Issuu on Google+

‫‪47‬‬ ‫چوارشه‌ممه‬

‫‪2010/9/1‬‬ ‫(‪ )20‬الپه‌ڕ‌ه‬ ‫نرخ (‪ )1000‬دیناره‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی سياسى گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ کۆمپانیای سولى تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫ئاگاداری‬ ‫خوێنه‌رانی ئازیزی رۆژن��ام �ه‌ی ده‌ستوور‬ ‫ئاگادارده‌كه‌ینه‌وه‌‪ ،‬كه‌به‌هۆی نزیكبوونه‌وه‌ی‬ ‫جه‌ژنی ره‌مه‌زانی پیرۆزه‌وه‌‪ ،‬رۆژنامه‌كه‌مان‬ ‫رۆژی سێشه‌ممه‌‪ 2010/9/7‬ده‌رده‌چێت‌‪.‬‬

‫‪w w w. d e s t u r. n e t‬‬

‫خیانه‌تێکی له‌بیرنه‌کراو‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫‪3‬‬

‫ئۆپۆزیسیۆن نایه‌وێت ل ‌ه ‪‌ 31‬ی ئاب بكۆڵێته‌وه‌‬ ‫په‌رله‌مانتارێك‪ :‬ده‌بێت په‌رله‌مان بابه‌تی ‪31‬ی ئاب بوروژێنێت‬ ‫زانیار محه‌مه‌د‬ ‫دوای‌ تێپه‌ڕبوونی‌ ‪ 14‬ساڵ به‌سه‌ر خیانه‌تی ‪31‬ی‬ ‫ئابدا‪ ،‬فراكسیۆنه‌كانی‌ ئۆپۆزسیۆن له‌په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان نایانه‌وێت له‌ ‪31‬ی‌ ئاب بكۆڵنه‌وه‌‌و ئه‌و‬ ‫باسه‌ بوروژێنن‪ ،‬په‌رله‌مانتارێكیش رایده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫پێویسته‌ په‌رله‌مان بابه‌تی ‪31‬ی ئاب بوروژێنرێت‪.‬‬ ‫عومه‌ر عه‌بدولعه‌زیز سه‌رۆكی‌ لیستی‌ یه‌كگرتووی‌‬ ‫ئیسالمی‌ له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان له‌په‌یوه‌ندییه‌كی‬ ‫ته‌له‌فونیدا ئاماده‌نه‌بوو هیچ لێدوانێك له‌و باره‌یه‌وه‌‬ ‫ب��دات‪ ،‬به‌بیانووی ئ �ه‌وه‌ی‌ “ئ�ه‌و مه‌له‌فه‌ داخ��راوه‌و‬ ‫به‌ئاسانی‌ ناكرێته‌وه”‪.‬‬ ‫نه‌ریمان عه‌بدوڵاڵ ئه‌ندامی‌ فراكسیۆنی‌ گ��ۆڕان‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وتی‌‬ ‫“‪31‬ی‌ ئاب قه‌زیه‌یه‌كی‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌و مێژوو ره‌حم به‌هیچ‬ ‫كه‌سێك ناكات‪ ،‬په‌نابردن بۆ دوژم��ن‪ ،‬قبوڵناكرێت‬ ‫به‌هه‌ر بیانوویه‌كه‌وه‌ بێت”‪.‬‬ ‫ن�ه‌ری��م��ان ئ��ام��اژه‌ی‌ ب�ه‌وه‌ش��ك��رد ك�ه‌ئ�ه‌و بابه‌تانه‌‬ ‫چاره‌نووسسازن‪ ،‬ده‌بێت له‌په‌رله‌مان بوروژێنرێت‪ ،‬وتی‌‬ ‫“بۆ ئه‌وه‌ی‌ دووباره‌نه‌بێته‌وه‌‪ ،‬هیچ گه‌لێك قبوڵناكات‬ ‫ئه‌و رووداوان �ه‌ی‌ به‌سه‌ردا تێبپه‌ڕێت‌و ئه‌نجامده‌رانی‬

‫له‌بیربكرێن”‪.‬‬ ‫نه‌ریمان عه‌بدوڵاڵ به‌گرنگیزانی‌ ‪31‬ی‌ ئاب له‌په‌رله‌مان‬ ‫باسبكرێت‪“ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌س نه‌وێرێت له‌داهاتوودا‌و‬ ‫بیر له‌وه‌بكاته‌وه‌ هه‌موو شتێك بۆ خۆی‌ ب �ه‌ڕه‌وا‬ ‫بزانێت”‪ ،‬به‌اڵم روونیكرده‌وه‌ له‌فراكسیۆنی‌ گۆڕان هیچ‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كیان نییه‌ بۆ وروژان��دن‌و باسكردنی‌ ‪31‬ی‌‬ ‫ئاب‪.‬‬ ‫ئارام قادر سه‌رۆكی‌ فراكسیۆنی‌ كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمی‌‬ ‫وت �ی‌ “ئ �ه‌و بابه‌ته‌ بابه‌تێكی‌ سیاسییه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫په‌رله‌مانتارین‌و په‌یوه‌ندیمان به‌و بابه‌ته‌ سیاسیانه‌وه‌‬ ‫نییه‌”‪.‬‬ ‫ئارام قادر به‌باشی‌ زانی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌ كۆمه‌ڵ له‌و‬ ‫باره‌یه‌وه‌ قسه‌بكه‌ن‪.‬‬ ‫رۆژی‌ ‪31‬ی‌ ئابی‌ ‪ 1996‬پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان‬ ‫هێزه‌كانی‌ رژێمی‌ به‌عسی‌ رووخاوی‌ هێنایه‌ هه‌ولێره‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌پێناو ده‌ستبه‌سه‌راگرتن ب�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و ش��اره‌و‬ ‫ده‌ركردنی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان‪.‬‬ ‫دوای ‪ 14‬ساڵ به‌سه‌ر ئه‌و رووداوه‌دا نه‌ پارتی داوای‬ ‫لێبوردنی كردووه‌‪ ،‬نه‌هێزی ئۆپۆزیسیۆنیش ئاماده‌یه‌‬ ‫ئه‌و باسه‌ له‌په‌رله‌مانی كوردستان بوروژێنێت‪ ،‬ده‌زگا‬ ‫راگه‌یاندنه‌كانی ده‌سه‌اڵت‌و ئۆپۆزیسیۆنیش بێده‌نگیان‬ ‫هه‌ڵبژارد‪.‬‬

‫گومانی هاتنه‌وه‌ ‌ی قاسم ئاغا‬ ‫بۆ هه‌ولێر شیوعییه‌كان توڕه‌ده‌كات‬ ‫تایبه‌ت به‌ده‌ستوور‬ ‫گ��وم��ان��ی ه��ات��ن��ه‌وه‌ی ق��اس��م ئ��اغ��ای‬ ‫كۆی ‌ه ب��ۆ هه‌ولێر ل �ه‌الی �ه‌ن هێزێكی‬ ‫بااڵده‌ستی هه‌رێمه‌و‌ه شیوعییه‌كان‬ ‫ی قاسم‬ ‫نیگه‌رانده‌كات‪ ،‬به‌بیانووی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ئاغای كۆی ‌ه ده‌ستی له‌كوشتنی چه‌ند‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌كی ئه‌و حیزبه‌دا هه‌بوو‌ه‬ ‫له‌سه‌رده‌می رژێمی به‌عسدا‪.‬‬ ‫گ���ۆران حسێن ئ �ه‌ن��دام��ی كۆمیته‌ی‬ ‫ناوه‌ندی حیزبی شیوعی كوردستان‪،‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی ده‌ستوور‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند ك �ه‌ج��ارێ ئ �ه‌و زانیاریان ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن پارتییه‌و‌ه پشتڕاستنه‌كراوه‌ت ‌ه‬ ‫تا هه‌ڵوێستی فه‌رمی رابگه‌یه‌نن‪.‬‬ ‫گۆران باسییله‌وه‌شكرد كه‌ئه‌وان وێنه‌‌و‬ ‫ده‌نگی قاسم ئاغایان له‌الی ‌ه ك ‌ه به‌سه‌ر‬

‫دوو پێشمه‌رگه‌ی دیلی برینداری حیزبی‬ ‫شیوعییه‌و‌ه وه‌ستاوه‌‌و لێكۆڵینه‌وه‌یان‬ ‫ی “تۆ بڵێی هێزێكی‬ ‫له‌گه‌ڵدا ده‌كات‪ ،‬وت ‌‬ ‫سیاسی‌و ته‌نانه‌ت عه‌شایه‌ری ره‌سه‌نی‬ ‫ئه‌م واڵت ‌ه هه‌بێت شانازی به‌خوێنڕێژ‌و‬ ‫تاوانبارێكی له‌م شێوه‌ی ‌ه بكات؟”‪.‬‬ ‫مام جوامێر پێشمه‌رگه‌ی دێرینی حیزبی‬ ‫شیوعی عێراق ئه‌وه‌ی خسته‌ڕوو ك ‌ه ل ‌ه‬ ‫‪3‬ی ئ��ازاری ‪ 1989‬هێرشێكی فراوانی‬ ‫سوپاكه‌ی سه‌دام به‌هاوكاری جاشه‌كانی‬ ‫به‌سه‌ركردایه‌تی قاسم ئاغای كۆی ‌ه بۆ‬ ‫س�ه‌ر پێشمه‌رگه‌كانی‪ ،‬دوو كه‌سیان‬ ‫به‌ناوی (شه‌پۆل‌و رێباز) به‌برینداری‬ ‫كه‌وتنه‌ ژێر ده‌ستی ئه‌و هێزه‌‪.‬‬ ‫ی “پاش راپه‌رین ته‌رمی (هاوڕێ‬ ‫ئه‌و وت ‌‬ ‫شه‌پۆل)یان بۆ ئاشكرابووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌رمی هاوڕێ رێباز جارێ ونه”‪.‬‬ ‫له‌راپه‌ڕینی ئ���اداری ‪1991‬دا‪ ،‬له‌ناو‬

‫چیمه‌نتۆی هه‌رێم بۆ خواروو و‬ ‫ناوه‌ڕاست ده‌ڕوات‌و چیمه‌نتۆی‬ ‫ئێرانیش دێته‌ هه‌رێمه‌وه‌‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‬ ‫خاوه‌ن كارگه‌كانی به‌رهه‌مێنانی چیمه‌نتۆ‬ ‫له‌هه‌رێمی ك��وردس��ت��ان ده‌ڵ��ێ��ن به‌هۆی‬ ‫زیادبوونی به‌رهه‌می چیمه‌نتۆی ناوخۆوه‌‪،‬‬ ‫چیمه‌نتۆ ره‌وان � ‌ه ‌ی خ��واروو ‌و ناوه‌ڕاستی‬ ‫عێراق ده‌كه‌ن‪ ،‬رۆژانه‌ش ته‌نها له‌سنووری‬ ‫حاجی ئۆمه‌رانه‌و‌ه نزیك ‌ه ‌ی ‪ 2‬هه‌زار ته‌ن‬ ‫چیمه‌نتۆ دێت ‌ه كوردستانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ��اراس عه‌بدوڵاڵ به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی كارگێڕی‌‬ ‫كارگ ‌ه ‌ی چیمه‌نتۆ ‌ی (ماس) له‌لێدوانێكیدا بۆ‬ ‫ده‌ستوور رایگه‌یاند كه‌رۆژان ‌ه بڕ ‌ی ‪ 6000‬هه‌زار‬ ‫تۆن چیمه‌نتۆ به‌رهه‌مده‌هێنێت له‌ڕۆژێكداو‬ ‫له‌ڕێگ ‌ه ‌ی بریكاره‌كانیانه‌و‌ه رێژ‌ه ‌ی له‌‪%65‬ی‌‬ ‫بۆ هه‌رێم‌و له‌‪%35‬یش ‌ی به‌سه‌ر باشورو‬ ‫خ��واروو ‌ی عێراقدا دابه‌شده‌كه‌ن‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫پێداویست ‌ی هه‌رێم بۆ چیمه‌نتۆ پڕده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی ت��ره‌و‌ه حه‌سه‌ن باقی سه‌رۆكی‬ ‫ژووری بازرگانی سلێمانی‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا‬ ‫ك ‌ه له‌هه‌رسێ كارگه‌ی چیمه‌نتۆی ماس‌و‬ ‫بازیان‌و تاسڵوجه‌‪ ،‬رۆژان ‌ه ‪ 25‬هه‌زار تۆن‬ ‫چیمه‌نتۆ به‌رهه‌مده‌هێنرێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم وتی‌‬

‫“هیچ ئامارێكمان ال نیی ‌ه سه‌باره‌ت به‌و‬ ‫چیمه‌نتۆیه‌ی ره‌وان ‌ه ‌ی خواروو‌و ناوه‌ڕاستی‬ ‫عێراق ده‌كرێت”‪.‬‬ ‫به‌پێی ئامارێك كه‌پێش چه‌ند رۆژێك‬ ‫باڵوكرایه‌وه‌‪ ،‬له‌ماو‌ه ‌ی چوار مانگی رابردوودا‬ ‫‪ 250‬هه‌زار تۆن چیمه‌نتۆ له‌خاكی ئێران‌و‬ ‫له‌سنووری حاجی ئۆمه‌رانه‌و‌ه هاتووه‌ته‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬ئه‌م ‌ه له‌كاتێكدای ‌ه كه‌خاوه‌ن‬ ‫كارگه‌كان ده‌ڵێن رێژه‌یه‌كی زۆری به‌رهه‌می‬ ‫چیمه‌نتۆ به‌هۆی زۆری به‌رهه‌مه‌كانیانه‌وه‌‬ ‫ره‌وان ‌ه ‌ی خواروو‌و ناوه‌ڕاستی عێراق ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫له‌هه‌رێم ‌ی كوردستاندا سێ كارگ ‌ه ‌ی چیمه‌نتۆ‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬كارگه‌كان ‌ی (ب��ازی��ان‌و تاسڵوجه‌و‬ ‫ماس) هه‌ر ‪ 3‬كارگه‌ك ‌ه له‌ناحیی ‌ه ‌ی بازیان‌و‬ ‫شاره‌دێ ‌ی ته‌یناڵن‪.‬‬ ‫عه‌قید رۆسته‌م كۆكۆیی به‌ڕێوه‌به‌ری مه‌رزی‬ ‫باشماخ له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور‪ ،‬وتی‌‬ ‫“هه‌موو رۆژێك ‪ 1500‬بۆ ‪ 2000‬تۆن چیمه‌نتۆ‬ ‫له‌م مه‌رزه‌و‌ه دێت ‌ه كوردستانه‌وه‌“‪.‬‬ ‫له‌ژماره‌ی داهاتوودا‬ ‫به‌دواداچوونێک بخوێنه‌ره‌وه‌‬

‫ب���اره‌گ���ای ئ��ی��س��ت��خ��ب��ارات��ی ران��ی��ه‌‪،‬‬ ‫رێكخستنه‌كانی ح��ی��زب��ی شیوعی‬ ‫له‌ناوچه‌ی پشد‌هر‌و بتوێن ده‌ستیانگرت‬ ‫به‌سه‌ر كاسێتێكی ڤیدیۆیدا‪ ،‬تیایدا قاسم‬ ‫ئاغای كۆی ‌ه ده‌رده‌كه‌وێت‌و كۆمه‌ڵێك‬ ‫ج���اش‌و س���ه‌رب���ازی ب���ه‌ده‌وره‌وه‌ی���ه‌‪،‬‬ ‫قاسم ئاغا داوای زانیاری له‌یه‌كێك‬ ‫له‌و برینداران ‌ه ده‌ك��ات‌و ئه‌ویش هیچ‬ ‫نادركێنێت‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌كانی ده‌ستوور‪ ،‬گومانی‬ ‫پێشوازیكردن له‌قاسم ئاغای كۆیه‌‪،‬‬ ‫ب��ۆ دروستكردنی ئینشیقاق ‌ه له‌ناو‬ ‫ی ئ�ه‌رش�ه‌د زێ��ب��اری‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫حیزبه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی “شوێنی ئه‌و كه‌سان ‌ه‬ ‫گۆران حسێن وت ‌‬ ‫به‌رده‌م دادگایه‌‪ ،‬چونك ‌ه لێبووردنه‌كه‌ی‬ ‫ب���ه‌ره‌ی ك��وردس��ت��ان��ی ئ��ه‌و كه‌سان ‌ه‬ ‫ناگرێته‌و‌ه كه‌كاتی خ��ۆی سوودیان‬ ‫لێوه‌رنه‌گرت”‪.‬‬

‫سه‌ركرده‌یه‌كی گۆڕان‪:‬‬ ‫كۆبوونه‌وه‌كانی نێوان یه‌كێتی‌و‬ ‫گۆڕان فه‌رمی نه‌بوون‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان‬ ‫سه‌ركرده‌یه‌كی بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت هیچ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی‬ ‫ف�ه‌رم��ی له‌نێوان یه‌كێتی‌و پ��ارت��ی بۆ‬ ‫ه��ێ��ورك��ردن�ه‌وه‌ی‌ پ�ه‌ی��وه‌ن��دی نێوانیان‬ ‫ئه‌نجامنه‌دراوه‌‪ ،‬به‌اڵم پێیباشه‌ هه‌ردووال‬ ‫پرۆژه‌ی‌ هاوبه‌شیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ع��وس��م��ان ب��ان��ی��م��اران �ی‌ ه �ه‌ڵ��س��وڕاوی‌‬ ‫ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی‌ گ���ۆڕان له‌لێدوانێكیدا‬ ‫ب��ۆ ده‌س���ت���وور وت���ی “تائێستا هیچ‬ ‫ك��ۆب��وون��ه‌وه‌ی��ه‌ك ن���ه‌ك���راوه‌ ل�ه‌ن��ێ��وان‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‌و یه‌كێتی‌ نیشتمانیدا‪،‬‬ ‫ته‌نها ئه‌وه‌ بوو وه‌فدێكی‌ ئه‌وان سه‌ردانی‌‬ ‫ئێمه‌یان ك����ردووه‌ ك �ه‌ ل���ه‌دوو كه‌س‬ ‫پێكهاتبوو‪ ،‬هیچی تر”‪.‬‬

‫بانیمارانی وتی‌ “پێمباشه‌ په‌یوه‌ندیمان‬ ‫باش بێت و دۆستبین و پرۆژه‌ی‌ هاوبه‌شمان‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬زۆر سروشتییه‌ په‌یوه‌ندیمان باش‬ ‫بێت‪ ،‬ئێمه‌ له‌په‌رله‌مانێك داده‌نیشین‌و‬ ‫به‌یه‌وه‌كه‌وه‌ین‪ ،‬زۆر سروشتییه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫یه‌كێتی‌‌و له‌گه‌ڵ پارتیشدا دۆستایه‌تی‌‌و‬ ‫په‌یوه‌ندیمان هه‌بێت‌و پرۆژه‌ی‌ هاوبه‌شمان‬ ‫هه‌بێت”‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ ئه‌نجامدانی كۆبوونه‌وه‌ی‌ نوێوه‌‪،‬‬ ‫بانیمارانی وتی‌ “ئێمه‌ جارێ‌ سه‌ردانیان‬ ‫ناكه‌ین موباده‌ره‌كه‌ الی‌ ئه‌وانه‌وه‌ بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئ �ه‌وان هه‌نگاوی‌ ئاشتی‌ بنێن‪،‬‬ ‫ئه‌وسا ئێمه‌ش سه‌ردانیان ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫شه‌رته‌ ئه‌وان هه‌نگاوه‌كه‌یان بۆ ئاشتی‌‬ ‫بێت”‪.‬‬

‫كوردنشینی ده‌بێته‌ رێگر له‌به‌رده‌م دروستكردنی‬ ‫چه‌ند پااڵوگه‌یه‌كی نه‌وت‬ ‫زانیار داقوقی‌‬ ‫چه‌ندان جار به‌رپرسانی قه‌زای خانه‌قین‬ ‫داوای���ان���ك���ردووه‌ چ �ه‌ن��د پ��ااڵوگ �ه‌ی �ه‌ك‬ ‫له‌قه‌زاكه‌یان دروستبكرێت‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ خانه‌قین ناوچه‌یه‌كی‌ كوردنشینه‌‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی‌ نه‌وتی‌ عێراقی‌ ئاماده‌نییه‌‬ ‫پااڵوگه‌ی نه‌وت دروستبكات‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د مه‌ال حه‌سه‌ن قایمقامی‌ قه‌زای‌‬

‫خانه‌قین‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا به‌ده‌ستووری‌‬ ‫وت “ئێمه‌ ماوه‌یه‌كه‌ هه‌وڵی دروستكردن ‌ی‬ ‫پااڵوگه‌یه‌كی‌ نه‌وت ده‌ده‌ین بۆ خانه‌قین‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم وه‌زاره‌ت��ی‌ نه‌وتی‌ عێراق درۆم��ان‬ ‫له‌گه‌ڵدا ده‌كات”‪.‬‬ ‫مه‌ال حه‌سه‌ن وتی “وه‌زیری‌ نه‌وتی‌ عێراق‬ ‫ئاماده‌نییه‌ ئه‌و پااڵوگانه‌ بكاته‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫پێیوایه‌ پارێزگای‌ دیاله‌ نه‌وتی‌ تیدانییه‌‌و‬ ‫وادیاره‌ خانه‌قین قه‌زایه‌كی‌ كوردنشینه‌‌و‬

‫وه‌زاره‌تی‌ نه‌وتی‌ عێراق نایه‌وێت پااڵوگ ‌هی‌‬ ‫نه‌وت له‌و قه‌زایه‌دا دروستبكرێت”‪.‬‬ ‫قایمقامی‌ خانه‌قین ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌شده‌كات‬ ‫كه‌دروستكردنی‌ پ��ااڵوگ �ه‌ی‌ ن��ه‌وت بۆ‬ ‫خانه‌قین‌و پارێزگای‌ دیاله‌ س��وودی‌ بۆ‬ ‫عێراقیش هه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌ جگه‌ له‌و‌هی‌ ‪4‬‬ ‫ناحییه‌ سه‌ر به‌قه‌زاكه‌یه‌‪ ،‬هاوكات نزیك ‌هی‌‬ ‫‪ 4‬ئیداره‌ی‌ دیكه‌شی له‌سه‌ره‌‪ .‬كه‌ده‌كاته‌‬ ‫‪ 8‬ئیداره‌ له‌سه‌ر قه‌زای خانه‌قین‪.‬‬

‫حه‌وت ساڵه‌ ‪ 40‬خێزان سه‌نته‌رێكی گه‌نجانیان داگیركردووه‌‬ ‫زانیار داقوقی‬ ‫ماوه‌ی‌ حه‌وت ساڵه‌ به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌ شوێنی‌‬ ‫نیشته‌جێبوونه‌وه‌‪ ،‬له‌قه‌زای‌ خورماتوو ‪40‬‬ ‫خێزانی‌ ئاواره‌ی‌ كورد له‌سه‌نته‌ری‌ الوانی‌‬ ‫ئه‌و قه‌زایه‌ نیشته‌جێكراون‪ ،‬تائێستا‬ ‫ئاماده‌نین چۆڵیبكه‌ن‪ ،‬وه‌زاره‌تی وه‌رزش‌و‬ ‫الوانی عێراقیش به‌نیازه‌ قه‌ره‌بووی ئه‌و‬

‫ئاوارانه‌ بكاته‌وه‌ له‌پێناو چۆڵكردنی ئه‌و‬ ‫سه‌نته‌ره‌دا‪.‬‬ ‫شه‌الل عه‌بدول بابانی‌ قایمقامی‌ قه‌زای‌‬ ‫خورماتوو له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫رایگه‌یاند كه‌ماوه‌ی‌ حه‌وت ساڵه‌ دوای‌‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ ئه‌و ناوچه‌یه‌‪ ،‬به‌هۆی‌‬ ‫نه‌بوونی‌ شوێنی‌ نیشته‌جێبوونه‌وه‌ ‪40‬‬ ‫خێزانی‌ ئ��اواره‌ به‌ناچاری‌ له‌سه‌نته‌ری‌‬ ‫الوانی‌ ئه‌و قه‌زایه‌ نیشته‌جێبوون‪.‬‬

‫ئه‌و وتی‌ “بڕیاره‌ قه‌ره‌بوویان بكه‌ینه‌وه‌‌و‬ ‫له‌جیاتی‌ چۆڵكردنیان به‌بڕی‌ ‪ 3‬ملیۆن بۆ‬ ‫‪ 5‬ملیۆن دینار”‪.‬‬ ‫بابانی‌ ئه‌وشی‌ وت “لیژنه‌یه‌كی‌ هاوبه‌شیان‬ ‫پێكهیناوه‌ ل��ه‌الی��ه‌ن قایمقامیه‌ت‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ ق �ه‌زاو سه‌نته‌ری‌ الوان بۆ‬ ‫ناونووسینی‌ ئه‌و خێزانه‌ ئ��اواران�ه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ قه‌ره‌بووبكرێنه‌وه‌‌و ئه‌و سه‌نته‌ره‌‬ ‫چۆڵبكه‌ن”‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪2‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫م�������������������ه‌رگ�������������������ی‌ ك��������ی��������م��������ی��������ای�������� ‌ی‬ ‫ی قورس ‌ی نێوده‌وڵه‌ت ‌ی ده‌بێته‌وه‌‬ ‫ی سزا ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوه‌ت ‌ی سه‌لمێنرا توركیا چه‌ك ‌ی كیمیایی به‌كارهێناوه‌‪ ،‬ئه‌وا رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫ئا‪:‬محه‌مه‌د عه‌لی‌ كه‌مال‬ ‫ژماره‌یه‌ك ده‌زگ��ای‌ ئه‌وروپی لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫له‌وێنه‌ی‌ ئه‌و گه‌ریالیانه‌ ده‌كه‌ن كه‌ به‌چه‌ك ‌ی‬ ‫كیمیایی‌ كوژراون‪ ،‬به‌پێی‌ گۆڤاری‌ نیوزویك‬ ‫به‌ڵگه‌كانی‌ ئه‌مجاره‌ به‌هێزترن له‌وانه‌ی‌‬ ‫پێشووتر‪ ،‬له‌ئه‌گه‌ری‌ سه‌لمانی‌ راستی‌ ئه‌و‬ ‫ك��اره‌دا حكومه‌تی‌ ئه‌نقه‌ره‌ توشی‌ سزای‌‬ ‫ئابووری‌ ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چ��اپ��ی‌ روس���ی���ای‌ گ���ۆڤ���اری‌ ن��ی��وزوی��ك‬ ‫له‌هه‌واڵێكدا له‌ژێر ناوی‌ "مه‌رگی‌ كیمیایی‌"‬ ‫ئ �ه‌وه‌ ئاشكراده‌كات به‌ڵگه‌كانی‌ ئه‌مجاره‌‬ ‫زۆر به‌هێزن‪ ،‬ئه‌گه‌ر بێتو ئ��ه‌وه‌ به‌سه‌ر‬ ‫توركیادا ساغبێته‌وه‌ كه‌چه‌كی‌ كیمیایی‌‬ ‫ل���ه‌دژی‌ گ�ه‌ری�لاك��ان�ی‌ پ��ارت �ی‌ كرێكارانی‌‬ ‫كوردستان به‌كارهێناوه‌‪ ،‬ئه‌وا كێشه‌ی‌ گه‌وره‌‬ ‫چاوه‌ڕێی‌ توركیا ده‌كات كه‌ له‌وانه‌یه‌ خۆیان‬ ‫له‌سزا ئابوورییه‌كاندا ببیننه‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ك‬ ‫له‌هه‌واڵه‌كه‌دا هاتووه‌ "كورده‌كان ئه‌مجاره‌‬ ‫سه‌لماندیان ك�ه‌س��وپ��ای‌ توركیا چه‌كی‌‬ ‫كیمیایی‌ له‌دژیان به‌كارهێناوه‌"‪.‬‬ ‫ه�ه‌ر له‌هه‌واڵه‌كه‌دا كه‌باسی‌ هێرشه‌كه‌ی‌‬ ‫س��وپ��ای‌ توركیای ل�ه‌ن��اوچ�ه‌ی‌ چوكورجا‬ ‫ك��ردووه‌ كه‌ به‌چه‌كی‌ كیمیایی‌ له‌ئه‌یلولی‌‬ ‫ساڵی‌ ‪2009‬دا كردوویانه‌ته‌ سه‌ر یه‌كه‌یه‌ك‬ ‫له‌گه‌ریالكانی‌ پارتی‌ كرێكارانی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شداوه‌ كه‌به‌رپرسانی‌ پزیشكی‌‬ ‫دادوه‌ری‌ شوێنه‌واره‌كانی‌ به‌كارهێنانی‌‬ ‫چه‌كی‌ كیمیاییان له‌خانه‌واده‌ی‌ گه‌ریالكان‬ ‫ش��اردووه‌ت��ه‌وه‌‌و زانیارییان ل�ه‌وب��اره‌ی�ه‌وه‌‬ ‫نه‌داونه‌تێ‌‪.‬‬ ‫ئه‌و گۆڤاره‌ كه‌ له‌پاڵ ئه‌وه‌دا كه‌باسی‌ كوشتنی‌‬ ‫گه‌ریالكانی‌ به‌چه‌كی‌ كیمیایی‌ كردووه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫دڕه‌نده‌یی‌و وه‌حشیه‌ته‌شی‌ خستووه‌ته‌ڕوو‬ ‫كه‌به‌رانبه‌ر ته‌رمه‌كانیان كراوه‌‌و نوسیویه‌تی‌‬ ‫"وێنه‌ی‌ ئه‌و هه‌شت ك��ورده‌ی‌ كه‌كوژراون‪،‬‬

‫گۆڤاری‌ نیوزویك‪ :‬كورده‌كان ئه‌مجاره‌ سه‌لماندیان كه‌سوپای‌ توركیا چه‌كی‌ كیمیایی‌ له‌دژیان به‌كارهێناوه‬ ‫بینینیان موچڕك به‌گیانی‌ مرۆڤدا ده‌هێنێ‌‪،‬‬ ‫كاسه‌ی‌ سه‌ریان پارچه‌ پارچه‌ كراوه‌‌و چاویان‬ ‫ده‌رهێنراوه‌‪ ،‬سكیان هه‌ڵدڕاوه‌‌و شوێنه‌واری‌‬ ‫سوتان‌و برینداری‌ به‌له‌شیانه‌وه‌ دیاره‌"‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی‌ راگه‌یاندووه‌ كه‌ژماره‌یه‌ك پزیشك‬ ‫ل �ه‌زان��ك��ۆی‌ ه��ام��ب��ۆرگ�ی‌ واڵت���ی‌ ئه‌ڵمانیا‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ وردی���ان ل�ه‌س�ه‌ر وێنه‌كان‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬له‌ڕاپۆرته‌كه‌یاندا وێ��ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫جه‌خت له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌ كه‌چه‌كی‌‬ ‫كیمیایی‌ له‌دژی‌ گه‌ریالكان به‌كارهێنراوه‌‪،‬‬

‫ئه‌شكه‌نجه‌‌و ئازاری‌ جه‌سته‌ییش دراون‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌هه‌واڵه‌كه‌دا هاتووه‌ به‌كارنه‌هێنان ‌ی‬ ‫چه‌كی‌ كیمیایی‌ رێككه‌وتننامه‌ی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌وه‌ واژۆك����راوه‌‌و توركیاش له‌ساڵی‌‬ ‫‪2003‬دا ئه‌م رێككه‌وتننامه‌یه‌ی‌ واژۆكردووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی‌ روونكردووه‌ته‌وه‌ كه‌پارتی‌ ئاشتی‌‌و‬ ‫یه‌كسانی‌ (به‌ده‌په‌) سه‌رگه‌رمی‌ ئاماده‌كردنی‌‬ ‫راپۆرتێكه‌ له‌و باره‌یه‌وه‌‌و سه‌رۆكی‌ دامه‌زراوه‌ی‌‬ ‫مافی‌ مرۆڤ له‌توركیاش ئه‌وه‌ راده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫كه‌توركیا چه‌ندان ساڵه‌ چه‌كی‌ قه‌ده‌غه‌كراو‬

‫له‌به‌رانبه‌ر كورده‌كاندا به‌كارده‌هێنێ‌‪ ،‬به‌اڵم تا‬ ‫ئێستا هیچ كه‌س‌و الیه‌نێك باسی‌ بابه‌تێك ‌ی‬ ‫له‌و جۆره‌ی‌ نه‌كردووه‌‌و خۆی‌ له‌قه‌ره‌ نه‌داوه‌‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ك رۆب��ه‌رت ل��ۆی‌ ش��اره‌زا له‌خانه‌ی‌‬ ‫چاتهامی‌ به‌ریتانی‌ رایده‌گه‌یه‌‌نێت ئه‌گه‌ر بێتو‬ ‫ئه‌وه‌ له‌سه‌ر توركیا ساغبێته‌وه‌ كه‌چه‌كی‌‬ ‫كیمیایی‌ له‌دژی‌ په‌كه‌كه‌ به‌كارهێناوه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫كێشه‌ی‌ گه‌وره‌ چاوه‌ڕوانی‌ ئه‌نقه‌ره‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫لۆی‌ له‌هه‌واڵه‌كه‌ی‌ نیوزویكدا باس له‌وه‌‬ ‫ده‌ك��ات له‌وانه‌یه‌ ئ�ه‌و كێشانه‌ی‌ ئه‌نقه‌ره‌‬

‫سه‌ربار ‌ی پرۆژ‌ه خزمه‌تگوزارییه‌كان‪،‬زه‌وییه‌كه‌ش به‌بێ به‌رانبه‌ر ته‌ملیككراوه‌‬ ‫ی ئاسوده‌ باڵوده‌كاته‌وه‌‬ ‫ی ئاسانكارییه‌كان ‌ی حكومه‌ت بۆ پرۆژه‌ ‌‬ ‫ده‌ستوور هۆكار ‌‬ ‫كاروخ نامیق‬ ‫ب�ه‌پ��ێ�ی‌ ئ���ه‌و ب�ه‌ڵ��گ�ه‌ن��ام��ان�ه‌ی‌ ده‌س��ت‬ ‫رۆژن����ام����ه‌ی‌ ده‌س���ت���وور ك���ه‌وت���وون‪،‬‬ ‫حكومه‌تی‌ هه‌رێم جگه‌ له‌وه‌ی‌ بڕیاریداوه‌‬ ‫پ��رۆژه‌ خزمه‌تگوزارییه‌كانی‌ ن��او یه‌كه‌‬ ‫نیشته‌جێبوونه‌كانی‌ پ��رۆژه‌ی‌ ئاسوده‌ی‌‬ ‫كۆمپانیای‌ به‌ڕێز بخاته‌ ئه‌ستۆی‌ خۆی‌‪،‬‬ ‫زه‌وییه‌كه‌شی‌ به‌بێ ب�ه‌ران��ب�ه‌ر له‌سه‌ر‬ ‫كۆمپانیاكه‌ ته‌ملیككردووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ گرێبه‌ستی‌ واژۆك����راوی‌ نێوان‬ ‫كۆمپانیای‌ ب �ه‌ڕێ �ز‌و ده‌زگ���ای‌ هاندانی‌‬ ‫وه‌به‌رهێنانی‌ پێشوو‪ ،‬ئه‌ركی‌ ئه‌نجامدانی‌‬ ‫خ��زم�ه‌ت��گ��وزاری��ی�ه‌ك��ان�ی‌ ن��او پ��رۆژه‌ك �ه‌‬ ‫خراوه‌ته‌ سه‌ر وه‌زاره‌ته‌كانی‌ حكومه‌ت‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا به‌پێی‌ یاسای‌ ژم��اره‌‬ ‫‪ 45‬ئه‌نجومه‌نی‌ بااڵی‌ وه‌به‌رهێنان‬ ‫ئه‌نجامدانی‌ خزمه‌تگوزاری‌ ناو‬ ‫پرۆژه‌ نیشته‌جێیه‌كان له‌ئه‌ستۆی‌‬ ‫وه‌به‌رهێنه‌‪.‬‬ ‫ده‌زگای‌ هاندانی‌ وه‌به‌رهێنانی‌‬ ‫پێشوو به‌نووسراوی‌ ژماره‌‬ ‫(‪ )2523‬ل���ه‌‪2006/7/4‬‬ ‫كه‌بۆ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران‬ ‫ئ��ی��داره‌ی‌ سلێمانیان‬ ‫ب��ه‌رزك��ردووه‌ت��ه‌وه‌‪،‬‬ ‫داوای���ان���ك���ردووه‌‬ ‫زه‌وی‌ بۆ پرۆژه‌ی‌‬ ‫ئ������اس������وده‌‬

‫ته‌رخانبكرێت‌و به‌بێ‌ به‌رانبه‌ر ته‌ملیكبكرێت‬ ‫له‌سه‌ر كۆمپانیاكه‌‪ ،‬به‌و پێیه‌ی‌ كه‌پرۆژه‌ك ‌ه‬ ‫پرۆژه‌یه‌كی‌ وه‌به‌رهێنانی‌ ستراتیژییه‌‪.‬‬ ‫پێشتریش سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫وه‌زیران ئیداره‌ی‌ سلێمانی‌ ره‌زامه‌ندبوون‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی‌ پرۆژه‌كه‌ كه‌بریتیه‌‬ ‫ل��ه‌دروس��ت��ك��ردن��ی‌ (‪ )2500‬ی �ه‌ك �ه‌ی‬ ‫نیشته‌جێبوون‪ ،‬به‌نووسراوی‌ ژماره‌(‪)8161‬‬ ‫له‌ ‪ 2006/7/10‬جه‌ختیكردووه‌ته‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ته‌رخانكردنی‌ زه‌ویی‌ پێویست بۆ پرۆژه‌كه‌‬ ‫به‌شێوه‌ی‌ ته‌ملیك به‌بێ‌ به‌رانبه‌ر‪.‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ب �ه‌پ��ێ �ی‌ ن���ووس���راوی‌ نهێنی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ گشتی‌ وه‌به‌رهێنانی‌‬ ‫سلێمانی‌ له‌به‌رواری‌ ‪ 2009/12/6/‬به‌ژماره‌‬ ‫‪ 3029 /1/1‬تائێستا ئه‌و پارچ ‌هی‌ زه‌ویانه‌ی‌‬ ‫كه‌ته‌رخانده‌كرێت بۆ كۆمپانیای‌ به‌ڕێز‬ ‫له‌به‌ر رۆشنایی‌ نووسراوی‌ سه‌رۆكایه‌تیی‌‬

‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زی���ران ژم��اره‌ (‪)8161‬‬ ‫ل �ه‌‪ 2006/7/10‬ئه‌نجامدراوه‌‪ ،‬زه‌وییه‌كان‬ ‫تۆمارده‌كرێن به‌ناوی‌ كۆمپانیاكه‌وه‌ به‌بێ‌‬ ‫به‌رامبه‌ر‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا ته‌ملیككردن‬ ‫به‌پێی‌ یاسای‌ وه‌به‌رهێنان پێویستی‌‬ ‫ب��ه‌ره‌زام��ه‌ن��دی��ی‌ ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ی‌ ب��ااڵی‌‬ ‫وه‌به‌رهێنانه‌‪.‬‬ ‫له‌خاڵی‌ دووه‌م��ی‌ ئ�ه‌و ن��ووس��راوه‌دا كه‌‬ ‫ئاراسته‌ی‌ ده‌سته‌ی‌ وه‌به‌رهێنان له‌هه‌رێم‬ ‫كراوه‌‪ ،‬هاتووه‌ خزمه‌تگوزارییه‌كانی‌ ناو‬ ‫پ��رۆژه‌ وه‌به‌رهێنه‌كان‌و به‌تایبه‌ت ئه‌و‬ ‫پ��رۆژان �ه‌ی‌ كه‌له‌به‌ر رۆشنایی‌ بڕیاری‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ ب��ااڵی‌ وه‌به‌رهێنان ژم��اره‌‬ ‫(‪ )45‬تایبه‌ت به‌سندوقی‌ نیشته‌جێبوون‬ ‫ئه‌نجامده‌درێن ل�ه‌س�ه‌ر وه‌به‌رهێنه‌ری‌‬ ‫پ��رۆژه‌ك�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌پێی‌ گرێبه‌ستی‌‬ ‫واژۆك�����راوی‌ ن��ێ��وان ده‌زگ���ای‌ هاندانی‌‬ ‫وه‌به‌رهێنانی‌ پێشوو ‌و كۆمپانیای‌ به‌ڕێز‪،‬‬ ‫ئه‌ركی‌ ئه‌نجامدانی‌ خزمه‌تگوزارییه‌كانی‌‬ ‫ناوپرۆژه‌كه‌ خراوه‌ته‌ سه‌ر وه‌زاره‌ته‌كانی‌‬ ‫حكومه‌ت‪.‬‬ ‫ده‌سته‌ی‌ وه‌به‌رهێنانی‌ سلێمانی‌‬ ‫له‌كۆتایی‌ نووسراوه‌كه‌دا‬ ‫داوای�������ك�������ردووه‌‬ ‫ل����ه‌ده‌س����ت����ه‌ی‌‬ ‫وه‌ب��ه‌ره��ێ��ن��ان‬ ‫به‌رچاوڕوونییان‬ ‫ب��ده‌ن �ێ‌‪ ،‬ك �ه‌ ئایا‬ ‫ئ�ه‌و خزمه‌تگوزاریانه‌‬ ‫له‌ئه‌ستۆی‌ حكومه‌ته‌ یان‬ ‫وه‌به‌رهێن‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م حاڵه‌ته‌‬ ‫ته‌نیا تایبه‌ته‌ به‌كۆمپانیای‌ به‌ڕێزو‬ ‫س�ه‌رج�ه‌م كۆمپانیاكانی‌ تر خۆیان‬ ‫خزمه‌تگوزاریی‌ پرۆژه‌كان ئه‌نجامده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‌ گشتی‌ وه‌به‌رهێنانی‌‬ ‫س��ل��ێ��م��ان�ی‌‪ /‬ن��ووس��ی��ن��گ �ه‌ی‌ تایبه‌تی‌‬

‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ر‪ ،‬له‌رێكه‌وتی‌ ‪2009/2/24‬‬ ‫نووسراوێكی‌ نهێنی‌ به‌ژماره‌ ‪452 /1/1‬‬ ‫به‌ئیمزای‌ یاسین فه‌قێ‌ سه‌عید به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫گشتیی‌ وه‌به‌رهێنانی‌ سلێمانی‌ به‌وه‌كاله‌ت ‬ ‫ئاراسته‌ی‌ ده‌سته‌ی‌ وه‌به‌رهێنانی‌ كردووه‌‪،‬‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت ب �ه‌پ��رۆژه‌ی‌ نیشته‌جێبوونی‌‬ ‫ئاسوده‌ كه‌له‌الیه‌ن كۆمپانیای‌ به‌ڕێزه‌وه‌‬ ‫ئه‌نجامده‌درێت‪.‬‬ ‫ده‌زگ�����ای‌ ه��ان��دان��ی‌ وه‌ب��ه‌ره��ێ��ن��ان–‬ ‫نووسینگه‌ی‌ تایبه‌ت ب�ه‌ن��ووس��راوی��ان‬ ‫ژم��اره‌ ‪ 34‬ل����ه‌‪ 2005/1/15‬موفاته‌حه‌ی‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زی��ران �ی‌‬ ‫ئه‌وكاتیان ك��ردووه‌‪ .‬ئه‌و هۆكاره‌یانه‌یان‬ ‫باسكردووه‌ كه‌ وایكردووه‌ ئاسانكاری‌ بۆ‬ ‫كۆمپانیاكه‌ بكرێت‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ نووسراوه‌كه‌ گه‌وره‌یی‌ پرۆژه‌كه‌‬ ‫له‌و كاته‌دا‌و سروشتی‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬بوونی‌‬ ‫قه‌یرانی‌ نیشته‌جێبوون له‌وساته‌دا‪ ،‬وای‌‬ ‫له‌حكومه‌ت كرد‪ ،‬كه‌ هه‌موو ئاسانكارییه‌ك‬ ‫ل��ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی ی��اس��ادا ببه‌خشێت‬ ‫به‌پرۆژه‌كه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رماییه‌ی‌ بڕیاربووه‌ به‌كاربهێنرێت‬ ‫ل�ه‌پ��رۆژه‌ك�ه‌دا به‌ملیار‌و نیوێك دۆالری‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكی‌ ده‌خه‌مڵێنرێت‪ ،‬ئه‌و كاریگه‌رییه‌‬ ‫ئیجابییه‌ی‌ ك��ه‌ به‌گه‌ڕخستنی‌ ئ�ه‌و‬ ‫سه‌رماییه‌ ده‌یبوو له‌سه‌ر ره‌وشی‌ ئابووریی‌‬ ‫ئه‌و كاته‌ی‌ هه‌رێم‪ ،‬هۆكارێكی‌ تر بووه‌‬ ‫به‌ئاسانكاریكردن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌بڕوای‌ ده‌سته‌كه‌ ئه‌نجامدانی‌‬ ‫پرۆژه‌یه‌كی‌ له‌وجۆره‌ ده‌بێته‌ خستنه‌كاری‌‬ ‫چ �ه‌ن��دان ك���ادر‌و ك �ه‌س ل �ه‌و پ��رۆژان �ه‌دا‬ ‫به‌تایبه‌تمه‌ندیی‌ ج���ۆراوج���ۆره‌وه‌ هه‌ر‬ ‫ل��ه‌ئ��ه‌ن��دازی��ار‌و ی��اس��ان��اس‌و رووپ��ێ��وو‬ ‫هونه‌رییه‌وه‌ تا ده‌گ��ات�ه‌ ده‌ستی‌ كار‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش پاساوێكی‌ تری‌ ئاسانكارییه‌كه‌‬ ‫بووه‌‪.‬‬

‫توشیان دێت سزا‌و گه‌مارۆ بن‪ ،‬ئه‌و كاته‌ش‬ ‫ته‌نانه‌ت ئه‌مریكای‌ هاوكار‌و هاوپه‌یمانیش ‌ی‬ ‫ناتوانێت یارمه‌تی‌ بدات‪ .‬چونكه‌ له‌ئێستادا‬ ‫توركیا داوای‌ چه‌ك‌و فڕۆكه‌ی‌ پێشكه‌وتوو‬ ‫له‌ئه‌مریكا ده‌ك���ات‌و ئ�ه‌گ�ه‌ر ئ �ه‌م كه‌یسه‌‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ په‌كه‌كه‌ ساغبوویه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫زیانی‌ هه‌ریه‌ك له‌ئه‌مریكا‌و توركیای‌ تێدایه‌‌و‬ ‫چیدیكه‌ ئه‌نقه‌ره‌ ناتوانێ‌ چه‌ك له‌واشنتن‬ ‫بكڕێت‪ .‬‬ ‫هاوكات‌و له‌شاری‌ ئامه‌د پارێزه‌رانی‌ شاره‌كه‌‬ ‫به‌نیازن كه‌یسی‌ ئه‌و زیندانییه‌ نه‌خۆشانه‌ی‌‬ ‫له‌لێواری‌ م �ه‌رگ��دان‌و حكومه‌ت ئ��ازادی��ان‬ ‫ناكات‪ ،‬ببه‌نه‌ دادگای‌ بااڵی‌ مافه‌كانی‌ مرۆڤ‬ ‫له‌یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا‪.‬‬ ‫پ��ارێ��زه‌ر‌ان �ی‌ ش���اری‌ ئ��ام �ه‌د به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫گێڕانه‌وه‌ی‌ مافی‌ ئه‌و زیندانییه‌ سیاسییانه‌ی‌‬ ‫له‌زیندانه‌كاندا ب�ه‌ن��دن‌و به‌پێی‌ راپۆرته‌‬ ‫پزیشكییه‌كان له‌سه‌ره‌مه‌رگدان‪ ،‬ب�ه‌اڵم تا‬ ‫ئێستا حكومه‌تی‌ توركیا ره‌زامه‌ندی‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئازادكردنیان نیشاننه‌داوه‌‪ ،‬به‌نیازن سه‌ردانی‌‬ ‫دادگای‌ مافه‌كانی‌ مرۆڤ له‌یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا‬ ‫بكه‌ن‪ .‬له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ی‌ زیندانه‌كان پێشێلی‌‬ ‫ماده‌كانی‌ ‪‌13‬و ‪‌14‬و ‪3‬یان له‌دژی‌ ئه‌و كه‌سانه‌‬ ‫ك���ردووه‌‌و پێشتریش چه‌ند زیندانییه‌كی‌‬ ‫سیاسی‌ به‌و جۆه‌ گیانیان له‌ده‌ستداوه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌شی‌ له‌ئێستادا به‌هۆی‌ نه‌خۆشییه‌وه‌‬ ‫له‌الیه‌ن پزیشكه‌وه‌ راپۆرتیان بۆ ك��راوه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت ئازاد بكرێن كه‌ژماره‌یان ده‌یان كه‌سه‌‪.‬‬ ‫وا بڕیاره‌ له‌چه‌ند رۆژی‌ داهاتوودا سكااڵكه‌‬ ‫ببرێته‌ ئه‌و دادگایه‌‌و چاوه‌ڕوانیش ده‌كرێت‬ ‫به‌هۆی‌ پێشێلكردنی‌ ماده‌ی‌ ‪ 13‬كه‌تایبه‌ته‌‬ ‫به‌خراپ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ زیندانییه‌كان‌و‬ ‫م��اده‌ی‌ ‪ 3‬كه‌هه‌موو زیندانیان له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫یاسادا بێ گوێدانه‌ بیروباوه‌ڕی‌ سیاسییان‬ ‫یه‌كسان ده‌ك���ات‌و م���اده‌ی‌ ‪ 14‬له‌یاسای‌‬ ‫سزادانی‌ توركی‌‪ ،‬حكومه‌تی‌ ئه‌نقه‌ره‌ به‌ره‌و‬ ‫رووی‌ سزادان‌و لێپێچینه‌وه‌ ببێته‌وه‌‪.‬‬

‫پۆزش‬ ‫داوای لێبووردن له‌بنه‌ماڵه‌ی‌ مسته‌فا‬ ‫عه‌سكه‌ری ده‌كه‌ین ب �ه‌وه‌ی‌ له‌ژماره‌ی‌‬ ‫(‪)45‬ی رۆژن��ام �ه‌ی‌ ده‌س��ت��ووردا وێنه‌‬ ‫هه‌واڵێكمان باڵوكردووه‌ته‌وه‌ كه‌وێنه‌كه‌‬ ‫(هۆڵی ئه‌جێ خانی عه‌سكه‌رییه‌ بۆ‬ ‫پرسه‌ی‌ ژن��ان)‪ ،‬له‌ته‌نیشت وێنه‌كه‌دا‬ ‫ن��ووس��راوه‌ (ئه‌نجومه‌نی پارێزگای‬ ‫سلێمانی به‌سه‌دان ملیۆن دینار له‌پڕۆژه‌ی‌‬ ‫له‌م شێوه‌یه‌دا سه‌رفده‌كات به‌بێ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌س سوودی لێ ببینێت)‪ ،‬له‌راستیدا‬ ‫ئه‌و پرۆژه‌یه‌ پرۆژه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی پارێزگا‬ ‫نییه‌‌و بنه‌ماڵه‌ی‌ مسته‌فا عه‌سكه‌ری‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌ركی خۆیان‌و به‌هاوكاری مام‬ ‫جه‌الل ئه‌و پرۆژه‌یه‌یان دروستكردووه‌‌و‬ ‫موڵكه‌كه‌شی هی شاره‌وانی سلێمانییه‌و‬ ‫ئێستاش هه‌ر موڵكی ئه‌وانه‌‪ .‬دووباره‌‬ ‫داوای لێبووردن له‌بنه‌ماڵه‌ی‌ مسته‌فا‬ ‫عه‌سكه‌ری ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‬

‫روونكردنه‌وه‌‬ ‫ی ده‌ستووردا‪،‬‬ ‫ی رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫له‌ژمار‌ه (‪‌ )41‬‬ ‫ی په‌رله‌مانتار‬ ‫له‌الپه‌ر‌ه ‪14‬دا لێدوان ‌‬ ‫ی مه‌ال نوریم بۆ راپۆرتێك‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ‌‬ ‫ی نه‌وت‬ ‫ی به‌قاچاخبردن ‌‬ ‫له‌سه‌ر پرس ‌‬ ‫وه‌رگ���رت���ووه‌و وه‌ك س��ه‌رچ��اوه‌ش‬ ‫ی (رۆژنامه‌)م‬ ‫ی رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫گریمانه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی راپۆرته‌كه‌دا‬ ‫وه‌رگرتووه‌‪ ،‬له‌دێڕێك ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫هاتووه‌‪" :‬مانگان ‌ه ته‌نها داهات ‌‬ ‫ی ته‌قته‌ق ده‌كات ‌ه‬ ‫ته‌نكه‌ر‌ه نه‌وتان ‌ه ‌‬ ‫زیاتر له‌‪ 260‬ملیۆن دۆالر كه‌ده‌چێت ‌ه‬ ‫ی ب��ه‌رپ��رس��ان‌و یه‌كێتی‌‌و‬ ‫گ��ی��رف��ان� ‌‬ ‫پارتییه‌وه‌" له‌راستیدا ئ �ه‌م دێ��ڕ‌ه‬ ‫ی رۆژنام ‌ه بووه‌‪،‬‬ ‫ی رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫گریمانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫نه‌ك لێدوان ‌‬ ‫ی لێبوردن له‌كاك عه‌بدوڵاڵو‬ ‫داوا ‌‬ ‫خوێنه‌ران ده‌كه‌م‪.‬‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫رووداوی هه‌فته‌‬

‫‪5‬‬

‫عێراق‪ :‬حه‌وت ساڵ ئازادی‌‪،‬‬ ‫حه‌وت ساڵ تیرۆر‬

‫ئا‪ :‬لوقمان عوم ‌هر‌و زانیار محه‌مه‌د‬ ‫له‌كۆتای ‌ی مانگ ‌ی ئاب ‌ی ئه‌مساڵدا ئه‌مه‌ریكا‬ ‫به‌فه‌رمی كۆتاییهێنا به‌شه‌ڕكردن له‌عێراق‪،‬‬ ‫كه‌ئه‌وه‌ش خاڵێك ‌ی وه‌رچه‌رخان ‌ه له‌ماو‌هی‌‬ ‫حه‌وت ساڵ ‌ی شه‌ڕكردن‪ ،‬كه‌بلیۆنان دۆالری‌‬ ‫تێچوو‌ه‌و هه‌زاران قوربانی ‌ی گیانی ‌ی بۆ دراوه‌‪.‬‬ ‫ی ‪ 2003‬ئه‌مریكاو هاوپه‌یمانه‌كانی‌‬ ‫له‌به‌هار ‌‬ ‫كۆتاییانهێنا ب �ه‌ده‌س �ه‌اڵت � ‌ی به‌عسییه‌كان‬ ‫ی ‪ 35‬ساڵ فه‌رمانڕه‌وایی‌‬ ‫له‌عێراقدا‪ ،‬كه‌بۆ ماو‌ه ‌‬ ‫ده‌ستیان نه‌پاراست له‌كوشتن ‌ی نه‌یاره‌كانیان‌و‬ ‫ی هاوواڵتیان ‌ی مه‌ده‌نی‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها كوشتوبڕ ‌‬ ‫ی ك��وردو عه‌ره‌بی‌‬ ‫به‌تایبه‌ت ه �ه‌ردوو نه‌ته‌و‌ه ‌‬ ‫ی ناو به‌ناو به‌هۆی‌‬ ‫شیعه‌‪ ،‬جگ ‌ه له‌و شه‌ڕان ‌ه ‌‬ ‫تموح ‌ی داگیركردن ‌ی واڵتان ‌ی دراوسێوه‌‪ ،‬به‌رۆكی‌‬ ‫عێراق ‌ی ده‌گرت‪ ،‬ك ‌ه له‌م شه‌ڕانه‌شدا خه‌ڵكی‌‬ ‫عێراق له‌پێشه‌نگ ‌ی زیانلێكه‌وتووان بوون‪.‬‬ ‫ی رووخ��ان�� ‌ی رژێ��م� ‌ی ب�ه‌ع��س‪ ،‬ئه‌مریكا‬ ‫دوا ‌‬ ‫سستمێك ‌ی نوێ ‌ی فه‌رمانڕه‌وای ‌ی دامه‌زراند‪ ،‬كه‌‬ ‫له‌گرنگترین سیماكان ‌ی ئه‌نجامدان ‌ی هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫ئازادان ‌ه ب��وو‪ ،‬بۆ یه‌كه‌مجار له‌ساڵ ‌ی ‪،2005‬‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن‌و‬ ‫به‌اڵم ئه‌نجامدان ‌ی چه‌ند جار ‌‬ ‫فشار‌ه به‌رده‌وامه‌كان ‌ی ئه‌مریكا له‌سه‌ر سیاسییه‌‬ ‫عێراقییه‌كان‪ ،‬تائێستا نه‌یتوانیو‌ه سیستمێكی‌‬ ‫دیموكراس ‌ی دابمه‌زرێنێت‌و خزمه‌تگوزاریی‌‬ ‫پێویست پێشكه‌ش ‌ی هاوواڵتیان بكات‌و هه‌روه‌ها‬ ‫نه‌شیتوانیو‌ه دۆخ ‌ی ئاسایش جێگیربكات‪.‬‬ ‫ی جه‌نگ ‌ی سوپای‌‬ ‫ی دوا یه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی كشانه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ئه‌مریكا‪ ،‬ئێستا به‌رپرسیاریه‌تی ‌ی پاراستن‌و‬ ‫جێگیركردن ‌ی ئاسایش ‌ی عێراق ده‌كه‌وێته‌‬ ‫ی سه‌ركرده‌كانی‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه تائێستاش‬ ‫ئه‌ستۆ ‌‬ ‫ی تێپه‌ڕبوونی‌‬ ‫حكومه‌تیان پێكنه‌هێناوه‌‪ ،‬دوا ‌‬ ‫زیاتر له‌شه‌ش مانگ به‌سه‌ر هه‌ڵبژاردندا‪.‬‬ ‫ژماره‌و ئاماره‌كان كه‌په‌یوه‌ندییان به‌جه‌نگه‌وه‌‬ ‫ی مشتومڕو مای ‌هی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ب���ه‌رده‌وام جێگ ‌ه ‌‬ ‫ی ج��ی��اوازن‪ ،‬به‌تایبه‌ت ژم��ار‌هی‌‬ ‫گفتوگۆو را ‌‬ ‫قوربانیان ‌ی هاوواڵتی ‌ی مه‌ده‌ن ‌ی عێراقی‌‪.‬‬ ‫ی‌و گیانییه‌كانی‌‬ ‫له‌م راپۆرته‌دا به‌ژمار‌ه زیان ‌ه ماد ‌‬ ‫ی ئازادكردن ‌ی عێراق‌و ئاست ‌ی ئابووریی‌‬ ‫شه‌ڕ ‌‬ ‫هاوواڵتیان ‌ی عێراق ‌ی‌و كه‌می ‌ی خزمه‌تگوزارییه‌كان‬ ‫خراوه‌ته‌ڕوو‪.‬‬ ‫قوربانییه‌كان‬ ‫زیاتر له‌چوار ه��ه‌زار سه‌ربازی ‌ی ئه‌مه‌ریكی‌‬ ‫ی ئ��ازادی� ‌ی عێراقدا ك���وژراون‪ ،‬كه‌‬ ‫له‌پرۆس ‌ه ‌‬ ‫ی ‪2003‬ه‌و‌ه ده‌ستیپێكرد‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی ئازار ‌‬ ‫له‌‪‌ 19‬‬ ‫ی ئاب ‌ی ‪ 2010‬له‌نوێترین راپۆرت ‌ی وه‌زاره‌تی‌‬ ‫له‌‪‌ 26‬‬ ‫ی حه‌وت‬ ‫به‌رگری ‌ی ئه‌مه‌ریكادا هاتوو‌ه ك ‌ه له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌مریكی‌‬ ‫ساڵ ‌ی راب���ردوودا ‪ 4421‬سه‌رباز ‌‬ ‫له‌عێراق كوژراون ك ‌ه ‪ 3492‬سه‌ربازیان له‌كاتی‌‬ ‫شه‌ڕكردندا ك���وژراون‪ .‬ه�ه‌روه‌ه��ا ‪ 32‬ه�ه‌زار‬ ‫ی ئه‌مریكیش برینداربوون‪.‬‬ ‫سه‌رباز ‌‬ ‫هاوكات به‌ریتانیاش ‪ 179‬سه‌ربازی له‌عێراق‬ ‫كوژراوه‌‪ ،‬ك ‌ه ‪136‬یان له‌كات ‌ی شه‌ڕدا كوژراون‪،‬‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌كان ‌ی تری‌‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا ‪ 139‬س�ه‌رب��از ‌‬ ‫هاوپه‌یمانان له‌عێراق كوژراون‪ ،‬به‌م شێوه‌یه‌‪:‬‬ ‫ئوستورالیا ‪ 2‬سه‌رباز‪ ،‬ئازه‌ربیجان ‪ 1‬سه‌رباز‪،‬‬ ‫بولگاریا ‪ 13‬سه‌رباز‪ ،‬چیك ‪ 1‬سه‌رباز‪ ،‬دانیمارك‬ ‫‪ 7‬سه‌رباز‪ ،‬سیلڤادۆر ‪ 5‬سه‌رباز‪ ،‬ئیستیوانیا ‪2‬‬ ‫سه‌رباز‪ ،‬ڤیج ‌ی ‪ 1‬سه‌رباز‪ ،‬جۆرجیا ‪ 5‬سه‌رباز‪،‬‬ ‫هه‌نگاریا ‪ 1‬سه‌رباز ‪ ،‬ئیتاڵیا ‪ 33‬سه‌رباز‪،‬‬ ‫كازاغستان ‪ 1‬سه‌رباز‪ ،‬التیڤپا ‪ 3‬سه‌رباز‪،‬‬ ‫هۆڵه‌ندا ‪ 2‬س�ه‌رب��از‪ ،‬پۆڵۆنیا ‪ 23‬سه‌رباز‪،‬‬ ‫رۆمانیا ‪ 3‬سه‌رباز‪ ،‬سلۆڤاكیا ‪ 4‬سه‌رباز‪ ،‬كۆریای‬ ‫باشوور ‪ 1‬سه‌رباز‪ ،‬ئیسپانیا ‪ 11‬سه‌رباز‪ ،‬تایله‌ند‬ ‫‪ 2‬سه‌رباز‪ ،‬ئۆكرانیا ‪ 18‬سه‌رباز‪.‬‬ ‫ی قوربانیان ‌ی عێراقی‌‬ ‫به‌اڵم سه‌باره‌ت به‌ڕێژ‌ه ‌‬ ‫تائێستاش مشتومڕ هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر ژم��ار‌هی‌‬ ‫ته‌واوه‌تی‌و یه‌كالنه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌هۆی‌‬ ‫نه‌بوون ‌ی راپرسییه‌ك ‌ی ت �ه‌واو‪ ،‬یان ئامارێكی‌‬ ‫ی قوربانیان ‌ی هاوواڵتیی‌‬ ‫باوه‌ڕپێكرا له‌بار‌ه ‌‬ ‫ی حه‌وت ساڵ ‌ی راب��ردوودا‬ ‫عێراق ‌ی ك ‌ه له‌ماو‌ه ‌‬ ‫كوژراون‪.‬‬ ‫ی ژماردن ‌ی قوربانیان ‌ی عێراق ‌ی "‪Iraq‬‬ ‫رێكخراو ‌‬

‫ی قوربانیان ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ "Body Count‬ژم���ار‌ه ‌‬ ‫هاوواڵتی ‌ی عێراق ‌ی ئاشكراده‌كات‌و له‌ڕاپۆرتێكدا‬ ‫ی ئه‌م حه‌وت ساڵه‌دا‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌خاته‌ڕوو ك ‌ه له‌ماو‌ه ‌‬ ‫‪ 97461‬بۆ ‪ 106348‬كه‌س ‌ی مه‌ده‌ن ‌ی كوژراون‪.‬‬ ‫ئه‌و راپۆرت ‌ه ئاماژ‌ه ب��ه‌وه‌ده‌دات كه‌زۆرین ‌هی‌‬ ‫قوربانییه‌كان له‌مانگ ‌ی ئازارو نیسان ‌ی ‪2003‬دا‬ ‫ی ‪2003‬دا ‪3977‬‬ ‫ب��وون‪ ،‬ك ‌ه له‌مانگ ‌ی ئ��ازار ‌‬ ‫ه��اوواڵت��ی � ‌ی م �ه‌ده‌ن � ‌ی ك����وژراون‌و له‌مانگی‌‬ ‫نیسانیشدا ‪ 3437‬هاوواڵتی ‌ی مه‌ده‌ن ‌ی كوژراون‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا چ �ه‌ن��دان راپ��ۆرت � ‌ی دیك ‌ه ئاماژه‌‬ ‫ی قوربانیان ‌ی هاوواڵتی عێراقی‌‬ ‫ی زیاتر ‌‬ ‫به‌ژمار‌ه ‌‬ ‫ی ناته‌واوی ‌ی ئاماره‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫ی عێراقی‌‬ ‫ی بوون ‌ی چه‌كدارو سه‌رباز ‌‬ ‫یان به‌هۆ ‌‬ ‫له‌ناو كوژراوه‌كاندا‪ ،‬ئه‌و راپۆرتان ‌ه به‌گرنگ‬ ‫دانه‌نراون‌و پشتگوێخراون‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی راپ��ۆرت�ه‌ك��ان تائێستا ‪ 467‬كه‌سی‌‬ ‫مه‌ده‌نی ‌ی بیانی‌‪ ،‬كه‌به‌گرێبه‌ست هاتوونه‌ته‌‬ ‫عێراق‪ ،‬كوژراون‪.‬‬ ‫تێچوون‬ ‫ی ئازادی ‌ی عێراق‪،‬‬ ‫ی پرۆس ‌ه ‌‬ ‫ی تێچوو ‌‬ ‫بڕی پار‌ه ‌‬ ‫ی زۆری‌‬ ‫به‌شێك ‌ی دیكه‌ی ‌ه كه‌مشتومڕو گفتوگۆ ‌‬ ‫ی ئاخۆ ژم��ار‌هی‌‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ره‌‪ ،‬ل �ه‌ب��ار‌ه ‌‬ ‫ی پرۆسه‌ك ‌ه چه‌نده‌‪ ،‬به‌پێی‌‬ ‫ی تێچوو ‌‬ ‫ت��ه‌واو ‌‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌ك ‌ی ب��اوه‌ڕپ��ێ��ك��راو كه‌تایبه‌ته‌‬ ‫به‌كۆنگرێس ‌ی ئه‌مریك ‌ی بۆ راپرس ‌ی‌و توێژینه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاماژ‌ه ب�ه‌وه‌دراو‌ه كه‌ئه‌مریكا تاكۆتای ‌ی ساڵی‌‬ ‫ی ‪ 802‬بلیۆن دۆالر خه‌رجده‌كات‪،‬‬ ‫‪ ،2011‬بڕ ‌‬ ‫كه‌تائێستا ‪ 747‬بلیۆن خ �ه‌رج��راوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی لیزا بیڵمس پڕۆفیسۆر له‌زانكۆی‌‬ ‫به‌پێ ‌ی قس ‌ه ‌‬ ‫ی عێراق زیاتر‬ ‫ی شه‌ڕ ‌‬ ‫ی تێچوو ‌‬ ‫هارڤارد‪ ،‬پار‌ه ‌‬ ‫ل �ه‌‪ 3‬تریلیۆن دۆالره‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر كاریگه‌ریی‌‬ ‫هۆكاره‌كان ‌ی ئه‌و شه‌ڕ‌ه له‌سه‌ر ئابووری ‌ی ئه‌مریكا‬ ‫له‌به‌رچاوبگیرێت‪.‬‬ ‫ی تایبه‌ت ‌ی ته‌رخانكردبوو بۆ‬ ‫به‌ریتانیا بودج ‌ه ‌‬ ‫ی ئازادی ‌ی عێراق‪ ،‬به‌پێ ‌ی راپۆرتێك كه‌‬ ‫پرۆس ‌ه ‌‬ ‫له‌مانگ ‌ی حوزه‌یران ‌ی ‪ 2010‬باڵوبووه‌و‌ه ‪ 4‬بلیۆن‌و‬ ‫‪ 32‬ملیۆن دۆالر خه‌رج ‌ی به‌ریتانیای ‌ه بۆ شه‌ڕی‌‬ ‫ی بودجه‌ك ‌ه بۆ‬ ‫ئازادی ‌ی عێراق‪ ،‬ك ‌ه به‌شێك ‌ی زۆر ‌‬ ‫جه‌نگ‌و سوپا خه‌رجكراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ‪ 900‬ملیۆن‬ ‫ی له‌عێراق‬ ‫ی خێرخواز ‌‬ ‫ی به‌مه‌به‌ست ‌ی كار ‌‬ ‫دۆالر ‌‬ ‫خه‌رجكراوه‌‪.‬‬ ‫ی هاوپه‌یمانان له‌عێراق‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫رێژ‌ه ‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا به‌هاوكاری ‌ی به‌ریتانیاو چه‌ندان‬ ‫ی رژێمی‌‬ ‫ی ل��ه‌دژ ‌‬ ‫هاوپه‌یمانی ‌ی دیكه‌‪ ،‬ش �ه‌ڕ ‌‬ ‫ی حه‌وت‬ ‫ی عێراق راگه‌یاند‪ ،‬له‌ماو‌ه ‌‬ ‫پێشوو ‌‬ ‫ی سه‌ربازی‌‬ ‫ی كات رێژ‌ه ‌‬ ‫ساڵ ‌ی رابردوودا زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ئه‌مریك ‌ی له‌عێراق له‌نێوان ‪ 100‬بۆ ‪ 150‬هه‌زار‬ ‫سه‌رباز بووه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه جگ ‌ه له‌ساڵ ‌ی ‪ 2007‬كه‌‬ ‫ی نارد بۆ‬ ‫ی تر ‌‬ ‫جۆرج بۆش ‪ 30‬هه‌زار سه‌رباز ‌‬ ‫سه‌قامگیری ‌ی ئاسایش له‌به‌غداد‪.‬‬ ‫ب��اراك ئۆباما په‌یمانی داب��وو به‌كشانه‌و‌هی‌‬ ‫ی ئه‌مریكا له‌عێراق‪ ،‬له‌كات ‌ی بانگه‌ش ‌هی‌‬ ‫سوپا ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن له‌ساڵ ‌ی ‪ 2008‬له‌ئه‌مریكا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی بوو به‌سه‌رۆك ‌ی ئه‌مه‌ریكا له‌مانگی‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫كانوون ‌ی دووه‌م ‌ی ‪ 2009‬به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی به‌رچاو‬ ‫ی ئه‌مریكا له‌عێراق كه‌مبووه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫ژمار‌ه ‌‬ ‫ی جه‌نگیی‌‬ ‫ی ئاب ‌ی ‪2010‬ش��دا دوای�ه‌ك� ‌ه ‌‬ ‫ل �ه‌‪‌ 19‬‬ ‫ی ئه‌مه‌ریكا له‌عێراق كشایه‌وه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫سوپا ‌‬ ‫ی ئه‌مریك ‌ی له‌ناو عێراق‬ ‫هێشتا ‪ 50‬هه‌زار سه‌رباز ‌‬ ‫ماونه‌ته‌و‌ه ك ‌ه تاكۆتای ‌ی ‪ 2011‬به‌رده‌وامده‌بن‬ ‫له‌ئه‌ركه‌كانیان‪ ،‬به‌مه‌به‌ست ‌ی پاراستنی‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان ‌ی ئه‌مریكاو مه‌شق‌و راهێنان‬ ‫ی عێراقی‌‪.‬‬ ‫به‌سوپا ‌‬ ‫به‌ریتانییه‌كانیش ب �ه‌‪ 46‬ه �ه‌زار سه‌ربازه‌وه‌‬ ‫ی ئازادی ‌ی عێراقیان كرد‪،‬‬ ‫به‌شداری ‌ی پرۆس ‌ه ‌‬ ‫به‌اڵم ساڵ به‌ساڵ ئه‌و ژماره‌ی ‌ه كه‌مبووه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی ‪2009‬دا‬ ‫تا ‪ 4100‬سه‌رباز‪ .‬له‌مانگ ‌ی ئایار ‌‬ ‫هێزه‌كان ‌ی به‌ریتانیا به‌فه‌رمی كشانه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی به‌ریتان ‌ی هێشتا له‌عێراقدا‬ ‫‪ 150‬س�ه‌رب��از ‌‬ ‫ی دیكه‌ش‬ ‫م���اون‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا ‪ 1500‬س �ه‌رب��از ‌‬ ‫ی عه‌ره‌بی‌‬ ‫له‌سه‌ربازگه‌كان ‌ی به‌ریتانیا له‌كه‌نداو ‌‬ ‫ماونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫رژێ��م�� ‌ی س����ه‌دام حسێن ع��ێ��راق��ێ��ك� ‌ی بێ‬ ‫خزمه‌تگوزاری ‌ی سه‌ره‌تای ‌ی‌و پێداویستییه‌‬

‫ی راده‌ستی‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كان ‌ی ژیان ‌ی رۆژان��� ‌ه ‌‬ ‫ئه‌مریكییه‌كان كرد‪ ،‬دواتریش ملیۆنان دۆالر‬ ‫خه‌رجكرا بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و بنیاتنانه‌و‌هی‌‬ ‫عێراق‪ ،‬به‌اڵم هێشتا رێگه‌یه‌ك ‌ی درێژخایه‌ن‬ ‫ی عێراق‌و‬ ‫ێ ب��وژان��دن�ه‌و‌ه ‌‬ ‫م��او‌ه بۆ سه‌رله‌نو ‌‬ ‫گه‌شه‌سه‌ندن ‌ی ئابوورییه‌ك ‌هی‌‪.‬‬ ‫كاركردن‬ ‫ی له‌كه‌رت ‌ی حكومی‬ ‫ی ئ �ه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ژم���ار‌ه ‌‬ ‫ی ساڵ ‌ی ‪2005‬ه‌وه‌‬ ‫عێراقیدا كارده‌كه‌ن‪ ،‬له‌دوا ‌‬ ‫دوو هێند‌ه زیادیكردووه‌‪ ،‬كه‌رت ‌ی حكومی ‌ی ئێستا‬ ‫ی هه‌موو كاره‌كان له‌عێراق دابینده‌كات‌و‬ ‫له‌‪‌ %43‬‬ ‫ی كار‌ه به‌رده‌وامه‌كانیش كه‌رت ‌ی حكومی‌‬ ‫له‌‪‌ %60‬‬ ‫دابینیده‌كات‪.‬‬ ‫ی‌و دابه‌زینی‌‬ ‫ی قه‌یران ‌ی ئ��اب��وور ‌‬ ‫ب �ه‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫نرخ ‌ی ن �ه‌وت له‌بازاڕه‌كان ‌ی جیهاندا‪ ،‬كاری‌‬ ‫ك�ه‌رت� ‌ی حكومه‌ت ‌ی له‌عێراق ك�ه‌م��ب��ووه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدا كه‌كه‌رت ‌ی تایبه‌ت زۆر الوازه‌‬ ‫ی خه‌ڵكی‌‬ ‫له‌دابینكردن ‌ی كار بۆ ئه‌و ژمار‌ه زۆر‌ه ‌‬ ‫ی له‌سه‌روو له‌‪%15‬یه‌‪،‬‬ ‫ی بێكار ‌‬ ‫بێكار‪ ،‬كه‌رێژ‌ه ‌‬ ‫ی كار له‌عێراق كاریان‬ ‫ی هێز ‌‬ ‫هه‌روه‌ها له‌‪‌ %28‬‬ ‫ده‌ستناكه‌وێت‪ ،‬چاوه‌ڕوانیشده‌كرێت ئه‌و رێژه‌یه‌‬ ‫له‌ساڵ ‌ی داهاتوودا به‌رزبێته‌وه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ناو‬ ‫ی گه‌نجاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌پێ ‌ی راپۆرتێكی‌‬ ‫توێژ ‌‬ ‫ی ژن��ان‬ ‫ن��ه‌ت��ه‌و‌ه ی �ه‌ك��گ��رت��ووه‌ك��ان ل����ه‌‪‌ %17‬‬ ‫ی ‪ 45‬هه‌زار گه‌نج كرێكاری‌‬ ‫كارده‌كه‌ن‪ ،‬نزیك ‌ه ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم كاره‌كانیان جێگیر‌و به‌رده‌وام‬ ‫ی ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی بێكار ‌‬ ‫نیی ‌ه‌و دووچار ‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنان ‌ی نه‌وت‬ ‫ی سه‌ره‌كی ‌ی داهات ‌ی عێراقه‌‪،‬‬ ‫نه‌وت سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫كه‌عێراق له‌نه‌وت ‌ی یه‌ده‌گدا چواره‌مین واڵتی‌‬ ‫ی نه‌وتی‌‬ ‫جیهانه‌‪ .‬هه‌روه‌ها خاوه‌ن ‌ی ل��ه‌‪‌ %10‬‬ ‫یه‌ده‌گ ‌ه له‌جیهاندا‪.‬‬ ‫ی رزگاركردنی‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنان ‌ی نه‌وت له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫عێراقه‌و‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی باش‌و پێویست نه‌بوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌مانگ ‌ی نیسان ‌ی ئه‌مساڵدا به‌رهه‌مهێنانی‌‬ ‫نه‌وت له‌عێراق گه‌یشت ‌ه ‪ 2.41‬ملیۆن به‌رمیل‬ ‫نه‌وت له‌ڕۆژێكدا‪ ،‬به‌اڵم ئ�ه‌وه‌ش ب ‌ه ب�ه‌راورد‬ ‫به‌ساڵ ‌ی ‪ 1979‬كه‌متره‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌وكاته‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنان ‌ی نه‌وت ده‌گه‌یشت ‌ه ‪ 3.5‬ملیۆن‬ ‫به‌رمیل نه‌وت له‌رۆژێكدا‪.‬‬ ‫په‌نابه‌ران‬ ‫ی تر ئاماژه‌‬ ‫ئه‌مریكاو چ�ه‌ن��دان س �ه‌رچ��او‌ه ‌‬ ‫ب��ه‌وه‌ده‌ده‌ن ‪ 1.5‬ملیۆن عێراق ‌ی واڵته‌كه‌یان‬ ‫به‌حێهێشتووه‌و ئ��اواره‌ب��وون بۆ شوێن ‌ی تر‬ ‫ی واڵت‪ ،‬بۆ رزگاربوون‬ ‫له‌عێراق یان ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی ته‌قاندنه‌و‌هی‌‬ ‫ی تایف ‌ی‌و مه‌زهه‌بی‌‪ ،‬كه‌دوا ‌‬ ‫له‌شه‌ڕ ‌‬ ‫مزگه‌وتێك له‌سامه‌ڕا له‌ساڵ ‌ی ‪2006‬دا سه‌ریهه‌ڵدا‪.‬‬ ‫ی پرۆس ‌هی‌‬ ‫هه‌روه‌ها ‪ 200‬هه‌زار كه‌س ‌ی تر به‌هۆ ‌‬ ‫ئازادی ‌ی عێراقه‌و‌ه ئ��اواره‌ب��وون‪ ،‬هه‌روه‌ها ‪1‬‬ ‫ملیۆن عێراق ‌ی له‌سه‌رده‌م ‌ی حكومه‌ت ‌ی به‌عسدا‬ ‫عێراقیان به‌جێهێشتووه‌‪.‬‬ ‫ی ‪UNHCR‬ی‌‬ ‫به‌پێ ‌ی راپ��ۆرت� ‌ی رێكخراو ‌‬ ‫تایبه‌ت به‌په‌نابه‌ران ‪ 364‬هه‌زار ئ��اواره‌و ‪62‬‬ ‫هه‌زار په‌نابه‌ر گه‌ڕاونه‌ته‌و‌ه شوێنه‌كان ‌ی خۆیان‪،‬‬ ‫ی سااڵن ‌ی ‪ 2008‬بۆ ‪ .2009‬به‌اڵم هێشتا‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی عێراقن‪،‬‬ ‫ی ‪ 1‬ملیۆن په‌نابه‌ر له‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫هه‌روه‌ها ‪ 1.55‬ملیۆن ئاوار‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌شوێنی‌‬ ‫خۆیان نه‌ماون‌و س ‌ێ به‌ش ‌ی ئاواره‌كان له‌ناو‬ ‫ی گوزه‌رانیان له‌ئاستێكی‌‬ ‫كه‌مپدا ده‌ژین‌و بار ‌‬ ‫خراپدایه‌‪.‬‬ ‫ی ‪ UNHCR‬له‌كۆتای ‌ی ساڵ ‌ی ‪2009‬‬ ‫رێكخراو ‌‬ ‫ی بیان ‌ی له‌ناو عێراقدا‬ ‫ی ‪ 35‬هه‌زار په‌نابه‌ر ‌‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫تۆماركردووه‌‪ ،‬كه‌زۆربه‌یان فه‌ڵه‌ستین ‌ی‌و ئێران ‌ی‌و‬ ‫ی حكومه‌تی‌‬ ‫سورین‪ .‬زۆربه‌شیان له‌ناوچ ‌ه ‌‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان‌و به‌غداد ژیان به‌سه‌رده‌به‌ن‪،‬‬ ‫ی په‌نابه‌رییان‬ ‫هه‌روه‌ها ‪ 3800‬كه‌س ‌ی تریش داوا ‌‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬كه‌خه‌ڵك ‌ی سوریاو توركیا‌و ئێرانن‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها كه‌مپ ‌ی په‌نابه‌ران ‌ی فه‌ڵه‌ستین ‌ی كه‌‬ ‫ی سوریا بوو داخ��را‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌نزیك سنوور ‌‬ ‫ی چوون ‌ه ناو سوریاوه‌‪ ،‬وێڕای‌‬ ‫دانیشتووانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی هێشتا ‪ 10‬هه‌زار په‌نابه‌ریان ماونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌زۆربه‌یان له‌به‌غداد نیشته‌جێن‪.‬‬ ‫توندوتیژی‌‬ ‫ی هێز‌ه سه‌ربازیی ‌ه بیانییه‌كان له‌عێراق‬ ‫زۆرین ‌ه ‌‬

‫ی جه‌نگی ‌‬ ‫ی‬ ‫كشانه‌وه‌‪ ،‬له‌مدوایه‌شدا دوایه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ریكا له‌عێراق كشایه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫سوپا ‌‬ ‫به‌پێ ‌ی رێكه‌وتننامه‌ی ‌ی ئه‌منی ‌ی نێوان ئه‌مریكا‌و‬ ‫عێراق‪ ،‬هێزه‌كان ‌ی ئه‌مه‌ریكا تا كۆتای ‌ی ‪2011‬‬ ‫به‌ته‌واوه‌ت ‌ی له‌عێراق ده‌كشێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی كوشتن له‌عێراق به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫هه‌روه‌ها رێژ‌ه ‌‬ ‫به‌رچاو له‌دابه‌زیندایه‌‪ ،‬به‌پێ ‌ی راپۆرتێكی‌‬ ‫ی ژماردن ‌ی قوربانیان ‌ی عێراق ‌ی "‪Iraq‬‬ ‫رێكخراو ‌‬ ‫‪ "Body Count‬ك ‌ه ‪ 4645‬كه‌س ‌ی مه‌ده‌نی‌‬ ‫له‌ساڵ ‌ی ‪2009‬دا ك��وژراون‪ ،‬كه‌ئه‌وه‌ش نیو‌هی‌‬ ‫ئه‌و رێژه‌یه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌ساڵ ‌ی ‪2008‬دا ك��وژراون‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها كه‌مترین رێژه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌ساڵ ‌ی ‪2003‬ه‌وه‌‬ ‫تۆماركراوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌كۆتای ‌ی مانگ ‌ی نیسانی‌‬ ‫ی ب �ه‌وه‌داو‌ه كه‌‬ ‫‪ 2010‬هه‌مان رێكخراو ئاماژ‌ه ‌‬ ‫‪ 1010‬هاوواڵت ‌ی مه‌ده‌ن ‌ی كوژراون‪.‬‬ ‫ی "‪"Iraq Body Count‬‬ ‫رێ��ك��خ��راو ‌‬ ‫ی ك��وژراوان تۆمارده‌كات به‌پشتبه‌ستن‬ ‫ژمار‌ه ‌‬ ‫ب�ه‌س�ه‌رچ��اوه‌ك��ان� ‌ی نه‌خۆشخانه‌و راپ��ۆرت�ی‌‬ ‫پزیشك ‌ی‌و لێدوان ‌ی به‌رپرسان ‌ی عێراقی‌‪.‬‬ ‫ئاو‬ ‫ی‬ ‫ی له‌‪‌ %70‬‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫ی بانك ‌‬ ‫ی راپۆرتێك ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی خواردنه‌وه‌یان‬ ‫ی پاك ‌‬ ‫ی عێراق ئاو ‌‬ ‫دانیشتووان ‌‬ ‫ی به‌غداد‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌ستده‌كه‌وێت له‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫له‌هه‌ندێك ناوچ ‌ه ئه‌و رێژه‌ی ‌ه كه‌مده‌بێته‌و‌ه بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی دانیشتووان ئاو ‌‬ ‫له‌‪ ،%48‬له‌به‌غداد زۆرب ‌ه ‌‬ ‫خواردنه‌وه‌یان له‌ماڵه‌كاندا بۆ دابینكراوه‌‪،‬‬ ‫ی هه‌ندێك سه‌رچاو‌ه ‪10‬ل �ه‌‪ %‬بۆ‬ ‫ب�ه‌اڵم به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌غدا بێبه‌شن له‌تۆڕ ‌‬ ‫ی دانیشتووان ‌‬ ‫له‌‪‌ %25‬‬ ‫ی ئاو‬ ‫ی ئاو‪ ،‬كه‌پشتده‌به‌ستن به‌كڕین ‌‬ ‫گشتی ‌‬ ‫ی زۆر‪.‬‬ ‫له‌ته‌نكه‌ره‌كان به‌پاره‌یه‌ك ‌‬ ‫له‌هه‌ندێك شوێن ئاو ته‌نیا ئێواران هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی نایاسای ‌‬ ‫هه‌ندێك گوندیش ئاو به‌شێو‌ه ‌‬ ‫ی گشتییه‌و‌ه ده‌رده‌هێنن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی ئاو ‌‬ ‫له‌تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مااڵنیش له‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌متر له‌‪‌ %8‬‬ ‫به‌غداد سه‌رچاوه‌ی ئاوه‌كه‌یان‬ ‫خاوێن نییه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی پیس ب���وو‌ه هۆ ‌‬ ‫ئ���او ‌‬ ‫ی كولێرا‬ ‫ی په‌تا ‌‬ ‫باڵوبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ‪2008‬دا‬ ‫ی ئاب ‌‬ ‫له‌مانگ ‌‬ ‫ل��ه‌‪ 9‬پ��ارێ��زگ��ا‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ی‬ ‫ی پ��ی��س س��ه‌رچ��او‌ه ‌‬ ‫ئ���او ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ندان په‌تا ‌‬ ‫باڵوبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫تر بوو‌ه له‌عێراقدا‪.‬‬ ‫كاره‌با‬ ‫ی ‪2010‬دا‬ ‫ی دووه‌م�� ‌‬ ‫ێ مانگ ‌‬ ‫له‌س ‌‬ ‫ی كاره‌با له‌عێراق له‌‪%2‬‬ ‫به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی راپۆرتێك ك ‌ه‬ ‫كه‌مبووه‌وه‌‪ ،‬به‌پێ ‌‬ ‫ی ‪ 2010‬باڵوبووه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی ته‌مموز ‌‬ ‫له‌مانگ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش یه‌كه‌م دابه‌زین بوو له‌نێوان‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌ك ‌هم‌و دووه‌م��دا‪ ،‬له‌دوا ‌‬ ‫ێ مانگ ‌‬ ‫س‌‬ ‫ی كاره‌با‬ ‫‪2004‬ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌رهه‌مهێنان ‌‬ ‫ی ‪ 2010‬به‌رزترین‬ ‫ی حوزه‌یران ‌‬ ‫له‌مانگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌خۆیه‌و‌ه بین ‌‬ ‫ی به‌رهه‌مهێنان ‌‬ ‫ئاست ‌‬ ‫كه‌‪ 6721‬میگاواته‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كاره‌با ‌‬ ‫ی سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م ‌‬ ‫ێ مانگ ‌‬ ‫ی س‌‬ ‫عێراقییه‌وه‌‪ ،‬به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داواك��اری�� ‌‬ ‫‪ 2010‬ته‌نیا ل���ه‌‪‌ %66‬‬ ‫هاوواڵتیان دابینده‌كات‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ێ مانگ ‌‬ ‫ب ‌ه به‌راورد به‌س ‌‬ ‫كه‌مبووه‌ته‌و‌ه ك ‌ه ل �ه‌‪%71‬ه‌‪.‬‬ ‫ی عێراق‬ ‫هه‌ندێك ن��اوچ � ‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 24‬كاتژمێردا‬ ‫ل �ه‌م��او‌ه ‌‬ ‫ت�ه‌ن��ی��ا چ���وار كاتژمێر‬ ‫ی نیشتمانیان‬ ‫ك��اره‌ب��ا ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ب �ه‌و هۆیه‌شه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫پشتیان به‌موه‌لید‌ه ‌‬ ‫گه‌ڕه‌كه‌كان به‌ستووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫پێویستیی ‌ه سه‌ره‌كییه‌كان ‌‬ ‫ژیان‬ ‫ی‬ ‫ی رێكخراو ‌‬ ‫ی راپۆرتێك ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌و‌ه یه‌كگرتووه‌كان ل��ه‌‪‌ %23‬‬ ‫ی رۆژان��ه‌ی��ان ته‌نیا‬ ‫ی عێراق داه��ات� ‌‬ ‫خه‌ڵك ‌‬ ‫ی ‪WFP‬‬ ‫ی رێكخراو ‌‬ ‫‪$2.20‬ه‌‪ ،‬دواراپ��ۆرت � ‌‬ ‫ی ‪2008‬‬ ‫ی دووه‌م�� ‌‬ ‫ی تشرین ‌‬ ‫یش ك ‌ه له‌مانگ ‌‬

‫باڵوبووه‌ته‌و‌ه ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه له‌‪%3.1‬‬ ‫ی كه‌ده‌كات ‌ه ‪ 930‬ه �ه‌زار كه‌س‬ ‫ی عێراق ‌‬ ‫ماڵ ‌‬ ‫خۆراكی پارێزراو یان جێگیریان نیی ‌ه‌و برسین‌و‬ ‫ی مردنیان لێده‌كرێت له‌برساندا‪،‬‬ ‫مه‌ترسی ‌‬ ‫ی ‪ 2005‬ئه‌و رێژه‌ی ‌ه‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش له‌كاتێكدا ساڵ ‌‬ ‫له‌‪ %15.4‬بوو‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ‪ WFP‬ئاماژ‌ه به‌وه‌شده‌دات ‪6.4‬‬ ‫ی پارێزراو‬ ‫ی خواردن ‌‬ ‫ی عێراق ‌‬ ‫ملیۆن هاوواڵتی ‌‬ ‫ی‬ ‫یان جێگیریان نابێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌شه‌خۆراك ‌‬ ‫مانگانه‌یان پێنه‌درێت‪ ،‬كه‌مانگان ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی دانیشتووان ‌‬ ‫حكومه‌ته‌و‌ه ده‌درێت به‌له‌‪‌ %90‬‬ ‫عێراق‪.‬‬ ‫خه‌ڵك ‌ی عێراق خاوه‌ن ‌ی چین؟‬ ‫ی ئه‌مساڵ‪1.3 ،‬‬ ‫ی دووه‌م � ‌‬ ‫ی كانوون ‌‬ ‫تا مانگ ‌‬ ‫ی به‌شداریییانكردوو‌ه‬ ‫ی عێراق ‌‬ ‫ملیۆن هاوواڵتی ‌‬ ‫ی ماڵه‌وه‌(نۆرماڵ)‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی ته‌له‌فۆن ‌‬ ‫له‌هێڵ ‌‬ ‫ی مۆبایل‬ ‫ی هێڵ ‌‬ ‫‪ 19.5‬ملیۆن ب�ه‌ش��دارب��وو ‌‬ ‫ی به‌عسدا‬ ‫ی رژێم ‌‬ ‫تۆماركراوه‌‪ .‬به‌اڵم له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی ماڵه‌و‌ه‬ ‫ی ته‌له‌فۆن ‌‬ ‫ی هێڵ ‌‬ ‫ی به‌شداربووان ‌‬ ‫رێژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هێڵ ‌‬ ‫‪ 833‬ه���ه‌زارو هیچ به‌شداربوویه‌ك ‌‬ ‫مۆبایلیش نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ی ‪IHSES‬‬ ‫ی راپۆرتێك ‌‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا به‌پێ ‌‬ ‫ی ئامێر‌ه‬ ‫ی خاوه‌ندارێتی ‌‬ ‫ی ‪ ،2007‬رێژ‌ه ‌‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رۆژان ‌ه بۆ هه‌ر ماڵێك ‌‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫پێویسته‌كان ‌‬ ‫ی ب �ه‌م شێوه‌یه‌یه‌‪ :‬ل���ه‌‪ %95.2‬ماڵ‬ ‫عێراق ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌‪%93.5‬‬ ‫ی ره‌نگاوڕه‌نگ ‌‬ ‫ته‌له‌فزیۆن ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬ل���ه‌‪ %88.9‬ماڵ‬ ‫م��اڵ چێشتلێنه‌ر ‌‬ ‫ی ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ل�����ه‌‪ %53.6‬ماڵ‬ ‫س���اردك���ه‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌‪ %43‬ماڵ جلشۆر ‌‬ ‫وزه‌به‌خش ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌‪%7.4‬‬ ‫ل��ه‌‪ %25.3‬ماڵ ئۆتۆمبێل ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫ماڵ كۆمپیوته‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 1.6‬ملیۆن به‌شداربوون ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی ئینته‌رنێت ‌‬ ‫هێڵ ‌‬ ‫ب � ‌ه ب����ه‌راورد ب���ه‌‪4600‬‬ ‫ی‬ ‫ی هێڵ ‌‬ ‫به‌شداربوون ‌‬ ‫ئینته‌رنیت له‌پێش‬ ‫ی عێراقدا‪.‬‬ ‫ئازادكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌رچاوه‌‪ :‬سایت ‌‬ ‫ی سی‌‪.‬‬ ‫ی ب‌‬ ‫ب‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪4‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫رووداوی هه‌فته‌‬

‫ناڕه‌زاییه‌كی گه‌وره‌ ‌ی كادیرانی یه‌كێتی به‌ڕێوه‌یه‌‬ ‫سه‌ركردایه‌تی حیزبه‌كه‌ له‌سه‌ره‌و ‌ه له‌چۆنیه‌تی دانانی لێپرسراوی مه‌ڵبه‌نده‌كان رێككه‌وتوون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌خواره‌و ‌ه ناڕه‌زایی‌و گرفت دروستبووه‌‬

‫بورهان قادر‌و شۆڕش خالید‬ ‫ك �ه‌م��ك��ردن �ه‌وه‌ی مه‌ڵبه‌ند‌و كۆمیته‌كان‪،‬‬ ‫ن����اڕه‌زای����ی ك���ادی���ران���ی ئ���ه‌و ح��ی��زب �ه‌ی‌‬ ‫له‌ئۆرگانه‌كانی خواره‌وه‌ زیاتركردووه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫به‌هۆی كه‌مكرنه‌وه‌ی‌ مه‌ڵبه‌ند‌و كۆمیته‌كانه‌وه‌‬ ‫چه‌ندین كادیری ئه‌و حیزبه‌ به‌ناچاری ده‌بێت‬ ‫ده‌ستبه‌رداری پۆسته‌كانیان بن‪ .‬كوتالیه‌تیش‬ ‫له‌چه‌ند ناوچه‌یه‌ك بووه‌ته‌ بنه‌مای دانانی‬ ‫كه‌سه‌كان له‌پۆسته‌كانی خواره‌وه‌دا‪.‬‬ ‫دانانی لێپرسراوه‌ تازه‌كان بۆ مه‌ڵبه‌نده‌كان‪،‬‬ ‫نیگه‌رانی‌‌و ناڕه‌زایی‌ الی‌ به‌شێك له‌لێپرسراوانی‌‬ ‫پێشووی مه‌ڵبه‌نده‌كان دروستكردووه‌ به‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌ئه‌وان پێشتر به‌هه‌ڵبژاردن دانراون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا دوورده‌خرێنه‌وه‌ له‌پۆسته‌كانیان‪.‬‬ ‫سه‌ركردایه‌تی حیزبه‌كه‌ خۆیان له‌سه‌ره‌وه‌‬ ‫رێككه‌وتوون له‌چۆنیه‌تی دانان‌و جێكردنه‌وه‌ی‬ ‫به‌رپرسانی مه‌ڵبه‌نده‌كان‪ ،‬به‌اڵم له‌خواره‌وه‌‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی ك �ه‌م��ك��ردن �ه‌وه‌ی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كان‬ ‫له‌ئێستاوه‌ گله‌یی‌و ناڕه‌زایی ده‌ستیپێكردووه‌‪،‬‬ ‫كوتله‌و كوتله‌كاریش بۆ وه‌رگرتنی پۆستی‬

‫به‌رپرسی كۆمیته‌كان‌و پۆستی به‌رپرسی‬ ‫به‌شی مه‌ڵبه‌نده‌كان له‌چه‌ند رۆژی رابردوودا‬ ‫زیاتر بووه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێتی له‌كۆنگره‌ی‌ سێدا بڕیاریدا مه‌ڵبه‌ندو‬ ‫كۆمیته‌كانی له‌پارێزگاو قه‌زاو ناحییه‌كانی‬ ‫كه‌مبكاته‌وه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم كه‌مكردنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫مه‌ڵبه‌ند‌و كۆمیتانه‌ ناڕه‌زایی له‌زۆرێك له‌قه‌زاو‬ ‫ناحییه‌كاندا به‌دوای خۆیدا هێناوه‌‪.‬‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند ئه‌ندامی یه‌ده‌گی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسی یه‌كێتی‪ ،‬ده‌ڵێت ناڕه‌زایی‌و گله‌یی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم وتی‌ "ناڕه‌زاییه‌كه‌ به‌و شێوه‌یه‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ تاك تاكه‌ هه‌ندێ‌ هه‌ڤاڵ هه‌بێت‬ ‫ناڕازیبێت‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ��ه‌وه‌ی‌ من بیستبێتم‬ ‫له‌كۆبوونه‌وه‌كانی‌ مه‌كته‌بی‌ رێكخستن‬ ‫هه‌موویان په‌رۆشی‌ نوێبوونه‌وه‌ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫نیشتمانین"‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌كانی ده‌ستوور له‌ژێره‌وه‌‬ ‫واس��ت�ه‌و واس��ت �ه‌ك��اری‌و كوتالیه‌تی له‌نێو‬ ‫مه‌ڵبه‌ندو كۆمیته‌كاندا ده‌ستیپێكردووه‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێك ه �ه‌ر لێپرسراوی كۆمیته‌یه‌ك‬ ‫ده‌یه‌وێت له‌پۆسته‌كه‌ی‌ بمێنێته‌وه‌‪ .‬به‌اڵم‬

‫ل���ه‌س���ه‌ره‌وه‌ هیچ ب�ه‌رپ��رس��ێ��ك نایه‌وێت‬ ‫ناڕه‌زاییه‌تی‌و گله‌ییه‌كه‌ی‌ ده‌ربخات‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌رێكخستنه‌كانی مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫‪2‬ی كه‌ركوكی یه‌كێتی‪ ،‬به‌ده‌ستووری وت‬ ‫"لێپرسراوی كۆمیته‌كان‌و كادیرانی ئه‌و‬ ‫مه‌ڵبه‌ندانه‌ی‌ هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌‪ ،‬هه‌ریه‌كه‌و‬ ‫خ���ۆی ل �ه‌ب �ه‌رپ��رس��ێ��ك��ی م �ه‌ڵ��ب �ه‌ن��ده‌ك��ان‬ ‫نزیكده‌كاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ پۆستی لێپرسراوی‬ ‫كۆمیته‌ی‌ پێبدرێت"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ "له‌سه‌ره‌وه‌ش باڵێكی‌ یه‌كێتی‬ ‫ده‌یه‌وێت كوتله‌كه‌ی‌ خۆی زۆرترین پۆست‬ ‫وه‌رب��گ��رێ�ت‌و پشتگیری باڵه‌كه‌ی‌ خۆیان‬ ‫ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ به‌رپرسانی‌ یه‌كێتی‌ رایانگه‌یاند‬ ‫موچه‌ی‌ هیچكام له‌و به‌رپرسانه‌ نابڕدرێت كه‌‬ ‫له‌پۆسته‌كانیان نامێنن‪ ،‬به‌اڵم سه‌رچاوه‌كه‌ی‌‬ ‫ده‌ستوور ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا كه‌سه‌ركردایه‌تی‬ ‫یه‌كێتی ترسی له‌نیگه‌رانی‌و توڕه‌بوونی‬ ‫كادیره‌كانی هه‌یه‌‪ .‬ئ�ه‌وان�ه‌ی‌ بێبه‌شده‌بن‬ ‫له‌پۆسته‌كانیان‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ وتی‌ "ئه‌وانه‌ی‌ تائێستا به‌رپرسی‬

‫كۆمیته‌ ب��وون‪ ،‬قبوڵناكه‌ن ببنه‌ كارگێڕی‬ ‫كۆمیته‌‪ ،‬ده‌یانه‌وێت وه‌كو خۆیان بمێننه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ش ناكرێت‪ ،‬بۆیه‌ ن��اڕه‌زای��ی گ �ه‌وره‌‬ ‫به‌ڕێوه‌یه‌"‪.‬‬ ‫هه‌رێمی كه‌مال ئاغا به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫موسڵی یه‌كێتی به‌ده‌ستووری وت "ئێمه‌‬ ‫ن��اچ��اری��ن ك��ارگ��ێ��ڕی ئ��ه‌و مه‌ڵبه‌ندانه‌ی‌‬ ‫ك�ه‌ه�ه‌ڵ��ده‌وه‌ش��ێ��ن�ه‌وه‌ بكه‌ینه‌ به‌رپرسی‬ ‫كۆمیته‌كان به‌هۆی شاره‌زایی‌و لێهاتوویان‪،‬‬ ‫به‌رپرسی كۆمیته‌كانیش ئه‌گه‌ر له‌ئۆرگانه‌كانی‬ ‫خ��واره‌وه‌ جێگه‌یان نه‌بێته‌وه‌ ده‌یانبه‌ینه‌‬ ‫مه‌ڵبه‌نده‌كان"‪.‬‬ ‫هه‌رێم وتی‌ "چاالكی‌و دڵسۆزی كه‌سه‌كان‬ ‫ده‌بێته‌ بنه‌مای دانانی كه‌سه‌كان بۆ به‌رپرسی‬ ‫كۆمیته‌كان‪ ،‬هیچ شتێكی تر نییه‌"‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ی "ه��ی��چ ترسێكمان ل���ه‌وه‌ نییه‌‬ ‫له‌ڕێكخستنه‌وه‌كاندا كادیرانمان زوویربن‪،‬‬ ‫چونكه‌ جێگه‌ی‌ هه‌موویان ده‌كه‌ینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و خۆڕێكخستنه‌وه‌یه‌ی‌ یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫بڕیاردراوه‌ لێپرسراوی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ پارێزگاكان‬ ‫ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسیی‌‌و مه‌ڵبه‌ندی‌ قه‌زا‌و‬ ‫ناحیه‌كانیش ئه‌ندامی‌ سه‌ركردایه‌تی بن‪ .‬به‌و‬ ‫هۆیه‌شه‌وه‌ زۆربه‌ی‌ لێپرسراوی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كان‬ ‫پۆسته‌كانیان لێوه‌رده‌گیرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا ئاسۆ مامه‌ند ب��ۆ مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫هه‌ولێر‌و هه‌رێمی‌ كه‌مال ئاغا بۆ مه‌ڵبه‌ندی‌‬ ‫م��وس �ڵ‌و س �ه‌ع��دی‌ پ��ی��ره‌ ب��ۆ مه‌ڵبه‌ندی‌‬ ‫دهۆك‪ ،‬هێرۆخانیش له‌مه‌ڵبه‌ندی‌ سلێمانی‌‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵاڵ له‌مه‌ڵبه‌ندی‌‬ ‫كه‌ركوك ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬فریاد ره‌واندوزیش‬ ‫ك��راوه‌ به‌لێپرسراوی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ به‌غداد‪.‬‬ ‫له‌گه‌رمیانیش مه‌حمود سه‌نگاوی دانراوه‌‪.‬‬ ‫له‌قه‌زاكانیشدا ئارێز عه‌بدوڵاڵ له‌مه‌ڵبه‌ندی‌‬ ‫س����ۆران‪ ،‬وه‌س��ت��ا ره‌س���وڵ له‌مه‌ڵبه‌ندی‌‬ ‫چ �ه‌م��چ �ه‌م��اڵ‪ ،‬ح��ه‌م��ه‌ی‌ ح �ه‌م �ه‌ سه‌عید‬ ‫له‌مه‌ڵبه‌ندی ش����اره‌زوورو ش���ااڵوی عه‌لی‬ ‫ع �ه‌س��ك �ه‌ری مه‌ڵبه‌ندی ك��ۆی�ه‌ دان����راون‪،‬‬ ‫له‌مه‌ڵبه‌ندی راپه‌ڕینیش محه‌مه‌د وه‌تمان‬ ‫دانراوه‌‪.‬‬ ‫سه‌عدی‌ ئه‌حمه‌د پیره‌ ئه‌ندامی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسی‌و به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی دهۆك‪ ،‬وتی‌‬ ‫"به‌بڕیاری‌ كۆنگره‌یه‌‌و هه‌موو سه‌ركردایه‌تی‌‬

‫مه‌ڵبه‌نده‌كانیش ده‌گۆڕدرێ‌‪ ،‬له‌دوای‌ كۆنگره‌‬ ‫بڕیاره‌كانی‌ پێشوو نامینێن‪ ،‬له‌كۆنگر‌ه‬ ‫بڕیاری‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كان دراوه‌‬ ‫كه‌به‌رزترین ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ ئێمه‌ش ه�ه‌ر ئه‌و‬ ‫بڕیاره‌مان جێبه‌جێكردووه‌"‪.‬‬ ‫ب��ه‌ده‌ر له‌نیگه‌رانی كادیرانی خ���واره‌وه‌‪،‬‬ ‫ت��ێ��ك �ه‌اڵوك��ردن‌و ك �ه‌م��ك��ردن �ه‌وه‌ی‌ ژم��اره‌ی‌‬ ‫م�ه‌ڵ��ب�ه‌ن��ده‌ك��ان‌‪ ،‬ن��اڕه‌زای��ی الی به‌شێك‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رپ��رس��ان��ی پ��ێ��ش��ووی مه‌ڵبه‌نده‌كان‬ ‫دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫لێپرسراوێكی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌‬ ‫كوردستان له‌سنووری‌ هه‌ولێر به‌ده‌ستووری‌‬ ‫راگه‌یاند "ئێمه‌ له‌چه‌ند ساڵی‌ رابردوودا كه‌‬ ‫به‌هه‌ڵبژاردن بووینه‌ته‌ لێپرسراوی‌ مه‌ڵبه‌ند‪،‬‬ ‫ئێستاش مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫پرس به‌ئێمه‌‌و لێپرسراوی‌ كۆمیته‌كان بكه‌ن‌و‬ ‫گ��وێ‌ ل��ه‌ڕاو پێشنیازه‌كانمان وه‌رگ��رێ��ت‪،‬‬ ‫ژم��اره‌ی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كانی‌ كه‌مكردووه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫به‌بێ‌ هه‌ڵبژاردن كه‌سی‌ تریان كردووه‌ته‌‬ ‫لێپرسراوی‌ ئه‌و مه‌ڵبه‌ندانه‌"‪.‬‬ ‫ئێستا ژم���اره‌ی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كانی یه‌كێتی‬ ‫له‌نزیكه‌ی‌ ‪ 33‬مه‌ڵبه‌نده‌وه‌ بۆ ‪ 14‬مه‌ڵبه‌ند‬ ‫ك���ه‌م���ك���راوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ل��ق �ه‌ك��ان �ی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیش بڕیاره‌ تێكه‌ڵ به‌باره‌گاكانی‌‬ ‫مه‌ڵبه‌نده‌كان بكرێن‪.‬‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی هه‌ولێری‬ ‫یه‌كێتی دان��ب��ه‌وه‌داده‌ن��ێ��ت ك �ه‌ن��اڕه‌زای��ی‬ ‫له‌نێو كادیران‌و به‌رپرسانی مه‌ڵبه‌نده‌كاندا‬ ‫دروستبووه‌‪ ،‬به‌اڵم وتی‌ "ناڕه‌زاییه‌كه‌ به‌و‬ ‫شێوه‌یه‌ نییه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ ت��اك تاكه‌ هه‌ندێ‌‬ ‫هه‌ڤاڵ هه‌بێت ناڕازیبێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ�ه‌وه‌ی‌‬ ‫من بیستبێتم له‌كۆبوونه‌وه‌كانی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫رێكخستن هه‌موویان په‌رۆشی‌ نوێبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ نیشتمانین‌و زۆربه‌یان پشتیوانیان‬ ‫له‌و بڕیاره‌ كردووه‌"‪.‬‬ ‫له‌مه‌ڵبه‌نده‌كاندا بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ناڕه‌زایه‌تییه‌ به‌پێی زانیارییه‌كانی ده‌ستوور‪،‬‬ ‫هه‌وڵدراوه‌ رێژه‌ی‌ ئه‌ندام به‌ش زیادبكرێن‌و‬ ‫بڕیاره‌ به‌شێك له‌كارگێڕ مه‌ڵبه‌نده‌كان‌و‬ ‫لێپرسراوی كۆمیته‌كان له‌به‌شه‌كان جێ‬ ‫بكرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌هه‌مان ئیمتیازاته‌وه‌‪.‬‬

‫هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر نه‌خشه‌ی سه‌رچاوه‌كانی وزه‌ی جیهان‬ ‫ی نێوان هه‌ولێرو به‌غدادی ئاڵۆزتر كرد‬ ‫ی دۆسیی ‌ه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كان ‌‬ ‫ی سروشت ‌‬ ‫ی گاز ‌‬ ‫هه‌نارده‌كردن ‌‬ ‫ئه‌رسه‌الن ره‌حمان له‌هه‌ولێر‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی نه‌وتی عێراق رێككه‌وتنی نێوان‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم‌و كۆمپانیای ئاڕ‪ .‬ده‌بلیو‪.‬‬ ‫ئی (‪ )RWE‬ئه‌ڵمانی ره‌ت��ك��رده‌وه‌و ئه‌و‬ ‫رێككه‌وتنه‌ی ب �ه‌ نایاسایی له‌قه‌ڵه‌مدا‪،‬‬ ‫كه‌هه‌فته‌ی‌ پێشوو بۆ ن��اردن �ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ گاز‬ ‫واژۆكرا‪ .‬ئه‌وه‌ش گرژییه‌كانی‌ نێوان هه‌ولێرو‬ ‫به‌غدای‌ هێنده‌ی‌ تر ئاڵۆزتركرد‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ی ئه‌و رێككه‌وتنه‌ی له‌چه‌ند رۆژی‬ ‫راب�����ردوودا ل �ه‌ن��ێ��وان حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان‌و ئه‌و كۆمپانیا ئه‌ڵمانییه‌دا واژۆكرا‪،‬‬ ‫گازی سروشتی هه‌رێمی كوردستان له‌رێگه‌ی‬ ‫هێڵی ستراتیژی نابۆكۆوه‌ ره‌وان�ه‌ی ده‌ره‌وه‌‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ی ئه‌و رێككه‌وتنه‌ ئه‌و كۆمپانیایه‌‬ ‫ئ��ه‌رك��ی بنیاتنانی ژێ��رخ��ان��ی س �ه‌ره‌ك��ی‬ ‫وه‌به‌رهێنان‌و هه‌نارده‌كردنی گازی سروشتی‬ ‫ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ‪.‬‬ ‫عاسم جیهاد وته‌بێژی وه‌زاره‌تی نه‌وتی عێراق‬ ‫له‌به‌یاننامه‌یه‌كدا رایگه‌یاند‪ ،‬ته‌نها وه‌زاره‌تی‬ ‫نه‌وتی عێراق‌و كۆمپانیای به‌بازاڕكردنی نه‌وتی‬ ‫عێراق ناسراو به‌ "سۆمۆ" مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌‬ ‫نه‌وت هه‌نارده‌ بكات‌و وه‌به‌رهێنان له‌كه‌رته‌كانی‬ ‫نه‌وت‌و گازدا بكات‪.‬‬ ‫وتی "هه‌ر جۆره‌ رێككه‌وتنێك له‌و داڕشته‌‬ ‫یاساییه‌ چووه‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬كارێكی نایاسایی‌و‬ ‫پووچه‌"‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ی ئ �ه‌و به‌یاننامه‌یه‌ی كۆمپانییا‬ ‫ئه‌ڵمانییه‌كه‌ ده‌ری��ك��ردووه‌‪ ،‬وه‌زی��ری سامانه‌‬ ‫سروشتییه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫دكتۆر ئاشتی هه‌ورامی وتویه‌تی "له‌ساڵێكدا‬ ‫هه‌رێمی كوردستان توانای هه‌نارده‌كردنی ‪20‬‬ ‫ملیار مه‌تر سێجا گازی سروشتی هه‌یه‌ بۆ‬

‫ئه‌وروپا"‪.‬‬ ‫هێڵی گازگوێزه‌ره‌وه‌ی نابۆكۆ سااڵنه‌ له‌تواناییدا‬ ‫هه‌یه‌ ‪ 31‬ملیار مه‌تر سێجا گازی سروشتی‬ ‫له‌ناوچه‌كانی ده‌ریای قه‌زوینه‌وه‌ بگوازێـته‌وه‌‬ ‫بۆ ئه‌وروپا بۆ ئه‌وه‌ی واڵتانی ئه‌وروپا كه‌متر‬ ‫پشت به‌گازی روسیا ببه‌ستن‪.‬‬ ‫ئه‌و كۆمپانیا ئه‌ڵمانییه‌ یه‌كێكه‌ له‌كۆمپانیا‬ ‫به‌شداره‌كانی پڕۆژه‌ی نابۆكۆ كه‌بڕی تێچوونی‬ ‫‪ 7.9‬ملیار یۆرۆیه‌ وات�ه‌ (‪ 10.05‬ملیار‬ ‫دۆالر)‪.‬‬ ‫ئامانجی سه‌ره‌كی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ واڵتانی‬ ‫ئه‌وروپا كه‌متر پشت به‌روسیا ببه‌ستن له‌‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی وزه‌دا‪.‬‬ ‫له‌شه‌شی ئایاری‌ رابردوودا حسێن شه‌هرستانی‬ ‫وه‌زیری نه‌وتی حكومه‌تی عێراق رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫هه‌ردوو الیه‌نی حكومه‌تی هه‌رێم‌و حكومه‌تی‬ ‫به‌غداد له‌سه‌ر چاره‌سه‌ری كێشه‌ی سه‌رچاوه‌‬ ‫سروشتییه‌كان‌و كیڵگه‌كانی نه‌وت رێككه‌وتوون‌و‬ ‫به‌رهه‌م‌و داهاتی نه‌وتی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ده‌گه‌ڕێتـه‌وه‌ بۆ حكومه‌تی ناوه‌ندی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا ئه‌و رێككه‌وتنه‌ ته‌نیا وه‌كو مه‌ره‌كه‌بی‬ ‫سه‌ر كاغه‌ز ماوه‌ته‌وه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی ئاژانسی‬ ‫رۆیته‌رز وه‌سفیكردووه‌‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ی ماده‌كانی ‪ 115‬و ‪ 121‬ی ده‌ستووری‬ ‫عێراقی فیدراڵ سامانی نه‌وت له‌ده‌سه‌اڵتی‬ ‫حه‌سری حكومه‌تی ن��اوه‌ن��ددا نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ل�ه‌ده‌س�ه‌اڵت��ی هه‌رێمه‌كاندایه‌و به‌گوێره‌ی‬ ‫یاسایه‌ك هه‌رێمه‌كان ده‌توانن كاری له‌سه‌ر‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌گوێره‌ی‬ ‫یاساییه‌ك كه‌ له‌ ‪ 2007‬له‌په‌رله‌مانی كوردستان‬ ‫ده‌رچ���ووه‌ ك��ارده‌ك��ات‌و كێشه‌ی سه‌ره‌كی‬ ‫ئه‌مڕۆی عێراق له‌وه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌ كه‌‬ ‫له‌عێراقدا تائێستا یاسایه‌كی پێشكه‌وتوو بۆ‬

‫رێكخستنی بواری نه‌وت له‌ئارادا نییه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردستاندا به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی‬ ‫له‌یه‌كی حوزه‌یرانی ساڵی رابردوودا له‌رێگه‌ی‬ ‫هیڵی نه‌وت گوێزه‌ره‌وه‌ی جیهانی توركییه‌وه‌‬ ‫نه‌وتی كوردستان ره‌وانه‌ی ده‌ره‌وه‌ كرا‪.‬‬ ‫كێشه‌كانی نێوان هه‌ولێرو به‌غداد تا ئێستا‬ ‫ل���ه‌رووی چ��اره‌س �ه‌رك��ردن��ی ئ��ه‌و كێشانه‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندییان به‌داهاتی نه‌وته‌وه‌ هه‌یه‌ وه‌ك‬ ‫خۆیان به‌چارسه‌ر نه‌كراوی ماونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌یه‌كه‌م ك��اردان��ه‌وه‌دا به‌رپرسێكی بااڵی‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم رایگه‌یاند‪ ،‬وه‌زاره‌تی نه‌وتی‬ ‫عێراقی ‏فیدڕاڵ وه‌ك پیشه‌ی هه‌میشه‌ییان‬ ‫له‌جیاتی ده‌ستخۆشی‌و هه‌ماهه‌نگی كردن‬ ‫له‌گه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێم‪،‬‏ره‌تیانكرده‌وه‌ كه‌ئه‌م‬ ‫گرێبه‌سته‌ یاسایی بێت‌و له‌به‌رنبه‌ردا‏ حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم‏له‌په‌یڕه‌وكردنی سیاسه‌تی سه‌ركه‌وتووی‬

‫په‌ره‌پێدانی نه‌وت‌و گاز له‌هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ب �ه‌رده‌وام��ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬‏ئه‌ویش به‌پشتبه‌ستن‬ ‫به‌ده‌ستووری هه‌میشه‌یی عێراقی فیدراڵ‬ ‫كه‌زۆرینه‌ی عێراقیه‌كان ده‌نگیان بۆ داوه‌‏له‌گه‌ڵ‬ ‫یاسای نه‌وت‌و گازی هه‌رێمی كوردستان‪.‬‏‬ ‫ف���ه‌الح م��س��ت�ه‌ف��ا س���ه‌رۆك���ی ف �ه‌رم��ان��گ �ه‌ی‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ی �ه‌ك��ان��ی ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ت‬ ‫له‌لێدوانێكدا كه‌ له‌سایتی حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫ب�ڵاوك��راوه‌ت �ه‌وه‌‪ ،‬ده‌ڵێت "ئێمه‌ چ��اوه‌ڕوان��ی‬ ‫رێ��ن��م��ای��ی ل��ه‌‏وه‌زاره‌ت��ێ��ك��ی ب��ێ ب��ه‌ره��ه‌م‌و‬ ‫س �ه‌رن �ه‌ك �ه‌وت��ووی وه‌ك وه‌زاره‌ت����ی نه‌وتی‬ ‫عێراق ناكه‌ین‪ ،‬ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی له‌چه‌ند ‏ساڵی‬ ‫رابردوو به‌ملیاره‌ها دۆالری له‌موڵكی گه‌النی‬ ‫عێراق به‌فیڕۆدا بێ ئه‌وه‌ی بتوانێ بچوكترین‬ ‫‏خزمه‌تگوزاری پێشكه‌ش به‌بواری وزه‌ به‌كه‌رتی‬ ‫كاره‌باو سووته‌مه‌نیه‌وه‌ بكات له‌عێراق"‪.‬‏‬

‫ف���ه‌الح مسته‌فا وت��ی‌ "ئێمه‌ ل �ه‌س �ه‌ر ئه‌و‬ ‫سیاسه‌ته‌ سه‌ركه‌وتووه‌ی حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫به‌رده‌وامده‌بین‪ .‬چیتر پشت به‌ناوه‌ند نابه‌ستین‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ش هه‌رێمی كوردستان بێنینه‌ ‏سه‌ر‬ ‫نه‌خشه‌ی دابینكردنی وزه‌ له‌جیهان"‏‪.‬‬ ‫له‌درێژه‌ی لێدوانه‌كه‌ی ف�ه‌الح مسته‌فا وتی‬ ‫"ئێمه‌ ده‌پرسین تائێستا ه�ه‌ردوو وه‌زاره‌ت��ی‬ ‫كاره‌باو نه‌وتی عێراق ‏له‌سایه‌ی ئه‌و سیاسه‌ته‌‬ ‫چه‌وته‌ی گرتوویانه‌ته‌ به‌ر چ به‌رهه‌مێكیان‬ ‫هه‌بووه‌ بۆ گه‌النی عێراق؟ "‬ ‫ئ��ه‌و ب �ه‌رپ��رس �ه‌ی حكومه‌تی ه �ه‌رێ��م له‌و‬ ‫بڕوایه‌دایه‌ تانه‌كانی وه‌زاره‌تی نه‌وتی عێراق‬ ‫له‌گرێبه‌سته‌كانی هه‌رێمی كوردستان "ته‌نها‬ ‫بۆ شاردنه‌وه‌ی شكسته‌كانی خۆیان‌و راگرتنی‬ ‫ره‌وڕه‌وه‌ی ‏پێشووه‌چوون‌و سه‌ركه‌وتنه‌كانی‬ ‫هه‌رێمه‌ له‌هه‌موو رووێكه‌وه‌"‪.‬‏‬ ‫هه‌موو گفتوگۆكانی‌ نێوان هه‌ولێرو به‌غداد‬ ‫له‌مه‌ڕ دۆسیه‌ی‌ نه‌وت به‌ئاكام نه‌گه‌یشتوون‪،‬‬ ‫حكومه‌تی‌ هه‌رێم خوازیاری‌ په‌ره‌سه‌ندكردنی‌‬ ‫یاسای‌ نه‌وت‌و گازه‌ له‌په‌رله‌مانی‌ عێراق‪ ،‬تا‬ ‫به‌و هۆیه‌وه‌ ناكۆكییه‌كان به‌الیه‌كدا بخرێن‪.‬‬ ‫فه‌الح مسته‌فا ده‌ڵێت ئه‌وان جه‌خت له‌سه‌ر‬ ‫گرنگی بوونی یاسای ن �ه‌وت‌و گ��ازی عێراق‬ ‫ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌ بۆ ‏چاره‌سه‌ركردنی هه‌موو ئه‌و‬ ‫گرفته‌ ته‌كنیكیانه‌ی دێنه‌ رێی په‌ره‌پێدان‌و‬ ‫هه‌نارده‌كردنی ن �ه‌وت‌و گ��از له‌‏هه‌رێمه‌كان‪.‬‬ ‫مسته‌فا رای��گ �ه‌ی��ان��د ح��ك��وم�ه‌ت��ی ه�ه‌رێ��م‬ ‫پابه‌ندبوونی خۆی نیشانداوه‌ بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‬ ‫داهاتی نه‌وت‌و گاز بۆ ‏گه‌نجینه‌ی حكومه‌تی‬ ‫ف��ی��دڕاڵ‌و داب�ه‌ش��ك��ردن��ی ب �ه‌س �ه‌ر سه‌رجه‌م‬ ‫ناوچه‌كانی عێراق به‌شێوه‌یه‌كی یه‌كسان‌و‬ ‫‏به‌بێ جیاوازی‪.‬‏‬ ‫سه‌رچاوه‌‪ :‬سوود له‌رۆیته‌رو فرانس پرێس‬ ‫وه‌رگیراوه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫‪7‬‬

‫تا ‪ 2015‬كێشه‌ ‌ی كه‌مئاوی له‌كه‌ركوك چاره‌سه‌ر ناكرێت‬ ‫ده‌ستوور به‌شێك له‌ورده‌كاری شكستهێنانی پرۆژه‌كانی ئاوی كه‌ركوك باڵوده‌كاته‌وه‌‬

‫ئازاد زه‌نگه‌نه‌ له‌كه‌ركوك‬ ‫ل�ه‌س��اڵ��ی ‪2003‬ه‌وه‌ ب�ه‌رپ��رس��ان��ی ش��اری‬ ‫ك �ه‌رك��وك ل �ه‌س �ه‌ره‌ت��ای ه�ه‌م��وو ساڵێكدا‬ ‫به‌ڵێنی دروستكردنی پرۆژه‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ ئاو‬ ‫ده‌ده‌ن له‌شاره‌كه‌دا‪ ،‬به‌اڵم دوای ‪ 7‬ساڵ‬ ‫له‌تێپه‌ڕبوون تائێستا هیچ پرۆژه‌یه‌كی ئاو‬ ‫له‌شاره‌كه‌دا دیارنییه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسانی شاری كه‌ركوك راشكاوانه‌ ده‌ڵێن‬ ‫ئه‌گه‌ری هه‌یه‌ زیاتر له‌ ‪ 5‬ساڵی تریش‬ ‫كێشه‌ی‌ كه‌مئاوی شاره‌كه‌ چاره‌سه‌رنه‌كرێت‪،‬‬ ‫به‌و پێیه‌ش تا ساڵی ‪ 2015‬ئه‌و شاره‌ كێشه‌ی‌‬ ‫ئاوی ده‌بێت‪ ،‬له‌ئێستاشدا هیچ پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫دڵخۆشكه‌ر له‌شاره‌كه‌دا بوونی نییه‌‪.‬‬ ‫عه‌بدولقادر محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری‌ تۆڕی‌‬

‫ئاوی‌ كه‌ركوك له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت گرفتی‌ كه‌مئاوی‌‬ ‫كه‌ركوك چاره‌سه‌ربكه‌ین‪ ،‬ده‌بێت ‪ 5‬ساڵ‬ ‫سه‌رقاڵی‌ ئه‌نجامدانی‌ پرۆژه‌بین‪ .‬ئه‌ندامێكی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگای كه‌ركوكیش ده‌ڵێت‬ ‫ده‌ستی سیاسی‌و حیزبی ناهێڵێت كێشه‌ی‌‬ ‫ئاو له‌كه‌ركوك چاره‌سه‌ربكرێت‪.‬‬ ‫ل�ه‌دوای ساڵی ‪2003‬ه‌وه‌ تائێستا به‌ده‌یان‬ ‫جار به‌رپرسانی ش��اری كه‌ركوك هه‌واڵی‬ ‫دڵخۆشكه‌ر له‌ڕووی دروستكردنی پرۆژه‌ی‌‬ ‫ئاوی گ �ه‌وره‌وه‌ له‌ده‌زگا راگه‌یاندنه‌كانه‌وه‌‬ ‫به‌گوێی هاوواڵتیانی شاره‌كه‌دا ده‌چرپێنن‪،‬‬ ‫به‌اڵم تائێستا جگه‌ له‌دروستكردنی چه‌ند‬ ‫بیرێكی ئیرتیوازی‪ ،‬هیچ پرۆژه‌یه‌كی ئاو‬ ‫له‌شاره‌كه‌دا جێبه‌جێنه‌كراوه‌‪.‬‬

‫له‌ساڵه‌كانی ‪2006‬ه‌وه‌ تا ‪ 2009‬سه‌ره‌تای‬ ‫هه‌موو ساڵێك‪ ،‬ب��اس له‌ده‌ستپێكردنی‬ ‫پرۆژه‌ی‌ ئاوی گه‌وره‌ ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫ئه‌و پرۆژانه‌ هیچی لێ شین نه‌بووه‌‌و هیچ‬ ‫پرۆژه‌یه‌كیش دیار نییه‌‪.‬‬ ‫عه‌بدولقادر محه‌مه‌د وتی‌ «له‌سه‌رده‌می‌ پۆڵ‬ ‫بریمه‌رو نیگرۆپۆنتیه‌وه‌ تائێستا به‌غداد ساڵ‬ ‫به‌ساڵ پرۆژه‌ی‌ ئاوی‌ كه‌ركوك دواده‌خات‪،‬‬ ‫‪،2006،2007،2008،2009‬‬ ‫له‌ساڵه‌كانی‌‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌مساڵیش داوای‌ پرۆژه‌ی‌ ئاوی‌‬ ‫پردێمان كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم حكومه‌تی‌ ناوه‌ندو‬ ‫وه‌زاره‌ت����ی‌ س �ه‌رچ��اوه‌ ئاوییه‌كان رێگره‌‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رده‌م ئه‌نجامدانی‌ پ���رۆژه‌ی‌ ئ��او بۆ‬ ‫كه‌ركوك»‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ له‌ساڵی‌ ‪ 2008‬وه‌زاره‌تی‌ سه‌رچاوه‌‬

‫ئاوییه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ ناوه‌ندی‌ له‌به‌غداد‬ ‫داوایان له‌تۆڕی ئاوی كه‌ركوك كرد‪ ،‬له‌قه‌زای‬ ‫پ��ردی تۆڕێكی ف��راوان��ی ئ��او بۆ كه‌ركوك‬ ‫دروستبكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم دوای ئه‌وه‌ی‌ زه‌وی بۆ‬ ‫دابینده‌كرێت‌و دیزاین ده‌كرێت‪ ،‬حكومه‌تی‬ ‫ناوه‌ندی پرۆژه‌كه‌ راده‌گرێت‪.‬‬ ‫عه‌بدولقادر محه‌مه‌د ئاماژه‌ ب�ه‌وه‌ ده‌دات‬ ‫زه‌وییه‌كیان به‌بڕی نزیكه‌ی‌ ‪100‬سه‌د هه‌زار‬ ‫ملیۆن دیناری‌ عێراقی‌ له‌جوتیارێك كڕی‌‪،‬‬ ‫هه‌موو ئه‌ندازیارو كارمه‌نده‌كانیان ماوه‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر س �ه‌رق��اڵ �ی‌ ئ��ام��اده‌ك��ردن �ی‌ دی��زای �ن‌و‬ ‫شێوازی‌ پرۆژه‌كه ‌بوون‪ ،‬پاش ئاماده‌كردنی‌‬ ‫زه‌وی‌ بۆ پرۆژه‌كه‌و دیزاینه‌كه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫سه‌رچاوه‌ئاوییه‌كانی‌ به‌غداد ئه‌و پرۆژه‌یان‬ ‫ره‌تكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت ئاگاداریانكردنه‌وه‌ كه‌ له‌ساڵی‬ ‫‪2009‬دا پرۆژه‌یه‌كی‌ گ��ه‌وره‌ ت��ری ئ��او بۆ‬ ‫��ه‌ركوك ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم وتی‌ «دیسانه‌وه‌‬ ‫فریویانداین‌و پرۆژه‌كه‌یان بۆ نه‌كردن»‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ فه‌رمانگه‌ی‌ ئ��اوی‌ كه‌ركوك‬ ‫وتی «بڕیاره‌ له‌ساڵی‌ ‪ 2010‬پرۆژه‌ی‌ ئاوی‌‬ ‫كه‌ركوك بكه‌وێته‌ بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌نزیكه‌ی‌ ‪ 80‬ملیار دی��ن��اری‌ ده‌وێ��ت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ریش له‌ئه‌مساڵدا پرۆژه‌كه‌ ئه‌نجامبدرێت‬ ‫بۆ ساڵی‌ ‪ 2015‬تێكڕایی‌ شاری‌ كه‌ركوك‬ ‫له‌قه‌یرانی‌ كه‌مئاوی‌ رزگاریده‌بێت»‪.‬‬ ‫له‌كه‌ركوك ئێستا ته‌نها پ��رۆژه‌ی‌ كه‌یوان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌شی ته‌واوی هاوواڵتیانی‬ ‫شاره‌كه‌ ناكات‪.‬‬ ‫دڵشاد پیرۆت ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‬ ‫ك �ه‌رك��وك‌و ئه‌ندامی‌ لیژنه‌ی‌ پ��رۆژه‌ك��ان‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌س��ت��وور وت��ی «ته‌نها‬ ‫پ���رۆژه‌ی‌ ئ��اوی‌ ك �ه‌ی��وان هه‌یه‌ كه‌شاری‌‬ ‫كه‌ركوك سوودمه‌نده‌ لێی‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و پرۆژه‌یه‌‬ ‫له‌توانایدا نییه‌ ئ��اوی‌ هه‌موو كه‌ركوك‬ ‫چاره‌سه‌ربكات‪ ،‬بۆیه‌ بڕیاره‌ له‌ئاینده‌یه‌كی‌‬ ‫نزیكدا پرۆژه‌ی‌ ئاوی‌ پردێ بكه‌وێته‌ بواری‌‬ ‫جێبه‌جێكردنه‌وه‌»‪.‬‬ ‫جگه‌ له‌قسه‌كردن له‌سه‌ر دروستكردنی‬ ‫پ����رۆژه‌ی‌ ئ���اوی پ����ردێ‪ ،‬ق��س�ه‌ ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫دروستكردنی پ��رۆژه‌ی‌ ئاوی‌ كه‌ركوكیش‬

‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫پیرۆت وتی‌ «به‌م پرۆژانه‌ شاری‌ كه‌ركوك‬ ‫له‌قه‌یرانی‌ نه‌بوونی‌ ئاو ده‌ربازی ده‌بێت‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌و مه‌به‌سته‌ش له‌پاره‌ی‌ داهاتی‌ نه‌وت‪،‬‬ ‫كه‌ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ شاری‌ كه‌ركوك به‌ده‌ر‬ ‫له‌بودجه‌ی‌ ئاسایی‌ خ��ۆی‌‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پ��ارێ��زگ��ا ب���ڕی‌ ‪ 25‬م��ل��ی��ار دی��ن��اری‌ بۆ‬ ‫ته‌رخانكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا ده‌ستنه‌كراوه‌‬ ‫به‌ئه‌نجامدانی‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬به‌ڵكو له‌قۆناغی‌‬ ‫راگه‌یاندنی‌ پرۆژه‌كاندایه‌ بۆ به‌ڵێنده‌رو‬ ‫كۆمپانیاكان»‪.‬‬ ‫دڵشاد پیرۆت ده‌ڵێت به‌غداد چه‌ند ساڵێكه‌‬ ‫سته‌م له‌كه‌ركوك‌و كه‌ركوكییه‌كان ده‌كات‬ ‫ل �ه‌و ب��ڕی��اره‌ی‌ كه‌تایبه‌ته‌ ب�ه‌ت�ه‌واوك��اری‌‬ ‫پرۆژه‌كان‌و جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌ی‌ گرنگ‌و‬ ‫ستراتیژی‌‌و ئه‌و داهاته‌ی‌ به‌پێی ئه‌و بڕیاره‌‬ ‫ده‌درێت به‌پارێزگاكان‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ «له‌ماوه‌ی‌ پێنچ ساڵی‌ رابردوودا‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان ته‌نها یه‌ك‬ ‫پ��رۆژه‌ی‌ ئاویان بۆ ئه‌نجامداوین ئه‌ویش‬ ‫له‌سنووری‌ ق�ه‌زای‌ حه‌ویجه‌یه‌ به‌بودجه‌ی‌‬ ‫‪23‬ملیار دینار»‪.‬‬ ‫پیرۆت ئ��ام��اژه‌ ب��ه‌وه‌ ده‌دات كه‌ده‌ستی‬ ‫سیاسی‌و حیزبی هه‌یه‌ له‌چاره‌سه‌رنه‌كردنی‬ ‫كێشه‌ی‌ كه‌مئاوی له‌پارێزگای كه‌ركوك‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ «وه‌زیره‌كانی‌ ئێستای‌ حكومه‌تی‌‬ ‫ناوه‌ندی‌ زیاتر بایه‌خ به‌و ناوچانه‌ده‌ده‌ن‬ ‫كه‌ژماره‌ی‌ هه‌وادارانی‌ حیزبه‌كه‌ی‌ خۆیان‬ ‫تیادا زۆره‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش هۆكارێكی‌ گرنگه‌‬ ‫بۆ چاره‌سه‌رنه‌كردنی‌ كێشه‌ی‌ كه‌مئاوی‌‬ ‫كه‌ركوك له‌ماوه‌ی‌ چه‌ند ساڵی‌ رابردوودا»‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی‌ دڵشاد پیرۆت بۆ چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫ق �ه‌ی��ران��ی ئ��او ب��ی��ری��ان له‌لێدانی چه‌ند‬ ‫بیرێكی‌ ئیرتیوازی‌ ك��ردووه‌ت��ه‌وه‌‌و وتی‌‬ ‫«به‌دروستكردنی لقی‌ دووی‌ ئاوی‌ كه‌یوان‬ ‫به‌دڵنیاییه‌وه‌ كێشه‌ی‌ ئاو له‌شاری‌ كه‌ركوك‬ ‫بۆ چه‌ند ساڵێكی‌ درێ��ژ چاره‌سه‌رده‌بێت‬ ‫له‌هه‌موو گه‌ڕه‌كه‌كانی‌ شاردا»‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا كه‌ به‌نیازن له‌گه‌ڕه‌كه‌‬ ‫ئاواره‌نیشنه‌كان‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌په‌نجا عه‌لی‌و‬ ‫فه‌یله‌ق چه‌ند بیرێكی ئیرتیوازی لێ بده‌ن‪.‬‬

‫ملمالنێی گۆڕان‌و یه‌كێتی‪ ،‬ده‌رگای سه‌نته‌رێكی گه‌نجان داده‌خات‬ ‫ی لێپرسراوی بۆ دانه‌نراوه‌‪ ،‬تائێستا نه‌كراوه‌ته‌وه‌‬ ‫سه‌نته‌ره‌ك ‌ه دوو ساڵ ‌ه كاره‌كانی ته‌واوبووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كامه‌ران كه‌ریم ـ شاره‌زوور‬ ‫گه‌نجانی وارم��اوه‌ ده‌ڵێن یه‌كێتی نیشتمانی‬ ‫پشتگیری كه‌سێك ده‌ك���ات ب��ۆ به‌رپرسی‬ ‫سه‌نته‌ری‌ گه‌نجانی‌ شه‌هید(مه‌حمودی‌ مامه‌‬ ‫ع��ه‌زه‌)‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانیش‬ ‫پشتگیری كه‌سێكیتر ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬بۆیه‌ به‌هۆی‬ ‫ئ �ه‌و ملمالنێیه‌وه‌ دووس��اڵ �ه‌ ئ �ه‌و سه‌نته‌ره‌‬ ‫نه‌كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانی‌و به‌رپرسی‬ ‫پێشووی مه‌ڵبه‌ندی ش����اره‌زووری یه‌كێتی‬ ‫ره‌تیده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ نه‌كردنه‌وه‌ی‌ سه‌نته‌ره‌كه‌‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌بوونی ملمالنێوه‌ هه‌بێت له‌سه‌ر‬ ‫دانانی كه‌سێك بۆ به‌رپرسی ئه‌و سه‌نته‌ره‌‪.‬‬ ‫گه‌نجان داواده‌ك�ه‌ن ملمالنێی سیاسی تێكه‌ڵ‬ ‫به‌سه‌نته‌ر‌و بنكه‌كانی گه‌نجان نه‌كرێت‌و‬

‫ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێزگای سلێمانی‌و‬ ‫مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫یه‌كێتی هه‌ریه‌كه‌‌و‬ ‫كاندیدێكیان بۆ‬ ‫پۆستی لێپرسراوی‬ ‫سه‌نه‌ته‌رێكی‬ ‫گه‌نجان هه‌یه‌!‬

‫گه‌نجانی شاره‌ك ‌ه خۆیان به‌رپرسێك بۆ ئه‌و‬ ‫سه‌نته‌ره‌ دابنێن‪.‬‬ ‫لوقمان فاتح گه‌نجێكی‌ ناحییه‌ی‌ وارماوایه‌‬ ‫ملمالنێی سیاسی به‌هۆكاری نه‌كردنه‌وه‌ی‌‬ ‫ئ �ه‌و سه‌نته‌ره‌ دان���ا‪ ،‬ئ �ه‌و وت �ی‌ «س�ه‌ره‌ت��ا‬ ‫دڵخۆش بووین به‌كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و سه‌نته‌ره‌‬ ‫له‌ناحییه‌كه‌ماندا‌و پێمانوابوو شوێنێكه‌‬ ‫هه‌موومان سوودمه‌ند ده‌بووین لێی‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫زوو ئاره‌زووه‌كانمان بوو به‌خه‌ون»‪.‬‬ ‫س �ه‌ن��ت �ه‌ری گ�ه‌ن��ج��ان��ی ن��اح��ی��ی�ه‌ی‌ وارم����اوا‬ ‫شه‌هید (مه‌حمودی‌ مامه‌ ع�ه‌زه‌)‪ ،‬دوو ساڵ‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر كاره‌كانی ته‌واو بوو‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫نه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬نیگه‌رانییه‌كی تری گه‌نجانیش‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ تائێستا نازانرێت سه‌نته‌ره‌كه‌ سه‌ر به‌‬ ‫چ وه‌زاره‌ت‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌‪.‬‬ ‫ئ���اری‌ مسته‌فا مامۆستایه‌كی‌ وارم��اوای��ه‌‬ ‫ك����ردن����ه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌و ش��ێ��وه‌ س �ه‌ن��ت �ه‌ران �ه‌ی‌‬ ‫به‌پێویستزانی‌‪ ،‬داواشیكرد ئه‌وانه‌ی‌ وه‌كو‬ ‫به‌رپرسی ئه‌و سه‌نته‌ره‌ داده‌نرێن‪ ،‬ته‌نها مه‌رج‬ ‫ئه‌وه‌بێت شیاوبێت بۆ ئه‌و پۆسته‌‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ «به‌اڵم ئه‌م سه‌نته‌رانه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫سه‌ره‌تا به‌ملمالنێی ده‌ستپێده‌كه‌ن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫رۆشنبیران‌و گه‌نجان بێزاربوون له‌و جۆره‌‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌و كه‌متر رووی تێده‌ك ‌هن‌و به‌شوێنی‌‬ ‫خۆیانی‌ نازانن»‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌نته‌ره‌ له‌ساڵی‌ ‪ 2008‬له‌سه‌ر بودجه‌ی‌‬ ‫وه‌به‌رهێنان‌و به‌بڕی‌ یه‌ك ملیار‌و دوو سه‌دو‬ ‫په‌نجا ملیۆن دینار دروستكراو ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێزگای سلێمانی سه‌رپه‌رشتیده‌كرد‪.‬‬ ‫دوو ك��ه‌س ه���ه‌وڵ ب��ۆ وه‌رگ��رت��ن��ی پۆستی‬ ‫ب�ه‌رپ��رس��ی سه‌نته‌ره‌كه‌ ده‌ده‌ن‪ ،‬به‌وته‌ی‌‬ ‫گه‌نجانی ناحیه‌كه‌و ئه‌و دوو كه‌سه‌ش له‌به‌ر‬ ‫ملمالنێی سیاسی یه‌كالیی نه‌بووه‌ته‌وه‌ كامیان‬ ‫بكرێنه‌ به‌رپرسی سه‌نته‌ره‌كه‌‪.‬‬ ‫سامان ره‌وف یه‌كێكه‌ له‌و گه‌نجانه‌ی‌ هه‌وڵی‬ ‫ئه‌وه‌ی داوه‌ ببێته‌ به‌رپرسی ئه‌و سه‌نته‌ره‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌ده‌س��ت��ووری وت «نزیكه‌ی‌ ‪ 500‬واژووی‬ ‫گه‌نجانی‌ ناحییه‌كه‌م الیه‌ بۆ ئ �ه‌وه‌ی‌ ببمه‌‬

‫لێپرسراوی‌ ئه‌و سه‌نته‌ره‌«‪.‬‬ ‫چه‌ند گه‌نجێكی ناحیه‌كه‌ ده‌ڵێن به‌هۆی ئه‌وه‌ ‌ی‬ ‫سامان له‌الیه‌ن به‌رپرسی پێشووی مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫ش������اره‌زووره‌وه‌ پشتگیریده‌كرا‪ ،‬ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگاوه‌ ره‌تكراوه‌ته‌وه‌ بكرێته‌‬ ‫به‌رپرسی ئه‌و سه‌نته‌ره‌‪.‬‬ ‫سامان وتی‌ «سه‌ره‌تا ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌‬ ‫سلێمانی‌ باش به‌رگریان لێده‌كردم‪ ،‬به‌اڵم دواتر‬ ‫كه‌نه‌بووم به‌گۆڕان كه‌وتنه‌ دژایه‌تیكردنم‌و رازی‌‬ ‫نه‌بوون ببم به‌لێپرسراوی‌ ئه‌و سه‌نته‌ره‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫به‌پرۆژه‌و سه‌نته‌ری‌ خۆیانیان ده‌زانی‌»‪.‬‬ ‫به‌اڵم به‌پێی زانیارییه‌كانی ده‌ستوور‌و چه‌ند‬ ‫گه‌نجێكی ناوچه‌كه‌‪ ،‬ئه‌حمه‌د ق�ه‌ده‌ف�ه‌ری‬ ‫به‌رپرسی پێشووی مه‌ڵبه‌ندی ش���اره‌زوور‬ ‫پشتگیری سامانی كردووه‌‌و بۆیه‌ ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێزگا ره‌تیانكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د ق��ه‌ده‌ف��ه‌ری‌ ب�ه‌رپ��رس�ی‌ پێشووی‬ ‫مه‌ڵبه‌ندی‌ ش��اره‌زووری‌ یه‌كێتی‪ ،‬وتی‌ «ئێمه‌‬ ‫دوورو نزیك ته‌داخوالتمان نه‌كردووه‌‪ ،‬كاتی‌ خۆی‌‬ ‫سامان نزیك ‌هی‌ ‪ 500‬ئیمزای‌ هێنا كه‌قبوڵیان بوو‬ ‫وه‌ك لێپرسراوی‌ سه‌نته‌ر‪ ،‬ئێمه‌ش رامانوابوو‬ ‫ئ���ه‌وه‌ن���ده‌‬

‫گه‌نجه‌ قبوڵیان بێت شتێكی‌ باشه‌»‪.‬‬ ‫یه‌كێكیتر له‌و گه‌نجانه‌ی‌ پشتگیری لێده‌كرێت‬ ‫ببێته‌ لێپرسراوی سه‌نته‌ره‌‪ ،‬ناوی نه‌وشیروان‬ ‫ع�ه‌زی��زه‌و ده‌رچ���ووی زانكۆیه‌‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێزگای پشتگیری لێده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫نه‌وشیروان وتی‌ «به‌رپرسانی‌ ئیداری‌ ناوچه‌كه‌‬ ‫ره‌زامه‌ندبوون به‌وه‌ی‌ من ببمه‌ لێپرسراوی‌ ئه‌و‬ ‫سه‌نته‌ره‌«‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ «من سه‌ر به‌هیچ ره‌وت‌و كیانێكی‌‬ ‫سیاسی‌ نیم‪ ،‬ب��ه‌اڵم بۆچی‌ هه‌وڵه‌كانمان‬ ‫ئه‌نجامی‌ نه‌بوو ئه‌مه‌ پرسیارێكه‌ الی‌ ئێمه‌‬ ‫دروستبووه‌«‪.‬‬ ‫به‌رپرسانی ئیداری ناوچه‌كه‌ ره‌تیده‌كه‌نه‌وه‌‬ ‫نه‌كردنه‌وه‌ی‌ سه‌نته‌ره‌كه‌ به‌هۆی ملمالنێی‬ ‫سیاسییه‌وه‌ بێت‪.‬‬ ‫شاخه‌وان ره‌وف ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگای‌‬ ‫سلێمانی‌ ره‌تیكرده‌وه‌‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزكاری‌‬ ‫سلێمانی‌ دژایه‌تی‌ سامان ره‌ئوفیان كردبێت‬ ‫له‌وه‌رگرتنی لێپرسراویه‌تی سه‌نته‌ره‌كه‌‪ ،‬وتی‌‬ ‫«ت���ه‌ن���ه���ا‬

‫مه‌به‌ست له‌دانانی‌ نه‌وشیروان عه‌زیز ئه‌وه‌بووه‌‬ ‫ك��ه‌ده‌رچ��ووی‌ كۆلێژه‌و هیج ئینتیمایه‌ك ‌ی‬ ‫سیاسی‌ بۆ هیچ گروپ‌و حیزبێك نییه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ش��اره‌وان��ی‌‌و ناحییه‌ی‌‬ ‫وارماوا ره‌زامه‌ندبووین به‌دانانی‌ نه‌وشیروان»‪.‬‬ ‫فازڵ عومه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ناحییه‌ی‌ وارماوا‪ ��‬وتی‌‬ ‫«ئێمه‌ نووسراومان كردووه‌ بۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫رۆشنبیری‌ سلێمانی‌ چاوه‌ڕوانی‌ وه‌اڵمی ئه‌وانین‬ ‫بۆ كردنه‌وه‌ی‌ سه‌نته‌ره‌كه‌‪ ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫ملمالنێی‌ حیزبی هۆكاری‌ نه‌كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫سه‌نته‌ره‌ نییه»‪.‬‬ ‫عه‌باس عه‌بدولڕزاق به‌ڕێوه‌به‌ری‌ وه‌زاره‌ت �ی‌‬ ‫رۆشنبیری‌ له‌سلێمانی‌‪ ،‬وت��ی‌ «ل �ه‌الی �ه‌ن‬ ‫خۆمانه‌وه‌ به‌نووسراو س��ه‌رووی‌ خۆمانمان‬ ‫ئاگاداركردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌شێوه‌ی‌ فه‌رمی‌‬ ‫ئه‌و سه‌نته‌ره‌ی‌ وارم��اوام��ان وه‌رنه‌گرتووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر رۆشنبیران‌و گه‌نجانی وارم��اوه‌‬ ‫سه‌نته‌ره‌كه‌ وه‌ربگرن‪ ،‬ئێمه‌ یارمه‌تیان ده‌ده‌ین‬ ‫به‌پێی توانا»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪6‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫چاوه‌ڕێی هه‌نگوینی‌ هه‌ورامان مه‌بن‬ ‫ی ‪ 300‬كیلۆ زیاتر هه‌نگوینم فرۆشتووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مساڵ هیچ به‌رهه‌مێكم نییه‌‬ ‫هه‌نگه‌وانێك‪ :‬ساڵ ‌ی پار نزیكه‌ ‌‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان‬ ‫ه�ه‌ن��گ�ه‌وان��ان�ی‌ ن��اوچ��ه‌ی‌ ه���ه‌ورام���ان ده‌ڵێن‬ ‫ئه‌مساڵ به‌هۆی‌ بارانی‌ زۆری‌ به‌هارو نه‌بوون ‌ی‬ ‫شیله‌ی‌ گوڵه‌وه‌‪ ،‬به‌رهه‌می هه‌نگوینی ناوچه‌كه‌‬ ‫به‌رێژه‌یه‌كی به‌رچاو كه‌میكردووه‌‪.‬‬ ‫جگه‌ له‌نه‌بوونی به‌رهه‌مه‌كانیان ئه‌مساڵ‬ ‫رێژه‌یه‌كی زۆری هه‌نگ له‌و ناوچه‌یه‌ له‌ناوچوون‪،‬‬ ‫له‌چه‌ند گوندێكی ئ�ه‌و ده‌ڤ���ه‌ره‌دا هه‌نگه‌كان‬ ‫ب�ه‌ره�ه‌م�ه‌ك��ان��ی��ان ب�ه‌ش��ی خ��ۆش��ی��ان ن��اك��ات‪،‬‬ ‫بۆیه‌ خاوه‌نه‌كانیان شیله‌ی‌ شه‌كریان بۆ‬ ‫دروستكردوون‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د كه‌ریم له‌ساڵی‌ ‪1996‬ه‌وه‌ خه‌ریكی‌‬ ‫به‌خێوكردنی‌ هه‌نگه‌ له‌هه‌ورامانداو هه‌موو ساڵێك‬ ‫له‌سه‌ره‌تای‌ مانگی‌ دوودا هه‌نگه‌كانی‌ ده‌بات بۆ‬ ‫نێو شاخه‌كانی‌ هه‌ورامان‪ ،‬وتی‌ “‪ 35‬سندوقی‬ ‫هه‌نگم هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مساڵ پوره‌یان نه‌داوه‌”‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د وتی‌ “هیچ ساڵێك به‌و شێوه‌یه‌ نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫پار زۆر باش بوو به‌الیه‌نی‌ كه‌مه‌وه‌ ‪ 120‬كیلۆ‬ ‫هه‌نگوینم هه‌بووه‌‪ ،‬ئه‌مساڵ هیچم نییه‌“‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت كه‌ له‌مانگی‌ دووه‌وه‌ هه‌ستیان به‌وه‌‬ ‫كردووه‌ كه‌ئه‌مساڵ هه‌نگوینیان نابێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫شیله‌ زۆر كه‌مبووه‌‪ .‬وتی‌ “بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌نگه‌كانم‬ ‫به‌یه‌كجاری‌ نه‌فه‌وتێن‌ تائێستا سێ‌ فه‌رده‌ شه‌كرم‬ ‫پ��ێ��داون‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌مساڵ شاخه‌كانی‌‬ ‫هه‌ورامان بێ‌ هه‌نگوین ده‌بن”‪.‬‬ ‫هه‌نگوینی‌ چیاكانی‌ ه��ه‌ورام��ان به‌یه‌كێك‬ ‫له‌باشترین هه‌نگوینی‌ ناوچه‌كانی‌ كوردستان‬

‫ده‌ژمێردرێت‌و سااڵنه‌ رێژه‌یه‌كی‌ زۆر به‌رهه‌م ‌ی‬ ‫هه‌نگوین ل�ه‌ه�ه‌ورام��ان��دا به‌رهه‌مده‌هێنرێت‌و‬ ‫له‌بازاڕه‌كانی‌ كوردستاندا ده‌فرۆشرێت‪.‬‬ ‫ئامارێكی‌ ورد‌و دروس���ت له‌به‌رده‌ستدانییه‌‬ ‫ك�ه‌رێ��ژه‌ی‌ به‌رهه‌می‌ هه‌نگ له‌هه‌وراماندا بۆ‬ ‫ئه‌مساڵ بخاته‌ڕوو‪ ،‬لێپرسراوانی‌ كشتوكاڵی‌‬ ‫ناوچه‌كه‌ش رایده‌گه‌یه‌نن له‌‪ %50‬رێژه‌ی‌ به‌رهه‌می‌‬ ‫هه‌نگوین له‌چاو سااڵنی‌ رابردوودا كه‌میكردووه‌‪.‬‬ ‫هه‌موو ساڵێك هه‌نگه‌وانه‌كانی‌ ناوچه‌ی‌ هه‌ورامان‬ ‫له‌سه‌ره‌تای‌ مانگی‌ دووه‌ زۆربه‌ی‌ هه‌نگه‌كانیان‬ ‫ده‌ب �ه‌ن بۆ نێو چیاكانی‌ ه�ه‌ورام��ان‪ ،‬له‌مانگی‌‬ ‫نۆدا هه‌نگوین له‌پوره‌ هه‌نگه‌كان ده‌رده‌هێنن‌و‬ ‫له‌بازاڕه‌كاندا ده‌یفرۆشن‪.‬‬ ‫هه‌ر پوره‌ هه‌نگێك له‌هه‌وراماندا به‌الیه‌نی‌ كه‌مه‌وه‌‬ ‫له‌سااڵنی‌ رابردوودا چوار كیلۆ به‌رهه‌می‌ هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئه‌مساڵ به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌ شیله‌‌وه‌ ئه‌و‬ ‫هه‌نگوینه‌ی‌ هه‌نگه‌كان به‌رهه‌میده‌هێنن‪ ،‬به‌ته‌نها‬ ‫به‌شی‌ خۆراكی‌ هه‌نگه‌كه‌ خۆی‌ ده‌كات‪ .‬له‌چه‌ند‬ ‫گوندێكیشدا ته‌نانه‌ت به‌شی خۆشیان ناكات‪.‬‬ ‫ئه‌مین قادر له‌شه‌سته‌كانی‌ سه‌ده‌ی‌ رابردووه‌وه‌‬ ‫خه‌ریكی‌ هه‌نگ به‌خێوكردنه‌‪ ،‬له‌بیره‌وه‌ری‌‬ ‫ئه‌ودا هیچ ساڵێك هه‌ورامان به‌قه‌د ئه‌مساڵ بێ‬ ‫هه‌نگوین نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مین كه‌ ‪ 40‬هه‌نگی‌ هه‌یه‌‪ ،‬وتی‌ “له‌شه‌سته‌كانه‌وه‌‬ ‫یه‌كه‌م ساڵه‌ به‌رهه‌ممان نه‌بێت”‪.‬‬ ‫ساڵی‌ پ��ار ئه‌مین نزیكه‌ی‌ ‪ 300‬كیلۆ زیاتر‬ ‫هه‌نگوینی فرۆشتووه‌و ‪ 50‬كیلۆشی به‌دیاری‌‬ ‫داوه‌‪ ،‬ب�ه‌خ�ه‌ڵ��ك‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌مساڵ زۆرب���ه‌ی‌‬

‫هه‌نگه‌كانی م��ردوون‌و هیچ هه‌نگوینی نییه‌‪.‬‬ ‫وتی‌ “هاتنی نه‌خۆشیی بۆ سه‌ر هه‌نگه‌كانی‬ ‫بێزاریكردوون”‪.‬‬ ‫ئه‌نوه‌ر جه‌عفه‌ر له‌گوندی‌ ده‌گاشێخانی‌ سه‌ر‬ ‫به‌ناحیه‌ی‌ بیاره‌ وتی‌ “نزیكه‌ی‌ بیست هه‌نگم‬ ‫هه‌بووه‌ كه‌به‌رهه‌مێكی‌ باشیان هه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نازانم بۆ واخه‌ریكه‌ هه‌موویان ده‌مرن”‪.‬‬

‫تائێستا به‌خێوكردنی‌ هه‌نگ وه‌ك پرۆژه‌یه‌كی‌‬ ‫ئابووری‌ گرنگ سه‌یرنه‌كراوه‌‪ ،‬ته‌نها جوتیاران‌و‬ ‫گوندنشینان وه‌ك به‌رهه‌مێكی‌ الوه‌كی‌ خۆیان‌و‬ ‫له‌پێناو بژێوی‌ ژیاندا په‌نایان بۆ بردووه‌‪.‬‬ ‫له‌سااڵنی‌ رابردوودا وه‌زاره‌تی‌ كشتوكاڵ بڕیاریدا‬ ‫په‌ره‌ به‌ به‌رهه‌می‌ هه‌نگوین بدات‌و هه‌نارده‌ی‌‬ ‫واڵت��ان �ی‌ تریشی‌ ب��ك��ات‪ ،‬ب���ه‌اڵم هه‌وڵه‌كان‬

‫نه‌یانتوانی‌ هه‌نگوینی‌ ه�ه‌ورام��ان له‌فه‌وتان‬ ‫بپارێزن‪.‬‬ ‫هه‌نگه‌وانه‌كانی‌ ن��اوچ�ه‌ی‌ ه �ه‌ورام��ان گله‌یی‌‬ ‫ل���ه‌وه‌زاره‌ت���ی‌ كشتوكاڵ ده‌ك����ه‌ن‪ ،‬ده‌ڵێن‬ ‫نه‌یانتوانیوه‌ ئ��اوڕ ل �ه‌ئ �ه‌وان‌و هه‌نگه‌كانیان‬ ‫بده‌نه‌وه‌‪ .‬ورده‌ورده‌ خه‌ریكه‌ هه‌موو هه‌نگه‌كانیان‬ ‫له‌ده‌ستده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ئ���ه‌ن���وه‌ر وت���ی‌ “ئ���ه‌و ئ��ام��ێ �ر‌و ده‌رم���ان���ه‌ی‌‬ ‫كه‌وه‌ریده‌گرین به‌پاره‌یه‌‪ ،‬ئه‌مساڵیش ئه‌و‬ ‫ده‌رده‌ هاتووه‌ ناتوانن هه‌نگه‌كانمان له‌فه‌وتان‬ ‫رزگاربكه‌ن‌و هیچیان نه‌كردووه‌“‪.‬‬ ‫عه‌ره‌ب ئه‌مین لێپرسراوی‌ هۆبه‌ی‌ هه‌نگ له‌بنكه‌ی‌‬ ‫كشتوكاڵی‌ خورماڵ وتی‌ “هۆكاری سروشتی‌‬ ‫كاریگه‌ری‌ زۆری��ان هه‌یه‌ بۆ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌نگوین له‌ناوچه‌ی‌ ه�ه‌ورام��ان��دا كه‌ئه‌ویش‬ ‫به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌ به‌روبوومی‌ رووه‌كی‌ له‌هاویندا‬ ‫كه‌ده‌بێته‌ هۆی‌ نه‌بوونی‌ شیله‌ی‌ گواڵن”‪.‬‬ ‫عه‌ره‌ب زۆری‌ پوره‌دانی‌ هه‌نگ به‌شتێكی‌ خراپ‬ ‫ده‌زان��ێ��ت بۆ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ هه‌نگوین‪ ،‬وتی‌‬ ‫“هه‌نگه‌وانه‌كانیش شاره‌زاییه‌كی‌ زانستیان نییه‌و‬ ‫پوره‌ی‌ زۆر به‌هه‌نگه‌كانیان دروستده‌كه‌ن”‪.‬‬ ‫سااڵنی‌ پێشوو به‌پێی وت�ه‌ی‌ ع �ه‌ره‌ب ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌رژمێرییه‌ك بكرایه‌ ره‌نگه‌ نزیكه‌ی‌ سێ‌ هه‌زار‬ ‫زیاتر پوره‌ هه‌نگ هه‌بوایه‌‪ ،‬به‌اڵم وتی‌ “ئێستا‬ ‫ئه‌و رێژه‌یه‌ زۆر كه‌مبووه‌ته‌وه‌‌و ره‌نگه‌ هه‌زارپوره‌‬ ‫هه‌نگ هه‌بن له‌ناوچه‌كه‌دا”‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و وت���ی‌ “ب��ه‌ره��ه‌م��ی‌ ه�ه‌ن��گ��وی��ن ل���ه‌‪%50‬‬ ‫كه‌میكردووه”‪.‬‬

‫ئه‌مساڵ هه‌نگێکی زۆر فه‌وتان‬

‫هه‌زاران په‌نابه‌ری ئێرانی له‌كوردستاندا له‌ژیانێكی كوله‌مه‌رگیدان‬ ‫‪ 7000‬په‌نابه‌ری ئێرانی له‌كوردستاندا ده‌ژین‪ ،‬به‌اڵم رۆژان ‌ه رووبه‌ڕووی كێشه‌ی مادی‌و مه‌عنه‌وی ده‌بنه‌وه‌‬ ‫محه‌مه‌د نه‌جیب له‌سلێمانی‬ ‫هه‌زاران خێزانی په‌نابه‌ری رۆژهه‌اڵتی كوردستان‬ ‫به‌هۆی توشبوون به‌نه‌خۆشی‌و كه‌می داهاتی‬ ‫رۆژانه‌و رایی نه‌بوونی كاره‌كانیان له‌ده‌زگاكانی‬ ‫كوردستاندا‪‌،‬ژیانێكی كوله‌مه‌رگی به‌سه‌رده‌به‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ گله‌یی ده‌كه‌ن له‌وه‌ی‌ حكومه‌ت‬ ‫كارئاسانیان بۆ ناكات‪ ،‬ته‌نانه‌ت جگه‌له‌وه‌ی‌ وه‌كو‬ ‫په‌نابه‌ر مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ناكا‌ت‪ ،‬یارمه‌تیشیان‬ ‫نادات بۆ دابینکردنی ‌شوێنی نیشته‌جێبوون‌و‬ ‫بردنه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌و نه‌خۆشانه‌یان كه‌چاره‌سه‌ریان‬ ‫ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ واڵت�ه‌‪ .‬حكومه‌تیش ده‌ڵێت ئه‌وان‬ ‫خه‌ڵكی ئێره‌ نین‪.‬‬ ‫به‌پێی ئامارێكی نافه‌رمی له‌هه‌ردوو پارێزگای‬ ‫سلێمانی‌و هه‌ولێردا نزیكه‌ی‌ ‪ 7000‬هه‌زار په‌نابه‌ری‬ ‫ئێرانی هه‌یه‌‪ ،‬له‌سلێمانی نزیكه‌ی ‪ 1200‬خێزانی‬ ‫په‌نابه‌ر كه‌نزیكه‌ی ‪ 3500‬كه‌س ده‌بن نیشته‌جێن‪،‬‬ ‫له‌هه‌ولێریش زیاد له‌‪ 1200‬خێزانی لێیه‌‪.‬‬ ‫گه‌وره‌ترین كێشه‌ی‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ له‌ئێستادا‬ ‫نه‌بوونی شوێنی نیشته‌جێبوون‌و داهاتی رۆژانه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێك زۆرینه‌یان له‌سلێمانی‌و هه‌ولێر كرێچین‌و‬ ‫مانگانه‌ كرێی خانووه‌كانیشیان پێنادرێت‪.‬‬ ‫جه‌عفه‌ر محه‌مه‌دی ئه‌نجومه‌نی په‌نابه‌رانی‬ ‫سیاسی رۆژهه‌اڵتی كوردستان به‌ده‌ستووری وت‬ ‫“په‌نابه‌ران گیروگرفتی زۆریان هه‌یه‌ له‌هه‌موو‬ ‫روویه‌كه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ په‌نابه‌رمان هه‌یه‌ له‌نه‌بوونیدا ‪6‬‬ ‫مانگه‌ كرێی خانووه‌كه‌ی‌ نه‌داوه‌”‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ كێشه‌ی‌ نه‌خۆشی درێژخایه‌نمان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬خێزانه‌كان نه‌یانتوانیوه‌ نه‌خۆشه‌كانیان‬ ‫ببه‌ن ب��ۆ دك��ت��ۆر‌و چ��اره‌س�ه‌ری��ان��ب��ك�ه‌ن‌و وتی‌‬ ‫“تائێستاش له‌ماڵه‌وه‌ به‌و ده‌رده‌وه‌ ده‌ناڵێنن‪،‬‬ ‫یان هه‌یه‌ ناتوانێت به‌ته‌واوه‌تی ژیانی خۆی‬ ‫به‌ڕێكات”‪.‬‬ ‫زۆرب �ه‌ی‌ خێزانه‌ په‌نابه‌ره‌كانی ئێران‪ ،‬به‌هۆی‬

‫بۆ سه‌رۆكی حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‬

‫له‌دایكی‬ ‫منداڵێكی‬ ‫تووشبوو‬ ‫به‌ئۆتیزم‬

‫كێشه‌ی‌ سیاسییه‌وه‌ هاتوونه‌ته‌ كوردستان‌و مافی‬ ‫په‌نابه‌ریان پێدراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت شه‌ش مانگ‬ ‫جارێك به‌خۆیان‌و كه‌فیله‌وه‌ سه‌ردانی پاسپۆرت‌و‬ ‫مانه‌وه‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پ�ه‌ن��اب�ه‌ران ئ��ام��اژه‌ ب �ه‌وه‌ده‌ك��ات‬ ‫كه‌سه‌ردانی سه‌رجه‌م الیه‌نه‌ به‌رپرسه‌كانیان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی النیكه‌م نه‌خۆشه‌كانیان بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ربكه‌ن‪ ،‬��ه‌اڵم وتی‌ ئه‌وان بێ وه‌اڵمبوون‪.‬‬ ‫جه‌عفه‌ر ئ��ام��اژه‌ی ب���ه‌وه‌دا ك �ه‌‪ 42‬نه‌خۆشیان‬ ‫له‌سلێمانی هه‌یه‌ كه‌حكومه‌ت به‌ڵێنی پێداوین‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌رییان بۆ بكات‪ ،‬به‌اڵم وتی‬ ‫“پاشئه‌وه‌ی كه‌یسی پزیشكیمان بۆ كردوون‌و‬ ‫هاتووه‌ته‌ پای كرداره‌وه‌‪ ،‬ئه‌و هه‌موو ماندووبوونه‌‬ ‫به‌و مه‌سه‌له‌یه‌وه‌ كه‌ده‌بوو ‪ 5‬له‌و نه‌خۆشانه‌‬ ‫ره‌وانه‌ی ده‌ره‌وه‌ بكرانایه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ نه‌كرا”‬

‫له‌ماده‌كانی ‪‌14‬و‪‌15‬و‪ 16‬نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كاندا‬ ‫هاتووه‌‪ ،‬كه‌هه‌ر په‌نابه‌رێك له‌واڵتی یه‌كه‌م چوو‌ه‬ ‫واڵتی دووه‌م‪ ،‬ده‌بێت ئه‌و واڵته‌ شوێنی نیشته‌جێ‬ ‫بوون‌و ژیانیان بۆ دابینبكات‪ .‬به‌اڵم په‌نابه‌ر‬ ‫ئێرانییه‌كان له‌كوردستاندا هیچ یارمه‌تییه‌كی‬ ‫ئه‌وتۆ نه‌دراون‪.‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی په‌نابه‌ران ده‌ڵێت به‌داخه‌وه‌ تائێستا‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم هیچ هه‌نگاوێكی جدی نه‌ناوه‌‪،‬‬ ‫كه‌یارمه‌تی م��ادی‌و چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆش‌و‬ ‫شوێنی نیشته‌جێبوونمان بۆ دابینبكات‪.‬‬ ‫جه‌مشید كه‌ریم كه‌بۆ ماوه‌ی ‪13‬ساڵه‌ په‌نابه‌ره‌‬ ‫له‌كوردستان‪ ،‬خاوه‌نی منداڵێكی ته‌مه‌ن ‪9‬ساڵی‬ ‫نه‌خۆشه‌ وتی “منداڵه‌كه‌م له‌ ‪3‬ساڵییه‌وه‌ هه‌ردوو‬ ‫چاوی ئاوی سپی هینا‪ ،‬بۆیه‌ تائێستا ‪ 5‬جار‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری كراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێستا چاوێكی بینینی‬

‫حکومه‌ت‪ :‬ئه‌وان هاوواڵتی ئێر‌ه نین تا شتیان بۆ بکه‌ین‬

‫نه‌ماوه”‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ “ئه‌وه‌یتریان له‌‪ %30‬بینینی ماوه‌‪،‬‬ ‫كه‌تائێستا نزیك به‌ساڵكه‌ به‌ڵێندراوه‌ كه‌بنێرێته‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ له‌الیه‌ن یوئێنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ وه‌اڵمێك‬ ‫نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ بێده‌رتان ماوینه‌ته‌وه”‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ده‌ڵێت “ژی��ان��ی په‌نابه‌رێتی ئه‌وپه‌ڕی‬ ‫ناخۆشییه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ تۆ خه‌ڵكی ئه‌م واڵته‌‬ ‫نیت‪ ،‬بۆیه‌ بۆت نییه‌ هیچ شتێك بكڕیت‌و بیكه‌یت‬ ‫به‌ناوی خۆته‌وه‌ ئیتر ماڵ بێت یان تۆتۆمۆبێل‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ ئه‌گه‌ر پاره‌ت هه‌بێت ئه‌وه‌ت بۆ ناكرێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر نه‌شتبێت ده‌بێت كرێكاری بكه‌یت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ژیانی په‌نابه‌ریه‌تی ئه‌وپه‌ر نه‌گبه‌تییه”‪.‬‬ ‫جه‌مشید هیچ ئۆمێدێكی به‌ به‌ڵێنه‌كانی حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم نه‌ماوه‌و ده‌ڵێت حكومه‌تی هه‌رێم تائێستا‬ ‫هیچ هاوكارییه‌كی نه‌كردووین‪.‬‬ ‫تائێستا په‌نابه‌رانی ئێرانی له‌كوردستان چه‌ند‬ ‫جارێك ناڕه‌زاییان ده‌ربڕیوه‌‪ ،‬كه‌دواناڕه‌زاییان‬ ‫ل���ه‌‪ 8/21‬ئه‌مساڵدا ب��وو ل �ه‌ب �ه‌رده‌م باره‌گای‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان‪ ،‬له‌شاری هه‌ولێر كه‌داوای‬ ‫به‌په‌له‌چاره‌سه‌ركردنی ئ �ه‌و نه‌خۆشییانه‌ی‬ ‫كه‌درێژخایه‌ن‌و دابینكردنی ئیمكانیه‌تی مادی بۆ‬ ‫په‌نابه‌ران ده‌كرد‪.‬‬ ‫فاروق شه‌ریعه‌تی كه‌ماوه‌ی ‪14‬ساڵه‌ په‌نابه‌ره‌‬ ‫خاوه‌نی منداڵێك‌و پیشه‌ی ئاسنگه‌رییه‌ ئاماژه‌ی‬ ‫ب�ه‌وه‌دا تا ئه‌وكاته‌ی پێشمه‌رگه‌ بووه‌‪ ،‬ژیانی‬ ‫باشتربوو تا ئه‌م ژیانه‌ی ئێستای‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ “چونكه‌ گوێت له‌ژیانی ناوشار نه‌بوو‬ ‫ك �ه‌وات لێ ده‌ك��ات بێزاربیت له‌ژیان‪ ،‬چونكه‌‬ ‫كرێچیم‌و خێزانم نه‌خۆشه‌‌و ئه‌مه‌ش باری ژیانمی‬ ‫زیاتر قورسكردو‌وه‌”‪.‬‬ ‫فاروق ئه‌وه‌شی نه‌شارده‌وه‌ وتی “سه‌ره‌ڕای ئه‌و‬ ‫هه‌موو نه‌هامه‌تی‌و نه‌بوونیه‌‪ ،‬پاسپۆرت‌و مانه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌رجارێك بیانوویه‌كت لێ ده‌گرن بۆ هێنانی‬ ‫كه‌سێك كه‌فیلیت بكات”‪.‬‬ ‫ف���اروق ده‌ڵ��ێ��ت رێ��گ��ری��ش��ان ل �ه‌ك��ارك��ردن بۆ‬

‫منداڵێكی ئۆتیزمی ته‌مه‌ن ی��ازده‌ ساڵ‪،‬‬ ‫به‌ڕێزتان له‌هه‌موو كه‌سێك باشتر ده‌زانن له‌منداڵه‌ بێچاره‌كانیان غافڵ بكه‌ن ؟!!‬ ‫له‌م واڵت�ه‌دا موعاناتی دایكانێك كه‌منداڵی ل��ه‌پ��ه‌روه‌رده‌وه‌ به‌بیانووی ئ��ه‌وه‌ی گوایه‌ ‪ 24‬س �ه‌ع��ات �ه‌ ب���ه‌م گ �ه‌رم��ای �ه‌ ح��ه‌ف��ازه‌ی‬ ‫ئۆتیزمیان هه‌بێت واتای چییه‌‪ ،‬سه‌رله‌به‌ری له‌و بڕیاره‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زی��ران��دا كه‌بۆ له‌پێ بێت‌و ش��ه‌وان به‌حه‌ب بخه‌وێنرێت‌و‬ ‫واڵتی عێراق به‌كوردستانیشه‌وه‌‪ ،‬بێ بنكه‌ی م��ۆڵ�ه‌ت��پ��ێ��دان��ی دای��ك��ان��ێ ت �ه‌رخ��ان��ك��راوه‌ خواردنی ورده‌شووشه‌ له‌برنج جیانه‌كاته‌وه‌و‬ ‫پێشكه‌وتووی راهێنان‌و شیاندنی ده‌روونیه‌‪ ،‬كه‌فه‌رمانبه‌رن‌و منداڵی (شه‌له‌ل ده‌م��اخ‌و بێسڵكردنه‌وه‌ ده‌س��ت به‌ناو ئاو و ئاگردا‬ ‫بێ كارمه‌ندو پسپۆڕی شاره‌زایه‌ له‌بواری تاالسیماو مه‌نغۆلیان) هه‌یه‌ ناوی (ئۆتیزم) بكات‌و له‌ئاكامی خۆفڕێدانه‌وه‌ به‌و حاڵه‌یه‌وه‌‬ ‫ئۆتیزمدا‪ ،‬بێ كه‌ره‌سه‌و گه‌مه‌و ئامڕازی مه‌شق نه‌هێنراوه‌‪ .‬بۆیه‌ مۆڵه‌تیان راگ��رت��وون‪ ،‬تا ئێستا چه‌ندین جومگه‌و ئێسك له‌گیانیدا‬ ‫پێدانیانه‌‪ ،‬بێ ژووری ئۆكسجین‌و بێ فڕنی هه‌مووان ده‌زانن هه‌ریه‌ك له‌م نه‌خۆشیانه‌ی سه‌قه‌ت بووبێت‪ ،‬ددانێكی ساغ له‌ده‌میدا‬ ‫نانه‌گه‌نمه‌شامی‌و بێ راوێ��ژك��اری ده‌روون��ی كه‌ له‌بڕیاره‌كه‌دا ناویان هاتووه‌ به‌شێوازی نه‌مابێت‌و ته‌نیا زیندانیكراوی ناو ماڵه‌وه‌‬ ‫ج��ی��اواز م��وع��ان��ات‌و گرفتی قورسیان بۆ بێت‪ ،‬گه‌ر من وه‌ك دایكی بچم بۆ ده‌وام‌و‬ ‫ئۆتیزم‌و بێ‌و بێ‪ ....‬تاد‪.‬‬ ‫تو ویژدانی خۆتان‪ .‬زیندانیكردنی منداڵێكی دایكانیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم گه‌ر له‌ئه‌نجومه‌ن یا بێ سه‌رپه‌رشت له‌ماڵه‌و‌ه جێیبهێڵم‪ ،‬جه‌نابی‬ ‫ئۆتیزم له‌ناو چواردیواری ماڵه‌و‌ه چ بارێكی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی راوێژكاری ده‌روونیتان به‌ڕێوه‌به‌ری پ �ه‌روه‌رده‌ بۆ ته‌نیا سه‌عاتێك‬ ‫قورسه‌ بۆ دایكه‌كه‌ی‪ ،‬دابڕانیان له‌دنیا چ الی�ه‌‪ ،‬ده‌توانن لێیان بپرسن‪ ،‬ئه‌و منداڵه‌ ده‌توانێت چاودێری بكات؟! دڵنیام له‌سه‌عاتی‬ ‫رێگه‌یه‌كی نازانستییه‌ بۆ ژیانی خێزان‌و ئۆتیزمانه‌ی ك��وردس��ت��ان ك�ه‌ ل�ه‌راپ��ۆرت��ی دووه‌م���دا دنیای له‌به‌رچاو ره‌ش ده‌بێت‪،‬‬ ‫ده‌وروب����ه‌ر‪ ،‬ئ �ه‌ی به‌حه‌قی كێ ره‌وای���ه‌ له‌ لیژنه‌كانی ده‌روون �ی‌و هه‌میشه‌یی وه‌زاره‌تی بۆیه‌ داوا له‌به‌ڕێزتان ده‌ك�ه‌م نووسراوێكی‬ ‫(وه‌زاره‌ت���ی پ���ه‌روه‌رده‌وه‌) مۆڵه‌ت نادرێته‌ ته‌ندروستیدا به‌ (له‌‪100%‬شكسته‌) ته‌شخیس (ال��ح��اق) ب �ه‌و ب��ڕی��اره‌ت��ان �ه‌وه‌ بنێرنه‌ الی‬ ‫ئ�ه‌و چه‌ند دایكه‌ی كه‌هه‌موو ئه‌ركه‌كانی كراون‪ ،‬له‌هه‌ر سێ نه‌خۆشییه‌كه‌ی تر زیاتر وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌و ناوی ئه‌و ئۆتیزمانه‌ش‬ ‫له‌سه‌ره‌وه‌ باسمكردن كه‌وتووه‌ته‌ ئه‌ستۆی پێویستیان به‌چاودێری دایكیان هه‌یه‌ یان زیادبكرێن كه‌ به‌پێی بڕیاری لیژنه‌كانی‬ ‫پزیشكی پێویستیان به‌چاودێری به‌رده‌وامه‌ تا‬ ‫خۆیان‌و ناتوانن بۆ ی�ه‌ك له‌حز‌ه چاویان نا؟‬

‫دروستده‌كرێت‌و وتی‌ “ئه‌گه‌ر رۆژێك كارنه‌كه‌یت‪،‬‬ ‫ئه‌وا نیمه‌ بیخۆم‪ ،‬له‌هه‌ر واڵتێك په‌نابه‌ر بیت‬ ‫هه‌موو مافێكت هه‌یه‌ له‌و واڵته‌‪ ،‬به‌اڵم لێره‌ هیچ‬ ‫یارمه‌تیه‌كمان ناده‌ن له‌كاتێكدا كوردین”‬ ‫ساالر مه‌حمود سه‌رۆكی لیژنه‌ی مافی مرۆڤ‬ ‫له‌په‌رله‌مانی كوردستان پێیوایه‌ ئه‌و په‌نابه‌رانه‌‬ ‫هه‌موو مافێكیان به‌سه‌ر هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ داوایكرد په‌نابه‌ران داواكارییه‌كانیان‬ ‫بگه‌یه‌ننه‌ په‌رله‌مان‌و لیژنه‌كه‌یان بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌دواداچوونی بۆ بكه‌ن‪.‬‬ ‫به‌پێی جاڕنامه‌ی گه‌ردوونی مافه‌كانی مرۆڤ‬ ‫له‌دوای چه‌ند ساڵێك ده‌بێت ره‌گه‌زنامه‌ی‌ باری‬ ‫شارستانێتی به‌په‌نابه‌ران بدرێت‌و مه‌مه‌ڵه‌كردنیان‬ ‫به‌ئاسانی له‌واڵتدا بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫ساالر وتی‌ “راسته‌ ئه‌وان تائێستا به‌فه‌رمی هیچ‬ ‫شتێكی وای��ان نه‌خستووه‌ته‌ به‌رده‌می ئێمه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ئه‌ركی خۆمانی ده‌زانین به‌دواداچوون بۆ‬ ‫كێشه‌یه‌كی ئینسانی له‌و شێوه‌یه‌ بكه‌ین”‪.‬‬ ‫جه‌عفه‌ر موحه‌مه‌دی ئه‌نجومه‌نی په‌نابه‌رانی‬ ‫سیاسی رۆژهه‌اڵتی كوردستان وتی “به‌رپرسانی‬ ‫حكومه‌تی هه‌ریم ده‌ڵێن هه‌ر چوار پارچه‌كه‌ی‬ ‫كوردستان یه‌كه‌ بۆ ئێمه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ ئه‌وه‌‬ ‫ته‌نها دروشم بووه”‪.‬‬ ‫بڕیاره‌ په‌نابه‌رانی ئێرانی‪ ،‬دوای جه‌ژن له‌سه‌ر‬ ‫داوای س��ه‌رج��ه‌م پ��ه‌ن��اب��ه‌ران مانگرتنێكی‬ ‫سه‌رتاسه‌ری رابگه‌یه‌نن‪ ،‬ئه‌گه‌ر داخوازییه‌كانیان‬ ‫جێبه‌جێ نه‌كرێت‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د قه‌ره‌داخی سكرتێری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران‬ ‫وتی‌ “په‌نابه‌ر هه‌ندێك مافی خۆی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وان هاوواڵتی ئێره‌ نین كه‌حكومه‌ت شتیان بۆ‬ ‫بكات”‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وت �ی‌ “ئ���ه‌وان زی��ات��ر په‌یوه‌ندییان‬ ‫ب���ه‌وه‌زاره‌ت���ی ن��اوخ��ۆوه‌ ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬چونكه‌ هه‌ر‬ ‫پ�ه‌ن��اب�ه‌رێ��ك دێ��ت�ه‌ ئ��ه‌م واڵت���ه‌وه‌ په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌وه‌زارتی ناوخۆوه‌ هه‌یه”‪.‬‬

‫دایكه‌كانیان مۆڵه‌تیان پێ بدرێن‪.‬‬ ‫گه‌ر وه‌اڵم نه‌درێینه‌وه‌ منداڵه‌ ئۆتیزمه‌كان‬ ‫ده‌هێنینه‌ ناو ساحه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌‬ ‫تا له‌نزیكه‌وه‌ حاڵیان ببینن‪ .‬خوهه‌ندێك‬ ‫له‌به‌رپرسانی ب��ااڵی ك��وردس��ت��ان منداڵی‬ ‫خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌تتان هه‌یه‌ گه‌رچی‬ ‫له‌كوردستان داتان نه‌ناون‪ ،‬بویه‌ لێره‌دا داوا‬ ‫له‌سه‌روكی حكومه‌تی هه‌رێم ده‌كه‌ین كه‌وێڕای‬ ‫ئه‌وه‌ی وه‌ك كه‌سوكاری مندااڵنی ئوتیزم داوای‬ ‫چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی منداڵه‌كانمان نه‌كردووه‌ بو‬ ‫راهێنانه‌وه‌یان له‌ده‌ره‌وه‌ی كوردستان‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫باشتر وایه‌ سه‌نته‌رێكی پێشكه‌وتوو بو هه‌مان‬ ‫مه‌به‌ست له‌ناو كوردستان دامه‌زرێنن كه‌تێیدا‬ ‫ژووری ئوكسجین‌و ناندینی تایبه‌ت به‌و‬ ‫خۆراكانه‌ی بۆ منداڵی ئۆتیزم ته‌ندروستین ‬ ‫دابنرێت‪.‬‬ ‫په‌روین خدر ئیبراهیم‬ ‫دایكی پشتیوان‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫سیاسه‌ت‬

‫‪9‬‬

‫“یه‌كێتی‌ له‌هه‌ولێر میوان نییه”‬ ‫ی هه‌ولێری یه‌كێت ‌ی بۆ ده‌ستوور‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند به‌رپرس ‌ی مه‌ڵبه‌ند ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬بورهان قادر‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند به‌رپرسی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ سێی‌ هه‌ولێر‌و ئه‌ندامی‌ یه‌ده‌گی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاس ‌ی‬ ‫یه‌كێتی‌ له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌ ده‌ستووردا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات یه‌كێتییه‌كان پێیانخۆشه‌‬ ‫كه‌په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ گۆڕاندا ئاساییبێته‌وه‌‪ ،‬ده‌ڵێت ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ش كارناكاته‌‬ ‫سه‌ر رێككه‌وتننامه‌ی‌ ستراتیژی‌ نێوان یه‌كێتی‌‌و پارتی‌‪.‬‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند ده‌ڵێت تائێستا پارتی‌ به‌فه‌رمی‌ به‌یه‌كێتی‌ نه‌وتووه‌ كه‌كۆسره‌ت ره‌سوڵ‬ ‫به‌جێگری‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم قبوڵناكه‌ن‪ ،‬یه‌كێتیش عه‌دنان موفتی‌ بۆ ئه‌و پۆسته‌‬ ‫ده‌ستنیشاننه‌كردووه‌‪ .‬وتی‌ كه‌نازانێت ئایا كۆسره‌ت ره‌سوڵ ده‌بێته‌وه‌ به‌جێگری‌‬ ‫سه‌رۆكی‌ هه‌رێم یان نا‪.‬‬

‫ی‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئه‌و هۆكاران ‌ه چیبوون كه‌ئێوه‌ ‌‬ ‫گه‌یانده‌ ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی‌ كه‌بڕیاری‌ ئه‌وه‌ بده‌ن‬ ‫ژمار‌هی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كان به‌شێوه‌یه‌كی‌ وا به‌رچاو‬ ‫كه‌مبكه‌نه‌وه‌؟‬ ‫ی‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬پێش كۆنگر‌ه به‌رنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی مه‌ڵبه‌نده‌كان‬ ‫ل �ه‌و ج��ۆره‌ هه‌بوو ك �ه‌ژم��اره‌ ‌‬ ‫ی مه‌ڵبه‌نده‌كان‬ ‫كه‌مبكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ رێ��ژ‌ه ‌‬ ‫زۆربوو‌‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێك له‌مه‌ڵبه‌نده‌كانیش‬ ‫ی وه‌كو پێویست‬ ‫ی دانیشتووان‌و سنووره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئاست ‌‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬چونكه‌ هه‌ندێ‌ شوێن پێویست نه‌بوو‬ ‫كه‌مه‌ڵبه‌ندی‌ تیادابێت‪ ،‬دی��ار‌ه له‌كۆنگره‌ش‬ ‫بڕیاره‌كه‌ درا‌و جێبه‌جێكرا‪.‬‬ ‫ی مه‌ڵبه‌نده‌كاندا‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌اڵم له‌كه‌مكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ئه‌و كه‌سانه‌ ‌‬ ‫ی دروستبووه‌ به‌وه‌ ‌‬ ‫ناڕه‌زای ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌پێشتر به‌هه‌ڵبژاردن بوونه‌ت ‌ه لێپرسراو ‌‬ ‫مه‌ڵبه‌ند‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێستا ئ �ه‌وان الدراون‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی كه‌بوونه‌ت ‌ه لێپرسراوی‌ مه‌ڵبه‌ندیش‬ ‫كه‌سانه‌ ‌‬ ‫به‌بڕیار دانراون نه‌وه‌كو به‌هه‌ڵبژاردن؟‬ ‫ئ��اس��ۆ م��ام �ه‌ن��د‪ :‬ه���ه‌ر حیزبێك كه‌كۆنگر‌ه‬ ‫ی‬ ‫ێ ك��ۆم��ی��ت �ه‌ ‌‬ ‫ێ س�����ه‌ر ل����ه‌ن����و ‌‬ ‫ده‌ب����ه‌س����ت���� ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ هه‌ڵده‌بژێرێته‌وه‌‌و به‌رنامه‌ ‌‬ ‫ی ‪ 2006‬هه‌ڵبژاردن‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬دواتر له‌ساڵ ‌‬ ‫تازه‌ ‌‬ ‫بۆ مه‌ڵبه‌نده‌كان كراون‪ ،‬بۆ ناڕه‌زاییه‌كه‌ش به‌و‬ ‫ێ هه‌ڤاڵ‬ ‫شێوه‌ی ‌ه نییه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ تاك تاك ‌ه هه‌ند ‌‬ ‫ی من بیستبێتم‬ ‫هه‌بێت ناڕازیبێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی رێكخستن‬ ‫ی م�ه‌ك��ت�ه‌ب� ‌‬ ‫ل �ه‌ك��ۆب��وون �ه‌وه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی نوێبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌موویان پ�ه‌رۆش� ‌‬ ‫نیشتمانین‌و زۆربه‌یان پشتیوانیان له‌و بڕیار‌ه‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ب��اس ل�ه‌ن��اوخ��ۆی‌ هه‌ولێر‬ ‫ی ئ��ی��داری�ه‌وه‌‪ ،‬پێشتر زۆرج��ار‬ ‫بكه‌ین ل���ه‌روو ‌‬ ‫گوێمان لێده‌بوو كه‌ئێوه‌ به‌شدارنین‌و وه‌كو میوان‬ ‫وان‪ ،‬واته‌ لێپرسراو‌ه ئیدارییه‌كانی‌ ناو هه‌ولێر‬ ‫ی‬ ‫هه‌مووی‌ پارتیه‌و یه‌كێتی‌ په‌راوێزخراوه‌‪ ،‬ئه‌ ‌‬ ‫ئێستا چۆنه‌؟‬ ‫ی‬ ‫ئ��اس��ۆ م��ام �ه‌ن��د‪ :‬ئێم ‌ه رێ��ك��ك�ه‌وت��ن��ن��ام�ه‌ ‌‬ ‫ستراتیژیمان هه‌یه‌‌و له‌حكومه‌ت شه‌ریكین‪،‬‬ ‫ی هه‌ولێر‬ ‫به‌اڵم خۆتان ده‌زانن واقیعی‌ ئیداره‌ ‌‬ ‫ره‌ن��گ� ‌ه ئ �ه‌و ب��راده‌ران�� ‌ه ب��ن ك�ه‌س�ه‌ر به‌پارتی‬ ‫دیموكراتی‌ كوردستانن‪ ،‬ب�ه‌اڵم مانای‌ ئه‌و‌ه‬

‫نیی ‌ه ئیتر ئێم ‌ه میوان بین له‌و شاره‌‪ ،‬پێموای ‌ه‬ ‫زۆر موته‌فاهمین‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ئه‌دا ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئێستا ئێو‌ه وه‌كو یه‌كێت ‌‬ ‫ئیشكردنی‌ پارتی‌ له‌هه‌ولێر رازین یان نا؟‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬ئێم ‌ه هه‌ر شتێكمان هه‌بێت‬ ‫ی ستراتیژیمان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر شتێك‬ ‫رێككه‌وتن ‌‬ ‫ی خ��ۆم��ان له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌بێت ل�ه‌ك��ۆب��وون�ه‌وه‌ك��ان� ‌‬ ‫ی ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ی راسته‌وخۆ باس ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌گه‌ر بچوكترین یه‌كه‌ی‌ ئیداره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بنه‌ڕه‌ت ‌‬ ‫هه‌ولێر بۆ نمون ‌ه قوتابخانه‌یه‌ك ‌‬ ‫ب��اس بكه‌ین‪ ،‬له‌هه‌ولێر هیچ ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‬ ‫ی ب���ن���ه‌ڕه‌ت���ی‌ ه���ه‌ی���ه‌ ی��ان‬ ‫ق��وت��اب��خ��ان �ه‌ی �ه‌ك � ‌‬ ‫ێ من یه‌كێتیم‌و‬ ‫مامۆستایه‌ك كه‌ به‌ئاشكرا بڵ ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ قوتابخانه‌ش بێت؟‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬پێموایه‌ به‌و وردیه‌ نا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ێ به‌ڕێوه‌به‌ری‌ قوتابخانه‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫پێموایه‌ به‌ڵ ‌‬ ‫ی حكومه‌ت هه‌ی ‌ه‬ ‫یه‌كێتیه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت به‌رنامه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ه�ه‌ن��دێ‌ له‌قایمقامی ق�ه‌زاك��ان�ی‌ سنوور ‌‬ ‫ی نیشتیمانی‌‌و‬ ‫هه‌ولێر‌و دهۆك سه‌ر به‌یه‌كێت ‌‬ ‫له‌سلێمانیش پارتی‌ بن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌اڵم ئه‌ندام‌و دۆست‌و الیه‌نگران ‌‬ ‫ئێو‌ه له‌هه‌ولێر ب �ه‌رده‌وام گله‌یی‌ ئه‌و‌ه ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی له‌هه‌ولێر په‌راوێزخراون؟‬ ‫كه‌ئه‌وان وه‌كو یه‌كێتـ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ��اس��ۆ م��ام �ه‌ن��د‪ :‬ئ��اخ��ر ره‌ن��گ �ه‌ ئ�ه‌ن��دام��ان� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌سه‌اڵتی‌ یه‌كێت ‌‬ ‫پارتیش له‌ژێر سنوور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬وات�ه‌ ئه‌و ناوچانه‌ ‌‬ ‫نیشتمان ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌یه‌كه‌ ئیدارییه‌كان زیاتر له‌ژێر ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫یه‌كێتی‌ بێت‪ ،‬ئه‌و گله‌ییانه‌یان هه‌بێت‪ ،‬وه‌كو‬ ‫وتم هه‌ندێ‌ گله‌یی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌و شێوه‌ی ‌ه‬ ‫نییه‌ كه‌كار بكاته‌ سه‌ر په‌یوه‌ندی‌ نێوان ئێمه‌‌و‬ ‫ی كوردستان‪.‬‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ئ��ێ��س��ت��ا پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ت��ان ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕاندا چۆنه‌؟‬ ‫ی‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬ئێمه‌ وه‌كو یه‌كێتی‌ نیشتمان ‌‬ ‫كوردستان پێمانخۆشه‌ په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌موو الیه‌نێك باش بێت‪ ،‬چونكه‌ هه‌ر جۆر‌ه‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندی‌‌و ته‌بایی‌و یه‌كده‌نگیه‌ك له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫میلله‌ته‌كه‌مان‌و ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌یه‌ كه‌ئه‌مڕۆ‬ ‫ی‬ ‫ب�ه‌ده‌س��ت��ه��ات��وون‪ ،‬ئ�ه‌وان��ی��ش وه‌ك���و الیه‌نێك ‌‬ ‫سیاسی‌‪ ،‬پێمانخۆشه‌ په‌یوه‌ندیمان باش بێت‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی ئیشكردن ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬خوێندنه‌وه‌ت بۆ ئه‌دا ‌‬ ‫ی‬ ‫گ���ۆڕان‌و مامه‌ڵه‌ی‌ ئ���ه‌وان وه‌ك��و الیه‌نێك ‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن له‌به‌رانبه‌ر ده‌سه‌اڵتدا چۆنه‌؟‬ ‫ئ��اس��ۆ م��ام�ه‌ن��د‪ :‬ب �ه‌ ته‌ئكید ئۆپۆزبسیۆن‬ ‫ی‬ ‫ه��ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب���اش���ه‌‪ ،‬ب�����ه‌اڵم ل���ه‌چ���وارچ���ێ���وه‌ ‌‬ ‫ب��ه‌رژه‌وه‌ن��د‌ه بااڵكانی‌ میلله‌ته‌كه‌مان بێت‪،‬‬ ‫م���ن ن��اڵ��ێ��م ك �ه‌م��وك��وڕی��م��ان ن��ی��ی �ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫هه‌وڵبده‌ین ئ�ه‌و كه‌موكوڕیانه‌ له‌ناوخۆمان‬ ‫چاره‌سه‌ربكه‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئۆپۆزسیۆنیش هه‌بێت‬ ‫ی ئه‌و كه‌موكوڕیان ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی لێده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫پشتیوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پرسیاره‌كه‌ ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وه‌اڵم ‌‬ ‫منت نه‌دایه‌وه‌‪ ،‬وتم پێتوای ‌ه‬ ‫م��ام �ه‌ڵ �ه‌ی‌ ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی‌‬ ‫گ������ۆڕان ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئ �ه‌و‬

‫به‌فه‌رمی‌ نه‌پارتی‌‬ ‫داوای‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫كردووه‌ كه‌كاك‬ ‫كۆسره‌ت نه‌بێته‌‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬نه‌ كاك‬ ‫عه‌دنان موفتیش‬ ‫ده‌ستنیشانكراوه‌ بۆ‬ ‫ئه‌و پۆسته‌‬ ‫ی ئێستا وه‌كو هێزێكی‌ ئۆپۆزیسیۆن؟‬ ‫واقیعه‌ ‌‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬وه‌كو باسمكرد ره‌نگه‌ گله‌ییمان‬ ‫ی كه‌هه‌ندێكجار هه‌ندێك‬ ‫هه‌بووبێت ل���ه‌وه‌ ‌‬

‫ی‬ ‫م��ام �ه‌ڵ �ه‌ی‌ ئ����ه‌وان‪ ،‬ره‌ن��گ � ‌ه ل��ه‌ب��ه‌رژه‌وه‌ن��د ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ستكه‌وته‌كان ‌‬ ‫میلله‌ته‌كه‌مان‌و له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫ی ئه‌وان‬ ‫ئه‌مڕۆ وا نه‌بووبێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر شتێك ‌‬ ‫ی كه‌موكوڕییه‌كان‬ ‫بۆ به‌رژه‌وه‌ندی‌ چاككردن ‌‬ ‫شتێكی‌ ئاساییه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئێستا باس له‌یه‌كنزیكبووونه‌وه‌ ‌‬ ‫گ���ۆڕان‌و یه‌كێتی‌ ده‌ك���رێ‌‪ ،‬پێتانـوای ‌ه ئه‌و‬ ‫ی ئێوه‌‌و‬ ‫نزیكبوونه‌وه‌ی ‌ه كارناكات ‌ه سه‌ر په‌یوه‌ند ‌‬ ‫پارتی‌؟‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬وه‌ك��و وت��م ئێم ‌ه پێمانخۆش ‌ه‬ ‫له‌هه‌موو الیه‌نه‌ سیاسییه‌كان نزیكبینه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ۆی��� ‌ه زۆر ب���ه‌ئ���اس���ای���ی‌ ده‌ب��ی��ن��ی��ن‬ ‫كه‌په‌یوه‌ندیه‌كانمان له‌گه‌ڵ گۆڕاندا‬ ‫باشبێت‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌بۆچوونی‌ من‬ ‫ئ�ه‌و په‌یوه‌ندییه‌ كارناكات ‌ه سه‌ر‬

‫ی‬ ‫رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی ئێم ‌ه له‌گه‌ڵ پارت ‌‬ ‫دیموكراتی‌ كوردستان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ �ه‌ی‌ رات چیی ‌ه له‌سه‌ر ئ �ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شێك له‌ده‌نگه‌كان ‌‬ ‫ی رۆیشتن ‌‬ ‫كه‌ به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب��ۆ گ�����ۆڕان‪ ،‬ی�ه‌ك��ێ��ت�ی‌ ك��ورس� ‌‬ ‫یه‌كێـت ‌‬ ‫ی ئێستا‬ ‫ی هێناوه‌‪ ،‬بۆیه‌ یه‌كێت ‌‬ ‫ی له‌پارت ‌‬ ‫كه‌متر ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫بۆ به‌رده‌وامبوونی‌ رێككه‌وتننامه‌ ‌‬ ‫ی ته‌نازول‬ ‫ی ب���ه‌رده‌وام له‌به‌رانبه‌ر پارت ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ده‌كات؟‬ ‫ی وا هه‌بێت‪،‬‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬پێموانیی ‌ه شت ‌‬ ‫هیچ جۆره‌ ته‌نازولێكیش نییه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێجار‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی‌ میلله‌ته‌ك ‌ه ئه‌گه‌ر الیه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تیابێت بۆ به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫ی ته‌نازوالتیش ‌‬ ‫حیزب ‌‬ ‫میلله‌ته‌كه‌مان‌و ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه زۆر‬ ‫ئاساییه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم من هیچ ج��ۆره‌ ته‌نازولێك‬ ‫ی‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ن یه‌كێتیه‌وه‌ نابینم‪ ،‬چونكه‌ ئ �ه‌وه‌ ‌‬ ‫تائێستا ده‌یبینین وه‌ك��و ی �ه‌ك له‌حكومه‌ت‬ ‫ی ئێم ‌ه‬ ‫ش �ه‌ری��ك��ی��ن‪ ،‬ن���ازان���م ت���ه‌ن���ازول���ه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫له‌كوێدایه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئێستا باس له‌وه‌ده‌ك��ێت كه‌دكتۆر‬ ‫ی حكومه‌ت ده‌بێ‌‌و‬ ‫به‌رهه‌م ساڵێكیتر سه‌رۆك ‌‬ ‫ی داهاتوو ئه‌و پۆسته‌ ده‌بێته‌و‌ه‬ ‫دوو ساڵه‌كه‌ ‌‬ ‫ی پارتی‌‪ ،‬ئه‌وه‌تا چه‌ند راسته‌‌و گفتوگۆ‬ ‫ه‌‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌ كراوه‌؟‬

‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬له‌هیچ الی��� ‌هك‌و ل �ه‌ه �ه‌ردوو‬ ‫ی شتی‌ وان �ه‌ك��راوه‌‪،‬‬ ‫ی باس ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫مه‌كته‌ب ‌‬ ‫تائێستاش به‌شێویه‌كی‌ وادیارنییه‌‪ ،‬له‌وباریه‌و‌ه‬ ‫ی لێنازانم‪.‬‬ ‫ی تر ‌‬ ‫من هیچ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ی جێگر ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تائێستا پۆست ‌‬ ‫هه‌رێم یه‌كالنه‌بووه‌ته‌وه‌‪ ،‬رات��ان چییه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ی نییه‌ ك�ه‌ك��ۆس��ره‌ت‬ ‫ی ك�ه‌پ��ارت��ی راز ‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌س���وڵ جێگر ب��ێ��ت‪ ،‬ه �ه‌رب��ۆی �ه‌ش یه‌كێت ‌‬ ‫ی ده‌ستنیشانكردووه‌ بۆ ئه‌و‬ ‫عه‌دنان موفت ‌‬ ‫پۆسته‌؟‬ ‫ئ��اس��ۆ م��ام �ه‌ن��د‪ :‬م��ن ن���ازان���م‪ ،‬ئ���ه‌و‌ه له‌ئێو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌بیستم‪ ،‬هیچ شتێكی‌ له‌و جۆره‌ نییه‌‪ ،‬پارت ‌‬ ‫ی ئ �ه‌وه‌ی‌ ن �ه‌ك��ردووه‌ كه‌كاك‬ ‫ی داوا ‌‬ ‫به‌فه‌رم ‌‬ ‫كۆسره‌ت قبوڵ ناكات‪ ،‬ن ‌ه به‌فه‌رمیش تائێستا‬ ‫كاك عه‌دنان ده‌ستنیشانكرابێت بۆ ئه‌و پۆسته‌‪،‬‬ ‫شتێك ‌ه له‌نێوان مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ هه‌ردووال‬ ‫داده‌نرێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌اڵم بۆ كه‌س دانه‌نراوه‌‌و ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫پۆست ‌ه هی‌ ئێوه‌یه‌ بۆ كه‌سێك دانانێن؟‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬راسته‌ دانه‌نراوه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫ی به‌فه‌رمی‌ نه‌یوتوه‌ كه‌بڵێن فالنمان‬ ‫پارت ‌‬ ‫ی‬ ‫قبوڵه‌‌و فالنمان قبوڵ نییه‌‪ ،‬هه‌موو سه‌رقاڵ ‌‬ ‫ته‌شكیلی‌ حكومه‌تی‌ ع��ێ��راق��ن‪ ،‬پێشموای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی مام جه‌الل‌و كاك مه‌سعود‌و مه‌كته‌ب ‌‬ ‫جه‌ناب ‌‬ ‫ی هه‌ردووال ئه‌وه‌ یه‌كالبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫سیاس ‌‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬پێتوایه‌ كۆسره‌ت ره‌س��ول ببێته‌و‌ه‬ ‫ی سه‌رۆكی‌ هه‌رێم؟‬ ‫به‌جێگر ‌‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬نازانم‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دیداره‌كه‌ ‌‬ ‫ی باڵوبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬دوا ‌‬ ‫ی فه‌رد‪ ،‬مام جه‌الل روونكردنه‌وه‌یه‌كیدا‬ ‫قانیع ‌‬ ‫ی‬ ‫تا چه‌ند راسته‌ كه‌ئه‌و لێدوانه‌ له‌سه‌ر داوا ‌‬ ‫پارتی‌‌و مه‌سعود بارزانی‌ بێت؟‬ ‫ی ئه‌و پرسیاره‌ت‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬ناتوانم وه‌اڵم ‌‬ ‫ب��ده‌م��ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ �ه‌و ق��س��ان�ه‌ی‌ م��ام ج �ه‌الل‬ ‫ی خۆیه‌تی‌‌و هیچ جۆر‌ه كاریگ ‌هر‌ییه‌ك‬ ‫قه‌ناعه‌ت ‌‬ ‫نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ی كه‌مام جه‌الل‬ ‫ی سه‌باره‌ت به‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌ ‌‬ ‫ی من یه‌كجار قانیعی‌ ف��ه‌ردم بینیوه‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵ � ‌‬ ‫ی ده‌ڵێن‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ئێستا راگه‌یاندنكاران ‌‬ ‫كه‌چ ‌‬ ‫چۆن مام جه‌الل ئه‌و قسان ‌ه ده‌كات ئه‌و ‪17‬‬ ‫ده‌وڵه‌ت به‌هاوڕێیه‌تی‌ له‌گه‌ڵ قانیعی‌ فه‌رد‬ ‫گه‌ڕاوه‌‌و كه‌سێكی‌ نزیكی‌ ئه‌وه‌؟‬ ‫ی ئه‌و ورده‌كاریان ‌ه‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ :‬من ئاگادار ‌‬ ‫نیم‪.‬‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪.‬‬ ‫ی ‪ 1965‬دوبز‪.‬‬ ‫له‌دایكبوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫‪ 1980‬په‌یوه‌ندی‌ به‌رێكخستنه‌كان ‌‬ ‫ی كردووه‌‪.‬‬ ‫نیشتمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیشتمان ‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫‪ 1982‬بووه‌ت ‌ه پێشمه‌رگ ‌ه ‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫ی سیاسی‌‌و‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌‬ ‫ی یه‌ده‌گ ‌‬ ‫ئێستا ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی هه‌ولێر ‌‬ ‫ی مه‌ڵبه‌ندی‌ سێ ‌‬ ‫لێپرسراو ‌‬ ‫ی كوردستانه‌‪.‬‬ ‫نیشتمان ‌‬

‫گۆڕان وه‌اڵم ‌ی پارتی‌‌و نێچیرڤان بارزان ‌ی ناداته‌وه‌‬ ‫ی نێچیرڤان بارزانی‌‌و پارت ‌ی بداته‌وه‌‬ ‫به‌شێك له‌سه‌ركرده‌كان ‌ی گۆڕان داواده‌كه‌ن بزووتنه‌وه‌كه‌یان وه‌اڵم ‌ی توند ‌‬ ‫بورهان قادر‬ ‫ب��ێ��ده‌ن��گ�ی‌ ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی‌ گ����ۆڕان ل�ه‌ب�ه‌ران��ب�ه‌ر‬ ‫پارتیدا‪ ،‬سه‌ركرده‌كانی‌ بزووتنه‌وه‌كه‌ بۆ دوو‬ ‫ب �ه‌ره‌ داب �ه‌ش��ده‌ك��ات‪ ،‬كه‌گروپێكیان داواده‌ك���ه‌ن‬ ‫خ��ۆی��ان ل �ه‌ش �ه‌ڕی‌ میدیایی‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ پارتی‌‬ ‫بپارێزن‪ ،‬گروپه‌كه‌ی‌ تریش پێیانوایه‌ كه‌بێده‌نگی‌‬ ‫له‌به‌رانبه‌ر هێرشه‌كانی‌ پ��ارت�ی‌‪ ،‬ده‌بێته‌هۆی‌‬ ‫ته‌كینه‌وه‌ی‌ جه‌ماوه‌ر له‌گۆڕان‪.‬‬ ‫دوای‌ باڵ‌وبوونه‌وه‌ی‌ دیدارێكی‌ رۆژنامه‌وانی‌‬ ‫نێچیرڤان ب��ارزان�ی‌ جێگری‌ سه‌رۆكی‌ پارتی‌‬ ‫دیموكراتی‌ كوردستان‪ ،‬كه‌وتبووی‌ به‌داخه‌وه‌‬ ‫گ��ۆڕان ئه‌و هه‌له‌ی‌ له‌ده‌ستدا كه‌هه‌ڵسوكه‌وت‬ ‫بكات وه‌ك ئۆپۆزیسیۆنێكی‌ ماقوڵ‪ ،‬ئێستا‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ گۆڕان خۆیان له‌وه‌اڵمدانه‌وه‌ی‌‬ ‫ئ���ه‌و ق��س�ه‌ی�ه‌ ب����ه‌دوورده‌گ����رن‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫بووه‌ته‌ بابه‌ت‌و مشتومڕێكی‌ ناوخۆیی له‌ناو‬ ‫سه‌ركرده‌كانی‌ گۆڕاندا به‌وه‌ی‌ كه‌رای‌ دژ یه‌ك‬ ‫دروستبووه‌ له‌سه‌ر وه‌اڵ‌مدانه‌وه‌‪.‬‬ ‫س����ه‌رچ����اوه‌ی����ه‌ك ل���ه‌ب���زووت���ن���ه‌وی‌ گ����ۆڕان‬ ‫به‌ده‌ستووری‌ راگه‌یاند “ئێستا له‌ناو گۆڕاندا‬ ‫په‌رته‌وازه‌ییه‌ك به‌دیده‌كرێ‌ ب �ه‌وه‌ی‌ له‌هه‌ندێ‌‬ ‫بابه‌تی‌ چاره‌نووسسازدا نازانن چ لێدوانێك بده‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ندێكجاریش لێدوانی‌ هه‌ندێ‌ هه‌ڵسووڕاو‬

‫ب�ه‌ت��ای��ب�ه‌ت ئ��ه‌وان��ه‌ی‌ ك �ه‌ له‌ئاستی‌ ب���ه‌رزدان‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ بزووتنه‌وه‌كه‌ دڵگرانده‌كه‌ن”‪.‬‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ك �ه‌ ده‌ڵ��ێ��ت ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ی‌ گ��ۆڕان‬ ‫ب��ڕی��اری��داوه‌ ك���ه‌وه‌اڵم���ی‌ نێچیرڤان ب��ارزان �ی‌‬ ‫نه‌داته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك له‌سه‌ركرده‌و هه‌ڵسوڕاوه‌‬ ‫بااڵكانی‌ بزووتنه‌وه‌كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ن كه‌ له‌ئاست‬ ‫قسه‌ی‌ له‌وجۆره‌ بێده‌نگ نه‌بن‪ ،‬ده‌ڵێن بێده‌نگی‌‬ ‫ل��ه‌و قسه‌یه‌ قبوڵكردنی‌ ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ك �ه‌گ��ۆڕان‬ ‫بزووتنه‌وه‌یه‌كی‌ نامه‌عقوله‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ ده‌ڵێت ره‌وتێك ده‌ڵێن هه‌ر ئه‌و بێده‌نگیه‌‬ ‫بوو وایكرد كه‌یه‌كێتی‌ ئاوای‌ به‌سه‌ربێت‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫پێیانخۆشه‌ كه‌یه‌كێتیش له‌سه‌ر هه‌ندێ‌ بابه‌ت‬ ‫له‌به‌رانبه‌ر پارتی‌ بێده‌نگ نه‌بن‪ ،‬وتی‌ “ئه‌وانه‌‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ له‌ناو یه‌كێتی‌ بوون‪ ،‬ترسیان‬ ‫له‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌داهاتوودا گۆڕانیش ئه‌گه‌ر‬ ‫بێده‌نگ بێت‪ ،‬وه‌كو یه‌كێتی‌ لێبێت”‪.‬‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ك �ه‌ ئ��ام��اژه‌ی‌ ب���ه‌وه‌دا‌ ره‌وت���ی‌ دووه‌م‬ ‫كه‌داوای‌ بێده‌نگی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬مه‌به‌ستیان ئه‌وه‌ نییه‌‬ ‫له‌هه‌موو كات‌و بابه‌تێك بێده‌نگبن‪ ،‬به‌ڵكو ده‌ڵێن‬ ‫با هه‌وڵبدرێت په‌یوه‌ندی‌ سیاسی‌ له‌گه‌ڵ پارتی‌‬ ‫هه‌بێت‌و سیاسه‌تیان له‌گه‌ڵ بكرێت‪ ،‬پێویستیش‬ ‫ناكات له‌سه‌ر هه‌موو شتێك وه‌اڵمبدرێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫وت �ی‌ “ئه‌مانه‌ ئ �ه‌و كه‌سانه‌ن كه‌زیاتر نوخبه‌‬ ‫رۆشنبیریه‌كه‌ن‌و زۆر ناچنه‌ ن��او ملمالنێی‌‬

‫گۆڕان له‌گه‌ڵ یه‌كێتی‌‌و پارتی‌“‪.‬‬ ‫چ �ه‌ن��د ئ �ه‌ن��دام��ێ��ك �ی‌ ف��راك��س��ی��ۆن �ی‌ گ���ۆڕان‬ ‫له‌په‌رله‌مان ئاماده‌نه‌بوون له‌وباره‌یه‌وه‌ قسه‌بكه‌ن‪،‬‬ ‫ب�ه‌پ��اس��اوی‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ پرسه‌كه‌ زی��ات��ر په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕانه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ی���ه‌ك���ی‌ ن��زی��ك ل�ه‌ل��ی��س��ت�ی‌ گ���ۆڕان‬ ‫ل�ه‌پ�ه‌رل�ه‌م��ان�ی‌ ك��وردس��ت��ان ل�ه‌ل��ێ��دوان��ێ��ك��دا بۆ‬ ‫ده‌ستوور ده‌ڵێت فراكسیۆنه‌كه‌ نایه‌وێ‌ كاتی‌‬ ‫خۆی بۆ بابه‌تێك ته‌رخانبكات كه‌بۆنی‌ كاری‌‬ ‫ی په‌رله‌مانه‌وه‌‬ ‫حیزبی‌ لێبێت‪ ،‬ده‌یانه‌وێ‌ به‌كار ‌‬ ‫خه‌ریك بێت‪ ،‬وتی‌ “چونكه‌ ئه‌وان ده‌ڵێن كاری‌‬ ‫ئێمه‌ په‌رله‌مانه‌ نه‌وه‌كو رێكخستن‌و سیاسه‌ت‪،‬‬ ‫دواتریش تا له‌داهاتوودا بۆ ناو بزووتنه‌وه‌ی‌‬ ‫گۆڕان‌و بۆ ده‌ره‌وه‌ش بیسه‌لمێنن كه‌ئه‌ندامانی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ گ���ۆڕان ك��اری��ان��ك��ردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫چه‌كێكه‌ بۆ كۆبوونه‌وه‌كانی‌ ناو بزووتنه‌وه‌ی‌‬ ‫گۆڕان”‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم وته‌بێژی‌ بزووتنه‌و‌هی‌‬ ‫گۆڕان وتی‌ “بڕۆن پرسیار له‌نێچیرڤان بارزانی‌‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬دواتر من ئه‌و دی��داره‌م نه‌خوێندووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ناتوانم قسه‌ی‌ له‌سه‌ر بكه‌م”‪.‬‬ ‫رێبین ره‌سول چاودێری‌ سیاسی‌ ده‌ڵێت گۆڕان‬ ‫خیتابێكی‌ ئاڵۆز‌و ناڕۆشنیان هه‌یه‌ به‌رانبه‌ر‬ ‫دۆست‌و نه‌یاره‌كانیان‪ ،‬بۆیه‌ قسه‌كانی‌ نێچیرڤان‬

‫ب��ارزان �ی‌ به‌شێكیان واقیعین‪ ،‬وت��ی “گ��ۆڕان‬ ‫هه‌ندێكجار به‌شێوه‌یه‌كی‌ عاتفیانه‌ مامه‌ڵ ‌ه‬ ‫ده‌ك����ات‪ ،‬له‌كاتێكدا پێویسته‌ ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك �ی‌ م �ه‌ن��ت��ق��ی��ان �ه‌ م��ام �ه‌ڵ �ه‌ب��ك��ات‬ ‫له‌گه‌ڵ ب��ارودۆخ �ی‌ سیاسیدا‪ ،‬گ��ۆڕان ئێستا‬ ‫قسه‌یه‌كده‌كات دوای‌ هه‌فته‌یه‌ك واز له‌و قسه‌یه‌‬ ‫دێنێت”‪.‬‬ ‫رێ��ب��ی��ن ڕه‌س�����وڵ ده‌ڵ���ێ���ت گ�����ۆڕان ل�ه‌ك��ات�ی‌‬ ‫تیرۆركردنی‌ سه‌رده‌شتدا وا هاته‌ ناو گۆڕه‌پانه‌كه‌‬ ‫كه‌خۆی‌ كرده‌ خاوه‌نی‌ بابه‌ته‌كه‌‪ ،‬به‌اڵم دوای‌‬ ‫ئه‌و‌هی‌ كه‌سه‌رۆكی‌ هه‌رێم هه‌ڕه‌شه‌یكرد‪ ،‬گۆڕان‬ ‫خ��ۆی‌ ل�ه‌م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ك�ه‌ ك��ێ��ش��ای�ه‌وه‌‪ ،‬وت��ی‌ “ل �ه‌و‬ ‫قۆناغه‌ی‌ كه‌پێویست بوو‪ ،‬گۆڕان ئاماده‌نه‌بوو‬ ‫به‌رپرسیاریه‌تی‌ ئۆپۆزیسیۆن هه‌ڵبگرێت”‪.‬‬ ‫ب�ه‌پ��ێ�ی‌ ئ���ه‌و زان��ی��اری��ان �ه‌ی‌ ده‌س���ت ده‌س��ت��وور‬ ‫كه‌وتوون‪ ،‬بێده‌نگی‌ گ��ۆڕان له‌به‌رانبه‌ر هێرشه‌‬ ‫میدیاییه‌كانی‌ پارتیدا بۆ ئ �ه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫ك �ه‌س �ه‌رك��رده‌ك��ان �ی‌ ب��زووت��ن �ه‌وه‌ك �ه‌ ده‌ی��ان�ه‌وێ��ـ��ت‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كی‌ ئاساییان له‌گه‌ڵ پارتیدا هه‌بێت‪.‬‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ك �ی‌ ئ���اگ���ادار ل�ه‌ل��ێ��دوان��ێ��ك��دا بۆ‬ ‫ده‌س��ت��وور وت �ی‌ “گ���ۆڕان ده‌ی �ه‌وێ��ت له‌ڕێگ ‌هی‌‬ ‫نێچیرڤان بارزانیه‌وه‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ پارتیدا‌‬ ‫دروستبكات‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌گه‌ر ئه‌و قسه‌یه‌‬ ‫نێچیرڤان ب��ارزان �ی‌ نه‌بوایه‌‪ ،‬به‌ڵكو مه‌سعود‬

‫بارزانی‌ یان هه‌ر به‌رپرسێكی‌ دیكه‌ی‌ پارتی‌‬ ‫له‌ئاستی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ ب��وای�ه‌‪ ،‬گ��ۆڕان‬ ‫وه‌اڵمی‌ ده‌دایه‌وه”‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ ده‌ڵێت وه‌اڵمنه‌دانه‌و‌هی‌ نێچیرڤان‬ ‫بارزانی‌ چه‌ند هۆكارێكی‌ هه‌یه‌‪ ،‬له‌وانه‌‪ :‬پێشتر‬ ‫نێچیرڤان بارزانی‌ چه‌ند جارێك موجامه‌له‌ی‌‬ ‫گ��ۆڕان �ی‌ ك�����ردووه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ه���ا زی��ات��ر ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫یه‌كێتی‌ ناكۆكه‌‌و به‌تایبه‌ت له‌سه‌ر چۆنیه‌تی‌‬ ‫داب �ه‌ش��ك��ردن �ی‌ ده‌س������ه‌اڵت‪ ،‬ج��گ �ه‌ ل���ه‌وان���ه‌ش‬ ‫س�ه‌رك��رده‌ك��ان�ی‌ گ���ۆڕان پێیانوایه‌ مامه‌ڵ ‌هی‌‬ ‫سیاسی‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و سه‌ركه‌وتووتره‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫كه‌ئه‌و ئێستا داوای‌ ریفۆرم‌و چاكسازی‌ له‌ناو‬ ‫پارتیدا ده‌كات‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم رێبین ره‌س���ول ده‌ڵ��ێ��ت گ���ۆڕان له‌پاش‬ ‫تیرۆركردنی‌ س�ه‌رده‌ش��ت عوسمان خیتابێكی‌‬ ‫كه‌مێك هێمن له‌به‌رانبه‌ر پارتی‌ په‌یڕه‌وده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫وت���ی‌ “ئ���ه‌م���ه‌ش س��ی��اس�ه‌ت��ێ��ك�ی‌ ح�ه‌ك��ی��م��ان��ه‌‌و‬ ‫زیره‌كانه‌ی گۆڕانه‌‪ ،‬كه‌ده‌یه‌وێت په‌یوه‌نییه‌كانی‌‬ ‫خۆی‌ ئاساییبكاته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ پێموایه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫قسه‌یه‌ هه‌ر به‌رپرسێكی‌ پارتی‌ یان مه‌سعود‬ ‫بارزانی‌ بیكردایه‌‪ ،‬گۆڕان وه‌اڵمیان نه‌ده‌دایه‌وه‌‌و‬ ‫ده‌ی��ان�ه‌وێ‌ ئه‌و دۆخ�ه‌ بپارێزن‪ ،‬چونكه‌ ئێستا‬ ‫باس له‌دانیشتنی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم‌و نه‌وشیروان‬ ‫مسته‌فا ده‌كرێ”‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪8‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫سیاسه‌ت‬

‫“پارت ‌ی گۆڕانكاری‌ ئه‌وتۆی‌ نه‌كردووه‌‪ ،‬ته‌نها ئاڵوگۆڕ كراوه”‬ ‫ی ناوه‌ندی‌و به‌رپرس ‌ی لق ‌ی سێی كه‌ركوك ‌ی پارت ‌ی بۆ ده‌ستوور‬ ‫سه‌اڵح ده‌لۆ ئه‌ندامی كۆمیته‌ ‌‬

‫شۆڕش خالید‌و ئازاد زه‌نگنه‌‬ ‫س �ه‌اڵح ده‌ل��ۆ به‌رپرسی‌ لقی‌ كه‌ركوكی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌ ده‌س��ت��ووردا‪ ،‬ئاماژه‌ ب���ه‌وه‌ده‌دات كه‌یه‌كێتی‌‌و پارتی‌‬ ‫له‌كه‌ركوك كۆكن‌و كێشه‌و ناكۆكیان نییه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا سێ لیژنه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پارێزگای‌ شاره‌كه‌ به‌هۆی‌ ناكۆكی‌ نێوان ئه‌و دوو حیزبه‌وه‌ چه‌ند ساڵه‌ بێ‬ ‫سه‌رۆك ماونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ل��ۆ ده‌ڵێت به‌ربه‌ستی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ ل�ه‌ب�ه‌رده‌م پێشكه‌وتن‌و ئه‌نجامدانی‌‬ ‫خزمه‌تگوزاری زیاتر بۆ شاری‌ كه‌ركوك‌و چاره‌سه‌ری‌ گرفته‌كان حكومه‌تی‌‬ ‫فیدراڵه‌‪.‬‬

‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ب��ارودۆخ �ی‌ كه‌ركوك‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ی‌ شاره‌كانی‌ دیكه‌و ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ج���ی���اوازه‌‪ ،‬خ�ه‌ڵ��ك�ی‌ زۆر چ��او ‌‬ ‫ل�ه‌ده‌س��ت�ی‌ حیزبه‌ زی��ات��ر‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫تائێستا حیزبه‌كان نه‌یانتوانیوه‌‬ ‫داوای‌ كه‌ركوكییه‌كان جێبه‌جێبكه‌ن‬ ‫پێتوایه‌ هۆكاره‌كه‌ی‌ چی‌ بێت؟‬ ‫ی‬ ‫سه‌اڵح ده‌لۆ‪ :‬بێگومان بارودۆخ ‌‬ ‫ك���ه‌رك���وك ب��ه‌ ب�����ه‌راورد ل �ه‌گ �ه‌ ‌ڵ‬ ‫ش���اره‌ك���ان���ی‌ دی���ك���ه‌ی‌ ع��ێ��راق��دا‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌تمه‌ندی خۆی‌ هه‌یه‌‪ ،‬كێشه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌ركوك زۆر كۆنه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ته‌ماشا ‌‬ ‫ی‬ ‫م��ێ��ژوو بكه‌ین ه �ه‌ر له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عێراقه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ دوای‌ ده‌ركردنی‌ نه‌وت‬ ‫ئ��ه‌و سامانه‌ سروشتییه‌ زۆره‌‪،‬‬ ‫رژێمه‌ یه‌ك له‌دوایه‌كه‌كانی‌ عێراق‬ ‫به‌رژێمی‌ دیكتاتۆری‌ سه‌دامیشه‌و ‌ه‬ ‫كه‌زیاتر ل �ه‌‪ 30‬ساڵ‌ حوكمڕانیان‬ ‫كرد‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ی‌ به‌ته‌نگ زیادكردن‌و‬ ‫ده‌رك���ردن���ی‌ ن����ه‌وت‌و ف��رۆش��ت �ن‌و‬ ‫به‌فیڕۆدانی‌ داه��ات �ه‌ك �ه‌ی ب��وون‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ به‌ته‌نگ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و‬ ‫په‌ره‌پێدانی‌ ش��اره‌ك�ه‌وه‌ نه‌بوون‪،‬‬ ‫ب �ه‌درێ��ژای �ی‌ م��ێ��ژوو دانیشتووان ‌ه‬ ‫ره‌س �ه‌ن �ه‌ك �ه‌ی‌ غ���ه‌دری‌ لێكراوه‌‪،‬‬ ‫ل���ه‌ڕووی‌ ئ��اوه‌دان��ك��ردن �ه‌وه‌ش �ه‌و ‌ه‬ ‫به‌دواكه‌وتوویی‌ ماوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬

‫ئه‌نجام ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردن‬ ‫نابێت بكرێته‌‬ ‫پێوه‌ری‌‬ ‫جه‌ماوه‌ری‌‬ ‫حیزبی‌‬

‫ته‌ماشابكه‌یت ئ��اوه‌دان��ك��ردن �ه‌و ‌ه‬ ‫ك��راوه‌ ل��ه‌رووی شه‌قام‌و پ��رده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌ه��ۆی‌ زۆری‌ بارستایی‌‬ ‫داڕووخ��ان�ی‌ شاره‌كه‌ پێوه‌ی‌ دیار‬ ‫ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬حیزبه‌كان له‌خه‌می‌ كێشه‌ ‌‬ ‫ش��اره‌ك�ه‌ن‌و پاڵپشتی‌ داواكاریی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ره‌واك���ان���ی خ �ه‌ڵ��ك �ی‌ خ��ۆڕاگ��ر ‌‬ ‫ك�ه‌رك��وك��ن‪ ،‬به‌پێی‌ ت��وان��ا ب �ه‌ده‌م‬ ‫داواك��اری��ی �ه‌ك��ان��ی��ان �ه‌وه‌ ده‌ڕۆن‌و‬ ‫پاڵپشتی‌ ئیداره‌ی‌ شاریش ده‌كه‌ن‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی‌ به‌رنامه‌كانی‌ خۆیاندا‬ ‫بۆ خزمه‌تی‌ شاره‌كه‌ ‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬پ���اش ح���ه‌وت س��ا ‌ڵ‬ ‫هێشتا ئ��ه‌وان��ه‌ی‌ گ��ه‌ڕاون��ه‌ت��ه‌و ‌ه‬ ‫خۆیان به‌ئاواره‌ ده‌زانن‪ ،‬نه‌توانراو ‌ه‬ ‫ئاواره‌یی‌ له‌ده‌روونی‌ كه‌ركوكییه‌كان‬ ‫ب��س��ڕدرێ��ت��ه‌وه‌‪ ،‬ت���اوان���ی‌ ئ�ه‌م� ‌ه‬ ‫له‌ئه‌ستۆی‌ كێیه‌؟‬ ‫ی‬ ‫س��ه‌اڵح ده‌ل���ۆ‪ :‬بێگومان گرفت ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ���اواره‌ زۆره‌ هه‌رچه‌نده‌ هه‌وڵ ‌‬ ‫زۆر دراوه‌‌و ئیمكانیه‌تیش خراوه‌ت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌رده‌ست‪ ،‬به‌اڵم دی��اره‌ له‌ئاست ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆری‌ ئاواره‌كان نه‌بووه‌‪ ،‬گرفت ‌‬ ‫ی‬ ‫گ �ه‌وره‌ش یاسایه‌‌و ده‌بێت به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی��اس��ا‌و ل��ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی‌ م��اده‌ ‌‬ ‫‪140‬ی‌ ده‌س��ت��ووری��دا گرفته‌كان‬ ‫چاره‌سه‌ربكرێن‪ ،‬ئه‌مه‌ش زیاتر‬ ‫ی‬ ‫ئۆباڵی‌ ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆی‌ ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫فیدراڵی‌ ع��ێ��راق‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫الیه‌نی‌ كوردیش ده‌بێت له‌مه‌ودوا‬ ‫جیدیتر هه‌وڵی‌ بۆ ب��ده‌ن‌و زیاتر‬ ‫هه‌ست به‌لێپرسراویه‌تی بكرێت‬ ‫به‌رانبه‌ر ئه‌م پرسه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬به‌رپرسانی‌ ش��ار ‌‬ ‫كه‌ركوك هه‌ر شتێك هه‌بێت ده‌ڵێن‬ ‫كاری‌ حكومه‌تی‌ ناوه‌ندییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كورد له‌حكومه‌تی‌ ناوه‌ندی‌ چه‌ندین‬ ‫ی‬ ‫پۆستی‌ گرنگی‌ هه‌یه‌‪ ،‬ئایا بۆچ ‌‬ ‫ئه‌وان ئاگادارناكه‌نه‌وه‌؟ یان ئه‌وان‬ ‫كه‌مته‌رخه‌مبوون له‌م باره‌یه‌وه‌؟ بۆ‬ ‫نمونه‌ كێشه‌ی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ خانوو ‌ه‬ ‫داگیركراوه‌كانی‌ ئ��اواره‌ك��ان‪ ،‬یا‬ ‫كێشه‌ی‌ كاره‌با؟‬ ‫ی‬ ‫سه‌اڵح ده‌لۆ‪ :‬بێگومان به‌ربه‌ست ‌‬ ‫بنه‌ڕه‌تی‌ ل �ه‌ب �ه‌رده‌م پێشكه‌وتن‌و‬ ‫ئه‌نجامدانی‌ خزمه‌تگوزاری زیاتر‬

‫ی‬ ‫بۆ ش��اری‌ ك�ه‌رك��وك‌و چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫گرفته‌كان حكومه‌تی‌ فیدراڵه‌‪،‬‬ ‫راسته‌ له‌حكومه‌تی‌ ناوه‌ند به‌شداره‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ه �ه‌م��وو شتێك نییه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ی‬ ‫نمونه‌ كێشه‌ی‌ كاره‌با كێشه‌یه‌ك ‌‬ ‫گشتییه‌‌و ت��ه‌واوی‌ گه‌النی‌ عێراق‬ ‫ی‬ ‫پێوه‌ی‌ ده‌ناڵێنن‪ ،‬ئه‌وه‌ ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫فیدراڵه‌ كه‌مته‌رخه‌مه‌‌و ده‌بێت‬ ‫خه‌ڵكی‌ ئه‌وه‌ بزانێت‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬خ �ه‌ڵ��ك �ی‌ ك��ه‌رك��وك‬ ‫وایده‌بینن ت��اوان�ه‌ك�ه‌ی‌ یه‌كێتی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫پارتین‪ ،‬ئه‌مه‌ش راستییه‌كی‌ زۆر ‌‬ ‫تێدایه‌‪ ،‬بۆچوونی‌ به‌ڕێزتان چییه‌؟‬ ‫س��ه‌اڵح ده‌ل���ۆ‪ :‬ت��ۆ باسی‌ ت��اوان‬ ‫ده‌ك���ه‌ی���ت‪ ،‬پێموانییه‌ پ��ارت��ی‌‌و‬ ‫یه‌كێتی‌ هیچ تاوانێكیان ده‌رهه‌ق‬ ‫به‌خه‌ڵكی‌ كه‌ركوك ئه‌نجامدابێت‪،‬‬ ‫ئ��ه‌گ��ه‌ر ت��ه‌م��اش��ای‌ ح��ی��زب�ه‌ك��ان‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ بكه‌یت‪،‬‬ ‫قوربانییه‌كی‌ یه‌كجار زۆریان له‌پێناو‬ ‫ك�ه‌رك��وك��دا به‌خشیوه‌‪ ،‬ئێستاش‬ ‫ی‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌‌و نه‌فه‌س داكۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫لێده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌م راستییه‌ش خه‌ڵك ‌‬ ‫تێكۆشه‌ری‌ كه‌ركوك باش ده‌یزانن‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ده‌وت��رێ��ت به‌شێك‬ ‫ی‬ ‫له‌هۆكاره‌كه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌كێشه‌ ‌‬ ‫نێوان حیزبه‌كان خۆیانه‌وه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌تایبه‌ت پارتی‌‌و یه‌كێتی‌‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ رای���ان ل�ه‌س�ه‌ر چۆنیه‌ت ‌‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزاری��ی �ه‌ك��ان‌و شوێنی‌‬ ‫ئه‌نجامدانی‌ جیاوازه‌؟‬ ‫س����ه‌اڵح ده‌ل����ۆ‪ :‬ئ���ه‌م ب��ۆچ��وون � ‌ه‬ ‫دووره‌ ل��ه‌راس��ت��ی��ی��ه‌وه‌‪ ،‬هیچ‬ ‫ی‬ ‫پ��رۆژه‌و خزمه‌تگوزارییه‌ك به‌هۆ ‌‬ ‫پارتی‌‌و یه‌كیتیه‌وه‌ دوان �ه‌خ��راوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ه�����ه‌ردوو ح��ی��زب‌و حیزبه‌كان ‌‬ ‫دی��ك��ه‌ش ب��ۆی��ان نییه‌ رێگربن‬ ‫له‌به‌رده‌م پێشكه‌شكردنی‌ پرۆژ ‌ه‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌كاندا‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌و ‌ه‬ ‫ی‬ ‫پێویسته‌ پاڵپشتی‌ ئ��ی��داره‌ ‌‬ ‫ش���ار ب��ی��ن ب��ۆ گ �ه‌ی��ان��دن �ی‌ ك��ار ‌ه‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌كان‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ ته‌نیا‬ ‫ب��ه‌ڕووك��ه‌ش ك��ۆك��ن ل�ه‌ك�ه‌رك��وك‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫تائیستا سێ لیژنه‌ی‌ ئه‌نجومه‌ن ب ‌‬ ‫سه‌رۆكه‌ به‌هۆی‌ ئه‌و ناكۆكییه‌وه‌‪،‬‬ ‫دوو ئاسایشی‌ ه �ه‌ر م���اوه‌‪ ،‬دوو‬ ‫سیستمی‌ خ��وێ��ن��دن ه��ه‌رم��اوه‌‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ئێستا حكومه‌ت یه‌ك‬ ‫ئیداره‌یه‌ له‌هه‌رێم؟‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ هیچ‬ ‫ی‬ ‫ناكۆكییه‌كیان نییه‌ له‌سه‌ر بار ‌‬ ‫كه‌ركوك‌و نه‌ له‌سه‌ر شتی‌ دیكه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هیچ شتێكیش ب �ه‌ه �ه‌ڵ��واس��راو ‌‬ ‫نامێنێته‌وه‌ له‌نێوانماندا‪ ،‬یه‌ك‬ ‫په‌روه‌رده‌یی‌ كوردیش له‌كه‌ركوك‬ ‫هه‌یه‌ ئێستا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬یه‌كێك ل�ه‌و هه‌اڵنه‌ ‌‬ ‫رووبه‌ڕووی‌ یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ بووه‌و ‌ه‬ ‫له‌م شاره‌ ئه‌وه‌بوو هه‌ریه‌كه‌و بۆ‬ ‫ی‬ ‫خۆی‌ پشتگیری‌ یه‌ك دوو حیزب ‌‬ ‫ت��ورك��م��ان��ی‌‌و ع��ه‌ره‌ب��ی‌ ده‌ك���رد‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌كاتێكدا ئه‌و حیزبانه‌ نوێنه‌ر ‌‬ ‫راسته‌قینه‌ی‌ ع���ه‌ره‌ب‌و توركمان‬ ‫ن��ه‌ب��وون‌و رێ��ژه‌ی �ه‌ك �ی‌ زۆر كه‌م‬ ‫خه‌ڵكیان له‌گه‌ڵدا بوو‪ ،‬به‌و شێواز ‌ه‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌ ده‌چنه‌وه‌؟‬ ‫س �ه‌اڵح ده‌ل��ۆ‪ :‬مه‌سه‌له‌ی‌ حیزب‌و‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسییه‌ ب��را توركمان‌و‬ ‫ی‬ ‫عه‌ره‌به‌كان ده‌كه‌وێته‌ چوارچێوه‌ ‌‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌ن��دی‌ ح��ی��زب��ی �ه‌وه‌‪ ،‬حیزب ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندیان‬ ‫نیشتمانپه‌روه‌ره‌كان‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ه���ه‌ردوو الم��ان��دا باشه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ بۆچوون‌و‬ ‫به‌رنامه‌ی‌ حیزبه‌كان كه‌ له‌پێناو‬ ‫برایه‌تی‌‌و پێكه‌وه‌ژیاندا تێده‌كۆشن‪.‬‬

‫ی‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ �ه‌و گۆڕانكارییانه‌ ‌‬ ‫پارتی‌ له‌كه‌ركوك ده‌ستیپێكردوو ‌ه‬ ‫چۆنه‌؟ ده‌تانه‌وێت گۆڕانكارییه‌كان‬ ‫له‌چییه‌وه‌ ده‌ستپێبكه‌ن؟‬ ‫س �ه‌اڵح ده‌ل��ۆ‪ :‬گۆڕانكاری‌ ئه‌وتۆ‬ ‫ن����ه‌ك����راوه‌‪ ،‬ئ���ه‌گ���ه‌ر م�ه‌ب�ه‌س��ت��ت‬ ‫ێ‬ ‫گواستنه‌وه‌‌و ئ��اڵ��ۆگ��ۆڕی‌ هه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ب �ه‌رپ��رس �ی‌ ل���ق‌و مه‌كته‌به‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫پارتیمان بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ له‌چوارچێوه‌ ‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی‌ ئاساییدا هاتووه‌‌و‬ ‫زۆر زۆریش ئاساییه‌‪ ،‬به‌رده‌وامیش‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ن �ه‌ك ته‌نیا له‌كه‌ركوك‪،‬‬ ‫به‌ڵكو له‌گشت شوێنه‌كان‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ده‌ن��گ��ۆی‌ ئ��ه‌وه‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ ده‌ستبه‌كاربوونی‌ به‌ڕێزتان‬ ‫ی‬ ‫چ��ه‌ن��د ك��ارگ��ێ��رێ��ك‌و ب �ه‌رپ��رس � ‌‬ ‫ناوچه‌یه‌ك بگۆڕن ئه‌وه‌ چۆنه‌؟‬ ‫سه‌اڵح ده‌لۆ‪ :‬ئه‌وه‌ زیاتر له‌مانگێك ‌ه‬ ‫ده‌ستبه‌كار بووم‌و كه‌سم نه‌گۆڕیوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌رن��ام �ه‌ی‌ ل��ه‌و ج���ۆره‌ش ئێستا‬ ‫نییه‌‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا وه‌ك��و وتم‬ ‫گۆڕین‌و گواستنه‌وه‌ به‌پێی‌ پێویست‬ ‫به‌رده‌وامه‌و ئاساییه‌‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬خ �ه‌ڵ��ك �ی‌ ك��ه‌رك��وك‬ ‫ی‬ ‫ئ��ه‌و ره‌خ��ن �ه‌ی �ه‌ی‌ له‌به‌رپرسان ‌‬ ‫پ���ارت���ی‌ ه���ه‌ب���وو ل���ه‌ش���اره‌ك���ه‌دا‬ ‫ی‬ ‫كه‌ده‌رگایان كراوه‌نه‌بوو ب�ه‌ڕوو ‌‬ ‫ج�ه‌م��اوه‌ردا‪ ،‬ده‌وت��را جه‌ماوه‌رتان‬ ‫فه‌رامۆشكردووه‌‪ ،‬ده‌تانه‌وێت چۆن‬ ‫جه‌ماوه‌ر ئاشتبكه‌نه‌وه‌؟‬ ‫سه‌اڵح ده‌لۆ‪ :‬جه‌ماوه‌ری‌ پارتیمان‬ ‫هه‌میشه‌ وه‌ك خێزانێك وای��ه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر ت��وڕه‌ش��ب��ن پرسێكی‌ ناو‬ ‫ی‬ ‫ماڵییه‌‌و درێ��ژه‌ ناكێشێت‪ ،‬پارت ‌‬ ‫ی‬ ‫ه���ه‌رده‌م خ��اوه‌ن �ی‌ جه‌ماوه‌رێك ‌‬ ‫گ���ه‌وره‌ ب��ووه‌ ك�ه‌ به‌قه‌ناعه‌ته‌و ‌ه‬ ‫ل��������ه‌ده‌وری‌ ك���ۆب���وون���ه‌ت���ه‌وه‌‌و‬ ‫پشتیوانیان لێكردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫یه‌كێك له‌نهێنییه‌كانی‌ مانه‌وه‌ی‌ ئه‌م‬ ‫حیزبه‌یه‌ به‌و هێزه‌ گه‌وره‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌گه‌ڵ‌ ده‌ستبه‌كاربوون ‌‬

‫پارتی‌‌و‬ ‫یه‌كێتی‌ هیچ‬ ‫ناكۆكییه‌كیان‬ ‫نییه‌ له‌سه‌ر‬ ‫باری‌‬ ‫كه‌ركوك‬ ‫به‌ڕێزتان‪ ،‬ناڕه‌زاییه‌كان له‌كه‌ركوك‬ ‫بۆ ئاو و كاره‌با‌و خزمه‌تگوزاریی ‌ه‬ ‫سه‌ره‌تاییه‌كان زیادیكردووه‌‪ ،‬ترست‬ ‫نییه‌ ل���ه‌وه‌ی‌ ئ �ه‌و پ�لان�ه‌ی‌ وه‌ك��و‬ ‫پارتی‌ داتانناوه‌ سه‌ركه‌وتوو نه‌بێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ ناڕه‌زایی‌ خه‌ڵكی‌ كه‌ركوك‬ ‫ئیستا زیاتر هه‌ستی پێده‌كرێت‌و‬ ‫رووه‌و ته‌قینه‌وه‌ ده‌چێت؟‬ ‫سه‌اڵح ده‌لۆ‪ :‬داواكارییه‌ڕه‌واكانی‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ خۆڕاگری‌ كه‌ركوك زۆر‬ ‫له‌جێیه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم من له‌سه‌ره‌تادا‬ ‫ه �ه‌ن��دێ‌ ب��اس�ی‌ ك �ه‌رك��وك��م ك��رد‌و‬ ‫ج����ه‌م����اوه‌ر خ���ۆی���ان ده‌زان�����ن‪،‬‬ ‫ن��ه‌ پ���ارت���ی‌‌و ن��ه‌ ی �ه‌ك��ێ��ت��ی‌‌و نه‌‬ ‫حیزبه‌كانی دیكه‌ش به‌رپرس نین‬

‫جه‌ماوه‌ر ‌ی‬ ‫پارتی ئه‌گه‌ر‬ ‫توڕه‌شبن‬ ‫پرسێكی‌ ناو‬ ‫ماڵییه‌‌و درێژه‌‬ ‫ناكێشێت‬ ‫له‌مه‌سه‌له‌ی‌ خزمه‌تگوزاری‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ه��اوده‌ن��گ��ی��ن ل �ه‌گ �ه‌ڵ‌ ج �ه‌م��اوه‌ر‌و‬ ‫پاڵپشتی‌ ئه‌نجومه‌ن‌و ئیداره‌ی‌‬ ‫شار ده‌كه‌ین بۆ پێشكه‌شكردنی‌‬ ‫خزمه‌تگوزاری‌ زیاتر‪ ،‬ترسم له‌سه‌ر‬ ‫سه‌رنه‌كه‌وتنی‌ پالنه‌كانی‌ خۆمان‬ ‫نییه‌‪ ،‬راسته‌ له‌ماوه‌ی‌ راب��ردوودا‬ ‫شار هه‌ندێ‌ به‌گه‌رمی‌ هاتنه‌ سه‌ر‬ ‫شه‌قام‪ ،‬ئه‌میش زیاتر سه‌باره‌ت‬ ‫به‌كاره‌با بوو‪ ،‬كه‌شتێكی‌ گشتی‬ ‫عێراقه‌‌و پێویسته‌ هه‌وڵی‌ جیدی‌‬ ‫ب��ۆ چ��اره‌س��ه‌رك��ردن��ی‌ ب��درێ �ت‌و‬ ‫خه‌ڵكیش مافی‌ خۆیه‌تی‌ ئه‌و جۆره‌‬ ‫داواكارییانه‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ب���ه‌ڕای‌ ئێوه‌ بۆچی‌‬ ‫له‌كه‌ركوك جه‌ماوه‌ریه‌تی‌ پارتی‌‬ ‫پاشه‌كشه‌ی‌ كردووه‌ یان گه‌شه‌ی‌‬ ‫نه‌كردووه‌؟ كێشه‌كان چین؟‬ ‫س������ه‌اڵح ده‌ل�������ۆ‪ :‬ئ��ه‌ن��ج��ام��ی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن نابێت بكرێته‌ پێوه‌ری‌‬ ‫ج �ه‌م��اوه‌ری‌ حیزبی‌‪ ،‬جه‌ماوه‌ری‌‬ ‫ئێمه‌ پ��اش�ه‌ك��ش�ه‌ی‌ ن��ه‌ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئ �ه‌وه‌ی‌ ده‌بینرێت‬ ‫له‌هه‌ڵكشاندایه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬نێچیرڤان بارزانی‌ ماوه‌ی‌‬ ‫ساڵێكه‌ بانگه‌شه‌ی‌ ریفۆرم ده‌كات‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم خه‌ڵكی‌ چ��اوه‌ڕێ�ی‌ زیاتری‌‬ ‫ده‌ك���رد ل���ه‌وه‌ی‌ ك��را ب��ۆ ئه‌مه‌ش‬ ‫دوو ب��ۆچ��وون ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫ده‌ڵێن پارتی‌ ترسی‌ هه‌یه‌ له‌وه‌ی‌‬ ‫به‌رپرسانی‌ بگۆڕێت‪ ،‬هه‌ندێكیش‬ ‫ده‌ڵێن په‌یوه‌ندی‌ ب��ه‌وه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫جۆرێك له‌ملمالنێی‌ نێوان مه‌سرور‌و‬ ‫نێچیرڤان رێ��گ �ه‌ی‌ ن���ه‌داوه‌ ئه‌و‬ ‫ریفۆرمه‌ بكرێت كه‌بانگه‌شه‌ی‌ بۆ‬ ‫ده‌كرد؟‬ ‫سه‌اڵح ده‌ل��ۆ‪ :‬پارتیمان هه‌میشه‌‬ ‫هه‌وڵی‌ نوێبوونه‌وه‌‌و چاكسازی‌‬ ‫داوه‌‪ ،‬جه‌نابی‌ ك��اك نێچیرڤان‬ ‫ب���ارزان���ی���ش ل���ه‌چ���وارچ���ێ���وه‌ی‌‬ ‫به‌رنامه‌كانی‌ پارتیماندا ئاماژه‌ی‌‬ ‫بۆ ك��ردووه‌‪ ،‬گۆڕینی‌ به‌رپرسان‬ ‫وه‌ك پێشوو باسمكرد الی‌ پارتی‌‬ ‫ئاساییه‌‪ ،‬به‌رپرسان كادیری‌ حیزبن‬ ‫له‌هه‌ر شوێنێك به‌رژه‌وه‌ندی‌ بزانێت‬ ‫ل�ه‌وێ‌ ئه‌ركیان پێده‌سپێردرێت‪،‬‬ ‫هیچ ج��ۆره‌ ملمالنێیه‌ك له‌نێوان‬ ‫ك��اك نێچیرڤان‌و ك��اك مه‌سرور‬ ‫بارزانیدا نییه‌ دڵنیاش كه‌نابێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬رایه‌ك هه‌یه‌ ده‌وترێت‬ ‫نێچیرڤان ب��ارزان �ی‌ ده‌ستكراوه‌‬ ‫نه‌بووه‌ له‌چۆنیه‌تی‌ ئه‌نجامدانی‌ ئه‌و‬ ‫گۆڕانكارییانه‌؟‬ ‫س����ه‌اڵح ده‌ل����ۆ‪ :‬ج �ه‌ن��اب �ی‌ ك��اك‬ ‫نێچیرڤان ب��ارزان �ی‌ هیچ كاتێك‬ ‫كێشه‌ی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ نه‌بووه‌‌و هه‌موو‬ ‫ك��ات��ێ �ك‌و ئێستاش ده‌س��ه‌اڵت��ی‌‬ ‫ته‌واوی‌ هه‌یه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫پشو و ‪11‬‬

‫یادگار ستار‪ :‬ئه‌وروپا وه‌كو سه‌ربازی ‌‬ ‫ی‬ ‫جاران وایه‌ فێری‌ هه‌موو شتێكت ده‌كات‬

‫ده‌ستوور‬ ‫ی گۆرانیبێژ كه‌ساڵ ‌ی ‪1977‬‬ ‫یادگار ستار ‌‬ ‫له‌سلێمان ‌ی له‌دایكبووه‌‪ ،‬له‌م چاوپێكه‌وتن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستووردا ده‌ڵێت ئه‌وروپا وه‌كو سه‌ربازیی‌‬ ‫ی هه‌موو شتێكت ده‌كات‪،‬‬ ‫ج��اران وای�ه‌‪ ،‬فێر ‌‬ ‫پێشیوای ‌ه هونه‌ری ئه‌مڕۆ بووه‌ت ‌ه بازرگانیكردن‌و‬ ‫به‌و هۆیه‌و‌ه هونه‌رمه‌ند‌ه باشه‌كان شاراونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ته‌مه‌نی منداڵیت چۆن به‌سه‌ربردووه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬هه‌ندێجار منداڵێكی زۆر هێمن‌و‬ ‫له‌سه‌رخۆبووم‪ ،‬هه‌ندێك كاتیش منداڵێكی‬ ‫زۆر بزێو بووم‌و حه‌زم له‌یاری بووه‌‪ ،‬زۆربه‌ی‬ ‫منداڵیشم له‌گه‌ڕه‌كی خه‌بات به‌سه‌ربردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬به‌منداڵی ش��ه‌ڕت ك���ردوو‌ه یان‬ ‫لێیانداویت؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬شه‌ڕمكردووه‌و له‌منداڵم داوه‌و‬ ‫لێشیانداوم‪ ،‬به‌اڵم سه‌ریان نه‌شكاندووم‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌ره‌تای كاری هونه‌ریت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ چ ساڵێك؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬له‌منداڵییه‌و‌ه به‌هره‌ی گۆرانیوتنم‬ ‫هه‌بووه‌و كه‌سوكاریشم هانده‌رم بوون‪ ،‬له‌ساڵی‬ ‫‪1994‬دا ده‌ستمكرد به‌گۆرانیوتن‌و یه‌كه‌م‬ ‫گۆرانیم بۆ ته‌له‌فزیۆن ‌ی گه‌لی كوردستان‬ ‫تۆماركرد به‌ناوی ئه‌ی شۆخه‌كه‌ی به‌ختیاری‪.‬‬ ‫ی گۆرانیی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬بۆ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاو‌ه شێواز ‌‬ ‫شادت هه‌ڵبژارد؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌نگی من زیاتر‬ ‫شیاو‌ه بۆ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر ڕیتمی خێرا گۆرانی‬ ‫بڵێم‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رنامه‌مدای ‌ه گۆرانیی خاویش‬ ‫بڵێم‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تاچه‌ند شاره‌زاییت له‌مه‌قامدا هه‌یه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬شاره‌زایی ت�ه‌واوم نییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌توانم بیانڵێم‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی مۆزیكژه‌نیش‬

‫نیم‪ ،‬ئه‌وه‌ش گرفت ‌ه بۆ من‪ ،‬به‌اڵم هه‌وڵده‌ده‌م‬ ‫ئامێرێكی میوزیك فێربم‪ ،‬چونك ‌ه گۆرانیبێژ‬ ‫ئه‌گه‌ر شاره‌زایی له‌ئامێرێكی مۆزیكدا هه‌بێت‬ ‫باشتره‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬باس ‌ی كاره‌كان ‌ی ئه‌م دواییه‌ت بكه‌؟‬ ‫ی سه‌فه‌ربكه‌م بۆ‬ ‫یادگار ستار‪ :‬پێش ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی واڵت‪ ،‬س ‌ێ گۆرانیم تۆماركرد‪ ،‬دواتر‬ ‫ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫دووان له‌و گۆرانیانه‌م له‌سویدو دانیمارك‬ ‫كلیپكرد‪.‬‬ ‫ی خۆت؟‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬چۆن ده‌ڕوانیت ‌ه داهاتوو ‌‬ ‫ی��ادگ��ار ستار‪ :‬كاره‌كانم به‌ئاسانی نایه‌ت‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ت��ا م��اب��م ك��ۆڵ��ن��اد‌هم‌و‬ ‫به‌رده‌وامده‌بم له‌كاركردن به‌كوالیتی ‌ی به‌رزو‬ ‫جوان‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ساڵی چه‌ند رووتكرد‌ه هه‌نده‌ران‌و‬ ‫ئێستا له‌چ واڵتێك ژیان به‌سه‌رده‌به‌یت؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬له‌ساڵی ‪ 2007‬روومكرد‌ه واڵتی‬ ‫سویدو ئێستا له‌شاری ستۆكهۆڵم ده‌ژیم‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ت��اچ�ه‌ن��د س���وودت له‌فۆلكلۆر‬ ‫وه‌رگرتووه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬به‌شێوه‌یه‌كی زۆرباش سوودم‬ ‫له‌فۆلكلۆر وه‌رگرتووه‌و پاڵپشتێكی گه‌ور‌ه بووه‌‬ ‫بۆ گۆرانییه‌كانم‌و هونه‌ری فۆلكلۆر هه‌وێنی‬ ‫گۆرانیی كوردییه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬كاتێك كه‌گۆرانیده‌ڵێیت هه‌ست‬ ‫به‌چیده‌كه‌یت؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬هه‌ندێك كات ده‌چم ‌ه ناخی ئه‌و‬ ‫گۆرانییه‌ی كه‌ده‌یڵێم‌و زۆركات به‌دڵ بۆ خۆمی‬ ‫ده‌ڵێم‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وه‌رزش ده‌كه‌یت؟‬ ‫یادگار ستار‪( :‬به‌پێكه‌نینه‌وه‌) چه‌ند رۆژێك‬ ‫رامكرد به‌اڵم دوایی نه‌متوانی‪ ،‬پێویست ‌ه هه‌موو‬ ‫مرۆڤێك وه‌رزشبكات‪ ،‬به‌تایبه‌تی گۆرانیبێژ‪،‬‬ ‫به‌اڵم من تۆزێك رێكببوومه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌وه‌ته‌ی‬

‫هاتوومه‌ته‌وه‌‪ ،‬قه‌ڵه‌و بووم‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬حه‌زت له‌چ خواردنێكه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬ح�ه‌زم له‌كه‌باب‌و سه‌روپێیه‌و‬ ‫ح �ه‌زم له‌هه‌ر شتێك بێت‪ ،‬فریایده‌كه‌وم‌و‬ ‫ده‌گه‌م ‌ه سه‌ری‪ ،‬تا به‌گه‌رمی بیخۆم‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬راتچیی ‌ه به‌رانبه‌ر به‌هونه‌رمه‌نده‌‬ ‫میللییه‌كانی ئه‌مڕۆ؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬رێزو خۆشه‌ویستیم بۆ‬ ‫هه‌موو ئه‌و هونه‌رمه‌ندان ‌ه هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێكیان زۆرب���اش‌و دی��ارن‌و‬ ‫كاره‌كانیان جوانه‌‪ ،‬من داواكارم‬ ‫ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ده‌یه‌وێت پێیبڵێن‬ ‫هونه‌رمه‌ندی میللی‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫به‌مانای وش ‌ه هه‌ڵگری ئه‌و ناو‌ه‬ ‫بێت‪ .‬رێ��زم هه‌ی ‌ه هونه‌ری ئه‌مڕۆ‬ ‫هه‌مووی بوو‌ه به‌بازرگانیكردن‪ ،‬نه‌ك‬ ‫خزمه‌تكردنی هونه‌ر‪ ،‬ك ‌ه به‌داخه‌و‌ه‬ ‫ب �ه‌و هۆیه‌شه‌و‌ه هونه‌رمه‌ند‌ه‬ ‫باشه‌كانیش ده‌ش��ارێ��ن �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی چه‌ند كه‌سێكه‌و‌ه‬ ‫كه‌هیوادارم ئه‌و‌ه نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تاچه‌ند شاره‌زاییت‬ ‫له‌دروستكردنی خ��واردن��دا‬ ‫هه‌یه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬له‌كوردستان‬ ‫هیچ شتێكم نه‌ده‌زانی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وێ فێری دروستكردنی‬ ‫هه‌موو خواردنێك بووم‬ ‫وه‌ك ب��رن�ج‌و شله‌و‬ ‫مریشك‪ ،‬ئه‌وروپا‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك��و سه‌ربازی ‌‬ ‫ج�����اران وای���ه‌‪،‬‬ ‫ف��ێ��ری ه�ه‌م��وو‬ ‫ش���ت���ێ���ك���ت‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ده‌س�����ت�����وور‪:‬‬ ‫حه‌زت له‌چ جۆر‌ه‬ ‫جلوبه‌رگێكه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬حه‌زم‬ ‫ی ك�����وردی‌و‬ ‫ل���ه‌ق���ات��� ‌‬ ‫چاك ‌هت‌و پانتۆڵه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬جوانترین شت‬ ‫الی تۆ چییه‌؟‬ ‫یادگار ستار‪ :‬جوانترین‬ ‫شت ل �ه‌الی من وه‌فایه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وك �ه‌س �ه‌ی ك �ه‌وه‌ف��ای‬ ‫ن�ه‌ب��وو‪ ،‬الی من مانای‬ ‫نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه هه‌موو‬ ‫خ���ۆش���ه‌وی���س���ت���ی‌و‬ ‫ڕێ��زێ��ك ل �ه‌س �ه‌ر وه‌ف��ا‬ ‫دروستده‌بێت‪.‬‬

‫نازێ‌ عه‌زیزی‌ جێژوانی‌ چۆڵه‌‬ ‫موحسین یاسین‬ ‫خانمه‌ هونه‌رمه‌ندی رۆژه �ه‌اڵت��ی كوردستان (ن��ازێ‬ ‫عه‌زیزی) كه‌ئێستا له‌شاری هه‌ولێر نیشته‌جێیه‌‪ ،‬سه‌رقاڵی‬ ‫كلیپكردنی گۆرانیی‌ جێژوانی‌ چۆڵه‌‪.‬‬ ‫نازێ‌ له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وتی‌ له‌چه‌ند رۆژی پێشوودا‬ ‫كاری‌ كلیپكردنی‌ گۆرانیی‌ جێژوانی چۆڵ كۆتاییهاتووه‌‪،‬‬ ‫كه‌تێكستی‌ میدیا مه‌عروفی‌و ئاوازی خۆیه‌تی‌و بژار‬

‫ته‌رازوو‬

‫(‪ 22‬ئه‌یلول ‪ 22 -‬ت‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێت جیهان بگۆڕیت‪،‬‬ ‫پێویسته‌ له‌خۆته‌و‌ه ده‌ستپێبكه‌یت‪.‬‬ ‫پێویستت به‌وه‌ی ‌ه كه‌ئامانجه‌كانت‬ ‫ی دیاریبكه‌یت‪ ،‬ئه‌گه‌ر نا‪،‬‬ ‫به‌ڕوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ناتوانی‌ به‌دییانبهێنی‌‪ .‬له‌ماوه‌ ‌‬ ‫ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا كه‌سێك ده‌ناسیت‬ ‫كه‌زۆرێك له‌ژیانت ده‌گۆڕێت‪.‬‬

‫دوپشک‌‬

‫دیالن كاری میوزیكی بۆ كردووه‌و یه‌كێكه‌‬ ‫له‌گۆرانییه‌كانی ئه‌لبومی (ئ���اوازی‬ ‫دڵته‌نگی)‪ ،‬كه‌هێشتا باڵونه‌كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ محه‌مه‌د جه‌میل كاری‬ ‫ده‌رهێنانی بۆ كلیپه‌كه‌ ئه‌نجامداوه‌‪.‬‬ ‫ئاشكراشیكرد به‌نیازه‌ گۆرانییه‌كه‌‬ ‫بكاته‌ دیاریی‌ جه‌ژنی‌ ره‌مه‌زان‌و‬ ‫پێشكه‌شی‌ بینه‌رانی‌ بكات‪.‬‬

‫(‪ 23‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 21 -‬ت‪ .‬دووه‌م)‬

‫ی‬ ‫گه‌ر ده‌ت �ه‌وێ هه‌ندێك گۆڕانكار ‌‬ ‫له‌ڕووخسار‌و قژتدا بكه‌یت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫كاتێكی‌ گونجاوه‌‌و له‌الیه‌ن هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫ی پێشواز ‌‬ ‫ده‌وروبه‌ره‌كه‌ته‌و‌ه به‌باش ‌‬ ‫ی سۆزداریت به‌ره‌و‬ ‫لێده‌كرێ‪ .‬الیه‌ن ‌‬ ‫پێشچوونی‌ باش به‌خۆو‌ه ده‌بینێ‌‌و‬ ‫ی ژیانێكی‌ نوێ ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫ئاسۆ ‌‬

‫که‌وان‬

‫(‪ 22‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 20 -‬ک‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ئ��ه‌م هه‌فته‌یه‌ ه�ه‌ف��ت�ه‌ی‌ یه‌كتر‬ ‫بینینه‌كانه‌‌و ژماره‌یه‌كی‌ زۆر خه‌ڵك‬ ‫ده‌ناسیت‪ ،‬ك ‌ه له‌وانه‌ی ‌ه هه‌ندێكیان‬ ‫ی زۆر نزیكت‪ .‬هه‌ندێكیش‬ ‫ببنه‌ هاوڕێ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌وانه‌ ده‌یانه‌وێت بێنه‌ ناو ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌تیته‌وه‌‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه ئه‌زموونێك ‌‬ ‫نامۆ ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم پێویستناكات‬ ‫ی بیته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ره‌نگار ‌‬

‫گیسک‬

‫سه‌تڵ ‬

‫(‪ 21‬ک‪ .‬یه‌که‌م ‪ 19 -‬ک‪ .‬دووه‌م)‬

‫(‪ 20‬ک‪ .‬دووه‌م ‪ 18 -‬شوبات)‬

‫كه‌سێكی‌ نزیكت ئیره‌ییت پێده‌بات‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش له‌ماوه‌ی‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا‬ ‫ی‬ ‫بۆت روونده‌بێته‌وه‌‪ .‬به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ناخۆش كارت تێده‌كات‌و ته‌نانه‌ت‬ ‫ناتوانی‌ ئه‌و كاریگه‌ریی ‌ه بشاریته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ خ��ۆت راس��ت��گ��ۆب �ه‌‪ ،‬بۆت‬ ‫ێ باشه‌ له‌ژیانتدا‪.‬‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێـت ك ‌‬

‫كه‌سێك ب�ه‌ك��ارێ��ك له‌كاره‌كانت‬ ‫سه‌رسامده‌بێت‌و ئ��ه‌وه‌ش ده‌بێت ‌ه‬ ‫ی ئ��ه‌وه‌ی‌ زۆر دڵخۆش بیت‪.‬‬ ‫ه��ۆ ‌‬ ‫ی چه‌ند رۆژێكدا گرفتێكت‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫دێت ‌ه ب���ه‌رده‌م‪ ،‬كه‌سه‌رقاڵده‌بیت‬ ‫به‌چاره‌سه‌ركردنییه‌وه‌‪ .‬هه‌وڵه‌كانت‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌زام��ه‌ن��دی�� ‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت��ه‌ م��ای��ه‌ ‌‬ ‫ده‌وروبه‌ره‌كه‌ت‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫(‪ 19‬شوبات ‪ 20 -‬ئازار)‬

‫خۆت ب��ه‌دوور بگره‌ له‌ده‌مه‌قاڵه‌‌و‬ ‫مشتومڕه‌كان‪ ،‬چونكه‌ ته‌نیا یه‌ك‬ ‫دان ‌ه له‌وانه‌ به‌و ئاڕاسته‌یه‌دا ناڕوات‪،‬‬ ‫كه‌تۆ پێتخۆشه‌‪ .‬كاته‌كانی‌ ئه‌م‬ ‫ی‬ ‫ی پالن ‌‬ ‫هه‌فته‌یه‌ به‌كاربهێنه‌ بۆ دانان ‌‬ ‫درێ��ژخ��ای�ه‌ن ل �ه‌ب��اره‌ی‌ ك��اره‌ك�ه‌ت‌و‬ ‫ژیانی‌ تایبه‌تیته‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 10‬پشوو‬

‫هه‌ولێر چوار مانگ‬ ‫سه‌رقاڵی‌ شانۆ ده‌بێت‬ ‫ژه‌نیار‬ ‫ناوه‌ڕاستی‌ مانگی‌ داهاتوو هه‌ولێر وه‌رزێكی‌ شانۆی ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بێنێت‪ ،‬كه‌شانۆكارانی‌ سلێمانی‌‌و‬ ‫كه‌ركوك‌و دهۆكیش به‌شداریی‌ تێدا ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫هیوا سوعاد به‌ڕێوه‌به‌ری شانۆی هه‌ولێر له‌لێدوانێكیدا‬ ‫به‌ده‌ستووری‌ وت “وه‌رزێكی‌ شانۆیی‌ له‌‪ 15‬مانگی‬ ‫ئه‌یلول ده‌س��ت��پ��ێ��ده‌ك��ات‌و ت��ا كۆتایی ئه‌مساڵ‬ ‫به‌رده‌وامده‌بێت”‪.‬‬ ‫وتیشی‌ “له‌و وه‌رزه‌دا جگه‌‌ له‌به‌رهه‌می‌ شانۆكارانی‌‬ ‫سلێمانی‌‌و كه‌ركوك‌و دهۆك‪ 17 ،‬به‌رهه‌می شانۆیی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی شانۆی هه‌ولێر پێشكه‌شده‌كرێت”‪.‬‬ ‫روونیشیكرده‌وه‌ “مه‌به‌ست له‌م وه‌رزه‌ شانۆییه‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵێكی دیكه‌یه‌ بۆ ئاشتكردنه‌وه‌ی‌ بینه‌ران‬ ‫به‌شانۆ”‪.‬‬

‫ماڵی مێرووله‌كان له‌ئیسپانیایه‌‬ ‫ژه‌نیار‬ ‫كورته‌ فیلمی ماڵی مێرووله‌كان له‌ده‌رهێنانی شاخه‌وان‬ ‫عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬به‌شداری له‌به‌شی پێشبڕكێی خولی ئه‌مساڵی‬ ‫فێستیڤاڵی گرانادای ئیسپانی ده‌ك��ات‌و ده‌بێته‌ نوێنه‌ری‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪.‬‬ ‫شاخه‌وان عه‌بدوڵاڵ بۆ ده‌ستوور وتی “هه‌ریه‌ك له‌كورته‌‬ ‫فیلمه‌كانی شاری مێرووله‌كان‌و ماسیی سوور له‌ده‌رهێنانی‬ ‫هه‌وراز محه‌مه‌د‌و باران له‌ده‌رهێنانی هاوڕێ به‌هجه‌ت‪ ،‬به‌ناوی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان به‌شداری له‌به‌شی پێشبڕكێی فێستیڤاڵی‬ ‫گرانادای ئیسپانی ده‌كه‌ین”‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی‌ وت “ئ �ه‌م فێستیڤاڵه‌ ل �ه‌‪ 23‬تا ‪31‬ی‌ تشرینی‌‬ ‫یه‌كه‌م به‌ به‌شداریی‌ ‪ 130‬فیلم له‌شاری‌ گرانادای‌ ئیسپاینا‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌چێت”‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا م��اوه‌ی فیلمه‌كه‌ی ‪ 10‬خوله‌كه‌و باس‬ ‫له‌ده‌سه‌اڵت ده‌ك��ات‪ ،‬به‌تایبه‌تی ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ی له‌الیه‌ن‬ ‫پیاوه‌وه‌ به‌رانبه‌ر به‌مێینه‌ به‌كارده‌هێنرێت‪.‬‬

‫ئاری‌ محه‌مه‌د‪ :‬ئاوازێكم براوه‌‬

‫هه‌لور به‌لوره‌ی‌ ناسلی‌‬ ‫كلیپده‌كرێت‬

‫ره‌وه‌ند ج ‌هواد‬

‫ره‌وه‌ند جه‌واد‬ ‫ۆرانیبێژان لۆكه‌و ده‌شنێ‌‌و ناسل ‌‬ ‫ی‬ ‫گ‬ ‫محه‌مه‌د جه‌میلی‌ ده‌رهێنه‌ر‪ ،‬چه‌ندان كلیپی‌ بۆ گۆرانییه‌كی‌ مندااڵنه‌ كلیپكردووه‌و‬ ‫گۆرانیی‌ هه‌لور به‌لوره‌ی‌ ناسلی‌ كه‌‬ ‫دروستكردووه‌‪،‬‬ ‫ئێستا له‌قۆناغی‌ مۆنتاژدایه‌‪.‬‬ ‫بۆ شانیاو ده‌شنێ‌‌و ناسلی‌‌و میرا‬ ‫كلیپم‬ ‫محه‌مه‌د جه‌میل بۆ ده‌ستوور وتی‌ “تائێستا مێكی‌ هونه‌رمه‌ند نازێ‌ عه‌زیزین”‪.‬‬ ‫ه‌‬ ‫تۆماركردووه‌و ئێستا سه‌رقاڵی‌ كلیپكردنی‌ به‌ره ‌نجامده‌ده‌ین‌و هه‌روه‌ها كلیپێكیش‬ ‫كلیپێك بۆ هه‌ڵۆ محه‌مه‌د ئه‬ ‫�ر‬ ‫ه‌ی‌ ژیانی‌ ئاواره‌كانی‌ ئه‌سیوبیا‬ ‫وتیشی‌ دوات� ی‌ ئه‌سیوبی‌ تۆمارده‌كه‌ین له‌بار‬ ‫بۆ گۆرانیبێژێك‬ ‫لور به‌لوره‌ی‌ ناسلی‌ ئه‌نجامداوه‌و‬ ‫له‌كوردستان‪ .‬شدا كاری‌ ده‌رهێنانی‌ بۆ كلیپی‌ هه‌‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌‬ ‫ئێستا له‌قۆناغی‌ مۆنتاژدایه‌‪.‬‬

‫كاوڕ‬

‫(‪ 21‬مارس ‪ 20 -‬نیسان)‬

‫ی بچوك‌و ورد‬ ‫هه‌ندێك گۆڕانكاری ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫له‌ماڵه‌كه‌تدا سوود ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێت بۆت‪ .‬هه‌وڵی‌ ره‌واندنه‌وه‌ ‌‬ ‫ت��رس‌و دڵ �ه‌ڕاوك��ێ رۆژانه‌ییه‌كانت‬ ‫ده‌ده‌ی��ت‪ .‬به‌چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ی‬ ‫هاوڕێیه‌كتدا كامه‌رانده‌بیت‪ .‬رۆژ ‌‬ ‫خۆشه‌ویستیت شه‌ممه‌یه‌‪.‬‬

‫گا‬

‫(‪ 21‬نیسان ‪ 20 -‬ئایار)‬

‫كاته‌كانت به‌خۆشی‌ به‌سه‌ربه‌ره‌و بڕۆ‬ ‫ی دڵت پێیخۆشه‌‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌و شوێن ‌ه ‌‬ ‫تێكه‌اڵوییه‌كانت له‌گه‌ڵ خه‌ڵكدا زیاتر‬ ‫ی خۆشه‌ویستییه‌و‌ه‬ ‫بكه‌‌و له‌الیه‌ن ‌‬ ‫ی خۆتدا‬ ‫چاو بۆ كه‌سێك له‌ئاست ‌‬ ‫بێت بگێڕه‌‪ .‬بۆچوونه‌كانت بۆ‬ ‫ده‌وروبه‌ره‌كه‌ت بخه‌ڕوو‪.‬‬

‫دووانه‌‬

‫ئار ‌ی محه‌مه‌د ‌ی‬ ‫له‌الیه‌ن هه‌ڤاڵ هونه‌رمه‌ند ئاشكرایكرد ك ‌ه‬ ‫به‌ب ‌ێ ئه‌و‌ه ‌ی پرسشێخانییه‌و‌ه ئاوازێك ‌ی براوه‌‪،‬‬ ‫‌ی پێبكرێت‪.‬‬ ‫ئار ‌ی محه‌مه‌د وت‬ ‫ئاوازێك ‌ی من ‌ی هه‌ڤاڵ شێخانی له‌سه‌ر‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬به‌ب ‌ێكار ‌ی بۆ ب ‌هرهه‌مێك ‌ی ئاینی‌‬ ‫ئ �ه‌و‌ه ‌ی ئاماژ‌ه ب ‌هناو ‌ی من‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫وت��ی��ش� ‌ی دی���ارد‬ ‫هونه‌رمه‌ندان ‌ی ن ه‌ی���ه‌ك��� ‌ی ن�اش��ی��ری��ن� ‌ه الی‌‬ ‫بزانێت ئه‌و ئاواز‌هوێ‌‌و هه‌ڤاڵ شێخان ‌ی ده‌بێت‬ ‫ه ‌ی منه‌‪.‬‬ ‫ئاشكراشیكرد‬ ‫شێخانییه‌و‌ه كر كه‌په‌یو‌هندی ‌ی به‌هه‌ڤاڵ‬ ‫نكوڵ ‌ی ك��ردووه‌ودووه‌‪ ،‬ب ‌هاڵم هه‌ڤاڵ شێخانی‌‬ ‫زیره‌ك حه‌مه‌ئ ‌ه وتوویه‌ت ‌ی ئ��اوازه‌ك� ‌ه هی‌‬ ‫مینه‌‪.‬‬

‫(‪ 21‬ئایار ‪ 20 -‬حوزه‌یران)‬

‫ئ��ێ��س��ت��ا ه���ه‌س���ت ب �ه‌ت �ه‌ن��ی��ای��ی‬ ‫ده‌ك �ه‌ی �ت‌و ب��ڕوات��وای�ه‌ كه‌به‌رانبه‌ر‬ ‫به‌ده‌وروبه‌ره‌كه‌ت به‌رپرسیارێتیت‬ ‫ی‬ ‫كه‌وتووه‌ت ‌ه سه‌ر شان‪ .‬هه‌فته‌یه‌ك ‌‬ ‫خ��ۆش ب �ه‌س �ه‌ر ده‌ب��ه‌ی��ت له‌گه‌ڵ‬ ‫خێزانه‌كه‌تدا‪ .‬به‌گشتی‌ مێشكت‬ ‫كۆنتڕۆڵی‌ هه‌ست‌و سۆزت ده‌كات‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫(‪ 21‬حوزه‌یران ‪ 22 -‬ته‌موز)‬

‫كه‌سێك ل�ه‌ب��ازن�ه‌ی‌ هاوڕێكانتدا‬ ‫ی‬ ‫چ���اوی‌ ل��ه‌س��ه‌رت��ه‌‌و ژم��اره‌ی �ه‌ك � ‌‬ ‫دیكه‌شیان به‌م ‌ه ده‌زان���ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی ئه‌وه‌ی‌ نیی ‌ه‬ ‫هیچ كه‌سێكیان نیاز ‌‬ ‫كه‌بۆت ئاشكرابكات‪ .‬به‌اڵم پێویست ‌ه‬ ‫تۆ هه‌وڵبده‌یت بیدۆزیته‌وه‌‪ .‬وریاب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌وانه‌ نییه‌ هه‌موو كه‌س ئه‌مه‌ ‌‬ ‫پێخۆشبێت‪.‬‬

‫شێر‬

‫(‪ 22‬ته‌موز ‪ 22 -‬ئاب)‬

‫ی‬ ‫ی فه‌نتازیایه‌ك ‌‬ ‫له‌نێو ج��ه‌رگ��ه‌ ‌‬ ‫رۆمانسیانه‌دایت‪ .‬ب��اری‌ داراییت‬ ‫به‌ره‌و جێگیربوونه‌و‌ه چووه‌‌و ئه‌مه‌ش‬ ‫ی هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ی ئه‌رێن ‌‬ ‫كاریگه‌ری ‌‬ ‫ی مێشكت‪ .‬باش‬ ‫دۆخ �ی‌ س��ۆزداری� ‌‬ ‫ی بۆ ژیانت‬ ‫له‌بیرت بێت ئه‌و پالنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وا به‌ئاسان ‌‬ ‫داڕشتبوو‪ ،‬ناتوان ‌‬ ‫بیگۆڕیت‪.‬‬

‫فه‌ریک‬

‫(‪ 22‬ئاب ‪ 22 -‬ئه‌یلول)‬

‫ئ����ه‌م ه �ه‌ف��ت �ه‌ی �ه‌ گ���ون���ج���او‌ه بۆ‬ ‫ی هه‌ندێك به‌خت‌و‬ ‫به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داراییدا ده‌توان ‌‬ ‫چانس‪ .‬له‌بوار ‌‬ ‫ی گ���ه‌ور‌ه بكه‌یت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫قازانج ‌‬ ‫ب �ه‌ب��اش �ی‌ ب��ی��ر ل��ه‌ب��ارودۆخ��ه‌ك��ان‬ ‫بكه‌یته‌وه‌‪ .‬ب �ه‌اڵم پێویستده‌كات‬ ‫س �ه‌رك��ێ��ش��ی �ی‌ زۆر ن��ه‌ك��ه‌ی��ت‌و‬ ‫دیبلۆماسییان ‌ه كاربكه‌یت‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫په‌روه‌رده‌ ‪13‬‬

‫قوتابخان ‌ه ‌ی گه‌ڕۆك بۆ قه‌ره‌جه‌كان ده‌كرێته‌وه‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت�����ی‌ پ�����ه‌روه‌رده‌‪ ،‬ره‌زام���ه‌ن���دی‌‬ ‫ل���ه‌س���ه‌ر ك����ردن����ه‌وه‌ی‌ ق��وت��اب��خ��ان �ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫گ��ه‌ڕۆك بۆ ق�ه‌ره‌ج�ه‌ك��ان ده‌رده‌ب��ڕێ �ت‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‬ ‫به‌نووسراوێك‬ ‫په‌روه‌رده‌ ئاگادارده‌كاته‌وه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ی‌ سلێمانی‌ ده‌ڵێت له‌كاتی‌‬ ‫ده‌وامدا ئه‌و پرۆژه‌یه‌ ده‌ستپێده‌كرێت‪.‬‬ ‫كه‌مال نوری‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌ پ��ه‌روه‌رده‌ی‌‬ ‫سلێمانی‌ تایبه‌ت به‌ده‌ستووری‌ راگه‌یاند‬

‫“مامۆستایه‌كی‌ ئاماده‌یی‌ پیشه‌سازی‌‬ ‫ناوی‌ هانایه‌و له‌ئه‌وروپا ژی��اوه‌‪ ،‬ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫راب����ردوو ه �ه‌م��ان ه �ه‌وڵ��ی��دا‪ ،‬ب��ه‌اڵم بێ‌‬ ‫ئه‌نجامبوو‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و كه‌لوپه‌النه‌ی‌‬ ‫پێویست ب��وون توانای‌ دابینكردنیمان‬ ‫ن��ه‌ب��وو‪ ،‬ئه‌مساڵیش ل���ه‌پ���ه‌روه‌رده‌ی‌‬ ‫مه‌ڵبه‌ندی‌ سلێمانی‌ هه‌وڵمان بۆ داو‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌و وه‌زاره‌تیش‬ ‫ره‌زامه‌ندی‌ له‌سه‌ردا”‪.‬‬ ‫كه‌مال ن��وری‌ ب�ه‌ده‌س��ت��ووری‌ وت “ئه‌و‬ ‫مامۆستایه‌ س �ه‌ردان �ی‌ ئ �ه‌و ناوچانه‌ی‌‬

‫سلێمانی‌ كرد كه‌قه‌ره‌جه‌كانی‌ لێده‌ژین‌و‬ ‫ژم��اره‌ك��ان��ی‌ وه‌رگ���رت���ن‌و شوێنه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دیاریكردن‪ ،‬ئێمه‌ش وه‌ك پ��ه‌روه‌رده‌ی‌‬ ‫سلێمانی‌ ئه‌و شتانه‌ی‌ كه‌پێویستن بۆمان‬ ‫جێبه‌جێكردن”‪.‬‬ ‫شوێنی‌ ئ �ه‌و قوتابخانانه‌ له‌گه‌ڕه‌كی‌‬ ‫چ��وارچ��راو چ�ه‌ن��د گه‌ڕه‌كێكی‌ ش��اری‌‬ ‫س��ل��ێ��م��ان �ی‌ ده‌ب���ێ���ت‪ ،‬ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ری‬ ‫پ �ه‌روه‌رده‌ی‌ سلێمانی وتی‌ “هه‌رچه‌نده‌‬ ‫تائێستا پرۆژه‌كه‌ به‌ته‌واوی‌ نه‌كه‌وتووه‌ته‌‬ ‫بواری‌ پراكتیكی‌‪ ،‬به‌اڵم له‌كاتی‌ ده‌وامدا‬

‫ته‌واوده‌بێت‌و شوێنه‌كانیش كه‌دیاریكراون‬ ‫گه‌ڕه‌كی‌ چوارچراو گه‌ڕه‌كی‌ خ��واروو ‌‬ ‫ی‬ ‫سلێمانییه”‪.‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری‌ پ�����ه‌روه‌رده‌ی‌ سلێمانی‌‬ ‫پێیوایه‌ سه‌ركه‌وتنی‌ پرۆژه‌كه‌ په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌پابه‌ندبوونی‌ قه‌ره‌جه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫وتی‌ “چونكه‌ سه‌ره‌تا ئه‌وان وایانده‌زانی‌‬ ‫شتێكی‌ رۆتینییه‌‪ ،‬نه‌ده‌چوونه‌ ژێر باره‌وه‌و‬ ‫دوای‌ چه‌ند كۆبوونه‌وه‌یه‌ك‪ ،‬تێگه‌یشتن بۆ‬ ‫رۆشنبیركردن‌و خوێنده‌واركردنی‌ ئه‌وانه‌و‬ ‫له‌زۆر واڵتانی‌ دنیادا هه‌یه‌و خوێنده‌وارن‪،‬‬

‫پێیان باشبوو‪ ،‬ل �ه‌داه��ات��وودا ره‌نگه‌‬ ‫بتوانین به‌باشی‌ جێبه‌جێی‌ بكه‌ین”‪.‬‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رای�ه‌ت�ی‌ پ����ه‌روه‌رده‌ی‌ گشتی‌‬ ‫سلێمانی‌ به‌نووسراوی ‪ 481‬له‌ ‪-8-10‬‬ ‫‪ 2010‬په‌روه‌رده‌كانی‌ سنووری‌ سلێمانی‌‬ ‫ئ��اگ��ادارك��ردووه‌ت �ه‌وه‌ له‌كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫قوتابخانه‌یه‌ گه‌ڕۆكه‌ بۆ قه‌ره‌جه‌كان‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ نووسراوه‌كه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌‬ ‫بۆ ساڵی‌ خوێندنی‌ ‪ 2010‬بۆ ‪ 2011‬هه‌لی‌‬ ‫فێربوون بۆ ‪ 76‬منداڵ‌و ‪ 145‬فێرخوازی‌‬ ‫گه‌وره‌ دابینده‌كرێت‪.‬‬

‫پۆشاکه‌ چینییه‌كه‌ به‌“دوو شۆردن تێكده‌چێت”‬ ‫ی قوتابیان نیگه‌رانده‌كات‬ ‫ی قوتابخانه‌كان‪ ،‬كه‌سوكار ‌‬ ‫ی یه‌كپۆش ‌‬ ‫ی جلوبه‌رگ ‌‬ ‫ی نرخ ‌‬ ‫گران ‌‬ ‫كاروخ نامیق‬ ‫ك�ه‌س��وك��اری قوتابیان ده‌ڵ��ێ��ن جلوبه‌رگی‬ ‫یه‌كپۆشی قوتابیان كه‌ له‌الیه‌ن كۆمپانیایه‌كی‬ ‫چینییه‌وه‌ دابینكراوه‌‪ ،‬نرخه‌كه‌ی‌ گرانه‌و‬ ‫شێوازی دوورینیان پێناشیرینه‌و ده‌ڵێن به‌‬ ‫“یه‌ك دوو شۆردن تێكده‌چێت”‪.‬‬

‫ساڵی‌ ‪ 2007‬به‌ڕێوه‌به‌رێتی‌ پ����ه‌روه‌رده‌ی‌‬ ‫سلێمانی‌ ك �ه‌م��ك��ردن �ه‌وه‌ی �ه‌ك �ی‌ ئه‌نجامدا‬ ‫ب��ۆ دابینكردنی‌ جلوبه‌رگی‌ یه‌كپۆشی‌ بۆ‬ ‫قوتابخانه‌كانی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌‪ ،‬بۆ ئه‌و‬ ‫مه‌به‌سته‌ چه‌ند كۆمپانیایه‌كی‌ توركی‌‌و چینی‌‌و‬ ‫ئه‌ندۆنیزی‌ به‌شداری ئه‌و كێبڕكێیه‌یان كرد‪،‬‬ ‫دواتر كۆمپانیایه‌كی‌ چینی‌ كێبڕكێكه‌ی‌ برده‌وه‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌ڕێ����وه‌ب����ه‌ری‌ س���ه‌ن���ت���ه‌ری‌ ی �ه‌ك��پ��ۆش �ی‌‬

‫پرۆژه‌كه‌مان بۆ ده‌رچوو”‪.‬‬ ‫ئه‌و كۆمپانیایه‌ پۆشاكی‌ پۆلی‌ یه‌كی‌ سه‌ره‌تایی‌‬ ‫تا پۆلی‌ دوانزه‌ی‌ ئاماده‌یی‌ بۆ قوتابخانه‌كانی‌‬ ‫پارێزگای سلێمانی‌ دابینده‌كات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌واڵتی‌ چینه‌وه‌ پۆشاكه‌كان ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫له‌سه‌نته‌ری‌ یه‌كپۆشی‌ نرخی‌ قاتی‌ پۆلی‌ یه‌كی‌‬ ‫سه‌ره‌تایی‌ تاشه‌شه‌می‌ سه‌ره‌تایی‌ به‌ ‪ 28‬هه‌زار‬ ‫دیناره‌‌و له‌پۆلی‌ حه‌وته‌وه‌ تا پۆلی‌ دوانزه‌ به‌‬

‫خوێندكاره‌ وت �ی‌ “ناچارین ده‌بێت ئه‌و‬ ‫پۆشاكه‌ بكڕین كه‌ له‌قوتابخانه‌كانیانه‌و‌ه‬ ‫داوای��ان له‌قوتابیه‌كانمان ك��ردووه‌‪ ،‬ئیتر‬ ‫نرخه‌كه‌ی‌ به‌هه‌ر چه‌ندێك بێت‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫بیكڕین‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئه‌و جۆره‌ پۆشاكه‌‬ ‫ته‌نیا له‌یه‌ك شوێن ده‌ستده‌كه‌وێت”‪.‬‬ ‫ته‌نیا شوێنێك كه‌جلوبه‌رگی‌ یه‌كپۆشی‌‬ ‫قوتابخانه‌كانی‌ لێده‌ستده‌كه‌وێت‪ ،‬سه‌نته‌ری‌‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری سه‌نته‌ری یه‌کپۆشی‪ :‬ده‌ستێک ده‌یه‌وێت ئه‌و بابه‌ته‌ بوروژێنێت فۆتۆ‪ :‬کاروخ نامیق‬ ‫گ��ران��ی‌ ن��رخ��ی‌ ج��ل��وب��ه‌رگ��ی‌ یه‌كپۆشی‌‬ ‫له‌قوتابخانه‌كان هاوواڵتیان نیگه‌رانده‌كات‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ سه‌نته‌ری‌ یه‌كپۆشیش پێیواییه‌‬ ‫نرخی‌ جلوبه‌رگه‌كانیان گران نین‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌وه‌‬ ‫ده‌ستێكه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌و بابه‌ته‌ بوروژێنێت‪.‬‬

‫چینییه‌‪،‬‬ ‫كه‌بازرگانێكی‌‬ ‫قوتابخانه‌كان‬ ‫وتی‌ “به‌شداری‌ ئه‌و كێبڕكێیه‌مان كرد ك ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن په‌روه‌رده‌ی‌ سلێمانییه‌و‌ه رێكخرابوو‪،‬‬ ‫نمونه‌ی‌ جلوبه‌رگه‌كانمان پێشكه‌شكرد‌و دوای‌‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌‪ ،‬نمونه‌كانی‌ ئێمه‌یان به‌دڵبوو و‬

‫‪ 36‬شه‌ش هه‌زار دیناره‌‪.‬‬ ‫نرخی‌ ئ �ه‌و قاتانه‌ كه‌سوكاری‌ قوتابیانی‌‬ ‫نیگه‌رانكردووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ ئه‌وانه‌ی‌ چه‌ند‬ ‫منداڵێكیان له‌قوتابخانه‌یه‌‪.‬‬ ‫ب��وره��ان ئه‌حمه‌د ‪ 37‬س��اڵ ب��اوك��ی سێ‬

‫یه‌كپۆشی‌ قوتابخانه‌كانه‌ كه‌ده‌كه‌وێته‌‬ ‫شاڕێی‌ سالم‪ ،‬له‌گه‌ڵ نزیكبوونه‌وه‌ی‌ واده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كردنه‌وه‌ی‌ ده‌رگای‌ قوتابخانه‌كان‪ ،‬به‌رده‌وام‬ ‫ئه‌و سه‌نته‌ره‌ جمه‌ی‌ دێت له‌دیك‌و باوك‌و‬ ‫كه‌سوكاری‌ قوتابیان تا شه‌وانێكی‌ دره‌نگ‬

‫هاتوچۆی‌ ئه‌و سه‌نته‌ره‌ ده‌كه‌ن بۆ كڕینی‌‬ ‫جلوبه‌رگی‌ قوتابخانه‌ بۆ قوتابیه‌كانیان‪.‬‬ ‫نه‌شمیل عه‌لی‌ ‪ 35‬ساڵ له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك‬ ‫ژن �ی‌ ت��ری‌ ه��اوڕێ �ی‌ هاتبوون ب��ۆ كڕینی‌‬ ‫جلوبه‌رگی‌ قوتابیه‌كانیان‪ ،‬ره‌خنه‌ی‌ له‌نرخی‌‬ ‫پۆشاكه‌كان گ��رت‌و به‌گرانی زان��ی‌ وتی‌‬ ‫“نرخه‌كانیان زۆر گرانه”‌‪.‬‬ ‫نه‌شمیل ب���ه‌ده‌س���ت���ووری‌ وت “ج���ۆری‌‬ ‫قوماشه���كه‌ی‌ باش نییه‌‌و به‌دووجار شۆردن‬ ‫تێكده‌چێت‪ ،‬هه‌روه‌ها شێوازی‌ دوورینه‌كه‌ی‌‬ ‫زۆر ناشیرینه‌‌و دیزاینه‌كه‌ی جوان نییه‌”‪.‬‬ ‫له‌به‌رانبه‌ر گله‌یی‌ دایك‌و باوكی‌ قوتابیان‬ ‫له‌گرانی‌ نرخی‌ پۆشاكه‌كان‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫سه‌نته‌ره‌كه‌ به‌ده‌ستووری‌ راگه‌یاند “ئه‌و‬ ‫جالنه‌ی‌ ئێمه‌‪ ،‬ناتوانی له‌بازاڕدا به‌و نرخه‌‬ ‫بیدۆزیته‌وه‌”‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ “من هه‌ست ناكه‌م نرخی‌‬ ‫پۆشاكه‌كانمان گرانبێت‌و خه‌ڵك گله‌یی‌‬ ‫ه�ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم الی���ه‌ن ه�ه‌ی�ه‌ ئ��ه‌و شته‌‬ ‫ده‌وروژێنێت به‌تایبه‌تی‌ قوماش فرۆشه‌كانی‌‬ ‫ب��ازاڕ‌و ئه‌وانه‌ی‌ خۆیان به‌ركابه‌ری‌ ئێمه‌‬ ‫ده‌زان��ن ئه‌و بابه‌ته‌ ده‌وروژێ��ن�ن‌و به‌هه‌ق‌و‬ ‫ناهه‌ق په‌المارمان ده‌ده‌ن”‪.‬‬ ‫راشیگه‌یاند ئه‌وان له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و نرخه‌ رێككه‌وتوون وتی‌“له‌خۆمانه‌وه‌‬ ‫نرخه‌كانمان دیاری‌ نه‌كردووه‌”‪.‬‬ ‫هه‌موو قاتێكی‌ یه‌كپۆشی‌ له‌چوار پارچه‌‬ ‫پێكهاتووه‌‪ ،‬چاكه‌تێك بۆ هه‌موو پارچه‌كان‪،‬‬ ‫بۆ كوڕه‌كان پانتۆڵه‌‌و بۆ كچه‌كان ته‌نوره‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆ سه‌ره‌تاییه‌كان عه‌زییه‌ی‌ شه‌یاله‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌مووشیان كراسیان له‌گه‌ڵدایه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫پارچه‌ كانزاییه‌ك كه‌ لۆگۆی‌ وه‌زاره‌ت��ی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ی به‌سه‌ره‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ سه‌نته‌ری‌ یه‌كپۆشی‌ ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌شدا ئه‌و دایك‌و باوكانه‌ی‌ الی‌ ئه‌وان‬ ‫جلوبه‌رگی‌ منداڵه‌كانیان ده‌ك���ڕن ئه‌و‬ ‫پرۆژه‌یه‌یان به‌دڵه‌‪ ،‬چونكه‌ پێشتر ده‌بوایه‌‬ ‫بچونایه‌ له‌بازاڕ قوماشیان بكڕیایه‌‌و دواتر‬ ‫سه‌ره‌یان الی‌ به‌رگدروو بگرتایه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 12‬گه‌نجان‬

‫دڵم هه‌ر ئه‌و دڵه‌ی‌ جارانه‌‬ ‫هیچكات خۆشه‌ویستی یه‌كه‌م بیرناچێته‌وه‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ له‌ژیاندا چه‌ند جارێك خۆشه‌ویستیان كردووه‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵێن هیچ كات خۆشه‌ویستی یه‌كه‌میان بیرناچێته‌وه‌‪،‬‬ ‫دڵی ئه‌وان ئێستاش بۆ خۆشه‌ویستی یه‌كه‌م لێده‌دات‪.‬‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ هه‌میشه‌ به‌ئاواتی‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌یانه‌وه‌‬ ‫ده‌ژی���ن‌و ده‌ڵێن ته‌نها بیرهاتنه‌وه‌ی‌ خۆشه‌ویستی‬ ‫یه‌كه‌میان‪ ،‬ده‌مێك دڵخۆش‌و ده‌مێك ئازاریان ده‌دات‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د خدر ته‌مه‌نی‌ زیاتره‌ له‌ ‪ 65‬ساڵه‌و له‌كۆتاییه‌كانی‬ ‫ت�ه‌م�ه‌ن��ی��دای�ه‌‪ ،‬ئ��ه‌و رۆژه‌ی ه�ه‌رگ��ی��ز بیرناچێته‌وه‌‬ ‫كه‌خۆشه‌ویسته‌كه‌یان به‌زۆر به‌ژن به‌ژن دا به‌پیاوێكی‬ ‫تر‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی‌ ‪ 8‬ساڵ خۆشه‌ویستی یه‌كتربوون‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د وتی‌ "خۆزگه‌ من تائێستاش ژنم نه‌هێنایه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌نها ئه‌و بۆ من بوایه‌"‪ .‬هه‌روه‌ها وتی‌ "هێنده‌ چاوم‬ ‫له‌دووی‌ بوو ئێستاش یه‌ك ده‌قه‌ له‌بیرمناچێت"‪ .‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌حمه‌د رۆژانه‌ نزا بۆ خۆشه‌ویسته‌كه‌ی ده‌كات‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئێستا له‌ژیاندا نه‌ماوه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌خه‌یاڵی ئه‌حمه‌ددا‬ ‫زیندووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بۆ ئه‌حمه‌د قورستر بوو ئه‌وه‌یه‌ له‌ژیانیدا ته‌نها‬ ‫یه‌كجار خۆشه‌ویستی ك��ردووه‌‌و بۆشی نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بۆ س��واره‌ی‌ ته‌مه‌ن ‪ 25‬ساڵ تۆزێك ئ��ازاری یه‌كه‌م‬ ‫خۆشه‌ویستیی كه‌متره‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و خۆشه‌ویستبی تری‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫سواره‌ وتی‌ "ئه‌وكاته‌ی‌ له‌ئاماده‌یی‌ ده‌مخوێند بۆ یه‌كه‌مجار‬ ‫خۆشه‌ویستیبم كرد‪ ،‬به‌اڵم خۆشه‌ویستییه‌كه‌مان دوو‬ ‫ساڵی‌ خایا‌ندو كه‌ له‌ئاماده‌یی‌ ته‌واوبووین‪ ،‬وازم��ان‬ ‫له‌یه‌كتر هێنا‪ ،‬له‌زانكۆش كچێكیترم خۆشویست‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستاش ئه‌وه‌ی‌ یه‌كه‌مجارم بیرنه‌چووه‌ته‌وه‌و له‌گه‌ڵ‌‬ ‫یادگارییه‌كانی‌ ده‌ژیم"‪.‬‬ ‫شێركۆ ت�ه‌م�ه‌ن ‪ 27‬س��اڵ�ه‌‌و ده‌رچ���ووی‌ په‌یمانگای‌‬ ‫مامۆستایانه‌‪ ،‬له‌ته‌مه‌نیدا چوار جار خۆشه‌ویستیی‬ ‫ك�����ردووه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ی��ه‌ك��ه‌م خ��ۆش�ه‌وی��س��ت��ی هه‌رگیز‬ ‫بیرناچێته‌وه‌و ئێستاش به‌ئاواتی‌ گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ الی‌‌و‬ ‫دان به‌هه‌ڵه‌ی‌ خۆیدا ده‌نێت"‪.‬‬ ‫شێركۆ وتی‌ "من له‌وكاته‌دا له‌ته‌مه‌نێكی‌ هه‌رزه‌كاریدا‬ ‫ده‌ژیام‪ ،‬زۆر له‌خۆبایی‌ بووم بۆیه‌ وازم لێهێنا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌مه‌نا ده‌كه‌م بگه‌ڕێینه‌وه‌ الی یه‌كتر"‪.‬‬ ‫په‌شیمانی شێركۆ بۆ خۆشه‌ویسته‌كه‌ی‌ به‌جۆرێكه‌ تینی‬ ‫بۆ هێناوه‌ سه‌ردانی بكات‌و داوای لێبووردنی لێ بكات‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ "ئاماده‌م ژیانی‌ هاوسه‌ری‌ له‌گه‌ڵدا‌ دروستبكه‌م‪،‬‬

‫ئه‌گه‌ر قبوڵم بكاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫كچانیش هاوشانی كوڕان ته‌نها یه‌كه‌م خۆشه‌ویست‬ ‫ناوده‌نێن خۆشه‌ویستی راسته‌قینه‌‪ ،‬هه‌ندێك پێیانوایه‌‬ ‫خۆشه‌ویستی دووه‌م زیاتر بۆ پڕكردنه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌‬ ‫خۆشه‌ویستی راسته‌قینه‌یانه‌‪.‬‬ ‫شۆخان ناوی خ��وازراوی كچه‌ خوێندكاری‌ زانكۆیه‌و‬ ‫ته‌مه‌نی‌ ‪ 21‬ساڵه‌‪ ،‬تائێستا چه‌ند جارێك تووشی‌‬ ‫خۆشه‌ویستی‌ بووه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كچێكی‌ دیاربووه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئه‌و ته‌نها ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی‌ بیرماوه‌ كه‌‬ ‫له‌پۆلی‌ یه‌كه‌می‌ ناوه‌ندی‌ بوو‪.‬‬ ‫شۆخان وتی‌ "هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ‌ یادگارییه‌كانی‌ ئه‌و‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌ ده‌ژیم‪ ،‬چونكه‌ به‌شێك له‌هۆكاره‌كانی‌‬ ‫ئه‌و دابڕانه‌ خۆم بووم"‪.‬‬ ‫ك�����اروان م��ح �ه‌م �ه‌د ت���وێ���ژه‌ری‌ ك��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت �ی‌ وت �ی‌‬ ‫"له‌بیرنه‌چوونه‌وه‌ی‌ یه‌كه‌م خۆشه‌ویستی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ پاكیه‌تی‌ ئه‌وكاته‌ی‌ كه‌مرۆڤ خۆشه‌ویستی‌ تێدا‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم دواتر كه‌ترسی‌ له‌خۆشه‌ویستی‌ ده‌شكێت‌و‬ ‫ل �ه‌دووه‌م‌و سێیه‌م خۆشه‌ویستی‌ كاڵده‌بێته‌وه‌و بیری‌‬ ‫نامێنێت"‪.‬‬ ‫مه‌ریوان عه‌لی توێژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی پێیوایه‌ هه‌موو شت‬ ‫له‌ژیانی مرۆڤدا ته‌نها یه‌كه‌مجار گرنگی تایبه‌تی خۆی‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬بۆیه‌ مرۆڤه‌كان زیاتر چێژ له‌یه‌كه‌م خۆشه‌ویستیان‬ ‫ده‌بینن‪.‬‬ ‫مه‌ریوان وتی‌ "له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ مه‌سه‌له‌ی‌ خۆشه‌ویستی‬ ‫زی��ات��ر پ �ه‌ی��وه‌ن��دی ب��ه‌دڵ��ه‌وه‌ ه �ه‌ی �ه‌‌و خۆشه‌ویستی‬ ‫ئاوێته‌یه‌كه‌ له‌گه‌ڵ دڵ‌و رۆحدا‪ ،‬بۆیه‌ یه‌كه‌م خۆشه‌ویست‬ ‫له‌دڵ‌و رۆحدا ناسڕێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی ئه‌وه‌ی‌ زۆرجار‬ ‫خۆشه‌ویستیی دووه‌م په‌رچه‌كرداری شكستهێنانی‬ ‫خۆشه‌ویستیی یه‌كه‌مه‌‪ ،‬بۆیه‌ كوڕه‌كه‌ ی��ان كچه‌كه‌‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ گرنگی به‌و خۆشه‌ویستییه‌ نادات چونكه‌ به‌رۆح‬ ‫خۆشی ناوێت"‪.‬‬ ‫رووخۆش كچێكی ده‌رچووی‌ زانكۆیه‌‌و ته‌مه‌ن ‪ 25‬ساڵه‌‪،‬‬ ‫به‌شه‌رمه‌وه‌ ئ�ه‌وه‌ی‌ دركاند كه‌دووجار خۆشه‌ویستی‬ ‫كردووه‌‌و هه‌ردوو جاره‌كه‌ش شكتیهێناوه‌‪.‬‬ ‫یه‌كه‌م خۆشه‌ویستیی رووخ��ۆش له‌قۆناغی‌ ئاماده‌یی‌‬ ‫بوو‪ ،‬بڕواناكات هه‌رگیز بیریبچێته‌وه‌و وتی‌ "ئێستاش‬ ‫له‌ناو یادگارییه‌كانیدا ده‌ژی �م‌و سه‌رجه‌م دیارییه‌كانم‬ ‫پاراستووه‌و هه‌ركاتێك به‌ته‌نیا له‌ماڵه‌وه‌ گه‌شتێك به‌ناو‬ ‫دیاری‌‌و نامه‌كان ده‌كه‌م‌و ده‌چمه‌وه‌ ته‌مه‌نێك‌و ژیانێكیتر‪،‬‬ ‫تا بێزارده‌بم ده‌گریم بۆ ئه‌و رۆژانه‌"‪.‬‬

‫هونه‌رمه‌ندێك‌و سه‌ركرده‌یه‌ك‪ ،‬خۆشه‌ویستیی كامیان هه‌ڵده‌بژێریت؟‬ ‫الوان ده‌ڵێن بێزاربوون له‌سیاسه‌ت له‌هونه‌ر نزیكیانده‌كاته‌وه‌‬

‫ئاراز محه‌مه‌د‬ ‫گه‌نجان بێزاربوونیان له‌سیاسه‌ت‌و‬ ‫حه‌زنه‌كردن له‌وبواره‌ له‌خۆشه‌ویستی‬ ‫س������ه‌رك������رده‌ س���ی���اس���ی���ی���ه‌ك���ان‬ ‫دووریانده‌خاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم خۆشه‌ویستییان‬ ‫ب��ۆ ب���واری ه��ون �ه‌ر‪ ،‬له‌هونه‌رمه‌ندان‬ ‫نزیكیانده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ردوو بواری سیاسی‌و هونه‌ری به‌ڕای‬ ‫زۆربه‌ی‌ شاره‌زایانی ده‌روونی‌و توێژه‌رانی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬زۆرترین كاریگه‌ریان له‌سه‌ر‬ ‫ره‌فتار‌و هه‌ڵسوكه‌وتی الوان كردووه‌‪،‬‬ ‫الوان��ی كوردستانیش ده‌ڵێن هونه‌ر‬ ‫زیاتر كاریگه‌ری له‌سه‌ر دروستكردوون‌و‬ ‫له‌سیاسه‌ت دووریخستوونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگای‌ كوردیدا ه �ه‌ردوو الیه‌نی‌‬ ‫ژیانی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ كه‌بواری‌ (هونه‌ر‌و‬ ‫سیاسه‌ت)ن‪ ‌،‬كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر ره‌فتاری‌‬ ‫الوان‌ هه‌یه‌و له‌ڕێگه‌ی‌ نوێنه‌رو وته‌بێژو‬ ‫واعیزه‌كانیانه‌وه‌ ئ���ه‌دای‌ خۆیانیان‬ ‫كردووه‌‌و شوێنه‌واریان به‌هه‌ڵسوكه‌وتی‌‬ ‫الوانه‌وه‌ ده‌بینرێت‪.‬‬ ‫الوان��ی كوردستان له‌ئێستادا ده‌ڵێن‬ ‫له‌خۆشه‌ویستی ب��ۆ س �ه‌رك��رده‌ی �ه‌ك‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ندێك ب��ێ دوودڵ���ی ئ��ه‌وه‌ی‌‬ ‫دووه‌میان هه‌ڵده‌بژێرین‪.‬‬ ‫خه‌نده‌ عومه‌ر خوێندكار له‌زانكۆی‌‬ ‫سلێمانی‌ الی‌ واب���وو گه‌نجان زیاتر‬ ‫هونه‌رمه‌ندانیان ك��ردووه‌ به‌ڕێبه‌ر بۆ‬ ‫خۆیان‪ ،‬چونكه‌ گه‌نجان بایه‌خ ناده‌ن‬ ‫به‌بواری‌ سیاسه‌ت‌و سه‌ركرده‌كان‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و وت �ی‌ «ه��ۆك��اری‌ ئه‌مه‌ ب��ۆ ئ�ه‌وه‌‬

‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬كه‌سه‌ركرده‌ سیاسییه‌كان‬ ‫گرنگییان نه‌داوه‌ به‌الوان وه‌كو چینێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ��گ��ا‪ ،‬ت��ا گ�ه‌ن��ج��ان متمانه‌یان‬ ‫پێبكه‌ن»‪.‬‬ ‫ژینه‌ كه‌خوێندكارێكی ت��ری زانكۆی‌‬ ‫سلێمانییه‌‪ ،‬ب��ۆچ��وون �ی‌ وای���ه‌ ئ�ه‌و‬ ‫خ��ۆش��ه‌وی��س��ت��ی��ی��ه‌ی‌ گ��ه‌ن��ج��ان بۆ‬ ‫هونه‌رمه‌ندان‌و بایه‌خپێدانیان به‌هونه‌ر‬ ‫هه‌یانه‌‪ ،‬زیاتر ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شانی‌‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌كه‌ خۆی‌‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت كه‌گه‌نجان دووركه‌وتوونه‌ته‌وه‌‬ ‫ل �ه‌س��ی��اس �ه‌ت‪ ،‬ب��ۆی �ه‌ وت��ی‌ «چونكه‌‬ ‫ه��ون��ه‌رم��ه‌ن��دی‌ وا ه��ه‌ی��ه‌ ب��ۆ خ��ۆی‌‬ ‫پاشكۆی‌ به‌رنامه‌و پڕۆگرامی‌ حیزبێكی‌‬ ‫سیاسییه‌و نابێت به‌جێگای‌ متمانه‌ی‌‬ ‫الوان‪ ،‬به‌اڵم هونه‌رمه‌ند هه‌یه��� بێالیه‌نی‌‬

‫خۆی‌ پاراستووه‌و الوانیش زیاتر گرنگی‌‬ ‫پێده‌ده‌ن»‪.‬‬ ‫له‌كوردستاندا به‌هۆی ئ �ه‌و ملمالنێ‬ ‫سیاسییه‌ی‌ له‌سااڵنی دوای راپه‌ڕینه‌وه‌‬ ‫دروستبووه‌‌و تائێستاش ئه‌و ملمالنێیه‌‬ ‫له‌وپه‌ڕی توندیدایه‌‪ ،‬گه‌نجان به‌تایبه‌ت‬ ‫ئ��ه‌وان��ه‌ی‌ ب��ه‌ن��ه‌وه‌ی‌ دوای راپ �ه‌ڕی��ن‬ ‫ناوده‌برێن‪ ،‬رقیان له‌بواری سیاسه‌ت‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‌و خۆیان لێی به‌دوورده‌گرن‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وان ح��ه‌ز به‌ژیانێكی ته‌رفیهی‌و‬ ‫هونه‌ری ده‌كه‌ن دوور له‌رق‌و كینه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ گه‌نجان ده‌ڵێن خۆشه‌ویستی بۆ‬ ‫هونه‌ر خۆشه‌ویستی بۆ هونه‌رمه‌ند‬ ‫له‌سه‌ركرده‌یه‌كی سیاسی زیاتركردووه‌‪.‬‬ ‫عومه‌ر عه‌لی‌ كارمه‌ندی‌ ته‌له‌فزیۆنه‌‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ ئه‌وانه‌شی سیاسییه‌كانیان‬

‫گه‌نجانی دوای راپه‌ڕین گوێ به‌سیاسه‌ت ناده‌ن‬

‫خۆشده‌وێت زیاتر به‌هۆی خراپی باری‌ سه‌الم هۆكاری دووره‌په‌رێزی گه‌نجانی‬ ‫ئابوورییه‌وه‌یه‌‌و وتی‌ «ره‌نگه‌ كه‌سێك له‌سیاسه‌ت بۆ ئ �ه‌وه‌ گ �ه‌ڕان��ده‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی‌ خ��راپ �ی‌ ب��اری‌ ئ��اب��ووری��ی�ه‌وه‌ تائێستا سیاسییه‌كان نه‌یانتوانیوه‌‬ ‫ناچاربێت زیاتر په‌نا بۆ كایه‌ی‌ سیاسی‌ ب�ه‌ج��وان�ی‌ رۆڵ��ی‌ خ��ۆی��ان بگێڕن‪ ،‬چ‬ ‫به‌رێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وانه‌ی‌ الیه‌نی‌ ئابوورییان له‌بواری‌ ناوخۆدا بێت یان له‌ده‌ره‌وه‌دا‌و‬ ‫باشه‪ ‌،‬مه‌یلیان به‌الی‌ هونه‌ردا زیاتره‌»‪ .‬وت���ی‌ «ب �ه‌ب��اش �ی‌ ئ��ام��ان��ج�ی‌ خ��ۆی��ان‬ ‫س �ه‌رب �ه‌س��ت ساڵحی‌ رۆژن��ام �ه‌ن��ووس نه‌پێكاوه»‪.‬‬ ‫له‌گه‌رمیان بۆچوونێكی ت��ری هه‌یه‌‌و تائێستا رێ��ژه‌ی‌ به‌شداریكردنی گه‌نج‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌و گه‌نده‌ڵی‌‌و په‌راوێزخستنه‌ی له‌سیاسه‌ت‌و پۆسته‌بااڵكانی حكومه‌تدا‬ ‫كه‌ له‌كایه‌ی‌ سیاسییدا هه‌یه‌‪ ،‬زیاتر له‌ئاستی داخوازییه‌كانی گه‌نجان نییه‌‪،‬‬ ‫له‌بواری‌ هونه‌ردا گه‌نجان هه‌وڵده‌ده‌ن ئه‌گه‌رچی به‌شێك له‌گه‌نجان هه‌ر خۆیان‬ ‫خ��ۆی��ان ب���دۆزن���ه‌وه‌‌و وت��ی‌ «ل �ه‌گ �ه‌ڵ له‌بواری سیاسه‌ت به‌دوورده‌گرن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌شدا كه‌پتی‌ سێكسی‌ هۆكارێكیتر تائێستاش رێگریكردنی به‌ته‌مه‌نه‌كان‬ ‫بووه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‌ الوان روو له‌هونه‌رو بۆ گه‌نجان له‌به‌شداریكردنی سیاسه‌تدا‬ ‫تاموچێژه‌كانی‌ بكه‌ن‪ ،‬جا هه‌ر له‌بینینی‌ به‌پێی پێویست نییه‌‪.‬‬ ‫وێنه‌ی‌ س�ه‌ر گۆڤارێكه‌وه‌ بێت‪ ،‬یان مامۆستا هونه‌ر حه‌سه‌ن ده‌رچ��ووی‌‬ ‫پارچه‌ ڤیدیۆو فیلمێكی‌ سینه‌ماییه‌وه‌»‪ .‬بواری‌ شانۆ وه‌كو كه‌سێكی‌ ئه‌كادیمی‌‬ ‫سه‌ربه‌ست پێیوایه‌ هونه‌ر له‌كوردستاندا له‌بواری‌ هونه‌ردا‪ ،‬وتی‌ «هیچ تاكێك‬ ‫له‌ئاستێكی‌ پ��ێ��ش��ك�ه‌وت��وودا نییه‌و له‌كۆمه‌ڵگای‌ ئێمه‌ دوور له‌سیاسه‌ت‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ ئه‌ركی‌ سه‌رشانی‌ خۆی‌ نییه‌و به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌ئه‌نجامبگه‌یه‌نێت‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌وانه‌ی‌ به‌سیاسه‌ته‌وه‌ ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬ب��ه‌اڵم الیه‌نه‌‬ ‫س��ه‌رك��رده‌ك��ان ه �ه‌ڵ��ده‌ب��ژێ��رن زیاتر هونه‌رییه‌كه‌ زی��ات��ر ل���ه‌الی‌ گه‌نجان‬ ‫ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌وه‌ ب��ۆ ب �ێ‌ پشكی‌ الوان خۆشه‌ویستتره‌‪ ،‬چونكه‌ هونه‌ر وه‌كو‬ ‫له‌كایه‌ی‌ سیاسیدا‪.‬‬ ‫سیاسه‌ت له‌واڵتی‌ ئێمه‌دا نه‌بووه‌ته‌ هۆی‌‬ ‫س���ه‌الم ف��ه‌ت��اح پ��س��پ��ۆڕی سیاسی‌و گه‌نده‌ڵی‌‌و نایه‌كسانی‌»‪.‬‬ ‫ده‌رچووی‌ زانسته‌ سیاسییه‌كان ده‌ڵێت‪ ،‬ئ �ه‌و پێیوایه‌ یه‌كێك له‌هۆكاره‌كانی‬ ‫ه���ه‌ردوو ب���واری‌ سیاسی‌‌و ه��ون�ه‌ری‌‌و خۆشه‌ویستی گ�ه‌ن��ج��ان ب��ۆ ه��ون�ه‌ر‪،‬‬ ‫كاره‌كته‌ره‌كانیان‪ ،‬كاریگه‌رییان له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ گه‌نجان‌و هونه‌رمه‌ندان خاڵی‌‬ ‫گه‌نجان ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب��ه‌اڵم وت��ی‌ «ئ�ه‌و هاوبه‌شیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��دان�ه‌ی‌ كه‌به‌ستایلی‌ نوێ‌ به‌اڵم ئه‌و وتی‌ «سیاسه‌ت تائێستاش‬ ‫كارده‌كه‌ن‪ ،‬كاریگه‌ری‌ نێگه‌تیڤیان هه‌یه‌ توانیویه‌تی‌ رێبه‌ڕێكی‌ باش بێت بۆ‬ ‫له‌سه‌ر گه‌نجان»‪.‬‬ ‫زۆرێك له‌گه‌نجان»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ئۆپۆزیسیۆن ‪15‬‬

‫“یه‌كێتی‌‌و پارت ‌ی ته‌نها قۆرخكردنی ده‌سه‌اڵت كۆیكردوونه‌ته‌وه”‬ ‫دكتۆر موسه‌نا ئه‌مین ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی یه‌كگرتووی ئیسالمی بۆ ده‌ستوور‬ ‫سازدانی‪ :‬محه‌مه‌د نه‌جیب‬ ‫دكتۆر موسه‌نا ئه‌مین ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی یه‌كگرتووی ئیسالمی پێیوای ‌ه‬ ‫تا ئه‌ندازه‌یه‌كی باش ئۆپۆزیسیۆن كارابووه‌‪ ،‬هه‌ندێك دۆسییه‌ی گرنگ‌و‬ ‫زیندووی جواڵنده‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌ڵێت شێوازی به‌ڕێوه‌چوونی ئیداریی كوردستان‬ ‫ئه‌و شه‌فافیه‌ته‌ی كه‌پێویسته‌ تیایدا نییه‌‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌شده‌كات كه‌هه‌اڵدروستكردن‌و فشارخستنه‌ سه‌ر حكومه‌ت‌و زانیاری‬ ‫باسكردن‌و قڕه‌كردن له‌په‌رله‌مان‪ ،‬ئامرازێكی دیموكراسین بۆ به‌جێهێنانی‬ ‫مه‌به‌سته‌كان‌و وتی‌ “ئه‌ركی ئۆپۆزیسیۆنیش ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌گوێ له‌جه‌نابی‬ ‫حكومه‌ت بگرێت تاوه‌كو رێگه‌ی پێبدات داكۆكی له‌مافه‌كانی خه‌ڵك بكات”‪.‬‬

‫ده‌ستوور‪ :‬بۆچی تائێستا له‌كوردستاندا‬ ‫دی��م��وك��راس�ی‌و گ��ۆڕی��ن �ه‌وه‌ی ئاشتیانه‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵت بواری پینه‌دراوه‌؟‬ ‫د‪ .‬م��وس�ه‌ن��ا ئ�ه‌م��ی��ن‪ :‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ی‬ ‫له‌كوردستاندا به‌شێوازێكی راسته‌وخۆ‬ ‫یه‌كگرتنی ئ�ه‌و دوو حیزبه‌ وای��ك��ردو‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ببێته‌ شتێكی موسته‌حیل‬ ‫له‌م قۆناغه‌دا‪ ،‬له‌و رووه‌وه‌‌ پێمانوایه‌ ئه‌و‬ ‫رێككه‌وتنه‌ ستراتیژیه‌ی نێوان ئه‌و دوو‬ ‫حیزبه‌‪ ،‬خزمه‌ت به‌جواڵندنه‌وه‌‌و بوژاندنه‌وه‌ی‬ ‫ژیانی سیاسیی كوردستان ناكات‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ده‌بێت ته‌واو ببێت بۆ ئه‌وه‌ی نه‌ك رێككه‌ون‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر خ��واردن��ی سامانی كوردستان‪،‬‬ ‫به‌ڵكو رێككه‌ون له‌سه‌ر جێبه‌جێكردنی‬ ‫پرۆژه‌یه‌كی سیاسی گه‌وره‌‪ ،‬ئه‌وان پێكه‌وه‌ن‬ ‫كه‌ده‌سه‌اڵت قۆرخبكه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌رنا پرۆژه‌ی‬ ‫سیاسی‌و فیكری‌و مێژوویی و دوارۆژی��ان‬ ‫یه‌ك نییه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها پرۆژه‌یه‌كی سیاسی‬ ‫ك��ۆی ن �ه‌ك��ردوون �ه‌ت �ه‌وه‌ ك��ه‌ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دی‬ ‫خه‌ڵكی تێدابێت‪ ،‬به‌ڵكو ته‌نها پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫سیاسی كۆی كردوونه‌ته‌وه‌ كه‌به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫قۆرخكردنی ده‌سه‌اڵتی بۆ ئه‌و دوو حیزبه‌‬ ‫تێدایه‌‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ل��ێ��ره‌دا ده‌ب��ێ��ت ك��اری‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن چی بێت؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬به‌ڵێ لێره‌ كاری‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ده‌بێت هه‌وڵدان‌و خه‌باتكردن‬ ‫بێت بۆ دروستكردنی فه‌زایه‌كی ته‌ندروستی‬ ‫سیاسی كه‌گۆڕینه‌وه‌ی ئاشتیانه‌ی ده‌سه‌اڵت‬ ‫شتێكی مومكین بێت‪ ،‬بۆ هه‌موو حیزبه‌‬ ‫سیاسییه‌كان‪ ،‬ئه‌وانه‌ی ده‌توانن زۆرینه‌‬ ‫به‌ده‌ستبهێنن‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬رای ب �ه‌ڕێ��زت��ان له‌سه‌ر‬ ‫چۆنیه‌تی ئ���ه‌دای ك���اری ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫له‌په‌رله‌ماندا چییه‌؟ تێبینی‌و سه‌رنجت‬ ‫چییه‌ له‌سه‌ر مامه‌ڵه‌‌و هه‌ڵسوكه‌وتی سێ‬ ‫قه‌واره‌‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌كه‌ی‌ په‌رله‌مان؟‬ ‫د‪ .‬م��وس �ه‌ن��ا ئ �ه‌م��ی��ن‪ :‬پ��ێ��م��وای�ه‌ تا‬ ‫ئه‌ندازه‌یه‌ك ئۆپۆزیسیۆن كارابووه‌‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫دۆسییه‌ی گرنگ‌و زی��ن��دووی ج��واڵن��ده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ش��ێ��وازی ب �ه‌ڕێ��وه‌چ��وون��ی ئ��ی��داری‬ ‫كوردستان ئه‌و شه‌فافیه‌ته‌ی كه‌پێویسته‌‪،‬‬ ‫تێیدا نییه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ده‌سه‌اڵتێكی دادوه‌ری‬ ‫به‌هێزی تێدا نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ ده‌رئه‌نجام تۆ‬ ‫شته‌كان ده‌وروژێنیت‪ ،‬ب�ه‌اڵم هه‌ندێكجار‬ ‫ده‌گ��ه‌ن��ه‌ بنبه‌ست‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ خ��ودی‬ ‫وروژاندنه‌كه‌و‌ كاركردن له‌سه‌ریان به‌تایبه‌تی‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر كۆمه‌ڵێك دۆس��ی��ی�ه‌ی هه‌ستیار‬ ‫وه‌ك شه‌فافیه‌ت‌و گه‌نده‌ڵی‌و كه‌موكورتی‬ ‫ده‌زگاكان‪ ،‬كارێكی باشه‌‌و گرنگه‌ بۆ ئه‌م‬ ‫قۆناغه‌‪ ،‬به‌اڵم كاری ستراتیژی‌و دوورخایه‌ن‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ كه‌ئۆپۆزیسیۆن له‌كوردستاندا‬ ‫فه‌زایه‌ك دروستبكات كه‌ئه‌مه‌ش به‌هاوكاری‬ ‫ده‌سه‌اڵتیش ده‌كرێت‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌هاوكاری‬ ‫بوونی سیستمێك‌و فه‌زایه‌ك ده‌كرێت كه‌ئه‌م‬ ‫شته‌ی تێیدا موكین بێت‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن زیاتر كارابن‪ ،‬ئه‌م بارودۆخه‌ وا‬ ‫ده‌شڵه‌قێنن كه‌بتوانن له‌ئاینده‌دا رێكیخه‌نه‌وه‌‬ ‫به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵكی‬ ‫كوردستاندا بێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ده‌وت��رێ��ت هێشتا ئ �ه‌وان‬ ‫به‌ڕوونی به‌رنامه‌و پالنی‌ ستراتیژییان بۆ‬ ‫هیچ نه‌خستوه‌ته‌ڕوو‪ ،‬جگه‌ له‌هه‌ندێك شه‌ڕ‬ ‫له‌میدیاو له‌په‌رله‌مان هیچی‌ ئه‌وتۆ دیار‬ ‫نییه‌؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬پێموانییه‌ ئه‌وه‌‬ ‫وابێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ شه‌ڕی میدیاش شتێكی‬

‫گرنگه‌‪ ،‬بۆیه‌ ه �ه‌اڵدروس��ت��ك��ردن له‌سه‌ر‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌ك خالێكی گرنگه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ راسته‌‬ ‫به‌هاوكاری میدیاكان ئه‌م كاره‌ وا ده‌كات‬ ‫كه‌كۆمه‌ڵێك مه‌سائیل بچنه‌وه‌ شوێنی‬ ‫خ��ۆی��ان‪ ،‬ب��ۆی �ه‌ نابێت ب �ه‌ك �ه‌م سه‌یری‬ ‫ئ �ه‌و ش���ه‌ڕه‌ی میدیا‌و ئ �ه‌و ه��ه‌اڵو قڕه‌یه‌‬ ‫بكرێت ك ‌ه له‌په‌رله‌ماندا یان له‌میدیاكاندا‬ ‫دروستده‌كرێت‪ ،‬چونكه‌ به‌بێ بوونی ئه‌وه‪‌،‬‬ ‫شه‌فافیه‌ت‌و جواڵندن له‌ناو ژیانی سیاسی‬ ‫نابێت‪ ،‬خه‌ڵكی له‌ئاست مه‌سه‌له‌كاندا‬ ‫ب �ه‌رچ��او روون ن��اب��ن‪ ،‬ه�ه‌اڵدروس��ت��ك��ردن‌و‬ ‫فشارخستنه‌ س �ه‌ر حكومه‌ت‌و زان��ی��اری‬ ‫باسكردن و قڕه‌كردن له‌په‌رله‌ماندا‪ ،‬ئه‌وانه‌‬ ‫خۆیان شتن‌و ئامرازێكی دیموكراسین بۆ‬ ‫به‌جێهێنانی مه‌به‌سته‌كان‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئۆپۆزیسیۆن ده‌ڵێت‬ ‫ده‌سه‌اڵت رێگریان لێده‌كات له‌وه‌ی‌‬ ‫ك��ارو به‌رنامه‌و پ��رۆ��ه‌ی‌ خۆیان‬ ‫له‌په‌رله‌ماندا ته‌رحبكه‌ن‪ ،‬ئایا ئه‌وه‌‬

‫خه‌ڵك جێبه‌جێبكات‪ ،‬بۆیه‌ هه‌بوونی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن نابێت په‌یوه‌ست بێت به‌وه‌ی‬ ‫كه‌حكومه‌ت رێگه‌ی پێبدات بۆ كاركردن‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ ده‌بێت خۆی جێ پێی خۆی‬ ‫هه‌ڵكه‌نێت‌و سه‌نگه‌ری بپارێزێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ل�ه‌م نێوه‌نده‌دا ب �ه‌ڕای تۆ‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن چ میكانیزمێكیتر ده‌گرنه‌به‌ر؟‬ ‫ئایا شه‌ڕی میدیایی كافییه‌ دوای شه‌ڕی‬ ‫په‌رله‌مانیی له‌سه‌ر مافی خه‌ڵك؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬من هێشتا ره‌خنه‌م‬ ‫هه‌یه‌ له‌شه‌ڕی میدیا‪ ،‬شه‌ڕی میدیاش تا‬ ‫راده‌ی���ه‌ك ئۆپۆزیسیۆن نایكات‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫هه‌ندێك رۆژنامه‌نووسی ب �ه‌وی��ژدان‌و ئازا‬ ‫ده‌ی��ك �ه‌ن‪ ،‬كه‌هه‌ندێكجار خوێنی خۆیان‬ ‫ده‌كه‌نه‌ كاسه‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ی ئ �ه‌وان ده‌یكه‌ن‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن له‌ناو په‌رله‌مان ئه‌و كاره‌ی‬ ‫ئه‌نجامنه‌داوه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ته‌واوكارییه‌ك‬ ‫هه‌یه‌ له‌نێوان میدیا‌و په‌رله‌مانتاران‪ ،‬چونكه‌‬ ‫هه‌ندێكجار زانیارییه‌ك رۆژنامه‌نووسێك‬ ‫ده‌ستیده‌كه‌وێت له‌بوارێكدا په‌رله‌مانتارێك‬ ‫زۆرج���ار مومكین نییه‌ ده‌ستیبكه‌وێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئ�ه‌وه‌ی كه‌پێویسته‌ په‌رله‌مانتارانی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن بیكه‌ن جگه‌ له‌شه‌ڕی میدیا‪،‬‬ ‫ده‌توانن بایكۆتی هه‌ندێك له‌دانیشتنه‌كان‬ ‫بكه‌ن ی��ان لێپێچینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ سه‌رۆكی‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��دا ب��ك �ه‌ن كاتێك‬ ‫ل�ه‌الئ��ی��ح�ه‌ ده‌رده‌چ���ێ���ت‪،‬‬ ‫ی��ا ده‌ت��وان��ن ن��اڕه‌زای��ی‬ ‫ده‌رب��ڕن‌و له‌مه‌له‌فه‌كانی‬ ‫وه‌زی��ره‌ك��ان‌ بپێچنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی��ان داوای كێشانه‌وه‌ی‬ ‫متمانه‌ بكه‌ن له‌وه‌زیرێك‬ ‫له‌كاتێكدا كه‌تێوه‌ده‌گلێت‬

‫شه‌ڕی میدیا تا راده‌یه‌ک ئۆپۆزیسیۆن نایكات‪،‬‬ ‫به‌ڵكو هه‌ندێك رۆژنامه‌نووسی به‌ویژدان‌و ئازا‬ ‫ده‌یكه‌ن كه‌هه‌ندێكجار خوێنی خۆیان ده‌كه‌نه‌ كاسه‌وه‌‬ ‫گۆڕان سه‌رده‌مێك شه‌ریكی ئه‌م بارودۆخ ‌ه‬ ‫گه‌نده‌ڵه‌ بوون‪ ،‬بۆیه‌ له‌ئێمه‌ باشتر زانیاری‌و داتاو‬ ‫خه‌ڵكیان هه‌یه‌ له‌نێو حیزبه‌كانی تردا‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌‬ ‫خه‌تمائیلمان له‌ناو حیزبی تردا نییه‌‬

‫به‌سه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بڵێن ئۆپۆزیسیۆنین؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬بێگومان حكومه‌ت‬ ‫نایه‌وێت گ��وێ له‌ئۆپۆزیسیۆن بگرێت‌و‬ ‫هه‌وڵیشده‌دات رێگری بكات‪ ،‬چونكه‌ حكومه‌ت‬ ‫پالن‌و به‌رنامه‌ی خۆی هه‌یه‪ ‌،‬به‌رژه‌وه‌ندیه‌كی‬ ‫جیاوازی هه‌یه‌ له‌ئۆپۆزیسیۆن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌بارودۆخێكی سیاسی جیاوازدایه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌ركی ئۆپۆزیسیۆن ئ �ه‌وه‌ نییه‌ كه‌گوێ‬ ‫له‌جه‌نابی حكومه‌ت بگرێت تاوه‌كو رێگه‌ی‬ ‫پێبدات داكۆكی له‌مافه‌كانی خه‌ڵك بكات‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ده‌بێت بیكاته‌ هه‌اڵ له‌سه‌ر مافه‌كانی‬ ‫خه‌ڵك‌و سه‌ختترین ش��ێ��وازی ئاشتیانه‌‬ ‫بگرێته‌به‌ر بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت داخوازییه‌كانی‬

‫له‌گه‌نده‌ڵیدا‪ ،‬بۆیه‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ شێوازی‬ ‫یاسای ناو په‌رله‌مانن‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی كه‌حكومه‌ت‬ ‫ببرێته‌ ژێر پرسیاری جدیه‌وه‌‪ ،‬فشار بخرێته‌‬ ‫سه‌ری‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ده‌وت��رێ��ت ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ی قه‌یرانێك هاتوون له‌شێوازی‬ ‫دووچ���ار ‌‬ ‫ك���ارك���ردن‌و م��ام �ه‌ڵ �ه‌ی��ان��دا‪ ،‬ب�ه‌ج��ۆرێ��ك‬ ‫ئێستا ده‌س �ه‌اڵت به‌و شێوه‌یه‌ په‌رله‌مان‬ ‫ی ده‌یه‌وێت‪ ،‬ئایا لێردا‬ ‫ئاڕاسته‌ده‌كات كه‌خۆ ‌‬ ‫ئیشی ئۆپۆزیسیۆن چی به‌سه‌ردێت؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬من پێم وا نیی ‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن تووشی ق�ه‌ی��ران بووبێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئۆپۆزیسیۆن خزمه‌تی‬

‫باشی ك���رده‌و‌ه به‌حكومه‌ت‪ ،‬وه‌ك��و ئه‌و‬ ‫دامه‌زراوه‌یه‌ كه‌خزمه‌تی خه‌ڵك ده‌كات‪ ،‬نه‌ك‬ ‫وه‌ك حیزبی ده‌س �ه‌اڵت‪ ،‬بۆی ‌ه تاراده‌یه‌ك‬ ‫وایكرده‌و‌ه كه‌ده‌سه‌اڵت بكه‌وێته‌و‌ه خۆی‬ ‫له‌ئه‌نجامدانی كاره‌كانی‪ ،‬بۆیه‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌ب��ێ��ت به‌نرخاندنه‌وه‌ ته‌ماشای رۆڵ��ی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن بكات‪ ،‬چونك ‌ه ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫له‌رۆڵی خۆیدایه‌‌و ده‌سه‌اڵتیش به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ رۆڵی خۆی جێبه‌جێده‌كات‪ .‬چونك ‌ه‬ ‫خه‌ڵك چه‌ند رێ��ز له‌حكومه‌ت ده‌گرێت‪،‬‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌ش رێ��ز له‌ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬بۆیه‌ كورسییه‌كانی ئۆپۆزیسیۆنیش‬ ‫به‌ڵگه‌ن له‌سه‌ر ئ �ه‌وه‌ی كه‌جه‌ماوه‌رێكی‬ ‫زۆر چ��اوه‌ڕوان��ی هه‌ی ‌ه لێیان‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫به‌رپرسیاره‌تی خستووه‌ت ‌ه ئه‌ستۆیان‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌مان ‌ه ل��ه‌رووی ئه‌خالقه‌و‌ه ده‌بێت‬ ‫وه‌فاداربن به‌رانبه‌ر ئه‌و به‌رپرسیار‌ێتییه‌‪،‬‬ ‫له‌رووی سیاسییه‌و‌ه ده‌بێت سه‌ركه‌وتوو بن‬ ‫له‌جێبه‌جێكردنی ئه‌و به‌رپرسیاره‌یه‌تییه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌س�ه‌اڵت‌و ئۆپۆزیسیۆن ته‌واوكه‌ری‬ ‫یه‌كترین‌و به‌یه‌كه‌و‌ه جوانن‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬هیچ جیاوازییه‌كی ئه‌وتۆ‬ ‫له‌نێوان سێ ق��ه‌واره‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌كه‌د‌ا‬ ‫به‌دیناكرێت ل���ه‌ڕووی ڕوان��گ �ه‌و دیدیان‬ ‫ب��ۆ ب��واره‌ك��ان��ی‌ س��ی��اس �ی‌‪ ،‬ئ���اب���ووری‌‪،‬‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪ ،‬ئایا ئه‌مه‌ په‌یوه‌ندی به‌الوازی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬یان ده‌یانه‌وێت یه‌ك‬ ‫بۆچوونیان بۆ مه‌سه‌له‌كان هه‌بێت؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ك��ان��ی��ان ه��اوب �ه‌ش��ن كه‌بریتین‬ ‫له‌به‌رگریكردن له‌مافه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی‬ ‫خ �ه‌ڵ��ك��ی ك���وردس���ت���ان‪ ،‬ئ��ه‌م��ه‌ ك���اری‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنه‪ ‌،‬ئه‌م كاره‌ش كارێكی هاوبه‌ش ‌ه‬ ‫له‌نێوان حیزبه‌كانی ئۆپۆزیسیۆندا‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫وای��ك��ردوو‌ه ده‌نگه‌كانیان یه‌كبن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئێمه‌ كۆمه‌ڵێك دۆسییه‌ی هه‌ر‌ه سه‌ره‌تایمان‬ ‫هه‌ی ‌ه كه‌ له‌ئه‌لفوبێی دیموكراسیدای ‌ه هێشتا‬ ‫له‌كوردستاندا جێگیر نه‌بووه‌‪ ،‬ئیتر له‌سه‌ر‬ ‫چ بنه‌مایه‌ك ئۆپۆزیسیۆن دابه‌شبن بۆ‬ ‫چه‌ند رای �ه‌ك‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بێت ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و دۆسیان ‌ه یه‌ك ده‌نگبن‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه ئێمه‌ هێشتا نه‌چوینه‌ت ‌ه ئاستی ئه‌وه‌ی‬ ‫كه‌گوزارشت له‌ئایدۆلۆژیا‌و پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫جیاواز بكات‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌اڵم جه‌ماوه‌ر تێڕوانینان‬ ‫ب��ۆ س��ێ ق��ه‌واره‌ك�� ‌ه به‌مجۆره‌یه‌‪ ،‬گ��ۆڕان‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنێكی ت��وڕه‌ی��ه‌‪ ،‬یه‌كگرتوو‬ ‫به‌میانڕه‌و و به‌كۆمه‌ڵیش ده‌وترێت به‌باش‬ ‫ده‌ڵێن باش‌و به‌خراپ ده‌ڵێن خراپ‪ ،‬ئه‌م‬ ‫سێ شێوازه‌ی ئۆپۆزیسیۆن له‌كاركردنیاندا‬ ‫بوار بۆ ده‌سه‌اڵت ناهێڵێته‌و‌ه به‌ئاره‌زووی‬ ‫خ��ۆی په‌رله‌مان ئاراسته‌بكات؟ چونك ‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن دابه‌شبوون؟‬ ‫د‪ .‬م��وس �ه‌ن��ا ئ �ه‌م��ی��ن‪ :‬پ��ێ��م وانیی ‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن تائێستا له‌شتێكی جه‌وهه‌ری‌و‬ ‫سه‌ره‌كیدا دابه‌شبووبێت‪ ،‬به‌م شێوه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ش��ێ��وازی ده‌رب���ڕی���ن له‌شته‌كان‬ ‫هه‌ندێكجار م���وزای���ه‌ده‌‌و چ �ه‌واش �ه‌ك��اری‬ ‫پ��ێ��وه‌دی��ار‌ه ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ی بیسه‌لمێنێت‬ ‫كه‌رابه‌ری ئۆپۆزیسیۆنه‌‪ ،‬توندترین پێگه‌ی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنی هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ندێكجار ئه‌و حیزب ‌ه‬ ‫له‌بابه‌تگیری‌و روانگه‌یه‌كی تره‌وه‌و پێگه‌یه‌كی‬ ‫جیاوازه‌وه‌ بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه قسه‌ده‌كات‪،‬‬ ‫هه‌ندێكجار بۆچوونی یه‌كێك له‌ئه‌ندامانی‬ ‫ئه‌و فراكسیۆنه‌ی ‌ه وا ده‌كات سیمای گشتی‌و‬ ‫شێوازی حیزبه‌كه‌ ده‌شێوێنێت‪ ،‬بۆی ‌ه مه‌رج‬ ‫نیی ‌ه گوزارشت له‌رای گشتی ئه‌ندامانی ئه‌و‬ ‫فراكسیۆنه‌ بكات له‌ناو په‌رله‌ماندا‪ ،‬شێوازی‬ ‫ده‌ستبردنی هه‌ر حیزبێك بۆ دۆسییه‌یه‌ك‬ ‫وه‌كو ئۆپۆزیسیۆن گوزارشت له‌كلتوور‌و‬ ‫پێگه‌ی سیاسی ئ��ه‌و حیزب ‌ه ده‌ك���ات‪،‬‬ ‫ده‌ك��رێ��ت بوترێت بۆ فشاردروستكردن‬ ‫ده‌نگهه‌ڵبڕین‌و تا ئه‌ندازه‌یه‌ك جیاواز‌ه‬ ‫له‌ناوپه‌رله‌ماندا‪ ،‬بۆی ‌ه مه‌رجیش نیی ‌ه‬ ‫ئه‌و حیزبه‌ی كه‌ده‌نگی هه‌ڵبڕیوه‌‌و هه‌اڵی‬ ‫ناوه‌ته‌وه‌ ئه‌و ئۆپۆزیسیۆنێكی به‌هێزبێت‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و تێڕوانین ‌ه له‌ناو جه‌ماوه‌ر به‌و‬ ‫شێوه‌یه‌ دروستده‌بێت‪ ،‬چونكه‌ هه‌ندێكجار‬ ‫ئ �ه‌و دۆسییانه‌ی ك�ه‌ ل�ه‌ن��او په‌رله‌ماندا‬ ‫باسده‌كرێن ریشه‌یه‌كی تری ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫په‌رله‌مان هه‌یه‌‪ ،‬كه‌په‌یوه‌ندی به‌كۆی ژیانی‬

‫شه‌ڕی میدیا‬ ‫شتێكی‬ ‫گرنگه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫هه‌اڵدروستكردن‬ ‫له‌سه‌ر‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌ك‬ ‫خاڵێكی گرنگه‌‬ ‫سیاسی كوردستانه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫رواڵه‌ته‌كانی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ی كه‌ده‌خرێت ‌ه‬ ‫به‌ر میدیاكان‪.‬‬ ‫ی ئ �ه‌و‌ه‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬زۆرج���ار ره‌خ��ن � ‌ه ‌‬ ‫له‌یه‌كگرتوو ‌و كۆمه‌ڵ ده‌گیرێت تا گۆڕان‬ ‫نه‌یه‌ته‌ قسه‌ له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌كان ئه‌وان‬ ‫ی‬ ‫بێده‌نگده‌بن‪ ،‬یانی هه‌موو ئه‌و بابه‌تان ‌ه ‌‬ ‫كه‌هێنراو‌نه‌ته‌ ب �ه‌ر ب��اس‌و ب��ووه‌ت�ه‌ هه‌اڵ‬ ‫گۆڕان كردوویه‌تی‪ ،‬ئه‌م ‌ه به‌ڕای به‌ڕێزتان‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌چییه‌وه‌ هه‌یه‌؟‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین‪ :‬ئ �ه‌و بیرۆكه‌ی ‌ه‬ ‫راست نیی ‌ه كه‌ده‌وترێت یه‌كگرتوو و كۆمه‌ ‌ڵ‬ ‫بوونه‌ته‌ پاشكۆی گ��ۆڕان‪ ،‬هه‌ر له‌یه‌كه‌م‬ ‫رۆژی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی په‌رله‌مانه‌و‌ه‬ ‫ئێم ‌ه وتمان باسه‌رۆكی په‌رله‌مان ركابه‌رێكی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم برایانی گۆڕان رازی نه‌بوون‪،‬‬ ‫بۆیه‌ هه‌ر له‌و رۆژه‌وه‌ ئێمه‌ هه‌ڵوێستمان‬ ‫جیاواز‌ه له‌برایانی گ��ۆڕان‪ ،‬رازی��ش نابین‬ ‫كه‌پاشكۆی ك �ه‌س بین‪ ،‬ب��ه‌اڵم ل��ه‌رووی‬ ‫ئ �ه‌خ�لاق��ی �ه‌وه‌ رێ��گ �ه‌ ب �ه‌خ��ۆم��ان ن��اده‌ی��ن‬ ‫كه‌قه‌زیه‌یه‌ك عه‌داله‌ت‌و حه‌ق بێت به‌رگری‬ ‫لێنه‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌مه‌ ئه‌خالقیاتی سیاسی‌و‬ ‫ج��ۆری بیركردنه‌وه‌یه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ب��راده‌ران��ی‬ ‫گ���ۆڕان ژم���اره‌ی ده‌ن��گ��ی��ان‌و ئه‌زموونی‬ ‫پێشوویان له‌�� ‌ه ‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێم‌و كه‌ین‌و‬ ‫به‌ینه‌كان باشتر له‌ئێمه‌ ده‌زان��ن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫سه‌رده‌مێك هه‌بوو‌ه شه‌ریكی ئه‌م بارودۆخ ‌ه‬ ‫گه‌نده‌ڵ ‌ه بوون له‌كوردستان‪ ،‬بۆیه‌ له‌ئێم ‌ه‬ ‫باشتر ده‌زان���ن ئ �ه‌م كه‌ینه‌‌و بینه‌ چۆن‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪ ،‬ئ�ه‌وان هه‌ندێك زانیاری‌و‬ ‫داتاو خه‌ڵكیان هه‌یه‌ له‌نێو حیزبه‌كانی تردا‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێمه‌ خه‌تمائیلمان له‌ناو حیزبی تردا‬ ‫نییه‌‪ ،‬بۆی ‌ه زانیاری باشتری ده‌ستده‌كه‌وێت‌و‬ ‫له‌شته‌كان زیاتر به‌رچاو رۆشنه‌‪ ،‬ره‌نگ ‌ه‬ ‫هه‌ندێكجار ده‌ستپێشخه‌ری بكات‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێم ‌ه زانیمان ئه‌و ده‌ستپێشخه‌ریه‌ی‬ ‫گۆڕان شتێكی جوانه‌ له‌گه‌ڵی ده‌بین‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫زانیمان ئه‌وه‌نیی ‌ه له‌گه‌ڵی نابین‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫نابێت گرفتی ئۆپۆزیسیۆن ئه‌و‌ه بێت كه‌كێ‬ ‫رابه‌ری ئۆپۆزیسیۆنه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها نابێت ببێت ‌ه‬ ‫ده‌زگایه‌كی ناوزڕاندن‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌گه‌ر حكومه‌ت‬ ‫شتی جوانیكرد‪ ،‬ئه‌وا پێویسته‌ پێی بڵێیت‬ ‫ده‌ستتخۆش بێت‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌ر ئ��ه‌وه‌ ك��اری‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن بریتی ‌ه له‌باشكردنی ژیانی‬ ‫خه‌ڵك‪ ،‬نه‌ك كاری ناوزڕاندن‌و شه‌ڕفرۆشتن‬ ‫به‌حكومه‌ت ب �ه‌ح � ‌هق‌و ب �ه‌ن��اح �ه‌ق‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫به‌شێوازی تایبه‌تی خۆمان ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫به‌كورتی‬ ‫د‪ .‬موسه‌نا ئه‌مین قادر‬ ‫له‌ساڵی ‪1970‬دا له‌هه‌ڵه‌بجه‌ له‌دایكبووه‌‪.‬‬ ‫ماسته‌رو دكتۆرا له‌عه‌قیده‌‌و فه‌لسه‌فه‌ی‬ ‫ئیسالمی‪.‬‬ ‫دبلۆمی بااڵ‌و ماسته‌ر له‌زانسته‌ سیاسییه‌كان‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ن��دام��ی س �ه‌رك��ردای �ه‌ت��ی یه‌كگرتووی‬ ‫ئیسالمی‌و مامۆستای زانكۆی سلێمانی‪.‬‬ ‫پسپۆڕ له‌سه‌نته‌ری نێوده‌وڵه‌تی میانڕه‌وی‌و‬ ‫به‌رپرسی لقی كوردستانی یه‌كێتی جیهانی‬ ‫زانایانی موسڵمان‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 14‬تایبه‌ت‬

‫"ئه‌گه‌ری هێرشێكی ئاسمانی دوو رۆژ‌ه بۆ سه‌ر ئێران به‌هێزه‌"‬ ‫جان بۆڵتۆن نوێنه‌ری پێشووی ئه‌مریكا له‌رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان بۆ كه‌ناڵی عه‌ره‌بیی "روسیا الیوم"‬ ‫هیوای سه‌لیمی‬ ‫جان بۆڵتۆن نوێنه‌ری پێشووی ئه‌مریكا له‌رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان‬ ‫ده‌ڵێت حكومه‌ته‌كه‌ی‌ ئۆباما گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌و بڕوایه‌ی‌ كه‌ئێران ته‌نها یه‌ك‬ ‫ساڵی پێویسته‌ بۆ دروستكردنی‌ چه‌كی‌ ئه‌تۆمی‌‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌و پێشبینیده‌كات‬ ‫ئه‌مریكا هێرشێكی‌ ئاسمانی‌ دوو رۆژه‌ بۆسه‌ر دامه‌زراوه‌ ئه‌تۆمییه‌كانی‌ ئێران‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫پ���رس���ی���ار‪ :‬رای ئ���ێ���وه‌ س���ه‌ب���اره‌ت‬ ‫به‌ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی ئه‌تۆمیی‬ ‫بوشه‌هر چییه‌؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی‬ ‫ئه‌تۆمیی بوشه‌هر سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌ بۆ‬ ‫ئێران له‌ئاراسته‌ی ده‌سڕاگه‌یشتن به‌بۆمبی‬ ‫ئه‌تۆمییه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌‬ ‫له‌ئارادایه‌ كه‌وێستگه‌ی ئه‌تۆمی بوشه‌هر‬ ‫له‌به‌رنامه‌ی دروستكردنی بۆمبی ئه‌تۆمیدا‬ ‫رۆڵبگێڕێ‪ .‬پێده‌چێ پلۆتۆنیۆم به‌جێماو‬ ‫له‌سووته‌مه‌نی به‌كارهاتوو له‌دروستكردنی‬ ‫چه‌كی ئه‌تۆمیدا به‌كاربێ‪ ،‬یان ئێران‬ ‫پیتاندنی یۆرانیۆم ب��ه‌راده‌ی پێویستی‬ ‫بۆمبێك به‌رهه‌مبێنێ‪ ،‬به‌تایبه‌ت دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی كه‌ئێران رایگه‌یاند ده‌یه‌وێ ‪ 12‬تا‬ ‫‪ 20‬وێستگه‌ی نوێ دروستبكات‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی‬ ‫ئه‌تۆمیی بوشه‌هر له‌پانتایی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫چ ئه‌نجامێكی لێده‌كه‌وێته‌وه‌؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی‬ ‫ئه‌تۆمیی بوشه‌هر‪ ،‬ئێران وه‌ك واڵتێكی‬ ‫خاوه‌ن ئه‌تۆم به‌هێزده‌كا‌و ده‌سڕاگه‌یشتنی‬ ‫ئێران به‌چه‌كی ئه‌تۆمی ئاسانده‌كات و‬ ‫توانا ئه‌تۆمییه‌كانی ئێران رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ناوه‌ڕاست تووشی وێرانی ده‌كات‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬به‌اڵم ئێران وتوویه‌تی كه‌به‌رنامه‌‬ ‫ئه‌تۆمییه‌كه‌ی ئاشتیخوازانه‌یه‌؟‬ ‫ج��ان بۆڵتۆن‪ :‬ئێران قسه‌ی واده‌ك��ا‌و‬ ‫زۆرك �ه‌س��ی دیكه‌ش هاوشێوه‌ی ئێران‬ ‫ل�ه‌م��ب��اره‌وه‌ ق��س�ه‌ده‌ك�ه‌ن‪ .‬ب��ه‌اڵم ئێران‬ ‫به‌درێژایی ‪ 20‬ساڵی رابردوو‌و به‌شێویه‌كی‬ ‫به‌رده‌وام درۆی له‌گه‌ڵ ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫وزه‌ی ئه‌تۆمی ك��ردووه‌‌و زانیارییه‌كانی‬ ‫له‌م رێكخراوه‌ ش��اردووه‌ت �ه‌وه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫چه‌ندین بینای به‌مه‌به‌ستی شاردنه‌وه‌ی‬ ‫شوێنه‌واره‌كانی چه‌كی ئه‌تۆمی رووخاند‪.‬‬ ‫ئێران تا ئ�ه‌م ساته‌ش زانیارییه‌كانی‬ ‫له‌ئاژانس ده‌شارێته‌وه‌‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ ئێران‬ ‫جێگه‌ی بڕوا نییه‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئێران رایگه‌یاندووه‌ كه‌سه‌رجه‌می‬ ‫بڕیاره‌كانی ئاژانسی نیۆده‌وڵه‌تی وزه‌ی‬ ‫ئه‌تۆمی جێبه‌جێكردووه‌‪ .‬ب �ه‌رای ئێوه‌‬ ‫روانینی دراوسێكانی ئێران بۆ مه‌سه‌له‌ی‬ ‫ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی بوشه‌هر چۆن‬ ‫ده‌بێ؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬ئێران به‌شێوه‌ی پێویست‬ ‫هاوكاری ئاژانسی نه‌كرد‌و ئه‌مه‌ بابه‌تێكه‌‬ ‫كه‌سه‌رۆكی پێشووی ئاژانسیش قسه‌ی‬ ‫له‌سه‌ركرد‪ ،‬رایگه‌یاند كه‌ له‌و بڕوایه‌دایه‌‬ ‫كه‌ئێران كه‌متر له‌ساڵێك چه‌كی ئه‌تۆمی‬ ‫به‌رهه‌مدێنێ‪ .‬ئه‌م واده‌یه‌ له‌پێشبینییه‌كانی‬ ‫حكومه‌تی ئێستای ئه‌مریكا كه‌متره‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬سه‌ره‌ڕای ئابڵوقه‌كان؟‬ ‫ج��ان ب��ۆڵ��ت��ۆن‪ :‬ب �ه‌ڵ��ێ‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ی‬ ‫كه‌ئابڵوقه‌كان ك��اری��گ�ه‌ری��ی��ان نییه‌‪.‬‬ ‫واڵتانێكی وه‌ك روسیا‌و چین‌و فه‌نزه‌وێال‬ ‫به‌ئابڵوقه‌كانی ئ�ه‌م��ری��ك�ا‌و یه‌كێتی‬ ‫ئه‌وروپا پابه‌ندنین‌و ته‌نیا وه‌اڵمده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ئابڵوقه‌كانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشن‪ .‬ئه‌م‬

‫واڵتانه‌ پێوه‌ندییه‌كی ئابووری باشیان‬ ‫له‌گه‌ڵ ئێراندا هه‌یه‌‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ راموایه‌‬ ‫كه‌ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی ئه‌تۆمیی‬ ‫بوشه‌هر به‌و مانایه‌ دێت كه‌ئێران توانی‬ ‫كارێك بكا ك �ه‌س �ه‌دام حسێن‌و سوریا‬ ‫نه‌یانتوانی‪ .‬ئێرانێك كه‌بڕیاری له‌ناوبردنی‬ ‫ئیسرائیلی داوه‌‌و دوژم��ن��ی واڵت��ان��ی‬ ‫عه‌ره‌بیشه‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئ��ێ��ران هه‌ست به‌مه‌ترسی‬ ‫ده‌ك���ات ل��ه‌ب��ه‌رئ��ه‌وه‌ی كه‌سوپای‬ ‫ئه‌مریكا له‌نزیك سنووره‌كانی ئێراندا‬ ‫جێگیربوون؟‬ ‫ج��ان بۆڵتۆن‪ :‬حكومه‌تی ئێران‬

‫پرسیار‪ :‬ب �ه‌اڵم روسیا یارمه‌تی ئێران‬ ‫بۆ دروستكردنی بۆمبی ئه‌تۆمی ناكات‌و‬ ‫وێستگه‌ی بوشه‌هریش مه‌ترسیدار نییه‌؟‬ ‫ج����ان ب���ۆڵ���ت���ۆن‪ :‬ج����ی����اوازی ن��ێ��وان‬ ‫كه‌ڵكوه‌رگرتنی ئاشتیخوازانه‌‌و سه‌ربازی‬ ‫ل�ه‌وزه‌ی ئه‌تۆمیدا هێڵێكی زۆر ناسكه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌وب���ڕوای���ه‌دام ك��ه‌روس��ی��ا هه‌ستی‬ ‫به‌مه‌ترسییه‌كانی وێستگه‌ی بوشه‌هر‬ ‫ك��ردب��وو‪ ،‬ه�ه‌ر بۆیه‌ بۆ سااڵنێكی زۆر‬ ‫ده‌ستبه‌رداری ببوو‪ .‬روسیا له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫ده‌س��ت��ی ب��ۆ ئ �ه‌م ك��اره‌ ب��رد ت��ا ل�ه‌ ‪20‬‬ ‫وێستگه‌كه‌ی داهاتووشدا قازانجبكات‪.‬‬ ‫له‌پاڵنه‌ره‌ ئابوورییه‌كانی رووسیا تێده‌گه‌م‌و‬ ‫زیاتر له‌ملیارێك دۆالر بۆ هه‌ریه‌ك له‌م‬ ‫وێستگانه‌ م��ان��اداره‌‪ .‬بڕوابه‌خۆبوون‌و‬ ‫زانیاری زیاتر له‌به‌رمهێنانی سووته‌مه‌نی‬ ‫ئه‌تۆمی تواناكانی ئێران‬ ‫به‌هێزده‌كات‌و ئه‌م‬ ‫م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ی �ه‌ بۆ‬ ‫روس�����ی�����اش‌و‬ ‫ب����ۆ ه���ه‌م���وو‬ ‫واڵتانی جیهان‬

‫ده‌ستبه‌كاربوونی وێستگه‌ی ئه‌تۆمیی بوشه‌هر‬ ‫به‌و مانایه‌ دێت كه‌ئێران توانی كارێك بكا‬ ‫كه‌سه‌دام حسێن‌و سوریا نه‌یانتوانی‬

‫خودی حكومه‌تی ئۆباماش دانبه‌وه‌داده‌نێت‬ ‫كه‌ئێران بۆ ده‌سڕاگه‌یشتن به‌چه‌كی‬ ‫ئه‌تۆمی ته‌نیا ساڵێكی پێویسته‌‬ ‫ده‌بێ كڕنۆشبه‌رێت‌و سوپاسی ئه‌مریكا‬ ‫بكا بۆ ئه‌وه‌ی كه‌كۆتایی به‌دوو ده‌سه‌اڵت‬ ‫هێنا كه‌هه‌ردووكیان هه‌ڕه‌شه‌بوون بۆسه‌ر‬ ‫ئێران‪ ،‬یانی تاڵیبان له‌ئه‌فغانستان‌و‬ ‫سه‌دام له‌عێراق‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬پێتوایه‌ یارمه‌تی رووسیا بۆ‬ ‫ده‌ستبه‌كاربوونی بوشه‌هر بتوانێ ترسی‬ ‫واڵتانی ناوچه‌كه‌ بڕه‌وێنێته‌وه‌؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك باوه‌ڕم‬ ‫به‌مه‌ نییه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ واڵتانی عه‌ره‌بی‬ ‫ناوچه‌كه‌ قسه‌ بكه‌ی‪ ،‬بۆت ئاشكراده‌بێ‬ ‫ك �ه‌ ب����ه‌راده‌ی ئیسرائیل له‌به‌رنامه‌‬ ‫ئه‌تۆمییه‌كانی ئێران ده‌ترسن‪ .‬بوونی‬ ‫چین‌و رووسیا ئه‌م ترسه‌ ناڕه‌وێنێته‌وه‌‪.‬‬

‫مه‌ترسیداره‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئێران له‌دوای وێستگه‌ی بوشه‌هر‬ ‫چی ده‌كات؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬له‌و ب��ڕوای �ه‌دام كه‌ئێران‬ ‫به‌راده‌یه‌كی زۆر له‌به‌رهه‌مهێنانی بۆمبی‬ ‫ئ�ه‌ت��ۆم��ی ن��زی��ك��ب��ووه‌ت �ه‌وه‌‪ .‬پێتاندنی‬ ‫ب �ه‌رده‌وام��ی یۆرانیۆم‌و به‌رهه‌مهێنانی‬ ‫سووته‌مه‌نی ئه‌تۆمی بووه‌ته‌ هۆكاری‬ ‫توانایی ئێران له‌بواری ئه‌تۆمی‌و ئه‌مه‌ش‬ ‫زۆر مه‌ترسیداره‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬س��ارك��وزی س��ه‌رۆك كۆماری‬ ‫فه‌ڕه‌نسا رایگه‌یاند كه‌ئه‌گه‌ر ئێران‬ ‫پابه‌ندی بڕیاره‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان بێ‪،‬‬ ‫له‌ده‌ستبه‌كاربوونی بوشه‌هر پشتیوانی‬

‫ده‌كات‪ .‬رای ئێوه‌ له‌مباره‌وه‌ چییه‌؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬ئێوه‌ ده‌ڵێن كه‌حكومه‌ته‌كه‌ی‬ ‫ب���ۆش‌و ئۆباما ه��ه‌ردووك��ی��ان تووشی‬ ‫هه‌ڵه‌بوون‪ .‬تائه‌و كاته‌ی ئێران پابه‌ندی‬ ‫بڕیاره‌كانی ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه‌ی‬ ‫ئه‌تۆمی ب��ێ‪ ،‬هیچ ن��اره‌زای��ی�ه‌ك بوونی‬ ‫نییه‌‪ .‬به‌اڵم من له‌داهاتوو نیگه‌رانم‪ ،‬له‌و‬ ‫كاته‌ی كه‌ئێران پشكێنه‌رانی ئاژانسی‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی وزه‌ی ئه‌تۆم له‌بوشه‌هر‬ ‫ده‌رب���ك���ات‌و س��ووت �ه‌م �ه‌ن��ی ئ�ه‌ت��ۆم�ی‌و‬ ‫پلۆتۆنیۆم به‌رهه‌مبێنێ‌و ‪ 40‬تا ‪ 60‬بۆمبی‬ ‫ئه‌تۆمی دروستبكات‪.‬‬ ‫به‌ڵگه‌ی ئه‌م راستییه‌ پێشبینییه‌كانی‬ ‫وه‌زاره‌ت����ی وزه‌ی ئه‌مریكایه‌‌و وه‌ه��م‬ ‫نییه‌‪ .‬ئه‌مه‌ هه‌موو رووداوه‌ك���ه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ك ئ���ه‌وه‌ی ك �ه‌ك��ۆری��ای ب��اك��وور‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام��ی��دا‌و پشكێنه‌رانی ئاژانسی‬ ‫ده‌رك��رد‪ .‬ئه‌گه‌ر هاوكارییه‌كانی ئێران‌و‬ ‫ك��ۆری��ا له‌دروستكردنی مووشه‌كه‌كان‬ ‫ببینین‪ ،‬كه‌واته‌ به‌رده‌می ئێران بۆ ئه‌م‬ ‫مه‌به‌سته‌ ك��راوه‌ی�ه‌‪ .‬ئه‌مه‌ مه‌ترسیداره‌‬ ‫كه‌ئه‌و واڵتانه‌ی كه‌بیانه‌وێ ببنه‌ هێزێكی‬ ‫ئه‌تۆمی له‌رێككه‌وتننامه‌ی‌ رێگه‌گرتن‬ ‫ل�ه‌ب�ڵاوب��وون�ه‌وه‌ی چه‌كه‌ ئه‌تۆمییه‌كان‬ ‫كه‌ڵكی خراپ وه‌ربگرن‪ .‬ده‌ستبه‌كاربوونی‬ ‫بوشه‌هر‌و هه‌وڵدان بۆ دروستكردنی ‪20‬‬ ‫وێستگه‌ی دیكه‌ رێگه‌ی ئێران ده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك كه‌پێشووتر سه‌دام‌و به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌د نه‌یانتوانی به‌م ئاواته‌ بگه‌ن‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬باشترین رێگه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫ئه‌م كێشه‌یه‌ چییه‌؟‬ ‫ج��ان بۆڵتۆن‪ :‬ل�ه‌و ب��ڕوای �ه‌دام كه‌ته‌نیا‬ ‫رێگه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌م كێشه‌یه‌‬ ‫له‌ناوبردنی دام���ه‌زراوه‌ ئه‌تۆمییه‌كانی‬ ‫ئێران‌و گۆڕینی حكومه‌تی ئێرانه‌‪ .‬ئه‌مه‌‬ ‫ته‌نیا رێگه‌ چ��اره‌ی درێژماوه‌یه‌‪ .‬نازانم‬ ‫ئه‌م شته‌ رووده‌دا یان نا‪ .‬له‌و بڕوایه‌دام‬ ‫كه‌ئه‌نجامی ئه‌م ره‌وته‌ كه‌زۆر مه‌ترسیداره‌‬ ‫ئێران له‌چه‌كی ئه‌تۆمی نزیكده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئێوه‌ پێشنیازی هێرشی سه‌ربازی‬ ‫بۆسه‌ر ئێران ده‌كه‌ن؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬به‌ڵێ‪ ،‬له‌م ب��ارودۆخ�ه‌دا‬ ‫ته‌نانه‌ت خ��ودی حكومه‌تی ئۆباماش‬ ‫دانبه‌وه‌داده‌نێت كه‌ئێران بۆ ده‌سڕاگه‌یشتن‬ ‫به‌چه‌كی ئه‌تۆمی ته‌نیا ساڵێكی پێویسته‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر هاوكارییه‌كانی ئێران‌و كۆریای‬ ‫باكوور له‌به‌رچاوبگرین‪ ،‬كاتێكی كه‌متریشی‬ ‫ده‌وێ‪ .‬سه‌باره‌ت به‌ئه‌نجامه‌كانی ئه‌م‬ ‫هێرشه‌ سه‌ربازییه‌ ده‌بێ بڵێم كه‌ئه‌گه‌ر‬ ‫ئیسرائیل هێرشبكاته‌ سه‌ر ئێران‪ ،‬ئێران‬ ‫حیزبوڵاڵ بۆ جه‌نگی ئیسرائیل ده‌نێرێ‪.‬‬ ‫به‌م هۆكاره‌ ساده‌یه‌ ئیسرائیل هێرشی‬ ‫سه‌ربازی بۆ سه‌ر ئێرانی پێ باش نییه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ده‌بێ بزانین كه‌ئه‌مه‌ ته‌نیا الیه‌نێكی‬ ‫مه‌سه‌له‌كه‌یه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌كاردانه‌وه‌ی‬ ‫واڵت�ه‌ عه‌ره‌بیه‌كانیش پێویسته‌ بوترێ‬ ‫ك �ه‌ئ �ه‌وان به‌ئاشكرا د‌ژای �ه‌ت��ی ده‌ك �ه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ژێره‌وه‌ هێرشی سه‌ربازی بۆ سه‌ر‬ ‫ئێرانیان پێ باشه‌‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئێوه‌ سه‌باره‌ت به‌حكومه‌ته‌كان‬ ‫قسه‌تان كرد‪ ،‬به‌اڵم كاردانه‌وه‌ی خه‌ڵك‬ ‫چی ده‌بێ؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬سه‌رنجتان بۆ ئه‌وه‌ راده‌كێشم‬ ‫كه‌هێرشی سه‌ربازی ئیسرائیل بۆ سه‌ر‬ ‫دامه‌زراوه‌ ئه‌تۆمییه‌كانی سوریا‪ ،‬بێده‌نگی‬ ‫واڵتانی عه‌ره‌بی لێكه‌وته‌وه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫كه‌واڵتانی عه‌ره‌بی به‌باشی ده‌یانزانی‬ ‫ك���ه‌دام���ه‌زراوه‌ ئه‌تۆمییه‌كانی سوریا‬

‫به‌رنامه‌یه‌كی هاوبه‌شی ئێران‌و سوریا بوو‪.‬‬ ‫واڵتانی عه‌ره‌بی نایانه‌وێ ئێرانیش وه‌ك‬ ‫سوریا ده‌ستی به‌چه‌كی ئه‌تۆمی بگات‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئیسرائیل هێرشبكاته‌ سه‌ر ئێران‪،‬‬ ‫ئه‌م هێرشه‌ به‌ره‌وڕووی دژایه‌تی واڵتانی‬ ‫عه‌ره‌بی ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌كرده‌وه‌ هیچ‬ ‫ناكه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ئه‌وان ئێرانێكی‬ ‫ئه‌تۆمی ته‌حه‌مول ناكه‌ن‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬هێرش بۆ سه‌ر سوریا جیاواز‬ ‫بوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌جه‌نگی لێنه‌كه‌وته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێران هه‌ڕه‌شه‌ده‌كات كه‌شه‌ڕێكی‬ ‫به‌رباڵو له‌ناوچه‌كه‌دا ده‌نێته‌وه‌؟‬ ‫ج���ان ب��ۆڵ��ت��ۆن‪ :‬ح��ك��وم �ه‌ت��ی ئ��ێ��ران‬ ‫حكومه‌تێكی ناعه‌قاڵنییه‌‌و كاردانه‌وه‌كانی‬ ‫ئاشكرانین‪ ،‬به‌اڵم له‌وبڕوایه‌دام كه‌ئه‌وان‬ ‫ك���اردان���ه‌وه‌ی���ه‌ك���ی وان��ی��ش��ان ن���اده‌ن‬ ‫كه‌راسته‌وخۆ به‌ره‌وڕووی ئه‌مریكا ببنه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ئێران نیگه‌رانی هاتنی‬ ‫ئه‌مریكا به‌شێوه‌یه‌كی به‌رباڵو بۆ كه‌نداوه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌داهاتووی ده‌سه‌اڵته‌كه‌شیان‬ ‫ده‌ترسن‪ .‬ئه‌نجامی هێرشی سه‌ربازی بۆ‬ ‫سه‌ر ئێران هێرشكردن بۆ سه‌ر ئیسرائیله‌‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش بابه‌تێكی گرنگه‌ بۆ حكومه‌تی‬ ‫ئیسرائیل‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئه‌نجامه‌ ئابوورییه‌كانی ئه‌م‬ ‫جه‌نگه‌ چۆن لێكده‌ده‌یته‌وه‌؟ ئه‌گه‌ر ئێران‬ ‫هورمز ببه‌ستێ نرخی ن�ه‌وت له‌هه‌شتا‬ ‫دۆالره‌وه‌ ده‌بێته‌ ‪ 400‬یا ‪ 500‬دۆالر؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬خۆری به‌یانی ئه‌و رۆژه‌‬ ‫هه‌ڵنایه‌ت كه‌ئێران هورمز ببه‌ستێ‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌م كاره‌ش بكا له‌ ‪ 2‬یا ‪ 3‬رۆژدا هێزی‬ ‫ده‌ریایی‌و ئاسمانی ئێران له‌ناوده‌چێ‪.‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر ئ��ێ��ران ئ��ه‌و ك���اره‌ ب��ك��ا‪ ،‬ده‌ب��ێ‬ ‫ئه‌نجامه‌كانیشی قبوڵ بكا‪ ،‬بۆ نمونه‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنانی نه‌وتی واڵتانی عه‌ره‌بی‬ ‫زیادده‌كا‌و بازاڕه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان نه‌وتی‬ ‫خۆیان له‌رێگه‌ی واڵتانی عه‌ره‌بییه‌وه‌‬ ‫دابینده‌كه‌ن‪ .‬هیچ كه‌س خوازیاری جه‌نگ‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ كه‌سیش نایه‌وێ ئێران‬ ‫چه‌كی ئه‌تۆمی هه‌بێ‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬له‌ئه‌گه‌ری هاتنه‌ئارای جه‌نگێكی‬ ‫له‌و شێوه‌‪ ،‬ئاڵوگۆڕی هێز له‌هاوكێش ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان ده‌بینن؟‬ ‫جان بۆڵتۆن‪ :‬ده‌مه‌وێ شه‌فاف بم‪ ،‬له‌و‬ ‫بڕوایه‌دام كه‌جه‌نگ روونادات‪ ،‬به‌اڵم ته‌نیا‬ ‫یه‌ك هێرشی سه‌ربازی ده‌بێ كه‌پێده‌چێ‬ ‫ئاسمانی ب��ێ‪ ،‬دوو رۆژی پێده‌چێ تا‬ ‫دامه‌زراو‌ه ئه‌تۆمییه‌كانی ئێران له‌ناوبچن‪.‬‬ ‫گ��ۆڕان��ی هێز له‌ناوچه‌ك ‌ه ئ �ه‌و كاته‌ی ‌ه‬ ‫كه‌ئێران بۆمبی ئه‌تۆم به‌رهه‌مبێنێ‪،‬‬ ‫واڵتانی سعودییه‌‌و میسر‌و توركیاش به‌م‬ ‫ئاراسته‌دا بڕۆن‪ .‬له‌ماوه‌یه‌كی كورتی ‪5‬‬ ‫تا ‪ 10‬ساڵ رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستێكمان‬ ‫ده‌بێ كه‌چه‌ندان واڵت بۆمبی ئه‌تۆمییان‬ ‫ده‌بێت‌‌و ئه‌م بارودۆخ ‌ه زۆر مه‌ترسیدار‬ ‫ده‌بێ‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫کۆمێنت ‪17‬‬

‫مه‌نیپله‌یشنی ده‌سه‌اڵتدارانی كورد‬

‫ئاری ئه‌بوبه‌كر‬ ‫له‌كورتترین‬ ‫‪Manipulation‬‬ ‫پێناسه‌یدا به‌واتای داپۆشینی كردارێك‬ ‫ب�ه‌ك��ردارێ��ك��ی ت��رو خۆگێلكردن له‌هۆو‬ ‫ئاڕاسته‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كه‌و رێ��گ��اچ��اره‌ی‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌كردارێكیترو له‌رێگه‌یه‌كی‬ ‫تره‌وه‌ ئاراسته‌ی كرداری یه‌كه‌م به‌توله‌ڕێدا‬ ‫ده‌برێت‪.‬‬ ‫زیاده‌ڕۆیی نییه‌ گه‌ر بڵێین ده‌سه‌اڵتی‬ ‫كوردی به‌پێی ته‌مه‌نی خۆی‪ ،‬یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ ده‌گمه‌نانه‌ی دونیا كه‌خاوه‌نی‬ ‫به‌كارهێنانی زۆرت��ری��ن مه‌نیپله‌یشنی‬ ‫سیاسییه‌‪ ،‬تائێستاو له‌ته‌مه‌نی ئه‌م‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ه‌ س��ی��اس��ی��ی�ه‌ خ��ۆم��اڵ��ی��ی�ه‌ی‬ ‫ك���ورددا‪ ،‬كه‌مترین ج��ار رێككه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫ك �ه‌ده‌س �ه‌اڵت��داران��ی ه�ه‌رێ��م (ب �ه‌ه �ه‌ردوو‬ ‫س �ه‌رۆك��ای �ه‌ت��ی ه��ه‌رێ��م‌و ح��ك��وم�ه‌ت�ه‌وه‌)‬

‫كه‌بابه‌تییانه‌ له‌كێشه‌كان ب��ڕوان �ن‌و‬ ‫هه‌وڵی چاره‌سه‌رێكی بنه‌ڕه‌تی ب��ده‌ن‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یه‌ك‪،‬‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ه �ه‌ر كێشه‌و گرفتێك‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫پێشهاتی هه‌ر ئه‌گه‌رێك‪ ،‬ده‌سه‌اڵتدارانی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان هۆكارو چاره‌سه‌ری‬ ‫كێشه‌كانی ب �ه‌ئ��اوه‌ژوو وه‌اڵم��داوه‌ت��ه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێك كه‌مه‌نیپله‌یشن له‌الی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫كوردی بووه‌ته‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌ك بۆ خۆڵكردنه‌‬ ‫چاوی خه‌ڵك‌و دونیای ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫باسی میدیای ئازاد بكرێت‪ ،‬ده‌سه‌اڵتی‬ ‫كوردی به‌ده‌ستی ده‌ره‌كی‌و موخابه‌راتی‬ ‫واڵت��ان وه‌اڵم���ده‌دات���ه‌وه‌‪ ،‬رێپێوان دژی‬ ‫ت��ی��رۆری رۆژن��ام �ه‌ن��ووس��ان سازبكرێت‪،‬‬ ‫ده‌س����ه‌اڵت به‌ده‌ستێكی ده‌زان��ێ��ت بۆ‬ ‫شێواندنی ئ��ارام��ی ك��وردس��ت��ان‌و الیه‌نه‌‬ ‫سیاسییه‌كانی هاوخه‌باتی خ��ۆی پێ‬ ‫تاوانبارده‌كات‪ ،‬پێیان بوترێت ده‌ستوور‬ ‫تێمه‌په‌ڕێنن له‌دیكتاتۆرێك رزگارمانبووه‌‬ ‫با كه‌سیتر نه‌بێته‌ دیكتاتۆر به‌سه‌رمانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت‌و سه‌رۆكی هه‌رێم وته‌نی نا بۆ‬ ‫ده‌ستوور به‌ "چقڵی چاو" وه‌اڵمده‌ده‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب��اس��ی پ�����رۆژه‌و ی��اس��ای��ان ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫بكه‌یت‪ ،‬به‌موزایه‌ده‌ی سیاسی الیه‌نێك‬ ‫ی��ان چ�ه‌ن��د الیه‌نێك وه‌اڵم���ده‌ده‌ن���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫قسه‌ له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵی بكرێت یان باسی‬ ‫ب��ێ��دادی ه��اوواڵت��ی��ان بكرێت‪ ،‬ب�ه‌پ��رۆژه‌‬ ‫ئیفلیجه‌كان وه‌اڵم���ده‌ده‌ن���ه‌وه‌‪ .‬دی��اره‌‬ ‫ئه‌م ج��اره‌و له‌تازه‌ترینیان كه‌مه‌سه‌له‌ی‬ ‫ئاشكرابوونی فرۆشتنی نه‌وته‌ به‌ره‌ش‌و‬ ‫قاچاخ‪ ،‬ده‌سه‌اڵتی سیاسی وه‌ك پیشه‌ی‬ ‫هه‌میشه‌یی‌و له‌مه‌نیپله‌یشنێكی ت��ازه‌و‬ ‫له‌سه‌ر شێوازی سااڵنی پێشووی‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫ش��ێ��وه‌‪ ،‬ئ��اش��ك��راب��وون‌و ق��س �ه‌ك��ردن له‌‬ ‫به‌قاچاخبردنی نه‌وتی كوردستان بۆ ئێران‬

‫له‌الیه‌ن چه‌ند حیزبێكه‌وه‌‪ ،‬به‌ده‌ستێك‬ ‫ده‌زان���ن ك �ه‌ده‌ی �ه‌وێ��ت سومعه‌ی هه‌رێم‬ ‫بشكێنێت‌و به‌شیواندنی سومعه‌ی هه‌رێم‌و‬ ‫گه‌وره‌كردنی كێشه‌كه‌ زی��اد له‌قه‌باره‌ی‬ ‫خ��ۆی ن��اوزه‌ن��دده‌ك��ات‪ ،‬ی��ان له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫وه‌زیری نه‌وتی عێراقی‪ ،‬لێدوانی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫رووك�� ‌هش‌و سۆزئامێزانه‌ ده‌ده‌ن به‌وه‌ی‬ ‫كه‌وه‌زیری نه‌وتی عێراق دژی نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫ك��ورده‌‪ ،‬كه‌دێته‌ سه‌ر مافه‌كانی كوردو‬ ‫چاره‌نووسی ناوچه‌ ناكۆكه‌كانی وه‌ك‬ ‫كه‌ركوك‌و خانه‌قین‌و هتد‪ ،‬ئه‌وا بێده‌نگی‬ ‫هه‌ڵده‌بژێرن‌و ده‌بێژن هه‌رئه‌وه‌نده‌مان‬ ‫له‌ده‌ستدێت‪.‬‬ ‫ئایا ناكرێت له‌بری وتاری سۆزئامێزو‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی�ی‌و قسه‌ له‌سه‌ر گه‌وره‌كردنی‬ ‫كێشه‌كه‌و قاچاخچێتیكردن به‌نه‌وته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌بری به‌الڕێدابردنی ئه‌سڵی مه‌سه‌له‌كه‌‪،‬‬ ‫كه‌فرۆشتنی نه‌وت��‌ به‌قاچاخ‪ ،‬حكومه‌تی‬ ‫ه��ه‌رێ��م ب��ی��ر ل���ه‌وه‌ ب��ك��ات �ه‌وه‌ كه‌رێگه‌‬ ‫له‌فرۆشتتنی قاچاخی نه‌وت بگرێت؟‬ ‫پێم وای��ه‌ زۆر به‌ئاسانی ده‌كرێت‬ ‫كه‌هۆكارو چاره‌سه‌ر بۆ كێشه‌ی فرۆشتنی‬ ‫قاچاخی نه‌وت بدۆزرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر كه‌مێك‬ ‫له‌خۆبوردیی گیرفان ئاماده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌داخه‌وه‌ به‌هه‌ڵوێسته‌كانی ده‌سه‌اڵتدارانی‬ ‫هه‌رێمدا وا دیاره‌‪ ،‬ئامه‌ده‌ن هه‌موو شتێك‬ ‫بكه‌ن له‌پێناوی گیرفان‌و ده‌س �ه‌اڵت��دا‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر نا هه‌ر زوو خۆیان له‌و لێدوانی‬ ‫به‌توله‌ڕێدابردن ده‌پ��اراس�ت‌و ده‌كه‌وتنه‌‬ ‫خۆ بۆ رێگه‌گرتن له‌قاچاخچییه‌كانی‬ ‫ن����ه‌وت‌و س��ازش��ن �ه‌ك��ردن ل �ه‌س �ه‌ر مافه‌‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تییه‌كانی ك��وردو ناوچه‌كانی‬ ‫ماده‌ی ‪.١٤٠‬‬ ‫‪Arei1976@hotmail.com‬‬

‫كاریگه‌رییه‌كان ‌ی كشانه‌و‌ه ‌ی هێزه‌كان ‌ی‬ ‫سوپای‌ ئه‌مریكا له‌سه‌ر توركیا‬ ‫ئا‪ :‬محه‌مه‌د عه‌لی‌ كه‌مال‬ ‫دوای‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ ب���اراك ئ��ۆب��ام��ای‌ س�ه‌رۆك� ‌ی‬ ‫ئه‌مریكا وه‌ك بردنه‌سه‌ری‌ ئه‌و به‌ڵێنه‌ی‌ كه‌‬ ‫له‌هه‌ڵمه‌ته‌كانی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫واڵت��ه‌ك��ه‌ی��دا داب����وی‌‌و پ��ێ��ش دوو هه‌فته‌‬ ‫ل�ه‌و واده‌ی���ه‌ی‌ ب��ۆی‌ دیاریكرابوو‪ ،‬ژم��اره‌ی‌‬ ‫هێزه‌كانی‌ سوپای‌ واڵته‌كه‌ی‌ بۆ كه‌متر له‌‬ ‫‪ 50‬هه‌زار سه‌رباز له‌خاكی‌ عێراقدا دابه‌زاند‌و‬ ‫سه‌ربازه‌كانی‌ ك��ش��ان��ده‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌م پرۆسه‌یه‌‬ ‫كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر هه‌ریه‌ك له‌واڵتانی‌ ناوچه‌كه‌‌و‬ ‫دراوسێكانی‌ عێراق ده‌بێت به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫سنوورێكی‌ زۆریان له‌گه‌ڵ ئه‌م واڵته‌دا هه‌یه‌‌و‬ ‫به‌تایبه‌تیتریش واڵتی‌ توركیا كه‌هاوپه‌یمانی‌‬ ‫ئه‌مریكایه‌‪.‬‬ ‫له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا توركیا پارێزگاری‌‬ ‫به‌رانبه‌ر هه‌ندێ خاڵ‌و بابه‌ت هه‌یه‌ كه‌ڕاسته‌وخۆ‬ ‫ی��ان ن��اڕاس��ت �ه‌وخ��ۆ ك��اری��گ�ه‌ری��ی��ان له‌سه‌ر‬ ‫سیاسه‌تی‌ ناوخۆ‌و ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌و واڵته‌دا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌موویشی‌ گرنگتر كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌‬ ‫ئه‌مریكا به‌واتای‌ نه‌مانی‌ ئه‌و مه‌رجه‌عه‌ دێت‬ ‫كه‌هه‌موو كات‌و بۆ هه‌ر كێشه‌یه‌ك توركیا‬ ‫بیویستایه‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ الی‌‌و له‌پله‌ی‌ یه‌كدا‬ ‫بوو‪ ،‬به‌اڵم به‌كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌ شه‌ڕكه‌ره‌كان‬ ‫له‌كۆتایی مانگی‌ ئابدا‌و كشانه‌وه‌ی‌ ته‌واوی‌‬ ‫هێزه‌ ئه‌مریكییه‌كان له‌كۆتایی ساڵی‌ ‪2011‬دا‬ ‫توركیا ئه‌م مه‌رجه‌عه‌ی‌ نامێنێت‪ .‬له‌دوای‌‬ ‫ئه‌وه‌ش وه‌ك له‌وتاری‌ مامۆستایه‌كی‌ به‌شی‌‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كانی‌ زانكۆی‌‬ ‫(‪18‬ی‌ مارتی‌ چه‌ناككاله‌)ی‌ توركیدا هاتووه‌‪،‬‬ ‫پێكدادانی‌ توند‌و به‌رده‌وامی‌ پێكهاته‌كانی‌‬ ‫عێراق و‌ دروستنه‌بوونی‌ حكومه‌تێكی‌ هاوبه‌ش‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ره‌كانی‌ ئه‌م پێكدادانانه‌ به‌هێزترده‌كات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ك به‌پێی‌ لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ ئه‌و ئاڵۆزییه‌ی‌‬ ‫له‌نێو پێكهاته‌ جۆراوجۆره‌كانی‌ عێراقدا هه‌یه‌‌و‬ ‫حساباتی‌ سیاسی‌ هه‌ر الیه‌نێكی‌ دیاریكراو ‌و‬ ‫دابه‌شبوونی‌ دیمۆگرافی‌ ئه‌و واڵته‌ خه‌مه‌كانی‌‬ ‫توركیا سه‌باره‌ت به‌داهاتووی‌ عێراق زیاتر‌و‬ ‫زیاتر ده‌ك��ات‪ .‬ره‌خنه‌یه‌كی‌ دیكه‌ش كه‌ئه‌و‬ ‫باسی‌ لێوه‌ده‌كات‌و له‌ئیداره‌ی‌ ئۆباما گیراوه‌‬ ‫بریتییه‌ له‌نه‌بوونی‌ پالنێك بۆ دوای‌ كشانه‌وه‌ی‌‬ ‫هێزه‌كانیان له‌ساڵی‌ ‪2011‬دا س�ه‌ب��اره‌ت‬ ‫به‌عێراق‪ .‬چونكه‌ به‌بڕوای‌ ئه‌وان هه‌رچه‌نده‌‬ ‫ئامانجی‌ ئه‌و سه‌ربازانه‌ روونه‌ كه‌ له‌كۆتایی‬

‫ئه‌و ساڵه‌دا ده‌كشێنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم بارودۆخی‌ ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ی‌ ئه‌و سه‌ربازانه‌ جێی‌ ده‌هێڵن هێشتا‬ ‫نادیاره‌‌و نازانرێ‌ چی‌ لێدێ‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌وان پێیانوایه‌ په‌یوه‌ندیی هه‌ریه‌ك له‌هه‌رێمی‌‬ ‫كوردی‌ باكووری‌ عێراق‌و توركمانه‌كان‌و گروپه‌‬ ‫شیعه‌كان به‌ئێرانه‌وه‌ له‌الیه‌ك‌و كاریگه‌رییه‌كانی‌‬ ‫سوریا‌و لوبنان له‌سه‌ر كاروباره‌كانی‌ نێوخۆی‌‬ ‫عێراق‌و له‌الیه‌كی‌ تره‌وه‌‌و په‌یوه‌ندی پاكستان‬ ‫به‌قاعیده‌‌و گروپه‌كانی‌ دیكه‌وه‌ رێگه‌ نادات‬ ‫عێراق به‌یه‌كگرتوویی‌و یه‌كپارچه‌یی بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ش���اره‌زای���ه‌ ب���اس ل���ه‌وه‌ده‌ك���ات‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ جێگیركردنی‌ بار‌ودۆخی‌ عێراق‌و‬ ‫پاراستنی‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی‌ ئه‌مریكا بۆ‬ ‫رێگه‌گرتن له‌ڕوودانی‌ پێكدادان‪ ،‬سه‌ره‌تاكانیان‬ ‫بۆ چه‌ندین ساڵ به‌ر له‌ئێستا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‌و‬ ‫ه �ه‌روه‌ك چه‌ند دامه‌زراوه‌یه‌كی‌ ئه‌مریكیش‬ ‫ئاماژه‌یان بۆ ك��ردووه‌‪ ،‬پێویسته‌ مۆدێلێكی‌‬ ‫نوێ له‌هاریكاریی گشتگیر له‌نێوان عێراق‌و‬ ‫واڵتان ‌ی ناوچه‌كه‌دا بهێنرێته‌ ئ��ارا‌و كاری‌‬ ‫بۆ بكرێت‪ .‬ئه‌و مامۆستایه‌ی‌ په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌توركیا س �ه‌ب��اره‌ت‬ ‫به‌كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مریكا له‌عێراق‬ ‫وته‌یه‌كی‌ ساڵی‌ ‪2007‬ی‌ هێنری‌ كێسنجه‌ری‌‬ ‫وه‌زی��ری‌ پێشووتری‌ ئه‌مریكا ده‌گوازێته‌وه‌‬ ‫كه‌دژی‌ ئه‌و كشانه‌وه‌یه‌‌و ئه‌و قه‌یرانه‌ی‌ دوای‌‬ ‫كشانه‌وه‌ی‌ ئه‌و هێزانه‌ به‌زۆر قوڵتر ده‌زانێت‌و‬ ‫پێیوایه‌ كاریگه‌رییه‌كانی‌ زۆر به‌رفراوان ده‌بن‌و‬ ‫ئه‌گه‌ری‌ كشانی‌ له‌که‌نداوه‌وه‌ تا ئه‌ندۆنیزیا‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬هه‌روه‌ك باس له‌گرنگی‌ رۆڵی‌ توركیا‬ ‫ل�ه‌م دۆخ�ه‌ش��دا ده‌ك��ات‪ .‬س�ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌توركیا دوای‌ كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مریكا‬ ‫له‌عێراق پێویسته‌ چ میكانیزمێك له‌سیاسه‌ت‬ ‫بگرێته‌به‌ر تا به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی‌ له‌ناوچه‌كه‌دا‬ ‫پ��ارێ��زراوب��ن‌و سیاسه‌ته‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫سه‌ركه‌وتوو بن‪ ،‬ئه‌و شاره‌زایه‌ له‌په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫نێو ده‌وڵه‌تییه‌كان رایوایه‌ له‌كاتێكدا واڵته‌كه‌ی‌‬ ‫حه‌ز به‌په‌ره‌پێدانی‌ په‌یوه‌ندیی دۆستایه‌تی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ واڵتاندا ده‌ک��ات‪ ،‬ناكرێت له‌هه‌مان‬ ‫كاتدا به‌شێك بێت یان الیه‌نگری‌ كێشه‌یه‌ك‬ ‫بێت له‌خۆرهه‌اڵتی‌ ن��اوه‌ڕاس��ت��دا‪ .‬به‌بڕوای‌‬ ‫ئ��ه‌و ئ �ه‌گ �ه‌ر توركیا بیه‌وێت له‌پرۆسه‌ی‌‬ ‫كشانه‌وه‌ی‌ ئه‌مریكادا رۆڵی‌ گ�ه‌وره‌‌و دیاری‌‬ ‫ب��ه‌ر ب��ك�ه‌وێ��ت‪ ،‬پێویسته‌ الی �ه‌ن �ه‌ به‌هێز‌و‬ ‫الوازه‌ك��ان �ی‌ خ��ۆی‌ دیاریبكات ی��ان راستتر‬

‫بڵێین حسابی‌ ورد بۆ ئه‌و هه‌نگاوانه‌ بكات‬ ‫كه‌ له‌سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌یدا ده‌ینێت‪ .‬له‌نمونه‌ی‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ كه‌ئه‌گه‌ر ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی‌ حه‌ماسی‌‬ ‫فه‌ڵه‌ستین به‌ڕێكخراوێكی‌ تیرۆریستی‌‬ ‫نه‌زانێت كه‌ له‌هه‌مان كاتدا ره‌خنه‌یه‌كی‌‬ ‫ئه‌مریكاشه‌ له‌توركیا‪ ،‬ئه‌وا ده‌بێت وریا بێت‬ ‫به‌رانبه‌ر به‌و كارتانه‌ی‌ سه‌باره‌ت به‌په‌كه‌كه‌‬ ‫ده‌خرێنه‌ به‌رده‌می‌‪ .‬هه‌روه‌ك پێویسته‌ به‌و‬ ‫رێككه‌وتننانه‌دا بچێته‌وه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ ئێراندا‬ ‫هه‌یه‌تی‌‌و په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ له‌گه‌ڵ ئیسرائیلدا‬ ‫باشتربكاته‌وه‌‌و بیگه‌یه‌نێته‌ ئه‌و ئاسته‌ی‌ به‌ها‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌كان دایانناوه‌‪ .‬به‌بڕوای‌ ئه‌و‬ ‫نووسه‌ره‌ توركیا له‌به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ تیرۆردا‬ ‫هاوكاره‌ له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا‌و هاوپه‌یمانیه‌تی‌‪،‬‬ ‫به‌واتایه‌كی‌ دیكه‌ ته‌نها واڵت �ه‌ كه‌خاوه‌نی‌‬ ‫دیموكراسی بێت له‌ناوچه‌كه‌دا‪ .‬ه �ه‌روه‌ك‬ ‫هه‌ڵوێستی‌ له‌باره‌ی‌ به‌رنامه‌ی‌ ناوه‌كییه‌وه‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌بواری‌ ئاشتیدا به‌كاربهێنرێت‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌هه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌ به‌رنامه‌‬ ‫ناوه‌كییه‌كه‌ی‌ ئیسرائیل لێپێچینه‌وه‌ ده‌كات‌و‬ ‫هاوكات ره‌خنه‌ له‌سیاسه‌ته‌كانی‌ خۆرئاوا‬ ‫ل�ه‌ب��اره‌ی‌ به‌رنامه‌ ناوه‌كییه‌كه‌ی‌ ئێرانه‌وه‌‬ ‫ده‌گرێت‪ .‬ئه‌وه‌شی‌ له‌مه‌وه‌ ده‌ستمانده‌كه‌وێت‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ كه‌سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ توركیا‬ ‫له‌خزمه‌تی‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانیدا‬ ‫نییه‌‪ .‬له‌به‌ر ئ �ه‌وه‌ پێیوایه‌ نابێت توركیا‬ ‫په‌یوه‌ندیی به‌هه‌ر ب �ه‌ره‌و پێشچوونێكه‌وه‌‬ ‫بپچڕێت كه‌ له‌عێراقدا رووده‌دات‪ .‬چونكه‌‬ ‫ئه‌م به‌ره‌وپێشچوونانه‌ هه‌م بۆ سیاسه‌تی‌‬ ‫ناوخۆ‌و هه‌م بۆ سه‌نگی‌ توركیا له‌ناوچه‌كه‌دا‬ ‫زۆر گرنگن‪ .‬هه‌ر به‌ره‌و پێشچوونێكی‌ ناوخۆی‌‬ ‫عێراق جا پۆزه‌نیف بێت ی��ان نێگه‌تیف‬ ‫په‌یوه‌ندیی ت�ه‌واوی‌ به‌توركیا‌و سه‌قامگیری‬ ‫ناوچه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬توركیا پێویسته‌ وه‌اڵمی‌‬ ‫ئ��ه‌و پ��رس��ی��اران�ه‌ ب��دات��ه‌وه‌ ك �ه‌ له‌قۆناغی‌‬ ‫كشانه‌وه‌ی‌ ئه‌مریكا‌و قۆناغی‌ دوای‌ ئه‌وه‌شدا‬ ‫كام دامه‌زراوانه‌ی‌ له‌عێراق بهێڵێته‌وه‌‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫كام الیه‌ندا‌ په‌یوه‌ندی دبلۆماسی‌و له‌گه‌ڵ كام‬ ‫الیه‌ندا په‌یوه‌ندی نافه‌رمی‌ هه‌بێت‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫ئه‌وه‌شی‌ له‌به‌رچاوبێت كه‌ چی پێویسته‌‬ ‫بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ خاكی‌ عێراق به‌یه‌كگرتووی‌و‬ ‫یه‌كپارچه‌ی بمێنێته‌وه‌‌و ك��ام له‌واڵتانی‌‬ ‫هه‌رێمه‌كه‌ زۆرترین كاریگه‌ریی له‌سه‌ر عێراق‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬

‫فایه‌ق سه‌عید‬

‫جيهانبينی په‌روه‌رده‌‬

‫‪faiekk@hotmail.com‬‬

‫گه‌شه‌سه‌ندن‌و هاوسه‌نگبوون له‌الی پیاژێ‬ ‫ته‌نها هه‌ر پیاژێ نییه‌ كه‌باسی قۆناغه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندنی مندااڵنی‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬به‌ڵكو زۆرێكی دیكه‌ش ئه‌م كاره‌یان ك��ردووه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫زانایه‌و به‌جۆرێك ئه‌و قۆناغانه‌یان دابه‌شكردووه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫تیۆرییانه‌دا بگونجێت كه‌ئه‌وان پشتیان پێبه‌ستوون‌و جیاوازی ئه‌م‬ ‫دابه‌شكردنانه‌ش كه‌م نین‪ .‬هه‌ر له‌ژان ژاك رۆسۆوه‌ تا ده‌گاته‌‬ ‫ئێریك ئێریكسۆن‪ ،‬ته‌مه‌نی مندااڵنیان به‌سه‌ر چه‌ندین قۆناغی‬ ‫گه‌شه‌سه‌ندندا دابه‌شكردووه‌‪ .‬ئه‌م دابه‌شكردنه‌ له‌یه‌كێكه‌وه‌ بۆ‬ ‫یه‌كێكی دیكه‌ جیاوازی هه‌یه‌��� .‬له‌كاتێكدا پیاژێ گه‌شه‌سه‌ندنی‬ ‫منداڵی به‌سه‌ر چوار قۆناغدا دابه‌شكردووه‌‪ ،‬ئێریك ئێریكسۆنی‬ ‫ئه‌مریكی له‌هه‌شت قۆناغدا وێنای كردووه‌‪.‬‬ ‫تیۆرییه‌كه‌ی پیاژێ باس له‌گه‌شه‌سه‌ندنی مندااڵن ده‌كات‬ ‫له‌ساتی له‌دایكبوونییه‌وه‌ تا پێ ده‌خاته‌ قۆناغی كۆمه‌ڵبینیه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی دی باسی ل �ه‌و ساته‌ وه‌خته‌ كه‌منداڵ هێشتا‬ ‫نه‌زمان‌و نه‌پێی گرتووه‌و گیرۆده‌ی دی��ارده‌ی خودبینیه‌ تا ئه‌و‬ ‫كاته‌ی له‌بیركردنه‌وه‌ی ئه‌بستراكت تێده‌گات‌و مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫جۆره‌ بیركردنه‌وانه‌دا ده‌كات‌و پێ ده‌نێته‌ قۆناغی كۆمه‌ڵبینیه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌بێ ئه‌وه‌ش یاداشتبكه‌ین كه‌پیاژێ پێداگیری له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌كات كه‌سنووری نێوان قۆناغه‌كان شتێكی نه‌گۆڕ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌منداڵێكه‌وه‌ بۆ منداڵێكی دیكه‌ جیاوازی هه‌یه‌‪ .‬به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫دی له‌وانه‌یه‌ قۆناغێك له‌قۆناغه‌كان له‌الی منداڵێكی دیاریكراو دوو‬ ‫ساڵ بخایه‌نێت‪ ،‬به‌اڵم له‌الی منداڵێكی دیكه‌ چوار ساڵ بخایه‌نێت‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی به‌الی پیاژێوه‌ گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو مندااڵن زوو یا دره‌نگ‬ ‫به‌هه‌مان قۆناغدا تێپه‌ڕده‌بن‌و له‌هه‌موو قۆناغێكیشدا خاوه‌نی‬ ‫ستروكتوری بنه‌ڕه‌تی خۆیانن‪ ،‬ئیدی مه‌عریفی بێت یا نا‪.‬‬ ‫هه‌موو جارێك كه‌پیاژێ ده‌چووه‌ ئه‌مریكا ئه‌و پرسیاره‌ی لێده‌كرا‬ ‫كه‌ئه‌گه‌ر قۆناغه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندن به‌و شێوه‌یه‌ بێت‌و منداڵه‌كان‬ ‫ئه‌و قۆناغانه‌ له‌ته‌مه‌نێكی دیاریكراودا تێپه‌ڕێنن‪ ،‬ئایا ده‌توانرێ‬ ‫په‌له‌ له‌بڕینی ئه‌و قۆناغانه‌دا بكرێت؟ ئایا پێویست به‌وه‌ ده‌كات‬ ‫منداڵ به‌هه‌موو قۆناغه‌كاندا تێپه‌ڕببێت؟ ئایا ده‌توانین تۆزێك‬ ‫په‌له‌ له‌بڕینی ئه‌و قۆناغانه‌دا بكه‌ین؟ ئه‌م پرسیاره‌ كه‌پیاژێ ناوی‬ ‫پرسیاری ئه‌مریكی لێنابوو‪ ،‬وه‌اڵمه‌كه‌ی له‌الی پیاژێ به‌ڵێ بوو‪.‬‬ ‫پیاژێ ئه‌وه‌شی راگه‌یاند كه‌ئه‌و گریمانه‌یه‌كی هه‌یه‌و تائێستاش‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ بیسه‌لمێنێت‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌مه‌یه‌‪ :‬به‌ئه‌گه‌ری زۆر ده‌بێ‬ ‫كاتێكی گونجاو بۆ ئۆرگانیزه‌كردنی ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی ناو مێشك‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫چوار جۆر یا چوار قۆناغی بیركردنه‌وه‌ به‌سه‌ر هه‌ر چوار‬ ‫قۆناغه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندنه‌وه‌ زاڵ��ه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل��ه‌رووی ته‌مه‌نه‌وه‌‬ ‫قۆناغه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندنه‌و قۆناغه‌كانی پرۆسه‌ی بیركردنه‌وه‌‬ ‫ده‌ق��اوده‌ق یه‌كناگرنه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ له‌كاتێكدا یه‌كه‌مین قۆناغی‬ ‫گه‌شه‌سه‌ندنی منداڵ له‌دوای له‌دایكبوونیه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫قۆناغی بیركردنه‌وه‌ له‌نزیكه‌ی ‪ 1.5-2‬ساڵیه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات‪.‬‬ ‫چۆن سنووری قۆناغه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندن تێكه‌ل به‌یه‌ك ده‌بن‪،‬‬ ‫ئاواش قۆناغه‌كانی بیركردنه‌وه‌ تێكه‌ڵ به‌یك ده‌بن‪ .‬بۆ نمونه‌‬ ‫بیركردنه‌وه‌ی راسته‌وخۆ یا به‌رجه‌سته‌كراو كه‌ به‌قۆناغی‬ ‫دووه‌می پرۆسه‌ی بیركردنه‌وه‌ی داده‌نرێت‪ ،‬وه‌كو چه‌ترێك وایه‌‬ ‫كه‌مرۆڤ ده‌توانێت دوو واقیعی منداڵی تێدا بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬واقیعی‬ ‫بیركردنه‌وه‌ی پێش لۆژیك‌و واقیعی بیركردنه‌وه‌ی فۆرمئامێز‪.‬‬ ‫له‌م پرۆسه‌ درێژخایه‌نه‌دا (هاوسه‌نگبوون) وه‌ك چه‌مكێكی زۆر‬ ‫گرنگی تیۆرییه‌كه‌ی پیاژێ‪ ،‬رۆڵێكی سه‌ره‌كی له‌كه‌مكردنه‌وه‌ یا‬ ‫له‌ناوبردنی ناكۆكی نێوان بیروبۆچوونه‌ ناكۆكه‌كاندا ده‌گێڕێت‌و‬ ‫مندااڵن‌و ه�ه‌رزه‌ك��اران ده‌گه‌یه‌نێته‌ ئاستێكی به‌رزتر كه‌تیایدا‬ ‫هه‌ست به‌گه‌شه‌كردنی ستروكتوره‌ مه‌عریفییه‌كانی خۆیان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫مه‌به‌ست له‌پرۆسه‌ی هاوسه‌نگبوونیش بوونی هاوسه‌نگیه‌ له‌نێوان‬ ‫بیروبۆچوونه‌كانی منداڵدا‪ .‬واته‌ منداڵ له‌كاتی گه‌شه‌سه‌ندندا‬ ‫كۆمه‌ڵێك زانیاری جۆراوجۆر په‌یداده‌كات یا ده‌ستی پێڕاده‌گات‬ ‫كه‌به‌هۆیانه‌وه‌ ده‌توانێت جۆره‌ هاوسه‌نگییه‌ك له‌بۆچوونه‌كانیدا‬ ‫دروستبكات یا ناكۆكی له‌نێوان بیروبۆچوونه‌كانی خۆیدا نه‌هێڵێت‬ ‫‪.‬‬ ‫بۆ به‌رجه‌سته‌بوونی هاوسه‌نگبوونیش منداڵ پێویستی به‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌ كه‌ده‌ستی به‌زانیاری‌و زانستی دروست بگات‪ .‬ژان پیاژێ‬ ‫قه‌ناعه‌تی به‌ئه‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌كانی كالپه‌رێد هه‌بوو كه‌ئاماژه‌ی‬ ‫به‌وه‌ دابوو هه‌موو پێداویستیه‌كی منداڵ نیشانه‌ی نوقسانیه‌كه‌‬ ‫كه‌ له‌هاوسه‌نگبووندا بوونی هه‌یه‌‪ .‬پیاژێ پێداویستییه‌كانی‬ ‫منداڵ به‌هه‌ردوو پرۆسه‌ی ئه‌سیمیالسیۆن‌و ئه‌كۆمۆداسیونه‌وه‌‬ ‫ده‌به‌ستێته‌وه‌و پێی وایه‌ هه‌موو پێداویستیه‌ك دوو مه‌به‌ستی‬ ‫س�ه‌ره‌ك��ی له‌پشته‌وه‌یه‌‪ :‬یه‌كه‌میان بریتیه‌ له‌گونجاندنی یا‬ ‫ئه‌سیمیلیزه‌كردنی جیهانی ده‌ره‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و ستروكتورانه‌ی كه‌تا‬ ‫ئه‌و ساته‌ وه‌خته‌ له‌الی منداڵ بوونیان هه‌یه‌‪ .‬دووه‌میشیان بریتیه‌‬ ‫له‌دووباره‌ گونجاندنی ئه‌و ستروكتورانه‌ له‌گه‌ڵ گۆڕانگارییه‌كانی‬ ‫رابردوودا‪ ،‬واته‌ ئه‌كۆمۆدیزه‌كردنی له‌گه‌ڵ ئۆبژێكته‌ ده‌ره‌كییه‌كاندا‪.‬‬ ‫پیاژێ پێداگیری له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش ده‌كات كه‌به‌هۆی ئه‌سیمیلیزه‌كردنی‬ ‫ئۆبژێكته‌كانه‌وه‌‪ ،‬بیركردنه‌وه‌و ك��رداره‌ك��ان به‌ئه‌كۆمۆداسیۆن‬ ‫ناچارده‌كرێن‪ ،‬واته‌ ناچارده‌كرێن كه‌دووباره‌ خۆیان له‌گه‌ڵ هه‌موو‬ ‫گۆڕانكارییه‌كی ده‌ره‌كی بگونجێنن‪.‬‬ ‫پیاژێ پێی وایه‌ تا ئه‌م پروسه‌یه‌ (هاوسه‌نگبوون) ئه‌كتیڤترو‬ ‫گۆڕاوتر بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ جێگیرترو سه‌قامگیرتر ده‌بێت‪ .‬هه‌ر له‌م‬ ‫بواره‌شدا زۆر پێویسته‌ كه‌جیاوازی له‌نێوان دوو روانگه‌ی ته‌واكه‌ری‬ ‫یه‌كتر بۆ پرۆسه‌ی هاوسه‌نگبوون بكه‌ین‪ :‬یه‌كه‌میان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ئێمه‌‬ ‫هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ ده‌بێ جیاوازی له‌نێوان ئه‌و ستروكتورانه‌دا بكه‌ین‬ ‫كه‌بڕیار له‌سه‌ر داڕشتنی حاڵه‌ته‌كانی هاوسه‌نگبوون ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫دووه‌میشیان بریتیه‌ له‌و پێداچوونه‌وه‌ وه‌زیفیه‌ی كه‌به‌رپرسه‌‬ ‫له‌گۆڕان یا گواستنه‌وه‌ له‌حاڵه‌تێكه‌وه‌ بۆ حاڵه‌تێكیتر‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 16‬کۆمێنت‬

‫پرۆژه‌نامه‌یه‌ك بۆ دامه‌زراندنی ئه‌نجومه‌نی ئازادیی ئه‌دیبانی كورد‬

‫پێشنیازی‪ :‬ماجید نوری‬ ‫دوای ئ���ه‌وه‌ی له‌هه‌شته‌مین كۆنگره‌ی‬ ‫یه‌كێتی ن��ووس�ه‌ران��ی ك���ورددا به‌نده‌ش‬ ‫ه �ه‌ر وه‌ك چه‌ند ئ�ه‌دی�ب‌و نووسه‌رێكی‬ ‫ن��او ك��ۆن��گ��ره‌ك�ه‌ ب��ێ ه��ان��دان��ی هێزو‬ ‫الیه‌نه‌كانی دووره‌ دنیای ئه‌ده‌ب‪ ،‬هه‌ستمان‬ ‫به‌تاكگه‌رایی‌و سه‌ربه‌خۆیی خۆمان كردو‬ ‫له‌شه‌ش كاتژمێردا شه‌فافانه‌ لیستێكمان‬ ‫ب��ه‌ن��اوی(ئ��ازادی)ی��ه‌وه‌ ب��ۆ خۆپااڵوتن‬ ‫پێكهێنا‪ ،‬ئه‌مه‌شمان له‌په‌رۆشییه‌وه‌ بوو‬ ‫بۆ وه‌دیهێنانی ئ���ازادی‌و سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫ئه‌دیبانه‌‪ ،‬ب�ه‌و مه‌به‌سته‌ی نووسه‌رانی‬ ‫كورد مه‌عریفه‌یه‌كی داهێنه‌رانه‌ی جیاواز‬ ‫ل �ه‌و زان��ی��اری‌و راس��پ��ارده‌و رێنوێنیانه‌‬ ‫به‌رهه‌مبێنن كه‌حیزبه‌كانی كوردستان‬ ‫به‌شێوازی سیاسیانه‌ی خۆیان بۆ هه‌موو‬ ‫بواره‌كانی ژیان هه‌یانه‌و به‌رهه‌میانهێناوه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم دوات��ر له‌كۆی ‪ 147‬ئه‌ندامی‬ ‫كۆنگره‌‪ ،‬نزیكه‌ی ‪ 88‬ئه‌ندامیان به‌ئاگایانه‌‬ ‫یان بێئاگایانه‌ به‌سیناریۆی پشت كه‌والیس‬ ‫رازی كرابوون‌و سنووری ئازادیی خۆیان‬ ‫ته‌سك‌و تروسك كرده‌وه‌و له‌الیه‌ن ده‌سته‌ی‬ ‫راسپێردراوی نووسینگه‌كانی رێكخراوه‌‬ ‫دیموكراتی‌و جه‌ماوه‌رییه‌كانه‌وه‌ (لیستی‬

‫داخراو)یان پێ په‌سه‌ندكردبوون‪ ،‬به‌دڵ‌و‬ ‫ح�ه‌زی كه‌سانی دووره‌ دنیای ره‌نگینی‬ ‫ئ �ه‌ده‌ب خه‌تمی س��ووری كۆنگره‌یان پێ‬ ‫لێدابوون‪.‬‬ ‫مه‌خابن بۆ زۆرب �ه‌ی نووسه‌رانی ناو‬ ‫هۆڵی كۆنگره‌ كه‌ده‌نگیان به‌م به‌رنامه‌‬ ‫حیزبییه‌دا‪ ،‬كه‌سه‌د ده‌رس �ه‌د به‌رنامه‌كه‌‬ ‫گوزارشتی له‌ده‌سه‌اڵتی كادیره ‌حیزبییه‌‬ ‫ناوه‌نجییه‌كان ده‌كردو ئه‌دیبانی بێالیه‌نی‬ ‫ن��او كۆنگره‌ش ت��ا كۆتایی كۆنگره‌كه‌‬ ‫نه‌یانده‌زانی ن��اوی پاڵێوراوانی لیسته‌‬ ‫داخراوه‌كه‌ی ته‌بایی كێن؟!‬ ‫له‌بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ جه‌مسه‌ری بێده‌نگكار له‌و‬ ‫كۆنگره‌یه‌دا كادیره‌ ناوه‌نجییه‌ حیزبییه‌كان‬ ‫بوون‌و بێده‌نگكراویش سه‌رجه‌م نووسه‌ران‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵێك ك��ادی��ری حیزبی ناوه‌نجی‬ ‫رژێنرابوونه‌ ناو هۆڵی كۆنگره‌وه‌‪ ،‬زۆربه‌یان‬ ‫(گ �ه‌ر هه‌مووشیان نه‌بێت) له‌ڕێی ئه‌و‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ه‌ ئ��اش��ك��راو راسته‌وخۆیه‌ی‬ ‫ن��او لقه‌كانی ن��ووس �ه‌ران �ه‌وه‌ نه‌هاتبونه‌‬ ‫كۆنگره‌كه‌وه‌ كه‌پێشتر بۆ هه‌ڵبژاردنی‬ ‫نوێنه‌رانی شه‌رعی نووسه‌ران له‌لقه‌كانی‬ ‫نووسه‌راندا كرابوون‪ ،‬به‌ڵكو وه‌ك قارچك‬ ‫ئ��اس��ا ب�ه‌ب��روس��ك�ه‌ی چ�ه‌ن��د ئه‌ندامێكی‬ ‫ناوه‌نجیانه‌ی حیزبه‌وه‌و هه‌ر له‌ناو هۆڵی‬ ‫كۆنگره‌كه‌ هه‌ڵتۆقیبوون‌و كۆمه‌ڵێك ئامێری‬ ‫كۆنترۆڵیان بۆ بێده‌نگكردن به‌ده‌سته‌وه‌بوو‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ هه‌رله‌وێدا به‌ڵێنیان به‌هه‌ندێك‬ ‫ئه‌ندامی (لیستی ئازادی)دا گوایه‌ ناویان‬ ‫ده‌خه‌نه‌ سه‌ر (لیستی ته‌بایی)‪ ،‬ئه‌م‬ ‫لیسته‌ی دواییان سێ مانگ بوو له‌الیه‌ن‬ ‫كادیره‌ ناوه‌نجییه‌كانی هه‌ردوو حیزبه‌وه‌‬ ‫كار بۆ سه‌رخستنیان ده‌كرا‪ ،‬ئه‌وه‌بوو له‌ناو‬ ‫هۆڵی كۆنگره‌دا هه‌وڵێكی زۆر درا تا منیش‬ ‫له‌لیستی ئازادی بێمه‌ ده‌ره‌وه‌و له‌به‌رانبه‌ردا‬ ‫(جێگۆڕكێی ناو) به‌براده‌رێكی لیستی‬ ‫ته‌بایی بكه‌ن كه‌قوڕبه‌سه‌ره‌ پێش دوو‬ ‫مانگ فه‌الكه‌تی دنیای كردبوو تا به‌یه‌ده‌گ‬ ‫دایاننابوو‪ ،‬منیش پێم وتن "ئامڕازی‬ ‫ته‌شكیلكردنی لیست ل�ه‌الی ئێوه‌وه‌ بۆ‬ ‫كه‌له‌پچه‌كردنی ئازادی نووسه‌رانه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫زه‌نگێكی مه‌ترسیداره‌‪ ،‬دوات��ر زڕڕه‌ی‬ ‫زه‌نگه‌كه‌ ده‌په‌ڕێته‌وه‌ بۆ ناو هه‌موو چین‌و‬

‫توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬خۆ نووسه‌ران له‌ته‌‬ ‫كومباری ژووره‌كانتان نین تا بۆ رازاندنه‌و‌ه‬ ‫ئه‌م ژوورو ئه‌و ژووریان پێبكرێت‪ ،‬لێمان‬ ‫بگ��‌ڕێن با وه‌ك ن��ووس�ه‌ران��ی ت��ری ناو‬ ‫لیستی ئازادی خاوه‌نی ئیراده‌ی خۆم بم‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئه‌مه‌ كۆنگره‌یه‌كی حیزبی نییه‌"‬ ‫هه‌مان ته‌كلیفیان له‌چه‌ند نووسه‌رێكی‬ ‫ت��ری��ش ك���ردب���وو‪ ،‬ئ��ێ��س��ت��ا ل�ه‌ت��رس��ی‬ ‫وه‌زی��ف�ه‌ ل�ه‌ده‌س��ت��دان‪ ،‬ی��ان لێره‌و له‌وێ‬ ‫ته‌همیشكردنیان هه‌ر ناوێرن باسیشی‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ی به‌توندیش بۆ‬ ‫ناو ده‌رهێنانی خۆیان له‌لیستی ئازادی‬

‫ئه‌و واقیعه‌ی به‌ناو ئه‌و‬ ‫كۆنگره‌یه‌دا تێپه‌ڕی‌و‬ ‫رۆی‪ ،‬وه‌ك واقیعێكی‬ ‫تاڵ پێویستییه‌كی‬ ‫مێژوویی بۆ ئێستامان‬ ‫دروستكردووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫رێكخراوی نووسه‌ران‬ ‫له‌م شه‌رعیه‌ته‌ی‬ ‫كه‌كۆنگره‌یه‌كی ناشه‌رعی‬ ‫پێیدان رزگاربكرێت‪،‬‬

‫ئاگاداركردنه‌وه‌یان پێدرابوو‪ ،‬دوایه‌مین‬ ‫دانیشتن دوورو نزیك نه‌یانوێرا به‌الی‬ ‫هۆڵه‌كه‌شدا بێنه‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ی له‌هه‌مووی‬ ‫له‌و هه‌شته‌مین كۆنگره‌یه‌ی نووسه‌راندا‬ ‫كاریكاتێرانه‌ترو ته‌نزئامێزتر بوو‪ ،‬ئه‌و دوو‬ ‫براده‌ره‌ نووسه‌ره‌ی كورمانجی سه‌رووبوون‬ ‫كه‌ له‌لیستی ئازادیدا له‌گه‌ڵماندا بوون‌و‬ ‫دژ به‌لیستی داخراو هاوڕای ئه‌ندامانی تری‬ ‫لقی نووسه‌رانی دهۆك بوون‪ ،‬زۆربه‌یان‬

‫له‌پێناوی سه‌ربه‌خۆبوون‌و دیموكراتییه‌تا‬ ‫گڕیان ده‌ك���رده‌وه‌ كه‌چی ل��ه‌دوا ساتدا‬ ‫به‌چه‌ند ده‌قیقه‌یه‌ك هه‌ردووكیان بردرانه‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی هۆڵ‌و ئێستاش نه‌مانزانی چییان‬ ‫پێ وت��راو نه‌وترا‪ ،‬هه‌ركه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ ناو‬ ‫هۆڵ یه‌كێكیان ره‌نگی سپی هه‌ڵگه‌ڕابوو‪،‬‬ ‫بانگم ده‌كردن به‌خه‌مێكه‌وه‌ لێیان روانیم‌و‬ ‫دووركه‌وتنه‌وه‌‪ ،‬دواتر ته‌له‌فونم بۆ كردن‌و‬ ‫وتم "سه‌یدا با دوور نه‌بین له‌یه‌كتر‪ ،‬ئه‌مه‌تا‬ ‫كه‌مێكیتر له‌الیه‌ن كاك حه‌مه‌سه‌عیده‌وه‌‬ ‫لیسته‌كه‌مان ب��ۆ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن ته‌قدیم‬ ‫ده‌كرێت‪ ".‬له‌ناو مۆبایله‌وه‌ به‌چرپه‌وه‌‬ ‫وتی "برا له‌راهی خودێ ناومان بسڕنه‌وه‌‬ ‫با له‌مه‌ زیاتر گرفتمان بۆ دروستنه‌بێتن‪،‬‬ ‫ل��ق رازی نیینه‌ له‌سه‌رخۆپااڵوتنمان‬ ‫له‌لیستی م���وع���اڕه‌زه‌دا" دروستبوونی‬ ‫سه‌رتاپا ئه‌م واقیعه‌ پڕگرفته‌ی ناو هۆڵی‬ ‫كۆنگره‌ رێك پێچه‌وانه‌ی په‌یامی به‌ڕێز‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێم بوو كه‌تێیدا جه‌خت له‌سه‌ر‬ ‫ئازادی ده‌كرایه‌وه‌‪ ،‬ته‌واو پێچه‌وانه‌ی ئه‌و‬ ‫خوتبه‌یه‌ش بوو كه‌مه‌ال به‌ختیار به‌ناوی‬ ‫به‌ڕێز سه‌رۆك كۆماره‌وه‌ له‌ ‪26‬ده‌قیقه‌دا‬ ‫خوێندییه‌وه‌و له‌په‌ره‌گرافێكی زێڕیندا‬ ‫وتی "ئه‌و ئازادییه‌ی نووسه‌ران هه‌یانبووه‌‬ ‫سیاسیه‌كانیش نییانه‌" سه‌دو هه‌شتا پله‌ش‬ ‫پێچه‌وانه‌ی لێدوانه‌كانی ئه‌و ئێواره‌ خوانه‌ی‬ ‫سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بوو كه‌ته‌نیا‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر س�ه‌ك��ۆی ب�ه‌رن��ام�ه‌ك�ه‌ی جه‌مال‬ ‫حوسێنه‌وه‌ ئازادییه‌كانی به‌ڕێزیشیان‬ ‫مژده‌به‌خش بوون‪.‬‬ ‫ئه‌و واقیعه‌ی به‌ناو ئه‌و كۆنگره‌یه‌دا‬ ‫ت��ێ��پ�ه‌ڕی‌و رۆی‪ ،‬وه‌ك واقیعێكی تاڵ‬ ‫پێویستییه‌كی مێژوویی بۆ ئێستامان‬ ‫دروس��ت��ك��ردووه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی رێكخراوی‬ ‫نووسه‌ران له‌م شه‌رعیه‌ته‌ی كه‌كۆنگره‌یه‌كی‬ ‫ناشه‌رعی پێیدان رزگاربكرێت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫بۆ ره‌تكردنه‌وه‌ی هه‌ر ده‌سته‌یه‌كیش كه‌‬ ‫به‌ته‌زكیه‌و لیستی داخ��راو داده‌مه‌زرێن‪،‬‬ ‫به‌زووترین كات پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نێكی‬ ‫ئه‌ده‌بی دابمه‌زرێت‌و میكانیزمێكی نوێ بۆ‬ ‫ئازادی رێكخراوه‌یی دابنرێت‪ ،‬هه‌ر ئه‌دیب‌و‬ ‫ن��ووس�ه‌رێ��ك گ �ه‌ر بیه‌وێت به‌جیاوازی‬ ‫بیروبۆچوونیه‌وه‌ ل����ه‌ده‌ره‌وه‌ی مه‌نزڵ‌و‬

‫بۆندی موقه‌ده‌سی حیزبیه‌كانه‌وه‌ ئازادانه‌‬ ‫خۆی رێكبخاته‌وه‌ با به‌ناوی (ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ئازادیی ئه‌دیبانی كورد) یا هه‌ر ناوێكی‬ ‫ت��ری شایسته‌ ك �ه‌ ب�ه‌ب��اش��ی داده‌ن��ێ��ن‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌نێكدا كۆببنه‌وه‌‪.‬‬ ‫باشتره‌ بۆ ئه‌و نووسه‌ره‌ به‌ڕێزانه‌ی‬ ‫پێوه‌ندی به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬كه‌سانێك‬ ‫ب��ن ل�����ه‌ده‌ره‌وه‌ی ده‌س��ه‌اڵت��ی سیاسی‌و‬ ‫وه‌زیفی خۆیان‌و له‌ناو ئه‌نجومه‌نه‌كه‌دا بۆ‬ ‫ده‌سه‌به‌ركردنی مافه‌كانی خۆیان وه‌ك‬ ‫كه‌سایه‌تی ئه‌دیب به‌ئازادانه‌ هه‌ڵسوڕێن‌و‬ ‫خ��ۆی��ان ل��ه‌ب��ه‌ژن‌و ب���ااڵی هیچ حیزب‌و‬ ‫كه‌سایه‌تییه‌كی سیاسی كورتتر نه‌بینن‪،‬‬ ‫وا هه‌ستده‌كه‌م ئه‌و یه‌كێتی نووسه‌رانه‌ی‬ ‫ك��ورد كه‌ئێستا به‌لیسته‌ داخ��راوه‌ك �ه‌ی‬ ‫یه‌كێتی‌و پارتی‌و به‌هاوكێشه‌ مۆده‌باوه‌كه‌ی‬ ‫ت���ه‌وازن‌و ت �ه‌واف��ق سه‌پێنراوه‌‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫شه‌رعیه‌تی ئه‌و دوو حیزبه‌یان له‌پشته‌‪،‬‬ ‫ئیتر ل���ه‌رووی ئ���ازادی‌و پره‌نسیپه‌كانی‬ ‫مافی ئازادانه‌ی بیرو رای مرۆڤه‌وه‌ هیچ‬ ‫شه‌رعیه‌تێكی دیكه‌ی ره‌وایان نییه‌‪.‬‬ ‫له‌پێناوی دامه‌زراندنی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ئازادیی ئه‌دیبانی كورددا وه‌ك خه‌مخۆرێك‬ ‫ئه‌م پێشنیازه‌ بۆ ئه‌دیبان‌و نووسه‌ران‬ ‫پێشكه‌شده‌كه‌م به‌تایبه‌ت بۆ ئه‌وانه‌ی‬ ‫ئه‌دیبی گه‌نجن‌و رۆحی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‬ ‫ده‌رگ��او لیست‌و به‌رنامه‌ داخراوه‌كانیان‬ ‫تێدایه‌‪ ،‬باشتروایه‌ پێوه‌ندی به‌یه‌كتره‌وه‌‬ ‫بكه‌ن ت��ا له‌كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ف��راوان��دا‬ ‫به‌یاسایی (كارنامه‌یه‌كی رێكخراوه‌یی‬ ‫ئه‌ده‌بی) دابڕێژن‪ ،‬دواتریش بۆ سازدانی‬ ‫كۆنگره‌ی دام�ه‌زران��دن��ی ئه‌نجوومه‌نه‌كه‌‬ ‫كاتێكی گونجاو ته‌رخانبكه‌ن‪.‬‬ ‫ئومێدم وایه‌ هێشتا كه‌سانی خاوه‌ن‬ ‫ویست‌و ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆ له‌ناو ئه‌دیبانی‬ ‫نه‌ته‌وه‌كه‌مدا مابن‪ ،‬بۆیه‌ داوا له‌به‌ڕێز‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان‌و ده‌زگاكانی‬ ‫پاراستنی مافی مرۆڤ ده‌كه‌مه‌وه‌‪ ،‬مافی‬ ‫ئازادی‌و دیموكراتیانه‌ی به‌شداربووانی ئه‌م‬ ‫پرۆسه‌یه‌ بپارێزن‌و رێگه‌ به‌هیچ كه‌س‌و‬ ‫الیه‌نێك نه‌ده‌ن له‌سه‌ر كارو وه‌زیفه‌و ژیان‪،‬‬ ‫گرفت‌و گێچه‌ڵ بۆ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫دروستبكه‌ن‪.‬‬

‫قانعی فه‌‌رد‪ ...‬كه‌‌لێنێكی بچوك بۆ هێرشێكی گه‌‌وره‌‌‬ ‫هیدایه‌‌ت مه‌‌ال عه‌‌لی‬ ‫چاوپێكه‌‌وتنی (قانعی فه‌‌رد) له‌‌گه‌‌ڵ گۆڤاری‬ ‫(لڤین) قسه‌‌وباسی زۆری ب��ه‌‌دوای خۆیدا‬ ‫هێنا‪ ،‬ده‌‌سه‌اڵتدارانی كوردستان به‌‌گشتی‌و‬ ‫پارتی دیموكراتی كوردستان به‌‌تایبه‌‌تی‬ ‫هه‌‌رچی له‌‌توانایاندا هه‌‌بوو خستیانه‌‌كار‪،‬‬ ‫ب��ه‌‌رپ��رس‌و نووسه‌‌ره‌‌كانیان ه��ه‌‌ر كه‌‌سه‌‌و‬ ‫به‌‌پێی مه‌‌وقعیه‌‌تی خۆی وتاریان نووسی‌و‬ ‫لێدوانیاندا‪ ،‬هه‌‌ڕه‌‌شه‌‌كراو ده‌‌سته‌‌و گروپ بۆ‬ ‫‌‌وه راگه‌‌یه‌‌ندرا‪ ،‬مه‌‌الی مزگه‌‌وت‌و‬ ‫تۆڵه‌‌كردنه ‌‌‬ ‫سه‌‌ندیكاو وه‌‌زیرو سه‌‌رۆكی هه‌‌رێم‌و عێراق‬ ‫هه‌‌ڵوێستی خۆیان ئاشكراكرد‪ ،‬ته‌‌نانه‌‌ت ئه‌‌م‬ ‫‌‌وشه سنووری بڕی‌و چه‌‌ندین كه‌‌سایه‌‌تی‬ ‫ره ‌‌‬ ‫سیاسی‌و حیزب‌و الیه‌‌نی پارچه‌‌كانیتری‬ ‫كوردستان روون��ك��ردن��ه‌‌وه‌‌و به‌‌یانامه‌‌یان‬ ‫‌‌ته سه‌‌ر‬ ‫چونكه هێرش كراوه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫باڵوكرده‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫پیرۆزییه‌‌كان‌و سیمبۆله‌ نه‌‌ته‌‌وه‌‌ییه‌‌كان‪.‬‬ ‫ده‌‌سه‌اڵتدارنی كوردستان ئه‌‌م جاره‌‌یان‬ ‫‌‌سیمبۆله‬ ‫‌‌‬ ‫له‌‌سه‌‌نگه‌‌ری ب��ه‌‌رگ��ری��ك��ردن له‬ ‫ن��ه‌‌ت��ه‌‌وه‌‌ی��ی��ه‌‌ك��ان‪ ،‬ه��ات��ه‌‌ ن���او شه‌‌ڕێكی‬ ‫ن��اڕاس��ت��ه‌‌وخ��ۆوه‌‌‪ ،‬رووب��ه‌‌ڕب��وون��ه‌‌وه‌‌ی ئه‌‌م‬ ‫جاره‌‌ی نێوان گۆڤاری (لڤین) و (پارتی)‬ ‫له‌‌سه‌‌ر چاوپێكه‌‌وتنێكی (قانعی فه‌‌رد) ئه‌‌و‬ ‫‌‌وه كه‌‌ده‌‌سه‌اڵتدارانی‬ ‫ته‌‌قلیده‌‌ی تۆختركرده ‌‌‬ ‫كوردستان چه‌‌ندین ج��اره‌‌ بۆ سه‌‌ركوتی‬ ‫ئ���ازادی سیاسی‌و رۆژن��ام��ه‌‌گ��ه‌‌ری ئ��ازاد‬ ‫به‌‌كاریانهێناوه‌‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌‌م جاره‌‌یان به‌‌فۆڕم‌و‬ ‫شێوازێكی تایبه‌‌ته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫ئ��اش��ك��رای��ه‬ ‫‌‌‬ ‫ب���ۆ ه���ه‌‌م���وو الی�����ه‌‌ك‬ ‫كه‌‌بزووتنه‌‌وه‌‌ی كوردایه‌‌تی به‌‌توندی باوه‌‌شی‬ ‫به (موقه‌‌ده‌‌سات‪ ،‬سیمبۆل ‌ه نه‌‌ته‌‌وه‌‌ییه‌‌كان)‬ ‫‌‌‬ ‫و ده‌‌یان په‌‌یكه‌‌ر‌ی له‌‌م جۆرانه‌‌دا كردووه‌‌‪،‬‬ ‫م��وق��ه‌‌ده‌‌س��ات‌و سیمبۆلی نه‌‌ته‌‌وه‌‌یی بۆ‬ ‫بزووتنه‌‌وه‌‌ی كوردایه‌‌تی به‌‌مانای درێژه‌‌دان‬ ‫ب��ه‌‌ده‌‌س�ه‌اڵت‌و پاراستنی هاوكێشه‌‌ی هێز‬ ‫له‌‌نێوان خه‌‌ڵك‌و بزووتنه‌‌وه‌‌كه‌‌یاندا‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌‌م جاره‌‌یان شه‌‌ڕێك كه‌‌ له‌‌ژێر ناوی‬

‫هێرش بۆ سه‌‌ر (سیمبۆله‌‌ نه‌‌ته‌‌وه‌‌ییه‌‌كاندا)‬ ‫بێجگه له‌‌سیناریۆیه‌‌كی‬ ‫‌‌‬ ‫به‌‌رپاكرا‪ ،‬هیچ نه‌‌بوو‬ ‫‌‌وه ژماره‌‌یه‌‌كی زۆر‬ ‫كه به‌‌داخه ‌‌‬ ‫داتاشراو‪‌‌ ،‬‬ ‫له‌‌نووسه‌‌ران‌و رۆشنبیرانی ئازادیخوازیش‬ ‫كه‬ ‫‌‌وه ‌‌‬ ‫�ه ن��او ئ��ه‌‌م ش���ه‌‌ڕه ‌‌‬ ‫خۆبه‌‌خۆ چ��وون� ‌‌‬ ‫(پارتی) ته‌‌وای زه‌‌مینه‌‌و پێداویستییه‌‌كانی‬ ‫شه‌‌ڕه‌‌كه‌‌ی ئاماده‌‌كردبوو‪ ،‬ئه‌‌و لێكدانه‌‌وه‌‌ی‬ ‫ئه‌‌م جاره‌‌ وه‌‌ك هه‌‌موو جارێك پێیوابوو‌ بۆ‬ ‫به‌‌رگری له‌‌ئازادی ده‌‌بێت موقه‌‌ده‌‌ساته‌‌كان‬ ‫تێكبشێنین‌و به‌‌ده‌‌رنه‌‌بن له‌‌ره‌‌خنه‌‌‪ ،‬ئه‌‌و‬ ‫‌‌یه له‌‌م رووبه‌‌ڕبوونه‌‌وه‌‌یه‌‌دا هۆو‬ ‫لێكدانه‌‌وه‌‌یه ‌‌‬ ‫ئامانجه‌‌كان تێكه‌اڵوده‌‌كات‌و جێگاكانیان‬ ‫ده‌‌گۆڕێته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫گه‌‌وره‌‌كردنه‌‌وه‌‌و به‌‌خه‌‌‌رجدانی توانایه‌‌كی‬ ‫گ���ه‌‌وره‌‌ی راگ��ه‌‌ی��ان��دن‌و ب��ه‌‌رپ��ه‌‌چ��دان��ه‌‌وه‌‌ی‬ ‫چاوپێكه‌‌وتنی (قانعی ف��ه‌‌رد) له‌‌گۆڤاری‬ ‫(ل��ڤ��ی��ن)دا ل��ه‌‌الی��ه‌‌ن پ��ارت��ی‌و یه‌‌كێتی‌و‬ ‫‌‌نگاوێكه‬ ‫‌‌‬ ‫نووسه‌‌ره‌‌كانیان‪ ،‬له‌‌شێوه‌‌دا هه‬ ‫بۆ به‌‌رگری له‌سیمبۆله‌ نه‌‌ته‌‌وه‌‌ییه‌‌كان‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌‌ناوه‌‌ڕۆكدا وه‌اڵم به‌‌مه‌‌سه‌‌له‌‌یه‌‌كی‬

‫به‌‌رگری‬ ‫له‌‌موقه‌‌ده‌‌سات‌و‬ ‫دروستكردنی‬ ‫سیمبۆل‌و فه‌‌رزكردنی‬ ‫به‌‌سه‌‌ر خه‌‌ڵك‌و‬ ‫كردنی به‌‌هێڵی سور‬ ‫گه‌‌وره‌‌ترین سه‌‌ركوت‌و‬ ‫پانترین هێڵی‬ ‫سنوورداركردنی ئازادیه‬

‫دیاریكراویتر ده‌‌داته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫تیرۆركردنی (س��ه‌‌رده‌‌ش��ت عوسمان)‬ ‫فه‌‌زای كۆمه‌‌ڵگای كوردستانی بۆ به‌‌رگری‬ ‫ل��ه‌‌ئ��ازادی بیروڕاو ئ��ازادی رۆژنامه‌‌گه‌‌ری‬ ‫ب��رده‌‌ قۆناغێكی ت��ازه‌‌وه‌‌‪ ،‬ئاستی به‌‌رزی‬ ‫ناڕه‌‌زایه‌‌تییه‌‌كان به‌‌جۆرێك گه‌‌رم‌و گوڕبوو‪،‬‬ ‫ته‌‌نانه‌‌ت كاریگه‌‌ری له‌‌سه‌‌ر زیندووكردنه‌‌وه‌‌ی‬ ‫كه‌‌یسی (سۆرانی مامه‌‌ حه‌‌مه‌‌یش) دانابوو‪،‬‬ ‫بۆ یه‌‌كه‌‌مجار بوو ده‌‌سه‌اڵتدارانی كوردستان‬ ‫‌‌یه‬ ‫به‌‌گشتی‌و پارتی به‌‌تایبه‌‌تی به‌‌م شێوه ‌‌‬ ‫جه‌‌ماوه‌‌ری ن��اڕازی بۆ به‌‌رگری له‌‌ئازادی‬ ‫رووبه‌‌ڕووی خۆیان ببینه‌‌وه‌‌‪ ،‬یه‌‌كه‌‌م جاربوو‬ ‫له‌‌كوردستان سنووری رووب��ه‌‌ڕب��وون��ه‌‌وه‌‌و‬ ‫ش��ه‌‌ڕی نێوان حیزبه‌كان جێگای خۆی‬ ‫چۆڵبكات‌و بیدات به‌‌رووبه‌‌ڕبوونه‌‌وه‌‌ی نێوان‬ ‫ده‌‌سه‌اڵت‌و خه‌‌ڵك‪.‬‬ ‫كه‬ ‫پ��ارت��ی دی��م��وك��رات��ی ك��وردس��ت��ان ‌‌‬ ‫(س���ه‌‌رده‌‌ش���ت ع��وس��م��ان) ل��ه‌‌س��ن��ووری‬ ‫ده‌‌سه‌اڵتی ئه‌‌ودا رفێندراو دواتر تیرۆركرا‪،‬‬ ‫له‌‌م رفاندن‌و تیرۆره‌‌ ئاشكرایه‌‌دا ده‌‌زگاو‬ ‫هه‌‌یبه‌‌تی ده‌‌س �ه‌اڵت��ه‌‌ك��ه‌‌ی��ان ك��ه‌‌وت��ه‌‌ ژێر‬ ‫پرسیاره‌‌وه‌‌‪ ،‬پارتی بو‌و به‌جه‌‌مسه‌‌رێكی ئه‌‌و‬ ‫كێشمه‌‌كێشه‌‌ی كه‌‌كۆمه‌‌ڵگای كوردستانی‬ ‫له‌‌نێوان ئ��ازادی��خ��وازان‌و سه‌‌ركوتگه‌‌راندا‬ ‫دابه‌‌شكرد‪ ،‬له‌‌م رووه‌‌وه‌‌ پارتی گوشارێكی‬ ‫‌‌وته س��ه‌‌ر له‌‌ئاستی ناوخۆو‬ ‫گ��ه‌‌وره‌‌ی كه ‌‌‬ ‫له‌‌ئاستی ده‌‌ره‌‌وه‌‌دا‪.‬‬ ‫پ��ارت��ی ل��ه‌‌س��ه‌‌ره‌‌ت��ا بڕێك بێده‌‌نگی‌و‬ ‫دوات���ر هه‌‌ندێك ب��ه‌‌رگ��ری‌و له‌‌كۆتایشدا‬ ‫‌‌یه بۆ پاشه‌‌كشێ‬ ‫پێویستی به‌‌هێرش هه ‌‌‬ ‫‌‌وه ناڕه‌‌زایه‌‌تییه‌‌ی‬ ‫پێكردنی ئه‌‌و بزووتنه ‌‌‬ ‫كه‌‌ له‌‌ئه‌‌نجامی تیرۆركردنی (سه‌‌رده‌‌شت‬ ‫ئاشكرایه‬ ‫‌‌‬ ‫چونكه‬ ‫‌‌‬ ‫عوسمان)دا هاته‌‌ئاراوه‌‌‪،‬‬ ‫ل��ه‌‌م رووب��ه‌‌ڕب��وون��ه‌‌وه‌‌ی��ه‌‌دا ده‌‌بێت الیه‌‌ك‬ ‫بیباته‌‌وه‌‌‌و الیه‌‌ك بیدۆڕێنێت‌و یه‌‌كسانبوون‬ ‫بوونی نییه‌‌‪ ،‬پارتی ت��ه‌‌واوی تواناكانی‬ ‫خۆی خستووه‌ته‌‌كار بۆ ئه‌‌وه‌‌ی میكانیزم‌و‬ ‫زه‌‌مینه‌‌ی ناڕه‌‌زایه‌‌تی خه‌‌ڵك له‌‌دژی رفاندن‌و‬

‫تیرۆری (سه‌‌رده‌‌شت عوسمان) بگۆڕێت‪،‬‬ ‫پارتی ب��ه‌‌م هه‌‌نگاوه‌‌ی ئێستای توانی‬ ‫نیشانه‌‌یه‌‌كی باشی ئامانجه‌‌كه‌‌ی خۆی‬ ‫بپێكێت‪ ،‬وه‌‌ك ده‌‌بینین به‌‌ره‌‌ی ئازادیخوازی‌و‬ ‫یه‌‌كسانیخوازی نه‌‌یتوانیوه‌‌ وه‌‌ك سه‌‌ره‌‌تا‬ ‫درێژه‬ ‫‌‌‬ ‫به‌‌پێی به‌‌رنامه‌‌كی تۆكمه‌‌و داڕێژراو‬ ‫به‌‌كاره‌‌كانی خۆیان ب��ده‌‌ن‪ ،‬سه‌‌رشه‌‌قام‌و‬ ‫ن��اوه‌‌ن��ده‌‌ك��ان ب��ه‌‌ج��ۆرێ��ك چ��ۆڵ��ك��راون‪،‬‬ ‫كه‌‌مپینه‌‌كان‌و هه‌‌ڵسوڕانه‌‌كانی ده‌‌ره‌‌وه‌‌ی‬ ‫واڵت به‌‌جۆرێك بێده‌‌نگی پێوه‌‌ دی��اره‌‌‪،‬‬ ‫راگه‌‌یاندنه‌‌كان ب��ه‌‌دواداچ��وون‌و وروژاندنی‬ ‫ئه‌‌م كه‌‌یسه‌‌ی به‌‌جۆرێك په‌‌راوێزخستوه‌‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌‌ له‌‌به‌‌رانبه‌‌ردا به‌‌ره‌‌ی ده‌‌سه‌اڵت‌و پارتی‬ ‫خۆیان بۆ هێرش ئاماده‌‌كردو چاوپێكه‌‌وتنی‬ ‫كرده كه‌‌لێن‌و به‌‌رگری‬ ‫‌‌‬ ‫(قانعی فه‌‌ردیان)‬ ‫له‌‌پیرۆزییه‌‌كان‌و سیمبۆل ‌ه نه‌‌ته‌‌وه‌‌ییه‌‌كانیان‬ ‫�رده په‌‌رچه‌‌می ئه‌‌م هێرش‌و په‌‌الماره‌‌‪،‬‬ ‫ك� ‌‌‬ ‫پارتی‌و ده‌‌سه‌اڵت ده‌‌یانه‌‌وێت (سه‌‌رده‌‌شت‬ ‫عوسمان) له‌‌بیری كۆمه‌‌ڵگا به‌‌رنه‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌‌وه‌‌ی ئێستا پ��ارت��ی دیموكراتی‬ ‫كوردستان‌و هاوكاره‌‌كانی ئه‌‌نجامی ده‌‌ده‌‌ن‪،‬‬ ‫هێرشه ب��ۆ س��ه‌‌ر ئ����ازادی‌و پاشه‌‌كشێ‬ ‫‌‌‬ ‫پێكردنی یه‌‌كجاری به‌‌ناڕه‌‌زه‌‌یه‌‌تییه‌‌كانی‬ ‫دوای تیرۆركردنی (سه‌‌رده‌‌شت عوسمان)‬ ‫پێموایه‬ ‫‌‌‬ ‫‌‌نده من‬ ‫له‌‌به‌‌رگێكی جیاوازدا‪ ،‬هه‌‌رچه ‌‌‬ ‫ب��ه‌‌رگ��ری له‌‌موقه‌‌ده‌‌سات‌و دروستكردنی‬ ‫سیمبۆل‌و فه‌‌رزكردنی به‌‌سه‌‌ر خه‌‌ڵك‌و كردنی‬

‫به‌‌هێڵی سور گه‌‌وره‌‌ترین سه‌‌ركوت‌و پانترین‬ ‫هێڵی سنوورداركردنی ئازادیه‌‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌‌بێت‬ ‫هه‌‌موو شتێك وه‌‌ك خۆی ببینین‌و وه‌‌ك‬ ‫خۆی شیكردنه‌‌وه‌‌ی بۆ بكه‌‌ین‪.‬‬ ‫‌‌وه تێ بگات‬ ‫بۆ ئه‌‌وه‌‌ی هه‌‌ركه‌‌سێك له ‌‌‬ ‫بچوكه بۆ‬ ‫‌‌‬ ‫كه‌‌ (قانعی ف��ه‌‌رد) كه‌‌لێنێكی‬ ‫‌‌وره‪ ،‬با بڕوات‌و كتێبی (پێنج‬ ‫هێرشێكی گه ‌‌‬ ‫كاتژمێر له‌‌گه‌‌ڵ برایم ئه‌‌حمه‌‌د)دا بخوێنێته‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫كه (برایم ئه‌‌حمه‌‌د)‬ ‫پاشان ده‌‌زانێت ئه‌‌وه‌‌ی ‌‌‬ ‫وتویانه زۆریان جیاوازی‬ ‫‌‌‬ ‫و (قانعی فه‌‌رد)‬ ‫به (مسته‌‌فا‬ ‫نییه‌‌‪ ،‬ئه‌‌وه‌‌ی (برایم ئه‌‌حمه‌‌د) ‌‌‬ ‫ئیهانه‬ ‫‌‌‬ ‫با‌‌رزانی) ده‌‌یڵێت وه‌‌ك سوكایه‌‌تی‌و‬ ‫هه‌‌رگیز (قانعی فه‌‌رد) نه‌‌وتویه‌‌تی نه‌‌باسی‬ ‫‌‌وتنه‬ ‫كردووه‌‌‪ ،‬كه‌‌واته‌‌ له‌‌سه‌‌ر ئه‌‌و چاوپێكه ‌‌‬ ‫‌‌ته نه‌‌هاته‌‌ پێشه‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌‌م واقیعه ‌‌‬ ‫(پێنچ كاتژمێر له‌‌گه‌‌ڵ برایم ئه‌‌حمه‌‌د)‬ ‫چاوپێكه‌‌وتنێكی (برایم ئه‌‌حمه‌‌ده‌‌) كه‌‌دكتۆر‬ ‫(حوسێن محه‌‌مه‌‌د ع��ه‌‌زی��ز) له‌‌گه‌‌ڵیدا‬ ‫ئه‌‌نجامیداوه‌‌و سیوپێنج پرسیاری ئاراسته‌‌ی‬ ‫ناوبراو كردووه‌‌‪.‬‬ ‫ب��ۆ وه‌‌س��ت��ان��ه‌‌وه‌‌ ب��ه‌‌ران��ب��ه‌‌ر هێرش‌و‬ ‫به‌‌رته‌‌سكردنه‌‌وه‌‌ی ئ��ازای بیروڕاو ئازادی‬ ‫رۆژن���ام���ه‌‌گ���ه‌‌ری ل��ه‌‌ك��وردس��ت��ان ب���ه‌‌ره‌‌ی‬ ‫ئ��ازادی��خ��وازو ن��ووس��ه‌‌ران‌و رۆشنبیرانی‬ ‫قه‌‌ڵه‌‌م ئازاد‪ ،‬هیچ رێگایه‌‌كیان له‌‌به‌‌رده‌‌مدا‬ ‫‌‌وه بۆ به‌‌ڕێخستنی‬ ‫بێجگه له‌گه‌‌ڕانه ‌‌‬ ‫‌‌‬ ‫نییه‬ ‫‌‌‬ ‫ناڕه‌‌زایه‌‌تی به‌‌رده‌‌وام‌و سه‌‌راسه‌‌ری‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫فه‌ر هه‌نگ ‪19‬‬

‫ئ�������������ه‌ده‌ب�������������ی�������������ات‌و ئ���������ای���������دۆل���������ۆژی���������ا‬ ‫ئیگڵتۆن‬ ‫و‪ :‬ئازاد به‌هین‬ ‫فرێدریك ئینگڵس له‌كتێبی “لۆدویك‬ ‫فوێرباخ‌و كۆتایی فه‌لسه‌فه‌ی كالسیكی‬ ‫ئ��ه‌ڵ��م��ان��ی”دا ده‌ڵ����ێ‌‪ ،‬ه��ون��ه‌ر زۆر‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نتره‌ له‌تیۆری ئابووری‌و سیاسی‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌متر به‌شێوه‌ی ئایدۆلۆژی‬ ‫بێ‌ خه‌وش ده‌نوێندرێ‌‪ .‬لێره‌دا پێویسته‌‬ ‫واتای دروستی “ئایدۆلۆژی” له‌روانگه‌ی‬ ‫ماركسیزمه‌وه‌ بزانین‪ .‬ئایدۆلۆژی له‌پله‌ی‬ ‫یه‌كه‌مدا‪ ،‬كۆمه‌ڵێك له‌ئایینه‌كان نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو رێی ژیانی مرۆڤه‌كان‌و رۆڵی ئه‌وان‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگای چینایه‌تیدا دیاریده‌كات‪.‬‬ ‫ئایدۆلۆژی‪ ،‬به‌هاو ئایدیاو بیرو خه‌یاڵێك‬ ‫ب��ۆ ق��ب��واڵن��دن��ی رۆڵ���ی ك��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی‬ ‫مرۆڤه‌كان به‌خودی ئه‌وان ده‌خاته‌ڕوو‬ ‫و ب �ه‌م��ج��ۆره‌‪ ،‬زان��س��ت��ی راسته‌قینه‌‬ ‫س��ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ك��ۆم�ه‌ڵ��گ��ا‪ ،‬ه��ه‌ر وه‌ك‬ ‫گشتێك‪ ،‬به‌ده‌ستنایه‌‪ .‬له‌م روانگه‌وه‌‬ ‫شیعری “واڵت��ی وێ��ران”‪ ،‬به‌رهه‌مێكی‬ ‫ئایدیۆلۆژیكه‌‪ ،‬ئه‌م شیعره‌ نیشانه‌ی‬ ‫مرۆڤێكه‌ ك�ه‌ده‌ی�ه‌وێ‌ به‌شێوه‌گه‌لێكی‬ ‫پێچه‌وانه‌ی تێگه‌یشتنی (به‌رواڵه‌ت)‬ ‫دروستی كۆمه‌ڵگای خۆی‪ ،‬شێوه‌گه‌لێك‬ ‫ك�ه‌ له‌لێكدانه‌وه‌ی كۆتاییدا پ��ووچ‌و‬ ‫درۆینه‌ن واتا به‌ئه‌زموونه‌كانی ببه‌خشێ‌‪.‬‬ ‫هه‌موو هونه‌ره‌كان پێوه‌ندیان به‌بیرێكی‬ ‫ئایدۆلۆژیك یان به‌رداشتێكی ئایدۆلۆژیك‬ ‫له‌جیهانه‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬هونه‌رێك كه‌ به‌ته‌واوی‬ ‫به‌تاڵ بێ‌ له‌ناوه‌ڕۆكی ئایدۆلۆژیك‪،‬‬ ‫پۆلخانۆف وته‌نی‪ ،‬هه‌ر بوونی نییه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ��ام��اژه‌ی ئینگڵس ب��اس له‌وه‌‬ ‫ده‌كات كه‌پێوه‌ندی هونه‌رو ئایدۆلۆژیك‬ ‫ئاڵۆزتره‌ له‌و پێوه‌ندییه‌ی كه‌ له‌نێوان‬ ‫تیۆری سیاسی‌و ماف (كه‌كاردانه‌وه‌ی‬ ‫راسته‌وخۆی به‌رژه‌وه‌ندی چینێكی زاڵه‌)‬ ‫و ئایدۆلۆژیدا هه‌یه‌‪ .‬كه‌واته‌ پرسه‌كه‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ “پێوه‌ندی هونه‌رو ئایدۆلۆژی‬ ‫چۆنه‌؟”‬ ‫ئه‌مه‌ پرسیارێكی ساده‌و ساكار نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌كرێ‌ به‌دوو شێوه‌ی پاوانی به‌ره‌وڕووی‬ ‫ئه‌م پرسیاره‌ ببینه‌وه‌‪ .‬یه‌كه‌م ئه‌وه‌یه‌‬ ‫كه‌هونه‌رو ئه‌ده‌بیات جیا له‌ “ئایدۆلۆژی‬ ‫نوێندراو له‌چوارچێوه‌ی هونه‌ریدا”‬ ‫به‌شتێك نه‌زانین‪( .‬به‌پێی ئه‌م بۆچوونه‌‪،‬‬ ‫به‌رهه‌مه‌ ئه‌ده‌بییه‌كان ته‌نیا گه‌اڵڵه‌یه‌كن‬

‫له‌ئایدۆلۆژییه‌كانی سه‌رده‌می خۆیان‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وان زیندانی “شیعری درۆی��ن�ه‌“ی‬ ‫سه‌رده‌می خۆیانن‌و ناتوانن لێی ده‌رباز‬ ‫بن‌و به‌حه‌قیقه‌ته‌كان بگه‌ن)‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ به‌رهه‌می ئه‌و ره‌خنه‌ ماركسیسیتییه‌‬ ‫گشتییه‌یه‌ كه‌به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی به‌ته‌واوی‬ ‫ه���ه‌روه‌ك ك���اردان���ه‌وه‌ی ئایدۆلۆژییه‌‬ ‫زاڵه‌كان له‌به‌رچاوده‌گرێ‌‪ .‬له‌ئاكامدا‬ ‫ناتوانێ‌ ئه‌م خاڵه‌ باسبكات كه‌بۆچی‬ ‫ئ �ه‌ده‌ب��ی��ات‪ ،‬ل���ه‌ك���رده‌وه‌دا‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ن��ده‌‬ ‫له‌به‌رانبه‌ر پره‌نسیپه‌ ئایدۆلۆژیكییه‌كانی‬ ‫سه‌رده‌می خۆیدا ده‌وه‌ستێ‌‪.‬‬ ‫ج��ۆری دووه‌م���ی ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ كه‌ له‌نێوان‬ ‫ئ��ای��دۆل��ۆژی‌و ه��ون �ه‌ری ب�ه‌ران��ب�ه‌ر یان‬ ‫ناكۆكییه‌كه‌ی ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی به‌شێك‬ ‫له‌پێناسه‌ی هونه‌ر ده‌ربێنین‪ .‬له‌روانگه‌ی‬ ‫“ئێرنێست ف��ی��ش��ر”ه‌وه‌ (له‌كتێبی‬ ‫ه��ون �ه‌ر ل �ه‌ب �ه‌ران��ب �ه‌ر ئ��ای��دۆل��ۆژی”دا‬ ‫هونه‌ری ره‌سه‌نایه‌تی هه‌میشه‌ بانتره‌‬ ‫ئایدۆلۆژی‬ ‫له‌سنووردارییه‌تییه‌كانی‬ ‫سه‌رده‌می خۆی‌و ده‌مانباته‌ ناو واقعیه‌ت‬ ‫گه‌لێكه‌وه‌ كه‌ئایدۆلۆژییه‌كانیانمان لێ‬ ‫ده‌شارێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر دووی ئه‌م لێكه‌وتنانه‌ له‌روانگه‌ی‬

‫ئایدا له‌ئاوێنه‌دا‬

‫م��ن �ه‌وه‌ زۆر س���اده‌و س��اك��ارن‪ .‬لوئی‬ ‫ئه‌لتێرسێر بیرمه‌ندی فه‌ڕه‌نسایی‬ ‫پێوه‌ندی نێوان ه��ون�ه‌رو ئایدۆلۆژی‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی جوانتر (هه‌ر چه‌ند نه‌‬ ‫به‌ته‌واوی) شیكردووه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌و ده‌ڵی‬ ‫ناكرێ‌ هونه‌ر تا ئاستی ئایدۆلۆژی‬ ‫بێنینه‌ خ��وارێ‌‪ ،‬هونه‌ر پێوه‌ندییه‌كی‬ ‫ت��ا راده‌ی���ه‌ك تایبه‌تی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ‌‬ ‫ئایدۆلۆژی‪ .‬ئایدۆلۆژی بیرو خه‌یاڵێكی‬ ‫ته‌ماوی نیشانده‌دا كه‌مرۆڤه‌كان به‌پێی‬ ‫ئه‌و و له‌ودا جیهانی راسته‌قینه‌ ئه‌زموون‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬هونه‌ریش وه‌ها ئه‌زموونێكمان‬ ‫پێ نیشانده‌دا‪ .‬سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌‪ ،‬هونه‌ر‬ ‫زۆرتر نیشانده‌ری ژیانه‌ له‌هه‌لومه‌رجێكی‬ ‫تایبه‌تیدا تا لێكدانه‌وه‌ی عه‌قاڵنی ئه‌و‬ ‫هه‌لومه‌رجه‌‪ .‬س���ه‌ره‌ڕای ئ��ه‌وه‌‪ ،‬كاری‬ ‫هونه‌ر ل�ه‌ك��اردان�ه‌وه‌ی ئه‌كتیڤیی ئه‌م‬ ‫ئه‌زموونانه‌ كه‌مێك بانتر ده‌ڕوات‪ .‬هونه‌ر‬ ‫س���ه‌ره‌ڕای ئ��ه‌وه‌ی كه‌ له‌چوارچێوه‌ی‬ ‫ئایدۆلۆژیدا ده‌گونجێ‌‪ ،‬هه‌وڵده‌دا كه‌لێی‬ ‫دووركه‌وێته‌وه‌و به‌خاڵێك بگات كه‌ئێمه‌‬ ‫بتوانین هه‌ست به‌ئایدۆلۆژی بنیاتنه‌ری‬ ‫بكه‌ین‌و لێی تێبگه‌ین‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ هونه‌ر‬ ‫ئ �ه‌و زانسته‌ی ك�ه‌ئ��ای��دۆل��ۆژی لێمان‬

‫چاوه‌كانیشت نهێنیی ئاگره‌‪.‬‬ ‫ئه‌وینیشت سه‌ركه‌وتنی مرۆڤه‌‬ ‫له‌و كاته‌دا كه‌به‌ره‌و شه‌ڕی چاره‌نووسیی تاو ده‌دا‪.‬‬ ‫باوه‌شیشت‬ ‫ئه‌وه‌ندووسكه‌ شوێنێك‌ه بۆ ژیان‬ ‫ئه‌حمه‌د شاملوو‬ ‫ئه‌وه‌ندووسك‌ه شوێن بۆ مردن‌و‬ ‫و‪ :‬عه‌تا جه‌مالی‬ ‫راكردن له‌شار‬ ‫ك‌ه به‌هه‌زار ئه‌نگوسته‌وه‌‬ ‫لێوه‌كانت‬ ‫نه‌گریسانه‌‬ ‫به‌ناسكیی شیعر‬ ‫پاكیی ئاسمان تۆمه‌تبار ده‌كات‬ ‫شه‌هوانیترین ماچه‌كان ده‌كات‌ه شه‌رمێكی وه‌ها‬ ‫‪.........‬‬ ‫كه‌گیاندارانی ئه‌و شكه‌تیش به‌ر‌ی ده‌بن‬ ‫كێو به‌یه‌كه‌م به‌رده‌كانی ده‌ست پێده‌كاو‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی پێی ببنه‌ ئینسان‪.‬‬ ‫مرۆڤیش به‌یه‌كه‌م ئازار‪.‬‬ ‫هه‌ر دوو گۆنات‬ ‫به‌ندییه‌كی سته‌مكار بوو له‌ناخمدا‬ ‫به‌دوو شه‌قڵی ته‌ریبه‌وه‌‬ ‫ك‌ه به‌زڕه‌ی زنجیره‌كه‌ی رانه‌ده‌هات‬ ‫كه‌فیزی تۆ ئاراست‌ه ده‌كه‌ن‌و‬ ‫من به‌یه‌كه‌مین نیگای ت‌ۆ ده‌ستمپێكرد‬ ‫چاره‌نووسی من‬ ‫‪.........‬‬ ‫كه‌شه‌وگارم له‌كۆڵ ناوه‌‬ ‫باهۆزه‌كان‬ ‫‌بێ ئه‌وه‌ی ته‌یار بووبێتم‬ ‫له‌سه‌مای مه‌زنی تۆدا‬ ‫به‌چاوه‌ڕوانی سبه‌ینێ‌و‬ ‫له‌بۆ شان‌و شاباشی تۆ‬ ‫كچێنییه‌كی سه‌ربه‌رزم‬ ‫له‌بلویرێك ده‌تووڕێنن‌و‬ ‫له‌قه‌حبه‌خانه‌ی دانوستان‬ ‫گۆرانیی ده‌ماره‌كانت‬ ‫سه‌ربه‌مۆر هێناوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫تاوی تاهه‌تا هه‌ڵدێنن‪.‬‬ ‫هه‌رگیز كه‌س هێند‌ه قێزه‌ون رووی له‌كوشتنی خۆی نه‌نا كه‌من لێگه‌ڕێ وا له‌خه‌و رابم‬ ‫ژیام!‬ ‫كه‌گشت كۆاڵنه‌كانی شار‬ ‫‪.....‬‬

‫ده‌شارێته‌وه‌ نانێته‌ به‌رده‌ستمان‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی “ئالتۆسێر” وته‌نی زانست به‌واتا‬ ‫دروسته‌كه‌ی‪ ،‬هه‌مان ناسینی زانستییه‌‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ له‌كتێبی كاپیتاڵدا سه‌باره‌ت‬ ‫به‌سه‌رمایه‌داری زۆرت��ر ده‌توانین شت‬ ‫فێربین تا “له‌ژیانی دژوار” به‌رهه‌می‬ ‫چارلێز دیكێنزدا‪ .‬ج��ی��اوازی نێوان‬ ‫هونه‌رو زانست له‌وه‌دانییه‌ كه‌ئه‌م دوو‬ ‫بابه‌ته‌ له‌گه‌ڵ بابه‌تگه‌لێكی جۆراوجۆر‬ ‫سه‌روكاریان هه‌یه‌‪ .‬به‌ڵكو جیاوازیان‬ ‫رێ��ك ل �ه‌وه‌دای �ه‌ ك�ه‌ئ�ه‌وان به‌بابه‌تێكی‬ ‫تاكه‌وه‌ به‌ره‌وڕووی شكڵه‌ جۆراوجۆره‌كان‬ ‫ده‌بنه‌وه‌‪ .‬زانست سه‌باره‌ت به‌دۆخێكی‬ ‫دیاریكراو‪ ،‬زانستێكی عه‌قاڵنیمان پێ‬ ‫ده‌دا‪ ،‬به‌اڵم هونه‌ر ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌‬ ‫كه‌ئێمه‌ ئه‌و دۆخ �ه‌ ئه‌زموون بكه‌ین‌و‬ ‫له‌م روانگه‌وه‌ هاوشێوه‌ی ئایدۆلۆژیكه‌‪.‬‬ ‫س����ه‌ره‌ڕای ئ���ه‌وه‌‪ ،‬ن��اب �ێ‌ ه��ه‌ر به‌مه‌‬ ‫قه‌تیسی بكه‌ینه‌وه‌‪ .‬هونه‌ر ئه‌وه‌مان بۆ‬ ‫ده‌ڕه‌خسێنێ‌ كه‌سروشتی ئه‌و ئایدۆلۆژییه‌‬ ‫“ببینین” و له‌ناسینی ت���ه‌واوی ئه‌و‬ ‫(كه‌هه‌مان ناسینی زانستییه‌) به‌ره‌و‬ ‫پێش بڕۆین‪ .‬ئه‌وه‌ی كه‌هونه‌ر چۆن ئه‌م‬ ‫ك��اره‌ ئه‌نجامده‌دا پرسێكه‌ كه‌یه‌كێك‬

‫له‌هاوبیرانی ئالتێرسێر (پییه‌ر ماشێری)‬ ‫زۆرت��ر شیكردووه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌و له‌كتێبی‬ ‫“ل �ه‌گ �ه‌ڕان ب���ه‌دوای تیۆری خوڵقاوی‬ ‫ئابووری”دا (‪ )1966‬له‌نێوان چیرۆك‌و‬ ‫ئه‌وه‌ی كه‌خودی ئه‌و به‌وه‌هم ناوده‌بات‬ ‫(له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌روانگه‌ی ئه‌وه‌وه‌‬ ‫ئایدۆلۆژی له‌پێویستدا وه‌ها شتێك نییه‌)‬ ‫جیاوازی داده‌نێ‪ .‬وه‌هم (واته‌ ئه‌زموونی‬ ‫ئایدۆلۆژیكی رۆژم���ه‌ڕه‌ی مرۆڤه‌كان)‬ ‫ماده‌ی یه‌كه‌مه‌ كه‌نووسه‌ر كه‌ڵكی لێ‬ ‫وه‌رده‌گ��رێ‌‪ ،‬به‌اڵم به‌كاركردن له‌سه‌ری‬ ‫ده‌یكا به‌شتێكیترو شكڵ‌و بیچیمێكی‬ ‫ت��ری پ��ێ��ده‌دا‪ .‬هونه‌ر به‌دیاریكردنی‬ ‫ئایدۆلۆژی‪ ،‬به‌بیچمپێدانی‌و به‌گونجاندنی‬ ‫رۆحی ئه‌و له‌چوارچێوه‌ی چیرۆكێكدا‪،‬‬ ‫ده‌توانێ‌ له‌ئایدۆلۆژی دووركه‌وێته‌وه‌و‬ ‫له‌ئاكامدا سنووره‌كانی ئاشكرابكات‪.‬‬ ‫ب��ه‌ب��اوه‌ڕی ماشێری‌‪ ،‬ه��ون�ه‌ر به‌وه‌ها‬ ‫كارێكه‌وه‌ یارمه‌تیده‌دا تا له‌ده‌ست هاو‬ ‫ئایدۆلۆژی رزگاربین‪.‬‬ ‫ب���ه‌ب���اوه‌ڕی م��ن س�����ه‌ره‌ڕای ئ���ه‌وه‌ی‬ ‫كه‌راڤه‌كانی ئاڵتۆسێرو ماشێری له‌هه‌ندێ‌‬ ‫الوه‌ ته‌ماوین‪ ،‬ئه‌و پێوه‌ندییه‌ی كه‌ئه‌وان‬ ‫له‌نێوان هونه‌رو ئایدۆلۆژی باسیده‌كه‌ن‬ ‫به‌جوانی دیاره‌‪.‬‬ ‫ئایدۆلۆژی بۆ هه‌ر دووی ئه‌وانه‌ جیا‬ ‫له‌كۆمه‌ڵێك بێ‌ شكڵی ئایدیاكان‌و وێنه‌ی‬ ‫هه‌ڵواسراو شتێك زیاتر نییه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫كۆمه‌ڵه‌یه‌ له‌هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا تان‌و‬ ‫پۆو رێكوپێكی ناوه‌كی تایبه‌تی خۆی‬ ‫هه‌یه‌و رێك به‌هۆی هه‌بوونی هه‌ر ئه‌و‬ ‫سیستمه‌ رێژه‌ییه‌یه‌ كه‌ده‌توانێ‌ ببێته‌‬ ‫بابه‌تی لێكدانه‌وه‌ی زانستی‪ .‬ره‌خنه‌ی‬ ‫زانستی هه‌وڵده‌دا تا به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای ساختی ئایدۆلۆژیكی‬ ‫خ��ۆی كه‌ئه‌نجامی ره‌چ��ان��ی هونه‌ری‬ ‫ئه‌وه‌‪ ،‬باسبكات‪ .‬ئه‌م چه‌شنه‌ ره‌خنه‌یه‌‬ ‫هه‌وڵده‌دا ده‌ستی به‌وه‌ بگات كه‌هۆكاری‬ ‫هاوبه‌شی هونه‌رو ئایدۆلۆژییه‌و له‌هه‌مان‬ ‫كاتدا جیایی ئه‌وانه‌ له‌یه‌كتر‪ .‬ئه‌مه‌‬ ‫كارێكه‌ كه‌ له‌جوانترین نمونه‌كانی‬ ‫ره‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی ئه‌نجامدراوه‌‪.‬‬ ‫لێكدانه‌وه‌یه‌ك كه‌لێنین له‌به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫تۆلستۆی كردوویه‌تی‪ ،‬له‌راستیدا به‌خاڵی‬ ‫بزاڤی (ماشێری) ده‌ژمێردرێ‌‪ .‬سه‌ره‌ڕای‬ ‫ئ���ه‌وه‌‪ ،‬گه‌یشتن ب �ه‌وه‌ه��ا ره‌خنه‌یه‌ك‬ ‫پێویستی به‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی‬ ‫هه‌ر وه‌ك بینای رواڵه‌تی شیبكه‌ینه‌وه‌‪.‬‬

‫پێم بزانن‪.‬‬ ‫ده‌سته‌كانت ئاشه‌وایی‌و‬ ‫دۆستانێكن یاره‌ده‌ده‌ر‬ ‫بۆ وه‌ی دوژمن‬ ‫له‌یاد‬ ‫بچێت‪.‬‬ ‫ته‌وڵێت نه‌ینووكێكی‌بااڵ به‌رزه‌‬ ‫پرشنگدارو به‌رز‪،‬‬ ‫ك‌ه “حه‌وت خوشكان” لێی ده‌ڕوانن‬ ‫تا له‌جوانی خۆیان بگه‌ن‪.‬‬ ‫جووتێك باڵنده‌ی بێتاقه‌ت له‌سینه‌تدا ستران ده‌ڵین‪.‬‬ ‫هاوین له‌كام‌ه الو‌ه دێت‬ ‫تا سی وشكاو‬ ‫تامی ئاو نۆشینتر بكات؟‬ ‫تا بێ‌و بااڵت له‌ئاوێنه‌دا ده‌ركه‌وێ‬ ‫ته‌مه‌نێكی دوورو درێژ له‌بااڵی ئاوێن‌ه رامام‬ ‫من ئه‌ستێرك‌و من ده‌ریاكانیش گریاوم‬ ‫ئه‌ی په‌ریسای له‌قه‌اڵفه‌تی ئینساندا‬ ‫كه‌په‌یكه‌رت له‌ژیله‌مۆی درۆدا نه‌بێ ناسووتێ!‬ ‫لێر‌ه بوونت به‌هه‌شتێكه‌‬ ‫كه‌پاساو‌ه بۆ راكردنم له‌دۆزه‌خ‪،‬‬ ‫ده‌ریایه‌ك كه‌‪ ،‬من له‌خۆیدا نوقم ده‌كات‬ ‫بۆ وه‌ی ك‌ه له‌هه‌موو درۆو تاوانه‌كان‬ ‫پاكببمه‌وه‌‪.‬‬ ‫سپێده‌ش به‌ده‌سته‌كا‌نت له‌خه‌و هه‌ڵده‌ستێت‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 18‬فه‌رهه‌نگ‬

‫ئا‪ :‬سووسه‌ن ئه‌بووبه‌كر‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ریتی‌‌و فۆڕم ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌روانگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی باو و كالسیكه‌و‌ه‬ ‫ی سینه‌ما ‌‬ ‫گێڕانه‌وه‌ ‌‬ ‫ی شه‌قامی مالهاله‌ند‬ ‫ی فیلم ‌‬ ‫ته‌ماشا ‌‬ ‫‪)Mulholland‬‬ ‫(‪Drive‬‬ ‫ی ده‌یڤید لینچ بكه‌ین‪ ،‬ته‌نها‬ ‫له‌ده‌رهێنان ‌‬ ‫ده‌ستكه‌وتێك ك�ه‌ده‌م��ان بێت ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫سه‌رمان لێ بشێوێت‪ .‬لینچ وه‌ك شێوه‌ ‌‬ ‫ی گێڕانه‌و‌ه چیرۆك‬ ‫كالسیكی‌‌و لۆژیك ‌‬ ‫ناگێڕێته‌وه‌و هه‌ڵبه‌ت پێرسۆنیفیكاسۆن ‌ه‬ ‫ی كاره‌ك ‌ه دژوارت��ر‬ ‫سه‌یرو سه‌مه‌ره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات‪ .‬له‌م فیلمه‌داو هه‌روه‌ها له‌فیلم ‌‬ ‫ی‬ ‫شاڕێی ونبوودا نابێت به‌شوێن هێڵێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لۆژیك ‌‬ ‫ی گێڕانه‌وه‌و پێوه‌ند ‌‬ ‫دیاریكراو ‌‬ ‫ی‬ ‫نێوان مرۆڤه‌كاندا بگه‌ڕێین‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ت �ه‌واو به‌پێچه‌وانه‌و‌ه به‌وێنا كێشراوه‌‪.‬‬ ‫ی لینچ‬ ‫ی ت��ره‌وه‌‪ ،‬به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫له‌الیه‌ك ‌‬ ‫ئاوێته‌یه‌ك ‌ه له‌خه‌ون‌و راستی‌‪.‬‬ ‫ب��اس له‌سیمبولناسی فیلمه‌ك ‌ه بكه‌م‪.‬‬ ‫ه��ه‌ر ب��ۆی� ‌ه ب��اس له‌سیمبۆل‌و ره‌م��ز‌ه‬ ‫به‌كاربراوه‌كان ده‌كه‌م‪.‬‬ ‫ی م��ال��ه��ال �ه‌ن��د‬ ‫ج����اد‌ه ی����ان ش��ه‌ق��ام�� ‌‬ ‫(‪ )Mulholland Drive‬تاریك‌و‬ ‫پڕ له‌نهێنییه‌‪ .‬ئه‌م ‌ه ره‌مزێك ‌ه بۆ پێوان‌و‬ ‫ێ‬ ‫ی مرۆڤ ده‌یه‌و ‌‬ ‫گوزه‌ركردن له‌و رێگایه‌ ‌‬ ‫ی پێیان بگات‪ .‬ئه‌م‬ ‫بۆ گه‌یشتن به‌هیواكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خه‌ون و ئاره‌زووه‌كان ‌‬ ‫شه‌قام ‌ه نوێنه‌ر ‌‬ ‫ی له‌خه‌یاڵ‌و خه‌ونه‌و‌ه‬ ‫ئێمه‌یه‌‪ .‬ئه‌و شته‌ ‌‬ ‫ی سه‌ره‌تایی‬ ‫سه‌رچاوه‌یگرتووه‌‪ .‬گرته‌ ‌‬ ‫فیلمه‌ك ‌ه ل�ه‌ش�ه‌ق��ام��ی م��ال��ه��ال�ه‌ن��ده‌و‌ه‬ ‫ده‌ستپێده‌كات‪ ،‬وات ‌ه فیلمێك ده‌بینین‬ ���ی‬ ‫ی خه‌ونێك كه‌حه‌قیقه‌تێك ‌‬ ‫ده‌رب����اره‌ ‌‬ ‫ی واقع‌و‬ ‫ێ بوونێك ‌‬ ‫هه‌ستپێكراوه‌و ده‌ك��ر ‌‬ ‫ی واقیعدا پێی‬ ‫ی هه‌بێت‌و له‌جیهان ‌‬ ‫ده‌ره‌ك ‌‬ ‫بگه‌ین‌و هه‌ستی پێبكه‌ین‪ .‬ب��ه‌اڵم بۆ‬ ‫ی واقیعداو‬ ‫گه‌یشتن به‌و دونیای ‌ه له‌جیهان ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵكێك كۆسپ‌و‬ ‫بۆ هه‌ستپێكردن ‌‬ ‫ی فیلمه‌كه‌دا ئه‌م‬ ‫له‌مپه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬له‌درێژه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌مپه‌ران ‌ه ده‌رده‌كه‌ون‪ .‬پیاو‌ه ناشیرنه‌كه‌ ‌‬ ‫پشت دیواره‌كه‌‪ ،‬سیمبۆلی ده‌جاڵ یان‬ ‫ی رێك‬ ‫ی ناشیرینییه‌‪ .‬ئه‌و شته‌ ‌‬ ‫ئه‌و په‌ڕ ‌‬ ‫ی پاكیزه‌بوون‌و پاكییه‌و‬ ‫خاڵی به‌رانبه‌ر ‌‬ ‫ئ�ه‌و‌ه وه‌ك شه‌یتان‪ ،‬مرۆڤه‌كان به‌ره‌و‬ ‫ی‬ ‫ی له‌راستی‌‌و پاك ‌‬ ‫شوێنێك ده‌بات به‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دووركه‌ونه‌وه‌‪ .‬ره‌نگ ‌ه ئه‌م ‌ه هه‌مان روانگه‌ ‌‬ ‫ی شه‌یتان‌و ده‌جاڵ‪.‬‬ ‫ی بێت بۆ چیرۆك ‌‬ ‫ئایین ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌لێره‌دا لینچ وه‌ك سیمبۆلێك كه‌ڵك ‌‬ ‫لێوه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫سندووقی ش��ی��ن(‪ )Pandora box‬‬ ‫ده‌رگای چوون ‌ه ناو ره‌شییه‌وه‌‪ ،‬وێرانی‌‌و‬ ‫ی به‌ده‌ست هه‌مان ئه‌و‬ ‫گوناه‪ ،‬كلیله‌كه‌ ‌‬ ‫پیاو‌ه ناشیرینه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌پشت ده‌رگاك ‌ه‬

‫مالهاله‌ند (‪)Mulholland‬‬ ‫شه‌قامی‌ خه‌ون‌و ئاره‌زووه‌كان‬

‫ی‬ ‫وه‌ستاوه‌‪ ،‬هه‌مان ئه‌و كلیل ‌ه شینه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه له‌گرته‌یه‌كدا به‌ده‌ست بكوژه‌كان ‌‬ ‫ی شین‬ ‫كامیالو‌ه ده‌یبینین‪ ،‬ره‌نگ ‌‬ ‫لێره‌دا سیمبۆلی گوناهه‌‪.‬‬ ‫ی دایان (سیمبۆلی گوناه‬ ‫قاوه‌خانه‌ ‌‬ ‫ی ریتا شتێك‬ ‫ویستن) له‌و شوێنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناو ‌‬ ‫به‌یاددێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌بینین ‌‬ ‫ێ بگات به‌راستی‌‪،‬‬ ‫دایان ئه‌و ده‌یه‌و ‌‬ ‫ی جگ ‌ه له‌گوناه هیچ‬ ‫ئه‌و راستییه‌ ‌‬ ‫نییه‌‬ ‫كلووپی سیلنسیۆ‪ ،‬سیمبۆلێك ‌ه بۆ‬ ‫گه‌یشتن ب �ه‌راس��ت �ی‌‪ .‬ل��ه‌م ك��ل��ووپ�ه‌دا‬ ‫ده‌ب��ی��س��ت��ی��ن‪ ...":‬تاقمێك ن��ی��ی�ه‌‪....‬‬ ‫ی‬ ‫ئۆركێسترایه‌ك نییه‌‪ ....‬ئ �ه‌و شته‌ ‌‬ ‫ده‌یبیستن له‌سه‌ر كاسێتێك تۆماركراوه‌و‬ ‫ی‬ ‫باڵوده‌بێته‌وه‌‪ ".‬ئه‌مه‌ش ئاماژه‌ی ‌ه به‌وه‌ ‌‬ ‫ی راسته‌قین ‌ه نییه‌‪.‬‬ ‫كه‌حه‌قیقه‌ت شتێك ‌‬ ‫ی فه‌لسه‌فی‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه نه‌ك ته‌نها پاڕادۆكسێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫به‌ڵكو ده‌روونناسیشه‌‪ .‬ئ��ه‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌ناسێت ده‌ڕوات� ‌ه كلووپی سیلینسیۆو‬ ‫ی ژیاو‌ه له‌خه‌ون‌و‬ ‫تێده‌گات ئه‌و ماوه‌یه‌ ‌‬ ‫ی له‌خه‌ودا بینیویه‌تی‌‪،‬‬ ‫رۆیادا بووه‌و ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی كردووه‌‪.‬‬ ‫ژیان ‌‬ ‫ك��اوب��ۆی‌‪ ،‬سیمبۆلی ل��ۆژی�ك‌و مه‌نتقه‌‪.‬‬ ‫ی ئ��ادام‬ ‫ی دروس���ت نیشان ‌‬ ‫ئ��ه‌و رێ��گ��ا ‌‬ ‫ی ه��ۆل��ی��وود) ده‌دات‌و‬ ‫(ده‌ره���ێ���ن���ه‌ر ‌‬ ‫ی پێده‌كات‌و ئ�ه‌م پێشنیاز‌ه‬ ‫پێشنیاز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌گه‌ڵدایه‌‪ .‬لینچ ال ‌‬ ‫جۆرێك هه‌ڕه‌شه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫وای ‌ه لۆژیك هه‌مووكات جۆرێك هه‌ڕه‌شه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵه‌و هه‌ڕه‌شه‌ش ئامرازو كه‌ره‌سه‌ ‌‬ ‫ی عاقاڵنه‌یه‌‪ .‬هه‌موو كات‬ ‫هه‌ڵبژاردنێك ‌‬ ‫ی هه‌سته‌كان هێرش دێنن ئه‌م ‌ه‬ ‫ئه‌و كاته‌ ‌‬ ‫عه‌قڵ‌و لێكدانه‌وه‌ی ‌ه كه‌ئاگادارمانده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ی داهاتوو كه‌ره‌نگ ‌ه‬ ‫له‌سه‌رنه‌كه‌وتنه‌كان ‌‬ ‫بێن ‌ه پێش‪ .‬له‌دوایین میوانیدا ئ��ادام‬ ‫ی ده‌ڕوات ‌ه‬ ‫له‌گرته‌یه‌كدا ده‌بینین كه‌كاوبۆ ‌‬ ‫ی كه‌ئادام له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪ .‬راست ئه‌و شوێنه‌ ‌‬ ‫ی نیی ‌ه له‌ئه‌كته‌ر‬ ‫كامیلیا كه‌هیچ تواناییه‌ك ‌‬

‫ب���وون���داو‬ ‫پێشتر له‌الیه‌ن كاوبۆیه‌و‌ه دوورخراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ی عاشقی‌و راب���واردن ده‌بێت‌و‬ ‫خه‌ریك ‌‬ ‫ی ئێره‌یی بردنی‬ ‫ی ئ �ه‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌بێت به‌هۆ ‌‬ ‫ی ئ �ه‌م دیمه‌ن ‌ه‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫دای��ان ‪ .‬مانا ‌‬ ‫ی كامیالدا‬ ‫ساویلك ‌ه روانین ‌ه له‌هه‌ڵبژارن ‌‬ ‫وه‌ك ئه‌كته‌ر‪ ،‬سۆزده‌ربڕین‌و ته‌نانه‌ت‬ ‫ی عه‌شق‬ ‫ی سه‌یریش به‌ناو ‌‬ ‫دیارده‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ی ‌ه له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا‪ .‬ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫كه‌لۆژیك به‌زه‌یی به‌عه‌شقدا دێته‌و‌ه له‌و‬ ‫ی‬ ‫خاڵ ‌ه پاڕادۆكسانه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫ی تردا‬ ‫لینچدا ده‌بیندرێ‌‪ .‬له‌گرته‌یه‌ك ‌‬ ‫ی دایان‌و‬ ‫ی ماڵ ‌‬ ‫ی ده‌دات له‌ده‌رگا ‌‬ ‫كاوبۆ ‌‬ ‫ی لێ ده‌كات هه‌ستێ‪ .‬به‌ئاگاهاتنه‌وه‌و‬ ‫داوا ‌‬ ‫هه‌ستان ئاماژه‌ی ‌ه به‌لۆژیكیبوون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی ل����ه‌روو ‌‬ ‫ئ���ه‌و چ��ی��رۆك �ه‌ ‌‬ ‫فیلمه‌كه‌دا ده‌گ��ێ��ڕدرێ��ت�ه‌وه‌و ره‌وای��ه‌ت‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رنه‌كه‌وتن ‌‬ ‫ده‌كرێ‪ ،‬ته‌نها گێڕانه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ببێت‬ ‫ی دای���ان ب���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ژنێك ‌ه ب �ه‌ن��او ‌‬ ‫به‌ئه‌كته‌ر‪ ،‬یان به‌ده‌ربڕێنێكیتر ره‌تبوون‬ ‫ی مالهاله‌ند ب���ه‌ره‌و ئاوات ‌ه‬ ‫له‌شه‌قام ‌‬ ‫ی نه‌هاتووه‌كانی‌‌و له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫ب��ه‌د ‌‬ ‫ی كامیال‬ ‫ی به‌رانبه‌ره‌كه‌ ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتنه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شایسته‌ ‌‬ ‫ی سینه‌مادا‪ .‬دایان خۆ ‌‬ ‫له‌بوار ‌‬ ‫ی سینه‌ما‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌بینێت ببێت به‌ئه‌ستێره‌ ‌‬ ‫(دووب���ار‌ه ده‌یڵێمه‌و‌ه ئه‌م ‌ه خوازه‌یه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ركه‌وتنه‌و جۆر ‌‬ ‫ئه‌ستێره‌بوون هێما ‌‬ ‫ئه‌ستێره‌بوون گرنگ نییه‌)‪ ،‬به‌اڵم كامیال‬

‫به‌همه‌ن موعته‌میدیان‬ ‫و‪ :‬هێرش حسه‌ینی‌ ‬

‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫گ‬ ‫ی‬ ‫ف‬ ‫ی‬ ‫كه‌ی‬ ‫ش‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫م‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ف‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬ر‬

‫گوێم له‌فیكه‌ی شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌و تۆقاو‬ ‫و شڵه‌ژاو له‌خه‌و راده‌په‌ڕم‌و دیسان‬ ‫ئه‌و چیرۆكه‌ ده‌نووسم به‌و هیوایه‌ی‬ ‫كه‌ئه‌م كه‌ڕه‌ته‌ له‌جێیان هه‌ستنه‌پێ‪.‬‬ ‫هه‌ر دووكیانم ده‌ناسی‪ .‬چوارساڵ‬ ‫هاوپۆل بووین‪ ،‬له‌پۆلی یه‌كه‌مه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب��ێ��ده‌ن �گ‌و دووره‌پ����ه‌رێ����زو دای��م�ه‌‬ ‫پێكه‌وه‌بوون‪ .‬ئه‌وه‌نده‌ له‌یه‌كده‌چوون‬ ‫ده‌ت��وت یه‌ك‏ كه‌سن‪ ،‬وه‌ك ئه‌وه‌ی‬ ‫جمك بن‪ .‬زۆرکات دوور له‌وانی دی‪،‬‬ ‫ته‌نیایی تایبه‌تی خۆیان هه‌بوو‪.‬‬ ‫نه‌ك بڵێی ترسنۆك یان خوێڕی بن‪،‬‬ ‫ئیراده‌ی پته‌و و قایمیان له‌دووره‌وه‌‬ ‫دیاربوو‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و رۆژه‌ ل�ه‌و س �ه‌ری حه‌وشه‌وه‌‬ ‫هاتنه‌ الی من‪ .‬ساردو بێ هه‌ست‪.‬‬ ‫خۆنووسێكیان دامێ كه‌ئێستا پێی‬ ‫ده‌نووسم‪ .‬وتیان داوه‌ریان بم‪ ،‬وتم‬ ‫باشه‌‪.‬‬ ‫"به‌یانی زوو‪ ،‬قه‌راغ هێڵی ئاسن‪،‬‬ ‫هه‌ر ئه‌و جێگایه‌ وا به‌رد له‌ژووره‌كانی‬

‫كه‌كه‌مترین توانایی هه‌ی ‌ه‬ ‫سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت‌و ده‌بێت‬ ‫به‌ئه‌ستێره‌‪ .‬ك�ه‌وای� ‌ه دای��ان‬ ‫ی‬ ‫ی شین ده‌رگ���ا ‌‬ ‫به‌كلیلێك ‌‬ ‫س��ن��دوق��ی ‪Pandora‬‬ ‫ی گوناهی‬ ‫ده‌كاته‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ئ��ێ��ره‌ی��ی ب����ردن ئ���ه‌زم���وون‬ ‫ب��ك��ات‪ ،‬كامیال به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫ی ه��ه‌م‬ ‫ه����ه‌م خ��ۆش��ه‌وی��س��ت�� ‌‬ ‫ی به‌ره‌و‬ ‫ی دایان ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتنه‌كان ‌‬ ‫م���ه‌رگ ب����ردووه‌‪ .‬ئ��ه‌م مه‌رگ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ل �ه‌خ �ه‌ون‌و رۆی���ادا رووده‌دات‌و گرته‌ ‌‬ ‫ی دای��ان له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌ك ‌ه‬ ‫خۆكوشتن ‌‬ ‫ی پ��ی��ره‌ژن‌و پیره‌پیاوه‌ك ‌ه‬ ‫ی ئ��ه‌وه‌ ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌روون��� ‌‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك ك �ه‌ش��ێ��واو ‌‬ ‫ی ئه‌م وته‌یه‌‪.‬‬ ‫پێوه‌دیار‌ه ده‌رخه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی روون���ه‌‪ ،‬گێڕانه‌وه‌ ‌‬ ‫ك �ه‌وای � ‌ه ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی خ��ه‌ون‌و‬ ‫ئ��ێ��ره‌ی��ی ب���ردن‌و ون��ب��وون � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌شه‌قام ‌‬ ‫ئاره‌زووه‌كانی‌‪ ،‬ئه‌و شته‌ ‌‬ ‫م��ال��ه��ال �ه‌ن��د ی���ان رێ��گ��ای��ه‌ك ب���ه‌ره‌و‬ ‫ی له‌ناوچووه‌‪ .‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫ئاره‌زووه‌كان ‌‬ ‫وتم ئه‌م ‌ه رووكه‌شی فیلمه‌كه‌یه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫ی فیلمه‌ك ‌ه‬ ‫ی شاراو‌ه یان ده‌روون ‌‬ ‫مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی فیلمه‌ك ‌ه‬ ‫ی بینه‌ر ‌‬ ‫ی زه‌ین ‌‬ ‫چییه‌؟ ناكۆك ‌‬ ‫ل �ه‌م روو‌ه ده‌روون��ی��دا ده‌رده‌ك����ه‌وێ‌‪.‬‬ ‫س�ه‌ره‌ت��ا ده‌بێت سنوورێك له‌نێوان‬ ‫مه‌جازو واقعدا دابنێین‪ .‬كوێی فیلمه‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫فه‌نتازیایی‌و كوێی واقعه‌؟ له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ریتاو بێت ‌‬ ‫فیلمه‌كه‌و‌ه تا ئه‌و شوێنه‌ ‌‬ ‫ده‌ڕۆن ‌ه كلووپی سیلنسیۆ له‌خه‌یاڵداین‪.‬‬ ‫كه‌دایان له‌خه‌وهه‌ڵده‌ستێ‌‌و به‌ئاگادێته‌و‌ه‬ ‫ی كه‌دراوسێكه‌ی‬ ‫دوای��ن ئ �ه‌و شتانه‌ ‌‬ ‫الیه‌تی‌‪ ،‬ده‌یداته‌و‌ه پێیان‌و لێره‌دا واقع‬ ‫ده‌ستپێده‌كات‪ ،‬به‌اڵم خ�ه‌ون‌و خه‌یاڵ‬ ‫ی دایاندای ‌ه‬ ‫ی له‌نه‌ست ‌‬ ‫كه‌ئاخێزگه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌راستی‌و واقعیشدا بوون ‌‬ ‫هه‌یه‌و واز له‌دایان ناهێنێت‪.‬‬ ‫له‌راستییدا دایان‌و كامیال یه‌ك كه‌سن‪،‬‬

‫شه‌مه‌نده‌فه‌ر هه‌ڵده‌كه‌ن‪".‬‬ ‫ ب��ڕی��ارم��ان ئ��ه‌وێ داو خۆنووس‬ ‫خه‌اڵتی داوه‌ری بوو‪ .‬كاتێ گه‌یشتمێ‬ ‫ه��ه‌ر دووك��ی��ان ل���ه‌وێ ب���وون‪ .‬تاو‬ ‫ت���ازه‌ ه �ه‌اڵت��ب��وو‪ .‬ب��ۆ ی �ه‌ك �ه‌م جار‬ ‫دیتم ك��ه‌دوور له‌یه‌ك دانیشتوون‌و‬ ‫مه‌ودایان به‌ینه‌‌‪ .‬ده‌بوو قازی ئه‌وه‌‬ ‫بم كه‌كامه‌یان دره‌نگتر له‌سه‌ر هێڵه‌‬ ‫ئاسنه‌كه‌ هه‌ڵده‌ستێ ئ �ه‌و كاته‌ی‌‬ ‫ش �ه‌م �ه‌ن��ده‌ف �ه‌ر ده‌گ��ات��ێ‪ .‬به‌ته‌ما‬ ‫نه‌بووم داوه‌ری وه‌ه��ا كێبڕكێیه‌ك‬ ‫بم‪ .‬مابوومه‌وه‌‪ ،‬حه‌په‌سابووم‪ .‬ئه‌و‬ ‫دووانه‌ ‌به‌ڕێوه‌بوون كه‌ له‌سه‌ر هێڵه‌‬ ‫ئاسنه‌كه‌ درێ��ژ ب�ن‌و من چ��اوم لێ‬ ‫ده‌كردن‪.‬‬ ‫ه �ه‌ر ئ��ه‌وه‌ن��ده‌ی چ��او بقوچێنی‪،‬‬ ‫ق �ه‌وم��ا‪ .‬ل����ه‌دووره‌وه‌ به‌فیكه‌فیك‬ ‫شه‌مه‌نده‌فه‌رێكی ب��اری زل‌و زه‌الم‬ ‫وه‌دی����ارك����ه‌وت‌و ن��زی��ك‌و نزیكتر‬ ‫‌ب����ووه‌وه‌‪ .‬هیچكامێكیان له‌جێی‬ ‫خۆیان جوڵه‌یان ن�ه‌‌ك��رد‪ .‬فیكه‌ی‬ ‫شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌كه‌ گوێی كه‌ڕ ده‌كردو‬ ‫من لێیان ده‌پ��اڕام �ه‌وه‌ كه‌هه‌ستن‪.‬‬ ‫ل���ه‌وه‌ ده‌چ���وو ده‌ن��گ��م نه‌بیستن‪.‬‬

‫ی دای��ان‌و دایان‬ ‫كامیال خ�ه‌ون‌و خه‌یاڵ ‌‬ ‫ی ئ��ه‌م كه‌سایه‌تییه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی واق��ع� ‌‬ ‫روو ‌‬ ‫ی ئه‌م دوو ژنه‌و‬ ‫هێمۆسێكسواڵ بوون ‌‬ ‫سێكسی ئ�ه‌م دوو ژن� ‌ه پێكه‌و‌ه جیا‬ ‫ی‬ ‫ی ب�ه‌ت�ه‌واو ‌‬ ‫له‌الیه‌ن ‌ه بینراوه‌ییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫خوازه‌یی‌و سیمبۆلیكه‌‪ .‬ئه‌م دوو رووه‌ ‌‬ ‫كه‌سایه‌تییه‌ك ‌ه هه‌ر كامه‌یان الیه‌نێك‬ ‫له‌به‌رانبه‌ره‌كه‌یان ب �ه‌الو‌ه په‌سه‌نده‌و‬ ‫ی ون‬ ‫ده‌یپه‌ر‌ستێ‌‌و وه‌ك دوو بنه‌ما ‌‬ ‫بوو كه‌حه‌زده‌كه‌ن له‌جه‌سته‌یه‌كدا بن‬ ‫یه‌كتر له‌باوه‌ش ده‌گرن‪ ،‬لێزبیه‌نه‌كان‬ ‫ی‬ ‫هیچكات به‌م شێوه‌ی ‌ه عاشقان ‌ه هه‌ست ‌‬ ‫خۆیان به‌رانبه‌ر به‌یه‌ك ده‌رن��اب��ڕن‪،‬‬ ‫به‌اڵم دایان به‌كامیال ده‌ڵێت عاشقی‬ ‫ئه‌وه‌‪ .‬دای��ان‌و كامیال دوو جه‌سته‌ن‬ ‫به‌رۆحێكه‌وه‌و لینچ ئه‌م كه‌سایه‌تیی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫س�ه‌ره‌ك��ی�ه‌‪ ،‬وات�� ‌ه دای���ان‪ ،‬كامیال ‌‬ ‫له‌یه‌كجیاكردووه‌ته‌وه‌و ئه‌م ‌ه زیاتر‬ ‫ی بینه‌ر‪.‬‬ ‫ی سه‌رلێشێواو ‌‬ ‫ده‌بێ به‌هۆ ‌‬ ‫ی ریتادا به‌شوێن‬ ‫بێتی‌‌و ریتا له‌كه‌سایه‌ت ‌‬ ‫شوناسی خۆیاندا ده‌گ �ه‌ڕێ��ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پاره‌و كلیله‌ك ‌ه ده‌دۆزنه‌وه‌‪ ،‬پاره‌و كلیل‬ ‫هه‌ردووكیان رێگا خۆشكه‌رن‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت‬ ‫رێگاخۆشكه‌ر به‌ره‌و له‌ناوچوون‌و گوناه‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر دایان‌و كامیال یه‌ك كه‌سن ئه‌ ‌‬ ‫ێ كامیال بكوژێت؟‬ ‫بۆ دای��ان ده‌ی��ه‌و ‌‬ ‫هۆكاره‌كه‌شی ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ نه‌ست‌و‬ ‫ی له‌الیه‌ن‬ ‫ئێره‌یی بردن ( ئه‌و گوناهه‌ ‌‬ ‫ی پشت دیواره‌كه‌و‌ه‬ ‫پیاو‌ه ناشیرینه‌كه‌ ‌‬ ‫ی سندوقی ‪ Pandora‬ه‌و‌ه‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫پێشكه‌ش ب �ه‌دای��ان ك���راوه‌) ئه‌مه‌ش‬ ‫ی گه‌وره‌تر‬ ‫ی گوناهێك ‌‬ ‫ده‌بێت به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫یان به‌ده‌ربڕێنێكیتر ده‌بێت به‌هۆ ‌‬ ‫ی دای��ان كامیال بكوژێت‪ .‬دایان‬ ‫ئ �ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی خ�ه‌ی��اڵ��ی كامیالی ‌ه‬ ‫ك � ‌ه ك�ه‌س��ای�ه‌ت� ‌‬ ‫ی ئه‌م كه‌سایه‌تیی ‌ه واقع ‌ه‬ ‫ی به‌بینی ‌‬ ‫چاو ‌‬ ‫ی‬ ‫(كامیال) هه‌ڵنایه‌ت‌و هه‌وڵی له‌ناوبردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌دات‪ ،‬هه‌ر چه‌ن له‌خه‌ودای ‌ه خۆ ‌‬ ‫ی كوشتبێت‪.‬‬ ‫ی واقع ‌‬ ‫ده‌كوژێت بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ك ‌ه له‌الیه‌ن بێتی‌‌و ریتاو‌ه‬ ‫ئه‌و مه‌رگه‌ ‌‬ ‫پێشتر دۆزراوه‌ت �ه‌و‌ه له‌راستییدا ته‌نها‬ ‫خه‌یاڵه‌و به‌س‪.‬‬ ‫ی فیلمه‌ك ‌ه ره‌خ��ن�ه‌گ��رت��ن�ه‌‬ ‫به‌گشت ‌‬ ‫له‌مرۆڤ‌و مه‌یل‌و حه‌ز‌ه شه‌یتانییه‌كانی‌‪.‬‬ ‫ی نیی ‌ه‬ ‫ی هیچكات راز ‌‬ ‫ئ��ه‌و م��رۆڤ � ‌ه ‌‬ ‫ی خ��ۆی‌‌و هێرشده‌كات ‌ه سه‌ر‬ ‫ب �ه‌دۆخ � ‌‬ ‫ه��ۆك��ار‌ه ن���اوه‌ك���ی‌‌و ده‌ره‌ك��ی��ی �ه‌ك��ان‬ ‫ی ده‌روونناسیان هه‌یه‌)‬ ‫(كه‌بنه‌مایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌رێگایه‌كدا كه‌پێی ده‌وتر ‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫شه‌قامی مالهاله‌ند‪ ،‬هیچ نیی ‌ه جگ ‌ه له‌م‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤه‌كان به‌وه‌ ‌‬ ‫قه‌یرانی ده‌روون�� ‌‬ ‫كه‌خه‌ونه‌كانیان ب��ه‌دی ن�ه‌ه��ات��ووه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌م بابه‌ت ‌ه پێشتر له‌شاڕێی ونبوو‬ ‫ی ده‌یڤید لینچ)‬ ‫ی ت��ر ‌‬ ‫(به‌رهه‌مێك ‌‬ ‫ی ت��از‌ه نیی ‌ه‬ ‫دا باسیلێكراوه‌و شتێك ‌‬ ‫ی لینچدا‪ .‬شه‌قامی‬ ‫له‌به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫ی ژیان ده‌دات ‌ه به‌ر‬ ‫مالهاله‌ند فه‌لسه‌فه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ش له‌لینچ‬ ‫ره‌خنه‌و چ��اوه‌ڕوان � ‌‬ ‫ده‌ك���را‪ .‬ب��ۆ تێگه‌یشتن له‌فیلمه‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌ب��ێ لینچ‌و به‌رهه‌مه‌كانی‌‌و روانین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لینچ بناسین‪ .‬شه‌قام ‌‬ ‫سوورئالیست ‌‬ ‫ی خه‌ون‌و ئاره‌زووه‌كانه‌و‬ ‫مالهاله‌ند شه‌قام ‌‬ ‫ی وه‌اڵم‌و پرسیاره‌و‬ ‫ی داخ��راو ‌‬ ‫جه‌عزێك ‌‬ ‫فیلمه‌ك ‌ه هیچ نیی ‌ه جگ ‌ه له‌م په‌یامه‌‪.‬‬ ‫نه‌مده‌توانی لێیان نزیكبمه‌وه‌‪ .‬ده‌توت‬ ‫مۆته‌كه‌ گرتوومی‪ .‬هه‌ر كامێكیان‬ ‫له‌بن چاوه‌وه‌ ئاگای له‌وی دی بوو‬ ‫و ئیمان‌و متمانه‌و بڕوای خۆی به‌وی‬ ‫دی ده‌ن��وان��د‪ .‬شه‌مه‌نده‌فه‌رتوندو‬ ‫به‌حوججه‌ت ن��زی��ك��ب��ووه‌وه‌‪ ،‬وه‌ه��ا‬ ‫كه‌بن پێم له‌رییه‌وه‌و وه‌ك چركه‌یه‌ك‬ ‫دره‌وش��ان��ه‌وه‌ی به‌رقی تیژی سه‌ر‬ ‫شمشێرێك‪ ،‬به‌سه‌ریاندا تێپه‌ڕی‪.‬‬ ‫كاتێ چاوم هه‌ڵێنابوو شه‌مه‌نده‌فه‌ر‬ ‫هێشتا ب�ه‌س�ه‌ری��ان��دا ت��ێ��ده‌پ�ه‌ڕی‌و‬ ‫ده‌توت قه‌ت ته‌واو بوونی نییه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر كاتێ خ�ه‌وم لێ ده‌ك �ه‌وێ ئه‌و‬ ‫دووان����ه‌ ده‌ب��ی��ن��م ك��ه‌ ل��ه‌و س��ه‌ری‬ ‫حه‌وشه‌وه‌ دێن‌و خۆنووسێك ده‌ده‌ن‬ ‫به‌من‪ .‬من ده‌بمه‌ داوه‌ری��ان‪ .‬قه‌تار‬ ‫نزیكده‌بێته‌وه‌‪ .‬ن��زی�ك‌و نزیكترو‬ ‫ده‌زانم پێش ئه‌وه‌ی گوێم له‌فیكه‌ی‬ ‫بێ‪ ،‬وه‌خه‌به‌ر دێم‌و ده‌ره‌تانی ئه‌وه‌م‬ ‫ده‌ب��ێ جارێكی دی ئ �ه‌و چیرۆكه‌‬ ‫بنووسم‪ .‬ئێستا‌ ده‌ب��ێ بپاڕێمه‌وه‌‬ ‫ك�ه‌ئ�ه‌و دووان���ه‌ ل�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و هێڵه‌‬ ‫ئاسنانه‌ هه‌ستن‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌مجاره‌یان‬ ‫له‌جێیان هه‌ستنه‌پێ‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)47‬چوارشه‌ممه‪2010/9/1 ،‬‬

‫ی پێنجه‌م ـ به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رد‌ه ‌ ‪0533184771‬‬ ‫ی میران ـ نهۆم ‌‬ ‫ی سالم‪ ،‬ته‌الر ‌‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬سلێمانی‌ ـ شاڕێ ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬

‫ی سول ‌ی تێلیگراف‬ ‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌‬

‫ره‌وه‌ند جه‌واد‬ ‫ئ����������اراس ك����ۆی����ی‌ م����ی����وزی����ك����ژه‌ن‬ ‫ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی‌ له‌پۆستی‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫گروپی‌ میوزیكی‌ نالی راگه‌یاندو ده‌ڵێت‬ ‫له‌سه‌فه‌ره‌كه‌یاندا ب��ۆ فه‌ڕه‌نسا گروپی‌‬ ‫م��ی��وزی��ك�ی‌ ن��ال �ی‌ چ��ه‌ن��دان خ��روق��ات��ی��ان‬ ‫ئه‌نجامداوه‌‪.‬‬ ‫ئ���اراس كۆیی‌ ب��ۆ ده‌س��ت��وور وت��ی‌ دوای‌‬ ‫ده‌ستبه‌كاربوونی‌ گروپی‌ نالی‌ پێیانوتم‬ ‫به‌بێ‌ هه‌ڵبژاردن تۆ سه‌رۆكی‌ گروپه‌كه‌یت‪،‬‬ ‫دواتریش چه‌ندان كاری‌ هونه‌ریمان ئه‌نجامدا‪.‬‬ ‫وتیشی‌ كاتێك بودجه‌مان له‌حكومه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫بڕایه‌وه‌‪ ،‬به‌شێك له‌ئه‌ندامان بودجه‌كه‌یان‬ ‫ده‌خوارد‪.‬‬ ‫ئ����اراس ك��ۆی �ی‌ ده‌ڵ��ێ��ت س�ه‌ف��ی��ن ساڵح‬ ‫به‌ناشه‌رعی‌ خۆی‌ كردووه‌ به‌سه‌رۆكی‌ گروپی‌‬ ‫نالی‌‌و به‌ به‌ڵگه‌ من سه‌رۆكی‌ گروپی‌ نالیم‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ناو گروپه‌كه‌ كوتله‌و كوتله‌كاری‌‬ ‫دروستبوو‪.‬‬ ‫ئاراس ئه‌وه‌شی‌ وت له‌ئێستاوه‌ بڕیارمداوه‌‬ ‫واز له‌كاركردن له‌ناو گروپی‌ میوزیكی‌ نالی‌‬ ‫بهێنم‌و مافێكی‌ زۆرم الی‌ ئه‌و گروپه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بۆم جیبه‌جێ نه‌كه‌ن‪ ،‬رووب��ه‌ڕووی‌‬ ‫دادگایان ده‌كه‌مه‌وه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو پێشیوابوو ئه‌گه‌ر نالیی‌ شاعیر بمایه‌‌و‬ ‫بیزانیایه‌ كه‌گروپێكی‌ وایان به‌ناوی‌ ئه‌وه‌وه‌‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬ئه‌وا له‌سه‌ر خۆی‌ ده‌دا‪.‬‬

‫سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن‪ :‬ئیدریس عومه‌ر‬ ‫‪info@destur.net - 0533187811‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫جێگری سه‌رنووسه‌ر‪ :‬وریا حه‌مه‌تاهیر‬ ‫سکرتێری نووسین‪ :‬شۆڕش خالید‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونه‌ریی‪ :‬لوقمان عومه‌ر‬

‫‪31‬ی ئاب خیانه‌تێكی‬ ‫له‌بیرنه‌كراو‬ ‫دوێنێ ‪ 14‬س��اڵ به‌سه‌ر كاره‌سات ‌‬ ‫ی‬ ‫‪31‬ی‌ ئابدا تێپه‌ڕی‌‪‌ ،‬ڕووداوێ���ك كه‌‬ ‫به‌كاره‌سات‌و خیانه‌تێكی‌ نیشتمانی‌‬ ‫گه‌وره‌ له‌مێژووی‌ ئێمه‌دا ناسرا‪ ،‬كه‌ تا‬ ‫هه‌نوكه‌ كاره‌ساته‌كه‌ له‌ڕووی‌ زانستی‌‌و‬ ‫بابه‌تیه‌وه‌ لێی‌ نه‌كۆڵراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌ڕووی‌‬ ‫یاساییشه‌وه‌ نه‌كه‌وتووه‌ته‌‌ خانه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫بابه‌تانه‌ی‌ كه‌داواكاری‌ گشتی‌ بتوانێت‬ ‫له‌ئێستادا ده‌ستی‌ بۆ به‌رێت‪ ،‬پێناچێت‬ ‫به‌مزوانه‌ش بكه‌وێته‌ ئه‌و خانه‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪31‬ی‌ ئاب له‌ژیانی‌ ئێمه‌دا له‌ماوه‌ی‌‬ ‫چوارده‌ ساڵی‌ راب��ردوودا جگه‌ له‌وه‌ی‌‬ ‫له‌مینبه‌ری‌ یه‌كێتی‌‌و هێز‌ه نه‌یاره‌كانی‌‬ ‫پارتیه‌وه‌ وه‌ك چه‌كێكی‌ كوشنده‌ دژ‬ ‫به‌پارتی‌ به‌كاردێت‪ ،‬هه‌ندێكجاریش‬ ‫رۆشنبیران له‌دیدێكی‌ ره‌خنه‌ییانه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵیانسه‌نگاندووه‌‪ ،‬له‌وه‌ش زیاتر كاری‌‬ ‫له‌سه‌ر نه‌كراوه‌‪ .‬ته‌نانه‌ت له‌م سااڵنه‌ی‌‬ ‫دواییدا به‌هۆی‌ رێككه‌وتنی‌ ستراتیژی‌‬ ‫نێوان یه‌كێتی‌‌و پارتیه‌وه‌ هێنده‌ی‌ تر‬ ‫ی له‌و كاره‌ساته‌ نیشتمانییه‌‬ ‫بێده‌نگ ‌‬ ‫كرا‪ ،‬به‌هۆی‌ رێككه‌وتن له‌سه‌ر پاره‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵت له‌نێوان ئه‌و دوو حیزبه‌دا‪.‬‬ ‫ب �ه‌رای‌ ئێمه‌ ئێستا ئیتر كاتی‌ ئه‌وه‌‬ ‫هاتووه‌‪31 ،‬ی‌ ئاب له‌قاڵبی‌ چه‌كێك دژ‬ ‫به‌پارتی‌ بێته‌ده‌ر‪ ،‬جگه‌ له‌لێكۆڵینه‌وه‌‌‬ ‫ل��ه‌ه��ۆك��ارو ده‌ره‌ن��ج��ام��ه‌ك��ان��ی‌ ئ�ه‌و‬ ‫كاره‌ساته‌‪ ،‬هه‌مووان هه‌وڵ بۆ ئه‌وه‌‬ ‫بده‌ن كه‌به‌رپرسیارانی‌ ئه‌و خیانه‌ته‌‬ ‫مێژووییه‌ ببه‌ینه‌ به‌رده‌م یاسا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫یاسایه‌كی‌ دادپه‌روه‌رانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئیتر‬ ‫یاسا حوكم به‌سه‌ر رووداوه‌كه‌دا بكات‪،‬‬ ‫بۆ ئ �ه‌و‌هی‌ ‪31‬ی‌ ئاب كه‌خیانه‌تێكی‌‬ ‫نیشتمانی‌ گه‌وره‌یه‌ له‌ملمالنێی‌ نێوان‬ ‫پارتی‌‌و نه‌یاره‌كانیدا بهێنرێته‌ده‌رێ‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ جێگای‌ نیگه‌رانییه‌‪ ،‬هه‌ڵوێستی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‌و خودی‌ تاڵه‌بانییه‌ له‌ئاست‬ ‫ئه‌م خیانه‌ته‌دا‪ ،‬كه‌ له‌راستیدا ئێمه‌‬ ‫هیچ دڵ��م��ان ب �ه‌ به‌ده‌نگهاتنه‌كانی‌‬ ‫ئ���ه‌وان ل���ه‌ڕاب���ردوودا خ��ۆش نییه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم له‌بێده‌نگییه‌كانی‌ ئێستاشیان‬ ‫نیگه‌رانین‪ ،‬چونكه‌ واده‌رده‌ك��ه‌وێ��ت‬ ‫ئه‌وان به‌هۆی‌ رێككه‌وتنی‌ نێوانیانه‌وه‌‬ ‫ده‌ی��ان �ه‌وێ��ت رووداوه‌ك�����ه‌ به‌ده‌ستی‌‬ ‫فه‌رامۆشی‌ بسپێرن‪ .‬كه‌بێگومان نه‌‬ ‫یه‌كێتی‌‌و نه‌ تاڵه‌بانی‌ حه‌قی‌ ئه‌وه‌یان‬ ‫نییه‌ بڕیاری‌ لێخۆشبوون له‌كاره‌ساتێك‬ ‫بده‌ن‌و كه‌سیش ناتوانێـ ئه‌و حه‌قه‌ به‌وان‬ ‫بدات‪ ،‬كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ هه‌زاران رۆڵه‌��‌ ئه‌م‬ ‫نیشتمانه‌ بوون به‌قوربانی‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫سومعه‌ی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ رزگاریخوازی‌‬ ‫كوردی‌ خسته‌ژێر پرسیاره‌وه‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌رای‌ ئ��ێ��م�ه‌ ئ���ه‌م ه�ه‌ڵ��وێ��س��ت�ه‌ی‌‬ ‫تاڵه‌بانی‌‌و یه‌كێتی‌‪ ،‬ره‌ن��گ�ه‌ هیچی‌‬ ‫كه‌متر نه‌بێت له‌خودی‌ خیانه‌ته‌كه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ پاڵپشتیكردن بۆ له‌بیركردن‌و‬ ‫ف �ه‌رام��ۆش��ك��ردن �ی‌ ئ��ه‌و ك��اره‌س��ات �ه‌و‬ ‫ده‌ربازكردنی‌ ئه‌نجامده‌رامی‌ له‌ده‌ستی‌‬ ‫یاسا‪ ،‬هێنده‌ی‌ كاره‌ساته‌كه‌ قورسه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت ره‌ن��گ��ه‌ لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫له‌هۆكاره‌كانی‌ كاره‌ساته‌ به‌و ئاكامه‌‬ ‫بگات یه‌كێتی‌ یه‌كێك بێت له‌هۆكاری‌‬ ‫روودانی‌ ئه‌و كاره‌ساته‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ده‌ب��ێ��ت ئ����ه‌وه‌ش بڵێن‬ ‫ك��ه‌ك��اره‌س��ات��ه‌ك��ه‌ خ��ی��ان��ه‌ت ب��وو‬ ‫له‌نیشتمان‌و میلله‌ت نه‌ك یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫ره‌نگه‌ پارتی‌ والێكیبداته‌وه‌ تاكتیكێكی‌‬ ‫ش�ه‌ڕو له‌و قۆناغه‌دا بۆ ده‌ربازبوون‬ ‫ل�ه‌ده‌س��ت یه‌كێتی‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌هه‌موو‬ ‫پێوانه‌و پێوه‌ره‌كان ئه‌وه‌ خیانه‌تێكی‌‬ ‫مێژوویی‌ گه‌وره‌ بوو‪ .‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ئێستا‬ ‫یه‌كێتی‌ له‌به‌شه‌كه‌ی‌ خۆی‌ خۆش بێت‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وا میلله‌ت له‌حه‌قی‌ خ��ۆی‌ خۆش‬ ‫نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫پێداگری‌ ئێمه‌ ته‌نها بۆ ئ �ه‌وه‌ نییه‌‬ ‫ك �ه‌ به‌سزاگه‌یانی‌ ئه‌نجامده‌رانی‌‌و‬ ‫ق �ه‌ره‌ب��ووك��ردن �ه‌وه‌ی‌ قوربانییه‌كانی‌‬ ‫كاره‌ساته‌كه‌‪ ،‬دادپه‌روه‌ری‌ بچه‌سپێت‪،‬‬ ‫ب �ه‌ڵ��ك��و ل����ه‌وه‌ گ��رن��گ��ت��ر رێگرتنه‌‬ ‫ل���ه‌دووب���اره‌ب���وون���ه‌وه‌ی‌ خیانه‌تێكی‌‬ ‫هاوشێوه‌‪ ،‬له‌حاڵه‌تی‌ ناكۆكی‌ نێوان‬ ‫هێزه‌ سیاسییه‌كانی‌ هه‌رێم‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ئه‌وان هێشتا خاوه‌نی‌ هێزی‌ چه‌كدارن‪.‬‬


Destur Newspaper