپارێزێت‪ ،‬ده‌نا‬ ‫له‌غه‌فڵه‌تدا ئه‌م كه‌نیزه‌كه‌ ده‌برێته‌ حه‌ره‌می‬ ‫بێگانه‌وه‌‪ .‬ئه‌م دیده‪‌ ،‬دیدی زۆربه‌ی ڕژێمه‌‬ ‫پۆست كۆلۆنیاله‌كانی ناوچه‌كه‌یه‌‪ ،‬له‌سه‌دام‬ ‫حوسێنه‌وه‌ بیگره‌ تاده‌گاته‌ ئه‌سه‌دی باوك‬ ‫و ك��وڕ و ل �ه‌وێ��وه‌ ب��ۆ ق �ه‌زاف��ی و حوسنی‬ ‫موباره‌ك و بوتەفلیقه!‌‪ .‬ئه‌مانه‌ ب �ه‌رده‌وام‬ ‫خۆیان به‌و سه‌كرده‌یه‌ تێده‌گه‌ن كه‌ته‌نها‬ ‫ئه‌وانن پارێزگاری نه‌ته‌وه‌ن‪ ،‬وه‌ك تاكه‌مێرد‬ ‫و تاكه پیاو و تاكه‌ شۆڕه‌ س��واری مـیدان‬ ‫وه‌ه���ان‪ .‬ئ �ه‌م ڕه‌ه �ه‌ن��ده‌ سیاسیه‌ هه‌ڵگری‬ ‫ئه‌و جه‌وهه‌ره‌ ڕەمزییە سێكسوالیه‌تییه‌ن‪،‬‬ ‫كه‌نه‌ته‌وه‌ ده‌كاته‌ بوكێكی ده‌ستلێنه‌دراو‬ ‫و پاكیزه‌ و له‌دواجاریشدا بێ ئیراده‌یە‬ ‫كه‌سه‌ركرده‌و پارته‌كه‌ی ده‌یپارێزن‪ ‌ .‬هه‌موو‬ ‫هێزێك بیه‌وێت نه‌ته‌وه‌ له‌و پێناسه‌یه‌ بكاته‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪ ،‬له‌و كه‌نیزه‌كی و چاوه‌ڕوانده‌ستی و‬ ‫بێده‌سه‌اڵتیه‌وە نه‌ته‌وه‌ پێناسه ‌بكات‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫دژه‌ نه‌ته‌وه‌ و ئه‌منی نه‌ته‌وه‌یی و شه‌ره‌ف‬ ‫قسەدەکات‌‪ .‬ئه‌م بیركردنه‌وه‌یه‌ نه‌ته‌وه‌ وه‌ك‬ ‫پاكیزه‌یه‌كی بێده‌سه‌اڵت ده‌بینێت كه‌ هه‌میشه‌‬ ‫له‌ژێر‌هه‌ڕه‌شه‌دایه‌‪ .‬هه‌ڕه‌شه‌بوونی نه‌ته‌وه‌ش‌‬ ‫مانای زه‌قكرنه‌وه‌ی وێنه‌ی سه‌رۆکە‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫پاتریاركێك‪ ،‬وه‌ك ڕزگ��ارك��ه‌رێ��ك‪ ،‬وه‌ك‬ ‫فریادڕه‌سێكی ن �ه‌ت �ه‌وه‌‪ .‬ت��اوه‌ك��و س �ه‌رۆك‬ ‫بمێنێت‪ ،‬ئێمه‌ ده‌ت��وان��ی��ن ل��ه‌م ده‌ڤ���ه‌ره‌‬ ‫به‌ئاسووده‌یی بنووین‪ ..‬ئه‌مه‌ ئه‌و پێویستیه‌‬ ‫مێژووییه‌‌یه كه‌پارتی دیموکرات كاری له‌سه‌ر‬ ‫ده‌كات‪ .‬بەڕێز سه‌رۆك (مه‌سعود بارزانی)‬ ‫له‌پڕوپاگه‌نده‌كانی هه‌ڵبژاردنی پەڕلەمانی‬ ‫ئێراقیدا‪ ،‬جه‌ختی له‌مه‌ترسی حكومه‌تی‬ ‫ئێراقی كرده‌وه‌‪ ،‬جه‌ختی له‌مه‌ترسی سوپای‬ ‫ئێراقی ‌كرد‌‪ ،‬ئه‌و هه‌سته‌ی الی ده‌نگده‌ران‬ ‫و الیه‌نگران دروستده‌كرد كه‌مه‌ترسیه‌كان‬

‫بۆسه‌ر نه‌ته‌وه‌ له‌به‌رده‌م قاپین و هه‌نووكه‌یین‬ ‫نه‌ك ئه‌گه‌رێك بن له‌ئه‌گه‌ره‌كان‪‌ ..‬بێگومان‬ ‫هه‌میشه‌ نه‌ته‌وه‌كان و دیموكراسیه‌تیان‬ ‫به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان له‌به‌رده‌م‌مه‌ترسیدان‪،‬‬ ‫به‌اڵم زلكردنی ئه‌م مه‌ترسیه‌ به‌و شێوه‌یه‌‬ ‫خۆی له‌خۆیدا جه‌ختكردنه‌ له‌سه‌ر گرنگی‬ ‫ڕۆڵی سه‌رۆك كه‌ده‌بێت سه‌اڵحیاتی بێسنوری‬ ‫هه‌بێت‪ .‬ئه‌مه‌ ئه‌م په‌یامه‌ ناڕاسته‌وخۆیه‌ بوو‬ ‫كه‌گوتاری سه‌رۆك هه‌وڵی گه‌یاندنی ده‌دا‪.‬‬ ‫به‌كورتی پ��ارت��ی دیموكراتی كوردستان‬ ‫هه‌م هه‌ڵگری به‌هاكانی خێزانی كوردییه‌ و‬ ‫هه‌م هه‌ڵگری كه‌رامه‌تی نه‌ته‌وه‌ییه‌ و هه‌م‬ ‫براگه‌وره‌ی هه‌مووانه‌‪ .‬ئه‌م تێزه‌ی پارتیش‬ ‫ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ به‌رده‌م ئه‌و بڕوایه‌ی كه‌نه‌ته‌وه‌‬ ‫و خێزان‪ ،‬كۆمه‌ڵگه‌و خێزان له‌بیركردنه‌وه‌ی‬ ‫س��ی��اس��ی پ��ارت��ی��دا ی �ه‌ك��س��ان��ن‪ ،‬ب �ه‌م �ه‌ش‬ ‫سنووره‌كانی نه‌ته‌وه‌ و خێزان و كۆمه‌ڵگه‌‬ ‫له‌ناوه‌ڕۆكه‌ سێكسواڵیه‌ پاتریاركیه‌كه‌یدا‬ ‫ده‌توێته‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێك كه‌وێنه‌كانیان له‌یه‌كتری‬ ‫جوداناكرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو هه‌موویان ته‌واوكه‌ری‬ ‫یه‌ك وێنه‌ن كه‌وێنه‌ی خێزانێكی ده‌ستبه‌سه‌ره‌‬ ‫له‌ژێر ڕكێفی باوكی به‌هێز و به‌زبردا‌‪ .‬نه‌ته‌وه‬ ‫لەم کڵێشەیەدا‌ به‌ووردی‌وێنه‌ی ئه‌و پاكیزه‌یه‌‬ ‫كه‌چاوی ته‌ماعی له‌سه‌ره‌‌‪ .‬له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌دا‬ ‫پارتی هه‌میشه‌ به‌ده‌ست ئه‌و گرێ ئۆدیبیه‌وه‌‬ ‫ده‌ناڵێنێت؛ ‌ کەمنداڵه‌کان ‌‌‌بۆیان نییه‌ له‌به‌ر‬ ‫پیرۆزی باوك ده‌نگی ناڕه‌زا‌یی هه‌ڵبڕن‪ ،‬قسه‌‬ ‫له‌سه‌ر پیرۆزییه‌كانی بكەن‪ ،‬شه‌ڕی پارتی‬ ‫شه‌ڕبووه له‌سه‌ر جه‌سته‌ی نه‌ته‌وه‌ كه‌وه‌ك‬ ‫مێینه‌یه‌كی پاكیزه‌ سه‌یری كردووه‌‪ .‬لێره‌وه‌‬ ‫پارتی شه‌رعیه‌تی به‌كارهێنانی توندوتیژی‬ ‫به‌خۆی ده‌به‌خشێت‪ ،‬بەڕای پارتی توندوتیژی‬ ‫مانای نادیموكراسیبوون و دیكاتۆریه‌ت‬ ‫ناگه‌یه‌نێت‪ ،‬به‌ڵكو مانای په‌یڕه‌وكردنی‬ ‫سیستماتیكی پ�ه‌روه‌رده‌ك��ردن��ی مناڵه‌كانه‌‬ ‫ل�ه‌م خێزانه‌ گ �ه‌وره‌ی �ه‌ی ن��اوی كۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫كورده‌وارییه‪.‬‬ ‫وێنه‌ی باوك له‌به‌رده‌م دیموكراسیزه‌بووندا‬ ‫بوونی ڕۆژنامه‌ی ئازاد و ڕێكخراوی مه‌ده‌نی‬ ‫و ده‌نگی جیاواز تاوەکو ئه‌و ڕاده‌ی��ه‌ الی‬ ‫پارتی قبوڵه‌ كه ‌له‌خه‌ته‌سووره‌كانی پارتی‬ ‫تێناپه‌ڕن‪ ،‬تائه‌و كاته‌ قبوڵه‌ كه‌وێنه‌ی‬ ‫باوكی سه‌ركرده‌ نه‌خاته‌ گومانه‌وه‪ ،‬لێره‌وه‌‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌زگاكانی پاراستن و هێزه‌كانی‬ ‫دیكه‌‪ ،‬له‌پێناو باوكی س �ه‌ك��رده‌دا كاری‬ ‫خۆی ده‌ك��ات‪ .‬له‌مه‌شدا پارتی ماڵی خۆی‬ ‫كه‌ناوچه‌ی دهۆك و هه‌ولێره‌ به‌ماڵێكی پاك‬ ‫تێده‌گات و نایه‌وێت به‌هه‌تیومچه‌ و چه‌تیوان‬ ‫و ب��ی��روب��اوه‌ڕه‌ الده‌ره‌ك��ان��ی��ان پیس بێت‪.‬‬ ‫به‌پاكڕاگرتنی ماڵی سه‌رۆك كه‌له‌ناوچه‌كانی‬ ‫نفوزی ژێر ده‌سه‌اڵتیدا خۆی ده‌بینێته‌وه‬ ‫ئه‌خالقیاتێكی تایبه‌تی ده‌زگاكانی پارتیه‌‪،‬‬ ‫كه‌هه‌موو شه‌رعیه‌تێك ده‌دات به‌خۆی بۆ‬ ‫به‌كارهێنانی توندوتیژی جه‌سته‌یی‪ .‬نمونه‌ی‬ ‫دكتۆر (كه‌مالی سه‌ید قادر) كه‌له‌سه‌ر چه‌ند‬

‫نوسینێك كه‌له‌ماڵپه‌ڕێكدا باڵویكردبۆوه‌ كه‌زۆر‬ ‫به‌جیدی وه‌رناگیرێت‪ ،‬بەسی ساڵ حوکمدراو‬ ‫پاشان دوای چەند مانگێک لەژێر فشاری‬ ‫نەمسادا ئازادکرا‪ ،‬نمونه‌یه‌كی ئاشكرایه‌‌‪..‬‬ ‫دی��اره‌ سااڵنێكی دوورودرێ��ژه‌ پارتی ترسی‬ ‫ئه‌وه‌ی نه‌ماوه‌ هێزێكی سیاسی بێت و له‌م‬ ‫بنه‌ما باوكساال‌ری و نێرساالرییه‌ سیاسیه‌ی‬ ‫ب��دات‪ ،‬تاكه‌ ڕكابەری كه‌له‌یه‌كێتیدا خۆی‬ ‫ده‌بینیه‌وه‌‪ ،‬الی پارتی مه‌ترسی ڕاسته‌قینه‌‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬چونكه‌ الی ئ �ه‌وان‪ ،‬بەڕێز سەرۆک‬ ‫تاڵه‌بانی ل �ه‌س �ه‌رووی ه �ه‌ڕه‌م �ه‌ك �ه‌وه‌ بوو‪،‬‬ ‫ئه‌ویش كوڕێكی تۆراوی پارتیه‌ و هه‌ر ئاشت‬ ‫ده‌بێته‌وه و هه‌رواش بوو‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ شه‌ڕی‬ ‫پارتی ل��ه‌دوای ڕاپه‌ڕین له‌گه‌ڵ یه‌كێتیدا‪،‬‬ ‫شه‌ڕێكی جه‌سته‌یی ب��وو‪ ،‬ن��ەک پڕنسیب‪.‬‬ ‫له‌مه‌دا ت�ه‌رازووی هێز و هێزەکانی درواسێ‬ ‫ده‌توانن چاره‌سه‌ی بكه‌ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم شه‌ڕی‬ ‫ئێستای پارتی له‌گه‌ڵ گەشەسەندنی بیروڕای‬ ‫ئازاد و کۆمەڵگەی مەدەنیدا‪ ،‬شه‌ڕێكه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ڕۆحی پارتیدا‪ ،‬كه‌خۆی له‌چه‌مكی سه‌رۆكی‬ ‫ئه‌به‌دیدا ده‌بینێته‌وه‌‪ .‬به‌مانای مادامه‌كی‬ ‫یه‌كێتی بوو به‌حیزبی بنه‌ماڵه‌ كه‌له‌جه‌وهه‌ردا‬ ‫له‌گه‌ڵ پارتیدا یه‌ك بیركرده‌نه‌وه‌ی هاوبه‌شیان‬ ‫پێكهێنا‪ ،‬ئه‌وا له‌فۆرمی ده‌ره‌وه‌دا جیاوازیه‌كی‬ ‫كه‌می ه�ه‌ب��وو‪ ،‬ب��ه‌اڵم ل�ه‌ج�ه‌وه�ه‌ردا ب �ه‌ره‌و‬ ‫یه‌كگرتنه‌وه‌ هه‌نگاو ده‌نێن‪ .‬به‌كورتی‪ ،‬ئیدی‬ ‫له‌شه‌ڕی ناوخۆی دوای ڕاپه‌ڕینه‌وه‌ ئه‌م هێزه‌‬ ‫سیاسیه‌ی یه‌كێتی خۆی ته‌سلیمی باوكێكی‬ ‫پیر ده‌كات كه‌ تاڵه‌بانیه‌ و ئه‌میش یه‌كێتی‬ ‫ده‌كاته‌ حزبی بنه‌ماڵه‌ و ئیدی پارتی ئه‌م‬ ‫چه‌ندساڵه‌ هه‌ناسه‌ی ئاسووده‌گی هه‌ڵكێشاوه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كوڕه‌ تۆراوه‌كان گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ نێو‬ ‫باوه‌شی باوك و خێزانی گه‌وره‌‪..‬‬ ‫ئه‌م خۆشبه‌ختیه‌ زۆر ناخه‌یه‌نێت كه‌له‌سه‌ر‬ ‫ج��اده‌ك��ان��ه‌وه‌‪ ،‬ب��زاوت��ێ��ك پ �ه‌ی��دا ده‌ب��ێ��ت‪،‬‬ ‫له‌ماڵپه‌ڕه‌كانه‌وه‌ ده‌نگێك قسه‌ی خۆی‬ ‫‪ w‬ده‌ك���ات‪ ،‬ل �ه‌ڕۆژن��ام �ه‌ك��ان �ه‌وه‌ ب��ی��روڕای‬ ‫جیاواز په‌یدابێت و له‌دواجاردا هه‌موو ئه‌م‬ ‫ناڕه‌زاییه‌ بكه‌ری سیاسی خۆیان ده‌بێت‬ ‫و دێنه‌ پرۆسه‌ی ڕك��اب�ه‌ری ده‌س �ه‌اڵت �ه‌وه‌‪.‬‬ ‫کۆی ئەم هێزە ڕۆشنبیریی و سیاسی و‬ ‫توڕانە دیسانەوە ‌ شه‌ڕی كوڕو باوكەکان‬ ‫لەکۆمەڵگەی کوردیدا زیندوو دەکەنەوە‪ ،‬ئەم‬ ‫شەڕە سیاسیە‪ ،‬کۆمە‌اڵیەتی و ڕۆشنبیرییە‪،‬‬ ‫بەمانای ‌شه‌ڕێكی ئۆدیبیانه‌یه‌ له‌پێناو‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬كه‌باوك‬ ‫ناتوانێت و نایه‌وێت له‌گه‌ل كوڕ و كچه‌كانیدا‬ ‫به‌شی بكات‪ .‬ترسی پارتی‪ ،‬ترسی باوكی‬ ‫پیره‌ له‌خانه‌نشینبوون‪ ،‬له‌وه‌ی ئه‌به‌دیه‌تی‬ ‫ده‌سه‌اڵت له‌ده‌ستبدات‪ .‬ترسی ئەو‪ ،‬ترسە‬ ‫ل��ەوەی لەشوین وەدەرنرێت‪ ،‬لەهەولێرەوە‬ ‫شوێنی سیاسیانەی لەدەستبدات وەدەرنرێت‬ ‫و هەولێر تەسلیمی هێزی کۆمەڵگەی مەدەنی‬ ‫و بیروڕای ئازاد بێت و جارێکی تر خانەنشین‬ ‫بێتەوە‪....‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 18‬پشو‬

‫به‌بڕیاری دادگا ده‌ستدرێژی‬ ‫سێكسی به‌كۆمه‌ڵ ده‌كرێته‌ سه‌ر كچێك‬ ‫ده‌ستوور‬

‫كچێكی ته‌مه‌ن ‪ 18‬ساڵه‌ی پاكستانی‬ ‫به‌بڕیاری دادگایه‌كی عه‌شیره‌یی شاری‬ ‫مرۆالی پاكستان ب�ه‌ره‌وڕووی ده‌ستدرێژی‬ ‫سێكسی به‌كۆمه‌ڵ بوویه‌وه‌‌و ئه‌و سزایه‌ش‬ ‫له‌به‌رچاوی خه‌ڵكدا ئه‌نجامدرا‪.‬‬ ‫ئاژانسی هه‌واڵی سه‌ما باڵویكرده‌و‌ه ئه‌و‬ ‫بڕیار‌ه له‌الیه‌ن دادگایه‌كی سه‌ر به‌عه‌شیره‌ی‬ ‫ماسۆتی پاكستان په‌سندكراوه‌‌و تاوانی‬ ‫ئه‌و كچ ‌ه ئه‌و‌ه بوو‌ه كه‌برا یانز‌ه ساڵه‌كه‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندی خۆشه‌ویستی له‌گه‌ڵ كچێكی‬ ‫عه‌شیره‌ی ماسۆتی هه‌بووه‌‪.‬‬

‫به‌پێی ڕاپۆرته‌ك ‌ه برا‌و كه‌سوكاری كچه‌ك ‌ه‬ ‫بینه‌ری ڕووداوه‌ك ‌ه بوون‌و سه‌ره‌ڕای گریان‬ ‫‌و پاڕانه‌وه‌ی زۆر پیاوانی دادگای عه‌شیره‌ی‬ ‫ماسۆتی له‌بڕیاره‌كه‌یان پاشگه‌زنه‌بوونه‌و‌ه‬ ‫‌و له‌به‌رچاوی باوك ‌و كه‌سوكاری كچه‌كه‌‌و‬ ‫به‌شێكی زۆر له‌خه‌ڵكی شاره‌ك ‌ه ‪ 4‬كه‌س‬ ‫ده‌ستدرێژی سێكسیان كردووه‌ت ‌ه سه‌ر ئه‌و‬ ‫كچ ‌ه ‪ 18‬ساڵه‌یه‌‪.‬‬ ‫ڕێكخراوی مافی مرۆڤی سه‌ر به‌ڕێكخراوی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌و‌ه یه‌كگرتووه‌كان ڕایگه‌یاندوو‌ه‬ ‫كه‌سااڵن ‌ه به‌ده‌یان جینایه‌تی له‌وشێو‌ه‬ ‫له‌پاكستان ڕووده‌دات‌و پۆلیس‌و حكومه‌تی‬ ‫پاكستان هیچ هه‌نگاوێك بۆ به‌رگرتن به‌و‬ ‫تاوانانه‌ ئه‌نجام ناده‌ن‪.‬‬

‫فه‌یسبووك‪ .‬ئاشكراكردنی خیانه‌تی هاوسه‌ریی ئاسانكردووه‌‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫پارێزه‌رێكی پسپۆڕ له‌كاروباری ته‌اڵقی‬ ‫ئه‌مریكا پێیوایه‌ كه‌تۆڕه‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی‬ ‫ئینته‌رنێت ‌و به‌تایبه‌ت فه‌یسبووك‬ ‫ئاشكراكردنی خیانه‌تی هاوسه‌رییان‬ ‫ئاسانكردووه‌‌و ئه‌و مه‌سه‌له‌ له‌ئه‌نجامه‌كانی‬ ‫ت��وێ��ژی��ن�ه‌وه‌ی�ه‌ك��ی ت��ای��ب�ه‌ت ب��ه‌و ب��واره‌‬ ‫ئاشكرابووه‌‪.‬‬ ‫ئاژانسی هه‌واڵی مێهری ئێرانی باڵویكرده‌وه‌‬

‫پیاوێك ژیانی هاوسه‌ریی له‌گه‌ڵ سه‌گێكدا‬ ‫پێكهێنا‬

‫ده‌ستوور‬

‫گه‌نجێكی ‪ 20‬ساڵه‌ی خه‌ڵكی ئوسترالیا‬ ‫له‌ڕیۆڕه‌سمێكی تایبه‌تدا ژیانی هاوسه‌ریی‬ ‫له‌گه‌ڵ سه‌گه‌كه‌یدا پێكهێنا‪.‬‬ ‫ت���ۆڕی ه��ه‌واڵ��ی ئیسنای ئ��ێ��ران��ی ل���ه‌زاری‬ ‫ئاژانسه‌كانی هه‌واڵی ئوسترالیا باڵویكرده‌و‌ه ئه‌و‬ ‫پیاو‌ه ناوی جوگیوی ‌ه‌و خه‌ڵكی ناوچه‌ی توومبای‬ ‫سه‌ر به‌پارێزگای كوئینزله‌ندی ئوسترالیایه‌‪.‬‬ ‫جوگیو له‌لێدوانێكدا بۆ كه‌ناڵه‌كانی ڕاگه‌یاندن‬ ‫وتی"بۆ ماوه‌ی پێنج ساڵ ‌ه خه‌ریكی به‌خێوكردنی‬ ‫ئه‌و سه‌گه‌م‌و زۆرم خۆشده‌وێ"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌ی ك ‌ه له‌ڕێوڕه‌سمی پێكهێنانی ژیانی‬ ‫هاوسه‌ری له‌گه‌ڵ سه‌گه‌كه‌مدا هه‌موو هاوڕێ‬ ‫‌و كه‌سوكارم به‌شدارییان كرد‌و جلی بووك ‌و‬ ‫زاواییمان له‌به‌ركردبوو‪.‬‬

‫كاوڕ ‬

‫(‪ 21‬مارس ‪ 20 -‬نیسان)‬

‫ئ��ه‌گ��ه‌ر ك �ه‌س��ان��ێ��ك ب��ی��ان�ه‌وێ��ت‬ ‫ی ئه‌وان هه‌ندێك‬ ‫ی خواست ‌‬ ‫به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫كار ئه‌نجامبده‌یت‪ ،‬ئه‌وا به‌ڕوونی‌‬ ‫ی ك ‌ه ئه‌و‌ه ناكه‌یت‪ .‬حه‌ز‬ ‫پێیانده‌ڵێ ‌‬ ‫ب ‌ه به‌ره‌نگاربوونه‌و‌ه ‌و پێشبڕكێ‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬ئه‌گه‌ر نه‌چێت ‌ه چوارچێو‌هی‌‬ ‫هێرشكردن ‌ه سه‌ر كه‌سایه‌تیت‪.‬‬

‫ته‌رازوو‬

‫(‪ 22‬ئه‌یلول ‪ 22 -‬ت‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ی شتێكدا ده‌گه‌ڕێیت‪،‬‬ ‫ماوه‌یه‌ك ‌ه به‌دوا ‌‬ ‫به‌اڵم تائێستا نه‌تتوانیو‌ه بیدۆزیته‌و‌ه‬ ‫ه���ه‌روه‌ك بێزار بوویت له‌گه‌ڕان‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شت له‌بیرنه‌چێت ئه‌و شت ‌هی‌‬ ‫ب�ه‌دوای��دا وێڵیت‪ ،‬هیچ بایه‌خێكی‌‬ ‫س��ۆزداری��ی نییه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم پێویسته‌‬ ‫ی درێ���ژ باشترین‬ ‫ی پ��ش��وو ‌‬ ‫ب��زان � ‌‬ ‫چاره‌سه‌ره‌‪.‬‬

‫گا ‬

‫(‪ 21‬نیسان ‪ 20 -‬ئایار)‬

‫كاتێكی‌ ناسكه‌ بۆ گرتنه‌وه‌ده‌ستی‌‬ ‫جڵه‌وی‌ ئابووریی‌ ئه‌م قۆناغه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ژی��ان��ت‪ .‬ئ �ه‌م م��اوه‌ی �ه‌ به‌رانبه‌ر‬ ‫به‌كێشه‌كان به‌هێز ده‌ب��ی��ت ‌و‬ ‫ده‌توانی‌ چاره‌سه‌ریان بكه‌یت‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م��ه‌ش وا ده‌ك����ات ل��ه‌ج��اران‬ ‫خۆشحاڵتر ده‌ربكه‌ویت‪.‬‬

‫دوپشک‌‬

‫(‪ 23‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 21 -‬ت‪ .‬دووه‌م)‬

‫هاوڕێكانت ڕه‌خنه‌یان لێت هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌ڕاس��ت �ه‌وخ��ۆی��ی ئه‌م ‌ه‬ ‫له‌ڕووت ناده‌ن‪ .‬باشتروایه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سه‌ نزیكه‌كانتدا قسه‌ له‌باره‌ی‌‬ ‫ئه‌و كێشانه‌وه‌ بكه‌یت كه‌هه‌ته‌‪.‬‬ ‫هه‌فته‌ی‌ داهاتوو له‌وانه‌یه‌ شتێك‬ ‫به‌ده‌ست بهێنی‌‪.‬‬

‫دووانه‌‬

‫(‪ 21‬ئایار ‪ 20 -‬حوزه‌یران)‬

‫ه�ه‌ن��دێ��ك گ��ۆڕان��ك��اری��ی مه‌عنه‌وی‌‬ ‫ل �ه‌ژی��ان��ت��دا‌و به‌تایبه‌ت ‌ی له‌ژیان ‌ی‬ ‫تایبه‌تیتدا ڕووده‌ده‌ن‪ .‬هه‌ندێك حاڵه‌ت‬ ‫ك��ه‌وه‌ك كێش ‌ه ده‌رده‌ك���ه‌ون بێزارت‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم دواتر له‌گه‌ڵیان ڕادێیت‌و‬ ‫ئاسایی ده‌بن به‌الته‌وه‌‪ .‬پار‌ه له‌هه‌ندێك‬ ‫كه‌لوپه‌ل ‌ی ناوماڵدا خه‌رجده‌كه‌یت‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫(‪ 22‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 20 -‬ک‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ژم���اره‌ی���ه‌ك ل �ه‌ه��اوڕێ��ك��ان��ت تۆ‬ ‫ی ك����راوه‌ ده‌زان����ن‪،‬‬ ‫ب�ه‌ك�ه‌س��ێ��ك� ‌‬ ‫ی هه‌ندێك‬ ‫به‌تایبه‌ت كاتێك باس ‌‬ ‫ی تایبه‌تیتیان بۆ‬ ‫ی ژی��ان � ‌‬ ‫شت ‌‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬به‌اڵم تۆ ته‌نیا له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌مێكیان هه‌ست به‌ئاسووده‌یی‬ ‫ده‌ك��ه‌ی��ت‪ .‬ل��ه‌م م��اوه‌ی��ه‌دا دڵت‬ ‫خۆشده‌بێت‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫ت��ۆڕه‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی ئینته‌رنێت ‌و‬ ‫به‌تایبه‌ت فه‌یسبووك ته‌نیا هۆكارێك بۆ‬ ‫ئاڵۆزكردنی په‌یوه‌ندییه‌ خێزانییه‌كان‬ ‫نین ‌و‪ ،‬به‌ڵكوو ی��ه‌ك ل �ه‌س �ه‌ر پێنجی‬ ‫ته‌اڵقه‌كانیش له‌ئه‌مریكا به‌چه‌شنێك‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌فه‌یسبووكه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئالن مانتڵ پارێزه‌ری پسپۆڕ له‌كاروباری‬ ‫ته‌اڵق له‌ ئه‌مریكا ئاماژه‌ به‌ئه‌نجامه‌كانی‬ ‫ت��وێ��ژی��ن �ه‌وه‌ی �ه‌ك ل���ه‌و واڵت���ه‌ ده‌ك���ات‌و‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت"گ��ۆگ��ڵ‪ ،‬فه‌یسبووك ‌و تویته‌ر‬

‫كچێك له‌ناو زانكۆدا كۆرپه‌له‌یه‌كی‬ ‫له‌جانتاكه‌یدا شارده‌وه‌‬ ‫ده‌ستوور‬

‫به‌رپرسانی زانكۆیه‌كی چین كچێكی‬ ‫‪ 18‬ساڵه‌ی خوێندكاری ئه‌و واڵته‌یان‬ ‫به‌تۆمه‌تی ش��اردن��ه‌وه‌ی كۆرپه‌یه‌كی‬ ‫تازه‌ به‌دنیاهاتوو له‌جانتاكه‌یدا له‌زانكۆ‬ ‫ده‌ركرد‪.‬‬ ‫تۆڕی هه‌واڵی شین هوا باڵویكرده‌وه‌ ئه‌و‬ ‫كچه‌ كه‌ناوی ئاشكرا نه‌كراوه‌‪ ،‬به‌یارمه‌تی‬ ‫دوو ه��اوڕێ��ی خوێندكاری له‌زانكۆدا‬ ‫منداڵی ده‌بێت‌و دواتر بۆ ئاشكرانه‌بوونی‬ ‫مه‌سه‌له‌كه‌ كۆرپه‌كه‌ی له‌ناو جانتاكه‌یدا‬ ‫ده‌شارێته‌وه‌‪.‬‬ ‫گریانی مناڵه‌كه‌ مامۆستا‌و ته‌له‌به‌كانی‬ ‫دی���ك���ه‌ی زان���ك���ۆ ل��ه‌م��ه‌س��ه‌ل��ه‌ك��ه‌‬ ‫ئاگادارده‌كاته‌وه‌‌و ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی‬ ‫ده‌ركردنی ئه‌و كچه‌ له‌زانكۆ‪.‬‬

‫(‪ 21‬حوزه‌یران ‪ 22 -‬ته‌موز)‬

‫ی ئ �ه‌وه‌ت هه‌یه‌‬ ‫ئه‌م ماوه‌ی ‌ه توانا ‌‬ ‫جه‌سته‌ت بخه‌یت ‌ه باشترین دۆخه‌و‌ه‬ ‫ی كێش ‌و ته‌ندروستییه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ڕوو ‌‬ ‫ناسین ‌و ت��ێ��ك �ه‌اڵوب��وون له‌گه‌ڵ‬ ‫ی واڵت ژیان‬ ‫كه‌سێك ك ‌ه له‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫به‌سه‌رده‌بات‪ ،‬له‌وانه‌ی ‌ه په‌یوه‌ندییه‌كی‌‬ ‫ی لێبكه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫خۆشه‌ویست ‌‬

‫گیسک‬

‫س�ه‌ل��م��ان��دن��ی خ��ی��ان�ه‌ت��ی ه��اوس�ه‌ری��ی��ان‬ ‫ئاسانكردووه‌"‪.‬‬ ‫مانتڵ وت��ی"خ��ی��ان�ه‌ت هه‌میشه‌ بوونی‬ ‫هه‌بووه‌‌و به‌اڵم سه‌لماندنی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫ل���ه‌ڕاب���ردوودا زۆر دژوارب�����ووه‌‪ ،‬كه‌چی‬ ‫ئێستا له‌ڕێگه‌ی تۆڕه‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی‬ ‫ئینته‌رنێته‌وه‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ به‌ئاسانی‬ ‫ئ��ه‌ن��ج��ام��ده‌درێ��ت ‌و‪ ،‬پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ی �ه‌‬ ‫ناته‌ندروسته‌كان له‌و ڕێگه‌یه‌وه‌ به‌ئاسانی‬ ‫ئاشكراده‌كرێت"‪.‬‬

‫شێر ‬

‫(‪ 22‬ته‌موز ‪ 22 -‬ئاب)‬

‫پێویست ‌ه ئاگات له‌كێشت بێت‬ ‫‌و هه‌وڵبده‌یت ق�ه‌ڵ�ه‌و نه‌بیت‪،‬‬ ‫ی به‌رنامه‌یه‌ك بۆ‬ ‫ئه‌مه‌ش ب �ه‌و‌ه ‌‬ ‫خ���واردن ‌و وه‌رزش���ت دابنێیت‪.‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه كه‌سێك بناسیت ببێته‌‬ ‫ی له‌ژیانتدا گۆڕانكاریی‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫هۆ ‌‬ ‫ی دروستبكات‪.‬‬ ‫بنه‌ڕه‌ت ‌‬

‫سه‌تڵ ‬

‫(‪ 21‬ک‪ .‬یه‌که‌م ‪ 19 -‬ک‪ .‬دووه‌م)‬

‫(‪ 20‬ک‪ .‬دووه‌م ‪ 18 -‬شوبات)‬

‫تۆ ده‌زانی‌ ئه‌گه‌ر ده‌ستپێبكه‌یت‬ ‫ده‌ت�����وان�����ی‌ ئ�����ه‌و ك��ێ��ش �ه‌ی � ‌ه‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رب���ك���ه‌ی���ت‪ ،‬ك��ه‌وات��ه‌‬ ‫پێویسته‌ ده‌ستپێبكه‌یت ‌و‬ ‫ده‌ستپێشخه‌رییه‌كان الی‌ تۆوه‌‬ ‫ب��ن‪ .‬دڵنیابه‌ ئ��ه‌وه‌ی‌ كه‌هه‌وڵی‌‬ ‫بۆ ده‌ده‌ی��ت‪ ،‬هه‌ر ئه‌وه‌ ئامانجی‌‬ ‫تۆیه‌‪.‬‬

‫هه‌ندێك شت كه‌وه‌خته‌ ڕووبده‌ن‬ ‫ب �ه‌ت �ه‌واوه‌ت �ی‌ ژی��ان��ت ده‌گ���ۆڕن‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و گۆڕانكارییانه‌ په‌یوه‌ستن‬ ‫ب��ه‌و ه��ه‌الن��ه‌وه‌ كه‌هه‌ڵده‌كه‌ون‬ ‫‌و چۆنیه‌تی‌ ق��ۆس��ت��ن�ه‌وه‌ی��ان‪.‬‬ ‫خۆشترین ڕۆژ بۆ خۆشه‌ویستی‌‪،‬‬ ‫ڕۆژی‌ ش��ه‌م��م��ه‌ی��ه‌‌و ڕۆژێ��ك��ی‌‬ ‫نموونه‌ییه‌‪.‬‬

‫فه‌ریک ‬

‫(‪ 22‬ئاب ‪ 22 -‬ئه‌یلول)‬

‫ئ�ه‌م ماوه‌ی ‌ه پێویستت به‌به‌ختی‌‬ ‫باش ‌ه‌و پێده‌چێت له‌كۆتایی هه‌فته‌دا‬ ‫ئه‌و به‌خت ‌ه رووت تێبكات‪ .‬هه‌ندێك‬ ‫ی نایه‌ن به‌ده‌سته‌و‌ه‌و‬ ‫كار به‌ئاسان ‌‬ ‫ی ناكات‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش پێویست به‌نیگه‌ران ‌‬ ‫ی س��ۆزداری��ت ب ‌ه‌و‬ ‫ی ب��ار ‌‬ ‫ئ��اگ��ادار ‌‬ ‫له‌بیری مه‌كه‌‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫(‪ 19‬شوبات ‪ 20 -‬ئازار)‬

‫ه��ه‌ن��دێ��ك ك��ێ��ش�� ‌هی‌ ن��اوم��اڵ‬ ‫بێزارت ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬له‌و كێشانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌به‌رده‌وام چاره‌سه‌ریان ده‌كه‌یت‬ ‫‌و سه‌رهه‌ڵده‌ده‌نه‌وه‌‌و تۆش نازانی‌‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌یان كوێیه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫پێویسته‌ به‌دوای‌ سه‌رچاوه‌كه‌یاندا‬ ‫ب��گ�ه‌ڕێ�ی‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ بنبڕیان‬ ‫بكه‌یت‪.‬‬


‫ی پێنجه‌م ـ به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رد‌ه ‌ ‪0533184771‬‬ ‫ی میران ـ نهۆم ‌‬ ‫ی سالم‪ ،‬ته‌الر ‌‬ ‫ی ـ شاڕێ ‌‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬سلێمان ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬

‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)60‬چوارشه‌ممه‪2010/12/8 ،‬‬

‫سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن‪ :‬ئیدریس عومه‌ر‬

‫ی سول ‌ی تێلیگراف‬ ‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌‬

‫‪info@destur.net - 0533187811‬‬

‫چنار‌و جه‌لیل زه‌نگه‌ن ‌ه ماویانه‌ كێ ده‌یه‌وێت ناو بۆ ئه‌یوب عه‌لی دابنێت؟‬ ‫شیالن حه‌مه‌ نه‌جم‬

‫ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ پێشتر له‌كه‌ناڵه‌كانی‬ ‫ڕاگ�ه‌ی��ان��دن واب�ڵاوك��رای �ه‌وه‌ كه‌خانم ‌ه‬ ‫گۆرانیبێژ (چنار) به‌نیازه‌ له‌زنجیره‌‬ ‫درامای گه‌رده‌لوولدا به‌شداری بكات‪،‬‬ ‫به‌اڵم سه‌رچاوه‌یه‌كی نزیك له‌خانمه‌‬ ‫گۆرانیبێژ (چنار) وتی‌"به‌شداری‬ ‫ناكات"‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور ئه‌و‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ وتی‌"چنار تاكو‬ ‫ئێستا له‌گه‌ڵ ده‌رهێنه‌ر‬ ‫(جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌)‬ ‫نه‌گه‌یشتو و نه‌ته‌‬ ‫ه��ی��چ ئه‌نجامێك‬ ‫‌و ل����ه‌و زن��ج��ی��ره‌‬ ‫درامایه‌دا به‌شداری‬ ‫ناكات"‪.‬‬ ‫خانمه‌ گۆرانیبێژ چنار‬ ‫ل��ه‌گ��ون��دی (زڕگ���وێ���زی‬ ‫گ����ه‌وره‌)‪ ،‬له‌نزیك ش��اری‬ ‫سلێمانی ل �ه‌دای��ك��ب��ووه‌‪،‬‬ ‫خاوه‌نی ئه‌لبومێكی گۆرانییه‌‬ ‫به‌ناوی"دڵی من"‪.‬‬

‫نامه‌كانی ئه‌شره‌ف ده‌بن ‌ه ڕه‌یحانه‬ ‫‌شیالن حه‌مه‌نه‌جم‬

‫بڕیار‌ه له‌ئاینده‌یه‌كی نزیكدا زنجیر‌ه درامای‬ ‫ی ئه‌و هونه‌رمه‌ندان ‌هی‌‬ ‫(ڕه‌یحانه‌)‪ ،‬كه‌زۆرین ‌ه ‌‬ ‫له‌نامه‌كانی ئه‌شره‌فدا به‌شداربوون له‌سه‌ر‬ ‫ی ‪ tv‬په‌شخبكرێت‪ .‬ك� ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫ش��اش� ‌ه ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ند لوقمان غه‌ریب كاری ده‌رهێنانی‬ ‫بۆ كراوه‌‪.‬‬ ‫لوقمان غه‌ریب ده‌رهێنه‌ری زنجیر‌ه درامای‬ ‫(ڕه‌یحانه‌) له‌باره‌ی درام��اك �ه‌و‌ه وتی‌"ئه‌م‬

‫دراما نوێی ‌ه پڕۆژه‌یه‌كی گه‌وره‌ی هونه‌رییه‌‬ ‫ژماره‌ی ئه‌ڵقه‌كانی خۆی ل ‌ه ‪ 45‬ئه‌ڵقه‌ی ‪40‬‬ ‫خوله‌كی ده‌دات‪ ،‬له‌و درامایه‌دا ژماره‌یه‌كی زۆر‬ ‫له‌هونه‌رمه‌ندانی خاوه‌ن ئه‌زموون‌و به‌ناوبانگ‬ ‫ب �ه‌ش��داری��ده‌ك �ه‌ن ‌و ی�ه‌ك�ه‌م��ج��ار‌ه زۆرب���ه‌ی‬ ‫هونه‌رمه‌ندان له‌به‌رهه‌مێكی گه‌وره‌ی درامادا‬ ‫كۆببنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ڕه‌یحان ‌ه زنجیر‌ه درامایه‌كی نوێ ‌ی كۆمپانیای‬ ‫هونه‌ری (گاف)ه‌و باس له‌سااڵنی په‌نجاكان‬ ‫ده‌ك���ات‌و چیرۆكی ئ �ه‌و زنجیر‌ه درام��ای�ه‌‬

‫ڕاگه‌یاندراوێك‬ ‫ل ‌ه ڕۆژنامه‌ی‌ده‌ستووره‌وه‌‬ ‫ڕۆژنامه‌ی ده‌ستوور كۆی ژماره‌كانی ساڵی‬ ‫یه‌كه‌می (‪)2010 -2009‬ی ل ‌ه به‌رگێكدا‬ ‫كۆكردۆته‌وه‌‌و ئاماده‌یكردوو‌ه بۆ فرۆشتن‪.‬‬ ‫ه����ه‌ر ك�����ه‌س‌و الی��ه‌ن��ێ��ك ده‌خ���وازێ���ت‬ ‫به‌ده‌ستیبهێنێت‪ ،‬له‌ئێستاو‌ه ده‌توانێت‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌یه‌كێك له‌م ئه‌دره‌سانه‌و‌ه بكات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئۆفیسی سلێمانی‪ ،‬شاڕێی سالم‪ ،‬ته‌الر ‌‬ ‫میران‪ ،‬به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌‪،‬‬ ‫نهۆمی پێنجه‌م‪.‬‬ ‫ئیمه‌یڵ‪info@destur.net :‬‬ ‫ته‌له‌فۆن‪0533184771 & 0533187811 :‬‬

‫موحسین یاسین‬

‫هونه‌رمه‌ندی گۆرانیبێژ ئه‌یوب عه‌لی‪ ،‬ئه‌لبومێكی نوێی به‌ ‪11‬‬ ‫گۆرانییه‌وه‌ ئاماده‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌بێ ئه‌وه‌ی‌ ناو بۆ ئه‌لبومه‌كه‌ی‌ دابنێت‬ ‫‌و داوا ده‌كات‪ ،‬گوێگران خۆیان ناوێك بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫گ��ۆران كامیل هونه‌رمه‌ندی مۆزیسیان ـ ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری كاره‌‬ ‫هونه‌رییه‌كانی گۆرانیبێژ (ئه‌یوب عه‌لی) له‌لێدوانێكیدا بۆ ڕۆژنامه‌ی‬ ‫ده‌ستوور ڕایگه‌یاند ئه‌لبومه‌كه‌ی گۆرانیبێژ (ئه‌یوب عه‌لی) یانزه‌‬ ‫گۆرانی له‌خۆگرتووه‌ و زۆربه‌ی ئاوازه‌كان هی خۆیه‌تی‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"له‌م ئه‌لبومه‌دا به‌هه‌ردوو زاراوه‌ی كرمانجی‌و هه‌ورامی‬ ‫گۆرانی وتووه‌‪ ،‬كاره‌كانی ئه‌م ئه‌لبومه‌ی زۆر جیاوازه‌ و به‌ستایلێكی‬ ‫تازه‌ و جیا له‌ستایله‌كانی پێشووتری به‌رهه‌م هاتووه‌ ‌و‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫موزیكژه‌نی به‌توانا به‌شدارییان تێداكردووه‌"‪.‬‬ ‫له‌و ئه‌لبومه‌دا هه‌ریه‌كه‌ له‌گۆران كامیل‌و عارف شه‌كوری‌و سه‌عید‬ ‫یه‌ڵدز‌وی‌ و هێمن حسێن كاری دابه‌شكردنی موزیكییان بۆ كردووه‌‬ ‫و كاری تۆماركردنیشی له‌واڵتانی (به‌ریتانیا و ئه‌مریكا و توركیا)‬ ‫ئه‌نجامداوه‌‪.‬‬ ‫گۆران وتی‌"به‌اڵم هیچ ناوێكی بۆ ئه‌لبوومه‌كه‌ی دانه‌ناوه‌ و ناونانی‬ ‫ئه‌لبومه‌كه‌ی بۆگوێكران ‌و عاشقانی ده‌نگی به‌جێهێشتووه‌‪ ،‬تاكو‬ ‫به‌ویستی خۆیان ناو له‌ئه‌لبومه‌كه‌ بنێن‌و ناوێكی بۆ هه‌ڵبژێرن"‪.‬‬ ‫ئه‌یوب عه‌لی به‌ده‌ستووری وت"گوێگران له‌ئه‌لبومه‌كه‌دا هه‌ر‬ ‫گۆرانییه‌كی به‌دڵ بوو‪ ،‬با به‌و گۆرانیه‌وه‌ ناوی بنێن"‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وت �ی‌"ل �ه‌م ئه‌لبومه‌مدا حه‌یرانێكم وت��وو‌ه و له‌كۆی‬ ‫گۆرانییه‌كانی ئه‌لبوومه‌كه‌شم دوو گۆرانی تایبه‌تم بۆ عاشقان‬ ‫ووتوه‌‪ ،‬هیوادارم خۆیانی تیا بدۆزنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫چیرۆكێكی ڕۆمانئامێزی كۆمه‌اڵیه‌تی كۆنه‌‬ ‫ك�ه‌ده‌ی��ان ده‌الالت ‌و بابه‌تی ج��ۆراوج��ۆری‬ ‫له‌خۆگرتوو‌ه له‌خۆشه‌ویستی‌و دوژمنایه‌تی‌و‬ ‫كێش ‌ه و زوڵموزۆر و چه‌وسانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌رهه‌م ‌ه له‌ناوه‌رۆكه‌كه‌یدا خاڵینییه‌‬ ‫له‌باسكردنی ئ �ه‌و داب��ون �ه‌ری��ت ‌و دی��ارده‌‬ ‫ج���ۆراوج���ۆر‌ه ك��ۆم��ه‌اڵی��ه‌ت��ی‌و سیاسی‌و‬ ‫ئیدارییانه‌ی كه‌له‌كۆنه‌و‌ه كۆمه‌ڵگای ئێمه‌‬ ‫به‌ده‌ستییه‌و‌ه ده‌ناڵێنێ‪.‬‬ ‫زنجیره‌ك ‌ه له‌نواندنی هونه‌رمه‌ند (شه‌م فوئاد)‬ ‫كچی هونه‌رمه‌ندی گ�ه‌ور‌ه و ناسراو فوئاد‬ ‫حه‌مه‌مین ئاغای ‌ه كه‌بۆ یه‌كه‌مجار‌ه له‌سه‌ر‬ ‫شاشه‌ی ‪TV‬ڕۆڵ��ی سه‌ره‌كی (ڕه‌یحانه‌)‬

‫ده‌بینێ‌و له‌و زنجیر‌ه درامایه‌دا له‌گه‌ڵ ئه‌كته‌ری‬ ‫الو (ه��ی��وا مسته‌فا) ك��وڕی‬ ‫هونه‌رمه‌ندی خاوه‌ن ئه‌زموون‌و‬ ‫به‌ناوبانگ (مسته‌فا ئه‌حمه‌د)‬ ‫ك� ‌ه ئ�ه‌وی��ش ب��ۆ یه‌كه‌مجاره‌‬ ‫له‌سه‌ر شاشه‌ی ‪ tv‬ڕۆڵی‬ ‫سه‌ره‌كی (حسه‌ین) ده‌بینێ‪.‬‬ ‫ده‌یان ئه‌كته‌ری ناسراوی‬ ‫پڕ ئه‌زموونی ت��ر‪...‬‬ ‫كه‌ژماره‌یان له‌سه‌رو‬ ‫(‪ )100‬ئه‌كته‌ره‌وه‌یه‌‬ ‫به‌شدارییان تێدا‬ ‫كردووه‌‪.‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫جێگری سه‌رنووسه‌ر‪ :‬وریا حه‌مه‌تاهیر‬ ‫سکرتێری نووسین‪ :‬شۆڕش خالید‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونه‌ریی‪ :‬لوقمان عومه‌ر‬

Destur_60  

No.60 08/12/2010

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you